Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 34 2964315 2941467 2026-09-01T15:18:29Z Jcb 223 2964315 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Breyten Breytenbach | bynaam = | beeld = Breyten Breytenbach, 1995 - 16.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Breytenbach in 1995 | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum|1939|9|16}} | geboorteplek = [[Bonnievale]], [[Wes-Kaap]] | dood_datum = {{Sterfdatum en ouderdom|1939|9|16|2024|11|24|df=yes}} | sterfteplek = [[Parys]], [[Frankryk]]<ref name="litnet" /><ref name="versindaba" /><ref name="mm" /><ref name="iol" /><ref name="ftvi" /><ref name="n24" /> | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]], [[Frankryk]] | beroep = Skrywer, kunstenaar | ander = | bekend = Sy skryfwerk | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = [[Hertzogprys]] (3x)<br />''Prix des Septs'' | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Yolande Ngo Thi Hoang Lien | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Breyten Breytenbach''' (* [[16 September]] [[1939]] — † [[24 November]] [[2024]])<ref name=":0">Versindaba: http://versindaba.co.za/gedigte/breyten-breytenbach/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161002130831/http://versindaba.co.za/gedigte/breyten-breytenbach/ |date= 2 Oktober 2016 }}</ref> was 'n [[Suid-Afrika]]anse [[skrywer]] en [[kunstenaar]] met [[Frankryk|Franse]] burgerskap.<ref>Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/Breyten_Breytenbach</ref> Breytenbach het 'n beduidende bydrae tot die [[Afrikaans]]e letterkunde met sy digkuns gelewer.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Hy is ook bekend as die mees prominente gevangenis-skrywer van Suid-Afrika, nadat hy nege jaar tronkstraf onder die apartheidsregering moes uitdien.<ref>Tydskrif vir Letterkunde: http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=s0041-476x2009000200005&script=sci_arttext{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sy omvangryke oeuvre is geskryf onder sy eie naam, sowel as '''B.B. Lasarus''', '''Jan Blom''' en '''Jan Afrika'''. Hy sterf in [[Parys]], [[Frankryk]], op die ouderdom van 85 – met sy vrou Yolande aan sy sy.<ref name="litnet">{{en}} {{cite web |url=https://www.litnet.co.za/breytenbach-family-press-release/ |title=Breytenbach family press release |publisher=[[LitNet]] |date=24 November 2024 |accessdate=25 November 2024}}</ref><ref name="versindaba">{{af}} {{cite web |url=https://versindaba.co.za/2024/11/24/riv-breyten-breytenbach-16-sept-1939-23-nov-2024/ |title=RIV Breyten Breytenbach (16 Sept. 1939 – 23 Nov. 2024) |publisher=Versindaba |date=24 November 2024 |accessdate=25 November 2024}}</ref><ref name="mm">{{af}} {{cite web |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/breyten-breytenbach-85-sterf/ |title=Breyten Breytenbach (85) sterf |publisher=[[Maroela Media]] |date=24 November 2024 |accessdate=25 November 2024}}</ref><ref name="iol">{{en}} {{cite web |url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/breyten-breytenbach-dies-at-85-166e06e1-be09-4201-9430-f4fdb4823897 |title=Breyten Breytenbach dies at 85 |publisher=[[IOL]] |date=24 November 2024 |accessdate=25 November 2024}}</ref><ref name="ftvi">{{fr}} {{cite web |url=https://www.francetvinfo.fr/culture/le-peintre-et-poete-sud-africain-breyten-breytenbach-est-mort_6916763.html |title=Le peintre et poète sud-africain Breyten Breytenbach est mort |publisher=[[France Info]] |date=24 November 2024 |accessdate=25 November 2024}}</ref><ref name="n24">{{af}} {{cite web |url=https://www.netwerk24.com/netwerk24/kunste/aktueel/blitsberig-breyten-breytenbach-sterf-20241124 |title=BLITSBERIG – Breyten Breytenbach sterf |publisher=[[Netwerk24]] |date=24 November 2024 |accessdate=25 November 2024}}</ref> == Biografie == === Vroeë jare en opleiding === Breyten Breytenbach is op 16 September 1939 op Bonnievale gebore as die derde van vyf kinders van Hans en Kitty Breytenbach. Sy broer [[Jan Breytenbach|Jan]] is later stigter van die Suid-Afrikaanse Spesiale Mag in die Weermag en sy broer Cloete is later oorlogskorrespondent en bekende fotograaf. Hy het nog ’n broer, Sebastiaan, en ’n suster, Rachel. Sy vader is ten tye van Breyten se geboorte ’n boer in die distrik. Op vyfjarige ouderdom verhuis die gesin na die plaas Kafferkuilsrivier in die distrik [[Riversdal]], waar hy op die dorp skoolgaan aan die Laerskool Langenhoven. Vroeg reeds begin hy teken en in [[1948]] teken hy ’n spotprent van doktor [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] wat vir generaal [[Jan Christian Smuts|Jan Smuts]] uitklop in die bokskryt, na aanleiding van die [[Nasionale Party]] se oorwinning in daardie jaar se algemene verkiesing. In 1948 word die plaas verkoop en verhuis die gesin na [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]], waar sy vader eers ’n winkel naby die dorp langs die spoorlyn besit. Later trek hulle dorp toe, waar hulle tot [[1970]] die Grevilleas losieshuis bedryf. Breyten matrikuleer in [[1957]] as hoofseun aan die [[Hugenote Hoërskool|Hoërskool Hugenote]] op die dorp.<ref name=":0" /> In die jare [[1958]] en [[1959]] studeer hy aan die [[Universiteit van Kaapstad]] vir ’n [[Baccalaureus Artium|B.A.-graad]]. In die Departement van Afrikaans en Nederlands staan hy onder die opleiding van [[Boerneef]], [[Johannes du Plessis Scholtz|J. du P. (Canis) Scholtz]] en [[D.J. Opperman]]. In dieselfde tyd studeer hy ook kuns aan die Michaelis Kunsskool van die Universiteit van Kaapstad onder leiding van [[Lippy Lipshitz]]. Per geleentheid raak hy betrokke by studente-aktivisme en hy is een van die studente wat betoog teen aparte universiteite vir verskillende rasse. Hy laat vaar dan sy studies en werk vir ’n tyd lank as redaksie-assistent van Gerry de Melker, uitgewer by H.A.U.M., asook in die uitgewery se boekwinkel. Deur hierdie werk raak hy in [[Kaapstad]] bevriend met onder andere [[Jan Rabie]], [[Uys Krige]], [[Jack Cope]] en [[Ingrid Jonker]]. Wanneer hy voor sy vertrek oorsee deur die land ryloop en tydelik in [[Johannesburg]] bly, loseer hy aan huis van Ingrid Jonker en haar man, die digter Pieter Venter.<ref name=":1">LitNet ATKV-Skrywersalbum 28 April 2015: http://www.litnet.co.za/breyten-breytenbach-1939/</ref> === Lewe in Europa === In Desember 1959 vertrek hy as vierdeklas-passasier oorsee op die ''Mozambique'', ’n Portugese boot, om die wêreld te verken.<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Breytenbach,_Breyten{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hy land in [[Lissabon]] en per trein reis hy deur [[Portugal]] en [[Spanje]] na [[Parys]] in [[Frankryk]]. Hiervandaan is hy per boot na ’n kusdorp aan die Engelse Kanaal en daarvandaan na [[Londen]] in [[Engeland]], waar sy broer Cloete en sy vrou destyds gewoon het. In Londen werk hy onder meer as verpakker in ’n fabriek, waarna hy weer na Frankryk vertrek. In [[Cannes]] skets hy saans in ’n nagklub portrette in ruil vir ’n bord kos. Dan kry hy werk as kok op ’n plesierboot en vaar vir ’n paar maande rond in die [[Middellandse See]], voordat die boot terugkeer Londen toe. Hier ontmoet hy sy toekomstige vrou Yolande by vriende. Teen die einde van [[1960]] vertrek hy na [[Noorweë]], waar hy ses maande lank Engels by die Berlitz-skool in [[Bergen]] doseer. In Junie [[1961]] keer hy terug na Parys waar hy as skilder werk en al het hy as skilder ’n karige inkomste, word sy werk later uitgestal in die Galerie Espace in [[Amsterdam]] en in [[Edinburg]], Parys, [[Minneapolis]], [[Rome]], [[Berlyn]], [[Brussel]], [[Rotterdam]], [[Le Havre]] en [[Groningen (munisipaliteit)|Groningen]]. ==== Huwelik met Yolande en nagevolge ==== Na sy huwelik in [[1962]] in Londen met Yolande, die Frans-Paryse vrou van [[Viëtnamese]] afkoms, woon hulle eers in ’n kamer op die linkeroewer van die [[Seine]] en later in ’n woonstelletjie in die Rue Malebranche in Parys. Sy vrou is ’n Franse burger, hoewel haar ouers van Viëtnamese afkoms is en sy daar gebore is. As vierjarige gaan sy na Frankryk waar haar vader [[Viëtnam]] se verteenwoordiger by [[Unesco]] was. Haar regte naam is Ngo Thi Hoang Lien, wat “geel lotus” beteken en sy en die lotus figureer prominent in Breyten se digkuns.<ref>Oulitnet: http://www.oulitnet.co.za/seminaar/ampie_breyten.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170621162522/http://oulitnet.co.za/seminaar/ampie_breyten.asp |date=21 Junie 2017 }}</ref> In Parys werk Yolande as sekretaresse by ’n Amerikaanse maatskappy en sy behaal ’n B.A.-graad aan die Sorbonne, waarna sy verder studeer in die Regte en Volkekunde. Sy is Frans, Viëtnamees, Spaans en Engels magtig. Breyten studeer in [[1963]] ook aan die Sorbonne, terwyl hy ’n lewe probeer maak uit sy skilderye en later deur ’n agent in Amsterdam ietwat beter doen en ook gereelde uitstallings hou in België en Nederland. Hy raak in hierdie tyd al hoe meer betrokke by anti-apartheidsorganisasies, veral nadat ’n visum vir sy vrou om [[Suid-Afrika]] te besoek sodat hy die A.P.B.-prys in ontvangs kan neem, in [[1965]] geweier word. In [[1967]] besoek hulle Suider-Afrika en gaan [[Swaziland]] deur [[Mosambiek]] binne, waar familie en vriende hulle kom groet en hulle op die terugreis met die boot toegelaat word om Kaapstad twee dae lank te verken. In [[1972]] word ’n visum vir Suid-Afrika aan sy vrou toegestaan en in Desember van daardie jaar kom die egpaar vir ’n verblyf van etlike maande na Suid-Afrika. Hier tree Breytenbach in Februarie [[1973]] in die lesingreeks oor die [[Sestigers]] voor die Kaapse Somerskool op. Sy boek ''’n Seisoen in die paradys'', wat onder die skuilnaam B.B. Lasarus gepubliseer word, beskryf die gebeurtenisse tydens hierdie besoek. Op letterkundige gebied is hy van meet af aan omstrede. Reeds met publikasie van sy debuutwerke, ''Die ysterkoei moet sweet'' en ''Katastrofes'', verwys Afrikaanse Persboekhandel die proewe na die besturende direkteur omdat hulle van mening is dat die werke ongesond en ongewens is. [[Bartho Smit]] behandel egter die besware met bestuur en die boeke word gepubliseer, waarna dit ook die A.P.B.-prys verower.<ref>LitNet: http://www.litnet.co.za/grepe-uit-die-uitgeegeskiedenis-van-breyten-breytenbach/</ref> Tydens toekenning van die CNA-prys in [[1968]] is D.J. Opperman een van die beoordelaars en dit is vir hom duidelik dat ''Die huis van die dowe'' die sterkste aanspraakmaker is. Gedagtig aan die weiering van ’n visum vir Breyten se vrou in 1965, verneem Opperman deur middel van sy vriend Johan Spies of die regering haar sal toelaat om die land binne te kom vir die ontvangs van die prys. Die Eerste Minister, [[John Vorster]], oefen hierna groot druk op die beoordelaars uit om hulle aanbeveling te verander. Opperman staan egter vas en lig Vorster in dat hulle ’n aantal boeke suiwer letterkundig beoordeel en nie die persone nie. Hy is voorts nie bereid om Breytenbach se werk met ’n amateur te bespreek nie en indien Vorster die werk verder wil bespreek stel hy as voorwaarde vir die gesprek dat Vorster vir drie maande sy klasse op Stellenbosch bywoon sodat hy hom vir die gesprek kan oplei.<ref>Kannemeyer, J.C. ''D.J. Opperman: ’n Biografie''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1986. bladsye 347-349.</ref> Na toekenning van die prys vir ''Die huis van die dowe'' sê Breyten in ’n onderhoud met ''Vrij Nederland'' dat die prys oëverblindery is en ’n vorm van omkoop om hom tot stilswye te dwing. Verder stel hy dit dat hy weens sy vrou se velkleur toegang tot Suid-Afrika geweier word en dat hy die prysgeld aan organisasies gaan skenk wat optrede teen die land voorstaan. Hierteen neem Opperman en [[Human en Rousseau|Human & Rousseau]] eksepsie en in ’n ope brief aan Breyten wat op [[18 November]] [[1968]] in ''[[Die Burger]]'' verskyn, repudieer hulle hom. Hulle distansieer hulle van sy politiek en sy steun vir terrorisme-organisasies en sê dat dit nie Breyten se vrou se ras is wat sy koms na Suid-Afrika verhinder nie, maar wel Breyten se steun vir ’n “bloedige inval in sy vaderland”. Hierdie ope brief veroorsaak ’n vertrouensbreuk tussen Breyten en sy uitgewer en hy gee hierna sy werke uit by die onafhanklike uitgewers Buren en daarna Taurus. Voor die toekenning van die [[Hertzogprys]] in [[1971]] word in die pers bespiegel dat Breyten die sterkste kandidaat is, maar die prys word aan die “veilige” [[Elisabeth Eybers]] toegeken. In Junie [[1975]] word Breyten se digbundel, ''Skryt: om ’n sinkende skip blou te verf'', die eerste Afrikaanse digbundel wat verbied word onder die streng sensuurwette van daardie tyd, veral weens ’n politieke gedig gerig aan die [[Eerste Minister van Suid-Afrika|Eerste Minister]], [[John Vorster]] (of J. Vrotstert), onder die titel ''Brief uit die vreemde aan slagter''. By herhaling gaan die beoordelaars van die Hertzogprys Breytenbach verby wanneer bekronings vir poësie gemaak moet word en wanneer hulle eindelik in [[1984]] die digbundel ''(‘yk’)'' bekroon, weier hy die prys.<ref name=":1" /> === Anti-apartheidsvegter en tronkstraf === Reeds in April 1970 skryf Breyten ’n artikel vir ''Sechaba'', die amptelike mondstuk van die destyds verbode [[African National Congress|ANC]], waarin hy openlik revolusie en die omverwerping van die [[Apartheidsregering|Suid-Afrikaanse regering]] bepleit. In 1971 word hy aangewys as die ere-ondervoorsitter van die studente-organisasie [[National Union of South African Students]] (Nusas) (wat hom sterk teen die apartheidsbeleid uitspreek) en in Junie [[1974]] word hy erepresident. In Frankryk word hy stigterslid van Okhela (wat beteken “om aan die brand te steek”), ’n anti-apartheidsorganisasie wat hom veral daarvoor beywer om blankes in die stryd teen apartheid te mobiliseer. Die Verenigde Volke-organisasie (later die [[Verenigde Nasies]]) hou in April 1975 in Parys ’n spesiale seminaar oor apartheid waaraan Breyten deelneem. Hy noem Suid-Afrika ’n “terroristestaat” en pleit vir groter steun aan die bevrydingsbewegings.<ref>Sestigers: https://diesestigers.wordpress.com/breyten-breytenbach/</ref> Op [[19 Augustus]] [[1975]] word hy op die lughawe [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe|Jan Smuts]] in hegtenis geneem nadat hy op [[1 Augustus]] die land met ’n vals paspoort onder die skuilnaam Christian Jean-Marc Galaska binnegekom het. Sy aanhouding is ingevolge Artikel 6 van die Wet op Terrorisme en vyf van die mense met wie hy na bewering in Suid-Afrika kontak gehad het, word ook aangehou. Die veiligheidspolisie was bewus van sy voorgenome besoek lank voordat hy geland het, nadat ’n onbekende persoon hom verraai het. Op [[10 November]] [[1975]] verskyn Breyten die eerste keer in die hof te midde van groot plaaslike en internasionale belangstelling, met die verhoor wat dan uitgestel word tot [[21 November]]. Met die aanvang van die verhoor op 21 November pleit Breyten skuldig op die hoofaanklag met sekere wysigings op die klagstaat en hy word daarna op elf aanklagte skuldig bevind. Op [[27 November]] [[1975]] vonnis regter P.M. Cillié hom tot nege jaar gevangenisstraf, al het beide die staat onder leiding van die prokureur-generaal, dr. Percy Yutar, en Breyten se verdediging ’n maksimum vonnis van slegs vyf jaar gevra. Verlof tot appèl teen die vonnis word in Desember 1975 en weer in Maart [[1976]] geweier. In die loop van [[1977]] word hy ’n tweede keer verhoor op grond van beweerde pogings om te ontsnap en om deur gesprekke met een van die bewaarders die doelstellings van Okhela te bevorder. Op meeste van hierdie aanklagte word hy onskuldig bevind. Hy word slegs skuldig bevind daaraan dat hy tronkregulasies oortree het en word hiervoor tot R50 of drie maande gevangenisstraf gevonnis. Tydens sy aanhouding wend die Afrikaanse Skrywersgilde herhaalde pogings aan dat Breytenbach toegelaat word om in die gevangenis te skryf en te skilder en dat sy vonnis versag word. Sy moeder is op [[4 April]] [[1978]] onverwags aan ’n hartaanval oorlede, maar Breyten word verlof geweier om die begrafnis by te woon. Nadat hy lank in [[Pretoria]] se gevangenis aangehou is, word hy later na [[Pollsmoor-gevangenis|Pollsmoor]] in [[Kaapstad]] verplaas. Tydens sy gevangeskap word sy vrou toegelaat om hom twee keer per jaar te besoek. Op [[2 Desember]] [[1982]], nadat hy iets meer as sewe jaar van sy vonnis uitgedien het, word Breytenbach vrygelaat. Breyten verklaar hierna dat dit feitlik onmoontlik is vir ’n blanke Suid-Afrikaner om deur swart vryheidsvegters as bondgenote in die stryd aanvaar te word. Dus meen hy dat hy self geen verdere rol in die politiek te speel het nie. Hy en sy vrou gaan bly weer in Parys, waar hy in [[1983]] Franse burgerskap aanvaar en die egpaar in die laat tagtigerjare ouers word van ’n dogter, wat hulle Daphnée noem. Hulle koop benewens die ateljee in Parys ook ’n lappie grond aan die voet van die [[Pireneë]]. In April [[1985]] word hy genooi as gas van die Universiteit van Kalifornië, waar hy lesings lewer en uit sy boeke voorlees. Hy woon ook in 1985 die 48ste PEN-konferensie in [[New York Stad|New York]] by. In [[1987]] is hy saam met Van Zyl Slabbert een van die organiseerders van die ontmoeting tussen die toe nog verbode ANC en leidende Suid-Afrikaners in [[Dakar]], [[Senegal]]. Hierdie ontmoeting baan die weg vir verdere soortgelyke ontmoetings en skep die klimaat vir die nuwe demokratiese bestel binne Suid-Afrika. Hy woon ook die veel besproke Victoria Watervalberaad in [[1989]] tussen prominente skrywers en die ANC by en lewer by hierdie geleentheid die slotreferaat in Engels oor ’n Suid-Afrikaanse letterkunde. Wanneer sy pa se gesondheid verswak, word in Julie 1989 ’n visum vir vier dae aan Breyten en Yolande toegestaan vir ’n besoek. Breyten se pa is in Desember 1989 in die ouderdom van 85 jaar oorlede. Visums word dan vir drie dae aan Breyten en Yolande toegestaan om die roudiens in [[Grahamstad]] by te woon, asook die seremonie in [[Hermanus]], waar sy pa se as by sy ma se graf gestrooi is. In Mei [[1990]] word Breyten as direkteur van Taurus-uitgewers aangestel, met sy hoofdoel om ondersoek in te stel na die moontlikheid om Afrika letterkunde aan die Suid-Afrikaanse publiek bekend te stel. In 1990 is hy een van die stigters van die [[Gorée]]-instituut in Dakar in Senegal, wat kulturele navorsing doen wat daarop gemik is om burgerlike bemagtiging in Afrika-samelewings te bewerkstellig.<ref name=":1" /> === Lewe na sy vrylating === [[Lêer:Breyten Breytenbach, 1995 - 13.jpg|duimnael|Breytenbach in 1995]] Na 1990 besoek hy gereeld sy land van herkoms, wanneer dit weens veranderde politieke omstandighede makliker word om toegang te verkry. Hy hou gereelde lesings, onder andere in Augustus 1990 in [[Stellenbosch]] voor die Stellenbosse Aktuele Aangeleentheidskring en in Oktober 1990 by die Afrikaanse Skrywersgilde se beraad op [[Langebaan]]. In Desember [[1991]] by die landswye skrywerskonferensie georganiseer deur die koerant ''New Nation'' lewer hy die hooftoespraak onder die titel ''Om by heerskappy verby te skryf''. In Julie [[1993]] tree hy op by die Wits Winterforum. By die [[Demokratiese Alliansie]] se taalberaad van [[1998]] tree hy op saam met die leier van die DA, [[Tony Leon]], en die voorsitter van [[Pansat]], [[Neville Alexander]]. In [[2001]] tree hy op [[KykNET|KykNet]] se poësieprogram ''Ja-nee'' op, waar hy met plaaslike letterkundiges, digters en skrywers oor die digkuns gesels, terwyl hy in Maart [[2008]] deelneem aan ’n oop gesprek wat deur die Departement Afrikaans van die [[Universiteit van Wes-Kaapland|Universiteit Wes-Kaapland]] gereël is. Ook in die buiteland tree hy by verskeie kere in die openbaar op en maak belangwekkende toesprake. In November 1993 by Washington Universiteit in [[St. Louis]] in [[Missouri]], stel hy dit duidelik dat die komende demokrasie in Suid-Afrika slegs sal werk as die politici beperk word tot hulle sleutelrol as dienaars van die samelewing om hulle neiging tot uitbuiting van die gemeenskap teen te werk. In [[1994]] lewer hy die openingstoespraak by die 25ste Poetry International in Rotterdam, waarheen 72 skrywers van oor die wêreld genooi is. Breyten is in 2008 die hoofspreker by die elfde internasionale Time of the Writer skrywersfees wat in Durban aangebied is en tree wêreldwyd by verskeie ander openbare byeenkomste op, insluitende die derde ''[[Mail & Guardian]]'' literêre fees in [[2012]] in die [[Markteater]] in Johannesburg. === Akademikus === [[Lêer:9.13.09BreytenBreytenbachByLuigiNovi1.jpg|duimnael|Breytenbach by die 2009 Brooklyn Book Festival]] In [[1999]] word hy aangestel as Global Distinguished Professor in Lettere aan die Universiteit van New York in Amerika, waar hy lesings gee in die kreatiewe skryfkunsprogram. In Januarie [[2000]] word hy vir ’n tydperk van drie jaar aangestel as besoekende professor by die Universiteit van Kaapstad se Fakulteit Geesteswetenskappe. Vanaf 2000 is hy ook betrokke by die Gorée-Instituut in Dakar, Senegal waar hy die uitvoerende direkteur van hierdie instelling word en in [[2005]] in ’n bitter stryd met die regering van Senegal betrokke is om hierdie instituut te behou. Deur die vredesakademie van hierdie instituut raak hy ook vanaf [[2004]] betrokke by die vredesproses in [[Guinee-Bissau]]. Hy stig die Pirogue-kollektief as verlengstuk van die Gorée-Instituut om met behulp van vrywillige individue vorm te gee aan kultureel kreatiewe projekte. In Mei [[2013]] bied hierdie kollektief saam met die Spier-landgoed buite Stellenbosch ’n Dansende Digtersfees aan waarin ses internasionaal bekende digters (Ko Un, Carolyn Forché, Yang Lian, Joachim Sartorius, Tomaž Salamun en David Shulman) saam met Breyten, [[Antjie Krog]], [[Petra Müller]] en [[Marlene van Niekerk]] vir ’n week die ruimtes van skepping en verbeelding van die poësie ontgin en ondersoek. Die program word afgesluit met twee dae waarin daar bedags openbare gesprekke en meesterklasse is en snags voorlesings met musiek. Die sukses van hierdie fees lei tot die opvolg daarvan in [[2014]], waarvoor hy weereens die feeskurator is. In 2013 word hy ook uitgenooi om as beoordelaar op te tree vir die toekenning van die Griffin Poetry Prize, ’n internasionaal gerekende Kanadese prys wat jaarliks toegeken word aan ’n internasionale digter in Engels, asook ’n prys vir ’n Kanadese digter.<ref>CBC: http://www.cbc.ca/news/arts/south-african-poet-breyten-breytenbach-to-judge-griffin-prize-1.1271065</ref> === Kunstenaar === [[Lêer:Breyten Breytenbach, 1995 - 21.jpg|duimnael|Breytenbach in 1995]] Sy eerste kunsuitstalling in Suid-Afrika is vanaf Desember 1993 tot Januarie 1994 by die S.A. Kunsvereniging se galery in Kaapstad onder die titel ''Painting the eye''. Hierdie tentoonstelling word gevier met ’n gedenkboek, wat illustrasies van sy skilderye bevat, asook ’n inleiding deur Georges Marie Lory en artikels deur Marilet Sienaert, [[John Miles]] en Breyten self. Hy volg dit op met die kunsuitstalling ''Woordwerk'' in 1999, waar sy gedigte en kuns vermeng word. In 2012 hou hy weer ’n groot kunsuitstalling in Suid-Afrika, by die Suidoosterfees in Kaapstad onder die titel ''Vingerverhale''. == Skryfwerk == === Inleiding === Reeds op skool skryf hy gediggies vir meisies op wie hy ’n ogie gehad het. Sy eerste verse, onder meer ''Nanag'' en ''Terminus'', en vroeë prosastukke, onder meer ''Drie halwes maak ’n hele'', verskyn in die studenteblad ''Groote Schuur'' in 1959. In die jare 1961 tot [[1964]] publiseer hy enkele verse en prosasketse in ''Contrast'' en ''Sestiger''. Hy beskou homself egter eerder as skilder en nie eintlik as ’n skrywer of digter nie, maar word gemotiveer om sy skryfwerk ernstig op te neem nadat [[Chris Barnard (skrywer)|Chris Barnard]] vroeg in 1964 Parys besoek en waardering vir sy werk toon. Hierna stuur hy die manuskripte van ''Die ysterkoei moet sweet'' en ''Katastrofes'' na [[Bartho Smit]] by [[Afrikaanse Pers (1962) Beperk|Afrikaanse Pers]], wat dit publiseer. Breyten se agtergrond as skilder veroorsaak dat hy tegnieke en raamwerke van hierdie kunsvorm as vanselfsprekende hulpmiddels gebruik by sy digkuns.<ref>Brink, André P. ''Die poësie van Breyten Breytenbach''. Blokboeke 15. Academica. Pretoria en Kaapstad. Tweede uitgawe, 1973.</ref> As skilder (en dus ook as digter) kan hy beskou word as ’n Nuwe Realis, wat aanvaar dat niks vreemds is vir die mens nie en dus staan die groteske en die skrikwekkende naas (en as deel van) die sagte en mooie en in alles kan die mens ontdek word. Hierdie tipe kuns het ’n aanslag wat wesenlik surrealisties is, wat weer op sy beurt raakpunte vertoon met Zen-[[Boeddhisme]], wat waarskynlik die grootste enkele vormende invloed op Breyten se digkuns is. [[Zen]] is ’n omvattende wêreldbeeld waardeur denke wat dinge kategoriseer en een vir een omvat, omver gegooi word deur nie dinge teenoor mekaar te stel nie, maar dit gesamentlik te belewe. Verhoudings tussen diverse dinge is dus belangriker as dinge op sigself en hierdie wêreldbeeld floreer op vrye en ongewone assosiasie. Teenoorgesteldes word nie noodwendig as paradoksaal ervaar nie, maar eerder as teenkante van dieselfde munt. Aansluitend hierby werk skilderkuns per definisie met beelde en wanneer hierdie beelde gekombineer word met die elemente soos hierbo uiteengesit, kan dit lei tot unieke assosiasies. Die ryk beeldspraak in sy poësie is juis een van die uitstaande kenmerke daarvan, met die verskil tussen skilder en dig wat hierdeur opgehef word. In Middeleeuse China was die woord vir skildery geluidlose poësie, ’n denkwyse waarby sy skeppings aansluit. ’n Zen-beeld wat gereeld gebruik word vir die eenheid en interafhanklikheid van alle dinge is die weerkaatsing van die maan in die water. Die maan se teenwoordigheid maak sy weerkaatsing moontlik, die water se teenwoordigheid maak dit moontlik dat weerkaatsing kan plaasvind.<ref>H.P. van Coller. ''Perspektief en Profiel Deel 1''. van 1998 op bladsy 277.</ref> Benewens sy eie naam publiseer hy onder verskeie skuilname, soos B.B. Lasarus, Jan Blom en Jan Afrika. Dit is ook regdeur sy [[oeuvre]] ’n gegewe dat sy identiteit verander en hy verwys deurlopend na homself in sy gedigte, asof hy ’n aparte figuur is. Eindelik word sy identiteit geskep in sy gedigte en dit is dus nie verbasend dat sy identiteit verander as dit deurgaans herskep moet word nie. Die ek of self is nie ’n vaste punt nie, maar eerder ’n masker (saamgestel uit herinnering en verbeelding), wat die naamwisseling verklaar en ook die terugkerende spieëlmotief as een van die sentrale maskers van die self.<ref>H.P. van Coller. ''Perspektief en Profiel Deel 1''. van 1998 en sy bespreking van ''Die universele analogie.'' op bladsye 284-286.</ref> Aansluitend hierby is sy feitlik onbeperkte woordspeling, waardeur hy gedurig sy eie naam vervorm deur die woorde, letter en klanke te kombineer, om te ruil, letters weg te laat en te herrangskik. Hierdie permutasie gebruik hy ook vir vele ander begrippe in sy gedigte (soos byvoorbeeld “reis van eieland tot eiland” in ''Kouevuur'', bladsy 84), wat lei tot die skep van ’n groot aantal neologismes, maar ook die treffende naasmekaarstel van botsende begrippe.<ref>''Permutasie: agter die woord aan reis'' op bladsye 280-282 in H.P. van Coller se ''Perspektief en Profiel Deel 1'' van 1998</ref> Dwarsdeur sy oeuvre maak hy gebruik van terugkerende simbole (insluitende vlerke en voëls of ander metodes van vlieg, kleure, water, vel en membrane of ander vorms van bedekking), wat telkens die simboliese waarde van die vorige beklemtoon maar ook herinterpreteer. Gesien teen bostaande agtergrond, is dit vanselfsprekend dat Breyten se digkuns onmiddellik as uniek en vernuwend ervaar word en hy kap van meet af aan vir hom ’n belangrike en eiesoortige plek in die Afrikaanse poësie oop. === Poësie === ==== Digbundels voor sy tronkstraf ==== ''Die ysterkoei moet sweet'' se titel is afgelei van die Zen-spreuk, “Om die Groot Niet te kan vertrap, sal die Ysterkoei moet sweet”. Die Groot Niet is die groot geheel waarin alle teenstellinge opgehef word, soos lig en donker, geboorte en dood, en alles word daarin saamgevat. Dit is veral nie iets nie, aangesien ’n mens iets kan beskryf, terwyl niks nie beskryf kan word nie. Die titel wil dan sê dat die onmoontlike moet gebeur vir die mens om die Groot Niet te kan omskryf, wat impliseer dat die gedigte hoogstens as ’n poging tot beelding of interpretasie beskou kan word.<ref name="ant">Antonissen, Rob. ''Spitsberaad.'' Nasou Beperk. Elsiesrivier. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1966.</ref> In 1964 word die Afrikaanse Pers Boekhandel-prys vir ''Die ysterkoei'' ''moet sweet'' en ''Katastrofes'' toegeken. In ''Die huis van die dowe'' verwys die titel na die dowe skilder Goya se laaste tuiste in [[Madrid]] in [[Spanje]], waar hy hom na sy sewentigste verjaarsdag van die samelewing onttrek het, wetende dat dit sy laaste aardse tuiste is. As teenvoeter vir die skrikwekkende buitewêreld en op soek na troos en genesing skilder hy op die mure sy beroemde “swart skilderye”, wat sy eie fantasieë en nagmerries uitbeeld. Die titel kan egter ook verwys na Breyten se eie ballingskap in die vreemde, waar hy toenemend doof word vir die Suid-Afrikaanse belewenis en die Afrikaanse taal. Die digbundel probeer dan om troos te soek teen die pyn van die lewe, veral in die lig van ’n fisiese gebrek soos doofheid, die dood van ’n sintuig, wat afstand en skeiding van die werklikheid impliseer. Dit wat jy nie het nie oorheers dit wat jy reeds het, waarby die motto van die bundel aansluit, “In die huis van die dowe is die blinde koning”, wat ook suggereer dat diegene met gebrek nie baas is binne hulle eie huis nie. Algaande deur die bundel groei die besef dan dat die gedig self die digter se woning word, ’n woning wat gedurig herskep moet word, wat nie solied is nie.<ref>Lindenberg, E. Standpunte. Nuwe reeks 74, Desember 1967.</ref> Die C.N.A.-prys word in 1967 toegeken aan ''Die huis van die'' ''dowe'' en hierdie bundel verower in 1968 ook die Nederlandse Reina Prinsen Geerligsprys. In ''Kouevuur'' word die teenoorgesteldes van “koue” en “vuur” saamgevoeg in een geheel, wat ook gangreen en die verspreiding (verrotting) daarvan deur die hele liggaam suggereer. As sodanig beliggaam dit sowel die lewe as dood. Net soos die geval is met sy vorige bundels, vorm die gedigte in die bundel ’n groot geheel wat op mekaar inwerk.<ref>Cloete, T.T. Standpunte. Nuwe reeks 88, April 1970.</ref><ref>Antonissen, Rob. ''Verkenning en kritiek.'' H.A.U.M. Pretoria. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1979.</ref> Die titel van ''Lotus'' (uitgegee onder die skuilnaam Jan Blom) word verder belig deur die [[Boeddhisme|Boeddhistiese]] spreuk wat as motto vooraan die eerste afdeling van die bundel staan, te wete “aum mani padme hum”. Hoewel baie moeilik vertaalbaar, kan dit gesien word as “blom verborge in die lotus” of as “pêrel verborge in die lotus”.<ref>André P. Brink. ''Die poësie van Breyten Breytenbach.'' bladsy 28</ref> Die bundel word opgedra aan sy vrou, Hoang Lien, wat “goue lotus” beteken en hy publiseer die bundel onder die naam Jan Blom (ook janblom, wat platanna beteken). Sodoende word ’n verband gelê tussen lotus en padda en hierdie verhouding word deurlopende motief vir die bundel. Nege is die Boeddhistiese volmaakte getal, derhalwe ook die getal van die heilige lotus met sy nege kroonblare. Die bundel word dan ook in nege afdelings verdeel, wat ook saamval met die nege letters van Hoang Lien. Hierdie agtergrond gegewens dui reeds die hegte samehang en eenheid van die bundel aan.<ref name="brink">Brink, André P. ''Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1976.</ref> ''Lotus'' word in 1970 met die C.N.A.-prys bekroon en in 1972 deur die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde saam met ''Skryt'' met die Nederlandse Van der Hoogt-prys. ''Skryt. Om ’n sinkende skip blou te verf'' is in Nederland uitgegee en kombineer Breyten se gedigte met sy tekeninge. Dit bevat ’n nawoord van die Nederlandse digter H.C. ten Berge en is volgens die opdrag “’n eerbetoon… aan die volk van Suid-Afrika aan wie ’n burgerskap in hul geboorteland ontsê word”. Die titel kombineer die woorde “skryf” en “skyt” in die titel, wat hierdie twee begrippe dan aaneenskakel. Om te skryf word dan ’n verrotte uitwerpsel wat weer een word met die aarde, waaruit lewe weer sal voortspruit. Dit suggereer egter ook ’n wanhoop in die krag en waarde van die skryfproses. Die subtitel verklaar dat dit eintlik ’n futiele proses is. Die titel suggereer ook die gedigte se doel as die “skrif van die stryd”. Die digproses self word in hierdie bundel dan ’n sentrale motief, wat veral deur middel van vlerke en gevlerkte wesens uitgebeeld word<ref name="brink" /><ref>Coetzee, Ampie. Rapport, 24 Februarie 1974.</ref> Die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde ken die Nederlandse Van der Hoogt-prys in 1972 toe aan ''Skryt'' en ''Lotus.'' ''Met ander woorde vrugte van die droom van stilte'' keer weer terug na die hegte struktuur wat ’n bundel soos ''Lotus'' kenmerk. Die titel beslaan die volmaakte nege woorde, die twee motto’s voorin beslaan elk nege woorde en die bundel word doelbewus opgebou uit ’n veelvoud van nege gedigte. Ten spyte van die woordryke titel, gaan dit hier veral oor stilte teen die agtergrond van die gedurige wisselwerking en verhoudings tussen alles (die Groot Niet) wat ook in ander bundels so ’n sentrale rol speel<ref name="brink" /> ==== Digbundels geskryf gedurende sy aanhouding en tronkstraf ==== Tydens Breyten se aanhouding in 1975 en voor vonnisoplegging skryf hy die bundel ''Voetskrif'', waar die titel reeds die aard van die bundel saamvat en suggereer. Om met voete te skryf is ’n manier van skryf soos deur ’n gestremde en is beeld van sy eie gestremdheid tydens aanhouding. As voete skrywe, impliseer dit dat skryf ’n manier van loop is en word die gedig dan ’n reis, waar die reis wat hy beskryf een van ontdekking is, maar veral ook een van bedreiging en verraad. Die voete is terselfdertyd verbinding tussen lewe en dood, waar hy met gevangenskap ook afsterf van sy verlede. Verder impliseer voetskrif ook heiligheid, omdat mens jou skoene uittrek om die heilige gebied te verken. Dit is ook ’n soort voetnoot by ’n primêre teks, waar gevangenskap nie deel is van die hoofstroom van die lewe nie. Dwarsdeur sy oeuvre is daar by die digter ook ’n begeerte om te vlieg, waar jy juis die gebruik van jou voete moet prysgee om dit te bereik. Die enigste manier waarop hy kan vlieg is om sy gedigte soos gevleuelde wesens uit te stuur om te bereik wat hy nie kan nie (veral treffend uitgebeeld in “''vers as boodskapper''”). Daar is dan ook ’n kloof in die bundel tussen die hier waar hy hom bevind en die daar, waar die onbereikbare geliefdes is. Die bundel bevat verskeie gedigte oor die afwesige geliefde (asook twee gedigte vir sy ouers), wat afwesig maar tog ook ’n skakel en kontak met die buitewêreld is<ref name="brink" /><ref name="cloete151">Cloete, T.T. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 15 no. 1, Februarie 1977.</ref><ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 17 no.2, Junie 1977.</ref><ref>Olivier, Gerrit. Beeld, 5 April 1976.</ref> Die Perskor-prys word in 1976 aan ''Voetskrif'' toegeken. Alhoewel nuwe werk van Breyten volgens wet nie tydens aanhouding gepubliseer kan word nie, verkry hy internasionale bekendheid deur die verskyning van sy poësie in ''Babel'', ''De Populier'', ''De Vlaamse Gids'', ''Raster'' en die stensils van ''Poetry International'' en die versameling van sy gedigte in Nederlandse uitgawes (''Het huis van de dove'' en ''Met andere woorden'', 1976–1977). In hierdie bloemlesings word al sy verse volledig opgeneem, ook dié wat in ''’n Seisoen in die paradys'' en in tydskrifte verskyn het. Verskeie vertalings en bloemlesings van sy werk verskyn ook in hierdie tyd. Die Nederlandse vertaling van ''Skryt'' word gedoen deur Adriaan van Dis in 1976 en ''Sinking ship blues'' word in 1977 in Engels vertaal deur [[André P. Brink]]. Anderstalige bloemlesings sluit in ''Feu froid'' in Frans deur Georges Marie Lory in 1976, wat op sy beurt weer in Engels, [[Arabies]] en [[Pools]] vertaal word; ''Kreuz des Südens, Schwarzer Brand'' in [[Duits]] deur Rosi Russink in 1977; ''In Africa even the flies are'' ''happy'' onder redaksie van Dennis Hirson in 1978, wat op sy beurt vertaal is in Portugees, Spaans, Frans, Duits, Italiaans en Nederlands; ''And death white as word'' met ’n inleiding deur [[Ampie Coetzee]] in 1979 en vertalings in [[Portugees]] deur Mario Cesariny in [[1979]]. In [[1980]] verskyn ''Vingermaan'' in Nederland, met tekeninge van Breytenbach en gedigte oor hom deur H.C. ten Berge, Rutger Kopland, Gerrit Kouwenaar, Lucebert en Bert Schierbeek. Vertalings van sy werk verskyn verder ook in onder andere [[Baskies]], [[Deens]], [[Noorweegs]] en [[Sweeds]]. In Afrikaans verskyn die bloemlesing ''Blomskryf'' onder redaksie van Ernst Lindenberg en Ampie Coetzee met ’n keuse van sy gedigte uit al sy bundels voor ''Voetskrif'', terwyl dit ook verspreide gedigte uit tydskrifte bevat en gedigte wat in ''’n Seisoen in die paradys'' verskyn het. In sy inleiding tot die bundel wys Ampie Coetzee daarop dat Breytenbach self sy gedigte beskryf as sou dit om verhoudings gaan. Hierdie verhoudings sentreer dan rondom die digter en sy verhouding met die poësie en die digter en sy verhouding tot die leser of mens in die algemeen, die liefde en die geliefde. Breytenbach se wens is dan dat die bundel in twee afdelings verdeel moet word, ''Hoesê'' (''voetverse – huis van die dowe'') en ''Sosê'' (''hartverse'' – ''witskrif van die liefde''), waarin hierdie verhoudings sentraal staan.<ref>Brink, André P. Rapport, 27 Maart 1977.</ref> Binne enkele jare na sy vrylating verskyn vier digbundels in nie-chronologiese volgorde, wat gesamentlik die titel ''Die ongedanste dans'' dra. In chronologiese orde (nie die orde waarin dit uitgegee is nie) is die bundels ''Lewendood'', ''Buffalo Bill'', ''Eklips'' en ''(‘yk’)''. Hierdie bundels is die gesamentlike weergawe van sy ervarings en waarnemings binne die gevangenis. Die gedigte is doelbewus selfs meer verwikkeld as sy vroeëre poësie, aangesien hy nie sy siel wou blootlê aan diegene wat letterlik oor sy skouer geloer het wat hy skryf nie. Volgens die voorwaardes aan die begin van sy strafoplegging moes alle geskrifte saans ingehandig word en kon dit eers na vrylating gepubliseer word. Uit die verse is daar ook tekens van ’n toenemende uitsigloosheid, wat baie van die gedigte donker stem. Die titel ''Lewendood'' omvat die begrippe lewe en dood, maar impliseer ook “lewend dood”. Dit beskryf dus die twee pole van spanning binne die bundel, maar is ook aanduidend van die toestand van die digter in die tronk. Die gedigte styg egter bo die eng persoonlike uit deur byvoorbeeld verwysings na die graffiti van vorige gevangenes en die beeldspraak wat Dante se hellevaart oproep. Kenmerkend is weer die vrye assosiasie en beeldspraak wat sy digkuns kenmerk en die voortdurende soeke na sin en waarheid binne die omgewing waarbinne hy hom bevind. Dikwels is die tema ook die taal en die onvermoë van die taal om dinge werklik te kan sê soos dit is, asook die dood van ’n taal.<ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 24 no. 4, November 1986.</ref><ref>Olivier, Fanie. Rapport, 18 Augustus 1985.</ref> ''Lewendood'' is in [[1986]] op die kortlys vir die toekenning van die Rapportprys. Die titel van ''[[Buffalo Bill]]'' verwys na die legendariese Amerikaanse volksheld wat bekend geword het in sy gevegte teen die Amerikaanse [[Indiane]] in die negentiende eeu.<ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 23 no. 2, Mei 1985.</ref><ref>Olivier, Fanie. Rapport, 2 Desember 1984.</ref><ref>Snyman, Henning. Die Burger, 21 Maart 1985.</ref> In ''Eklips'' is die klem baie sterker op die toestand van die ek eerder as die ervarings van die ek, en bepeins hy die dinge wat belangrik is, die krag van die liefde en die wisselwerking tussen lewe en dood. Die titel kan verwys na die verdoeseling van die dinge wat werklik is, veral deur woorde en die onmag van woorde, asook na die dinge wat as werklik belangrik bewys word tydens sy eklips of gevangenskap.<ref>Brink, André P. Rapport, 1 Mei 1983</ref><ref name="cloete222">Cloete, T.T. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 2, Mei 1984</ref><ref>Olivier, Gerrit. Die Burger, 23 Junie 1983</ref> ''Eklips'' is in 1984 op die kortlys vir die toekenning van die Louis Luyt-prys. Na vrylating verklaar Breyten dat sy “self” in die tronk van hom afgestroop is en “ek” word “yk”. Die titel van ''(‘yk’)'' word in hakies geplaas om gevangenskap van die ek aan te dui, terwyl die insluiting van die letter “y” ook kan dui op ’n eenwording van die ek met Yolande, terwyl die aanhalingstekens daarop kan dui dat hy in sy gevangeskap slegs op woorde aangewys is. Dit kan ook dui op ’n soort tussenstadium of tussen-in wees, met implikasie dat die lewe in gevangenskap tydelik opgehef is. Die bundel bevat weereens liefdesgedigte waarin die verlange na die afwesige geliefde voorop staan, gedigte oor die tronklewe wat soms met ’n winterlandskap en koue verbind word en die verlange na kommunikasie en kontak met die buitewêreld. Hierdie toestand van isolasie word in baie gedigte ook met die dood verbind, wat ook die betekenis van afwesigheid aanneem. Daar is deurentyd ’n bewussyn van mure of grense en ’n drang om hierdie grense te oorskry, met woorde die enigste manier om dit in hierdie situasie te bereik.<ref>Brink, André P. Rapport, 29 Januarie 1984 en 5 Februarie 1984</ref><ref name="cloete222" /> In 1984 is hierdie bundel ook op die kortlys vir die toekenning van die Louis Luyt-prys en word eindelik tweede geplaas. ''Judas eye'' is ’n keuse uit sy tronkbundels in Engelse vertaling, waarin hy hom in ’n nawoord oor sy poësie uitlaat en in ’n selfportret iets oor sy lewensloop vertel. ==== Digbundels na sy vrylating ==== ''Soos die so'' is Breyten se eerste bundel wat gedigte bevat wat geskryf is na sy vrylating, hoewel baie van die gedigte van voor hierdie tyd dateer. Die bundel bevat ook twee prosatekste waarin die aard van hierdie bundel uiteengesit word en besin word oor die funksie van poësie. Hierin skryf hy dat die bundel ’n “verserige notaboek” is wat beskryf “soos ek my lewe leef”. Die bundel word volgens chronologiese datumbepaling gestruktureer. Aan die einde van 1973 het hy ’n gedrukte dagboek aangeskaf wat hy daarna gereeld met versinskrywings vir die dag invul (’n gedig vir elke dag!) en met etlike onderbrekings volhou tot [[4 September]] [[1974]]. Hierdie versinskrywings word veertien jaar later, op [[16 September]] [[1988]], hervat.<ref name="kann">Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk. Eerste uitgawe, 1998.</ref><ref>Scholtz, Merwe. Insig, Februarie 1991</ref><ref>Toerien, Barend J. Die Burger, 18 Junie 1991</ref><ref>Van der Merwe, P.P. Rapport, 10 Maart 1991</ref> In 1990 word ''Soos die so'' genomineer vir die Rapportprys. Die bundel ''nege landskappe van ons tye bemaak aan ’n beminde'' word soos die titel aandui in nege afdelings verdeel, waarin die reise van die digter uitgebeeld word. Dit is egter nie net die uiterlike landskappe wat verken word nie, maar ook die binne toestand of innerlike landskap van die ek. In wese vorm die bundel ’n soort testament wat aan sy vrou “bemaak” word, en die gedigte is dus gevul met weemoedigheid en die dood, met intense herbelewing van die landskappe as die vreugde wat dinge in stand hou. Sy verbysterende vermoë tot beeldspraak maak hierdie landskappe letterlik visuele woord-landskappe. Die bundel kan gesien word as sy poëtiese testament, waarin hy oor sy digterlike ambag besin en dit saamvat. ''Nege landskappe van ons tye bemaak aan ’n beminde'' is in 1994 ’n naaswenner van die CNA-prys en word dan in [[1996]] bekroon met die [[Helgaard Steyn-prys]] vir die beste letterkundige werk die voorafgaande vier jaar.<ref>Hambidge, Joan. Insig, Julie 1993</ref><ref>Hugo, Daniël. Die Burger, 22 Junie 1993</ref><ref>Kannemeyer, J.C. Rapport, 11 Julie 1993</ref><ref name="kann" /> Die gedigte in ''Plakboek'' (uitgegee in sy eie handskrif en geïllustreer met sy eie skilderye) is reisverse (onder andere deur Frankryk na Italië) en dateer uit 1975. Hierdie reisgedigte is egter meer universeel van aard en beweeg tussen tyd en plek en vanaf die geografiese na die innerlike, met die illustrasies wat ’n integrale deel van die gedig en die betekenis uitmaak.<ref>Ohlhoff, Heinrich. Insig, Junie 1994</ref><ref>Olivier, Fanie. Rapport, 11 September 1994</ref><ref>Snyman, Henning. Die Burger, 8 Junie 1994</ref> [[Ampie Coetzee]] stel die bloemlesing ''Die hand vol vere'' uit sy poësie saam, wat naas verse uit sy digbundels ook gedigte bevat wat voorheen óf ongepubliseer was óf slegs in tydskrifte verskyn het.<ref>Van Vuuren, Helize. Die Burger, 11 Oktober 1995</ref><ref>Weideman, George. Rapport, 10 September 1995</ref> Die bundel ''Oorblyfsels: ’n roudig'' (onder die naam Jan Blom) bevat in ’n gedig met nege dele hulde aan sy ontslape uitgewersvriend Daantjie Saayman, wat in 1970 bereid was om die nege gedigte wat weens politieke redes uit ''Kouevuur'' weggelaat is apart te publiseer onder die titel ''Oorblyfsels uit die pelgrim se reis na ’n tydelike''. Die verse word ’n reis deur die streke van ’n besondere vriendskap, waarin daar deurnag gesels is by wyn en vuur te midde van ’n algemene gevoel van verwagting en hoop. Terselfdertyd is dit ’n reis na die dood en die verse het dan ook ’n oorwegend elegiese toon.<ref>Coetzee, Ampie. Insig, Augustus 1997</ref><ref>Grové, A.P. Beeld, 16 Junie 1997</ref><ref>Malan, Lucas. Rapport, 22 Junie 1997</ref> Saam met ''Papierblom'' word hierdie bundel in 1999 met die [[Hertzogprys]] bekroon. ''Papierblom'' is ’n verafrikaansing van [[bougainvillea]] en dui ook op die skeppingsproses, waar die digter met sy gedigte as’t ware woorde op die papier laat blom. Die titel beklemtoon ook die tydelikheid van alles, met ’n papierblom wat gou vergaan. Hierdie bundel verskyn onder die pseudoniem Jan Afrika, wat die digter se kontinent van herkoms aandui, al tipeer die subtitel die bundel as ’n “swerfjoernaal”. Die talle plekname onder baie van die gedigte is inderdaad ’n aanduiding van hoe die digter voortdurend aan die beweeg is. Dit is egter nie ’n tradisionele reisbundel nie, aangesien die reise meer inwaarts gerig is en ook regstreeks met die maak van poësie verband hou. Die reis self word as belangrik beskou, nie die bestemming nie. Daar is ook heelwat droomgedigte, wat aansluit by die liefde, natuur en musiektemas van ander gedigte. Soos kenmerkend van veral sy latere werk, is die dood ook ’n belangrike motief en bring Breyten hulde aan sy vriend Jan Rabie wat op daardie stadium aan ’n aftakelende siekte ly. Die dood is egter ook die afskeid van die land van sy herkoms en liefde.<ref>Weideman, George “Rapport” 21 Junie 1998</ref><ref>Cloete, T.T. “Beeld” 18 Mei 1998</ref> Wanneer die Hertzogprys in 1999 weer aan Breyten toegeken word, hierdie keer vir ''Papierblom'' en ''Oorblyfsels: ’n roudig'', aanvaar hy dit en word hy persoonlik gebel en gelukgewens (op Afrikaans) deur president [[Nelson Mandela]], van een tronkvoël aan ’n ander.<ref>Gabriël Botma. ''‘Storm’ om Breyten raak nou absurd.'' Die Burger, 21 April 2001</ref> In ''Lady one'' bundel hy ’n keuse uit sy liefdesverse en hy neem ook nege voorheen ongepubliseerde gedigte hierin op. Die versameling ''Ysterkoei-blues'' bevat die digbundels ''Die ysterkoei moet sweet'', ''Die huis van die dowe'', ''Kouevuur'', ''Oorblyfsels uit die pelgrim se verse na ’n tydelike, Lotus'', ''Skryt'', ''Met ander woorde vrugte van die droom van stilte'', ''Plakboek'', die gedigte in ''’n Seisoen in die paradys'' en ander verspreide gedigte wat uit die tydperk voor 1975 dateer. ''Katastrofes'' word ook ingesluit, omdat Breyten dit as prosaverse beskou wat by sy digkuns tuishoort. ''Die ongedanste dans'' is die volledige uitgawe van sy gevangenisgedigte en bevat ''Voetskrif'', ''Lewendood'', ''Buffalo Bill'', ''Eklips'', ''(‘yk’)'', die gedigte in ''Boek (Deel een): Dryfpunt'' en die lang ongepubliseerde gedig ''Die glimlag'' (opgedra aan [[Fjodor Dostojefski]]).<ref>Naudé, Charl-Pierre. Rapport, 11 September 2005</ref><ref>Van Vuuren, Helize. Beeld, 13 Junie 2005</ref> ''Die singende hand: Versamelde gedigte 1984–2014'' is Breytenbach se derde versamelbundel. Dit vorm 'n drieluik met die vorige twee bande, ''Ysterkoei-blues'' en ''Die ongedanste dans''. Die versameling bevat die volgende elf bundels: ''Soos die so''; ''Nege landskappe van ons tye bemaak aan 'n beminde''; ''Oorblyfsels''; ''Papierblom''; ''Die "(Lady One)"-siklus uit Lady One''; ''die windvanger''; ''Oorblyfsel/Voice over''; ''die beginsel van stof''; ''katalekte''; ''vyf-en-veertig skemeraandsange'' en ''oorblyfsel''.<ref>https://www.graffitiboeke.co.za/af/24528/Boeke {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200417152825/https://www.graffitiboeke.co.za/af/24528/Boeke |date=17 April 2020 }} URL opgespoor en besoek op 19 November 2019</ref> ==== Werk in 2000's ==== Na ’n lang stilswye waarin Breyten sweer dat hy nooit weer in Afrikaans sal dig nie (onder meer nadat Afrikaners in ’n internet-peiling op die webwerf van ''[[Die Burger]]'' gestem het dat hy nie lid van die volk behoort te wees nie) verskyn die indrukwekkende bundel ''Die windvanger''. Later volg ''Die beginsel van stof'' en ''Katalekte'', wat saam met hierdie bundel ’n drieluik vorm. ''Die windvanger'' word weer in nege afdelings verdeel.<ref>Britz, Etienne. Insig, Mei 2007</ref><ref>Marais, Danie. Rapport, 15 April 2007</ref><ref>Naudé, Charl-Pierre. Beeld, 30 April 2007</ref><ref>Prins, Jo. Beeld, 7 Mei 2007</ref> In 2008 word die Hertzogprys, die Universiteit van Johannesburg-prys, die [[W.A. Hofmeyr-prys]] en die Protea-prys aan “''Die windvanger''” toegeken, terwyl hierdie digbundel in dieselfde jaar ook op die kortlys vir die [[Helgaard Steyn-prys]] is. ''Die beginsel van stof'' bevat weereens blyke van Breyten se besondere woordvermoë, waar hy deur nuwe woordskeppings die taal verryk, besondere beelde skep en die gedigte laai met veelvuldige betekenislae. Temas wat hierin aangeraak word sluit in die digterskap en die ouderdom en dood, waarin afskeid geneem word van ontslape mense soos Van Zyl Slabbert, sy ma (Ounooi) en sy broer Basjan. Deurentyd lewer hy skerp kommentaar op korrupte politici. Die veertien sonnette wat hy geskryf het vir die fees wat tot sy eer op Hengelo in Nederland tydens sy sewentigste verjaarsdag gehou is, vorm ook deel van die bundel. In aansluiting by die res van sy oeuvre gebruik hy in hierdie bundel op meesterlike wyse die poëtiese tegnieke van inkantering, musikaliteit en opeenstapeling, sodat die blote klank en ritme van die gedig bydra tot die impak en betekenis daarvan. Zen-simbole soos die maan se refleksie op die water (aanduidend van verligting deurdat die een in die ander teenwoordig is en selfs die kleinste druppel water die gehele maan en ruimte kan reflekteer, asook simbool van die alomteenwoordigheid van die dood in die lewe) en die voël en vlerke doem ook hier, soos elders in sy poësie, gereeld op.<ref>Crous, Marius. Beeld, 14 Februarie 2011</ref><ref>Taljaard, Marlies. Rapport, 6 Maart 2011</ref> ''Katalekte'' se titel beteken “versameling fragmente van ou dig- of prosastukke”. Die subtitel is ''artefakte vir die stadige gebruike van doodgaan'' en die titel ontstaan dus waarskynlik uit die motto van die skrywer Cioran wat in die bundel opgeneem word, naamlik dat oeuvres sterf, maar nie fragmente nie, omdat hulle nooit geleef het nie. Die bundel sluit tematies aan by sy hele oeuvre en Breyten maak weer bemoeienis met die dood, die skryfproses, die erotiese liefde, die verhouding met die vaderland, reis en reiservarings. Telkens verras hy weer met sy vermoë om nuwe metafore en nuwe woorde te skep, terwyl die gebruik van terugkerende motiewe in sy werk soos die ysterkoei, voël, die ouers, die nar, die bobbejaan, lewe en dood en vele ander ook in gesprek tree met sy vorige werk en dit gedurig relativeer.<ref>Hambidge, Joan. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 50 no. 1 Herfs 2013</ref><ref>Viljoen, Louise. Beeld, 3 Desember 2012</ref> Hierdie omvangryke bundel van 212 bladsye word in sewe afdelings verdeel. Hierdie bundel vorm saam met ''Die windvanger'' en ''Die beginsel van stof'' ’n drieluik.<ref>Versindaba: http://versindaba.co.za/2012/11/19/onderhoud-met-breyten-breytenbach/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160515091852/http://versindaba.co.za/2012/11/19/onderhoud-met-breyten-breytenbach/ |date=15 Mei 2016 }}</ref> Die bundel ''oorblyfsel / voice over'' (in Afrikaans en Engels) noem Breyten ’n “collage”, waarin hy getransformeerde variasies van sy vriend en Palestynse digter, Mahmoed Darwiesj, se werk opneem. Hy skryf die gedigte na Darwiesj se dood as fragmente van ’n voortgesette gesprek met hom. Die gedigte spreek van nostalgie en die hunkering na ’n beter lewe, terwyl die ooreenkomste tussen die Palestynse en Afrikaanse wêrelde ook opval. Dood en verganklikheid is die oorheersende temas.<ref>Crous, Marius. Beeld, 21 September 2009</ref><ref>Pienaar, Hans. Rapport, 20 September 2009</ref> In Frankryk word Breyten in [[2009]] vereer met die toekenning van die Max Jacob-prys vir ''Outre voix'', die Franse vertaling van ''oorblyfsel / voice over'' deur [[Georges Lory]]. In [[2010]] ontvang die bundel die Mahmoed Darwiesj-stigting se inhuldigingsprys en die oorspronklike Afrikaans / Engelse digbundel word in 2010 met die Protea-prys vir poësie bekroon vir die beste digbundel wat die voorafgaande jaar verskyn het.<ref>Stellenbosch Universiteit: http://scholar.sun.ac.za/handle/10019.1/71886 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160625083314/http://scholar.sun.ac.za/handle/10019.1/71886 |date=25 Junie 2016 }}</ref> ''Vyf-en-veertig skemeraandsange uit die eenbeendanser se werkruimte'' is weer vol van gedigte wat getuig van Breytenbach se vermoë om vernuftig met klank en beeld om te gaan. Die titel verwys na die digter se “werkruimte” en die veelvuldige verwysing na die sterre beklemtoon dat Breytenbach se werkruimte die heelal is, waar hy soos die planete, swartkolle en sterre die oneindigheid naspeur en alle dinge aan mekaar verbind. Beweging is dan ook een van die herhalende motiewe in die bundel.<ref>Hugo, Daniel. Rapport, 1 Junie 2014</ref> ==== Versamelbundels ==== Breyten se gedigte word in ’n menigte versamelbundels opgeneem, waaronder ’n baie ruim keuse in die bloemlesings wat die hele Afrikaanse poësieskat dek, soos ''Groot verseboek'' en ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte''. Ander versamelbundels waarin sy werk verskyn, sluit in ''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte'', ''Woordpaljas'', ''Digters en digkuns'', ''Kraaines'', ''Die goue vreugde'' en ''Goudaar''. Hy publiseer ook sy gedigte in verskeie letterkundige tydskrifte, insluitende ''Contrast'', ''Sestiger'', ''Kol'', ''Standpunte'' en ''The bloody horse''. ’n Teken van sy groot internasionale aansien is dat sy werk vertaal is in onder andere Engels, Nederlands, Sweeds, Italiaans, Baskies, Bulgaars, Deens, Frans, Duits, Portugees en Spaans. ==== Poësie op CD's ==== Sy poësie is ook verkrygbaar op verskeie [[Laserskyf|CD’s]]. ''Om te Breyten'' is die eerste CD waarop kunstenaars hulle gunsteling-gedigte van Breyten toonset en uitvoer. In 2001 word dit opgevolg met ''Mondmusiek'', waarop Breyten ’n al groter rol speel. Hy lees van sy gedigte voor met musiek van plaaslike musikante op die agtergrond.<ref>Pieterse, H.J. Beeld, 25 Junie 2001</ref> Hierdie CD word in 2010 deur luisteraars aangewys as die beste Afrikaanse album van die jaar. In 2002 volg ''Lady One'', waarop hy Engelse gedigte met veral ’n sterk Oosterse musiekbegeleiding voorlees.<ref>Pieterse, H.J. Beeld, 12 Augustus 2002.</ref><ref>Pieterse, H.J. Beeld, 10 Julie 2000</ref><ref>Snyman, Henning. Rapport, 28 Mei 2000</ref> ''Beste Breyten'' is ’n keur uit al die CD’s en bevat ook ’n aantal nuwe snitte. [[Laurinda Hofmeyr]] bring in 2008 die CD ''Reis na die suide'' uit waarop sy ook van Breyten se gedigte sing wat sy self getoonset het. === Prosa === Breyten se eerste gepubliseerde prosawerk is ''Katastrofes'', waarin reeds bekende elemente uit sy digkuns ook figureer. Die gepynigde ek bevind hom in ’n absurde wêreld waarin alles aan die verrot is, op soek na identiteit, verwesenliking en troos. Soortgelyke tegnieke as in sy poësie word ook gebruik, soos aaneenskakeling van oënskynlik onverwante assosiasies, gebruik van fantasie, saamvoeg van teenoorgesteldes, alles weergegee met uitsonderlike beeldingsvermoë. Die prosa wyk af van normale perspektiewe en beeld nie noodwendig katastrofes aan soos wat dit normaalweg verstaan word nie. Dit is eerder flitse of fragmente waar sonderlinge gebeurtenisse as gewoon aangebied word of ’n fantasiewêreld as realiteit voorgehou word, met die mens as oorsaak van die katastrofes. Verder is daar mildelik gebruik gemaak van die paradoks, met ontsteltenis wat volg op die doodgewone en die gruwelike wat begroet word met geen verwondering nie. In die Afrikaanse prosa is hierdie stukke uniek, aangesien dit beweeg op ’n paralogiese vlak waar die betekenis redelike begrip ontwyk, maar die impak tog betekenisvol is.<ref name="ant" /><ref name="smuts">Smuts, J.P. ''Burgerband.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk. Kaapstad. Eerste uitgawe, 1985.</ref> In 1964 word die Afrikaanse Pers Boekhandel-prys toegeken aan ''Katastrofes'' en ''Die ysterkoei'' ''moet sweet.'' ''Om te vlieg'' (''Opstel in vyf ledemate en ’n ode'') is sy heel eerste voltooide prosawerk, al word dit na ''Katastrofes'' gepubliseer. Reeds in 1967 is dit aanvaar vir publikasie, maar dit word dan deur vrees vir die streng sensuurwette van die tyd gekelder. Dit is die verhaal van Panus (samestelling van penis en anus) se begeerte om te vlieg, wat oor ’n tydperk van vyf seisoene strek. Hy bevind hom tydens oorlog in Slagterstad, ’n stad wat verwantskappe met Parys en Kaapstad toon. Die werk word geskryf uit ’n dubbelperspektief aangesien Panus beide karakter en verteller is. Sy begeerte om te vlieg is ’n verlange om aan die groei en ontbinding, dood en lewe te ontvlug en homself volkome te verwesenlik, waar om te vlieg eindelik gelykgestel word aan [[Nirwana]], die opperste bevryding. Hierdie begeerte kan ook gesien word as samehangend met die begeerte om te skryf. Die vyf seisoene (winter, winnel (winter en lente gekombineer), lente, somer en herfs) van die boek verwys ook na vyf wonderbaarlike vermoëns van [[Boeddha]] en omdat Boeddha die Al is, skep die vyf saam een liggaam wat meer as sy dele is. Hierdie vermoëns is kennis deur middel van die hemelse oor, kennis van ander se gedagtes, herinnering aan voorafgaande lewens, kennis van die dood en hergeboorte van ander wesens. So word die seisoene dan beide ’n herhaling van die ander en ’n nuwe perspektief, wat gelyktydig met die ander plaasvind. Dit is ’n werk wat heeltemal afwyk van die konvensionele verhalende prosa en dit skep ’n fantasiewêreld waarin die makabere en kosmiese ’n verbinding met mekaar aangaan.<ref>Brink, André P. ''Voorlopige Rapport.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1976.</ref> Breyten publiseer verskeie prosasketse in ''Sestiger'', ''Contrast'' en ''De Vlaamse Gids'' en uit hierdie werk (asook verskeie stukke wat uit die oorspronklike manuskrip van ''Katastrofes'' weggelaat is en prosastukke uit ''’n Seisoen in die paradys'') word keuses saamgebundel in ''De boom achter de maan'' in Nederland en ''Die miernes swel op ja die fox-terrier kry ’n weekend en ander byna vergete katastrofes en fragmente uit ’n ou manuskrip''. Hierdie werk is dus verwant aan ''Katastrofes'', alhoewel dit hoofsaaklik van mindere kwaliteit is.<ref>Olivier, Fanie. Die Transvaler, 1 Desember 1980</ref><ref>Smuts, J.P. ''Burgerband''. Tafelberg-Uitgewers Beperk. Kaapstad. Eerste uitgawe, 1985.</ref> Die kortverhaal ''Strafbare onskuld'' word in Julie 1968 in ''Contrast'' gepubliseer en daarna deur [[Hennie Aucamp]] in die versamelbundel ''Bolder'' opgeneem. Breyten se prosawerk verskyn ook in ander versamelbundels, insluitende ''Borde borde boordevol'' saamgestel deur Hennie Aucamp, ''Vertellers'' van Merwe Scholtz en ''Die Afrikaanse kortverhaalboek'' en ''Kort keur'', beide van [[Abraham H. de Vries]]. In ''’n Seisoen in die paradys'' (onder die skuilnaam B.B. Lasarus) doen hy verslag oor die besoek van hom en sy vrou aan Suid-Afrika in 1972–1973, waarin hy sy jeugwêreld ook herontdek en die Suid-Afrikaanse samelewing herevalueer. Die titel verduidelik die kortstondigheid van sy besoek aan sy oorsprong terwyl die skuilnaam BB (vir sy voorletters) na hom verwys en na Lasarus, die man wat die dood oorwin het nadat hy ’n seisoen in die graf deurgebring het. In die paradys is daar dus beide lewe en dood, hemel en hel. Die boek staan dan ook in die teken van vele afskeide van mense, gebiede en dinge wat hy geken het. Hy belig die teks met vele gedigte en sluit dan ook sy siening van die digterskap in die boek in.<ref>Brink, André P. Rapport, 23 Januarie 1977.</ref><ref>Brink, André P. ''Tweede Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau. Kaapstad Pretoria Johannesburg. Eerste uitgawe, 1980.</ref><ref name="cloete151" /><ref>De Vries, Abraham. Beeld, 10 Januarie 1977</ref> Die boek is in Nederlands vertaal deur Hans Ester en Adriaan van Dis en in Engels deur Rike Vaughan. Na sy vrylating publiseer hy die prosabundel ''Mouroir'', wat grootliks in die tronk geskryf is. Dit bestaan uit nege en dertig kortprosatekste, waarvan elf in Engels geskrywe is. Die titel is die Franse woord vir ’n tehuis vir bejaardes, waar die inwoners op die dood wag en dus ook die betekenis van veroordeelde of gevangene inkorporeer. In aansluiting by sy vorige prosawerke word die inhoud surrealisties aangebied, met die onderwerp hoofsaaklik ervarings in die gevangenis. In die subtitel word die boek as “bespieëlende notas van ’n roman”, waardeur die aard daarvan (fragmente, sketse en meditasies) wat tog op ’n manier saamhang, aangedui word. Die spieël van hierdie subtitel is ook aanduidend van die wyse waarop dinge nie direk gesê word nie, maar eerder soos in ’n spieël weerkaatsings is, met die weerkaatsings wat ook in die verskillende tekste na mekaar weerkaats en dus by mekaar aansluit. Dit is dus ’n verwikkelde werk wat nie maklik sy geheime prysgee nie.<ref>Brink, André P. Rapport, 20 November 1983</ref><ref>Smuts, J.P. Die Burger, 10 Mei 1984</ref><ref name="smuts" /> ''Mouroir'' is in 1984 op die kortlys vir die toekenning van die Louis Luyt-prys. ''Boek (Deel een): Dryfpunt'' behandel die digaksie en die rol van waarneming en inspirasie. Dit is egter nie tegnies en realisties geskryf nie aangesien hy in die tronk (waar die boek geskryf is) uiteraard geen toegang tot verwysingswerke gehad het nie. Sy kennis van die literatuur en wye leeskennis sorg egter dat hy die wese van kuns, die skeppingsdrang en die skeppende daad kan ondersoek. Kreatiwiteit word hier verbind met fantasie, surrealisme, invoer van karakters uit sy vorige werke, hallusinasie en dies meer en hy sluit ook ’n beduidende aantal gedigte binne die teks in. Sodoende word dit beide fiksie en nie-fiksie, maar bied nogtans ’n boeiende blik op sy eie kreatiewe proses.<ref>Hambidge, Joan. Rapport, 26 Julie 1987</ref><ref>Pakendorf, Gunther. Die Burger, 24 September 1987</ref> ''Parool / Parole'' is ’n keur deur Francis Galloway uit sy openbare toesprake wat by verskeie geleenthede tussen 1968 en 2015 in Afrikaans en Engels gelewer is, asook briewe en ander tekste waarmee hy aan openbare debat oor aktuele kwessies deelgeneem het. Onder andere is daar sy toespraak by die Sestiger-somerskool wat in 1973 by die [[Universiteit van Kaapstad]] gehou is en ’n stimulus was vir Afrikaanse skrywers se maatskaplike betrokkenheid; die pleidooi wat hy in 1975 in die Hooggeregshof gelewer het voor die regter wat hom tronk toe gestuur het op aanklag van terrorisme; en sy omstrede toespraak by die aanvaarding van die Rapport-prys in 1986, waarin hy Afrikaners gekonfronteer het oor hulle instandhouding van ’n polisiestaat. Uit die stukke blyk Breyten se deurlopende verset teen ongeregtigheid en sy vermanings kan in alle gevalle na hierdie standpunt teruggevoer word.<ref>Burger, Willie. Beeld, 26 Oktober 2015</ref> === Engelse prosa === Verskeie Engelse prosawerke van hom verskyn na sy vrylating. ''The true confessions of an albino terrorist'' bevat ’n meer realistiese uitbeelding van sy tronkervarings as ''Mouroir'' (al speel hy ’n vir hom normale spel tussen werklikheid en fiksie of droom) en is dan ook die eerste boek wat hy skryf na vrylating. Hy dikteer die teks op bande en praat hierop deurentyd met sy vrou (wat die bande vir hom transkribeer), om haar te vertel wat hy jare lank moes verswyg. Sy openbaarmaking van die werklikheid binne die Suid-Afrikaanse tronke is ontstellend. Hoewel sy bedoeling was om ’n politieke teks te skryf, is die uiteinde tog ook ’n geskrif met letterkundige meriete, hoewel dit duidelik is dat sy meesterskap van Engels nie so sterk is as sy Afrikaans nie.<ref>Breytenbach, Kerneels. Die Burger, 12 April 1984</ref><ref>Brink, André P. Rapport, 13 Mei 1984</ref><ref>Du Toit, André. Die Suid-Afrikaan. Lente 1984</ref> In 1984 is ''The true confessions of an Albino terrorist'' op die kortlys vir die toekenning van die Engelse C.N.A.-prys. ''End papers'' bevat essays, briewe en aantekeninge oor die toestand van blanke Afrikaners voor wat hy reeds beskou as die finale afbreuk van apartheid. Die roman ''Memory of snow and of dust'' se titel dui reeds aan dat ons hier te maak het met paradoksale verbindings, motiewe van kortstondigheid en verganklikheid en die poging om daardie vervlietende tye te onthou of vas te hou. Dit is hoofsaaklik surrealistiese prosa, wat nogtans ’n boeiende intrige bevat.<ref>Gouws, Tom. Insig, November 1989</ref><ref>Roos, Henriette. Rapport, 19 November 1989</ref> In 1990 wen “''emory of snow and of dust'' die Engelse C.N.A.-prys. ''All one horse: fiction and images'' bevat sketse oor mens, dier en wêreld op soek na sin en insig, wat op ’n sekere manier aan ''Katastrofes'' herinner. ''Return to paradise'' besin oor wedervaringe tydens ’n drie maande besoek van hom en Yolande aan ’n veranderende Suid-Afrika in 1991, waartydens hy in sy unieke posisie as beide buitestaander en inwoner weer helderheid oor sy geboorteland probeer verkry. Die boek verskyn aanvanklik in Nederlands (as ''Terugkeer naar het Paradijs'') voordat dit in Engels verskyn en is ’n reis-aanvulling vir ''ʼn'' ''Seisoen in die paradys'' en daarna sy besoek wat op sy tronkstraf en die boek ''The true confessions of an albino terrorist'' uitgeloop het, om sodoende ’n drieluik te vorm.<ref>Cilliers, Cecile. Insig, Maart 1994</ref><ref>Hambidge, Joan. Die Burger, 7 Desember 1993</ref> Die Sunday Times Alan Paton Award vir nie-fiksie word in 1994 toegeken aan ''Return to paradise''. ''The memory of birds in times of revolution'' is ’n versameling persoonlike geskrifte (essays, toesprake, referate en ope briewe) wat hy tussen 1987 en 1994 skryf. Hierin besin hy oor die politiek in Suid-Afrika en spreek sy menings uit oor aktuele sake, wat die apartheidsregering en die ANC-regering insluit, terwyl hy ook voorstelle aan die hand doen vir verbetering. Hy besef dat die ganse eeu immoreel is, waar die mensdom konsekwent wreed en destruktief optree teen sy buurman en die omgewing.<ref>Cilliers, Cecile. Rapport, 2 Junie 1996</ref><ref>Müller, Petra. Insig, Junie 1996</ref><ref>Nel, Jo. Beeld, 29 Julie 1996</ref> ''Dog heart'' (met subtitel ''a travel memoir'') bevat sketse oor sy Bolandse jeug, geskryf in opdrag van die Duitse uitgewer Hanser. Dit is deel van ’n reeks waarin bekende skrywers oor hulle gunsteling streke skryf. Die subtitel verwys egter dat Breyten steeds op reis is, op soek na sy jeug en na homself. Die titel verwys na Nietzsche se besluit om sy menslike pyn “hond” te noem, omdat dit net so getrou en onopsigtelik is en hy sy gevoelens daarop kon uitleef. Hy verwoord dan ook sy pyn van onthou, maar in ’n beheerste toon, wat juis daarom meer aangrypend word. Die skrywer bevind hom hier in Middle World, ’n plek wat later weer sy verskyning in sy prosa sal maak. Hierdie middelwêreld is wanneer jy jou tuiste verlaat het, maar nog nie ’n geborgenheid in ’n nuwe tuiste gevind het nie.<ref>Cilliers, Cecile. Rapport, 29 November 1998</ref><ref>Müller, Petra. Insig, Januarie 1999</ref><ref>Nel, Jo. Beeld, 15 Februarie 1999</ref> ''Dog heart'' is in 1999 op die kortlys vir die toekenning van die M-Net-prys. ''A veil of footsteps'' (met die subtitel ''memoir of a nomadic fictional character'') is weereens ’n ongewone reisboek, waar die reis meer inwaarts as uitwaarts is. Die reis word in die boek ’n metafoor vir verbeelding, waar ’n bekende landskap voortdurend anders bekyk en beskryf word deur nuwe metafore daarvoor te vind. Hier is weer persoonlike refleksies van sy karakter Breyten Wordfool, wat hom in staat stel om die waarnemings in die derde persoon te maak en per geleentheid selfs in gesprek met homself te tree. Uiteindelik bly die refleksies egter vaag en verberg deur die sluier van voetstappe. Daar is ’n streep van moedeloosheid deur die boek, met kritiek op die verval, ongeregtigheid, misdaad en wanhopige toestande wat wêreldwyd ervaar word, maar sonder hoop dat die wêreld kan verander en dat verset werklik gaan help. Hierdie toestand gee ook deels uiting aan sy nomadiese karakter (vergelyk die subtitel) wat hom nêrens meer werklik tuis laat voel nie.<ref>Burger, Willie. Beeld, 14 April 2008</ref><ref>Human, Thys. Rapport, 27 April 2008</ref> In 2009 is ''A veil of footsteps'' op die kortlys vir die toekenning van die Herman Charles Bosman-prys vir Engelse letterkundige werk en outobiografieë. By Archipelago Books in [[New York Stad|New York]] publiseer Breyten ''Intimate stranger'', waarin hy besin oor die poësie in die algemeen en sy eie siening daarvan. Hy haal ander skrywers en digters ook aan en tree met hulle in gesprek oor die opvattings van die poësie, sodat poësie inderdaad ervaar kan word as ’n bepaalde manier van lewe.<ref>Du Plooy, Heilna. Beeld, 22 Februarie 2010</ref> Dit is ook ’n siening van sy eie digtersaktiwiteit. Hierdie boek het reeds in 2006 in Nederlands verskyn as ''Intieme vreemde''. ''Notes from the Middle World'' bevat essays oor die sosiaal-politiese situasie in Suid-Afrika en twee gedigte. Die titel-essay definieer die middelwêreld as ’n tussenplek waar jy jou tuiste verlaat, maar dat jou tuiste jou nie verlaat nie, wat teenstrydigheid en onsekerheid teweegbring.<ref>Kozein, Rustum. Rapport, 14 Maart 2010</ref> ''Intimate stranger'', ''A veil of footsteps'', ''Notes from the Middle World'' en ’n onvoltooide roman is ’n vierluik wat hy ''The Middle World Quartet'' noem. Terwyl elkeen apart gelees kan word, speel dit ook op mekaar in en motiewe, karakters en situasies daarin word in die verskillende boeke uit verskillende hoeke ondersoek. === Drama === Breyten maak sy debuut as dramaturg in 1997 by die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]] (KKNK) op [[Oudtshoorn]] met ''Boklied'', waarin belangwekkende kommentaar gelewer word op tydgenootlike werklikhede binne die Afrikanergemeenskap, veral die oorgang vanaf ’n Europa-orde na ’n Afrika-orde. Hierdie drama is onmiddellik omstrede weens die eksplisiete sekstonele en pront dialoog wat daarin voorkom, maar word ook waardeer vir die wyse waarop daarin geslaag word om mites, legendes en rituele aaneen te vleg. Die titel verwys na die bokdans wat in [[antieke Griekeland]] deel gevorm het van die erediens vir die god van wyn en teater, [[Dionysos]] (die Romeinse Bacchus), waaruit die klassieke tragedie ontwikkel het. Hierdie is egter geen tragedie nie en die subtitel dui dit aan as ''’n vermaaklikheid in drie bedrywe''. ’n Groep digters woon ’n konferensie by in ’n gevangenis (maar dit kan ook die paradys of hel wees). Die karakter Maker, wat die rol van die skrywer van die stuk speel, spreek die gehoor aan die einde van die eerste bedryf regstreeks aan soos die gebruik was in die [[Middeleeue]]. Van die karakters roep ook verskeie figure uit die verlede en hede op, soos Madonna wat Moeder Maria, [[Marilyn Monroe]] of die sangeres kan verteenwoordig. Aan die slot word Maker as sondebok geoffer, nadat aspekte van die dramaturg se persoon simbolies nageboots is en politieke en sosiale kwessies in hedendaagse Suid-Afrika aangeraak is. Die drama is ryk aan intertekstuele verwysings na ander werke, soos [[Arthur Rimbaud]] se ''’n Seisoen in die hel'' en [[Aristofanes|Aristophanes]] se ''Die paddas'' en ''Die voëls''. Hierdie verwysings word egter nie maklik deur die gemiddelde teaterganger gesnap nie, sodat die drama as ontoeganklik beskryf kan word.<ref>De Villiers, Aart. Insig, September 1998</ref><ref>Van der Westhuizen, P.C. Beeld, 8 Junie 1998</ref> ''Boklied'' ontvang die De Kat-Herrieprys by die KKNK, asook agt ENB Vita Streekteatertoekennings vir 1997–1998. Sy eerste Engelse drama, ''The life and times of Johnny Cockroach'', word in 1999 tydens die Grahamstadse Kunstefees opgevoer. Dit is ’n vervolg op ''Boklied'' en is weereens ’n stuk deurdrenk van simboliek en filosofie. Die titel verwys na die onsterflike kakkerlak wat ’n beslissing oor die eeue heen kan uitbring. ’n Regbank van drie vroue (wat die vroue, moeders, dogters, minnaars en weduwees verteenwoordig) verhoor die hoofspelers in die afgelope eeu se belangrikste gebeure. Hulle word opgeroep om vir oulaas die oortuigings, passie en drome te herleef wat gelei het tot revolusies, oorloë en omwentelinge. In die proses word die onbenulligheid van elke ideologie ontbloot en gestel teenoor die onbeskryflike lyding en sinnelose geweld wat dit meegebring het. In die nuwe Suid-Afrika is die terugkry van grond waarvan swart gemeenskappe in die apartheidsjare ontneem is en die terugwen van ’n eie trots gesetel in tradisionele norme die dryfveer. ’n Hoofman keer van die myne terug na sy ou grond, maar as hy sterwe, word sy dogter van die universiteit gehaal om oor te neem. Daar is dan konflik tussen die tradisionele en die nuwe, stedelike leefwyse. In die nuwe tuiswêreld is daar ook reeds ’n mafia wat geld maak deur dienste aan die inwoners te verkoop.<ref>Muller, Braam. Die Volksblad, 2 Julie 1999</ref> Hierdie drama word na hersiening in 2002 in die ''South African Theatre Journal'' gepubliseer. In ''Die toneelstuk'' (subtitel ''Belydenis in twee bedrywe''), wat sy debuut in 2001 by die KKNK het, vorm Breyten se jare in die gevangenis die agtergrond en die drama neem die vorm aan van ’n toneelstuk wat binne ’n tronk afspeel. Breytenbach word self in die stuk uitgebeeld as eerstens die jong gevangene Dawid / Inkwisiteur en die ouer Breyten as Baba Halfjan, wat op ’n troon (tennisskeidsregterstoel) sit en as ’n soort hoof van die jurie optree. Die kwessie van skuld staan sentraal in die debat wat die regisseur met die gevangene in die eerste bedryf voer, waar Dawid repeteer vir die koms van Dostojefski en in die proses sy sondes bely. Die stuk wag naamlik op die koms van die Russiese skrywer [[Fjodor Dostojefski|Dostojefski]], wat soos Breyten ook op sy dag om vermeende politieke redes ’n tyd in die tronk deurgebring het. Hierdie proses van wag het duidelike aansluiting by die Teater van die Absurde en die stuk ''[[Waiting for Godot]]'' van [[Samuel Beckett]]. Die repetisie van ’n toneelstuk binne ’n toneelstuk wat besig is om geskryf te word, sluit ook by hierdie teatertradisie aan. Dostojefski daag egter wel op en praat deur middel van gegewe vervat in sy roman ''Die gebroeders Karamazov'', en sluit dit aan by die debatte oor geloof en twyfel. Breyten voltooi die onvoltooide gedig in Dostojefski se werk, wat oor vryheid en ’n beter wêreld handel. Hierna neem Dostojefski in die tweede bedryf die plek van Baba Halfjan op die troon in, vervaag die werklikheid van Breytenbach se lewe en word die stuk algaande ’n uitbeelding van ’n droom, waarin verskeie intertekste oormekaar skuif en indringende sosiaal-politieke, filosofiese en religieuse standpunte gemaak word. Dit is veral die persoonlike belydenis so eie aan die Christelike godsdiens en sy uitwerking van persoonlike skuldgevoel wat aangeval word, maar die soustrein-mentaliteit van politieke magshebbers, die Afrikaner se posisie in ’n nuwe Suid-Afrika en die [[Waarheid-en-versoeningskommissie|Waarheid- en Versoeningskommissie]] word alles aangespreek. Die boodskap is dat niks ons van die geskiedenis kan red nie, nie die politici nie, nie die godsdiens nie en eindelik ook nie die kuns nie. Die surrealistiese aanslag van beide Breyten se dramas, met die klem op die woord eerder as handeling, en die wye verwysingsraamwerk, plaas hoë eise op die gehoor en leser.<ref>Basson, Marthinus. Insig, Julie 2001</ref><ref>Olivier, Fanie. Beeld, 10 September 2001</ref> === Vertalings en redakteur === Breyten doen ook vertalings in Afrikaans, waaronder ''Titus Andronicus'' van [[William Shakespeare|Shakespeare (]]1970), ''Die skooltrein'' van Helen Acker (1970) en ''Die geheim van die houtbene'' van Griselda Gifford (1968). As redakteur is hy verantwoordelik vir die bundel ''Imagine Africa'', ’n versameling van essays, verhale, gedigte en genre-oorskrydende skeppings, asook ’n reeks afbeeldings van die grafiese werk van Amadou Kane Sy, ’n Senegalese kunstenaar. Werk van Suid-Afrikaanse skrywers en digters daarin is deur [[Charl-Pierre Naudé]], [[Adam Small]], Eben Venter en Breytenbach self. == Eerbewyse en toekennings == === Toekennings<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/breyten.html</ref> === * A.P.B.-prys vir ''Die ysterkoei moet sweet'' en ''Katastrofes,'' 1965 * Hertzogprys vir digkuns 1999 (In 1984 toegeken, maar van die hand gewys) * CNA-prys vir ''Die huis van die dowe, Kouevuur'' en ''Lotus,'' 1970 * Van der Hoogt prys ('n Nederlandse prys) vir ''Skryt,'' 1972 * Perskor-prys vir ''Voetskrif,'' 1976 * Spesiale toekenning van die Jan Campert Foundation * Spesiale toekenning van die International Publisher's Prize (Prix des Septs), 1977 * Hertzogprys vir digkuns vir ''Die Windvanger,'' 2008 * Max Jacob-prys vir ''Outre Voix''/''Voice Over'', die Franse weergawe van''Oorblyfsel/Voice Over,'' 2010 * Mahmoud Darwish Literature Prize vir''Oorblyfsel/Voice Over,'' 2010 * Die CD ''Mondmusiek'' is as beste Afrikaanse album van die jaar gestem, 2010 * Max Jacob-prys vir ''Outre Voix''/''Voice Over'',die Franse weergawe van ''Oorblyfsel/Voice Over,'' 2010 * Mahmoud Darwish Literature Prize vir ''Oorblyfsel/Voice Over, 2010'' * Hertzogprys vir digkuns 2008 vir ''Die Windvanger'' === Eerbewyse === Benewens die vele pryse wat sy individuele boeke verower, word Breytenbach se werk en persoon by herhaling bekroon en word hy op velerlei maniere vereer. In 1972 word hy verkies tot lid van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde. Tydens sy verhoor in 1975 ontvang Breyten ’n kunsprys ter waarde van R1 000 van die Stadsraad van Vitry in [[Frankryk]]. Hy verower die Prix de Septs in 1977 vir sy literêre werk, ’n prys wat deur sewe internasionale uitgewerye ingestel is en waarvan hy die eerste ontvanger is. In 1978 kry hy ’n spesiale toekenning van die komitee van die International Publisher’s Prize. Hy word in 1980 benoem vir die internasionale Neustadtprys (waar hy met slegs een punt tweede eindig na die Tsjeggiese skrywer Josef Skvorecky). Hy ontvang in 1981 die eregeld van Poetry International, ’n prys wat toegeken word aan ’n digter wat onder meer deur sy werk in ’n ernstige situasie beland het. Van die Jan Campert-stichting ontvang hy in [[Den Haag]] in 1983 ’n spesiale prys om sy vryheid te vier en sy digterskap te stimuleer. Hy is die onderwerp van ’n film wat deur Jobst Grabow gemaak word en in 1983 oor Duitse televisie gebeeldsaai word, naamlik ''Prison mailbag x4 South Africa, a letter to Breyten Breytenbach''. In 1984 ontvang hy ’n toekenning van die beweging vir sosiale menseregte en in 1985 die Pierpaolo Pasolini-prys, vernoem na die wêreldbekende Italiaanse digter en filmregisseur. Breyten ontvang hierdie prys in erkenning vir die werk wat hy onder moeilike omstandighede gedoen het. In 1988 vereer die [[Universiteit van Wes-Kaapland]] hom met ’n eredoktorsgraad vir wat hy vir die Afrikaanse taal gedoen het, ’n eer wat in 1993 gevolg word deur die [[Universiteit van KwaZulu-Natal]] in [[Durban]] in erkenning vir die groot sosiale en kulturele bydrae van sy werk en sy internasionale statuur. Die Universiteit van Gent in [[België]] vereer hom dan in 2014 met ’n eredoktorsgraad in erkenning van sy eiesinnige kunstenaarskap en sosiaal-kritiese werk. Die Internasionale Parlement van Skrywers verkies in November 1993 ’n Wêreldraad en ’n president. Sestig skrywers kom in [[Straatsburg|Strassburg]] byeen en verkies Adonis, [[Pierre Bourdieu]], [[Jacques Derrida]], Carlos Fuentes, Edouard Glissant, Toni Morrison en Breytenbach tot die Wêreldraad, met Salman Rushdie as president. Hierdie parlement stel hom ten doel om vir verdrukte skrywers te veg en die onafhanklikheid van vryheid van spraak en skryf te verdedig. In 1995 kry hy in Nederland die Jacobus van Looy-prys vir ’n kunstenaar wat skryf- en skildertalent kombineer. Op 6 Mei 1995 reël die Oudskolierebond van sy alma mater, die Hugenote Hoërskool in Wellington, ’n huldigingsaand vir hom te Provence in Wellington, waartydens ’n voordragprogram van sy werke aangebied word, en op 8 Mei 1995 oorhandig die Hugenote Hoërskool ’n eretoekenning aan hom. Ook in 1995 ontvang hy die twaalfde Malaparte-prys wat jaarliks deur die Vriende van [[Capri]] toegeken word ter herdenking van die Italiaanse joernalis en skrywer en ter erkenning van die politieke betrokkenheid en die literêre prestasies van die ontvanger. Poetry International maak hom in 1996 die onderwerp van die jaarlikse vertaalprojek wat deel is van hierdie fees. Verskeie dokumentêre films oor sy lewe word gemaak. Hierdie sluit in ’n Engelse film oor ''’n Seisoen in die Paradys'' in 1997 onder regie van die Sweed Richard Dindo, ’n film in Frans en ook die film ''Breyten the artist'' onder regie van Hennie Serfontein wat in 1997 op die rolprentprogram van die Grahamstadse kunstefees en ook op 3 vertoon word. Die stigting Weltenbürger Verein, onder beskerming van die motorvervaardiger [[Volkswagen]] in die Duitse stad Hannover, vereer hom in 1998 as ’n wêreldburger. In 2005 ken Pallo Jordan, die minister van Kuns en Kultuur, ’n toekenning van sy departement aan hom toe vir sy lewenswerk, maar hy weier hierdie toekenning. Sy ouerhuis Grevilleas in Wellington in die Boland word gerestoureer en dit word in Februarie 2007 geopen as die Breytenbach-sentrum vir die Kunste, waar hy onder andere periodiek skryfopleiding aanbied. Die sentrum wil ’n geleentheid bied vir talentvolle kunssinniges om hulle kuns uit te leef en as die middelpunt van die kultuurlewe in die streek funksioneer. Hy word in 2007 deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] benoem vir die [[Nobelprys vir Letterkunde|Nobelprys]]. Ten tye van sy sewentigste verjaarsdag hou die dorp Hengelo in Oos-Nederland vir twee weke vanaf 14-26 Junie 2009 ’n groot uitstalling van sy beeldende en letterkundige werk onder die titel “Raakruimtes”. Ook ter viering van sy sewentigste verjaarsdag word die Lente 2009 uitgawe van ''Tydskrif vir Letterkunde'' aan sy werk toegewy. In 2010 word die Mahmoud Darwiesj-toekenning vir sy lewenswerk in die Palestynse stad Ramallah aan hom oorhandig. Louise Viljoen publiseer in 2014 ’n indringende studie oor sy werk onder die titel ''Die mond vol vuur''.<ref>Fourie, Reinhard. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 52 no.2 Vierde reeks Lente 2015</ref> Sy werk word ook gereeld opgevoer. In 2002 word ''Lappesait'' by die KKNK opgevoer met Pedro Kruger en Eugenie Swanepoel wat van Breyten se getoonsette poësie sing. Sy tronkgedigte word in 2009 deur die komponis Martin Watt in ’n opera omskep onder die naam ''Tronkvoël''. By Woordfees op Stellenbosch in 2010 word die produksie ''Verse in my vingers'' met die eerste prys vir woordmusiek bekroon. == Publikasies<ref>Digitale bibliotheek voor Nederlandse Letteren: http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=brey004</ref> == === Poësie === * ''Die ysterkoei moet sweet'', Johannesburg, 1964 * ''Die huis van die dowe '', Kaapstad, 1967 * ''Kouevuur'', Kaapstad, [[1969]] * ''Lotus'', Kaapstad, 1970 * ''Skryt. Om 'n sinkende skip blou te verf'', Amsterdam, 1972 * ''Met ander woorde'', Kaapstad, 1973 * ''Voetskrif'', Johannesburg, 1976 * ''Sinking Ship Blues'', Toronto, 1977 * ''And Death White as Words''. ''An Anthology'', Londen, 1978 * ''In Africa even the flies are happy'', Londen 1978 * ''Blomskryf'' (Bloemlesing?) Emmarentia, 1979 * ''Eklips'', Emmarentia, 1983 * ''('Yk')'', Taurus, 1983 * ''Buffalo Bill'', Emmarentia, 1984 * ''Lewendood'', Emmarentia, 1985 * ''Judas Eye'', Londen – New York, 1989 * ''Soos die so'', Emmarentia, 1990 * ''Nege landskappe van ons tye bemaak aan 'n beminde'', Groenkloof, 1993 * ''Die hand vol vere'', Kaapstad, [[1995]] (bloemlesing?) * ''Oorblyfsels, 'n Roudig'', Kaapstad, [[1997]] * ''Papierblom (72 gedigte uit 'n swerfjoernaal)'', Human & Rousseau, Kaapstad, 1998 (onder skuilnaam Jan Afrika) * ''Lady One'', Kaapstad, 2000 (Keurversameling liefdesgedigte) * ''Ysterkoei-blues'', Kaapstad, 2001 (Versamelde gedigte 1964–1975) * ''Lady One: Of Love and other Poems'', New York, [[2002]] * ''Die ongedanste dans'', Kaapstad, 2005 (Gevangenisgedigte 1975–1983) * ''Die windvanger'', Kaapstad, [[2007]] * ''Oorblyfsel/Voice over'', Human & Rousseau, 2009 (Gedigte in Afrikaans met die Engelse weergawe op die oorkantste bladsy.) * ''die beginsel van stof'', Human & Rousseau, 2011 * ''katalekte – artefakte vir die stadige gebruike van doodgaan'', H&R, 2012 * ''vyf-en-veertig skemeraandsange'', Human & Rousseau, 2014 * ''die na-dood'', Human & Rousseau, 2016 * ''Die singende hand: Versamelde gedigte'', 1984–2014 * ''op weg na kû'', 2019 * ''Hokhokaai: Fragmente'', Hond, 2021 === Prosa === * ''Katastrofes'', 1964 ('n Versameling kort-kortverhale, wat deur Breytenbach as deel van die [[poësie]] van sy [[oeuvre]] gesien behoort te word. Die hele ''Katastrofes'' verskyn dus ook in die [[bloemlesing]] ''Ysterkoei-blues''.) * ''Om te vlieg'', Kaapstad, 1971 (roman) * ''De boom achter de maan'', Amsterdam, 1974 * ''Die miernes swell op …''), Emmarentia, 1980 (stories) * ''A Season in Paradise'' (Een seizoen in het paradijs), Amsterdam – New York – Londen, 1980 (Roman, [[Sensuurwet (Apartheid)|weergawe nie aan sensuur onderwerp nie]]) * ''Mouroir: Mirror Notes of a Novel'', Londen – New York, 1983 * ''The True Confessions of an Albino Terrorist'', Londen – New York, 1983 * ''Spiegeldood'', Amsterdam , 1984 * ''End Papers'', Londen, 1985 (essays) * ''Memory of Snow and of Dust'', Londen – New York, 1987 (roman) * ''Boek. Deel een'', Emmarentia, 1987 (essays) * ''All One Horse. Fiction and Images'', Londen, 1989 * ''Hart-Lam'', Emmarentia, 1991 (essays) * ''Return to Paradise. An African journal'', Londen – New York, [[1992]] * ''Memory of Birds in Times of Revolution'' Londen – New York, 1996 (essays) * ''Dog Heart. A travel memoir'', Kaapstad, 1998 * ''Woordwerk'', Kaapstad, 1999 * ''A veil of footsteps'', Kaapstad 2008 * ''Notes from the Middle World'', Haymarket Books, Chicago, 2009 * ''Parool/Parole: Versamelde Toesprake/Collected Speeches'', Penguin Books, Kaapstad, 2015 === Dramas === * ''Boklied,'' 1997 * ''The life and times of Johnny Cockroach,'' 1999 * ''Die toneelstuk'' (subtitel ''Belydenis in twee bedrywe''), 2001 === Kompakskywe === * ''Mondmusiek'', 2001 * ''Lady One'', 2002 === Vertalings === * ''Die geheim van die houtbene'' – Griselda Gifford, 1968 * ''Die skooltrein'' – Helen Acker, 1970 * ''Titus Andronicus'' – William Shakespeare, 1970 === Redakteur === * ''Imagine Africa'', 2001 == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse skrywers]] * [[Lys van Afrikaanse digters]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse skrywers]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse digters]] * [[Boeddhisme]] == Bronne == === Boeke === * Antonissen, Rob. ''Spitsberaad''. Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966 * Antonissen, Rob. ''Verkenning en kritiek''. H.A.U.M. Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1979 * Aucamp, Hennie. ''Kort voor lank.'' Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe, Tweede druk1980 * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990.'' Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha, Elize. ''Prosakroniek.'' Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Botha, Elize en Pretorius, Réna (reds.) ''Samehang en sin.'' Tafelberg-Uitgewers Kaapstad Eerste druk 1983 * Brink, André P. ''Aspekte van die nuwe prosa''. Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe Derde druk 1972 * Brink, André P. ''Breyten Breytenbach''. in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Cloete, T.T. (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig''. Nasou Beperk. Eerste uitgawe, 1980 * De Vries, Abraham H. ''Kortom''. Academica. Pretoria, Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe, 1983 * De Vries, Abraham H. ''Kortom 2''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1989 * De Vries, Abraham H. ''Kort vertel'': ''Aspekte van die Afrikaanse kortverhaal.'' Suid-Afrikaanse Instituut Amsterdam, 1998 * Ferreira, Jeanette. ''Breyten: die simbool daar.'' Saayman & Weber. Kaapstad, 1985 * Galloway, Francis (red.) ''Breyten Breytenbach: Woordenaar, Woordnar: 'n Huldiging'' Protea Boekhuis, Pretoria, 2019 * Grobler, Hilda. ''Bolder.'' Blokboeke 57. Academica. Pretoria en Kaapstad. Eerste uitgawe, 1988 * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk. Vyfde uitgawe. Eerste druk, 1988 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica. Pretoria, Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1983 * Kannemeyer, J.C. (red.) ''Kraaines.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe, 1988 * Kannemeyer, J.C. ''Ontsyferde stene.'' Inset-Uitgewers. Stellenbosch. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1996 * Kannemeyer, J.C. ''Verse vir die vraestel''. Tafelberg-Uitgewers Beperk. Eerste uitgawe, 1998 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 2005 * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde.'' Academica. Pretoria en Kaapstad. Vierde uitgawe Eerste druk, 1973 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) ''Digters en digkuns''. Perskor-Uitgewers. Kaapstad. Vyfde uitgawe. Sewende druk, 2007 * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Derde hersiene uitgawe, 1969 * Opperman, D.J. ''Verspreide opstelle.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1977 * Pheiffer, R.H. ''Woordpaljas''. Human & Rousseau. Kaapstad en Johannesburg. Derde uitgawe. Derde druk, 1993 * Scholtz, J. du P. ''Oor skilders en skrywers.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk. Kaapstad. Eerste uitgawe, 1979 * Snyman, Henning. ''Kort keur:'' ''Abraham H. de Vries.'' Reuse-Blokboek 3. Academica. Pretoria Kaapstad en Johannesburg. Tweede druk, 1983 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 1998 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2.'' J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 1999 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3.'' Van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 2006 * Viljoen, Hein. ''Breyten Breytenbach (1939-) alias Panus, alias Don Espejuelo, alias Bangai Bird, alias Kamiljoen''. in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 1998 * Galloway, F. (red.) ''breyten breytenbach, woordenaar woordnar.'' Protea Boekhuis, {{ISBN| 9781485310655}} === Verhandelings en proefskrifte === * Anker, W. (2007) Die nomadiese self - skisoanalitiese beskouinge oor karaktersubjektiwiteit in die prosawerk van Alexander Strachan en Breyten Breytenbach. Universiteit van Stellenbosch. * Conradie, P. (1981) 'n Ondersoek na die tydruimtelike aspek in Voetskrif van Breyten Breytenbach. Universiteit van Kaapstad. * Fagan, E. (1988) Die rol van die outeur in moderne literêre teorie, met spesifieke verwysing na die ek-poësie van Breyten Breytenbach en DJ Opperman. Universiteit van Kaapstad. * Ferreira, J. (1982) Terugkerende simbool in die poësie van Breyten Breytenbach. Universiteit van Pretoria. * Galloway, F. (1974) Die sinestetiese beeld in die poesie van Breyten Breytenbach. Universiteit van die Vrystaat. * Galloway, F. (1987) Breyten Breytenbach- die skrywer as openbare figuur. Universiteit van die Vrystaat. * Green, B. (2012) A skopos-based analysis of Breytenbach’s Titus Andronicus. Universiteit van Stellenbosch. * Grobler, M. (2016) Breyten Breytenbach's "Middle World" - the "Middle World as diaspora, identity, and consciousness". Universiteit van Pretoria. * Kirsten, E. (2013) Tussen tale - oortekening as vertaalstrategie in Breyten Breytenbach se bundel Oorblyfsel- Voice Over. Universiteit van Stellenbosch. * Morkel, A. (1992) Buitebladontwerpe as bydrae tot teksinterpretasie van Breyten Breytenbach se Buffalo Bill in die Ongedanste dans. Universiteit van Noordwes. * Roodt, P.H. (1977) Ek (-spreker) in Die ysterkoei moet sweet van Breyten Breytenbach. Universiteit van Pretoria. * Smuts, S. (1995) 'n post-strukturalistiese beskouing van Breytan Breytenbach se Die Ysterkoei moet sweet en ("YK"). Universiteit van Kaapstad. * Viljoen, L. (1988) Breyten Breytenbach se (`yk') - 'n semiotiese ondersoek. Universiteit van Stellenbosch. === Tydskrifte en koerante === * Anker, W.P.P. ''Om tuis te gaan in styl: Territoriumskepping in Breyten Breytenbach se ’n Seisoen in die paradys (1976) en Dog Heart (1998).'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Anoniem. ''Breyten nooi 10 digters na Spier.'' Beeld, 16 Februarie 2013 * Anoniem. ''Breytenbach se toesprake gebundel.'' Beeld, 30 Junie 2015 * Bekker, Pirow. ''Die ‘Ek’ in die Voorstellingsgedig aan Breyten Breytenbach''. Standpunte, Nuwe reeks 86, Desember 1969 * Beukes, Marthinus. ''Vlae tussen woorde as poëtikale spilpunte in ‘nege landskappe van ons tye bemaak aan ’n beminde’ en ‘die windvanger’ van Breyten Breytenbach.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Botma, Gabriël. ‘''Storm’ om Breyten raak nou absurd''. Die Burger, 21 April 2001 * Breytenbach, Breyten. ''Die een oud-tronkvoël bel die ander…'' Insig, Julie 1999 * Breytenbach, Kerneels. ''Breyten sê nee vir SA prys.'' Die Burger, 28 April 1984 * Botha, Johann. ''Breyten die skilder soek geen gunste.'' Die Burger, 18 Desember 1993 * Brink, André P. ''Blomme vir Boeddha''. Standpunte. Nuwe reeks 73, Oktober 1967 * Brink, André P. ''Verbeeldingsvlug''. Standpunte. Nuwe reeks 74, Desember 1967 * Brümmer, Willemien. ''Die geluid van drome.'' By, 12 September 2009 * Burger, Willie. ''Taal as ‘ingang’ tot die wêreld: reis, verbeelding, herinnering en identiteit na aanleiding van Breytenbach se ‘A veil of footsteps’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Cloete, T.T. ''Die kort en heel vorm van Breytenbach se ‘Die Boenk’.'' Standpunte. Nuwe reeks 146, April 1980 * Coetzee, Ampie. ''Só het Breyten vir homself sy mensheid bewys.'' Rapport, 7 Desember 1975 * Coetzee, Ampie. ''Mag Breyten nog baie verse teen die dood skryf''. Beeld, 16 September 1999 * Coetzee, Ampie. ''Wat woorde beteken: ’n Voorwoord.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Coetzee, Ampie .''Die vlugtige taal van vergeet: Die metafoor by Breyten Breytenbach''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Coetzee, Ampie. ''Sy onvrede met woorde bly''. Beeld, 20 September 2014 * Crous, Marius. ''Breyten Breytenbach se uitbeelding van die gevangenis.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 52 no. 1 Vierde reeks Herfs 2015 * Degenaar, J.J. ''Breyten se taal – só kry dit beslag''. Die Burger, 20 Junie 1983 * De Villiers, Riaan. ''Breyten keer terug.'' Die Suid-Afrikaan. Herfs 1986 * De Vries, Willem. ''Breyten se Middelwêreld.'' Beeld, 28 April 2010 * De Vries, Willem. ''Motte het die trui verslind…'' Beeld, 10 November 2012 * Du Plooy, Heilna. ''Die inkerende waarneming''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Galloway, Francis. ''Tydens die vrystelling van ‘Breyten Breytenbach as openbare figuur.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 29 no. 2, Mei 1991 * Galloway, Francis. ’''Ek is nie meer een van ons nie’: Breyten en die volk''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 41 no. 1, Somer 2004 * Giliomee, Hermann. ’''True confessions’, ‘End papers’ and the Dakar conference: A review of the Political arguments.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Gouws, T. ''Fases in die ontwikkeling van die Breytenbach-oeuvre''. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 30 no. 1, Maart 1990 * Greeff, Rachelle. ''Bitterbrak Buiteblaf lê nooit op Baas se baadjie''.Rapport, 6 September 2009. * Jordaan, Dirk. ''Klankman Breyten''. Plus, 29 Mei 2002 * Keyser, Gawie. ''Breyten kry kunsprys.'' Beeld, 15 September 1995 * La Vita, Murray. ''Om van nes tot nes te kan koekoe''. Beeld, 23 Februarie 2008 * La Vita, Murray. ''Vrou met klein portrette'', By, 2 April 2011 * La Vita, Murray. ''Om woord en lyn te meng''. Beeld, 30 Januarie 2013 * La Vita, Murray. ''Skeppingsproses ’n poging om waansin af te weer.'' Beeld, 27 Maart 2014 * Le Grange, Carina. ''Breyten se tronkverse word opera in Afrikaans''. Plus, 13 Oktober 2009 * Lombard, Magda. ''Intertekstualiteit en vervanging in die digkuns van Breyten Breytenbach n.a.v. twee gedigte uit ‘Voetskrif’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 1, Februarie 1987 * Louw, Liesl. ''Breyten, Senegalese haaks oor eiland.'' Beeld, 8 Maart 2005 * Meiring, Eben. ''Breyten in Frans.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26 no. 4, November 1988 * Meiring, Eben. ''Breyten, Cendrars en die literêre reis.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 27 no. 2, Mei 1989 * Müller, H.C.T. ''Visie plus visier: Breytenbach se prosa n.a.v. onlangse tekste.'' Tydskrif virLetterkunde. Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981 * Müller, H.C.T. ''Visie plus visier II.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 2, Mei 1981 * Nash, Andrew. Zen Communist: ''Breyten Breytenbach’s view from underground.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Naudé, Charl-Pierre en Breytenbach, Breyten. ''Kyk tog wat daar (ook) staan''. Boeke-Insig. No. 4 Winter 2008 * Naudé, Charl-Pierre. ''Sien hoe klik klak woorde.'' Rapport, 6 September 2009 * Naudé, Charl-Pierre. ''Breyten Breytenbach: Leuenverklikker, manteldraaier of albinoterroris?'' Rapport, 24 Januarie 2010 * Nel, Johan. ''Breyten & broers kom tuis.'' Rapport, 25 Februarie 2007 * Oakes, Philip. ''Portrait of an artist in exile''. Sunday Times Magazine, 8 Julie 1984 * Olivier, Fanie. ''Ballingskap en die gedig''. Standpunte. Nuwe reeks 104, Desember 1972 * Pienaar-Vosloo, Anet. ''Op reis deur Breyten se Parys.'' By, 26 Januarie 2013 * Pieterse, Henning. ''Leesmodus vir Breyten se ’n brief van hulle vakansie''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 30 no. 1, Februarie 1992 * Rabie, Jan. ''Die Breytenbachs en Breyten''. Die Burger, 18 Desember 1982 * Retief, Hanlie. ''Die windvanger van Moermikland''. Rapport, 23 Maart 2008 * Roodt, P.H. ''Die ek is nie ek nie: Breyten en Van Wyk Louw.'' Tydskrif vir Letterkunde, Nuwe reeks 18 no. 2, Mei 1980 * Rossouw, Johann. ''Breyten agter tralies''. Beeld, 19 Mei 2001 * Saayman, Sandra. ’''Writing is travelling unfolding its own landscape. A discussion with Breyten Breytenbach on ‘A veil of footsteps’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Scholtz, Merwe. ''Die vele paaie na vryheid van die albino terroris.'' Insig, Mei 2004 * Slabber, Coenie. ''Breyten vertel hoe hy dig.'' Rapport, 13 Januarie 1991 * Slabbert, H. le R. ''Die godin in die ikoon – gedagtes oor religie en kuns in ‘ikoon’ van Breyten Breytenbach.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 2, Mei 1981 * Slippers, Bibi. ''Breyten Breytenbach, bennekindjie''. Rapport. My tyd, 26 Mei 2013 * Smith, Ian en Slabber, Coenie. ''Digter ná 7 jaar uit tronk.'' Rapport, 5 Desember 1982 * Smith, Francois. ''Murder your darlings: Breytenbach, die dood en die vrou. T''ydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Smuts, Lisbé. ''Die ‘ek’ in ‘(‘yk’)’: Die desentralisasie van die subjek in Breyten Breytenbach se digbundel ‘(‘yk’)’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Steenberg, Elsabe. ’''n Bespreking van vyf verhale uit ‘Kort keur’ van Abraham H. de Vries''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 2, Mei 1982 * Ten Berge, Hans C. ''Niet bestelde brief aan een nomade.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Toerien, Barend J. ’''n Voetnoot by Breyten se ‘Judas eye’''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 27, no.3 Augustus 1989 * Van der Merwe, Annari. ''… wil dig in Afrikaans stuiptrekkende taal…'' Standpunte. Nuwe reeks 108, Augustus 1973 * Van Krevelen, Lourens. ''De creatieve bewegingen van een vrije geest: aantekening over het contrast tussen Breytenbach’s integrale werkwijze en de gefragmenteerde perceptie van zijn werk''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Van Niekerk, Annemarié. ''Holland vereer Breyten.'' Plus, 6 Julie 2009 * Van Rooyen, Ina. ''Hier iewers hond.'' By, 20 Maart 2010 * Van Rooyen, Johan. ''Breyten se beelde bly by jou spook.'' Insig, Februarie 1994 * Van Vuuren, Helize. ''Rilke en Breytenbach: twee digters in Parys''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 31 no. 2, Mei 1993 * Van Vuuren, Helize. ’''Die taal asyn aan die lippe’: ’n oorsig van Breyten Breytenbach se poësie-oeuvre''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 43 no. 2, Lente 2006 * Van Vuuren, Helize. ’''Labyrinth of loneliness’: Breyten Breytenbach’s prison poetry (1976–1985).'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 * Viljoen, Hein. ''Gespreksvoorwaardes vir die poësie''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 17 no. 1, Februarie 1979. * Viljoen, Louise. ''Die leser in Breyten Breytenbach se tronkpoësie''. Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 46 no. 2, Lente 2009 === Internet === * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1998/04/6/3/3.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1999/10/18/13/1.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/09/14/BJ/10/GallowayoorBB.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/11/04/6/5.html * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1994/01/22/4/3.html * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/05/29/20/1.html * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/06/20/5/2.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2008/01/12/SK/12/VoetnootBreyten.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2008/02/22/SK/13/breyte.html * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2010/03/20/BJ/8/bjbreyten1-BV-BW.html * Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2008/09/08/RH/15/proteaprys.html * Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2009/09/08/RY/4/RB_RachelleoorBreyten-viering.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2009/12/03/VB/14/breyten.html * Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2013/03/05/VB/4/LF004-StoryA.html == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * [http://www.nyu.edu/fas/Faculty/Global/BreytenBreytenbach.html 'n Bladsy oor Breytenbach by die Universiteit van New York] * [http://amsterdam.nettime.org/Lists-Archives/nettime-l-0204/msg00150.html Ope brief aan Generaal Ariel Sharon] (deur Breyten Breytenbach) * [http://www.stellenboschwriters.com/breyten.html Stellenbosch Writers] * http://www.goreeinstitute.org/ * Tydskrif vir Letterkunde: http://www.letterkunde.up.ac.za/argief/43_2/04%20Van%20Vuuren%2003.pdf * [https://maroelamedia.co.za/afrikaans/boeke/boek-breyten-breytenbach-woordenaar-woordnar/ Artikel op Maroela Media, ''Boek: breyten breytenbach: woordenaar, woordnar''] {{Sestigers}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Breytenbach, Breyten}} [[Kategorie:Franse digters]] [[Kategorie:Franse skilders]] [[Kategorie:Franse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktiviste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skilders]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1939]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaanse letterkunde]] [[Kategorie:Akademiese personeel van die Universiteit Kaapstad]] tmn2kiocw59l1gosfmaw0rqmtxvajqz 0 49 2964317 2941468 2026-09-01T15:27:02Z Jcb 223 2964317 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = C. Louis Leipoldt | bynaam = | beeld = C Louis Leipoldt.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Leipoldt ca. 1915 | geboortenaam = Christian Frederik Louis Leipoldt | geboortedatum = [[28 Desember]] [[1880]] | geboorteplek = [[Worcester]], [[Kaapprovinsie]] | dood_datum = {{Sterfdatum en ouderdom|1880|12|28|1947|4|12}} | sterfteplek = [[Kaapstad]], [[Unie van Suid-Afrika]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika|1928}} | beroep = Skrywer | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = [[Hertzogprys]] (1935) | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''C. Louis Leipoldt''' (1880–1947) was ’n [[Suid-Afrika]]anse dokter, [[digter]], [[dramaturg]] en [[skrywer]], wat verskeie toekennings ontvang het vir sy skryfwerk, insluitende die [[Hertzogprys]] vir [[poësie]] en [[drama]]. Hy was een van die leidende figure van die [[Afrikaanse Taalbeweging#Tweede Taalbeweging|Tweede Taalbeweging]] (tesame met [[Jan F.E. Celliers]] en [[Totius|J.D. du Toit]]). Benewens [[gedig]]te, het hy ook [[roman]]s, [[toneelstuk]]ke, kinderverhale, kookboeke en 'n reisjoernaal geskryf. Hy was 'n liefhebber van die natuur, en het dit dikwels as tema vir sy werk gebruik, maar met spesifieke klem op die legendes en landskappe van sy geliefde Hantam. Ander temas betrek die lyding en pyn wat deur die [[Tweede Vryheidsoorlog]] veroorsaak is, en die kulturele leefwêreld van die [[Kaapse Maleiers]]. == Lewe en werk == Christiaan Frederik Louis Leipoldt is op [[28 Desember]] [[1880]] gebore<ref>Lewensbesonderhede is veral verkry uit J.C. Kannemeyer se omvattende biografie, “Leipoldt: ’n Lewensverhaal”</ref> in die huis van sy grootvader aan moederskant, eerwaarde Louis François Esselen, destyds sendeling op [[Worcester]]. Beide sy ouers stam uit sendingfamilies. Leipoldt se grootvader aan vaderskant is Johann Gottlieb Leipoldt, wat saam met P.D. Lückhoff en G.A. Zahn in 1818 die grondlegger was van die Rynse Sending in [[Suid-Afrika]] en die eerste sendingstasie op [[Ebenhaezer]] aan die [[Olifantsrivier, Namakwaland|Olifantsrivier]] gestig het. Sy vader, Christian Friedrich Leipoldt (4 Oktober 1844 – 11 November 1911), is ’n Duitse predikant wat op [[Wupperthal]] in Suid-Afrika gebore is maar sy skoling vanaf sy vyfde jaar in Barmen in [[Duitsland]] ondergaan. Onder die vaandel van die [[Rynse Sendinggenootskap]] het hy vanaf 1869 tot 1879 sendingwerk gedoen in [[Nederland]]s [[Oos Indiese Kompanjie|Oos-Indië]] (Sumatra). Sy moeder is Anna Meta Christina Esselen (29 Maart 1848 – 23 November 1903), vroeër van Worcester. Sy ouers is op 15 Oktober 1874 in [[Sumatra]] met mekaar getroud. Hy is die vierde van vyf kinders waarvan net vier groot word. Hy het ’n ouer suster, Louisa Frances Carolina (Issa) (gebore 1875), ’n ouer broer Johann Gottlieb Wilhelm (Johnny) (1877) en ’n jonger suster Catharina Wilhelmina (Katy) (1888). Sy ouer broer Charles William is in Mei 1879 gebore, maar is slegs tien dae na sy geboorte oorlede en word in Sumatra begrawe voordat die gesin terug na Suid-Afrika verhuis. Omdat alle poste binne die [[Rynse Sendinggenootskap]] in daardie tyd gevul is, kan Leipoldt se vader slegs as hulpprediker by sy skoonvader se gemeente op Worcester diens doen, waar hy hoofsaaklik onderwys gee in die sendingskool. Tot met sy vierde jaar bly die jong Leipoldt dus op Worcester. Ten einde ’n pos te kry gaan sy vader in 1883 oor na die [[Calvinisme|Calvinistiese]] geloof. In Junie 1884 verhuis die gesin dan na [[Clanwilliam]], waar sy vader leraar word in die plaaslike [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|Nederduits Gereformeerde Kerk]] en waar hy groot word. Sy eerste besoek aan [[Kaapstad]] is in 1886, waar sy vader die sinodesitting bywoon en hy besoek Kaapstad dan weer in 1890 met die volgende sinodesitting. Hy is in 1887 langdurig siek aan sinkingskoors (waarskynlik rumatiekkoors), wat sy hart aantas en vir die res van sy lewe moet hy sorg dra om nie sy hart te ooreis nie. Hoewel Louis ’n goeie verhouding het met sy vader, is sy moeder sieklik en temperamenteel en voel die jong Leipoldt nooit geborge in sy verhouding met haar nie. Sy moeder is op 23 November 1903 aan [[beri-beri]] oorlede. Alhoewel daar ’n goeie dorpskool op Clanwilliam was, ontvang hy sy skoolopleiding tuis van sy vader en ’n [[Latynse alfabet|Latynse]] leraar. As kind het hy vrye toegang tot sy vader se groot verskeidenheid boeke en is al vroeg belese in die [[Engelse]], Nederlandse, Duitse en [[Franse]] taal en literatuur, terwyl hy ook van Latyn kennis dra en ook Maleis kon praat. Die nadeel van sy tuisopleiding is dat hy nie goed onderrig is in [[rekenkunde]] of [[meetkunde]] nie, waarmee hy vir die res van sy lewe sukkel. Van vroeg af het hy ’n belangstelling in die natuur en begin as jong kind reeds met ’n plantversameling en klipversameling. Hy vergesel sy vader na die periodieke Sinodesittings van die Nederduits Gereformeerde Kerk in Kaapstad, waar hy in 1890 die skeikundige professor [[Paul Daniel Hahn|Daniel Hahn]] van die Suid-Afrikaanse Kollege ontmoet, wat hom oor sy vakgebied onderrig. Hy ontmoet ook vir professor [[Peter MacOwan]] van die [[herbarium]] van die regering en leer in 1895 deur hom ook vir meneer (later doktor) [[Harry Bolus]] ken. MacOwan en Bolus stel hom bekend aan die geheime van die [[plantkunde]]. In 1895 ontmoet hy die plantkundige en reisiger Rudolf Schlechter op Clanwilliam en onderneem dieselfde jaar ’n reis deur [[Namakwaland]] saam met hom. Hier vind hulle ’n onbekende blomsoort, wat deur Schlechter vernoem word as ''[[Aspalathus leipoldtii]]'', ter herinnering aan sy jong vriend. In Julie 1897 lê Leipoldt die matrikulasie-eksamen van die [[Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop|University of the Cape of Good Hope]] suksesvol af. Vanaf Maart 1896 begin hy gereeld berigte skryf vir ''The Cape Argus'', ''The Cape Illustrated Magazine'', ''The Cape Times'' en ''De Zuid-Afrikaan''. Reeds op 24 September 1896 publiseer hy onder ’n skuilnaam (Forsythe W. Bancombe) ’n brief in ''The Cape Times'' waarin hy gelyke regte vir alle burgers, swart en wit, bepleit, wat tot groot polemiek in die koerant lei. Ná matriek verlaat hy teen November 1898 sy ouerhuis en verhuis na Kaapstad, waar hy hom voorberei vir die staatsdienseksamen en dit in Desember 1898 suksesvol aflê. Deeltyds studeer hy dan verder aan die University of the Cape of Good Hope vir ’n Intermediêre B.A.-graad, maar weens sy probleme met die vereiste [[Wiskunde]] en Rekenkunde slaag hy nie die eksamen nie. In hierdie tyd verstewig sy vriendskap met Harry Bolus, by wie hy dikwels besoek aflê. Leipoldt werk as junior verslaggewer mee aan ''De Kolonist'' (opvolger van ''Het Dagblad'', wat in 1896 deur [[S.J. du Toit]] begin is) en in September 1899 word hy aangestel op die redaksie van die nuut gestigte ''The South African News''. Na die uitbreek van die [[Anglo-Boereoorlog]] tree hy op as korrespondent van ’n hele aantal pro-Boerse Europese koerante, onder andere ''Het'' ''Nieuws van den Dag'' in [[Den Haag]] in Nederland, ''Neueste Nachrichten'' van Hamburg in Duitsland, ''Petit Bleu'' in Brussel in België, die ''Chicago Record'' en die ''Boston Post'' in die Verenigde State van Amerika en ''Daily Express'' en die ''Manchester Guardian'' in Brittanje. Vir ''Het Nieuws van den dag'' skryf hy benewens oorlogsberigte ook maandeliks ’n reeks “''Brieven uit de Kaapkolonie''”. Hy is vanaf 1900 tot 1901 werksaam as verslaggewer van die Rondgaande Hof wat die Kaapse rebelle moet verhoor en moet vanaf April 1901 optree as waarnemende redakteur van ''The South African News'' wanneer die redakteur tot gevangenisstraf veroordeel word op grond van sogenaamde opruiende artikels teen die Britse magte. Baie van sy oorlogsverse, wat later in “''Oom Gert vertel en ander gedigte''” saamgebundel word, dateer uit hierdie tyd nog voor sy een-en-twintigste verjaardag. As ''The South African'' ''News'' in Oktober 1901 weens krygswet nie meer gepubliseer mag word nie, vertrek hy op 25 Januarie 1902 met die S.S. Persic na [[Londen]]. Hier doen hy aanvanklik vryskut joernalistieke werk vir die ''Manchester Guardian'', vir wie hy oorlogskorrespondent was, wat hom ook na [[Europa]] stuur om verslag te doen oor die stakings wat in daardie tyd onder dokwerkers, lettersetters en diamantslypers in Nederland, [[België]], [[Spanje]] en Frankryk geheers het. Sodoende leer hy ook die vasteland van Europa ken en hierdie is die eerste van ’n aantal sodanige besoeke wat hy later namens verskeie koerante doen. In Utrecht voer hy ook kort voor die [[Vrede van Vereeniging]] onderhoude met dr. [[Willem Johannes Leyds|Willem Leyds]], staatsekretaris van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]], en president [[Paul Kruger]]. Vanaf September 1902 skryf Leipoldt hom in by Guy’s Hospital waar hy met geldelike hulp van meneer Bolus in die geneeskunde studeer, terwyl hy steeds vryskut joernalistieke werk vir verskeie koerante en tydskrifte doen, insluitende die ''Manchester Guardian'', ''The Spectator'', ''The Gentleman’s Magazine'', ''Macmillan’s Magazine'', ''The Monthly Review'' en ''The Westminster Review''. In 1905 onderneem hy ’n maandlange reis deur [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], terwyl hy gereeld die Kerstyd in [[Yorkshire]] deurbring en tydens vakansies telkens ’n ander deel van Brittanje besoek. In 1907 besoek hy die vasteland weer wanneer hy na Switserland toe gaan om ’n mediese kongres by te woon en ook tyd in Italië deurbring. Reeds in 1905 het hy al sy verpligte werk vir sy mediese kursus voltooi en is gereed om die eindeksamen af te lê, maar die regulasies vereis dat hy hom eers na vyf jaar as student vir die eksamen kan aanmeld. Vir die volgende twee jaar wy hy dus sy aandag aan spesiale onderwerpe. Hy skryf ook in vir die Londense matriekeksamen, maar druip twee keer Wiskunde, wat die Engelse kwalifikasie van M.D. buite sy bereik plaas. Tydens sy studentejare word Leipoldt in Maart 1906 redakteur van ''Guy’s Hospital Gazette'', wat daartoe lei dat hy later daardie jaar deur sir Henry Burdett genader word om as redakteur op te tree van sy blad ''The Hospital'', in daardie tyd die grootste mediese tydskrif in die land. Hy beklee hierdie posisie met kort onderbrekings tot laat in 1910 en in hierdie hoedanigheid maak hy kennis met verskeie groot hospitale in Europa en [[Amerikaanse Rewolusie|Amerika]]. In Junie 1907 maak hy sy studies as geneesheer klaar en verwerf die Licenciate of the Royal College of Physicians (L.R.C.P.) en die Membership of the Royal College of Surgeons (M.R.C.S.). Hy ontvang ook die goue medaljes (die hoogste toekenning wat ’n student van Guy’s kan ontvang) plus sertifikate in die medisyne sowel as die chirurgie. Hy werk dan vir ’n aantal maande tot Januarie 1908 as huisarts in Guy’s Hospital, ’n aanstelling wat ’n groot eer is, al is daar nie ’n salaris aan verbonde nie. Sy akkommodasie in die hospitaal en voedsel is egter gratis. Hierna werk hy ’n rukkie as locum tenens vir ’n dokter in New Cross. In Maart 1908 vertrek hy op ’n studiereis deur Europa, wat deur ''The Hospital'' geborg word op voorwaarde dat hy ’n reeks artikels skryf oor studiemoontlikhede vir Britse studente op die vasteland. Sy eerste stop is in [[Berlyn]] in Duitsland, waar hy by plaaslike klinieke werk en lesings bywoon, hoofsaaklik in die [[ortopedie]]. Hiervandaan besoek hy Europese stede soos Leipzig, Hamburg, Dresden, Halle, Praag, Brünn, Wene, [[Warschau]] en Wroclaw (destyds Duitse Breslau), waarna hy na Rusland gaan om in [[Moskou]] ondersoek in te stel na die stand van die mediese dienste in hospitale aldaar. Hierna gaan hy na Graz in Oostenryk waar hy vir ’n aantal maande kindersiektes bestudeer, waarna hy saam met ander ’n paar van die spitse in die [[Alpe]] gaan uitklim. Vier van die artikels wat hy in hierdie tyd skryf word in 1909 deur die Londense Scientific Press in ’n pamflet van 32 bladsye onder die titel “''The ideal graduate study institution: What Germany has done''” gepubliseer. Deur Italië keer hy dan terug na Londen, waar hy in Oktober 1908 aankom en in November 1908 die eksamens vir die Fellowship of the Royal College of Surgeons (F.R.C.S.) aflê. Weens griep wat hy onder lede het, druip hy egter hierdie eksamen. Hy kry dan ’n aanstelling as persoonlike geneesheer vir die geselskap van die blinde koerantmagnaat Joseph Pulitzer en in Desember 1908 gaan hy per boot na Amerika, vanwaar die geselskap in ’n luukse seiljag al langs die kus vaar en onder andere Kuba, Meksiko en Brasilië aandoen en dan terugkeer via die ooskus van Amerika. Leipoldt kry tydens hierdie reis die geleentheid om stede soos [[New York Stad|New York]], Washington, [[Chicago]] en [[Boston]] te besigtig. Daarna vertrek hulle na Europa en arriveer op 18 April 1909 in [[Lissabon]] in Portugal, waar Leipoldt die geselskap verlaat. Terug in Londen behaal hy in Mei 1909 die Fellowship of the Royal College of Surgeons (F.R.C.S.), waarna hy later hierdie maand weer ’n uitgebreide reis deur Europa onderneem, hierdie keer saam met meneer Bolus. Hulle besoek Italië, Switserland, Duitsland, Nederland en België en keer dan na ses weke terug na Londen. As huisdokter doen Leipoldt dan diens by dr. Daniell van New Cross en vir spesifieke dae per week doen hy ook diens by twee groot hospitale. In Oktober 1909 open hy sy eie algemene mediese praktyk, terwyl hy ook by geleentheid die praktyk van dr. Daniell behartig. Hy is ook deeltyds verbonde aan die Duitse hospitaal te Dalston en die kindersiekehuis te Chelsea. Naas sy voortgesette redaksie van ''The Hospital'' behartig hy in hierdie tyd ’n weeklikse rubriek vir ''The South African News''. In September 1910 word hy ’n voltydse posisie as skooldokter van die London City Council in Hampstead aangebied, ’n betrekking wat hy met ’n kort onderbreking in 1912 beklee tot met sy vertrek na Suid-Afrika. Tydens sy jaarlikse besoek aan Londen sterf Leipoldt se weldoener Harry Bolus op 24 Mei 1911 aan ’n hartaanval, iets wat vir Leipoldt ’n besondere groot persoonlike verlies was, terwyl sy vader op 11 November 1911 op besoek aan sy suster Issa op Hopefield tot sterwe kom. In Londen ontwikkel Leipoldt tot ’n knap kok, wat meermale afloswerk in restaurante doen. Hy werk onder andere in die kombuis van die beroemde Franse sjef Augustu Escoffier in die beste hotel van sy tyd, die Carlton, en voltooi onder sy leiding ’n diploma in internasionale kookkuns. In hierdie hoedanigheid vergesel hy selfs per geleentheid vir Escoffier na [[Buckingham-paleis|Buckingham]]-paleis om vir onthale te kook. In Januarie 1912 bedank hy as skooldokter om gesondheidsredes, nadat hy ’n blindedermoperasie ondergaan en hy ontwikkel ook ernstige longontsteking, vermoedelik weens ooreising. Om te herstel doen hy aansoek om ’n pos as skeepsdokter op ’n vragskip, die SS Ulysses, en onderneem dan ’n lang seereis na die [[Oostenryk|Ooste]] en besoek onder andere die eilande [[Java]], [[Sumatra]] en [[Borneo]] (tans deel van Indonesië). Op hierdie reis word hy geboei deur die gedenkteken vir die rebel [[Pieter Erberveld]] naby Batavia, aan wie hy later aandag sou skenk in sy letterkundige oeuvre en verskeie stukke, meesal onvoltooid, oor hom skryf. Onderweg doen Leipoldt ook by Gibraltar en Port Said aan die beginpunt van die Suezkanaal aan. Oor hierdie reis skryf hy later “''Uit my Oosterse dagboek''” en verskeie gedigte wat hoofsaaklik in “''Uit drie wêrelddele''” gepubliseer word. Hy keer in Mei 1912 na Londen terug. In hierdie tyd skryf en publiseer hy die boek oor kos en eetgewoontes, “''Common sense dietics''”, asook “''The school nurse: Her duties and responsibilities''”. Na ’n kort tyd as locum vir drs. Maitland en Daniell kry hy in Augustus 1912 weer sy pos as skooldokter in [[Hampstead]] terug, waar hy in 1913 ook die redaksie van die amptelike blad van die vakgenootskap van skooldokters, ''The School Hygiene'', behartig. In 1913 onderneem hy saam met ’n groep skoolkinders ’n reis deur België. In April 1914 keer Leipoldt terug na Suid-Afrika, waar hy aangestel is as hoof van die nuut gestigte Mediese Inspeksie van Skole in Transvaal en vestig hom in Pretoria. Vir hierdie pos is daar nog geen behoorlike wetgewing en ordonnansies nie en hy moet aanvanklik individuele toestemming van elke ouer kry om die kinders te ondersoek. Die armoede onder die plattelandse mense en die ondervoeding wat daarmee gepaardgaan, het baie van hierdie kinders se liggaamlike en geestelike groei benadeel. In die Bosveld was omtrent helfte van die kinders lyers van malaria of bilharzia. Met die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] in Augustus 1914 word Leipoldt met die rang van kaptein na die Suid-Afrikaanse Leër gesekondeer en hy word in Oktober 1914 aangestel as generaal [[Louis Botha]] se persoonlike arts tydens die veldtog in Duitswes-Afrika. Vir sy rol in hierdie veldtog ontvang Leipoldt in 1918 eervolle vermelding in ’n dokument geteken deur sir [[Winston Churchill]] in sy hoedanigheid as Staatsekretaris van Oorlog. In Junie 1915 kan Leipoldt weer sy werk as mediese skoolinspekteur hervat en hy bedien ook in 1916 vir Natal en die Kaapprovinsie van advies wanneer hulle ook wil begin met ’n skool mediese diens. Sy omvattende publikasie in 1916 oor “''Skoolgesondheid''” (geskoei op “''The school nurse''” maar met Suid-Afrikaanse voorbeelde en gevalle) is dan ook die eerste handleiding oor hierdie onderwerp in Afrikaans. In die tweede helfte van 1919 word hy vir ses maande as skooldokter na die Kaapse Onderwysdepartement gesekondeer en hy lê eindelik sy betrekking as skooldokter in die Transvaal af aan die einde van 1922. In [[Pretoria-Wes|Pretoria]] bly Leipoldt aanvanklik by sy suster Issa en haar man, die Engelse predikant Robert Pattison. Hierdie reëling eindig in Oktober 1918, wanneer Leipoldt nie langer Issa se moeilike temperament en haar kinders se onbeheerste gedrag kan hanteer nie en hy vir ’n ruk in die Pretoria Club bly. Volgens oorlewering bly hy hierna ’n ruk saam met [[Eugène Marais]], maar hierdie saamwonery, as dit plaasgevind het, moes binne ’n kort rukkie in ’n botsing geëindig het. Hierna is die verhouding tussen hierdie twee digters stram. In November 1919 betaal Leipoldt sy studieskuld aan dr. Bolus finaal af en koop hy vir hom ’n huis in Meirsstraat 125, Sunnyside, waar sy neef [[Ewald Auguste Esselen|Ewald Esselen]] en sy gesin die huis met hom deel. Van Januarie 1923 is hy as assistent-redakteur verbonde aan ''De Volkstem'' in Pretoria, ’n koerant wat onder die redakteurskap van F.V. Engelenburg die Suid-Afrikaanse Party van generaal Smuts goedgesind was. Kort na sy toetrede begin Leipoldt met sy gereelde rubriek “''Diwagasies van oom Gert''”, waar hy die woord “diwagasies” omskryf as “afdwalings” of “’n rondlopery met woorde”. Kenmerkend van die rubriek is Leipoldt se eerlike en reguit styl, waarmee hy verskeie instansies en persoonlikhede aanvat. Met onderbreking in 1925 hou hy hierdie rubriek vol tot 1931. In September 1924 bedank Engelenburg as redakteur van ''De Volkstem'' en Gustav Preller word dan aangewys as die nuwe redakteur. Die verhouding tussen hom en Leipoldt is nooit goed nie en op 10 Februarie 1925 laat weet Preller vir Leipoldt dat sy dienste by die koerant nie verder nodig is nie. Generaal Smuts is met die algemene verkiesing van 1924 bekommerd oor verlore steun van sy party ná die mynonluste van 1922. Hy nader dus vir Leipoldt, as bekende volksdigter, om hom as kandidaat van die Suid-Afrikaanse Party verkiesbaar te stel in die [[Wonderboom-natuurreservaat|Wonderboom]]-Suid kiesafdeling. Leipoldt en ook Smuts se party verloor die verkiesing en dit is die eerste en enigste keer wat Leipoldt hom aktief met die politiek bemoei. Hy word weer in 1943 gevra om hom vir die Verenigde Party in Worcester beskikbaar te stel, maar wys dit van die hand. In April 1925 vestig Leipoldt hom permanent in [[Kaapstad]] en nadat hy eers woonplek huur, koop hy in 1927 die dubbelverdiepinghuis Arbury in [[Kenilworth]], wat hy in September 1927 betrek. In Kaapstad praktiseer hy as kinderspesialis en versorg ook vanaf 1927 die redaksionele werk van die ''South African Medical Journal'', wat van 1932 ook tweetalig uitgegee word as ''Die Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Geneeskunde''. Vir ''Die Huisgenoot'' behartig hy die gereelde rubriek “''Geneeskundige vrae''” onder die skuilnaam Medikus en lewer ook verskeie artikel en verhale vir hierdie tydskrif. Hy is vanaf 1927 tot 1939 deeltydse dosent in kindersiektes aan die Universiteit van Kaapstad en gee in hierdie posisie elke Dinsdag en Donderdag lesings en praktiese demonstrasies in die Somerset Hospitaal. Hy tree ook op as sekretaris van die Mediese Vereniging vanaf 1927 tot Desember 1944, voltyds vanaf 1939. In 1943 stel die raad hom in kennis dat die pos van redakteur van die ''South African Medical Journal'' en sekretaris van die Mediese Vereniging aan P.J. de Villiers aangebied is en hulle oorhandig ’n brief aan Leipoldt waarin sy kontrak gekanselleer en sy dienste beëindig word. Wanneer De Villiers egter vir die pos bedank, word Leipoldt heraangestel tot aan die einde van 1944 en beding hy gunstige terme vir homself. Sy inkomste uit sy medies-verwante bedrywighede is onvoldoende en hy vul dit veral aan met sy skryfwerk. Deur die jare skryf hy gereeld artikels vir koerante en benewens die “''Diwagasies van Oom Gert''” rubriek in ''Die Volkstem'' skryf hy ook ’n gereelde rubriek oor kos en die kookkuns in ''Die Huisgenoot'', wat na sy dood as “''Polfyntjies vir die proe''” gepubliseer word. Na sy aftrede op sestigjarige leeftyd wy hy hom veral aan die joernalistiek. Met die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] skaar Leipoldt hom by die Eerste Minister Jan Smuts se beleid van betrokkenheid teen [[Duitsland]] en as sekretaris van die Mediese Vereniging organiseer hy praktiserende medici vir vrywillige diens, terwyl op sy inisiatief die federale raad van die Mediese Vereniging vergoeding reël vir afhanklikes van dokters wat tydens militêre diens ongeskik raak of beswyk. Wanneer Duitsland Nederland in Mei 1940 binneval, skryf Leipoldt ’n verklaring van meegevoel wat hy aan Smuts voorlê as amptelike verklaring, wat dan net so in ''Die Volkstem'' verskyn. Hy skryf ook ’n aantal oorlogsgedigte waarin hy sy gevoelens oor die oorlog en sy verontwaardiging oor sommige Afrikaners se traak-my-nie-agtige houding oor die inval in Nederland uitspreek. Hierdie gedigte stuur hy aan die Nederlandse digter [[Jan Greshoff]] en dit verskyn in April 1944 in die Nederlandse tydskrif ''De Stoep'', wat in Batavia gepubliseer is, en op 24 Julie 1944 in ''Die Volkstem''. Hoewel nie van Leipoldt se beste gedigte nie, is die hartstog en passie wat daaruit spreek aangrypend, terwyl hy met hierdie gedigte ook optree as gewete van sy volk. Alhoewel Leipoldt ’n vrygesel is, maak hy verskeie seuns groot en laat hulle verder studeer. Baie van hierdie seuns is onder diegene wat hy tydens sy skoolbesoeke raakloop en wat óf baie skrander óf baie behoeftig is. Hy reël ook verskeie skoolkampe vir leerlinge om hulle opvoeding aan te help en neem onder andere, saam met ’n paar onderwysers en volwassenes, ’n groep van vyf en twintig kinders in 1928 op ’n opvoedkundige reis na [[Groot-Brittanje|Brittanje]]. Op hierdie reis neem hy ook in Brittanje ’n sewejarige seun wettiglik aan wat hierna as Jeffery Barnett Leipoldt bekend sou staan. ’n Ander seun wat ook by hom inwoon is Peter Shields, later ’n dokter en kopiereghouer van Leipoldt se letterkundige geskrifte na sy dood. Hierdie twee is dan ook mede-erfgename van sy boedel. Sy voogdyskap van seuns, gekoppel met die feit dat hy nooit getroud is nie, laat vele spekulasies oor sy seksualiteit ontstaan. Hierdie saak word indringend deur Kannemeyer aangespreek in sy biografie, met die slotsom dat daar geen bewyse is dat hy gay was nie en dat die getuienis van seuns wat by hom ingewoon het, teen so ’n bewering gekant is. Leipoldt was egter ’n baie private persoon en bitter min is bekend van sy persoonlike intieme verhoudings met lede van beide geslagte. Dit is egter opvallend dat hy bitter min liefdesgedigte geskryf het en dat dit onbekend is aan wie ’n gedig soos “''Wys my die plek''” gerig is. Hy is verder ’n eksentrieke persoon wat veral daarvan hou om oordrewe en radikale uitsprake te maak, klaarblyklik met die uitsluitlike doel om te skok en reaksie uit te lok. Hierdie gewoonte veroorsaak egter dat sy eie mededelings en inligting oor feitelike gevalle nie altyd te vertrou is nie, terwyl mense wat hom nie goed geken het nie, terselfdertyd ’n skewe indruk van sy persoonlikheid kry. By sy vriende was hy egter bekend as ’n goedhartige man<ref>Sien I.D. du Plessis se “Aantekeninge uit Tuynstraat” bladsye 1-7</ref> Met sy naderende aftrede by die Mediese Vereniging en al die seuns reeds uit die huis, verkoop hy in Junie 1944 sy woning. Hierna woon hy in by dr. Bobby Forsyth se huis in [[Nuweland]] terwyl dié diens doen in die [[Tweede Wêreldoorlog]], waarna hy kamers huur by mev. O’Connor in Seepunt. Op Saterdag [[12 April]] [[1947]] is hy in Kaapstad aan hartprobleme oorlede en sy as word begrawe in die Pakhuispas naby [[Clanwilliam]]. == Skryfwerk == [[Lêer:Oom Gert vertel.jpg|duimnael|250px|Voorblad van ''Oom Gert vertel en ander gedigte'' deur C. Louis Leipoldt.]] === Poësie === Leipoldt skryf reeds in sy kindertyd gedigte en ’n opstel wat hy op ongeveer twaalfjarige ouderdom aan ''The Boy’s Own Paper'' stuur, verwerf in Februarie 1893 ’n eerste prys in die afdeling twaalf tot sestien jaar. Van Maart 1896 verskyn daar gereelde bydraes van hom in ''The Cape Argus''. “''Oktobermaand''”, wat later een van sy bekendste gedigte word, is reeds in 1897 geskryf en hy skryf in die jare 1896–1897 ook reeds ander gedigte soos “''Ou Booi se pondok''”, “''Sterretjie''”, “''Die ou meul''”, “''Mordegai''” en “''Op my ou Karoo''”. In die Afrikaanse letterkunde lewer hy baanbrekerswerk. As digter verwoord hy die smart van die Afrikaner na die tragiek van die Anglo-Boereoorlog en open die oë van sy volk vir die natuurprag van sy land, beskryf in die prag van sy eie taal. Van sy gedigte is tydloos en word steeds gereken as van die beste en mooiste wat in Afrikaans verskyn het. “''Boggom en Voertsek''”, “''Op my ou ramkietjie''”, “''Oom Gert vertel''”, “''Wys my die plek''”, “''Van Noot se laaste aand''” en “''’n Handvol gruis uit die Hantam''” is enkele voorbeelde. Hy is een van die eerstes om die volkslied in sy gedigte te gebruik en hy maak ook ruim gebruik van ironie. Verder is hy die eerste om belydenispoësie in Afrikaans te skryf en gebruik te maak van die gewone spreektaal of praatpoësie. Hy is nie eerstens ’n volksdigter wat nasionale temas verwoord nie, soos talle ander van sy geslag, maar ’n kunstenaar wat skoonheid en vrye uitdrukking nastreef. Daarby het hy ’n liefde vir die vreemde en bring ander wêreldstreke en kulture na die Afrikaanse letterkunde, om so die Afrikaanse tematiek te verruim. Gemeet teen sy tydgenote is sy poësie veel meer universeel van aard, met sy beste oorlogsgedigte wat byvoorbeeld uitstyg tot protes teen alle vorms van geweld en sy natuurverse wat ’n aansluiting vind by die psige. Teen hierdie agtergrond is dit jammer dat sy teksversorging dikwels slordig was, soos Kannemeyer in sy biografie oor Leipoldt aantoon, sodat dit selfs moeilik is om ’n definitiewe weergawe van ’n groot aantal van sy gedigte vas te stel. Reeds met die verskyning van sy eerste digbundel, “''Oom Gert vertel''<ref>Kamp, J. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> ''en ander gedigte''”, oes Leipoldt lof van vooraanstaande kritici in. In Nederland spreek die bekende digter Albert Verwey en letterkundige C.G.N. de Vooys hulle positief uit oor sy digkuns en daarmee saam ook oor die bewys dat Afrikaans wel op eie voete kan staan en ’n eie letterkunde kan ontwikkel. [[W.E.G. Louw]] bestempel hierdie bundel as Leipoldt se belangrikste bundel en wat digterlike vormgewing betref ook die sterkste. Die bekende taalkundige J.J. Smith skryf ’n inleiding vir die bundel, waarin hy die sterk mening uitspreek dat hierdie gedigte aantoon dat Afrikaans die natuurlikste kommunikasiemiddel vir die Afrikaner is. Leipoldt bundel hier hoofsaaklik gedigte oor die Anglo-Boereoorlog en die Suid-Afrikaanse natuur. Die titelgedig is een van die hoogtepunte in sy oeuvre, waar Oom Gert die storie van “sy sterfte” vertel. Oom Gert is as Kapenaar tydens die Anglo-Boereoorlog self te bang om iets vir die Boere te doen, maar daar is tog van sy kontreimense wat voel dat dit hulle plig is om te help. Oom Gert gee vir twee jongmans van die dorp perde om hulle te help om kommando toe te gaan. Dit is duidelik dat oom Gert nie weet of hy te veel of te min gedoen het nie. Die klimaks van sy verhaal is die teregstelling van die twee jongmans Bennie en Johnnie as Kaapse rebelle, maar die manier waarop die verhaal vertel word en die baie skynbaar onbelangrike inligting wat oom Gert deurgee, verklap ontsaglik baie van sy eie karakter en van die res van die dorpsmense. Die emosies van oom Gert verhewig en verander soos hy die verhaal vertel en homself deurentyd probeer verontskuldig, sodat die dramatiese impak van sy vertelling hewig is. Hierdie dramatiese direktheid word ook teruggevind in sterk gedigte soos “''Vrede-aand''”, “''’n Nuwe liedjie op ’n ou deuntjie''”, “''In die konsentrasiekamp''” en “''Aan ’n seepkissie''”. “''Vrede-aand''” is in 1902 in Londen geskryf, kort na die aankondiging van die vredesluiting in Vereeniging. Hier is ook ’n bepaalde spreker aan die woord, ’n ontnugterde jong Afrikaner wat hom in hierdie tyd in Londen bevind en saam met sy hoorder ’n bottel soetwyn drink terwyl die mense buite hulle oorwinningsfees vier. Die spreker bekyk in elke strofe die oorwinning en die gevolge vir sy volk uit ’n ander hoek, met die bitter refrein en die drink van die wyn as bindingselemente. In sy beskonke toestand gee die spreker vrylik teuels aan sy emosies, wat smart, vernedering en ’n persoonlike skuldbesef insluit omdat daar nie meer gedoen is om vryheid te behou nie. “''’n Nuwe liedjie op ’n ou deuntjie''” is gebaseer op twee volksliedjies (“''Siembamba''” en “''Potjie rys, potjie vleis''”), met sommige reëls wat na die hol uitsprake van volksleiers klink. Hierin word die wrede lot van die kinders in die konsentrasiekampe op aangrypende en ironiese wyse verwoord teen die agtergrond van die troostende aard van die liedjies waarop dit gebaseer is. “''In die konsentrasiekamp''” gee met sy ironiese refreinreël uit Dante se “''Paradiso''” slegs skynbare vertroosting. “''Aan almal wat voorgegaan het''” is ’n interessante mengsel van natuurgedig en oorlogsgedig, met die natuur wat gevul is met herinneringe van die lyding van die volk. “''Oktobermaand''” en “''Lenteliedjie''” is tiperend van sy vreugde in die natuur en word baie bekend, terwyl hy in sterk kontras in “''Die soutpan''” die natuur se dorheid uitbeeld. Vele ander natuurverskynsels word ook beskryf, soos in die geslaagde “''Die doringboom''”. “''Op my ou Karoo''” is nie soseer ’n loflied aan die natuur nie as ’n uitbeelding van die spreker se begeerte om in die “grougeel klei” te rus, met ’n suggestie van sy eensaamheid. Die bundel word afgesluit met ’n twintigtal persoonlike en eerlike “''Slampamperliedjies''”, wat eiesoortig is aan Leipoldt se digkuns en waarin hy sy innerlike gewaarwordinge verwoord, soos in die aangrypende “''Sekretarisvoël met jou lange bene''”, “''Ek sing van die wind''”, “''Jy sê vir my''”, “''Klossies, jul bewe en bibber''” en “''Kriekie, jy wat op die solder sanik''”. In hierdie verse stel die spreker vrae oor die misterie van die bestaan en oor sy plek in die wêreld en kom hy soms tot ’n persoonlike onthulling. Omstreeks 1916 begin Leipoldt met ’n epies-liriese reeks gedigte oor die Voortrekkers, maar in sy besinning oor hierdie tydperk van die geskiedenis vind hy dan veel wat nie heroïes is nie. Die uiteinde is dat<ref>Pienaar, E.C. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> “''Dingaansdag''” in sy eie woorde in die voorwoord meer ’n aaneenskakeling word van los gedagtes oor volkstoestande as die beoogde epos. Daar is wel fragmente van deurdagte betekenis, aangrypende bewoënheid oor tragiese gebeure en ’n aantal sterk liriese verse, maar oor die algemeen is hierdie bundel ’n groot insinking in vergelyking met sy debuut. Die titel van die bundel is slegs gedeeltelik van toepassing op die verse, aangesien geen enkele heldefiguur uit die Groot Trek tree na vore tree nie. Na die lang en onbeholpe “''Aanroeping''” word die lewe en mymeringe van die Voortrekkers op die vooraand van die Trek weergegee, terwyl die verhale van Glaukus, Wolraad Woltemade en Koenraad Fiet deur stories om die kampvuur vertel word. Daarna volg gedigte oor die aankoms in Natal, ’n skets van Dingaan en gedigte oor die moorde op vrouens en kinders. In later drukke word van die gedigte grondig verwerk en ’n aantal byvoegings en weglatings gemaak. “''Die koperkapel kom uit sy gat''” is die hoogtepunt in die bundel en beeld diere uit (die koperkapel, meerkat, ystervark, geitjie en steenuil) wat kommentaar lewer op ’n veldslag uit die Trek. Sommige van die gedigte in “''Uit drie wêrelddele''” ontstaan reeds in Europa en Oos-Indië en word sedert 1914 in tydskrifte gepubliseer, sodat dit sy vorige bundel gedeeltelik voorafgaan. Die titel verwys dan na die ontstaansplek van die gedigte, naamlik Europa, Indië en Suid-Afrika. Die openingsgedig is die lang “''’n Voorspel vir ’n Afrikaanse heldedig''”, waarin die Portugese ontdekkingsreisigers wat vanaf die vyftiende eeu die Kaap aandoen, besing word. Hoewel die vroeë geskiedenis hier op beeldryke wyse beskryf word, bly dit by beskrywing eerder as noodwendigheid. Drie reekse gedigte in hierdie bundel is noemenswaardig. Die siklus van agt “''Sonnette''” beeld gesamentlik ’n liefde se opbloei en uiteindelike teleurstelling uit, met “''Die aakligste''” ’n besondere hoogtepunt. Die gedeelte “''Uit my Oosterse dagboek''” verruim die tematiek om vir die eerste keer Afrikaanse gedigte oor ’n nie-Afrikaanse natuur te skep. Die eksotiese natuurskoon van die trope word beskryf (“''Vaarwel aan Insulinde''”, “''Padang''” en “''Die oerbos''”, laasgenoemde met ’n weelde van plante en diere). Dit is egter veral die mense van die Ooste (“''Aan Seli''”, “''Meta Api''”) en die eensame stryders (“''De Lesseps''”, “''Aan Multatuli''”) wat bekoor. Uitstaande is weereens die “''Slampamperliedjies''”, hierdie keer 52 van hulle, wat insluit die klassiek geworde “''’n Handvol gruis uit die Hantam''” (waar die handvol grond en gedroogde blare assosiatief die jeugwêreld oproep en die spreker besef hoe ryk aan geestelike goedere hierdie wêreld en sy herinneringe daaraan inderdaad is); “''Boggom en Voertsek''” (met sy aangrypende weergawe van die onbekende diere se sinnelose lewe en sterwe); “''Waar die Katberg, witkapok-gekroon''” (die verhaal van twee beeste wat, waarskynlik saam met die Groot Trek, ’n nuwe wêreld in die noorderland leer ken); “''Waar die koue noordpool-naarheid''” (met pragtige beelding van die wit ysbeer en sy bestaan); “''Ek het ’n mannetjie van potklei gemaak''” en “''In ’n gat daar onder die sukkeldoring''” (met die speel- en sprokieswêreld van die kind as boustof) en “''Op my ou ramkietjie''” (waar die musikant se spel op die eensnaar-instrument aan die natuur gerig is, waaruit hy vertroosting vind, met die mense se reaksie wat onbelangrik is). “''Grysblou bulte''” beskryf Dingaan se vlug en die verhaal van sy lewe en skuldgevoel. Die bundel sluit ook die dramatiese “''Van Noot se laaste aand''” in, die gegewe waarvan hy later verwerk tot sy treffende drama “''Die laaste aand''”, waarin die Kaapse goewerneur Pieter Gysbert van Noodt toevallig sterf dieselfde dag as vier mans wat hy ter dood veroordeel het. Hierna ontstaan die legende dat een van die mans hom voor die regterstoel van God gedaag het om saam met hom te boet en dus só verantwoordelik was vir sy dood. “''Die beste''” (na aanleiding van “''Seven wise men on an old black settle''” uit “''A coiner of angels''” van Alfred Noyes) is met sy siening van die Suid-Afrikaanse landskap en effektiewe gebruik van die refrein, en die kontras met die gedagte van dood en verganklikheid te midde van die prag, ook ’n hoogtepunt. “''Reisigers''” is ook goed, met Leipoldt wat in die derde strofe hier gebruik maak van die irrasionele in die verbeelding, wat aan die gedig ’n steeds moderne aansig gee. “''Die bergtragedie''”<ref>Van den Heever, C.M. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers- Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> is reeds voor 1900 begin skryf in Engels. Dit is ’n lang gedig wat filosofies besin oor die lewe, die dood en die ewige skoonheid en wat gedagte-inhoud betref diepgaande is. Dit vertel die verhaal van ’n jong man wat tydens bergklim op Tafelberg verongeluk, waarna sy siel vir nog ’n dag oor die Kaapse landskap en dorpe sweef voordat dit opgaan in die ruimtelose eensaamheid. In hierdie tyd besin hy oor die sin en aard van die lewe en neem hy ook die omgewing in oënskou. Die bespiegelings is gebaseer op die panteïstiese lewensfilosofie na die Boeddhistiese leer van Karma en Bardo. Die meeste kritici beskou die werk egter as ’n mislukking, veral weens die gebrekkige vormgewing wat die spreker aan sy gedagtes gee en die onsuiwer en selfs verwarrende gebruik van woorde en uitdrukkings. Die gedig slaag dus nie as poësie nie, selfs al het Leipoldt dit per geleentheid as sy beste werk beskou. “''Skoonheidstroos''” word in 1934 met die Hertzogprys bekroon. Hierdie bundel sluit aan by “''Die bergtragedie''” daarin dat die skoonheid wat hierin besing word, ook geskoei is op dieselfde lewensfilosofie. Die toonaard van hierdie gedigte is ontdaan van die heftige innerlike stryd en die uitbundige genieting van die skoonheid. In die plek daarvan is skoonheidsherinneringe wat met kalmte en ingetoënheid betrag word, sonder dat dit tot volkome bevrediging kan kom. “''’n Kersnaglegende''” vertel die legendariese verhaal van Judas wat een nag in die jaar gegun word om op die Noordpool af te koel. Mooi is die natuurskildering in “''Bosveldlied''” en bowenal “''Pater Servaas''” se ironie, waar die fanatieke sendeling se bekeringsywer só deur die Oosterse filosofieë beïnvloed word dat hy aan sy geloof twyfel en terugvlug na die veiligheid van die klooster. In “''’n Kersnaggebed''” is die spreker se bede dat hy in die aardse skoonheid die weerkaatsing van God sal aanskou. Hierdie gedig toon ’n hegte bou met ’n indrukwekkende oploop tot ’n klimaks. Ook hierdie bundel bevat ’n aantal slampamperliedjies, met hoogtepunte soos “''Wys my die plek''” (een van die min liefdesgedigte van Leipoldt, waarin die spreker hom deurentyd tot ’n afwesige geliefde rig en ’n tyd van geluk en samesyn in herinnering roep), “''Kom gee vir my polfyntjie''”, “''As ouderdom, wat alles breek''”, “''Sielsanker''”, “''Tuinroos tussen die tulpe''”, “''Gun my ’n blommetjie, Kelkiewyn''” en “''Gee vir my boegoe, en kanniedood-blare''”, hoewel hierdie slampamperliedjies oor die algemeen die spontaneïteit van die vroeëre werke van hierdie aard mis. Later word al die slampamperliedjies uit “''Oom Gert vertel en ander gedigte''”, “''Uit drie wêrelddele''” en “''Skoonheidstroos''” in ’n afsonderlike uitgawe as “''Slampamperliedjies''”<ref name="bruwer">Bruwer, L.C. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> gepubliseer. Hoewel Leipoldt nie aanleg of liefde vir musiek gehad het nie, word sy verse weens die musikaliteit daarvan gereeld deur talle komponiste getoonset, in Suid-Afrika sowel as in Nederland. Gedigte wat getoonset is, sluit in “''Ek sing van die wind''”, “''Op my ou ramkietjie''”, “''Siembamba''”, “''Lenteliedjie''” en “''Oktobermaand''”. Hy skryf ook die teks vir ’n klugtige operette, “''Die waarheidsliewende kandidaat – ’n musikale onmoontlikheid in drie stuiptrekkings''”, wat deur M.L. de Villiers getoonset is. Hierdie operette is nooit gepubliseer nie. Oor die Tweede Wêreldoorlog dig hy hoofsaaklik in Engels, maar skryf ook die reeks van sestien Afrikaanse ''De Stoep''-gedigte, wat die eerste keer in April 1944 in ''De Stoep'', ’n Nederlandse tydskrif, verskyn wat te Curaçao gedruk is omdat Nederland toe nog onder Duitse bewind was. Die gedigte word in Julie 1944 ook in ''Die Volkstem'' gepubliseer. Hierin trek hy heftig te velde teen diegene in die Afrikanervolk wat teen Suid-Afrika se deelname aan “Engeland se oorlog” gekant was en beweer dat hulle daardeur ook hulle stamland, Nederland, in die steek gelaat het. W.E.G. Louw stel in 1946 ’n gesaghebbende bloemlesing uit sy gedigte saam, wat onder die titel <ref>Lindenberg, E. “Kriterium”, Oktober 1963</ref>“''Vyftig gedigte van C. Louis Leipoldt''” verskyn, met ’n waarderende inleiding oor sy werk. Na Leipoldt se dood word ’n keuse uit sy nagelate gedigte in “''Die moormansgat en ander verhalende en natuurgedigte''” (versorg deur P.J. Nienaber) uitgegee, maar die gedigte hierin toon in die geheel dieselfde probleme van valse beeldspraak en slordige tegniek wat regdeur sy oeuvre teenwoordig is, terwyl daar geen verse is wat kan vergelyk word met sy bestes nie. Die titelgedig is ’n spanningsverhaal in dialoogvorm met die selfdood van ’n moordenaar as tema, waaruit sy belangstelling in die afwykende karakter en die spookagtige blyk. Sommige van die natuurverse is nie sonder verdienste nie, maar is nie op dieselfde peil as vroeër soortgelyke werk nie. Later verskyn nog ’n keur uit sy nagelate gedigte onder die titel<ref name="ant20">Antonissen, Rob “Standpunte”, No.20, Julie 1951</ref> “''Geseënde skaduwees''”, versorg deur J.R.L. van Bruggen. Die gedigte hierin sluit aan by bekende temas uit sy digkuns, soos die bekoring van die Ooste en die verlore liefde. Die “''Verse van die tentmaker, Omar''” is ’n vertaling van sestien van Fitzgerald se vertalings van Omar Khayyam kwatryne, met soortgelyke vertalings wat reeds deur C.J. Langenhoven en Abraham H. Jonker gemaak is. Dit is onduidelik op watter gronde die samestellers dit nodig geag het om twee bundels uit sy nadoodse erfenis saam te stel, aangesien nóg die gehalte, nóg die tematiek dit regverdig. Van sy beste ongepubliseerde gedigte, soos “''Faustus''” uitgebeeld in sy laaste ure (gepubliseer in ''Standpunte'' van Desember 1950) en die sestien ''De Stoep''-gedigte, word glad nie in hierdie bundels opgeneem nie. Vir kinders skryf hy verskeie gedigte wat versprei is deur sy bundels, maar vir wie hy ’n keur uit sy oeuvre saamstel in die bundels<ref name="bruwer" /> “''Uitgesoekte gedigte vir jong Suid-Afrika''” en later <ref>Kok, B. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref>“''’n Versieboord vir kinders''”. In die eerste bundel is daar ’n paar verhalende verse, waarin onder andere “''Die storie van Wolraad Woltemade''” en “''Die storie van Glaukus''” op rym aan jonger lesers bekendgestel word. Beide bundels bevat “''Die Slamaierwinkel''”, ’n jeugherinnering wat bekoor met sy klankspel, met “''Die duiwelby''” en “''In die spens''” uit laasgenoemde ook bekoorlik. “''Driesprong''” is ’n keur van W.E.G. Louw uit gedigte van hom, Totius en Jan F.E. Celliers. Leipoldt se <ref>Grové A.P. “Beeld” 29 September 1980</ref>“''Versamelde gedigte''” <ref name="grove">Grové, A.P. “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981</ref>verskyn in 1980 en hierin word ook verse<ref>Olivier, Fanie “Die Transvaler” 10 November 1980</ref> opgeneem wat verspreid in tydskrifte verskyn het of nog nooit gepubliseer is nie. Sy gedigte word in verskeie bloemlesings opgeneem, waaronder “''Groot verseboek''”, “''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte''”, “''Digters en digkuns''”, “''Digters en digsoorte''”, “''Digterstemme''”, “''Uit ons digkuns''”, “''Afrikaanse verse''”, “''Afrikaanse letterkunde''”, “''Junior verseboek''”, “''Die junior digbundel''”, “''Nuwe Kleinverseboek''”, “''Nuwe Kleuterverseboek''”, “''Uit ons letterkunde''”, “''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte''”, “''Afrikaanse natuurpoësie''”, “''Faune''”, “''Stories op rym''”, “''Woordpaljas''”, “''Miskien sal ek die wingerd prys''”, “''Liggaamlose taal''”, “''My Afrikaanse verseboek''”, “''Die goue vreugde''”, “''Tussen die engtes''”, “''Voorspraak''” en “''Die tweede gerf''”. === Drama === Reeds vroeg illustreer Leipoldt sy dramatiese aanleg met die dramatiese monoloë uit sy digbundels, soos “''Oom Gert vertel''”, “''Vrede-aand''” en “''Van Noot se laaste aand''”. Hy is dan ook een van die eerste belangrike dramaturge wat Afrikaans oplewer.<ref>[[F.C.L. Bosman|Bosman, F.C.L.]] in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> “''Die heks''” is omstreeks 1911 in<ref>Beukes, Gerhard J. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers- Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> Engels geskryf en daarna in Afrikaans vertaal en verwerk, waarna dit in 1920 as “''Die hamer van die hekse''” persklaar gemaak is, maar eers later as “''Die heks''” gepubliseer is. Hierdie drama word beskou as die eerste groot drama in Afrikaans en saam met “''Die laaste aand''” as van die bestes in Afrikaans. Beide dramas (veral “''Die heks''”) word dan ook gereeld opgevoer deur die Afrikaanse rondreisende toneelgeselskappe van daardie tyd, asook deur die amateur toneelverenigings. “''Die heks''” is ook een van die eerste dramas wat verfilm word met die koms van televisie in die sewentigerjare. Volgens ’n mededeling van Leipoldt self is die drama ’n verwerking van ’n ou legende en bestaan daar ook ’n mate van ooreenkoms met Ernst von Wildenbruch se gedig “''Das Hexenlied''”. Die stuk speel af in die eerste kwart van die vyftiende eeu in die denkbeeldige kasteel Ahrweiler in Noord-Duitsland, in ’n tyd toe die bloedige vervolging van sogenaamde hekse deur die Rooms-Katolieke Kerk hoogty gevier het. Hierdie praktyk is geregverdig op grond van Ou Testamentiese wette en spesifiek Exodus 22: 18: “Die towerheks mag jy nie laat lewe nie”. Die drama vertel die verhaal van kardinaal Jeronimo D’Orilla, bekend as “Die hamer van die hekse”, wat twee hekse ter dood veroordeel. Sy dienskneg Placido wys hom dan ’n wapenseël wat hulle by die ouer heks gekry het en die kardinaal herken dit as sy eie. Die twee hekse, Elsa en haar dogter Janetta, word in die onderaardse kerker in die kasteel aangehou. Hier onthou hulle die verlede en maak Elsa bekend dat die kardinaal wat hulle veroordeel het, haar jeugliefde en Janetta se vader is. Die kardinaal besoek hulle om die waarheid uit te vind en besef dan dat die “heks” (Elsa), wat hy ter dood veroordeel het, sy jeugliefde is by wie hy ook ’n kind verwek het. Dit is duidelik dat hy haar, wetend of onwetend, in die steek gelaat het. Haar koms dwing hom om die werklikhede van sy verlede en sy persoonlike swakhede en tekortkominge te konfronteer. Hy neem hom voor om Elsa en Janetta te begenadig en hulle so van die brandstapel te red, maar word flou voordat hy tot aksie kan oorgaan. Hierdie floute word vooraf gemotiveer deur sy diensknegte. Die feit dat hy flou word wanneer hy moet besluit of hy die stelsel wat hy so getrou dien moet verloën om die vrou wat hy weet onskuldig is te red, word egter tog as dramatiese swakheid in die drama gesien. Wanneer die kardinaal wakker word, is die brandstapels reeds aangesteek en is dit te laat om sy vonnis te verander en word die besluit dan deur omstandighede namens hom geneem, eerder as deur sy eie besluit. Die kardinaal verklaar aan die einde dat hy te lank swak was en nou sterk is, wat suggereer dat sy optrede in die toekoms anders sal wees, maar sy gebede aan die einde dui nie beslissend aan dat hy die kerk in die toekoms sal teengaan nie. Elsa se karakter word deur die titel van die stuk in die middelpunt geplaas en sy word as gewone mens eindelik die slagoffer van die dade van ander, terwyl die kardinaal as tragiese figuur met sy gewete moet saamleef. “''Die heks''” word in 1944 saam met “''Die laaste aand''” met die Hertzogprys bekroon. T.T. Cloete neem “''Die heks''” op in die versamelbundel “''Vyfling''”, wat eenbedrywe van Hertzogpryswenners bevat, terwyl die tweede toneel uit hierdie drama deur D.F. Malherbe in die versamelbundel “''Afrikaanse letterkunde''” opgeneem word. J.P. Smuts neem “''Die heks''” op in die bundel “''Triptiek''”, waarin hy ook die drama in-diepte bespreek. “''Die laaste aand''”<ref>Muller, Renée “Die Transvaler” 13 Julie 1981</ref> is ’n dramatisering in vrye versvorm van sy gedig “''Van Noot se laaste aand''”, wat reeds in 1916 in ''Die Brandwag'' verskyn en dan opgeneem word in “''Uit drie wêrelddele''”. Soos “''Die heks''” werk dit met ’n soortgelyke tema van verraad teenoor ’n jeugliefde. Die grootste gedeelte van die drama speel af voor en in die Kasteel aan die Kaap en dit is gebaseer op die geskiedenis van Pieter Gysbrecht van Noodt, wat na diens in Nederlands-Oos-Indië vanaf 1727 tot 1729 goewerneur aan die Kaap was en feitlik as ’n tiran geheers het. Tydens sy bewind dros ’n aantal soldate van die Kompanjie en hulle word gevang en op aanklag van diefstal en diensverlating verhoor. Die goewerneur en die heemrade se beslissing is dat vier van die drosters opgehang moet word. Van Noodt is aan ’n hartaanval oorlede ten tyde van die teregstelling van hierdie soldate. Uit hierdie sameloop van omstandighede het die legende ontstaan dat een van die drosters tydens sy verhoor die goewerneur uitgedaag het om saam met hom voor die regterstoel van God te verskyn en dan vir sy dade te boet. Rondom hierdie gegewens skryf Leipoldt dan sy drama. Martha sweer wraak wanneer Gysbrecht haar in Jakarta in die steek laat nadat hy haar swanger gemaak het. Sy maak haar seun groot om wraak te neem. Dertig jaar later is die protagoniste in Kaapstad, aan die vooraand van die openbare teregstellings. Die blinde Martha word beskou as ’n Slamse towenares en Gysbrecht is nou goewerneur Van Noodt, met hulle seun, ook Gysbrecht, die sersant wat op die punt staan om tereggestel te word weens sy rebellie. Martha konfronteer die goewerneur en eis dat hy hulle seun moet begenadig en die teregstelling moet afstel. Wanneer Martha by Van Noodt in die kamer is en sy stem weer hoor, herleef haar groot liefde vir hom egter weer en verplaas die wraakgedagtes. Die moordtuig (’n kris) waarmee sy beplan het om hom te vermoor val uit haar hand en sy streel die hoof van die man wat haar so diep verontreg het. Die skok is egter vir hom te groot en hy sterf op hierdie oomblik sonder om die teregstelling te keer. Die grootste tekortkoming in die drama is dat Martha geen werklike antagonis het nie en dat die eintlike botsing plaasvind tussen die liefde en haat binne-in haarself. Haar insig aan die einde (dat sy al die jare verkeerd opgetree het) is dus nie iets waartoe sy op dramatiese wyse ontwikkel nie, maar eerder die skok van die gebeure wat haar tot ’n belydenis dwing. “''Die laaste aand''” word in 1944 saam met “''Die heks''” met die Hertzogprys bekroon. Die dramas “''Die kwaksalwer''”, “''Onrus''”, “''’n Vergissing''” en “''Afgode''” word ook gepubliseer, maar is nie op dieselfde peil nie.<ref name="krit">Kritzinger, M.S.B. “Oor skrywers en boeke” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1932</ref> “''Die kwaksalwer''” is ’n komedie. Die hoofkarakters is die dokter Piet Westera, wat baie gesteld is op sy eer as medikus, en sy liefdevolle moeder. Om hom te kan laat studeer het <ref>Bosman, F.C.L. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref>sy na haar man se dood op grond van ’n ou resep van haar ouma as kwaksalwer opgetree om geld in te samel. As geneesheer kry Piet daagliks te doen met die slegte nagevolge van onwetenskaplike middels. Wanneer Piet uitvind dat sy ma haar hieraan skuldig gemaak het, veroordeel hy haar, ten spyte van die feit dat hy sy opvoeding daaraan te danke het. “''Onrus''” is ’n dramatiese voorstelling van ’n spookstorie, waar die spook van die pas gestorwe Oom Giel Gewers protesteer teen die huigelagtigheid van sy swaer, Piet Skuller. Die spook wil nie sy swaer se krans op sy doodskis hê nie, want die swaer het hom besteel. Wanneer Piet en sy vrou in die huis opdaag vir die begrafnis, neem die onrus van hulle besit en die spook se verskyning laat die skurk ’n toeval kry, sodat hy op hierdie wyse gestraf word. Hierdie drama het nie veel om die lyf nie en is buiten die gespokery deurspek met ongeloofwaardige optredes deur die karakters. “''’n Vergissing''” is ’n klugtige eenbedryf, waarin oom Andries baie vernaam vir die jong Gert verduidelik hoe ’n Christen ten alle tye gereed moet wees om te sterf. Aan tafel ontdek hy egter dat hy ’n vergiftigde eier geëet het en wat volg is geen berusting in die dood nie.<ref name="krit" /> “''Afgode''” beeld die verhouding uit tussen ’n alkoholiese man en sy verdraagsame vrou. Gys van Stal is ’n prokureur en ’n vooraanstaande man in die gemeenskap, maar in werklikheid ’n skurk en huigelaar wat hom skuldig gemaak het aan volksverraad, bedrog en omkopery. In sy ontrouheid aan sy vrou het hy ook ’n basterkind in die lokasie verwek. Sy vennoot en sy familielede poog om die kennis van sy wandade van sy vrou te weerhou, maar dit blyk dat sy altyd daarvan bewus was en desondanks met ’n alles verdraagsame liefde bly staan by hierdie gebroke afgod met voete van klei. Die drama ly onder die gebrekkige karakterisering en sielkundige motivering vir die protagoniste se gedrag. Na Leipoldt se dood word twee voorheen ongepubliseerde eenbedrywe van hom in versamelbundels opgeneem. “''Die byl''” is in 1949 opgeneem in F.C.L. Bosman se “''Vier uitgesoekte eenbedrywe''”. Hierin word Van Riebeeck en sy mense bewus van ’n moord wat gepleeg is. Die sentrale figuur in die drama verskyn nooit op die verhoog nie. Dit is ’n Engelsman aan die Kaap wat as skerpregter opgetree het om Karel I te onthoof. Sy verhaal word geopenbaar in die gesprek van drie persone, waar die gesprek gedurig onderbreek word om die spanning te laat oplaai. Hierdie is ’n mindere stuk en nie juis geslaagd nie. Die klug “''Jannie''” verskyn in Gerhard J. Beukes se “''Nuwe eenbedrywe''” in 1952. Die vollengte drama in vier bedrywe,<ref>Dommisse, Hermien “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 19 no. 3, Augustus 1981</ref> “''Moederplig''”,<ref>Beneke, Hannes “Die Transvaler” 22 September 1980</ref> is reeds in 1938 voltooi maar word eers in 1980 gepubliseer. Die weduwee Gertruida Fraam se seun Gert word ter dood veroordeel op ’n aanklag van moord. Gert se verloofde, sy prokureur, die huisdokter, die dominee en die huisdiaken werk almal saam om sy onskuld te probeer bewys deur die ware moordenaar te laat opspoor. Gertruida se houding is egter buitengewoon. Sy glo dat Gert skuldig is en dat sy saam met hom skuldig is omdat sy hom altyd te veel beskerm het. Om hom nie in die steek te laat nie, pleeg sy selfmoord op die dag wat sy glo die doodvonnis voltrek sal word. Ten spyte van strukturele gebreke in die drama, soos die uitgerekte verloop van die laaste twee bedrywe wat die spanningslyn verbreek, is die uitbeelding van die mevrou Fraam-karakter ’n besliste aanwins vir die Afrikaanse drama. Verskeie van sy vroeë dramas word nie in boekvorm bestendig nie, wat insluit “''Die laspos''”, wat in Mei 1919 in ''Die Brandwag'' verskyn, waarin die hoofkarakter ’n ou Khoisan is wat deur die knellende gedagte dat hy oorbodig geword het op die plaas, oor ’n afgrond gedwing word. Ander ongepubliseerde dramas van hom is <ref name="ant20" />“''Die waarheidsliewende kandidaat– ’n musikale onmoontlikheid in drie stuiptrekkings''”, die teks vir ’n klugtige operette wat deur M.L. de Villiers getoonset word. Die samespraak in verse “''Elberveld in die tronk''” verskyn in Augustus 1922 in ''Die Huisgenoot''. Leipoldt laat saam met hierdie samespraak fragmente en notas vir ’n drama oor Pieter Elberveld na, wat van gemengde Hollands-Javaanse afkoms was. In die agtiende eeu word Elberveld leier van ’n sameswering teen die owerhede in Batavia omdat hy onder meer voel dat as halfbloed sy burgerregte hom ontneem word. Hy word skuldig bevind aan hoogverraad en in 1722 op verskriklike wyse tereggestel. Elsa Joubert ontdek hierdie fragmente in die Jagger-biblioteek by die Universiteit van Kaapstad en laat dit voorlees by die bekendstelling van haar reisboek “''Gordel van smarag''” in die Boekesentrum van Nasionale Pers in Kaapstad. Jan Kromhout meld verder die ongepubliseerde eenbedryf “'''''Die koningsplig'''''”, wat slegs in manuskripvorm besta Hy skryf ook prosa, wat egter veral daarop ingestel is om te vermaak en nie die diepgaande waarde of diepgang van sy beste gedigte en dramas het nie. Die verhale munt egter steeds uit in sy besondere vertelkuns, wat plek-plek besondere beskrywings bevat. Tydens die Anglo-Boereoorlog publiseer ''Elsevier’s Geillustreerd Maandschrift'' die oorlogsverhale “''De Rebel, een episode uit den Boereoorlog''” (Desember 1900) en “''Bambinelino''” (November 1901). Op 1 Augustus 1914 verskyn sy kortverhaal “''Die weeskindjie wat ’n moeder wou hê''” in ''Die Brandwag''. In ''Die Huisgenoot'' verskyn onder andere “''Karbolsuur''” (Oktober 1919), “''Wit Angeliere''” (November 1919) en “''Die Transportryer se Storie''” (Oktober 1921). Hy laat in hierdie verhale graag ’n onopgeloste raaisel aan die leser oor om hom so tot nadenke te stem. Sy kortverhale, hoofsaaklik spookstories, word in “''Waar spoke speel''”, “''Wat agter lê''” en “''Die rooi rotte''” gebundel. Een van sy gewildste temas is bonatuurlike verskynsels, terwyl daar gereeld abnormale karakters in sy verhale optree. In<ref>Schoonees, P.C. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> “''Waar spoke speel''” dui die bundeltitel aan dat dit hoofsaaklik spookstories bevat. Hy skryf vooraf ’n insiggewende inleiding oor die kuns om bang te maak in die letterkunde, waarin hy ’n paar reëls neerlê oor die spookstorie. In “''Wit Angeliere''” word ’n regter, wat ’n onskuldige ter dood veroordeel het, vyf jaar na die gebeurtenis op bonatuurlike wyse oortuig van sy regterlike dwaling. Hy is weer in dieselfde kamer waar hy die noodlottige aanbeveling geskryf het, met die enigste verskil dat in plaas van ’n groot bos angeliere daar nou rooi rose op die tafel staan. Die rooi rose verander in ’n bos wit angeliere gedurende die nagtelike verskyning wat die regter se slaap versteur. Dit is egter nie net sy verbeelding nie, want die volgende oggend sien die dokter werklik angeliere in die slaapkamer en daar is steeds die merk om sy nek. Leipoldt probeer nie om die okkulte verskynsel te verklaar nie en laat die onopgeloste raaisel aan die leser oor om oor na te dink. In “''O'Callaghan se Waatlemoen''” is oom Oelf en Kelgen, die dorpstimmerman, groot maats. Laasgenoemde is in die laaste stadium van tering as hy oom Oelf se doodskis moet vergroot. Om sy vriend op te beur gaan oom Oelf ’n weddenskap aan met die timmerman omtrent hul lewensduur en laat hom plegtig sweer dat hy ’n spogwaatlemoen, wat nog geplant moet word, sal kom help opeet. Die timmerman sterf eerste en sy kopmussie wat volgens die weddenskap oom Oelf toekom word saam met hom begrawe. As die spogwaatlemoen oopgesny word, is Kelgen egter daar om sy eed gestand te doen en ook om die kopmussie volgens die weddenskap af te lewer. “''Die lammervanger''” beskryf hoe die weduwee Ankus vir mevrou Markus, die magistraat se emosionele vrou, beïnvloed. Mevrou Markus word dan die medium van ’n vermoorde man, wat die verdenking van moord wat op die weduwee rus, bevestig. Mevrou Markus moet padgee en word in die veld deur ’n lammervanger toegetakel, waarna sy in ’n sielsieke-inrigting opgeneem word. Hier word die lammervanger die duiwelse beliggaming van die bose vrou. Uit die verhale blyk duidelik Leipoldt se belangstelling as medikus in die wisselwerking tussen siel en liggaam en in sy ontginning as skrywer van die wedersydse impak maak hy gebruik van die bonatuurlike as vaartuig. Die verhaal “''Die wit hondjie''” uit hierdie bundel word deur G.S. en P.J. Nienaber opgeneem in die versamelbundel “''Die Afrikaanse dierverhaal''”. Hierdie hondjie is telkens op bonatuurlike wyse die voorbode van die dood. Leipoldt self beskou in sy inleiding “''Wat agter lê''”<ref name="krit" /> as ’n verdere en miskien ryper ontwikkeling van die tipe van verhaal wat hy reeds in “''Waar spoke speel''” opgeneem het. Daar is dan ook ’n duidelike ooreenkoms tussen die motiewe in die bundels, met Leipoldt se beheersing van die elemente van die kortverhaal wat inderdaad ’n groei toon. Nog beter as in die vorige bundel slaag hy daarin om die leser se belangstelling te behou, terwyl sy beskrywing van die bonatuurlike verskynsels duidelike blyke gee dat hy hom verder verdiep het in hierdie onderwerp. In “''Die vlermuis''” ontwikkel spanning tussen wat die verteller sê en wat in werklikheid gebeur. So word die spreker geleidelik afgetakel totdat hy kranksinnig word. Die tema is die gierigheid van mense wat bereid is om ’n testament te vervals. Aan die slot word ’n ander spreker aan die woord gestel om die afloop te vertel en die gedrag van die hoofpersoon in die juiste perspektief te plaas, wat afbreuk doen aan die impak. P.C. Schoonees beskou “''Groottannie se salf''” as die beste verhaal<ref>P.C. Schoonees se “Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging: derde druk 1939, bladsy 325</ref> waarin die oumense se werklike en verbeelde kwale en hulle geloof in medisyne op humoristiese wyse aan die geheimsinnige gekoppel word. In “''Die rooi rotte''”<ref>Die rooi rotte Du Toit, S.J. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> is vier van die verhale, “''Die rooi rotte''”, “''Renosterbosas''”, “''Die klipspringerhare van tant Kato''” en “''Kattekruie''”, ook oor die bonatuurlike. Die hoogtepunte in die bundel is egter die dorpsverhaal<ref>Schoonees, P.C. “Nuwe Brandwag” Deel 4 no. 3, Augustus 1932</ref> “''Die koei van die weduwee Priem''” en die verhaal oor die Khoi-egpaar en hulle kroos, “''Oorblyfsels''”, waar ’n dieper kyk in die karakters se gevoelslewe gegee word. “''Die koei van die weduwee Priem''” beskryf met speelse geestigheid ’n geskil tussen ’n lankmoedige Engelse predikant en ’n opvlieënde weduwee. Die koei verstoor elke Sondag die predikant se dienste en ten einde raad neem hy die koei persoonlik skut toe. Die bitsige weduwee gee langs die pad op geen ondubbelsinnige wyse nie haar frustrasie te kenne. Die slot is waar die boetvaardige tante ewe sagmoedig die dominee ’n kommetjie sult van die oorlede koei kom aanbied, nadat sy by nadenke besef dat sy moontlik met haar taalgebruik die grense van die betaamlike oorskry het. “''Oorblyfsels''” beskryf ’n stokou Khoi-egpaar met hul ondankbare kroos. Om hulle tot besinning te bring gaan die ou vrou, Regina, te werk met listige oorleg, want sy eksploiteer die godsdienssin, bygeloof en gierigheid van haar kinders en kleinkinders met soveel sukses dat sy op haar oudag in weelde vertroetel word. Die geval van die moordenaar Gert Swanepoel, wat in 1856 op George opgehang is en die tema vorm van sy roman “''Die dwergvroutjie''”, het Leipoldt so geboei dat hy ook die kortverhaal “''Die graskolletjie''” (opgeneem in “''Die rooi rotte''”) daarop baseer en die artikel “''The charred gunstock''” daaroor skryf wat op 25 Februarie 1933 in ''The Cape Argus'' gepubliseer is. Benewens die verhale wat in hierdie bundels opgeneem is, publiseer Leipoldt nog sowat twintig ander verhale in tydskrifte en koerante. Die ongepubliseerde manuskrip “''Satieriese sprokies''” is in die besit van Tafelberg-Uitgewers. In sy nagelate geskrifte is ook die ongepubliseerde kortverhaal “''Die boomstam''”, waarin ’n sendeling sy roeping prysgee wanneer hy bewus word van onverklaarbare geestelike magte wat onder die Oosterlinge werksaam is. [[A.P. Grové]] stel ’n keur uit sy kortverhale saam, wat onder die titel “''O’Callaghan se waatlemoen en ander verhale''” gepubliseer word. Verskeie van sy kortverhale word opgeneem in versamelbundels, soos “''Wit angeliere''” in “''Halfeeu''”, waarin hoogtepunte uit kortverhale wat in die eerste vyftig jaar van ''Die Huisgenoot'' verskyn het, deur P.G. du Plessis saamgebundel word. Ander versamelbundels wat van sy korter werk opneem sluit in “''Borde borde boordevol''” en “''Wys my waar is Timboektoe''”, albei saamgestel deur Hennie Aucamp, “''Trekvoëls''” van A.P. Grové, “''Uit dorp en veld''” van Abraham H. Jonker, “''Die jongste Afrikaanse kortverhale''” onder redaksie van M.S.B. Kritzinger, “''Tydskrif''” van Daniel Hugo, “''Vertellers''” en “''Vertellers 2''” van [[Merwe Scholtz]] en “''Kort keur''” en “''Steekbaard''” van Abraham H. de Vries. Die Nederlandse kortverhaal “''Bambinelino''”, wat oorspronklik in Desember 1900 in ''Elsevier’s Geïllustreerd Maandschrift'' verskyn, word in November 1980 in ''Tydskrif vir Letterkunde'' gepubliseer. Sy kortverhaal “''Wit angeliere''” word deur Chris Claassen in ’n kort drama verwerk en onder die titel “''Wit blomme''” opgeneem in die versamelbundel “''Kort dramas vir ’n nuwe geslag''”. Verder skryf hy populêre speurverhale soos “''Die moord op Muisenberg''”, “''Die verbrande lyk''” en “''Die moord in die Bosveld''”. Sy speurverhale het die afgetrede predikant dr. Jan Slink as baasspeurder. Hy is ’n intellektueel en fynproewer van kos en wyn en in die verhale word die klem geplaas op die speurwerk as navorsingswerk, waarin die spreker bo alle twyfel wil bewys dat die moordenaar skuldig is. Die verhale word dus nie gekenmerk deur die spanning en aksie van ander boeke in hierdie genre nie, maar neig tot die meer intellektuele. In “''Die moord op Muisenberg''” word iemand een Sondagmiddag op die Muizenbergse strand vermoor, vlak onder die oë van duisende besoekers. ’n Paar kneusplekkies aan die lyk en die rafels van ’n rooi badkostuum is feitlik die enigste leidrade wat by speurder Slink agterdog verwek. Eerwaarde Jan Slink vind speurwerk heelwat interessanter as die godgeleerdheid, en deur die besprekings wat hy met sy seun, speurder Slink, voer, dra hy veel daartoe by om die verhaal binne die perke van die waarskynlikheid te hou. Ofskoon hy die belangrikste rol speel by die ontmaskering van die misdadiger, verteenwoordig hy ook die intelligente leser. Hy gaan wetenskaplik te werk en laat niks aan die toeval oor nie. Sy optrede is nogal geheimsinnig en as sy seun hopeloos op dwaalspore rondsnuffel, kom hy met oortuigende bewyse wat tot ’n verrassende ontknoping lei. In “''Die verbrande lyk''”<ref>Pienaar, P. de V. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> word die gebeure rondom ’n moedermoord op die Karoodorpie Evaskroon deur middel van ’n hofsaak weergegee, waar die amptenare met nougesetheid elke stukkie getuienis weeg en elke feit ondersoek, sodat hulle ’n oortuigende bewys van die aangeklaagde se skuld kan lewer. Hendrik Dageraad vermoor sy moeder deur haar te verwurg of te versmoor en daarna verbrand hy die lyk op die vuurherd om die skyn te wek dat sy verbrand het toe sy die herd met petrol wou skoonmaak. Die sensasiewekkende besonderhede is hier egter van minder belang as die vernufspel tussen die deskundiges en die reaksie van die regter en jurie op hul getuienis, met veral die mediese getuienis wat van groot belang is. Jan Slink is op die Karoodorpie om van griep te herstel en speel weer die hoofrol in die ontrafeling van die saak. Die roman bring ook die wenslikheid van die juriestelsel en die toepaslikheid van die Romeins-Hollandse Reg vir Suid-Afrika onder die loep. Hierdie verhaal is gegrond op die Hauptfleisch-moord, wat op 13 Januarie 1925 op Richmond in die Kaap gepleeg is. “''Die moord in die Bosveld''”<ref name="krit2">Kritzinger, M.S.B. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers- Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> verskyn van 22 Julie tot 7 Oktober as vervolgverhaal in ''Die Huisgenoot''. Jan Slink is hier saam met ’n groepie gaste op die Bosveldplaas aanwesig en die verhaal word afgesluit deur die speurder wat aan die einde die saak beredeneer, verdagtes een vir een uitskakel en dan die skuldige aanwys. Die moordenaar, Waardekker, word geskets as bevryder van die gemeenskap omdat hy die afstootlike Ewald Knors uit die weg ruim. Hy skryf ook drie romans, “''Die donker huis''”, “''Galgsalmander''” en “''Die dwergvroutjie''”. Globaal gesien poog hy hierin meer om die wetenskaplike of sielkundige verklaring na vore te bring, met die gevolg dat karakteruitbeelding verwaarloos word en karakters dan meermale as tipes eerder as lewende wesens ervaar word.<ref name="krit" /> “''Die donker huis''” verskyn aanvanklik in 1928 as vervolgverhaal in ''Die Huisgenoot''. Die hoofkarakter, die suksesvolle prokureur en sakeman Cornelis Gram, tree wreed en ongenaakbaar op teen sy vrou en kinders, veral sy oudste seun Piet. Wanneer sy vrou op sterwe lê, wys sy hom op die gevolge van sy gedrag. Na haar dood het hy behoefte aan liefde en soek toenadering tot Piet, maar die vervreemding het reeds te ver gevorder. Piet het intussen weens sy opvoeding groot geword as ’n swakkeling en mislukking. Dit is pateties om te sien hoe die ongenaakbare vader nou smeek vir die brokkies liefde wat hy verwerp het toe die kinders kleiner was. Hierdie roman is duidelik geskryf met die didaktiese opset om mense op die gevolge van outokratiese opvoeding te wys, met die gevolg dat die karakters nie as werklike mense uit die verf kom nie. Van 30 Augustus 1929 tot 3 Januarie 1930 word<ref name="krit2" /> “''Galgsalmander''” as vervolgverhaal in ''Die Huisgenoot'' gepubliseer. Die agtergrond van die verhaal is die maatskaplike toestande aan die begin van die negentiende eeu in die streek tussen die hoë [[Olifantsrivierberge|Olifantsrivier-]] en [[Skurweberg, Wes-Kaap|Skurweberge]]. Interessant is die opvattings van die boere oor politieke, kerklike en maatskaplike sake, asook die mededelings oor boerderytoestande en die metodes van ’n plattelandse onderwyser. Die hoofkarakter, Amadeus Tereg, het vroeër opgetree as laksman, iets wat hy as ’n groot skande beskou. Na ’n onverwagte erfenis verander hy sy naam na Everardus Nolte en vestig hom in ’n onbekende omgewing, waar hy spoedig die hoogagting van almal win. Hy word gevra om sy gemeenskap in die wetgewende raad te verteenwoordig, waarna sy geheim nie langer verborge kan bly nie. Die skrywer wend allerlei poginge aan om hierdie “geheim” nie aan die leser te verklap nie. Amadeus is oortuig dat hy reg gehandel het, en sy enigste motief vir die geheimhouding is die vrees dat hy die agting van sy vriende sal verloor. Hierdie verhaalgegewe is besonder yl en die karaktertekening laat ook veel te wense oor. Die vernaamste verdienste van die roman lê in die agtergrondgegewens oor die periode net voor die Groot Trek. Leipoldt verwerk die roman in Engels as “''Gallows gecko''” en poog vergeefs om ’n uitgewer vir hierdie weergawe te kry. Baie jare later word dit as “''Chameleon on the gallows''” gepubliseer. “''Die dwergvroutjie''”<ref>Malherbe, F.E.J. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> verskyn aanvanklik van 10 November 1933 tot 16 Maart 1934<ref>Nienaber, P.J. “Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring”, 1937</ref> as vervolgverhaal in ''Die Huisgenoot''. Die verhaal speel af aan die begin van die negentiende eeu en beskryf die huwelikslewe van twee abnormale mense, die intelligente maar misvormde dwergvroutjie Nisba en die periodiek waansinnige man Lukas, die laaste telg van ’n familie wat met erflike kranksinnigheid belas is. Op simpatieke wyse word die geduld en liefde van Nisba vir Lukas beskryf, teen die agtergrond van Lukas se waansinnigheid en kleptomanie, wat hom dryf tot verskeie moorde en sodoende eindelik tot sy ondergang lei. In die ontrafeling van die moordgeskiedenisse kom Leipoldt se talent as skrywer van speurverhale tot sy reg en gee hy die leser ook ’n interessante blik op die regspleging aan die begin van die negentiende eeu. Die figuur van Lukas is gebaseer op die ware verhaal van die kleptomaniese moordenaar Gert Johannes Swanepoel wat in 1856 in die openbaar op George opgehang is. Latere romans van hom bly onvoltooid. In Junie 1942 begin hy skryf aan ’n roman oor die Hugenote, maar skryf slegs ses hoofstukke voor hy hierdie poging laat vaar. ’n Ander roman waaraan hy die titel “''Pasjent in die donker''” gee, word ook nie voltooi nie. === Nie-fiksie === Van groter belang is sy nie-fiktiewe prosa, veral sy boeke oor die kookkuns. Na aanleiding van sy uitgebreide besoek aan die Ooste voltooi hy reeds in 1912 ’n reisverslag in Engels, “''Visit to the East Indies''”, wat ongepubliseer bly en waarvan ’n manuskrip in die Jagger-biblioteek by die Universiteit van Kaapstad bewaar word. Hy verwerk later die stof in Afrikaans en dit word gepubliseer as <ref name="krit2" />“''Uit my Oosterse dagboek''”. Hierdie is een van die eerste reisverhale in Afrikaans met besonder interessante inligting en beskrywings, wat tot van sy beste prosa gereken word. Dit word meer as ’n reisbeskrywing in sy weergawe van interessante agtergrondinligting oor die mense, kulture en geskiedenis. Onderhoudend en met groot kennis gesels hy oor Indiese towenaars en mensvreters; Chinese familiegrafte en seerowers; oliefabrieke, rystafels, opiumskuiwers, vulkane, tropiese bome en plante. Mooi is ook sy beskrywings van die Oosterse natuurskoon en interessant sy inligting en anekdotes oor die bewoners. Hierdie reisbeskrywing bevat nuttige inligting vir in-diepte begrip van die digbundel “''Uit drie wêrelddele''”. Interessant genoeg word vier hoofstukke uit die oorspronklike Engelse manuskrip weens besorgdheid oor die oorgevoeligheid van die gemeenskap nie in die Afrikaanse publikasie opgeneem nie. Hierdie hoofstukke is hoofsaaklik negatief oor die kleurkwessie en die rol van die sendelinge. A.P. Grové neem “''Oosterse towery''” uit hierdie boek op in sy versamelbundel “''Trekvoëls''”. Geskiedkundige prosa uit sy hand is onder andere die breed opgesette<ref>Krüger, D.W. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> “''Jan van Riebeeck''” met subtitel “''Grondlegger van ’n blanke Suid-Afrika''”, oorspronklik in Engels geskryf en gepubliseer en ook in Duits vertaal. Die boek is ’n populêre, eerder as wetenskaplike, behandeling van die lewensloop van die leier van die eerste blanke nedersetting in Suid-Afrika. Daar is ook geskiedkundige werke wat hoofsaaklik op jongmense gerig is, naamlik<ref>Van Zyl, P.H.S. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> “''Die Groot Trek''” en <ref>Van Zyl, P.H.S. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref>“''Die Hugenote''”, waarin hy ’n oorsig gee van al die belangrikste historiese feite en gebeurtenisse rondom hierdie temas. Die boekies wemel egter van onnoukeurige omgang met die inligting, wat vele klein feitefoute tot gevolg het. Interessant aangebied in laasgenoemde werk is die uiteensetting van die ekonomiese, intellektuele en geestelike agtergrond van die Kerkhervorming in die sestiende eeu. Die grootste gedeelte van “''Praatjies met die oumense''” bestaan uit ’n populêr-wetenskaplike behandeling van mediese onderwerpe soos kanker, geslagsiektes en die drankkwessie. Vyf opstelle behoort egter tot die didaktiese literatuur. Hy moedig oumense aan om vir hulleself te dink en lê klem op die noodsaaklikheid om logies te redeneer. Verder lewer hy ’n pleidooi vir ’n suiwer Afrikaanse beeldspraak. Sommige van sy menings is egter baie kontroversieel. So is hy ’n teenstander van godsdiensonderwys op skole en beskou hy sendingwerk as ’n uiting van onverdraagsaamheid. As geneesheer is hy verder verantwoordelik vir ’n aantal vakkundige boeke oor die mediese versorging van die jeug, soos “''Skoolgesondheid''” (’n handleiding oor die bedryf van skoolgesondheid), “''Die Afrikaanse kind in siekte en gesondheid''” (sy mees omvattende werk op die gebied van die populêre geneeskunde, waarin hy ouers en onderwysers touwys maak oor die normale kind en sy kinderlewe) en “''Eerste gesondheidsleesboek vir Afrikaanse skole''” (waarin hy in eenvoudige taal skryf oor die verskillende dele van die liggaam, gesonde voedsel en hoe om werk en spel af te wissel). Om saam te val met die publikasie van sy biografie oor Leipoldt, bundel [[J.C. Kannemeyer]] vier grootliks onbekende opstelle van Leipoldt oor Clanwilliam onder die titel <ref>Venter, L.S. “Beeld” 9 Augustus 1999</ref>“''So blomtuin-vol van kleure''”,<ref>A.M.M. Rapport” 27 Junie 1999</ref> terwyl hy terselfdertyd<ref>Aucamp, Hennie “Insig” September 1999</ref> “''Uit die skatkis van die slampamperman''”<ref>Grové, A.P. “Rapport” 27 Junie 1999</ref> saamstel. Hierdie boek noem hy ’n omnibus,<ref>Venter, L.S. “Beeld” 9 Augustus 1999</ref> aangesien dit voorbeelde bevat van die ryke verskeidenheid van Leipoldt se werk, soos gedigte, drama met “''Die heks''” in geheel, briewe, kortverhale, spookstories, artikels, grepe uit sy romans, uitsonderlike resepte en kinderverse. In 2003 word sy briewe as korrespondent van die Amsterdamse koerant ''Het Nieuws van den Dag'' tydens die Anglo-Boereoorlog in “''Hierdie land van leuens''” gepubliseer, onder redaksie van Wium van Zyl. Dit bied waardevolle inligting oor Leipoldt se siening van die oorlog, asook die gebeurtenisse en mense van daardie tyd soos dit in die Kaap plaasgevind het. Die manuskrip van Leipoldt se ongepubliseerde dagboek is in besit van SENSAL te Pretoria. As kritikus skryf hy verskeie opstelle wat postuum in bundels soos “''Literêre causerie''” en “''Kritiese aanloop''” gepubliseer word. Met sy kookkuns verwerf hy groot bekendheid en sy kosboeke word telkemale herdruk. As koskenner raak hy beroemd en hy skryf ’n aantal boeke oor hierdie onderwerp.<ref>Veldsman, Peter “Beeld” 15 Augustus 2011</ref> “''Kos vir die kenner''” word reeds in 1933 die eerste keer gepubliseer, waarna dit in 1978 en weer in 2011 herdruk word, die laaste herdruk verbeter met ’n glossarium en register. Hierin versamel hy letterlik meer as duisend tradisionele resepte, vergesel met sy kenmerkende lewendige skryfstyl en beskrywing van die metodes wat gevolg moet word in die voorbereiding daarvan. Die styl daarvan maak dit eindelik minder ’n praktiese resepteboek en meer ’n interessante boek wat agtergrondkennis skep oor die hele kultuur van die kookkuns. “''Polfyntjies vir die proe''” is as kookboek met prikkelende essays die rigtinggewer vir hierdie genre. Hierdie stukke het aanvanklik oor ’n periode van vyf jaar tussen 1942 en 1947 onder die skuilnaam K.A.R. Bonade as rubriek onder die titel “''Kelder en Kombuis''” in ''Die Huisgenoot'' verskyn. Die resepte word afgewissel met wetenswaardighede en herinneringe in ’n gesellige skryfstyl wat hierdie boek veel meer as net ’n kookboek maak. [[Fred le Roux]] versamel hierdie artikels en publiseer dit vir die eerste keer in 1963. Wanneer “''Polfyntjies vir die proe''” in 2004 weer uitgegee word in Afrikaans en ook in ’n Engelse vertaling onder die titel “''Leipoldt’s cellar & kitchen''” verskyn, word albei bekroon met die internasionale Gourmand-toekenning in die kategorie “wyngeskiedenis, res van die wêreld”, wat Brittanje en die Verenigde State van Amerika uitsluit. “''Eet saam met Leipoldt''” verskyn in 1980 en is ’n praktiese Leipoldt-resepteboek wat deur Peter Veldsman saamgestel is. === Jeugliteratuur === Leipoldt het ’n sterk fokus op die skep van jeugliteratuur op ’n stadium toe daar baie min vir hulle beskikbaar was. In “''Praatjies met die kinders''” bundel hy agtien kort essays wat onderwerpe soos die sintuie en sinsbedrog, water, weerlig, diamante, die opskerping van die geheue, spinnekoppe, die maan en ander onderwerpe behandel. In “''Stories vir die kinders''” bundel hy vertellings uit die Viking- en Noorse mitologie, asook Oosterse volksverhale en ’n aantal sprokies, insluitende die storie van koning Midas.<ref>Cruse, H.P. in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref>“''Kampstories''” bevat elf verhale van uiteenlopende aard wat volgens Leipoldt aan jonger kinders op skoolkampe vertel is en wat Leipoldt na alle waarskynlikheid in sy jeug op Clanwilliam by die bruin mense gehoor het. Daarby pas hy verskeie sprokies aan by die Suid-Afrikaanse milieu, soos “''Gogga en Gorra''” oor hoe die Apiesrivier ontstaan het. Daar is ook stories uit die Chinese verhaalskat, soos “''Die stout seun''”. “''As die natuur gesels I en II''” het eers as sketse in ''Die Huisgenoot'' verskyn voordat dit in die “''Self-lees serie''” gepubliseer is. Die eerste deel dra basiese kennis oor die seelewe, die geologie, plante, insekte en diere oor. Die tweede deel bevat fantasieverhale oor voëls en hulle gewoontes. “''Die wonderlike klok''” het reeds in 1920 in ''Die Huisgenoot'' verskyn en vertel hoe die horlosiemaker Melchior Oerman se wonderlike toringklok sy lewe verwoes en hoe hy wraak neem. “''Paddastories vir die peetkind''” bevat ses fantasieë met paddas en ander diere as vernaamste rolspelers. Leipoldt bou ook klein sedelessies in die verhale in. “''Die mossie wat wou ryk word''” verskyn in ''Die Huisgenoot'' en word later in die “''Verhaaltjies vir laer skole''”-reeks gepubliseer. Die gulsige mossie verlaat sy veilige nes om groener weivelde by ander voëls te gaan soek, maar word gevang en leer die les dat dit beter is om by jou eie soort te hou en die gevare van die wêreld te vermy.<ref>Sita in Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe 1948</ref> “''Die goue eier''” verskyn in die “''Ons Kinderrakkie''”-reeks. Hamerkop beweer dat hy ’n goue eier in sy nes het en daarom as leier van die voëls verkies moet word en dit verdeel die voëls in twee groepe. Dit blyk egter dat die goue eier die horlosie van meneer Geer is wat deur Hamerkop gesteel is. Hierdie verhaaltjie is egter veral ’n satire oor die politiek van die dag, met Oupa Uil en Hamerkop die leiers van die twee partye en Blouduif wat later ’n herenigingsparty stig. Hierdie fyn spot het ongetwyfeld die gewone kind van die dag se begripsvermoë oorskry. In “''Die issiegrimmiebonso''” <ref>Die issiegrimmiebonso Steenberg, Elsabe “Beeld” 1 Desember 1980</ref>maak Pieter W. Grobbelaar ’n keur uit sy kinderwerk,<ref>Steenberg, Elsabe “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981</ref> waar veral die fantasieverhale (insluitende “''Die slim kraai''” en “''Die een wat blind was''”) beïndruk. In medewerking met J.J. Jordaan en P.C. Schoonees stel Leipoldt ook vanaf 1929 die reeks “''Juta se Afrikaanse leesboeke vir die laerskool''” saam. In die leesboek vir standerd drie neem hy sy eie “''Pierewiet se Kersaand''” op, wat voorheen in 1927 in ''De Volkstem'' gepubliseer is, terwyl “''Die weeskindjie wat ’n moeder wou hê''” in die standerd vier leesboekie in 1914 in ''Die Brandwag'' verskyn het. Die standerd ses boekie bevat drie van sy verhale, naamlik “''Die storie van Saïdjah''” (sy verwerking van die verhaal uit Multatuli se “''Max Havelaar''”), “''Die pêrel-admiraal van Portugal''” (oor die geskiedenis van Vasco da Gama) en “''Met ’n botanis na die Kalahari''” (oor sy reis as kind saam met Rudolf Schlechter). Om verdere leesstof vir die jeug te verskaf, verwerk Leipoldt in 1924 ook die Deen Carl Ewald se “''Natuursprokies''” en die Franse skrywer [[Alexandre Dumas]] se “''La tulipe noire''” as “''Die swart tulp''” in Afrikaans. === Engelse werk === Hy skryf ook in Engels en publiseer reeds tydens die Anglo-Boereoorlog gedigte in die Britse literêre tydskrif ''The New Age'', wat ’n spreekbuis was vir Britse andersdenkendes. In 1902 verskyn ’n bundel protesgedigte in Londen onder die titel “''Songs of the veld and other poems''”. Die deelnemende digters is meestal Britte, maar ses anonieme Suid-Afrikaners (insluitende Leipoldt) se gedigte word ook hierby ingesluit. Die Suid-Afrikaners moes anoniem bly sodat hulle nie ingevolge die krygswet vir hulle standpunt teen die barbaarsheid van die Britte se metodes tydens die oorlog gestraf kan word nie. Sy Engelse gedigte word onder die skuilnaam Pheidippides gebundel in “''The ballad of Dick King and other poems''”. Dit sluit al sy Engelse gedigte in vanaf die Anglo-Boereoorlog, waaronder ook ’n aantal oor die Tweede Wêreldoorlog, waarvan sommige voorheen in ''Cape'' ''Times'' en ''Forum'' verskyn het. Sommige van die gedigte in hierdie bundel sluit in onderwerp en aanbieding sterk aan by sy Afrikaanse gedigte, terwyl “''Fairies at [[Zeekoevlei]]''” klaarblyklik ’n verwerking is van ’n gedig wat voorheen in “''Versieboord vir kinders''” verskyn het. In soortgelyke trant is sy kortverhaal “''The rebel''”, wat in 1904 in die Britse blad ''The Monthly Review'' gepubliseer word. Hierin besin die Kaapse rebel Frikkie in sy dodesel oor sy besluit om te rebelleer en spreek hy die morele kwessies van sy besluit aan. Die outobiografiese<ref>Coetzee, Ampie “Sunday Times” 26 Oktober 1980</ref> “''Bushveld doctor''”<ref name="grove" /> word reeds in 1937 in Londen gepubliseer.<ref>Grütter, Wilhelm “Die Burger” 14 April 1988</ref> Hierin gee hy sy wedervaringe as mediese inspekteur van skole in die Bosveld weer, met belangwekkende insigte in die siektes en veral die kultuur van die mense van die Bosveld in daardie tyd.<ref>Van Rooyen, W.F. “Die Transvaler” 4 Mei 1981</ref> Belangwekkend ook is sy uitlatinge oor die rassevooroordele van die mense en sy sienings oor sake wat vir baie Afrikaners heilige koeie was.<ref>Wynberg, Nana “Rand Daily Mail” “27 Oktober 1980</ref>So is hy byvoorbeeld gekant teen die viering van Geloftedag (toe nog Dingaansdag genoem) en is hy ’n voorstander van [[genadedood]] en die sosiale aanvaarding van [[homoseksualiteit]]. Sy briewe wat hy in sy tyd oorsee geskryf het word gebundel in <ref>Brink, André P. “Rapport” 9 Desember 1979</ref>“''Dear Dr. Bolus''”. In hierdie briewe aan sy weldoener (gedateer vanaf 1897 tot 1911), is die eerste aantal jare feitlik hoofsaaklik gewy aan die plantkunde, terwyl hy later ook uitvoerig verslag doen van sy bedrywighede en uitgawes terwyl hy oorsee studeer. Leipoldt skryf ook ’n bydrae oor die Suid-Afrikaanse geskiedenis vir “''The Cambridge history of the British Empire''”. Die trilogie van romans “''Chameleon on the gallows''”, “''Stormwrack''”, en “''The mask''” word na sy dood eers apart uitgegee en later gesamentlik onder die titel “''The Valley''”. Hoewel later gepubliseer, is <ref>Goosen, Jeanne “Beeld” 8 Januarie 2001</ref>“''Chameleon on the gallows''” die voorloper van “''Stormwrack''”. Hierdie roman speel af in die begin van die negentiende eeu, waar die verarmde saalmaker Amadeus Tereg geld erf en as Everardus Nolte ’n nuwe lewe in die Vallei begin. Hy raak bevriend met afstammelinge van die Hollandse Oos-Indiese Kompanjie en met die nuwe Britse immigrante, wat hom dan as leiersfiguur verkies om die Vallei in die parlement te verteenwoordig. Die geheim van sy herkoms lek dan uit. In hierdie boek word die kultuur, die geskiedenis en veral die sosiale en maatskaplike toestande van sy tyd op onderhoudende wyse geskets. “''Stormwrack''” het as tema die impak wat die Anglo-Boereoorlog op die Suid-Afrikaanse gemeenskap gehad het. Die hoofkarakter is die Brit Andrew Quakerley, wat in die negentiende eeu hoofburger van ’n dorpie in die Kaapkolonie word. Hoewel uiters lojaal aan Brittanje, kom hy in noue aanraking met sy medeburgers van Hollandse afkoms. Die resultaat is dat hy die afloop en uitkoms van die Anglo-Boereoorlog baie negatief ondervind. Dit is veral die teregstellings van die Kaapse rebelle wat uiteenlopende reaksies by die karakters verwek. “''The mask''” speel af in die dertigerjare en toon verbasende versiende insig in die politieke en maatskaplike toestande en toekoms van die land. Die verhaallyn tussen hierdie roman en die drama “''Afgode''” is op dieselfde gegewens gegrond. Die vooruitstrewende plaaslike prokureur word as toonbeeld van professionele eerlikheid voorgehou, maar is in werklikheid ’n alkoholis en die vader van ’n buite-egtelike kind. Sy dogter Santa, wat as dokter kwalifiseer, begin as vennoot in ’n praktyk op die dorp werk en vind die ware toedrag van sake uit. Haar vader se vennoot, wat op Santa verlief is, weet dat die ouer prokureur sy vrou en dogter se trustgeld verduister het, maar verberg dit vir Santa. Beide wil die inligting oor die buite-egtelike kind van Santa se moeder weerhou. In werklikheid weet sy egter reeds hiervan. Op mediese gebied publiseer Leipoldt reeds in 1912 “''The school nurse”'' met subtitel “''Her duties and responsibilities''”. Hierdie boek het sy ontstaan daarin dat hy as skooldokter die werk van die verpleegster in skoolmediese dienste van besondere belang ag en daar geen handleiding vir die beroep in Engels beskikbaar was nie. Sy Engelse boeke oor die kookkuns word gepubliseer onder die titels “''Common sense dietics''” wat so vroeg as 1911 verskyn en in 1936 heruitgegee word as “''The belly book or Diner’s guide''”. Hierna verskyn “''300 years of Cape wine''” in 1952, die eerste Suid-Afrikaanse werk oor ons wynbou, en in 1976 verskyn moontlik sy belangrikste kookkunswerk, “''Cape cookery''”, wat hy reeds in 1946 voltooi het. Laasgenoemde twee boeke en “''Culinary treasures''” (vertaling van “''Polfyntjies vir die proe''”) word later saamgebundel in<ref>Malan, Pieter “Rapport” 18 April 2004</ref> “''Leipoldt’s food and wine''”.<ref>Van Biljon, Madeleine “Insig” April 2004</ref> Die Engelse vertaling van “''Polfyntjies vir die proe''” wat onder die titel “''Leipoldt’s cellar & kitchen''” in 2004 verskyn, word bekroon met die internasionale Gourmand-toekenning in die kategorie “wyngeskiedenis, res van die wêreld”, wat Brittanje en die Verenigde State van Amerika uitsluit. == Eerbewyse == Die [[Universiteit van die Witwatersrand]] ken in 1934 ’n eredoktoraat (D.Litt.-graad) aan hom toe. Die ATKV hou op 9 Oktober 1934 ’n spesiale huldigingsaand in Johannesburg vir hom. Per geleentheid van sy sestigste verjaarsdag gee ''Die Huisgenoot'' op 6 Desember 1940 ’n huldigingsnommer vir hom uit. Die Afrikaanse Skrywerskring hou op 3 Oktober 1944 ’n huldigingsaand tot sy eer. Jan Kromhout (“''Leipoldt as digter''”) en [[M.P.O. Burgers]] (“''C.L. Leipoldt – ’n Studie in stofkeuse, -verwerking en -ontwikkeling''”) behaal doktorsgrade met studies oor sy werk, terwyl J.C. Kannemeyer ’n omvattende biografie (“''Leipoldt: ’n Lewensverhaal''”) oor hom skryf. In 2011 vereer die ATKV hom postuum as Afrikoon vir sy belangrike bydrae tot die kookkunsliteratuur. Die plantgenus ''[[Leipoldtia]]'' is na hom vernoem. == Die C. Louis Leipoldt-prys == Die ''Maatschappij der Nederlandse letterkunde'' het in [[2002]] ter ere van die 350-jarige bestaan van betrekkinge tussen Nederland en Suid-Afrika 'n prys ter waarde van €3&nbsp;500 uitgeloof. (Sien [http://www.mijnedlet.nl/mdnl/?page_id=260]). Die doel van die toekenning was om die bestudering van Afrikaanse literatuur te bevorder en meer bekendheid daaraan te verleen. Die voorwaardes van die kompetisie vir die prys was die voorlegging van 'n tevore ongepubliseerde opstel of verhandeling, ingedien onder 'n skuilnaam. Sestien inskrywings van hoogstaande letterkundige waarde is daardie jaar ontvang en dr. [[J.C. Kannemeyer]] het die prys gewen vir sy opstel ''Uys Krige en die Suid-Afrikaanse politiek.'' == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- | !Poësie |- |1911 |Oom Gert vertel en ander gedigte |- |1920 |Dingaansdag |- |1923 |Uit drie wêrelddele |- | |Uitgesoekte gedigte vir Jong Suid-Afrika |- |1932 |Die bergtragedie |- | |Skoonheidstroos |- |1936 |Slampamperliedjies |- |1944 |’n Versieboord vir kinders |- |1946 |Vyftig gedigte van C. Louis Leipoldt (’n keuse deur W.E.G. Louw) |- |1948 |Die moormansgat en ander verhalende en natuurverse |- |1949 |Geseënde skaduwees |- | |The ballad of Dick King and other poems (Pheidippides) |- |1978 |Driesprong (saam met Jan F.E. Celliers en Totius) |- |1980 |Versamelde gedigte |- | !Drama |- |1923 |Die heks |- |1937 |’n Vergissing |- |1930 |Die laaste aand |- |1931 |Afgode |- | |Die kwaksalwer |- | |Onrus |- |1934 |Die heks en Die kwaksalwer |- |1973 |Die heks en Die laaste aand |- |1980 |Moederplig |- | !Prosa |- |1917 |Praatjies met die kinders |- |1922 |Stories vir die kinders |- |1924 |Kampstories |- |1927 |Waar spoke speel |- |1928 |As die natuur gesels I |- | |Wat agter lê en ander verhale |- | |As die natuur gesels II |- |1930 |Wat agter lê en ander verhale |- |1931 |As die natuur gesels II |- | |Die mossie wat wou ryk word |- | |Die wonderlike klok |- | |Die donker huis |- |1932 |Galgsalmander |- | |Die rooi rotte en ander kortverhale |- | |Uit my Oosterse dagboek |- |1934 |Paddastories vir die peetkind |- | |Die verbrande lyk |- | |Die moord op Muisenberg |- |1937 |Die goue eier |- | |Die dwergvroutjie |- |1939 |Moord in die Bosveld |- |1941 |Die mossie wat wou ryk word |- |1980 |O’Callaghan se waatlemoen en ander verhale (gekeur deur A.P. Grové) |- | |Die issiegrimmiebonso (gekeur deur Pieter W. Grobbelaar) |- | |Stormwrack |- |1989 |Kritiese aanloop |- |1990 |Literêre causerie |- |1999 |So blomtuin-vol van kleure |- | |Uit die skatkis van die slampamperman (samesteller J.C. Kannemeyer) |- |2000 |Chameleon on the gallows |- |2001 |The valley: A trilogy |- |2006 |The mask |- | !Nie-fiksie |- |1911 |Common sense dietics |- |1912 |The school nurse |- |1916 |Skoolgesondheid |- |1918 |Praatjies met die oumense |- |1920 |Die Afrikaanse kind in siekte en gesondheid |- |1931 |Die eerste gesondheidsleesboek vir Afrikaanse skole |- |1933 |Kos vir die kenner |- |1936 |The belly book or Diner’s guide |- |1937 |Bushveld Doctor |- |1938 |Jan van Riebeeck: die grondlegger van ’n blanke Suid-Afrika |- | |Die Groot Trek |- |1939 |Die Hugenote |- | |A primary health reader for South African primary schools |- |1952 |300 Years of Cape wine |- |1963 |Polfyntjies vir die proe |- |1976 |Cape cookery |- |1979 |Dear Dr. Bolus |- |2003 |Hierdie land van leuens |- |2004 |Leipoldt’s food and wine |- | !Vertalings |- |1924 |Die swart tulp – Alexandre Dumas |- | |Natuursprokies – Carl Ewald |} == Skuilname == Die volgende skuilname is deur hom gebruik: {{Kolomme2 |Kolom1= * Africanus * C L L * F W B * F W Bancombe * F W Baxter |Kolom2= * F W Baxcombe * G M K * K A R Bonade * Pheidippides }} == Bronne == === Boeke === * Antonissen, Rob “Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede” Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * APB-Komitee vir Skoolboeke “Die junior digbundel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Sesde  druk 1963 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) “Voorspraak” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Beukes, Gerhard J. “Die moderne eenbedryf” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Vierde druk 1970 * Beukes, Gerhard J. (red.) “Nuwe eenbedrywe” “J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste druk 1952 * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. “Skrywers en rigtings” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952 * Beukes, W.D. (red.) “Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990” Nasionale  Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Bosman, F.C.L. “Vier uitgesoekte eenbedrywe” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Tiende druk  1969 * Botha, Elize “Prosakroniek” Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Bouwer, Alba “Afrikaans 100” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1975 * Brink, André P. “Aspekte van die nuwe drama” Academica Pretoria en Kaapstad Tweede hersiene uitgawe 1986 * Buning, Tj. “Uit ons digkuns” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Nuwe omgewerkte druk 1960 * Cloete, T.T. “Faune” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Derde druk 1971 * Cloete, T.T. “Vyfling” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe Elfde druk 1973 * Dekker, G. “Afrikaanse Literatuurgeskiedenis” Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * Dekker, G. “Causerie en kritiek” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste druk 1934 * Du Plessis, I.D. “Aantekeninge uit Tuynstraat” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste druk 1975 * Grobbelaar, Pieter W. “Skrywers in beeld 4: C. Louis Leipoldt” Tafelberg Kaapstad Eerste uitgawe 1980 * Grobler, Hilda “Halfeeu” Blokboeke 33 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1980 * Grobler, P. du P. “C. Louis Leipoldt 1880-1947” in Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse  Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Grové, A.P. “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Grové, A.P. “Trekvoëls” Voortrekkerpers Beperk Johannesburg 1969 * Joubert, Elsa “Reisiger” Tafelberg Kaapstad Eerste uitgawe 2009 * Kannemeyer, J.C. “Opstelle oor die Afrikaanse drama” Academica Kaapstad Pretoria Eerste uitgawe 1970 * Kannemeyer, J.C. “Konfrontasies” Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1977 * Kannemeyer, J.C. “Die heks en Die laaste aand” Academica Pretoria en Kaapstad Tweede hersiene uitgawe Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1” Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. “Verse vir die vraestel” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998 * Kannemeyer, J.C. “Leipoldt: ’n Lewensverhaal” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1999 * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Kritzinger, M.S.B. “Letterkundige kragte” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1932 * Kromhout, J. “Leipoldt as digter” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1954 * Lindenberg, E. “Onsydige toets” Academica Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1965 * Lindenberg, E. (red.) “Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde” Academica Pretoria en Kaapstad Vierde  uitgawe Eerste druk 1973 * Louw, N.P. van Wyk “Opstelle oor ons ouer digters” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1972 * Louw, W.E.G. “Ou wyn van vreugde” A.A. Balkema Kaapstad en Amsterdam Eerste uitgawe 1958 * Malherbe, F.E.J. “Aspekte van Afrikaanse literatuur” Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth Eerste uitgawe 1940 * Malherbe, F.E.J. “Die kort-verhaal as kunsvorm” Nasionale Pers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1929 * Mieny, C.J. “Leipoldt, die veelsydige” in Afrikaanse Skrywerskring “Van Leipoldt tot letterkundige * kritiek” Referate gelewer tydens die sewende vyfjaarlikse landswye skrywerskongres en Leipoldtfees gehou te Stellenbosch op 19 en 20 September 1980 * Nasionale Pers Beperk “Ons skrywers en hul werke: ’n Plate-album” Nasionale Pers Bpk. Kaapstad 1936 * Nienaber, C.J.M. “Oor literatuur 2” Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1977 * Nienaber, P.J. “C. Louis Leipoldt, Eensame veelsydige” Afrikaanse Pers-Boekhandel Eerste uitgawe  1948 * Nienaber, P.J. en Lategan, F.V. “Afrikaanse natuurpoësie” Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1952 * Nienaber, P.J. (samesteller) “Digters en digkuns” Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1954 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J (samestellers) “Digters en digkuns” Perskor-Uitgewers  Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J. “Hier is ons skrywers!” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste uitgawe 1949 * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. “Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse  letterkunde” Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. “Uit ons letterkunde” Afrikaanse Pers- Boekhandel Sewende druk 1968 * Opperman, D.J. “Junior verseboek” Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960 * Pheiffer, R.H. “Woordpaljas” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde druk 1993 * Pienaar, E.C. “Taal en poësie van die Twede Afrikaanse Taalbeweging” Nasionale Pers Beperk Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein Vierde vermeerderde druk 1931 * Pienaar, P. de V. “Flitse” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Tweede uitgawe Eerste druk 1965 * Pretorius, Réna “Ryk domeine” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Tweede uitgawe Derde druk 1990 * Sandler, E.M. “C. Louis Leipoldt – buitengewone mediese student” in Afrikaanse Skrywerskring “Van Leipoldt tot letterkundige kritiek” Referate gelewer tydens die sewende vyfjaarlikse landswye  skrywerskongres en Leipoldtfees gehou te Stellenbosch op 19 en 20 September 1980 * Scholtz, Merwe “Herout van die Afrikaanse poësie en ander opstelle” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste druk 1975 * Schoonees, P.C. “Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging” J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch- Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co, Kaapstad 1939 (derde druk) * Smuts, J.P. “Triptiek” Tafelberg- Uitgewers Beperk Kaapstad Tweede uitgawe Vyfde druk 1997 * Snyman, Henning “Kort keur: Abraham H. de Vries” Reuse-Blokboek 3 Academica Pretoria Kaapstad  en Johannesburg Tweede druk 1983 * Steenberg, D.H. “Verganklikheid in die poësie van C. Louis Leipoldt” in Afrikaanse Skrywerskring * “Van Leipoldt tot letterkundige kritiek” Referate gelewer tydens die sewende vyfjaarlikse landswye  skrywerskongres en Leipoldtfees gehou te Stellenbosch op 19 en 20 September 1980 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe  1998 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 3” Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe  2006 * Viljoen, Louise “C. Louis Leipoldt (1880–1947)” in Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I”J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) “Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom” Lapa-Uitgewers  Eerste uitgawe Tweede druk 2005 === Tydskrifte en koerante === * Aucamp, Hennie “’n Nuwe liedjie op ’n ou deuntjie” “Standpunte” Nuwe reeks 162, Desember 1982 * Botha, Johann “Louis Leipoldt – steeds een van ‘groot name’” “Die Transvaler” 26 Mei 1980 * Botha, Johann “’n Digterskap van vele wonings” “Die Transvaler” 27 Mei 1980 * Botha, Johann “Kosresepte dwarsdeur gelees” “Die Transvaler” 28 Mei 1980 * Breytenbach, Kerneels “Waarde van Die Heks” “Beeld” 21 Junie 1976 * Bruwer, Johan “Oktober laat Quakerly soos Leipoldt praat” “Rapport” 7 September 1980 * Burgers, M.P.O. “Temaverwerking by Leipoldt” “Standpunte” Jaargang 3, no. 2 1947 * Burgers, M.P.O. “Twee Leipoldt-studies” “Standpunte” No. 22, Desember 1951 * Cloete, T.T. “Die lang geheue van die oorloggedig” “Beeld” 24 Oktober 2000 * Coetzee, A.J. “Hoe vertel ‘Oom Gert vertel’?” “Standpunte” Nuwe reeks 80, Desember 1968 * Coetzee, Koos “Kos meer as ’n ding wat ’n drang stil” “Kalender” 8 Julie 1994 * De Villiers, Kay “Watter soort dokter was Leipoldt?” “Boekewêreld” 28 Julie 1999 * Gray, Stephen “Leipoldt’s prequel to ‘Stormwrack’: an interim report on an editing project”  “Standpunte” Nuwe reeks 170, April 1984 * Kannemeyer, J.C. “Nou kom Kannemeyer se gróót Leipoldt” “Boekewêreld” 3 Maart 1999 * Kannemeyer, J.C. “Leipoldt, ‘Mol’ Hofmeyr en die president” “Plus” 18 Maart 1999 * Kannemeyer, J.C. “Die onbetroubare tekste van ons ouer skrywers” “Volksblad” 20 Junie 2005 * Klopper, Albert “’Om laaste te kan lag’ saamgestel deur Pirow Bekker” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 25 no. 4, November 1987 * Kotzé, Petro “Op soek na die goewerneur se groot boontjies” “By” 30 Julie 2011 * Kromhout, Jan “Leipoldt – riglyne vir verdere navorsing” “Tydskrif vir Letterkunde”, nuwe reeks 18no. 4, November 1980 * Lategan, Herman “Foxtrot van die (wilds) vleiseters” “By” 2 Julie 2011 * Lindenberg, E. “Die duister Leipoldt” “Standpunte” Nuwe reeks 40-41, April-Junie 1962 * Lindenberg, E. “Leipoldt op sy honderdste” “Standpunte” Nuwe reeks 151, Februarie 1981 * Loots, Sonja “Was hy of was hy nie?” “Rapport” 28 Augustus 2005 * Louw, W.E.G. “Vormprobleme by Leipoldt” “Standpunte” Jaargang 2, no.4 1946 * Nienaber, C.J.M. “’Die Soutpan’: Een van die skoonstes?” “Standpunte” Nuwe reeks 115, Oktober 1974 * Pieterse, Henning “Poësie uit drie bloemlesings” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 29 no. 1, Februarie 1991 * Prins, M.J. “‘Vyfling’, saamgestel deur T.T. Cloete” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 23 no. 1 Februarie 1985 * Prinsloo, K.P. “Die Pretoria-tydperk in die lewe van C. Louis Leipoldt” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 18 no. 4, November 1980 * Scholtz, Merwe “Wat vertel ‘Oom Gert vertel’?” “Standpunte” Nuwe reeks 33, Februarie 1961 * Schutte, H.J. “Drie dramas uit ‘Vyfling’” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 18 no. 1, Februarie 1980 * Smith, Anna H. “Wysiginge in ‘Dingaansdag’ en ‘Uit drie wêrelddele’” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 3, Augustus 1982 * Smith, M.E. “’Om laaste kan lag’ saamgestel deur Pirow Bekker” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 25 no. 2, Mei 1987 * Steenberg, D.H. “Die verganklikheidsmotief in die poësie van C. Louis Leipoldt” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 21 no. 1, Maart 1981 * Troskie, Sandra “Die swart engel” “My tyd Rapport” 18 Julie 2010 * Troskie, Sandra “Die leë graf” “My tyd Rapport” 8 Augustus 2010 * Troskie, Sandra “’n Boeddha uit Afrika” “My tyd Rapport” 29 Augustus 2010 * Troskie, Sandra “’n Graf in die gras” “By” 15 September 2012 * Van Bart, Martiens “Leipoldt, steeds wesenlik Cederberg” “By” 5 Mei 2007 * Van Bart, Martiens “Sendeling van Ebenhaezer” “By” 8 Januarie 2011 * Van Bart, Martiens “Om met woorde te kook” “By” 9 Julie 2011 * Van der Merwe, C.N. “Die vrye liefde van Leipoldt se ‘Die Heks’” “Standpunte” Nuwe reeks 145, Februarie 1980 * Van der Merwe, C.N. “In en om die laaste aand” “Tydskrif vir Letterkunde”, nuwe reeks 18 no. 4 November 1980 * Van Rensburg, C. “Waar pas Oom Gert in” “Tydskrif vir Letterkunde”, nuwe reeks 18 no. 4, November 1980 * Van Wyk, Annemarie “Program beeld Leipoldt uit as stryder vir gay regte” “Rapport” 7 November 1999 * Van Zyl, Wium “Leipoldt, die rebel” “By” 7 Mei 2011 === Internet === {{Wikisource outeur|C. Louis Leipoldt}} * Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/C._Louis_Leipoldt * LitNet ATKV-Skrywersalbum 28 Januarie 2015: http://www.litnet.co.za/c-louis-leipoldt-18801947/ * Murray, Paul LitNet: http://www.litnet.co.za/the-c-louis-leipoldt-trail/ * Murray, Paul LitNet: http://www.litnet.co.za/2014-c-louis-leipoldts-orientation/ * Viljoen, Hein LitNet: http://www.litnet.co.za/op-soek-na-leipoldt-se-oom-gert-n-studie-in-historiese-resonansies/ * By die Gutenberg Projek: [http://www.gutenberg.org/etext/19729 Oom Gert vertel en ander gedigte]. Beskikbaar in verskeie formate. * [http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=leip001 ''Versamelde gedigte'' & ''Polfyntjies vir die proe'' beskikbaar by die dbnl] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * [https://www.gutenberg.org/author/Leipoldt,+Christiaan+Louis Leipoldt se werke op ''[[Project Gutenberg]]''] * [https://librivox.org/author/8200 Leipoldt se werke op librivox] {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Leipoldt, C. Louis}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse botanici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse geneeskundiges]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]] [[Kategorie:Geboortes in 1880]] [[Kategorie:Sterftes in 1947]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaners]] 6z8chce4e2ycsrb4q0bnj7zul1z7385 0 1481 2964278 2577270 2026-09-01T13:41:37Z JMK 649 /* Gebeure */ detail 2964278 wikitext text/x-wiki {{jare}} Die '''jaar 1672''' was 'n [[skrikkeljaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Vrydag]] begin het. Dit was die 72ste jaar van die [[17de eeu]] n.C. In teenstelling met [[gewone jaar|gewone jare]] het die jaar 366 dae en 'n [[29 Februarie]] gehad. == Gebeure == * [[13 Januarie]] – [[Pous Clemens X]] reguleer die hantering van relikwieë. * [[22 Februarie]] – Pous Clemens X stel twee nuwe kardinale aan waaronder [[Vincenzo Maria Orsini]] (later [[Pous Benedictus XIII]]). * [[1 Mei]] – [[Pous Pius V]] word salig verklaar deur Pous Clemens X. * [[16 Mei]] – Vincenzo Maria Orsini (Later Pous Benedictus XIII) word kardinaal-priester van S. Sisto. * [[18 Mei]] – Pous Clemens X verklaar Jacobus (James) Blanconibus van Mevania salig. * [[16 Oktober]] – Pous Clemens X laat die studente van die Duitse Kollege sweer dat hulle na [[Duitsland]] sal terugkeer nadat hulle studies afgehandel is. * [[23 Desember]] – [[Giovanni Domenico Cassini|Giovanni Cassini]] ontdek met [[Rea (maan)|Rea]] die tweede grootste [[Natuurlike satelliet|maan]] van die [[planeet]] [[Saturnus]]. * Onbekend – Die [[Frans-Nederlandse Oorlog]] breek uit, en loop uit op die [[Rampjaar van 1672|rampjaar]]. == Geboortes == * [[9 Junie]] – [[Pieter I van Rusland|Tsaar Pieter die Grote van Rusland]] († [[1725]] ). * [[1 November]] – [[Guillaume Chenu de Chalezac]], Franse avonturier († [[1731]] ). == Sterftes == * [[11 Februarie]] – [[Patriarg Joasaf II van Moskou]], die sewende [[Russies-Ortodokse Kerk|Russies-Ortodokse]] patriarg van [[Moskou]] en die hele [[Rusland]] (* onbekend) * [[6 November]] – [[Heinrich Schütz]], Duitse komponis en [[orrel (musiek)|orrelis]] (* [[1585]]) * [[16 November]] – [[Franciscus de le Boë Sylvius]], Nederlandse [[arts]], anatoom en chemikus (* [[1614]]) [[Kategorie:1672| ]] [[Kategorie:17de eeu]] 6v9cbl679lkizyqj2n70jxou8m42a87 0 1773 2964461 2908083 2026-09-02T09:09:03Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ 2964461 wikitext text/x-wiki {{DesemberKalender}} '''14 Desember''' is die 348ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (349ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 17 dae in die res van die jaar . == Gebeure == [[Beeld:Mona Lisa, by Leonardo da Vinci, from C2RMF retouched.jpg|duimnael|Die '''''Mona Lisa''''' is 'n [[olieverf]]skildery op [[populier]]hout. Die afmetings daarvan is 77&nbsp;cm by 53&nbsp;cm.]] * [[867]] – [[Pous Adrianus II]] volg [[Pous Nicolaas I]] die Grote op. * [[1287]] – Die [[Suidersee|Zuider Zeemuur]] val plat, en meer as 50&nbsp;000 mense sterf. * [[1515]] – [[Pous Leo X]] stel Adrian Gouffier de Boissy, biskop van Coutance, aan as kardinaal. * [[1542]] – Prinses Mary Stuart word Koningin Mary I van Skotland. * [[1545]] – [[Giovanni Angelo Medici]] (later [[Pous Pius IV]]) word aartsbiskop van Ragusa. * [[1588]] – [[Pous Sixtus V]] stel Agostino Cusani en Francesco Maria del Monte Santa Maria aan as kardinale. * [[1740]] – [[Pous Benedictus XIV]] verklaar Stephana de Quinzanis salig. * [[1772]] – [[Pous Clemens XIV]] stel Leopold Ernest von Firmian, prins-biskop van Passau aan as kardinaal. * [[1819]] – [[Alabama]] word die 22ste [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|deelstaat]] van die [[Verenigde State]]. * [[1840]] – [[Pous Gregorius XVI]] stel Lodovico Altieri, titulêr aartsbiskop van Efeso en Silvestro Belli, assessor van die Inkwisisie aan as kardinale. * [[1896]] – Die [[Glasgow-moltrein]], die derde oudste [[moltrein]]stelsel ter wêreld, word in [[Glasgow]], [[Skotland]], in gebruik geneem. * [[1900]] – [[Max Planck]] publiseer sy studie van die kwantumteorie. * [[1902]] – Die eerste [[telegraaf]]kabel word reg onderdeur die [[Stille Oseaan]] gelê. * [[1911]] – Die eerste ekspedisie bereik die [[Suidpool]], gelei deur [[Roald Amundsen]]. * [[1918]] – [[Koning]] Väinö I van [[Finland]] doen afstand van die troon na die nederlaag van [[Duitsland|Keiserlike Duitsland]] in die [[Eerste Wêreldoorlog]]. * [[1927]] – [[Irak]] word onafhanklik van die [[Verenigde Koninkryk]]. * [[1939]] – Die [[Sowjet-unie|USSR]] word uit die Liga van die Nasies verban. * [[1946]] – Die [[Verenigde Nasies]] stem om sy hoofkwartier in [[New York]] te vestig. * [[1960]] – [[België]], [[Denemarke]], [[Duitsland]], [[Frankryk]], [[Griekeland]], [[Ierland]], [[Italië]], [[Kanada]], [[Luxemburg, land|Luxemburg]], [[Nederland]], [[Noorweë]], [[Oostenryk]], [[Portugal]], [[Swede]], [[Spanje]], [[Switserland]], [[Turkye]], [[Verenigde Koninkryk]], [[Verenigde State van Amerika]] en [[Ysland]] stig in [[Parys]] die [[OESO]]. * [[1962]] – Die ''[[Mariner 2]]''-[[ruimtetuig]] word die eerste om verby [[Venus]] te vlieg. * 1962 – Die ''[[Mona Lisa]]'' word gewaardeer teen [[Verenigde State dollar|VS$]]100 miljoen, die [[Lys van die duurste skilderye|hoogste assuransiewaardasie vir 'n skildery]] in die geskiedenis. * [[1981]] – [[Israel]] annekseer die Golan-hoogland. * [[1989]] – [[Chili]] hou die eerste vrye verkiesing in 16 jaar en verkies Patricio Aylwin as die nuwe [[President]] van die [[Republiek]]. * [[1995]] – Die Dayton-ooreenkoms word in [[Parys]], [[Frankryk]] onderteken om 'n einde te bring aan die [[Joego-Slawië|Joego-Slawiese]] oorloë. * [[2004]] – Die [[Millau-brug]] in Frankryk, die hoogste [[brug]] ter wêreld, word amptelik geopen. * [[2012]] – Die [[Sandy Hook Elementêre Skool-skietvoorval]] vind plaas, waartydens sewe-en-twintig mense, onder wie die aanvaller, gedood word in Sandy Hook, [[Connecticut]]. * [[2014]] – [[Rolene Strauss]], [[Mejuffrou Suid-Afrika|Mej. Suid-Afrika]] word as die nuwe Mej. Wêreld gekroon in [[Londen]]. * [[2025]] – Vyftien mense word doodgeskiet deur ‘n pa en seun in, wat as ‘n [[Antisemitisme|antisemities]] [[Bondi Beach-aanval van 2025|massaskietery deur terroriste]] beskou word in [[Bondi Beach]], [[Sydney]], [[Australië]]. == Geboortes == * [[1503]] – [[Nostradamus]], Franse astroloog en wiskundige († [[1566]]). * [[1546]] – [[Tycho Brahe]], Deense sterrekundige († [[1601]]). * [[1777]] – [[Du Pré Alexander, graaf van Caledon]], die tweede burgerlike goewerneur van die tweede [[Britse Ryk|Britse]] bewind aan die [[Kaapkolonie|Kaap]] († [[1839]]). * [[1851]] – [[Maarten Pelser]], predikant in vier gemeentes van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] († [[1902]]). * [[1867]] – [[Alf Richards]], Suid-Afrika se derde [[Springbokkaptein]] († [[1904]]). * [[1868]] – [[Jacob de Villiers (regter)|Jacob de Villiers]], Hoofregter van die Unie van Suid-Afrika († [[1932]]). * [[1895]] – Koning [[George VI van die Verenigde Koninkryk]] († [[1952]]). * [[1931]] – [[Margaret Bakkes]], [[Afrikaanse skrywer]] († [[2016]]). * [[1932]] – [[George Furth]], Amerikaanse akteur († [[2008]]). * [[1946]] – [[Jane Birkin]], Engelse aktrise († [[2023]]). * [[1952]] – [[Koos Bekker]], Suid-Afrikaanse mediamagnaat. * [[1983]] – [[Tatum Keshwar]], Suid-Afrikaanse model van Durban en [[Mejuffrou Suid-Afrika|Mej Suid-Afrika in 2008]]. * [[1993]] – [[Antonio Giovinazzi]], [[Italiaanse]] [[Formule Een]]renjaer. == Sterftes == * [[872]] – [[Pous Adrianus II]], die 106de [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* [[792]]). * [[1542]] – [[Jakobus V van Skotland]], koning van [[Skotland]] (* [[1512]]). * [[1788]] – [[Carl Philipp Emanuel Bach]], Duitse komponis (* [[1714]]). * [[1799]] – [[George Washington]], eerste [[President van die Verenigde State]] (* [[1732]]). * [[1861]] – Prins Albert, die metgesel van [[Victoria van die Verenigde Koninkryk|Koningin Victoria]] (* [[1819]]). * [[1970]] – [[Cecilia Wessels]], Suid-Afrikaanse operasangeres (* [[1895]]). * [[1989]] – [[Andrei Sakharov]], Russiese kernfisikus, dissident, [[Nobelprys vir Vrede|Nobelpryswenner]] en aktivis (* [[1921]]). * [[2013]] – [[Zirk Bergh]], sanger skiet drie persone en homself (* [[1958]]). * 2013 – [[Peter O'Toole]], Ierse akteur, bekend gestaan as ''[[Lawrence of Arabia]]'' (* [[1932]]). * [[2017]] – [[R.C. Sproul|Robert C. Sproul]], Amerikaanse Gereformeerde [[Teologie|teoloog]], [[Dominee|predikant]] en stigter van Ligionier Ministries (* [[1939]]). * [[2025]] - [[Rob Reiner]], Amerikaanse akteur en regisseur (* [[1947]]). == Vakansie-, vierings- en waarnemingsdae == * Die Fees van Sint Johannes van die Kruis (in die [[Rooms-Katolieke Kerk]] en die [[Kerk van Engeland]]). {{Commonskat|14 December|14 Desember}} {{en-vertaal|14 December}} [[Kategorie:Desember]] qqtvx2e4l0gurxdsd8es2koolf074ra 4 5209 2964295 2964231 2026-09-01T14:19:16Z Thermofan 22693 /* Steun, teen, kommentaar */ Antwoord Ondersteun 2964295 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) ::::Ek het nog nie die app gebruik nie. As mens jou gewone gebruikersnaam en wagwoord gebruik on aan te meld, dan sien ek nie hoekom jy op die app geblokkeer sal wees, maar nie op die webwerf nie. As die app 'n probleem is, gebruik net die webwerf. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:48, 1 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) [[Lêer:Radio Overberg Advertensie 29 Julie 2026.jpg|duimnael|met Jimmy Wales]] == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) : Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC) ::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC) ::: Ja, dis goed om Dumbassman uiteindelik te ontmoet. Ek het ook twee Duitse gebruikers raakgeloop wat al artikels op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Die een wat oorspronklik van Suid-Afrika kom, het aangedui hy mag weer betrokke word. Ek het hom sterk aangemoedig. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:34, 22 Julie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) : Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) ::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) :::: "Gebruiker Discott het 'n uitstekende 5 minute aanbieding "''Rooting for Knowledge: Why we need a Wiki-Botanist Action Group Today'' aangebied oor die werk wat op die Afrikaanse Wikipedia gedoen word deur gebruiker Oesjaar en Prof van Wyk. Lyk of die vraag beantwoord gaan word, aangesien dit aanleiding gegee het tot die begin van werk om 'n Wiki Biodiversiteit ontmoeting voor die opkomende [[Internasionale Botaniese Kongres]] in 2029 in [[Kaapstad]] aan te bied. Die Afrikaanse Wikipedia het 'n globale inpak. Puik werk Oesjaar en Prof van Wyk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 21:00, 25 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) :::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneelbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat dit ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in dié verband ontwikkel word. :::Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s daar nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is nie. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en sê dat die dood van Wikipedia al van die begin af voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC) == Gebruiker:Elmarie Waltman == Gemeenskap, dit is vir my 'n plesier om julle voor te stel aan [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie]]. Sy het ingestem om ons te help met Admin werk, meer hieroor later. Sy gaan ook deel van die Radiospan wees. Welkom hier by ons Elmarie. Onthou, hierdie klomp ou toppies hier betrokke se blaf is erger as hulle byt! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 24 Julie 2026 (UTC) :Hoe lekker lag ek nou! Dankie Deon, hoop om die Wikipedia naam op al die platforms hoog te hou. [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 09:02, 24 Julie 2026 (UTC) ::Baie welkom Elmarie, ons hoop jy geniet jou tyd hier terdeë! Sien uit na jou bydrae. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:48, 24 Julie 2026 (UTC) ::: Welkom Elmarie, geniet dit! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:36, 25 Julie 2026 (UTC) ::::Baie welkom hier @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:38, 1 Augustus 2026 (UTC) == Versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Julle word uitgenooi om jul mening te lug in 'n [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 Julie 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> : Kan iemand vir my sê wat Abstrakte Wikipedia is? Of word ek nou te oud? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:34, 24 Julie 2026 (UTC) ::Weet ook nie, maar volgens google: Abstrakte Wikipedia is 'n Wikimedia-projek wat Wikifunksies en Wikidata gebruik om 'n taalonafhanklike weergawe van Wikipedia te skep. Dit het ten doel om inhoud in enige natuurlike taal te genereer om artikels oor kleiner taaluitgawes uit te brei. ::'''Die kernkomponente is''' ::* Wikidata wat die gestruktureerde kerndata- en kennisbasis verskaf en ::* Wikifunksies wat kode en funksies verskaf om abstrakte data in mensleesbare sinne te omskep. ::Die taalonafhanklikheid laat gebruikers toe om artikellogika te skep en te onderhou sonder om dit aan 'n enkele gesproke taal te koppel. ::'''Die projekdoelwitte is''' ::* taalgelykheid, aangesien kleiner taalwiki's bygestaan word om hul artikeltellings vinnig te laat groei, en ::* globale reikwydte aangesien mense bemagtig word om kennis in hul moedertaal te lees en mee te deel. ::[[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:00, 24 Julie 2026 (UTC) == Inligtingskas Vliegtuigenjins == Gemeenskap, kan enige van die slimmer jongmanne asb. vir ons ''Infobox aero engine'' vertaal? Ook, het ons die ekwivalent van ''Infobox sportsperson''? Ek word graag bederf... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:36, 28 Julie 2026 (UTC) : {{ping|Pynappel}}, met al jou nuwe energie, kan jy dalk hier help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het beide nou geskep. Dit is gewoonlik baie maklik om 'n sjabloon van die Engelse Wikipedia oor te dra: ::1. Kopieer die bronteks en stoor dit ::2. Gebruik die "Wys voorskou"-funksie om al die ontbrekende sjablone en modules te identifiseer en bring hulle ook oor. ::3. Herhaal stap 2 totdat al die skakels blou is ::4. Vertaal teks wat sigbaar aan gebruikers is na Afrikaans, bv. die etikette in 'n inligtingskas, kategoriename, ens. ::Die belangrikste ding om in gedagte te hou is watter bestaande sjablone en modules ekwivalent is met die Engelse Wikipedia s'n. Die Engelse [[:en:Template:Infobox]] is vir historiese redes nie ekwivalent met ons {{ss|Infobox}} nie. Jy sal dus gewoonlik oral waar {{ss|Infobox}} in 'n nuwe sjabloon geroep word, moet verander na {{ss|Inligtingskas4}}, wat op sigself die module [[Module:Infobox]] roep, wat dit moontlik maak om maklik nuwe inligtingskaste op die Afrikaanse Wikipedia te skep deur sjablone vanaf die Engelse Wikipedia te kopieer. Ons kan later daarna kyk om die teenstrydigheid tussen {{ss|Infobox}} en {{ss|Inligtingskas4}} op te klaar, maar ek vermoed dit gaan 'n groter taak wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:09, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] as jy vashaak kan jy maar vir my of @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ping. Ek is nou hier, maar gaan weens ander verpligtinge weer van môre af skaars wees. Ek sal so nou-en-dan inloer om te kyk of ek ge-ping is. As ek iets gebreek het, gebruik maar daai rol-terug-knoppie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 23 Augustus 2026 (UTC) ::: Dankie. Hierdie ou oom gaan sy bes probeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:11, 23 Augustus 2026 (UTC) == Help met kassie, asb. == Kan iemand my asb. help om {{sj|Inligtingskas Planeet}} reg te maak? Ek het net "symbol" ondertoe geskuif, en nou gee hy snaakse goed by elke planeetkassie. Dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:32, 30 Julie 2026 (UTC) :Sien die tweede reël in [[Makemake]]. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:35, 30 Julie 2026 (UTC) ::Dankie vir niks. Ek het sommer net "symbol" uitgehaal, en nou is die sjabloon reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:55, 31 Julie 2026 (UTC) == Taaldinge op RSG: 2 Aug. 2026 == Gemeenskap, neem kennis dat ek nou Sondag om 10:00 weer op Taaldinge met Ina Strydom gesels. Ek gaan verwys na twee dinge wat redelik onbekend is: die Digitalisering van Vakkundige Woordeboeke, prof. [[Gerhard van Huyssteen]] en prof. Martin Puttkammer van NWU help ons daarmee. Ek sal dit eers werklik bemark as die eerste produk gelewer word; ons gaan dit definitief ook op Wikiwoordeboek laai. Tweedens verwys ek na Projek VOS (Vingers op sleutelbord). Die gedagte is dat daar op een dag volgende jaar bv. 'n Saterdag 'n klomp mense in verskeie lokale in stede en dorpe bymekaar kom en ons via TV/dataskakels hulle lei en aan die gang kry. Waar ons kan moet ons van ons gebruikers in persoon daar hê wat as fasiliteerders sal optree. Ja, dit gaan geld kos, ek het juis met van die Afrikaanse organisasies agter die skerms begin gesels... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 31 Julie 2026 (UTC) :Klink goed! [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] 14:49, 2 Augustus 2026 (Wie is hierdie skim?) ::Ook ingeskakel op RSG, dankie Oesjaar! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:46, 3 Augustus 2026 (UTC) ::: Volgens my rekords was dit die 100ste uitsending in ons klankargief. Baie Geluk! Dit beteken daar was seker al baie meer as 200 uitsendings aangesien ons nie klankgrepe van al die uitsendings kry nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:05, 5 Augustus 2026 (UTC) == Besoeke vir Julie == Gemeenskap, die besoeke vir Julie is 3,2 miljoen! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:56, 1 Augustus 2026 (UTC) == Die kontakbladsy == Hallo almal. Daar was besprekings 'n tyd gelede oor ons kontakbladsy. Die een hier: [[Wikipedia:Kontak]] En spesifiek oor die e-posadresse op daardie bladsy. Wie beheer dit? Lees enigiemand die e-pos ens.? Ek het 'n bietjie ondersoek ingestel en die meeste van die antwoorde wat ons nodig gehad het gekry. In opsomming word daai e-posadresse beheer deur spesiale sagteware wat Wikimedia gebruik. En Wikipedia gebruikers moet aansoek doen om lede te word van 'n spesiale span wat toegang kry tot die sagteware. Ek gaan aansoek doen (in 'n dag of twee) vir myself, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] en @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] om deel te wees van die span. Ek gaan net tydelik deel wees om uit te werk hoe alles werk, en dit te dokumenteer. As julle meer wil weet, of self by die span wil aansluit, lees dan die bladsye wat ek onlangs geskep/vertaal het: [[Hulp:Kontakbladsy]] en [[Wikipedia:Vrywillige Reaksiespan]]. Die bladsye is nie volledig nie, en hulp word waardeer. Ek verbeter dit soos ek meer leer/tyd kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:48, 1 Augustus 2026 (UTC) :Dankie Rooiratel, ek sien nou die nuutste boodskappe is heel onder aan die bladsy. Sal dit beslis nou meer gereeld lees en opvolg. [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-42919-45|talk]]) 14:47, 2 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het nou aansoek gedoen. Sien hier : https://meta.wikimedia.org/wiki/Volunteer_Response_Team/Volunteering#Rooiratel_&_Oesjaar_&_Elmarie_Waltman - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 20:49, 30 Augustus 2026 (UTC) == 130 000 artikel mylpaal! == Gemeenskap: daar is ons verby die 130 000 artikel mylpaal! Dankie aan almal wat bydraes gemaak het die afgelope tyd! 'n Ware spanpoging! Nou het ons iets om te bemark! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:57, 1 Augustus 2026 (UTC) :Fantasties! [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:11, 5 Augustus 2026 (UTC) == Kopiereg op foto's == Ek wil net seker maak dat ek die SA-kopiereg op foto's verstaan, want ons benodig by etlike persone foto's wat algemeen op die internet beskikbaar is. Google stel dit so: :In Suid-Afrika verval kopiereg op foto's 50 jaar vanaf die jaareinde waarin die foto aan die publiek beskikbaar gestel is, vir die eerste keer gepubliseer is, of geskep is indien dit ongepubliseer is. :Volgens die SA Regering se Kopieregwet hang die presiese vervaltyd af van spesifieke vrystellingsmylpale: *Gepubliseer of Openbaargemaak: "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk wettiglik aan die publiek beskikbaar gestel of vir die eerste keer gepubliseer word, watter termyn ook al die langer is", soos deur Lexology opgemerk. *Ongepubliseer: Indien die foto nie binne 50 jaar na die skepping daarvan gepubliseer of aan die publiek vertoon word nie, verval kopiereg "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk gemaak is", volgens Lexology. Ander webblaaie soos [https://www.svw.co.za/copyright-photographs/] blyk dit te bevestig. Mag ons dus Suid-Afrikaanse promosiefoto's van pre-31 Desember 1975 hier oplaai en gebruik? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:56, 3 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|JMK}}, ek het gekyk wie van my vriende daar buite kan help... Nie hierdie keer nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:27, 3 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:JMK|JMK]] vir moderne fotos is dit is beter en makliker om die kopiereghouer van 'n foto (die een wat die foto geneem het) te vra om dit onder 'n gebruikbare lisensie (vir wiki Commons) vry te stel (soos CC-BY-SA, of CC0) as om vir 50 jaar te wag. ::Vir ouer fotos, moet ons maar wag as ons nie die fotograaf kan kontak en vra om dit met 'n vrye lisensie vrystel nie. So ja, enige foto meer as 50 jaar na die publikasiedatum kan ons hier gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:36, 4 Augustus 2026 (UTC) == Sintaksfoute soos op 1 Augustus == Gemeenskap: [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Sintaksfoute] Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:55, 4 Augustus 2026 (UTC) == Ons Bakkiesblad... == Gemeenskap, sien die positiewe terugvoer hier... [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Bakkiesblad] Lekker [[Gebruiker:Sobaka]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 6 Augustus 2026 (UTC) == [[Baccalaureus Artium]] == Gemeenskap, moet die woord "artium" nie met 'n hoofletter geskryf word nie soos bv. [[Baccalaureus Pharmaciae]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 11 Augustus 2026 (UTC) :Volgens die WAT wel. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:11, 11 Augustus 2026 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, dan neem ek aan ''Magister artium'' moet ook verander word? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:29, 11 Augustus 2026 (UTC) :::Ja, ook volgens die WAT. Het nie nou tyd om dit self te doen nie - sal waardeer indien iemand anders kan. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:32, 11 Augustus 2026 (UTC) ::::Wat is die konteks van die bespreking? My BSc-sertifikaat van die Universiteit van Natal in 1969 was alles in Latyn en verklaar dat die "Gradum Scientiae Baccalaurei" aan my toegeken is. Watter tale is vir die Baccalaureus Pharamaciae sertifikaat gebruik? Latyn? Afrikaans? Engels? Engels en Afrikaans? Kan 'n mens net sommer "BA graad" of "BSc graad" of "MA graad" skryf? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:59, 13 Augustus 2026 (UTC) :::::Volgens die WAT is MA (sonder punte) die afkorting vir mega-[[ampère]] en BA die landkode vir [[Birma]] of die motorkenteken vir [[Maseru]], [[Basoetoland]]. B.A. is die afkorting vir [[Baccalaureus Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik die afkorting (met punte). So-ook is M.A. (met punte) die afkorting vir [[Magister Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik M.A. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:05, 14 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit moet dalk ook genoem word dat die hoofinskrywings in die WAT onder B.A. en M.A. is. Daar is geen inskrywings vir Baccalaureus Artium en Magister Artium nie. Laat ek 'n bietjie later in ander woordeboeke kyk. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:09, 14 Augustus 2026 (UTC) :::::::Die WAT, AWS 9 en AWS 11 gee almal Baccalaureus Artium en Magister Artium slegs met aanvangshoofletters. Die WAT en AWS 9 gee die afkortings B.A. en M.A. met punte en AWS 9 en AWS 11 gee die afkortings BA en MA sonder punte. Let op dat AWS 11 nie die afkortings met punte gee nie. Interessant genoeg gee die WAT slegs Baccalaureus met 'n aanvangshoofletter, maar baccalaureaat met 'n aanvangskleinletter. AWS 9 en 11 gee beide slegs baccalaureus met 'n aanvangskleinletter. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:00, 15 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|Pynappel}}, ek het alle plekke waar BA en MA voorkom na die punt weergawes verander. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:21, 18 Augustus 2026 (UTC) ::Baie dankie vir jou moeite, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Volgens [[Wikipedia:Titelriglyne]] geniet die AWS egter voorkeur. ::{{cquote|Hou by Afrikaanse spelling soos voorgeskryf in die Afrikaanse woordelys en spelreëls. HAT, WAT en Pharos se Afrikaans-English/Engels-Afrikaanse woordeboeke word ook as gesaghebbend beskou. Waar die bronne verskil word voorkeur gegee in die volgorde wat die bronne hier gelys is.}} ::Moet ek 'n robot gebruik om die punte by al die afkortings van grade te verwyder? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:54, 18 Augustus 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] , ja asb! Ten minste is almal nou dieselfde. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:26, 19 Augustus 2026 (UTC) == LitNet oor Wikipedia en terugvoer van Wikimania 2026 == "Van mens tot masjien: Wikipedia en die voortbestaan van betroubare kennis", meningsartikel gebaseer op my Wikimania 2026 ervaring. https://www.litnet.co.za/van-mens-tot-masjien-wikipedia-en-die-voortbestaan-van-betroubare-kennis/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:51, 13 Augustus 2026 (UTC) Terugvoer oor Wikimania 2026 is beskikbaar by die projekblad: [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia by Wikimania 2026]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:32, 15 Augustus 2026 (UTC) == Geregistreerde gebruikers == Gemeenskap, ek sien ons Geregistreerde gebruikers is nou meer as 210,000! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:10, 13 Augustus 2026 (UTC) :Dit is tans 210 455 volgens die [[Afrikaanse Wikipedia]]-artikel. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:38, 18 Augustus 2026 (UTC) == Inhoudsopgawe == Ons prente het skielik 'n inhoudsopgawe bo die prent. Enige rede daarvoor? Dis onnodig en neem ruimte op. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:31, 14 Augustus 2026 (UTC) :Iemand het bg. na 'n meer sinvolle posisie geskuif. Nou baie beter. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 22:04, 20 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Titelriglyne (geografiese name)]] == Ek het 'n nuwe beleidsbladsy vir titelriglyne vir geografiese name m.b.v. Claude geskep. Dit is gebaseer op die Engelse weergawe [[:en:Wikipedia:Naming conventions (geographic names)]], maar aangepas vir die Afrikaanse Wikipedia. Dit lyk vir my sover soos 'n heel redelike vertrekpunt, maar gaan kyk gerus daarna en laat weet indien daar enige groot probleme is. Vir klein goed of voorgestelde veranderings, wysig die bladsy sommer direk. Indien daar 'n meningsverskil oor enigiets ontstaan, kan ons dit op die besprekingsbladsy daar bespreek. Nadat daar 'n konsensus ontstaan het, kan ons {{ss|beleid}} bo-aan voeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:32, 18 Augustus 2026 (UTC) : Die "prompt" (por?) wat ek gebruik het, is: ''Vertaal hierdie Wikipedia-konvensie na Afrikaans en pas dit aan vir die Afrikaanse Wikipedia:''. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:33, 18 Augustus 2026 (UTC) == Kunsmatige intelligensie en Wikipedia == Ek deel hiermee ‘n e-pos van Gebruiker Eugene Egbe (Franse Wikipedia) wat op die Wikimedia netwerke versend is vir diegene wat geïnteresseer is in [[kunsmatige intelligensie]] en die impak daarvan. “Geagte Gemeenskapsleiers/lede, Tydens Wikimania in Parys het ek die kans gehad om met 'n paar gemeenskapslede te gesels wat hul kommer uitgespreek het en die behoefte aan 'n bespreking oor die gebruik van KI-platforms in ons gemeenskap en daaglikse werk. Hierdie besprekings vind al in ander gemeenskappe plaas, daarom dink ons dit sal goed wees om 'n oorsig van ons gemeenskap en die impak wat KI veroorsaak, te hê. Vir hierdie doel doen ons 'n kort opname om te verstaan hoe gemeenskappe soos joune dink oor en KI gebruik, en ons sal graag jou hulp wil hê om dit voor jou lede te kry tydens byeenkomste of *'n Paar dinge wat ons hoop jy kan doen:* 1. Deel die opname met jou gemeenskapslede — dit neem ongeveer 5 minute om te voltooi. Hier is die skakel: *Opnameskakel*<https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeBkEfLmmmpCyKjWv-zMrFEfa55w1x0vWvi7JTP-2LGNhF5EQ/viewform?usp=header> 2. Sluit aan by 'n kort oproep (of stuur 'n verteenwoordiger) om jou gemeenskap se perspektief op KI direk te deel. Ons beoog om dit tot [30–45] minute te hou en beplan dit vir iewers in *middel-September*. As 'n oproep vir jou werk, antwoord net met 'n paar tye wat jou pas (of wys ons na wie ook al in jou span die regte persoon sou wees), en ons sal iets op die kalender kry. Baie dankie dat jy dit oorweeg het. Jou persoonlike en gemeenskap se insette sal werklik vorm wat ons in hierdie studie leer.” Deel gerus enige voorlopige opmerkings of belangstelling oor bogenoemde hier. Die vraelys bo is baie generies en nie spesifiek op Wikipedia gerig nie maar gee ‘n opsie om jou e-pos adres te deel om in verdere gesprekke deel te neem. Dit is seker een van vele inisiatiewe wat oor hierdie onderwerp sal volg. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 15:28, 20 Augustus 2026 (UTC) :Ek het 'n probleem raakgeloop. Vir een opsie wat ek nee geantwoord het, wil hy nie aanvaar nie. Jammer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:19, 20 Augustus 2026 (UTC) As ons nou hier oor die gebruik van KI op Wikipedia gesels: Ek sien nou 'n klomp artikels wat met KI uit Engels vertaal word. Een van die Wikipedia-beleid is dat mense artikels volgens bronne self skryf. Jy lees die bron en brei daarvolgens die artikel uit. Wikipedia is 'n ensiklopedie en dit noem ons ensiklopediese werk. As 'n KI 'n artikel vertaal, is dit hoogs onwaarskynlik dat die bronne volgens ensiklopediese waardes geraadpleeg is. Ook op die Engelse Wikipedia kan daar foute in enige artikel wees wat jy self moet uitsorteer volgens die bronne wat gelys is. Byvoorbeeld is die gebruik van KI vir artikelwerk op die [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse Wikipedia]] ontoelaatbaar. Sodra jy een artikel met hulp van KI uitbrei, was dit jou laaste aksie daar. Die [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse Wikipedia]] wil dit ook nie hê nie, dieselfde op die [[:en:Wikipedia:Editing policy#Artificial_intelligence_additions|Engelse Wikipedia]]. Ander neem weke om een artikel tot op meer as 30&nbsp;000 of 40&nbsp;000 uit te brei omdat die bronne geraadpleeg word, maar nou sien ek 'n klomp uitgebreide artikels binne een dag, ook sensitiewe onderwerpe soos [[Mekka]], [[Jerusalem]], ens. Gemeenskap, wat is julle mening daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:47, 23 Augustus 2026 (UTC) :Die onbesonne gebruik van KI is 'n ernstige probleem. My antwoord op die vraag wat my meeste bekommer was: ::''> Bad results; inaccurate information; perpetuation/reflection of popular human bias, AI fabrication/ hallucination; AI agents wilfully steering people towards a synthesised opinion. People losing independent abilities and the ability to think logically. '' :Masjiengeskrewe teks het nie lekker idiomatiese taalgebruik nie, maar as mens dit met versigtigheid benader, is dit 'n handige hulpmiddel. Ek het al 'n dosyn artikels met die hulp van masjienvertaling opgestel en niemand het nog werklik gekla oor my taal nie. Ons moet oppas om die baba met die badwater uit te gooi. :Mense kan snert skryf sonder KI, hoewel KI dit moontlik maak om groot volumes snert te skryf wat baie moeilik raak om te identifiseer en taalkundig reg te trek na die tyd. :Wie van ons kyk nog na die lyste [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Artikels_wat_geproeflees_moet_word Artikels wat geproeflees moet word] en [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Kategorie:Gaan_taal_na Gaan taal na]? :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:44, 24 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is 'n gebruik van die begin van hierdie taalweergawe van Wikipedia om artikels uit ander taalweergawes te vertaal. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:51, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die grootste gevaar met die gebruik van KI op Wikipedia lê waarskynlik nie in die tegnologie self nie, maar in onbeheerde en ongekontroleerde gebruik daarvan. KI kan feite verkeerd weergee, bestaande foute uit ander taalweergawes versterk en, besonder ernstig vir ’n ensiklopedie, bronne hallusineer of selfs geloofwaardige maar geheel en al fiktiewe verwysings skep. Dit sou egter na my mening uiters kortsigtig wees om KI daarom volledig op die Afrikaanse Wikipedia te verbied. Ons werk met ’n betreklik klein aktiewe gebruikersbasis en ’n enorme hoeveelheid kennis wat nog in Afrikaans ontsluit moet word; verantwoordelike KI-gebruik kan vertaling, taalversorging, opsomming en die aanvanklike verwerking van bronne aansienlik vergemaklik. Die kernbeginsel behoort eerder te wees dat die '''menslike redigeerder verantwoordelik bly vir die finale inhoud''': feite en verwysings moet teen die oorspronklike bronne nagegaan word, KI-gegenereerde bronne mag nooit sonder verifikasie aanvaar word nie, en sensitiewe of omstrede onderwerpe behoort aan strenger kontrole onderwerp te word. Wat ons dus nodig het, is nie ’n algehele verbod nie, maar ’n stel duidelike "beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI" wat Wikipedia se bestaande vereistes van verifieerbaarheid, neutraliteit en betroubare brongebruik versterk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:51, 24 Augustus 2026 (UTC) : Ons slim manne {{Ping|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|Sobaka|BurgertB|Naudefj}}, kom ons probeer die volgende: Pynappel sê hy gebruik tans Claude Code as vertaler. Neem die inhoud van [[kapasitor]] wat hy vertaal het en vertaal dit weer met Claude Code. Vergelyk met sy weergawe. Vertaal dit dan met sê drie ander taalmodelle, ek wil bitter graag sien wat dit ons gaan vertel. As kontrolemaatreël kan ons die eksperiment herhaal met 'n ander artikel wat Pynappel gedoen het. Julle het my nuuskierig gemaak... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:14, 24 Augustus 2026 (UTC) ::Goeie idee @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]! Ek stem saam dat ons KI kan gebruik om vir foute te kontroleer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:17, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Ek het die bywerking aan die artikel [[Nasionalisme]] deurgegaan, aangesien dit ’n onderwerp is waarmee ek vertroud is. Die vertaling was oor die algemeen akkuraat; die enigste werklike fout wat ek kon opspoor en regstel, was ’n verkeerde skakel na ’n persoon met dieselfde naam. :::Wat belangrik is, is dat Gebruiker:Pynappel ook sy [[porboodskap]] uiteengesit het by [[Gebruiker:Pynappel/monster]]. Dit toon duidelik hoe [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] die vertaling moet benader. Dit is belangrik vir deursigtigheid, omdat ander gebruikers kan sien watter instruksies aan die taalmodel gegee is en die vertaalstrategie daarvolgens kan beoordeel. :::Ek het nie die hele nuwe vertaling deur [[ChatGPT]] laat vergelyk nie. Daar sal uiteraard stilistiese verskille tussen taalmodelle wees — en selfs binne dieselfde taalmodel kan uitsette met verloop van tyd verskil — en ’n volledige vergelyking sou ’n omvangryke taak wees. Ek het daarom ’n ietwat obskure paragraaf oor nasionaal-anargisme gekies om die vertalings van Claude en ChatGPT met mekaar te vergelyk. :::Die opdrag aan ChatGPT was: “Vergelyk hierdie twee vertalings. Is daar enige fundamentele verskille of probleme? Uiteraard hoef die vertalings nie identies te wees nie, maar sou daar enige probleme wees met die laaste vertaling, dus dié van Claude?” :::ChatGPT se antwoord was onder meer: “Daar is geen fundamentele inhoudelike probleem met die laaste vertaling wat jy aanhaal nie. Dit dra die kern van die Engelse teks redelik akkuraat oor en is selfs meer kompak en geskik vir ’n Wikipedia-artikel. Daar is egter ’n paar plekke waar ek dit sou aanpas, hoofsaaklik om betekenisnuanses, terminologie en neutraliteit te verbeter.” :::Ek het na die voorstelle gekyk. Sommige daarvan het beslis meriete gehad, maar die meeste was eerder stilistiese verfynings as noodsaaklike regstellings. ChatGPT het afgesluit met: “Kortom: die vertaling is bruikbaar en bevat geen ernstige verdraaiing van die oorspronklike nie. Die twee terme wat ek beslis sou regstel, is ‘gemeenskaplike’ → ‘kommunitaristiese’ en ‘versoen’ → ‘kombineer’. Die res is hoofsaaklik stilistiese verfyning en die vraag hoeveel van die oorspronklike detail jy wil behou.” :::Ek het dié twee veranderinge aangebring. Hulle was waarskynlik nie krities nie, maar ek stem saam dat die aangepaste terme in die betrokke konteks meer akkuraat is. :::Op grond van hierdie beperkte evaluasie kan ek nie fout vind met Pynappel se benadering nie. Dit bly uiteraard wenslik dat gebruikers nuwe teks self deurgaan en nie bloot die uitset van ’n taalmodel ongekontroleerd aanvaar nie. Veral skakels, eiename, vakterminologie, betekenisnuanses en die verband tussen stellings en aangehaalde bronne behoort nagegaan te word. :::Die risiko van hallusinasies is in hierdie soort taak waarskynlik laer as wanneer ’n taalmodel gevra word om nuwe inhoud uit eie kennis te skep, omdat dit hoofsaaklik ’n bestaande teks vertaal. Die risiko is egter nie nul nie. ’n Taalmodel kan steeds ’n naam verkeerd interpreteer, ’n skakel met die verkeerde persoon verbind, ’n betekenisnuanse verander, ’n term te vry vertaal, of selfs ’n stellingsverband subtiel verskuif. Die belangrike beginsel behoort dus nie te wees dat KI-vertalings sonder meer aanvaar of verwerp word nie, maar dat die uitset verifieerbaar moet wees en deur ’n gebruiker nagegaan word voordat dit as betroubare ensiklopediese teks beskou word. :::Vir my is die nuttigste aspek van Pynappel se benadering juis die deursigtigheid daarvan: die bronmateriaal is bekend, die porboodskap is beskikbaar en die vertaalproses kan deur ander gebruikers nagegaan en herhaal word. Dit maak gemeenskapskontrole moontlik en bied ’n veel beter vertrekpunt vir verantwoordelike gebruik van KI as ’n proses waarvan die instruksies en werkswyse onbekend is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:39, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die outeur wat inligting op Wikipedia plaas, is verplig om dit volgens die bronne wat verskaf is, te verifieer. '''Altyd.''' Dit is nie onderhandelbaar nie. Sien [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Haal bronne aan]]. Dit is onmoontlik dat al hierdie artikels binne een dag self gelees en die inhoud volgens die bronne geverifieer is. Om somer so reuse Wikipediaartikels met KI te vertaal maak Wikipedia fakties die bron, en Wikipedia is nie 'n bron vir Wikipedia nie. Hoekom sit ander dan vir dae of self weke aan een artikel en vertaal dit stiptelik volgens die bronne wat aangegee is? Probeer maar een KI-artikel op die Duitse, Engelse of Nederlandse Wikipedia te plaas. Ek haal my bogenoemde aan, dit word op ander taalweergawes nie toegelaat nie. Wikipedia is 'n betroubare ensiklopedie en dit is ensiklopediese werk om die bronne te lees en daarvolgens die artikel te skryf. Artikels word slegs deur mense geskryf wat die bronne lees. Dit geld ook vir vertaalde artikels. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:41, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] is jy seker dit geld ook vir vertaalde artikels? As 'n mens die inhoud van 'n ander taalweergawe vertaal en die aangehaalde bronne saam oorbring, dan aanvaar 'n mens dat die oorspronklike outeur die bronne nagegaan het. Ander Wikipedias het immers ook die vereistes van verifieerbaarheid en om betroubare bronne aan te haal. As daar van vertalers verwag word om elke bron na te gaan, dan sal ons wiki bitter stadig groei, en ons sal duisende artikels wat reeds geskep is en waarvan die bronne wat oorgebring is, nie weer nagegaan is nie, moet skrap. Indien dit ons beleid is, moet ons dit dalk hersien, want vertalers hier werk al jare so. Myns insiens is daar geen rede om so 'n beleid te hê nie. Ek stem saam met @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dat artikels nie geskep moet word met die afvoer van 'n KI wat gepor is om uit eie kennis of navorsing nuwe inhoud te skep nie. Ek kan nie sien hoe dit sin maak om die blote vertaling van teks wat reeds nagegaan is en met bronne gestaaf is, te verbied nie. Dalk moet ons dringend 'n beleid hier opstel sodat almal op dieselfde bladsy in verband met hierdie kwessie is. Terloops, Google Translate gebruik ook KI, en ek dink nie enigiemand gaan voorstel dat dit verbied moet word nie. Maar ek kan sien dat jy bekommerd is dat die nuwe volume van inhoud moeilik is om na te gaan. My voorstel daar sou wees om soos verder bo genoem en soos Sobaka reeds gedoen het, ook 'n KI te gebruik vir hierdie kontrole. Ek wil die 1&nbsp;000 artikels in [[:meta:List_of_articles_every_Wikipedia_should_have]], waarvan baie op afwiki na 20 jaar van afwiki se bestaan steeds saadjies is of verouderd is of foute bevat of selfs masjienvertalings is, met behulp van KI verbeter en uitbrei. Maar ek sal dit vir eers stadig vat, aangesien daar nou 'n gesprek hieroor plaasvind en ek in elk geval ander dinge het om te doen. Intussen nooi ek jou uit om na die ca. 50 artikels op [[Gebruiker:Pynappel/monster]] wat reeds met behulp van KI uitgebrei is, te gaan kyk, en oorweeg of die nuwe weergawes na uitbreiding met KI beter is as die vorige weergawes, ten spyte van enige foute wat van die Engelse weergawe oorgedra is of self deur die KI begaan is. Intussen gaan ek voort met saadjies oor poskodes in Lesotho. Ek gebruik Pywikibot hiervoor, nie 'n KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:10, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::{{Ping|Pynappel}} myns insiens geld dit veral vir vertaalde artikels, omrede Wikipedia nie 'n bron vir Wikipedia is nie. Die outeurs aan die ander kant is mos ook mense en mense maak foute. Ek sien gereeld foute op die Engelse Wikipedia of inhoud wat nie deur die genoemde bron gestaaf word nie. Ek het egter nie die tyd om hulle foute te verbeter nie, ek is reeds besig met my eie foute. ;) Kyk nou wat ek sedert dae doen, ek verskaf nog bronne vir my ou voorbladartikels en al die bronne het ek geraadpleeg. As ek vashaak met Afrikaans gebruik ek ook Google Translate, maar oorwegend skryf ek die sin dan self omdat ek nie tevrede is met die vertaling nie. Myns insiens het dit in die afgelope jare verswak. Ek vermy rekenaarvertaalde inhoud soos die pes. Ek wil Afrikaanssprekendes nie kwaad maak met onverstaanbare artikels nie. Myns insiens is dit 'n klap in die gesig vir 'n moedertaalspreker as jy sy taal nie respekteer nie en swak inhoud lewer (hier verwys ek na al die "gaantaalna"-artikels). :::::Ek raak net bekommerd oor die grote en hoeveelheid van al die KI-artikels. Ander mense neem baie tyd vir die uitbreiding van een artikel. Sien my werk vandag, drie artikels waaraan ek my vrye tyd spandeer het, al die bygevoegde bronne het ek geraadpleeg. Ek kon staat maak op die Engelse Wikipedia, maar ek doen nie, ek lees die bron. As die bron nie hulle inhoud staaf nie, dra ek dit nie oor nie. Bv. bevolkingsgetalle. Ek wil hulle in 'n amptelike bron self sien, nie op die Engelse Wikipedia nie. Ek beskou dit as "blind" om volledig op die Engelse Wikipedia te vertrou en hulle goed oor te dra sonder om die bronne te raadpleeg. Wat my betref is dit nie ensiklopediese werk nie. Lees maar net die eerste sin op [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]]: ''Die Wikipedia ist ein Projekt mit '''von Menschen für Menschen''' recherchierten und geschriebenen Inhalten.'' :::::Google Translate: "Wikipedia is 'n projek met inhoud wat deur mense, vir mense, nagevors en geskryf is." :::::My vertaling: "Wikipedia is 'n projek met inhoud nagevors en geskryf deur mense vir mense." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:31, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit lyk my waar ons verskil is oor die vertalingsproses, en hoe daardie proses moet lyk en watter hulpbronne gebruik mag word en of bronne wat oorgebring word, nagegaan moet word. In my opinie word by vertaling Wikipedia nie as 'n bron gebruik nie, want die bronteks is op sigself op bronne gebaseer, en is deur 'n mens nagevors en geskryf. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:44, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::::{{Ping|Pynappel}} lyk my die Duitse Wikipedia is streng wat vertalings betref: [[:de:Wikipedia:Übersetzungen#Wikipedia ist keine Quelle]]: ''Anderssprachige Artikel können daher zwar als Vorlage für das Erstellen eines deutschsprachigen Artikels dienen, jedoch sollte der Übersetzer selbst sicherstellen, dass sein Text durch reputable externe Quellen gedeckt ist. Das bedeutet, dass der Übersetzer alle übernommenen Inhalte auf Korrektheit prüfen sollte und auch die dafür verwendeten Quellen prüft, bevor er sie als Beleg (zum Beispiel als Einzelnachweise) angibt.'' :::::::"Anderstalige artikels mag as 'n sjabloon vir die skepping van 'n nuwe Duitse artikel dien, maar die Vertaler moet self seker maak, dat sy teks deur betroubare eksterne bronne gestaaf word. Dit beteken, dat die vertaler al die oorgeplaaste inhoud vir korrektheid moet nagaan en ook die daarvoor geraadpleegde bronne nagaan, voordat hy hulle (bv. as 'n verwysing) aanhaal." :::::::Sien, met ander woorde is die vertaler verplig om te sorg dat die teks wat hy plaas akkuraat is. Niemand anders is daarvoor verantwoordelik nie, al het 100 skrywers die oorspronklike artikel saamgestel. Jy plaas die teks, jy is verantwoordelik daarvoor. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:56, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dit is inderdaad strenger as die ''de facto'' situasie tans hier en is iets waaroor ons dan nou voor die naderende KI-storm uitsluitsel sal moet kry. Soos reeds gesê, sal ek vir eers terwyl ons hierdie onderwerp bespreek nie nuwe artikels in my monster met KI uitbrei nie. Intussen gaan ek voort met my saadjies oor poskodes in Lesotho, waarvoor ons al 20 jaar wag en ek seker is almal baie opgewonde oor is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:00, 24 Augustus 2026 (UTC) Ek stem saam met SpesBona dat die volume van die onlangse plasings ’n geldige bekommernis is. My grootste voorbehoud geld egter oor meer tegniese artikels soos [[kapasitor]] en [[waarskynlikheidsleer]], waar gespesialiseerde vakterminologie voorkom en ’n KI-vertaling maklik ’n Afrikaanse term kan kies wat taalkundig aanvaarbaar lyk, maar vakinhoudelik verkeerd of ongebruiklik is. Ongeag watter hulpmiddel vir vertaling gebruik word, behoort die hoeveelheid nuwe inhoud dus binne perke te bly wat realistiese menslike nasiening moontlik maak. Ek dink Pynappel het terselfdertyd ’n belangrike punt beet dat ons moet onderskei tussen KI wat nuwe inhoud uit eie “kennis” genereer en KI wat gebruik word as hulpmiddel om bestaande, reeds verwysde Wikipedia-inhoud te vertaal of te verbeter. Die vraag oor hoe deeglik elke oorgebringde bron weer nagegaan moet word, is waarskynlik iets waaroor ons as gemeenskap uitdruklik uitsluitsel moet kry. Dit is duidelik dat daar tans verskillende praktyke en verwagtings bestaan. Die menslike aard van die Wikimedia-projekte moet uiteraard beskerm word. Op langer termyn wil ons juis ’n moontlike [[Dooie-internetteorie|dooie-internet]] help voorkom – ’n internet waarin KI-gegenereerde inhoud oorheers, masjiene toenemend ander masjiene as bronne gebruik en oorspronklike, naspeurbare menslike kennis geleidelik onder ’n vloed sintetiese inhoud verdwyn. Wikipedia se besondere waarde lê juis daarin dat mense verantwoordelikheid aanvaar vir wat hulle skryf, vertaal, verifieer en verbeter. Dit beteken egter nie dat ons die moontlikhede wat KI bied, moet verwerp nie. Veral op ’n kleiner Wikipedia kan dit, indien dit verantwoordelik gebruik word, help om bestaande inhoud te verbeter, agterstande aan te spreek en ons kennisbasis uit te bou. Pynappel se inisiatief het in dié opsig ’n nuttige gesprek ontketen en die Afrikaanse Wikipedia nogal wakker geskud oor ’n vraag waarmee ons in elk geval toenemend gekonfronteer gaan word. Ek is daarom besig om ’n konsep, “'''Beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI op die Afrikaanse Wikipedia'''”, op te stel. Ek sal dit binnekort plaas, nie as ’n finale beleid nie, maar as vertrekpunt vir gemeenskapsbespreking oor onder meer menslike verantwoordelikheid, bronverifiëring, vertaling, vakterminologie, deursigtigheid en die tempo waarteen KI-ondersteunde inhoud geplaas behoort te word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sien die verwante gesprek by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]]. Ek stem wel saam dat, sou ons KI-ondersteunde bydraes vir 'n aantal spesifieke gebruike toelaat, die volume van bydraes te veel kan wees vir menslike bydraers om na te gaan. Daardie probleem kan dalk opgelos word deur 'n plafon op die aantal KI-ondersteunde wysigings per tipe bydrae (bv. skep van nuwe artikels of uitbreiding van bestaande artikels deur middel van vertaling) en gebruiker, asook 'n plafon op die totale aantal KI-ondersteunde bydraes vir die hele projek per maand of ander tydperk, saam met 'n kontrolelys van hierdie bydraes en of dit deur 'n mens nagegaan is. Hierdie kontrolelys kan bv. 'n kategorie wees wat deur 'n sjabloon op die bladsy gevoeg word. Die sjabloon kan ook lesers waarsku dat die artikel deur KI bygewerk is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:37, 26 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ping|Pynappel}} die voordele van KI: wat die een binne sekondes kry, beteken vyf uur se werk vir die ander. Ek was vyf uur met dié goed besig en van die punte is as verkeerd bewys. KI ontneem jy nie daarvan om self die bronne te lees nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:06, 26 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dankie, ek dink die artikel is nou beter, en wanneer die volgende model op die artikel opgelei word, sal sy afvoere ook meer akkuraat wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:23, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::{{Ping|Pynappel}} dit raak die punt oor vertalings direk, aangesien die Duitse en Afrikaanse artikels identies is. Die meeste bronne is aan my bekend en ek kan die artikel daarvolgens aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::::Ek het nou uiteindelik opgevang met al die gesprekke op geselshoekie. Daar is nou baie woorde, en baie emosies oor die onderwerp. Soos ek dit sien is die hoof-kwessies: :::::# Gebruik KI vir nuwe inhoud of nie. (Lyk my meeste mense stem saam NEE). :::::# Gebruik KI vir vertalings of nie. (Die vraag lei na kwessie #3) :::::# Inhoud op afwiki wat vertaal is van 'n ander wiki vereis dat die vertaler elke bron verifieer. :::::# As ons KI gebruik om groot volume artikels/inhoud te skep, hoe gaan ons tred hou? :::::<br /> :::::Kwessie 1 dink ek nie ons hoef dit verder te bespreek nie. Maak kom ons maak dit 'n amptelike beleid. :::::Kwessie 2 hang af aan kwessie 3. :::::Kwessie 3 dink ek vereis 'n stem van al die lede van afwiki. Ek dink nie @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] se standpunt hieroor is die norm nie. :::::Kwessie 4 moet nog verder bespreek word. :::::<br /> :::::Het ek enige iets gemis? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:47, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::Gister se eksperiment by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] het juis bewys dat jy die bronne moet raadpleeg as jy 'n artikel wil vertaal. KI het probeer om foute in my vertaling te vind en misluk. Die artikel was net hier en daar verouderd; slegs een, twee klein foutjies: 'n verkeerde datum en 'n verkeerde plek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:19, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Nee, dit het die teendeel bewys: dat mense en KI foute maak. Foute word nie uitgeskakel deur 'n verbod op KI nie. Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:28, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dan is mense binnekort onnodig hier. 'n Bot skryf artikels, 'n KI brei dit uit en 'n bot hou dit op datum. Dan kan ek maar iets anders doen in my vrye tyd. Soos om mense te ontmoet. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::"Dan is mense binnekort onnodig hier." Verduidelik asb. vir ons hoe jy tot hierdie gevolgtrekking kom sodat ons ook jou argument kan volg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:47, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::My gevolgtrekking uit "Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:56, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek begin al hoe meer en meer ontuis hier voel... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dis eintlik net SpesBona sover wat kla. Kom ons hoor wat sê die ander. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:37, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dieselfde gevoel hier. Al die jare vir kwaliteit in Afrikaans geoffer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) ::: Al julle antwoorde is spekulatief van aard bv. KI gaan verbeter. Jammer, ek is realis, antwoorde moet presies wees. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 27 Augustus 2026 (UTC) == Officer's mess == Hulle sê: "An officer's mess is more than just a dining room; it is a complete building or dedicated facility where commissioned military officers eat, relax, and socialize." Wat sou dit op Afrikaans wees? Duits gebruik "Messe", maar ek twyfel of dit goed oordra na Afrikaans. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sou offisiersklub kon werk? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:07, 25 Augustus 2026 (UTC) ::Dit is 'n Menasie of offisiersmenasie. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 13:39, 25 Augustus 2026 (UTC) :::Dankie vir albei voorstelle. Ek vermoed "menasie" is die woord wat my ontgaan het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:04, 25 Augustus 2026 (UTC) == Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 == Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026. Boodskap van Wikimedia ZA: “Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale. Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek: Wat Wikipedia is Die Vyf Pilare van Wikipedia Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument Die skep van nuwe artikels Die byvoeg van verwysings en beelde Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra. Komende Werkswinkels SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch '''7–8 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie '''10–11 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus '''17–18 September 2026''' Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC) == Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging == Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes: “Beste Wikimediane, Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur artikels oor die teiken inheemse taal Wikipedias uit te brei en te verbeter. ;Belangrike Besonderhede Datums: 1–30 September 2026 - Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi, Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans - Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns, gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde. Hoe om Deel te Neem 1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard <https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign> (Wagwoord: Heritage). 2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia. 3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer. Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en dashboard te gebruik: Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST - Skakel: Sluit aan by Google Meet <https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&hs=122> Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering: - 1ste Plek: R5,000 - 2de Plek: R3,000 - 3de Plek: R2,000 Kontak info@wikimedia.org.za Vriendelike groete WikimediaZA Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” [Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)] :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC) ::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar. ::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar. ::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie. ::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC) == Nuwe botartikels == Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! ::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] ("Koördinate: Missing latitude") ::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad. :Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC) :Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Wat is die verskil tussen 410 en 410&nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC) :::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) : Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin. ::* [[Shailene Woodley]] ::* [[Jenna Ortega]] ::* [[Anna Held]] ::* [[Elton John]] ::* [[IJustine]] ::* [[Sydney Sweeney]] ::* [[Beatrice Straight]] ::* [[Alec Baldwin]] ::* [[Raquel Welch]] ::* [[Timothée Chalamet]] ::* [[Rami Malek]] ::* [[George Carlin]] ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC) == Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) == Hallo almal Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118). Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek: * Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie. * Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie. * Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word. * Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue. Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte. === Wat presies aangevra sal word === * Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking * 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys * Subbladsye aangeskakel * ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie * Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie) * VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte === Punte waaroor ons moet besluit === # '''Die naam.''' "Konsep" / "Konsepbespreking", of eerder "Klad" / "Kladbespreking"? Ander voorstelle is welkom. # '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')? # '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk? # '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies? === Hoe dit tegnies werk === Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is: # Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis. # 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]). # 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi. Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur. === Alternatief === As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is. === Steun, teen, kommentaar === Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC) :: Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC) :::Steun idee :::#Konsepartikel :::#Gebruikers wat bevestig is :::#Ses maande klink redelik :::#Net by keuse maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep moet dit duidelik wees daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) :Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC) == Malfunction... == Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC) :Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk :* nie behoorlik funksioneer nie :* foutief funksioneer :* gebrekkig funksioneer Informeel: Die masjien het begin probleme gee. :As selfstandige naamwoord: Fout :* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots. :: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het. :* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction. :: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid. :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC) ::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling: ::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het. ::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer. ::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC) :::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC) ::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Pynappel/Konsep/Ratko Mladić|Ratko Mladić]] == Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC) :Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. :Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie. :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC) == FAK-voorsitters == Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC) rok9tsewkf4pse4xw5yp9kevd177dbj 2964312 2964295 2026-09-01T15:12:54Z Pynappel 70858 /* Steun, teen, kommentaar */ Antwoord 2964312 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) ::::Ek het nog nie die app gebruik nie. As mens jou gewone gebruikersnaam en wagwoord gebruik on aan te meld, dan sien ek nie hoekom jy op die app geblokkeer sal wees, maar nie op die webwerf nie. As die app 'n probleem is, gebruik net die webwerf. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:48, 1 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) [[Lêer:Radio Overberg Advertensie 29 Julie 2026.jpg|duimnael|met Jimmy Wales]] == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) : Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC) ::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC) ::: Ja, dis goed om Dumbassman uiteindelik te ontmoet. Ek het ook twee Duitse gebruikers raakgeloop wat al artikels op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Die een wat oorspronklik van Suid-Afrika kom, het aangedui hy mag weer betrokke word. Ek het hom sterk aangemoedig. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:34, 22 Julie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) : Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) ::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) :::: "Gebruiker Discott het 'n uitstekende 5 minute aanbieding "''Rooting for Knowledge: Why we need a Wiki-Botanist Action Group Today'' aangebied oor die werk wat op die Afrikaanse Wikipedia gedoen word deur gebruiker Oesjaar en Prof van Wyk. Lyk of die vraag beantwoord gaan word, aangesien dit aanleiding gegee het tot die begin van werk om 'n Wiki Biodiversiteit ontmoeting voor die opkomende [[Internasionale Botaniese Kongres]] in 2029 in [[Kaapstad]] aan te bied. Die Afrikaanse Wikipedia het 'n globale inpak. Puik werk Oesjaar en Prof van Wyk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 21:00, 25 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) :::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneelbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat dit ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in dié verband ontwikkel word. :::Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s daar nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is nie. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en sê dat die dood van Wikipedia al van die begin af voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC) == Gebruiker:Elmarie Waltman == Gemeenskap, dit is vir my 'n plesier om julle voor te stel aan [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie]]. Sy het ingestem om ons te help met Admin werk, meer hieroor later. Sy gaan ook deel van die Radiospan wees. Welkom hier by ons Elmarie. Onthou, hierdie klomp ou toppies hier betrokke se blaf is erger as hulle byt! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 24 Julie 2026 (UTC) :Hoe lekker lag ek nou! Dankie Deon, hoop om die Wikipedia naam op al die platforms hoog te hou. [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 09:02, 24 Julie 2026 (UTC) ::Baie welkom Elmarie, ons hoop jy geniet jou tyd hier terdeë! Sien uit na jou bydrae. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:48, 24 Julie 2026 (UTC) ::: Welkom Elmarie, geniet dit! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:36, 25 Julie 2026 (UTC) ::::Baie welkom hier @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:38, 1 Augustus 2026 (UTC) == Versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Julle word uitgenooi om jul mening te lug in 'n [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 Julie 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> : Kan iemand vir my sê wat Abstrakte Wikipedia is? Of word ek nou te oud? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:34, 24 Julie 2026 (UTC) ::Weet ook nie, maar volgens google: Abstrakte Wikipedia is 'n Wikimedia-projek wat Wikifunksies en Wikidata gebruik om 'n taalonafhanklike weergawe van Wikipedia te skep. Dit het ten doel om inhoud in enige natuurlike taal te genereer om artikels oor kleiner taaluitgawes uit te brei. ::'''Die kernkomponente is''' ::* Wikidata wat die gestruktureerde kerndata- en kennisbasis verskaf en ::* Wikifunksies wat kode en funksies verskaf om abstrakte data in mensleesbare sinne te omskep. ::Die taalonafhanklikheid laat gebruikers toe om artikellogika te skep en te onderhou sonder om dit aan 'n enkele gesproke taal te koppel. ::'''Die projekdoelwitte is''' ::* taalgelykheid, aangesien kleiner taalwiki's bygestaan word om hul artikeltellings vinnig te laat groei, en ::* globale reikwydte aangesien mense bemagtig word om kennis in hul moedertaal te lees en mee te deel. ::[[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:00, 24 Julie 2026 (UTC) == Inligtingskas Vliegtuigenjins == Gemeenskap, kan enige van die slimmer jongmanne asb. vir ons ''Infobox aero engine'' vertaal? Ook, het ons die ekwivalent van ''Infobox sportsperson''? Ek word graag bederf... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:36, 28 Julie 2026 (UTC) : {{ping|Pynappel}}, met al jou nuwe energie, kan jy dalk hier help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het beide nou geskep. Dit is gewoonlik baie maklik om 'n sjabloon van die Engelse Wikipedia oor te dra: ::1. Kopieer die bronteks en stoor dit ::2. Gebruik die "Wys voorskou"-funksie om al die ontbrekende sjablone en modules te identifiseer en bring hulle ook oor. ::3. Herhaal stap 2 totdat al die skakels blou is ::4. Vertaal teks wat sigbaar aan gebruikers is na Afrikaans, bv. die etikette in 'n inligtingskas, kategoriename, ens. ::Die belangrikste ding om in gedagte te hou is watter bestaande sjablone en modules ekwivalent is met die Engelse Wikipedia s'n. Die Engelse [[:en:Template:Infobox]] is vir historiese redes nie ekwivalent met ons {{ss|Infobox}} nie. Jy sal dus gewoonlik oral waar {{ss|Infobox}} in 'n nuwe sjabloon geroep word, moet verander na {{ss|Inligtingskas4}}, wat op sigself die module [[Module:Infobox]] roep, wat dit moontlik maak om maklik nuwe inligtingskaste op die Afrikaanse Wikipedia te skep deur sjablone vanaf die Engelse Wikipedia te kopieer. Ons kan later daarna kyk om die teenstrydigheid tussen {{ss|Infobox}} en {{ss|Inligtingskas4}} op te klaar, maar ek vermoed dit gaan 'n groter taak wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:09, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] as jy vashaak kan jy maar vir my of @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ping. Ek is nou hier, maar gaan weens ander verpligtinge weer van môre af skaars wees. Ek sal so nou-en-dan inloer om te kyk of ek ge-ping is. As ek iets gebreek het, gebruik maar daai rol-terug-knoppie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 23 Augustus 2026 (UTC) ::: Dankie. Hierdie ou oom gaan sy bes probeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:11, 23 Augustus 2026 (UTC) == Help met kassie, asb. == Kan iemand my asb. help om {{sj|Inligtingskas Planeet}} reg te maak? Ek het net "symbol" ondertoe geskuif, en nou gee hy snaakse goed by elke planeetkassie. Dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:32, 30 Julie 2026 (UTC) :Sien die tweede reël in [[Makemake]]. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:35, 30 Julie 2026 (UTC) ::Dankie vir niks. Ek het sommer net "symbol" uitgehaal, en nou is die sjabloon reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:55, 31 Julie 2026 (UTC) == Taaldinge op RSG: 2 Aug. 2026 == Gemeenskap, neem kennis dat ek nou Sondag om 10:00 weer op Taaldinge met Ina Strydom gesels. Ek gaan verwys na twee dinge wat redelik onbekend is: die Digitalisering van Vakkundige Woordeboeke, prof. [[Gerhard van Huyssteen]] en prof. Martin Puttkammer van NWU help ons daarmee. Ek sal dit eers werklik bemark as die eerste produk gelewer word; ons gaan dit definitief ook op Wikiwoordeboek laai. Tweedens verwys ek na Projek VOS (Vingers op sleutelbord). Die gedagte is dat daar op een dag volgende jaar bv. 'n Saterdag 'n klomp mense in verskeie lokale in stede en dorpe bymekaar kom en ons via TV/dataskakels hulle lei en aan die gang kry. Waar ons kan moet ons van ons gebruikers in persoon daar hê wat as fasiliteerders sal optree. Ja, dit gaan geld kos, ek het juis met van die Afrikaanse organisasies agter die skerms begin gesels... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 31 Julie 2026 (UTC) :Klink goed! [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] 14:49, 2 Augustus 2026 (Wie is hierdie skim?) ::Ook ingeskakel op RSG, dankie Oesjaar! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:46, 3 Augustus 2026 (UTC) ::: Volgens my rekords was dit die 100ste uitsending in ons klankargief. Baie Geluk! Dit beteken daar was seker al baie meer as 200 uitsendings aangesien ons nie klankgrepe van al die uitsendings kry nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:05, 5 Augustus 2026 (UTC) == Besoeke vir Julie == Gemeenskap, die besoeke vir Julie is 3,2 miljoen! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:56, 1 Augustus 2026 (UTC) == Die kontakbladsy == Hallo almal. Daar was besprekings 'n tyd gelede oor ons kontakbladsy. Die een hier: [[Wikipedia:Kontak]] En spesifiek oor die e-posadresse op daardie bladsy. Wie beheer dit? Lees enigiemand die e-pos ens.? Ek het 'n bietjie ondersoek ingestel en die meeste van die antwoorde wat ons nodig gehad het gekry. In opsomming word daai e-posadresse beheer deur spesiale sagteware wat Wikimedia gebruik. En Wikipedia gebruikers moet aansoek doen om lede te word van 'n spesiale span wat toegang kry tot die sagteware. Ek gaan aansoek doen (in 'n dag of twee) vir myself, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] en @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] om deel te wees van die span. Ek gaan net tydelik deel wees om uit te werk hoe alles werk, en dit te dokumenteer. As julle meer wil weet, of self by die span wil aansluit, lees dan die bladsye wat ek onlangs geskep/vertaal het: [[Hulp:Kontakbladsy]] en [[Wikipedia:Vrywillige Reaksiespan]]. Die bladsye is nie volledig nie, en hulp word waardeer. Ek verbeter dit soos ek meer leer/tyd kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:48, 1 Augustus 2026 (UTC) :Dankie Rooiratel, ek sien nou die nuutste boodskappe is heel onder aan die bladsy. Sal dit beslis nou meer gereeld lees en opvolg. [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-42919-45|talk]]) 14:47, 2 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het nou aansoek gedoen. Sien hier : https://meta.wikimedia.org/wiki/Volunteer_Response_Team/Volunteering#Rooiratel_&_Oesjaar_&_Elmarie_Waltman - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 20:49, 30 Augustus 2026 (UTC) == 130 000 artikel mylpaal! == Gemeenskap: daar is ons verby die 130 000 artikel mylpaal! Dankie aan almal wat bydraes gemaak het die afgelope tyd! 'n Ware spanpoging! Nou het ons iets om te bemark! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:57, 1 Augustus 2026 (UTC) :Fantasties! [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:11, 5 Augustus 2026 (UTC) == Kopiereg op foto's == Ek wil net seker maak dat ek die SA-kopiereg op foto's verstaan, want ons benodig by etlike persone foto's wat algemeen op die internet beskikbaar is. Google stel dit so: :In Suid-Afrika verval kopiereg op foto's 50 jaar vanaf die jaareinde waarin die foto aan die publiek beskikbaar gestel is, vir die eerste keer gepubliseer is, of geskep is indien dit ongepubliseer is. :Volgens die SA Regering se Kopieregwet hang die presiese vervaltyd af van spesifieke vrystellingsmylpale: *Gepubliseer of Openbaargemaak: "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk wettiglik aan die publiek beskikbaar gestel of vir die eerste keer gepubliseer word, watter termyn ook al die langer is", soos deur Lexology opgemerk. *Ongepubliseer: Indien die foto nie binne 50 jaar na die skepping daarvan gepubliseer of aan die publiek vertoon word nie, verval kopiereg "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk gemaak is", volgens Lexology. Ander webblaaie soos [https://www.svw.co.za/copyright-photographs/] blyk dit te bevestig. Mag ons dus Suid-Afrikaanse promosiefoto's van pre-31 Desember 1975 hier oplaai en gebruik? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:56, 3 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|JMK}}, ek het gekyk wie van my vriende daar buite kan help... Nie hierdie keer nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:27, 3 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:JMK|JMK]] vir moderne fotos is dit is beter en makliker om die kopiereghouer van 'n foto (die een wat die foto geneem het) te vra om dit onder 'n gebruikbare lisensie (vir wiki Commons) vry te stel (soos CC-BY-SA, of CC0) as om vir 50 jaar te wag. ::Vir ouer fotos, moet ons maar wag as ons nie die fotograaf kan kontak en vra om dit met 'n vrye lisensie vrystel nie. So ja, enige foto meer as 50 jaar na die publikasiedatum kan ons hier gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:36, 4 Augustus 2026 (UTC) == Sintaksfoute soos op 1 Augustus == Gemeenskap: [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Sintaksfoute] Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:55, 4 Augustus 2026 (UTC) == Ons Bakkiesblad... == Gemeenskap, sien die positiewe terugvoer hier... [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Bakkiesblad] Lekker [[Gebruiker:Sobaka]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 6 Augustus 2026 (UTC) == [[Baccalaureus Artium]] == Gemeenskap, moet die woord "artium" nie met 'n hoofletter geskryf word nie soos bv. [[Baccalaureus Pharmaciae]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 11 Augustus 2026 (UTC) :Volgens die WAT wel. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:11, 11 Augustus 2026 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, dan neem ek aan ''Magister artium'' moet ook verander word? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:29, 11 Augustus 2026 (UTC) :::Ja, ook volgens die WAT. Het nie nou tyd om dit self te doen nie - sal waardeer indien iemand anders kan. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:32, 11 Augustus 2026 (UTC) ::::Wat is die konteks van die bespreking? My BSc-sertifikaat van die Universiteit van Natal in 1969 was alles in Latyn en verklaar dat die "Gradum Scientiae Baccalaurei" aan my toegeken is. Watter tale is vir die Baccalaureus Pharamaciae sertifikaat gebruik? Latyn? Afrikaans? Engels? Engels en Afrikaans? Kan 'n mens net sommer "BA graad" of "BSc graad" of "MA graad" skryf? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:59, 13 Augustus 2026 (UTC) :::::Volgens die WAT is MA (sonder punte) die afkorting vir mega-[[ampère]] en BA die landkode vir [[Birma]] of die motorkenteken vir [[Maseru]], [[Basoetoland]]. B.A. is die afkorting vir [[Baccalaureus Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik die afkorting (met punte). So-ook is M.A. (met punte) die afkorting vir [[Magister Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik M.A. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:05, 14 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit moet dalk ook genoem word dat die hoofinskrywings in die WAT onder B.A. en M.A. is. Daar is geen inskrywings vir Baccalaureus Artium en Magister Artium nie. Laat ek 'n bietjie later in ander woordeboeke kyk. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:09, 14 Augustus 2026 (UTC) :::::::Die WAT, AWS 9 en AWS 11 gee almal Baccalaureus Artium en Magister Artium slegs met aanvangshoofletters. Die WAT en AWS 9 gee die afkortings B.A. en M.A. met punte en AWS 9 en AWS 11 gee die afkortings BA en MA sonder punte. Let op dat AWS 11 nie die afkortings met punte gee nie. Interessant genoeg gee die WAT slegs Baccalaureus met 'n aanvangshoofletter, maar baccalaureaat met 'n aanvangskleinletter. AWS 9 en 11 gee beide slegs baccalaureus met 'n aanvangskleinletter. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:00, 15 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|Pynappel}}, ek het alle plekke waar BA en MA voorkom na die punt weergawes verander. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:21, 18 Augustus 2026 (UTC) ::Baie dankie vir jou moeite, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Volgens [[Wikipedia:Titelriglyne]] geniet die AWS egter voorkeur. ::{{cquote|Hou by Afrikaanse spelling soos voorgeskryf in die Afrikaanse woordelys en spelreëls. HAT, WAT en Pharos se Afrikaans-English/Engels-Afrikaanse woordeboeke word ook as gesaghebbend beskou. Waar die bronne verskil word voorkeur gegee in die volgorde wat die bronne hier gelys is.}} ::Moet ek 'n robot gebruik om die punte by al die afkortings van grade te verwyder? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:54, 18 Augustus 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] , ja asb! Ten minste is almal nou dieselfde. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:26, 19 Augustus 2026 (UTC) == LitNet oor Wikipedia en terugvoer van Wikimania 2026 == "Van mens tot masjien: Wikipedia en die voortbestaan van betroubare kennis", meningsartikel gebaseer op my Wikimania 2026 ervaring. https://www.litnet.co.za/van-mens-tot-masjien-wikipedia-en-die-voortbestaan-van-betroubare-kennis/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:51, 13 Augustus 2026 (UTC) Terugvoer oor Wikimania 2026 is beskikbaar by die projekblad: [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia by Wikimania 2026]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:32, 15 Augustus 2026 (UTC) == Geregistreerde gebruikers == Gemeenskap, ek sien ons Geregistreerde gebruikers is nou meer as 210,000! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:10, 13 Augustus 2026 (UTC) :Dit is tans 210 455 volgens die [[Afrikaanse Wikipedia]]-artikel. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:38, 18 Augustus 2026 (UTC) == Inhoudsopgawe == Ons prente het skielik 'n inhoudsopgawe bo die prent. Enige rede daarvoor? Dis onnodig en neem ruimte op. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:31, 14 Augustus 2026 (UTC) :Iemand het bg. na 'n meer sinvolle posisie geskuif. Nou baie beter. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 22:04, 20 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Titelriglyne (geografiese name)]] == Ek het 'n nuwe beleidsbladsy vir titelriglyne vir geografiese name m.b.v. Claude geskep. Dit is gebaseer op die Engelse weergawe [[:en:Wikipedia:Naming conventions (geographic names)]], maar aangepas vir die Afrikaanse Wikipedia. Dit lyk vir my sover soos 'n heel redelike vertrekpunt, maar gaan kyk gerus daarna en laat weet indien daar enige groot probleme is. Vir klein goed of voorgestelde veranderings, wysig die bladsy sommer direk. Indien daar 'n meningsverskil oor enigiets ontstaan, kan ons dit op die besprekingsbladsy daar bespreek. Nadat daar 'n konsensus ontstaan het, kan ons {{ss|beleid}} bo-aan voeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:32, 18 Augustus 2026 (UTC) : Die "prompt" (por?) wat ek gebruik het, is: ''Vertaal hierdie Wikipedia-konvensie na Afrikaans en pas dit aan vir die Afrikaanse Wikipedia:''. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:33, 18 Augustus 2026 (UTC) == Kunsmatige intelligensie en Wikipedia == Ek deel hiermee ‘n e-pos van Gebruiker Eugene Egbe (Franse Wikipedia) wat op die Wikimedia netwerke versend is vir diegene wat geïnteresseer is in [[kunsmatige intelligensie]] en die impak daarvan. “Geagte Gemeenskapsleiers/lede, Tydens Wikimania in Parys het ek die kans gehad om met 'n paar gemeenskapslede te gesels wat hul kommer uitgespreek het en die behoefte aan 'n bespreking oor die gebruik van KI-platforms in ons gemeenskap en daaglikse werk. Hierdie besprekings vind al in ander gemeenskappe plaas, daarom dink ons dit sal goed wees om 'n oorsig van ons gemeenskap en die impak wat KI veroorsaak, te hê. Vir hierdie doel doen ons 'n kort opname om te verstaan hoe gemeenskappe soos joune dink oor en KI gebruik, en ons sal graag jou hulp wil hê om dit voor jou lede te kry tydens byeenkomste of *'n Paar dinge wat ons hoop jy kan doen:* 1. Deel die opname met jou gemeenskapslede — dit neem ongeveer 5 minute om te voltooi. Hier is die skakel: *Opnameskakel*<https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeBkEfLmmmpCyKjWv-zMrFEfa55w1x0vWvi7JTP-2LGNhF5EQ/viewform?usp=header> 2. Sluit aan by 'n kort oproep (of stuur 'n verteenwoordiger) om jou gemeenskap se perspektief op KI direk te deel. Ons beoog om dit tot [30–45] minute te hou en beplan dit vir iewers in *middel-September*. As 'n oproep vir jou werk, antwoord net met 'n paar tye wat jou pas (of wys ons na wie ook al in jou span die regte persoon sou wees), en ons sal iets op die kalender kry. Baie dankie dat jy dit oorweeg het. Jou persoonlike en gemeenskap se insette sal werklik vorm wat ons in hierdie studie leer.” Deel gerus enige voorlopige opmerkings of belangstelling oor bogenoemde hier. Die vraelys bo is baie generies en nie spesifiek op Wikipedia gerig nie maar gee ‘n opsie om jou e-pos adres te deel om in verdere gesprekke deel te neem. Dit is seker een van vele inisiatiewe wat oor hierdie onderwerp sal volg. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 15:28, 20 Augustus 2026 (UTC) :Ek het 'n probleem raakgeloop. Vir een opsie wat ek nee geantwoord het, wil hy nie aanvaar nie. Jammer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:19, 20 Augustus 2026 (UTC) As ons nou hier oor die gebruik van KI op Wikipedia gesels: Ek sien nou 'n klomp artikels wat met KI uit Engels vertaal word. Een van die Wikipedia-beleid is dat mense artikels volgens bronne self skryf. Jy lees die bron en brei daarvolgens die artikel uit. Wikipedia is 'n ensiklopedie en dit noem ons ensiklopediese werk. As 'n KI 'n artikel vertaal, is dit hoogs onwaarskynlik dat die bronne volgens ensiklopediese waardes geraadpleeg is. Ook op die Engelse Wikipedia kan daar foute in enige artikel wees wat jy self moet uitsorteer volgens die bronne wat gelys is. Byvoorbeeld is die gebruik van KI vir artikelwerk op die [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse Wikipedia]] ontoelaatbaar. Sodra jy een artikel met hulp van KI uitbrei, was dit jou laaste aksie daar. Die [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse Wikipedia]] wil dit ook nie hê nie, dieselfde op die [[:en:Wikipedia:Editing policy#Artificial_intelligence_additions|Engelse Wikipedia]]. Ander neem weke om een artikel tot op meer as 30&nbsp;000 of 40&nbsp;000 uit te brei omdat die bronne geraadpleeg word, maar nou sien ek 'n klomp uitgebreide artikels binne een dag, ook sensitiewe onderwerpe soos [[Mekka]], [[Jerusalem]], ens. Gemeenskap, wat is julle mening daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:47, 23 Augustus 2026 (UTC) :Die onbesonne gebruik van KI is 'n ernstige probleem. My antwoord op die vraag wat my meeste bekommer was: ::''> Bad results; inaccurate information; perpetuation/reflection of popular human bias, AI fabrication/ hallucination; AI agents wilfully steering people towards a synthesised opinion. People losing independent abilities and the ability to think logically. '' :Masjiengeskrewe teks het nie lekker idiomatiese taalgebruik nie, maar as mens dit met versigtigheid benader, is dit 'n handige hulpmiddel. Ek het al 'n dosyn artikels met die hulp van masjienvertaling opgestel en niemand het nog werklik gekla oor my taal nie. Ons moet oppas om die baba met die badwater uit te gooi. :Mense kan snert skryf sonder KI, hoewel KI dit moontlik maak om groot volumes snert te skryf wat baie moeilik raak om te identifiseer en taalkundig reg te trek na die tyd. :Wie van ons kyk nog na die lyste [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Artikels_wat_geproeflees_moet_word Artikels wat geproeflees moet word] en [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Kategorie:Gaan_taal_na Gaan taal na]? :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:44, 24 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is 'n gebruik van die begin van hierdie taalweergawe van Wikipedia om artikels uit ander taalweergawes te vertaal. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:51, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die grootste gevaar met die gebruik van KI op Wikipedia lê waarskynlik nie in die tegnologie self nie, maar in onbeheerde en ongekontroleerde gebruik daarvan. KI kan feite verkeerd weergee, bestaande foute uit ander taalweergawes versterk en, besonder ernstig vir ’n ensiklopedie, bronne hallusineer of selfs geloofwaardige maar geheel en al fiktiewe verwysings skep. Dit sou egter na my mening uiters kortsigtig wees om KI daarom volledig op die Afrikaanse Wikipedia te verbied. Ons werk met ’n betreklik klein aktiewe gebruikersbasis en ’n enorme hoeveelheid kennis wat nog in Afrikaans ontsluit moet word; verantwoordelike KI-gebruik kan vertaling, taalversorging, opsomming en die aanvanklike verwerking van bronne aansienlik vergemaklik. Die kernbeginsel behoort eerder te wees dat die '''menslike redigeerder verantwoordelik bly vir die finale inhoud''': feite en verwysings moet teen die oorspronklike bronne nagegaan word, KI-gegenereerde bronne mag nooit sonder verifikasie aanvaar word nie, en sensitiewe of omstrede onderwerpe behoort aan strenger kontrole onderwerp te word. Wat ons dus nodig het, is nie ’n algehele verbod nie, maar ’n stel duidelike "beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI" wat Wikipedia se bestaande vereistes van verifieerbaarheid, neutraliteit en betroubare brongebruik versterk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:51, 24 Augustus 2026 (UTC) : Ons slim manne {{Ping|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|Sobaka|BurgertB|Naudefj}}, kom ons probeer die volgende: Pynappel sê hy gebruik tans Claude Code as vertaler. Neem die inhoud van [[kapasitor]] wat hy vertaal het en vertaal dit weer met Claude Code. Vergelyk met sy weergawe. Vertaal dit dan met sê drie ander taalmodelle, ek wil bitter graag sien wat dit ons gaan vertel. As kontrolemaatreël kan ons die eksperiment herhaal met 'n ander artikel wat Pynappel gedoen het. Julle het my nuuskierig gemaak... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:14, 24 Augustus 2026 (UTC) ::Goeie idee @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]! Ek stem saam dat ons KI kan gebruik om vir foute te kontroleer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:17, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Ek het die bywerking aan die artikel [[Nasionalisme]] deurgegaan, aangesien dit ’n onderwerp is waarmee ek vertroud is. Die vertaling was oor die algemeen akkuraat; die enigste werklike fout wat ek kon opspoor en regstel, was ’n verkeerde skakel na ’n persoon met dieselfde naam. :::Wat belangrik is, is dat Gebruiker:Pynappel ook sy [[porboodskap]] uiteengesit het by [[Gebruiker:Pynappel/monster]]. Dit toon duidelik hoe [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] die vertaling moet benader. Dit is belangrik vir deursigtigheid, omdat ander gebruikers kan sien watter instruksies aan die taalmodel gegee is en die vertaalstrategie daarvolgens kan beoordeel. :::Ek het nie die hele nuwe vertaling deur [[ChatGPT]] laat vergelyk nie. Daar sal uiteraard stilistiese verskille tussen taalmodelle wees — en selfs binne dieselfde taalmodel kan uitsette met verloop van tyd verskil — en ’n volledige vergelyking sou ’n omvangryke taak wees. Ek het daarom ’n ietwat obskure paragraaf oor nasionaal-anargisme gekies om die vertalings van Claude en ChatGPT met mekaar te vergelyk. :::Die opdrag aan ChatGPT was: “Vergelyk hierdie twee vertalings. Is daar enige fundamentele verskille of probleme? Uiteraard hoef die vertalings nie identies te wees nie, maar sou daar enige probleme wees met die laaste vertaling, dus dié van Claude?” :::ChatGPT se antwoord was onder meer: “Daar is geen fundamentele inhoudelike probleem met die laaste vertaling wat jy aanhaal nie. Dit dra die kern van die Engelse teks redelik akkuraat oor en is selfs meer kompak en geskik vir ’n Wikipedia-artikel. Daar is egter ’n paar plekke waar ek dit sou aanpas, hoofsaaklik om betekenisnuanses, terminologie en neutraliteit te verbeter.” :::Ek het na die voorstelle gekyk. Sommige daarvan het beslis meriete gehad, maar die meeste was eerder stilistiese verfynings as noodsaaklike regstellings. ChatGPT het afgesluit met: “Kortom: die vertaling is bruikbaar en bevat geen ernstige verdraaiing van die oorspronklike nie. Die twee terme wat ek beslis sou regstel, is ‘gemeenskaplike’ → ‘kommunitaristiese’ en ‘versoen’ → ‘kombineer’. Die res is hoofsaaklik stilistiese verfyning en die vraag hoeveel van die oorspronklike detail jy wil behou.” :::Ek het dié twee veranderinge aangebring. Hulle was waarskynlik nie krities nie, maar ek stem saam dat die aangepaste terme in die betrokke konteks meer akkuraat is. :::Op grond van hierdie beperkte evaluasie kan ek nie fout vind met Pynappel se benadering nie. Dit bly uiteraard wenslik dat gebruikers nuwe teks self deurgaan en nie bloot die uitset van ’n taalmodel ongekontroleerd aanvaar nie. Veral skakels, eiename, vakterminologie, betekenisnuanses en die verband tussen stellings en aangehaalde bronne behoort nagegaan te word. :::Die risiko van hallusinasies is in hierdie soort taak waarskynlik laer as wanneer ’n taalmodel gevra word om nuwe inhoud uit eie kennis te skep, omdat dit hoofsaaklik ’n bestaande teks vertaal. Die risiko is egter nie nul nie. ’n Taalmodel kan steeds ’n naam verkeerd interpreteer, ’n skakel met die verkeerde persoon verbind, ’n betekenisnuanse verander, ’n term te vry vertaal, of selfs ’n stellingsverband subtiel verskuif. Die belangrike beginsel behoort dus nie te wees dat KI-vertalings sonder meer aanvaar of verwerp word nie, maar dat die uitset verifieerbaar moet wees en deur ’n gebruiker nagegaan word voordat dit as betroubare ensiklopediese teks beskou word. :::Vir my is die nuttigste aspek van Pynappel se benadering juis die deursigtigheid daarvan: die bronmateriaal is bekend, die porboodskap is beskikbaar en die vertaalproses kan deur ander gebruikers nagegaan en herhaal word. Dit maak gemeenskapskontrole moontlik en bied ’n veel beter vertrekpunt vir verantwoordelike gebruik van KI as ’n proses waarvan die instruksies en werkswyse onbekend is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:39, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die outeur wat inligting op Wikipedia plaas, is verplig om dit volgens die bronne wat verskaf is, te verifieer. '''Altyd.''' Dit is nie onderhandelbaar nie. Sien [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Haal bronne aan]]. Dit is onmoontlik dat al hierdie artikels binne een dag self gelees en die inhoud volgens die bronne geverifieer is. Om somer so reuse Wikipediaartikels met KI te vertaal maak Wikipedia fakties die bron, en Wikipedia is nie 'n bron vir Wikipedia nie. Hoekom sit ander dan vir dae of self weke aan een artikel en vertaal dit stiptelik volgens die bronne wat aangegee is? Probeer maar een KI-artikel op die Duitse, Engelse of Nederlandse Wikipedia te plaas. Ek haal my bogenoemde aan, dit word op ander taalweergawes nie toegelaat nie. Wikipedia is 'n betroubare ensiklopedie en dit is ensiklopediese werk om die bronne te lees en daarvolgens die artikel te skryf. Artikels word slegs deur mense geskryf wat die bronne lees. Dit geld ook vir vertaalde artikels. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:41, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] is jy seker dit geld ook vir vertaalde artikels? As 'n mens die inhoud van 'n ander taalweergawe vertaal en die aangehaalde bronne saam oorbring, dan aanvaar 'n mens dat die oorspronklike outeur die bronne nagegaan het. Ander Wikipedias het immers ook die vereistes van verifieerbaarheid en om betroubare bronne aan te haal. As daar van vertalers verwag word om elke bron na te gaan, dan sal ons wiki bitter stadig groei, en ons sal duisende artikels wat reeds geskep is en waarvan die bronne wat oorgebring is, nie weer nagegaan is nie, moet skrap. Indien dit ons beleid is, moet ons dit dalk hersien, want vertalers hier werk al jare so. Myns insiens is daar geen rede om so 'n beleid te hê nie. Ek stem saam met @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dat artikels nie geskep moet word met die afvoer van 'n KI wat gepor is om uit eie kennis of navorsing nuwe inhoud te skep nie. Ek kan nie sien hoe dit sin maak om die blote vertaling van teks wat reeds nagegaan is en met bronne gestaaf is, te verbied nie. Dalk moet ons dringend 'n beleid hier opstel sodat almal op dieselfde bladsy in verband met hierdie kwessie is. Terloops, Google Translate gebruik ook KI, en ek dink nie enigiemand gaan voorstel dat dit verbied moet word nie. Maar ek kan sien dat jy bekommerd is dat die nuwe volume van inhoud moeilik is om na te gaan. My voorstel daar sou wees om soos verder bo genoem en soos Sobaka reeds gedoen het, ook 'n KI te gebruik vir hierdie kontrole. Ek wil die 1&nbsp;000 artikels in [[:meta:List_of_articles_every_Wikipedia_should_have]], waarvan baie op afwiki na 20 jaar van afwiki se bestaan steeds saadjies is of verouderd is of foute bevat of selfs masjienvertalings is, met behulp van KI verbeter en uitbrei. Maar ek sal dit vir eers stadig vat, aangesien daar nou 'n gesprek hieroor plaasvind en ek in elk geval ander dinge het om te doen. Intussen nooi ek jou uit om na die ca. 50 artikels op [[Gebruiker:Pynappel/monster]] wat reeds met behulp van KI uitgebrei is, te gaan kyk, en oorweeg of die nuwe weergawes na uitbreiding met KI beter is as die vorige weergawes, ten spyte van enige foute wat van die Engelse weergawe oorgedra is of self deur die KI begaan is. Intussen gaan ek voort met saadjies oor poskodes in Lesotho. Ek gebruik Pywikibot hiervoor, nie 'n KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:10, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::{{Ping|Pynappel}} myns insiens geld dit veral vir vertaalde artikels, omrede Wikipedia nie 'n bron vir Wikipedia is nie. Die outeurs aan die ander kant is mos ook mense en mense maak foute. Ek sien gereeld foute op die Engelse Wikipedia of inhoud wat nie deur die genoemde bron gestaaf word nie. Ek het egter nie die tyd om hulle foute te verbeter nie, ek is reeds besig met my eie foute. ;) Kyk nou wat ek sedert dae doen, ek verskaf nog bronne vir my ou voorbladartikels en al die bronne het ek geraadpleeg. As ek vashaak met Afrikaans gebruik ek ook Google Translate, maar oorwegend skryf ek die sin dan self omdat ek nie tevrede is met die vertaling nie. Myns insiens het dit in die afgelope jare verswak. Ek vermy rekenaarvertaalde inhoud soos die pes. Ek wil Afrikaanssprekendes nie kwaad maak met onverstaanbare artikels nie. Myns insiens is dit 'n klap in die gesig vir 'n moedertaalspreker as jy sy taal nie respekteer nie en swak inhoud lewer (hier verwys ek na al die "gaantaalna"-artikels). :::::Ek raak net bekommerd oor die grote en hoeveelheid van al die KI-artikels. Ander mense neem baie tyd vir die uitbreiding van een artikel. Sien my werk vandag, drie artikels waaraan ek my vrye tyd spandeer het, al die bygevoegde bronne het ek geraadpleeg. Ek kon staat maak op die Engelse Wikipedia, maar ek doen nie, ek lees die bron. As die bron nie hulle inhoud staaf nie, dra ek dit nie oor nie. Bv. bevolkingsgetalle. Ek wil hulle in 'n amptelike bron self sien, nie op die Engelse Wikipedia nie. Ek beskou dit as "blind" om volledig op die Engelse Wikipedia te vertrou en hulle goed oor te dra sonder om die bronne te raadpleeg. Wat my betref is dit nie ensiklopediese werk nie. Lees maar net die eerste sin op [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]]: ''Die Wikipedia ist ein Projekt mit '''von Menschen für Menschen''' recherchierten und geschriebenen Inhalten.'' :::::Google Translate: "Wikipedia is 'n projek met inhoud wat deur mense, vir mense, nagevors en geskryf is." :::::My vertaling: "Wikipedia is 'n projek met inhoud nagevors en geskryf deur mense vir mense." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:31, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit lyk my waar ons verskil is oor die vertalingsproses, en hoe daardie proses moet lyk en watter hulpbronne gebruik mag word en of bronne wat oorgebring word, nagegaan moet word. In my opinie word by vertaling Wikipedia nie as 'n bron gebruik nie, want die bronteks is op sigself op bronne gebaseer, en is deur 'n mens nagevors en geskryf. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:44, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::::{{Ping|Pynappel}} lyk my die Duitse Wikipedia is streng wat vertalings betref: [[:de:Wikipedia:Übersetzungen#Wikipedia ist keine Quelle]]: ''Anderssprachige Artikel können daher zwar als Vorlage für das Erstellen eines deutschsprachigen Artikels dienen, jedoch sollte der Übersetzer selbst sicherstellen, dass sein Text durch reputable externe Quellen gedeckt ist. Das bedeutet, dass der Übersetzer alle übernommenen Inhalte auf Korrektheit prüfen sollte und auch die dafür verwendeten Quellen prüft, bevor er sie als Beleg (zum Beispiel als Einzelnachweise) angibt.'' :::::::"Anderstalige artikels mag as 'n sjabloon vir die skepping van 'n nuwe Duitse artikel dien, maar die Vertaler moet self seker maak, dat sy teks deur betroubare eksterne bronne gestaaf word. Dit beteken, dat die vertaler al die oorgeplaaste inhoud vir korrektheid moet nagaan en ook die daarvoor geraadpleegde bronne nagaan, voordat hy hulle (bv. as 'n verwysing) aanhaal." :::::::Sien, met ander woorde is die vertaler verplig om te sorg dat die teks wat hy plaas akkuraat is. Niemand anders is daarvoor verantwoordelik nie, al het 100 skrywers die oorspronklike artikel saamgestel. Jy plaas die teks, jy is verantwoordelik daarvoor. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:56, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dit is inderdaad strenger as die ''de facto'' situasie tans hier en is iets waaroor ons dan nou voor die naderende KI-storm uitsluitsel sal moet kry. Soos reeds gesê, sal ek vir eers terwyl ons hierdie onderwerp bespreek nie nuwe artikels in my monster met KI uitbrei nie. Intussen gaan ek voort met my saadjies oor poskodes in Lesotho, waarvoor ons al 20 jaar wag en ek seker is almal baie opgewonde oor is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:00, 24 Augustus 2026 (UTC) Ek stem saam met SpesBona dat die volume van die onlangse plasings ’n geldige bekommernis is. My grootste voorbehoud geld egter oor meer tegniese artikels soos [[kapasitor]] en [[waarskynlikheidsleer]], waar gespesialiseerde vakterminologie voorkom en ’n KI-vertaling maklik ’n Afrikaanse term kan kies wat taalkundig aanvaarbaar lyk, maar vakinhoudelik verkeerd of ongebruiklik is. Ongeag watter hulpmiddel vir vertaling gebruik word, behoort die hoeveelheid nuwe inhoud dus binne perke te bly wat realistiese menslike nasiening moontlik maak. Ek dink Pynappel het terselfdertyd ’n belangrike punt beet dat ons moet onderskei tussen KI wat nuwe inhoud uit eie “kennis” genereer en KI wat gebruik word as hulpmiddel om bestaande, reeds verwysde Wikipedia-inhoud te vertaal of te verbeter. Die vraag oor hoe deeglik elke oorgebringde bron weer nagegaan moet word, is waarskynlik iets waaroor ons as gemeenskap uitdruklik uitsluitsel moet kry. Dit is duidelik dat daar tans verskillende praktyke en verwagtings bestaan. Die menslike aard van die Wikimedia-projekte moet uiteraard beskerm word. Op langer termyn wil ons juis ’n moontlike [[Dooie-internetteorie|dooie-internet]] help voorkom – ’n internet waarin KI-gegenereerde inhoud oorheers, masjiene toenemend ander masjiene as bronne gebruik en oorspronklike, naspeurbare menslike kennis geleidelik onder ’n vloed sintetiese inhoud verdwyn. Wikipedia se besondere waarde lê juis daarin dat mense verantwoordelikheid aanvaar vir wat hulle skryf, vertaal, verifieer en verbeter. Dit beteken egter nie dat ons die moontlikhede wat KI bied, moet verwerp nie. Veral op ’n kleiner Wikipedia kan dit, indien dit verantwoordelik gebruik word, help om bestaande inhoud te verbeter, agterstande aan te spreek en ons kennisbasis uit te bou. Pynappel se inisiatief het in dié opsig ’n nuttige gesprek ontketen en die Afrikaanse Wikipedia nogal wakker geskud oor ’n vraag waarmee ons in elk geval toenemend gekonfronteer gaan word. Ek is daarom besig om ’n konsep, “'''Beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI op die Afrikaanse Wikipedia'''”, op te stel. Ek sal dit binnekort plaas, nie as ’n finale beleid nie, maar as vertrekpunt vir gemeenskapsbespreking oor onder meer menslike verantwoordelikheid, bronverifiëring, vertaling, vakterminologie, deursigtigheid en die tempo waarteen KI-ondersteunde inhoud geplaas behoort te word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sien die verwante gesprek by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]]. Ek stem wel saam dat, sou ons KI-ondersteunde bydraes vir 'n aantal spesifieke gebruike toelaat, die volume van bydraes te veel kan wees vir menslike bydraers om na te gaan. Daardie probleem kan dalk opgelos word deur 'n plafon op die aantal KI-ondersteunde wysigings per tipe bydrae (bv. skep van nuwe artikels of uitbreiding van bestaande artikels deur middel van vertaling) en gebruiker, asook 'n plafon op die totale aantal KI-ondersteunde bydraes vir die hele projek per maand of ander tydperk, saam met 'n kontrolelys van hierdie bydraes en of dit deur 'n mens nagegaan is. Hierdie kontrolelys kan bv. 'n kategorie wees wat deur 'n sjabloon op die bladsy gevoeg word. Die sjabloon kan ook lesers waarsku dat die artikel deur KI bygewerk is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:37, 26 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ping|Pynappel}} die voordele van KI: wat die een binne sekondes kry, beteken vyf uur se werk vir die ander. Ek was vyf uur met dié goed besig en van die punte is as verkeerd bewys. KI ontneem jy nie daarvan om self die bronne te lees nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:06, 26 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dankie, ek dink die artikel is nou beter, en wanneer die volgende model op die artikel opgelei word, sal sy afvoere ook meer akkuraat wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:23, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::{{Ping|Pynappel}} dit raak die punt oor vertalings direk, aangesien die Duitse en Afrikaanse artikels identies is. Die meeste bronne is aan my bekend en ek kan die artikel daarvolgens aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::::Ek het nou uiteindelik opgevang met al die gesprekke op geselshoekie. Daar is nou baie woorde, en baie emosies oor die onderwerp. Soos ek dit sien is die hoof-kwessies: :::::# Gebruik KI vir nuwe inhoud of nie. (Lyk my meeste mense stem saam NEE). :::::# Gebruik KI vir vertalings of nie. (Die vraag lei na kwessie #3) :::::# Inhoud op afwiki wat vertaal is van 'n ander wiki vereis dat die vertaler elke bron verifieer. :::::# As ons KI gebruik om groot volume artikels/inhoud te skep, hoe gaan ons tred hou? :::::<br /> :::::Kwessie 1 dink ek nie ons hoef dit verder te bespreek nie. Maak kom ons maak dit 'n amptelike beleid. :::::Kwessie 2 hang af aan kwessie 3. :::::Kwessie 3 dink ek vereis 'n stem van al die lede van afwiki. Ek dink nie @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] se standpunt hieroor is die norm nie. :::::Kwessie 4 moet nog verder bespreek word. :::::<br /> :::::Het ek enige iets gemis? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:47, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::Gister se eksperiment by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] het juis bewys dat jy die bronne moet raadpleeg as jy 'n artikel wil vertaal. KI het probeer om foute in my vertaling te vind en misluk. Die artikel was net hier en daar verouderd; slegs een, twee klein foutjies: 'n verkeerde datum en 'n verkeerde plek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:19, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Nee, dit het die teendeel bewys: dat mense en KI foute maak. Foute word nie uitgeskakel deur 'n verbod op KI nie. Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:28, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dan is mense binnekort onnodig hier. 'n Bot skryf artikels, 'n KI brei dit uit en 'n bot hou dit op datum. Dan kan ek maar iets anders doen in my vrye tyd. Soos om mense te ontmoet. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::"Dan is mense binnekort onnodig hier." Verduidelik asb. vir ons hoe jy tot hierdie gevolgtrekking kom sodat ons ook jou argument kan volg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:47, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::My gevolgtrekking uit "Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:56, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek begin al hoe meer en meer ontuis hier voel... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dis eintlik net SpesBona sover wat kla. Kom ons hoor wat sê die ander. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:37, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dieselfde gevoel hier. Al die jare vir kwaliteit in Afrikaans geoffer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) ::: Al julle antwoorde is spekulatief van aard bv. KI gaan verbeter. Jammer, ek is realis, antwoorde moet presies wees. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 27 Augustus 2026 (UTC) == Officer's mess == Hulle sê: "An officer's mess is more than just a dining room; it is a complete building or dedicated facility where commissioned military officers eat, relax, and socialize." Wat sou dit op Afrikaans wees? Duits gebruik "Messe", maar ek twyfel of dit goed oordra na Afrikaans. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sou offisiersklub kon werk? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:07, 25 Augustus 2026 (UTC) ::Dit is 'n Menasie of offisiersmenasie. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 13:39, 25 Augustus 2026 (UTC) :::Dankie vir albei voorstelle. Ek vermoed "menasie" is die woord wat my ontgaan het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:04, 25 Augustus 2026 (UTC) == Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 == Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026. Boodskap van Wikimedia ZA: “Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale. Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek: Wat Wikipedia is Die Vyf Pilare van Wikipedia Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument Die skep van nuwe artikels Die byvoeg van verwysings en beelde Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra. Komende Werkswinkels SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch '''7–8 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie '''10–11 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus '''17–18 September 2026''' Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC) == Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging == Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes: “Beste Wikimediane, Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur artikels oor die teiken inheemse taal Wikipedias uit te brei en te verbeter. ;Belangrike Besonderhede Datums: 1–30 September 2026 - Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi, Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans - Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns, gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde. Hoe om Deel te Neem 1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard <https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign> (Wagwoord: Heritage). 2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia. 3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer. Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en dashboard te gebruik: Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST - Skakel: Sluit aan by Google Meet <https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&hs=122> Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering: - 1ste Plek: R5,000 - 2de Plek: R3,000 - 3de Plek: R2,000 Kontak info@wikimedia.org.za Vriendelike groete WikimediaZA Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” [Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)] :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC) ::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar. ::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar. ::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie. ::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC) == Nuwe botartikels == Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! ::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] ("Koördinate: Missing latitude") ::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad. :Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC) :Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Wat is die verskil tussen 410 en 410&nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC) :::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) : Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin. ::* [[Shailene Woodley]] ::* [[Jenna Ortega]] ::* [[Anna Held]] ::* [[Elton John]] ::* [[IJustine]] ::* [[Sydney Sweeney]] ::* [[Beatrice Straight]] ::* [[Alec Baldwin]] ::* [[Raquel Welch]] ::* [[Timothée Chalamet]] ::* [[Rami Malek]] ::* [[George Carlin]] ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC) == Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) == Hallo almal Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118). Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek: * Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie. * Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie. * Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word. * Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue. Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte. === Wat presies aangevra sal word === * Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking * 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys * Subbladsye aangeskakel * ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie * Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie) * VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte === Punte waaroor ons moet besluit === # '''Die naam.''' "Konsep" / "Konsepbespreking", of eerder "Klad" / "Kladbespreking"? Ander voorstelle is welkom. # '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')? # '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk? # '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies? === Hoe dit tegnies werk === Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is: # Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis. # 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]). # 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi. Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur. === Alternatief === As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is. === Steun, teen, kommentaar === Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC) :: Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC) :::Steun idee :::#Konsepartikel :::#Gebruikers wat bevestig is :::#Ses maande klink redelik :::#Net by keuse maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep moet dit duidelik wees daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) :Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC) == Malfunction... == Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC) :Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk :* nie behoorlik funksioneer nie :* foutief funksioneer :* gebrekkig funksioneer Informeel: Die masjien het begin probleme gee. :As selfstandige naamwoord: Fout :* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots. :: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het. :* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction. :: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid. :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC) ::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling: ::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het. ::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer. ::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC) :::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC) ::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Pynappel/Konsep/Ratko Mladić|Ratko Mladić]] == Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC) :Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. :Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie. :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC) == FAK-voorsitters == Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC) 495vm850yptx6oisrs33jsbl86p5dwy 4 5338 2964406 2963323 2026-09-01T22:13:19Z Oesjaar 7467 /* Verwyderingsnominasies */ Verwyder. 2964406 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia-Bladsyverwydering}} <div class="infobox" style="width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;"> ::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:''' * [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]] * [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]] * [[#Sien ook|Sien ook]] * [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]] </div> {{argiefboks|3 | argief1 = [[/argief2024|2024]] | argief2 = [[/argief2025|2025]] | argief3 = [[/argief2026|2026]] }} == Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer == # Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy. # Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: <nowiki><noinclude>{{verwyderingskandidaat}}</noinclude></nowiki>. # Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is. # '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&action=edit&section=new Voeg die bladsy hier by]''' # Voeg die rede vir die nominasie by. Die proses van nominasie is nie 'n geval van "die meerderheid wen" nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers. Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien. Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|verwyder}} ({{verwyder}}) * {{sl|hou}} ({{hou}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) * {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}} En administrateurs by uitvoering: * {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}}) == Betwisting van 'n verwydering == Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien. == Spoedige verwydering == Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes: {{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}} 'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig <nowiki>{{Skrap|rede}}</nowiki> bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die <nowiki>{{skrap}}</nowiki>-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies "Wys geskiedenis" en "Meer" bo-aan die betrokke bladsy. == Sien ook == ''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.'' * [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie. * [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie. * [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]] == Verwyderingsnominasies == __TOC__ === [[Ziané Saayman]] === * {{verwyder}} – Geen ensiklopediese waarde nie, suiwer bemarking. Tot vanoggend toe nog nooit van die persoon gehoor nie. Groete! * {{verwyder}} – Behalwe vir die sosiale media- liedjie uit 2025 kon ek nie enige ander informasie opspoor oor die persoon nie. Dink nie sy is noemenswaardig genoeg vir 'n artikel op die Afrikaanse Wikipedia nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:17, 21 Julie 2026 (UTC) * {{hou}} – dis mos nie 'n "crime" om oor iets goeds te skryf nie. Ook, wat "bemark" sy, CD's of braaibroodjies? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 24 Augustus 2026 (UTC) * {{neutraal}} – sover net bekend vir een liedjie. Op baie ander wikis is 'n "one-hit-wonder" noemenswaardig genoeg om te hou. Ek gee nie om of ons dit hou of skrap nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:29, 24 Augustus 2026 (UTC) === [[Husayn ibn Ali]] === * {{verwyder}} - Bestaan nie in Engels nie en slegs een bron ''Ensiklopedia van Iran''. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:54, 21 Julie 2026 (UTC) * {{Hou}} - Skakel ingesit en inderdaad is die dood van Husayn een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis. Vinnig deurgelees en kom voor of dit ooreenstem met die Engelse artikel. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:12, 21 Julie 2026 (UTC) * {{Hou}} - Bestaan op 90 wikis insluitend enwiki. Inhoud lyk goed vir my. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:26, 24 Augustus 2026 (UTC) === [[Candy crush]] === * {{verwyder}} - ek sien nie meer kans om teen KI-produkte te veg nie, Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:24, 23 Augustus 2026 (UTC) * {{Hou}} - Het dit herskryf sodat dit sin maak. Is 'n baie bekende speletjie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:29, 23 Augustus 2026 (UTC) * {{Hou}} - Een van die mees gespeelde videospeletjies ter wêreld - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:27, 24 Augustus 2026 (UTC) === [[Jan-Willem Breure]] === * {{Verwyder}} - sien vorige gesprek hier : https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Checklijst_langdurig_structureel_vandalisme/Glenn_Roggeman_%26_Jan-Willem_Breure - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:11, 27 Augustus 2026 (UTC) * {{Verwyder}} - [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:22, 27 Augustus 2026 (UTC) * {{Verwyder}} - [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:45, 28 Augustus 2026 (UTC) === [[Isis Fashion Awards]] === * {{Verwyder}} - sien vorige gesprek hier : https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Checklijst_langdurig_structureel_vandalisme/Glenn_Roggeman_%26_Jan-Willem_Breure - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:11, 27 Augustus 2026 (UTC) * {{Verwyder}} - [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:22, 27 Augustus 2026 (UTC) * {{Verwyder}} - [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:45, 28 Augustus 2026 (UTC) === [[Konsep 5]] === * {{Verwyder}} - bestaan reeds. Artikel is nie neutraal nie, gebruik eerste persoon en nie op Wikipedia standaard nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:45, 28 Augustus 2026 (UTC) * {{Verwyder}} - [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:59, 28 Augustus 2026 (UTC) === [[Konsep 4]] === * {{Verwyder}} - bestaan reeds. Artikel is nie neutraal nie, gebruik eerste persoon en nie op Wikipedia standaard nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:46, 28 Augustus 2026 (UTC) * {{Verwyder}} - [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:58, 28 Augustus 2026 (UTC) === [[Die belangrikheid van lag]] === * {{Verwyder}} - Swak taal, betwyfel die Ensiklopediese waarde. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 22:13, 1 September 2026 (UTC) o4ut3f9189emz97afhdmdeouiwx8z64 2964434 2964406 2026-09-02T07:00:56Z Aliwal2012 39067 /* Verwyderingsnominasies */ argiveer 2964434 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia-Bladsyverwydering}} <div class="infobox" style="width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;"> ::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:''' * [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]] * [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]] * [[#Sien ook|Sien ook]] * [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]] </div> {{argiefboks|3 | argief1 = [[/argief2024|2024]] | argief2 = [[/argief2025|2025]] | argief3 = [[/argief2026|2026]] }} == Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer == # Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy. # Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: <nowiki><noinclude>{{verwyderingskandidaat}}</noinclude></nowiki>. # Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is. # '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&action=edit&section=new Voeg die bladsy hier by]''' # Voeg die rede vir die nominasie by. Die proses van nominasie is nie 'n geval van "die meerderheid wen" nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers. Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien. Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|verwyder}} ({{verwyder}}) * {{sl|hou}} ({{hou}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) * {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}} En administrateurs by uitvoering: * {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}}) == Betwisting van 'n verwydering == Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien. == Spoedige verwydering == Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes: {{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}} 'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig <nowiki>{{Skrap|rede}}</nowiki> bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die <nowiki>{{skrap}}</nowiki>-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies "Wys geskiedenis" en "Meer" bo-aan die betrokke bladsy. == Sien ook == ''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.'' * [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie. * [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie. * [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]] == Verwyderingsnominasies == __TOC__ === [[Ziané Saayman]] === * {{verwyder}} – Geen ensiklopediese waarde nie, suiwer bemarking. Tot vanoggend toe nog nooit van die persoon gehoor nie. Groete! * {{verwyder}} – Behalwe vir die sosiale media- liedjie uit 2025 kon ek nie enige ander informasie opspoor oor die persoon nie. Dink nie sy is noemenswaardig genoeg vir 'n artikel op die Afrikaanse Wikipedia nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:17, 21 Julie 2026 (UTC) * {{hou}} – dis mos nie 'n "crime" om oor iets goeds te skryf nie. Ook, wat "bemark" sy, CD's of braaibroodjies? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 24 Augustus 2026 (UTC) * {{neutraal}} – sover net bekend vir een liedjie. Op baie ander wikis is 'n "one-hit-wonder" noemenswaardig genoeg om te hou. Ek gee nie om of ons dit hou of skrap nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:29, 24 Augustus 2026 (UTC) === [[Husayn ibn Ali]] === * {{verwyder}} - Bestaan nie in Engels nie en slegs een bron ''Ensiklopedia van Iran''. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:54, 21 Julie 2026 (UTC) * {{Hou}} - Skakel ingesit en inderdaad is die dood van Husayn een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis. Vinnig deurgelees en kom voor of dit ooreenstem met die Engelse artikel. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:12, 21 Julie 2026 (UTC) * {{Hou}} - Bestaan op 90 wikis insluitend enwiki. Inhoud lyk goed vir my. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:26, 24 Augustus 2026 (UTC) === [[Candy crush]] === * {{verwyder}} - ek sien nie meer kans om teen KI-produkte te veg nie, Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:24, 23 Augustus 2026 (UTC) * {{Hou}} - Het dit herskryf sodat dit sin maak. Is 'n baie bekende speletjie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:29, 23 Augustus 2026 (UTC) * {{Hou}} - Een van die mees gespeelde videospeletjies ter wêreld - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:27, 24 Augustus 2026 (UTC) qg1ajhay0avpnr60rahta58up33l12m 0 7117 2964327 2924643 2026-09-01T15:47:44Z Jcb 223 2964327 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Etienne Leroux | bynaam = | beeld = Etienne Leroux.jpg | onderskrif = Etienne Leroux omstreeks 1960 | geboortenaam = Stephanus Petrus Daniël le Roux | geboortedatum = [[13 Junie]] [[1922]]<br />[[Oudtshoorn]] | dood_datum = [[30 Desember]] [[1989]]<br />[[Bloemfontein]] | titel = Skrywer | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webwerf = | voetnotas = }} '''Etienne Leroux''' (gebore '''Stephanus Petrus Daniël le Roux'''; [[13 Junie]] [[1922]], [[Oudtshoorn]] – [[20 Desember]] [[1989]], [[Bloemfontein]]<ref>NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/3309 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161115192826/http://www.nb.co.za/Authors/3309 |date=15 November 2016 }}</ref>) was ’n internasionaal bekende Afrikaanse skrywer en een van die mees prominente [[Sestigers]], wat die [[Hertzogprys]] meer as een keer en verskeie ander toekennings vir sy skryfwerk ontvang.<ref name=":0">Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Le_Roux,_Stephanus_Petrus_Dani%C3%83%C2%AB1{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hy is gebore as Stephanus Petrus Daniël le Roux, maar verwerf bekendheid as skrywer onder die skuilnaam '''Etienne Leroux'''. Van sy bekendste werke sluit in: ''[[Sewe Dae by die Silbersteins]]'' en ''Magersfontein, O Magersfontein!''<ref name=":0" /> == Lewe en werk == === Vroeë lewe en herkoms === [[Lêer:SP le Roux.jpg|duimnael|180px|Le Roux se vader, min. [[Stephanus Petrus le Roux]].]] Stephanus Petrus Daniël le Roux is op 13 Junie 1922 op [[Oudtshoorn]] gebore as enigste seun en oudste kind van drie kinders.<ref>Kannemeyer, J.C. ''Leroux: ’n Lewe''. Protea Boekhuis Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 2008</ref> Sy ouers is [[Stephanus Petrus le Roux]] ([[4 Maart]] [[1891]] – [[25 Januarie]] [[1974]]), minister van landbou in die Malan- en Strijdom-kabinet,<ref name=":1">Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/lerouxe.html</ref> en Elizabeth Helena Scholtz ([[5 Oktober]] [[1901]] – [[21 Oktober]] [[1989]]), wat op [[21 Junie]] [[1921]] op [[Somerset-Wes]] getroud is. Hierna gaan boer die egpaar op Rietvlei naby [[De Rust]]. Stephen se susters is Anna Lilian Malherbe (Annelie) (gebore [[4 Augustus]] [[1925]]) en Catherina Josephina (Erna) (gebore [[23 September]] [[1928]]). Die skrywer [[C.J. Langenhoven]] is sy peetvader. === Opleiding === Op [[Rietvlei]], sowat veertig kilometer van Oudtshoorn, word hy groot. Sy eerste skoolopleiding ontvang hy in die plaasskool wat vir die kinders van Middelplaats gebou is en waar Jan Snyman die enigste onderwyser vir al die laerskoolkinders was. As gevolg van sy vader se politieke loopbaan moet die gesin noodgedwonge sekere maande van die jaar in [[Kaapstad]] deurbring, waar sy vader die parlementsitting bywoon. Dit bring mee dat die klein Stephen gereeld van skool moet verwissel. Soms bly hy by sy ouma en oupa Scholtz in [[Kuilsrivier]] en gaan uit hierdie huis na die plaaslike laerskool. Op die plaas Rietvlei naby [[De Rust]] bring hy ’n groot aantal van sy vormingsjare deur en gaan hier ook van tyd tot tyd by die plaasskool skool. As ’n resultaat van die gedurige verhuising ontvang Leroux vanaf 1928 sy onderwysopleiding hoofsaaklik by goewernantes. Hy begin vroeg lees in die familie se goeie biblioteek en maak hier reeds kennis met die Victoriaanse skrywers en ook [[William Shakespeare]], [[Charles Dickens]], [[Ernest Hemingway]], [[Marcel Proust]], André Gide, [[Jean-Paul Sartre]], [[Fjodor Dostojefski|Fyodor Dostojefski]], [[Evelyn Waugh]] en [[Günter Grass|Günther Grass]]. In [[1932]] is hy in [[Koffiefontein]] in die [[Vrystaat]] op skool, waar sy oupa en ouma Scholtz intussen gevestig is en hy uit hulle huis skoolgaan. Vanaf standerd vier, wanneer sy ouers ’n huurhuis in [[Tamboerskloof]] betrek vir die duur van die parlementsitting, besoek hy die [[Laerskool Jan van Riebeeck]]. Nadat sy vader in die dertigerjare besluit om sy boerdery na Koffiefontein in die [[Vrystaat]] uit te brei, gaan Stephen vanaf [[1935]] na die [[Grey-kollege]] in [[Bloemfontein]], waar hy eers in die Murray-koshuis en later die Brill-koshuis tuisgaan. Hy matrikuleer hier in [[1939]], word as prefek aangewys en word eerste geplaas in die Vrystaatse eksamens van die Taalbond. In die jare [[1940]] tot einde [[1944]] is hy student aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]], waar hy die B.A.-graad in [[1942]] en die LL.B.-graad in 1944 behaal. Hier woon hy in die Dagbreek-koshuis. Barend Toerien en Elsa Joubert is in hierdie tyd van sy medestudente. In [[1945]] werk Stephen ’n jaar lank as ingeskrewe klerk by die prokureursfirma Daniels en Smit in Bloemfontein, waarna hy hom in [[1946]] op die familieplaas Wagenmakersdrift in die distrik Koffiefontein vestig. Hy boer onder andere met [[Merino|merino skape]], saadmielies, [[katoen]] en [[tamatie]]s. === Persoonlike lewe === Ná sy huwelik op [[13 Maart]] [[1948]] op [[Stellenbosch]] met die kunsskilderes Renée Malherbe (gebore [[11 April]] [[1927]]) betrek hy ’n deel van die familieplaas waaraan hy die naam Ja-Nee gee. Uit hierdie huwelik word drie kinders gebore, twee dogters (Cherié Malherbe le Roux, gebore [[6 Junie]] [[1949]] en Helise Scholtz le Roux, gebore [[16 Maart]] [[1951]]) en ’n seun (Stephanus Petrus, gebore [[15 Februarie]] [[1955]]).<ref name=":1" /> Stephen ontmoet vir Elizabeth Joubert (gebore [[1 Julie]] [[1938]]), teen die einde van [[1969]]. Elizabeth was ’n Bloemfonteinse musiekdosent, wat in hierdie tyd bekende pianiste is en daarna amptelike begeleidster word van [[Sukovs|SUKOVS]] (die Streeksdiensteraad vir Uitvoerende Kunste van die Oranje-Vrystaat). In September [[1970]] raak hulle verloof en op [[14 September]] [[1970]] trou Stephen en Elizabeth. === Europese reise en vriendskappe met die Sestigers === Op [[1 Januarie]] [[1954]] vertrek Stephen en sy vrou met die skip die Pretoria Castle vir ’n besoek van vyf maande aan [[Europa]]. Hulle besoek [[Engeland]] (waar hulle ’n week in [[Londen]] oorbly); [[Nederland]] (waar hulle twee weke vertoef en [[Amsterdam]] en ander dele besoek); [[Duitsland]] (waar hulle die fisiese nalatenskap van die oorlog kan waarneem en ’n paar dae in [[Heidelberg, Duitsland|Heidelberg]] oorbly); [[Oostenryk]] (met besoeke aan onder andere [[Innsbruck]] en [[Wene]]); [[Italië]] (waar hulle in La Spezia by Jacques en Hélène Malan aandoen en ook [[Venesië]], [[Rome]], [[Genua|Genoa]] en [[Florence]] besoek); en spandeer dan ongeveer ses weke aan die linkeroewer van die [[Seine]] in [[Parys]] in [[Frankryk]]. Hier maak hy kennis met skrywers soos [[Jan Rabie]] en [[Bartho Smit]] wat later saam met hom vir ’n vernuwing in die [[Afrikaanse letterkunde]] verantwoordelik is. Op [[19 April]] [[1954]] keer hulle terug na Londen, van waar hulle op [[29 April]] [[1954]] vanaf [[Southampton]] terugvaar na [[Kaapstad]]. === Loopbaan as skrywer === In die vyftigerjare is Stephen se mentor en adviseur die Nederlandse digter [[Jan Greshoff]] wat weens sy belesenheid, sin vir tegniese vaardigheid en omgang met die literatuur ’n groot invloed op hom uitoefen. Leroux leer later ook al die [[Sestigers]] ken, veral wanneer hy jaarliks die somervakansie by [[Llandudno]] naby Kaapstad deurbring. Met sommiges, soos Jan Rabie, raak hy bevriend. Hy kies die naam Etienne as skrywersnaam, aangesien dit die [[Frans]] is van Stephen, sy eerste naam, terwyl sy van aanmekaar geskryf word soos die spelling van sy Franse voorsate. Stephen se eerste roman, ''Die eerste lewe van Colet'', moet hy self borg en selfs na verskyning van sy tweede roman, ''Hilaria'', is daar nie veel belangstelling vir sy werk nie. Dit is eers met die publikasie van ''Die mugu'' in [[1959]] dat die letterkundige kritici ernstig begin kennis neem van hom. In ''Standpunte'' van Februarie [[1960]] verskyn ’n insiggewende artikel van C.A. van Rooy oor ''Die mitiese patroon en sielkundige grondslag in ‘Hilaria’'', waarmee die wetenskaplike verkenning van die mitiese onderbou van sy werk ’n aanvang neem. In [[N.P. van Wyk Louw]] se boek ''Vernuwing in die prosa'', wat groot impak maak op die beskouing van die werk van die eksperimenteerders op die gebied van prosa, sonder Louw vir Leroux uit as die skrywer met die grootste belofte van vernuwing. Wanneer die tydskrif ''Sestiger'' in 1963 gestig word, dien Leroux in die redaksie tot met die staking van die tydskrif in November [[1965]]. ==== Lid van die sestigers ==== Die Sestiger-beweging in die geheel, en Leroux se werk in die besonder, word aan groot publisiteit en omstredenheid onderwerp wanneer ''Sewe dae by die Silbersteins'' in [[1964]] met die [[Hertzogprys]] bekroon word. Die boek word deur talle sedebewakers aangeval en as “immoreel” bestempel, met vele mense wat briewe aan die koerante skryf om die boek te veroordeel. ’n Aantal van hierdie beswaarmakers erken terselfdertyd dat hulle die boek nie eens gelees het nie. Die Sinodale Kommissie van die Vrystaatse [[N.G. Kerk]] neem byvoorbeeld ’n besluit waarin die verskyning en die bekroning van die boek betreur word en ’n beroep gedoen word aan die Akademie om nooit weer so ’n “verwarde, normlose” boek te bekroon nie. Die uitgerekte debat wat volg en etlike maande duur, noop onder andere vir [[N.P. van Wyk Louw]] om Leroux en die boek te verdedig, terwyl vele ander vooraanstaande letterkundiges dieselfde doen. Leroux laat hom slegs twee keer in die openbaar uit oor die polemiek. In ’n onderhoud met ''Dagbreek en Sondagnuus'' van [[9 Augustus]] [[1964]] wys hy daarop dat ’n paar predikante in briewe aan hom die boek as ’n morele werk bestempel het. Hy sê verder dat hy oor die hele mens skryf, goed en kwaad. In ’n lesing in September 1964 by die [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] onder die titel ''Enkele probleme van die hedendaagse romanskrywer'', wys hy daarop dat ’n letterkundige werk nooit satanies kan wees nie, juis omdat die letterkundige werk die lewe weerspieël en nie eensydig op die bose of die goeie fokus nie. Met die oorhandiging van die Hertzogprys doen [[A.P. Grové]] die commendatio, waarin hy die boek loof as een wat uitstaan in die Afrikaanse romanproduksie van die voorafgaande twintig jaar en een waarop hy trots is dat dit in Afrikaans kon verskyn. ''Een vir Azazel'' kry ook hoë lof van resensente, waarna ''Die derde oog'' minder entoesiasties ontvang word.<ref name=":2">Sestigers: https://diesestigers.wordpress.com/etienne-leroux/</ref> ==== Verhouding met Ingrid Winterbach ==== Stephen kry in hierdie stadium baie briewe van bewonderaars, onder andere van die agtienjarige kunsstudent [[Ingrid Winterbach]], later self baie bekende skrywer. Die langdurige briewewisseling tussen hulle gee in groot mate aanleiding tot ''18-44'', sy volgende roman. Nadat sy huwelik reeds etlike jare in troebel waters gevaar het, ontdek sy vrou, Renée le Roux, die briewe van Ingrid en dit is vir haar die laaste strooi. Sy skeur Ingrid se briewe op wanneer Stephen weier om die briewewisseling te beëindig. Hierna bestaan die huwelik slegs in naam en in 1969 dagvaar Renée hom vir ’n egskeiding. Vir die duur van hulle korrespondensie het Stephen en Ingrid mekaar nie ontmoet nie en ontmoet mekaar die eerste keer in November 1969 tydens ’n besoek van hom in [[Johannesburg]]. ==== Internasionale publikasie ==== ''Sewe dae by die Silbersteins'' word in 1967 in [[Engels]] vertaal deur Charles Eglington en word só die eerste Sestiger-werk wat internasionaal uitgegee word en in [[Groot-Brittanje|Brittanje]] en [[Verenigde State van Amerika|Amerika]] verskyn, later ook gevolg deur die vertaling van ''Een vir Azazel''. By verskyning van die Engelse vertaling spreek Graham Greene in September [[1967]] in ’n persoonlike nota aan Leroux sy groot waardering vir ''Sewe dae'' uit en Greene kies ook hierdie boek as sy boek van die jaar in ''The Observer''. Dit lei tot persoonlike kennismaking tussen hulle tydens Leroux se oorsese besoek in [[1968]], wat hy alleen onderneem. Tydens hierdie reis, wat op [[29 Maart]] [[1968]] begin, besoek Stephen Spanje (waar hy vir Robert Graves in [[Majorka]] ontmoet), Frankryk (waar hy vir [[André P. Brink]] en [[Breyten Breytenbach]] sien), Engeland (waar hy samesprekings voer met sy oorsese uitgewers), Italië (waar hy vir Graham Greene in [[Nice]] ontmoet) en [[Griekeland]] (waar hy [[Athene]] verken maar nie genoeg tyd het om by Jan Rabie en [[Marjorie Wallace]] in [[Kreta]] aan te doen nie). Hy ervaar in Frankryk eerstehands die opkoms van studentemag en opstand, toe die studente amper daarin slaag om die Franse regering omver te werp. Op [[18 Mei]] [[1968]] keer hy terug na Suid-Afrika. Hierdie reis vind neerslag in sy boek ''IsisIsisIsis''. Hy word in 1968 verkies tot lid van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde en in 1969 word hy aanvaar as volle lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. In Augustus 1968 verskyn die eerste uitgawe van die tydskrif ''Kol'', waarby Leroux as medewerker betrokke is tot die tydskrif in Desember 1969 gestaak word. ==== Moeilike jare ==== Op 1 Mei 1969 word sy huwelik met Renée le Roux beëindig en hierna sukkel hy om sy persoonlike probleme te verwerk. Renée vestig haar in ’n woonstel in [[Bloemfontein]] om naby hulle seun Stephen te wees, wat aan [[Grey-kollege|Grey Kollege]] skoolgaan, terwyl sy binnehuisversiering doen vir ’n groot firma. Die werk aan ''IsisIsisIsis'' wil nie vlot nie en, gedagtig aan die bevrugtende invloed wat die briewewisseling tussen Stephen en Ingrid vir sy skryfwerk gehad het, begin Renée nou met ’n korrespondensie onder die skuilnaam van ’n dokter, Pamela Dean, wat kamtig in Bloemfontein praktiseer. Die eensame Stephen op die plaas is verheug oor hierdie korrespondensie en gou verskaf dit die nodige vonk om ''IsisIsisIsis'' te voltooi. Die ware identiteit van Pamela Dean word eers bekend wanneer [[Phil du Plessis]] die waarheid uitvind. Ten spyte van hierdie inisiatief van Renée loop dit nie uit op ’n versoening tussen haar en Stephen nie. Daar is in hierdie tyd sprake daarvan dat sy werke verfilm sal word en ’n kontrak is gesluit vir die verfilming van ''Sewe dae by die Silbersteins''. Laksheid en onbekwaamheid aan die kant van Stephen se oorsese agent en ’n slapte in die filmbedryf veroorsaak eindelik dat daar niks van hierdie planne kom nie. Om uit die eensaamheid van sy bestaan op Ja-Nee te ontvlug, besoek Stephen [[Europa]] weer in April en Mei 1970. Hierdie keer begin die besoek in [[Spanje]] en van daar gaan hy na [[Parys]] en [[Londen]]. Hiervandaan vlieg hy na [[Antibes]], waar hy vir ’n ruk by Graham Greene aansluit. Daarna gaan hy na [[Rome]] en Griekeland en sluit die reis af met ’n besoek van sewe dae aan [[Israel]]. ==== Polemiek oor die Hertzogprys ==== Tydens toekenning van die Hertzogprys vir 1970 blyk dit dat die meerderheid van die keurkomitee aanbeveel het dat hy weer die prys moet kry, hierdie keer vir sy werke ''IsisIsisIsis'' en ''18-44''. Die Akademieraad besluit egter na ’n vergadering wat drie ure duur om die meerderheidsaanbeveling te verwerp en die prys aan [[Karel Schoeman]] toe te ken. [[W.E.G. Louw]] het versoek dat Schoeman die prys moet kry, terwyl A.P. Grové as voorsitter van die keurkomitee die saak namens Leroux gestel het. Na bekendmaking van die besluit bedank A.P. Grové, [[Elize Botha]] en [[T.T. Cloete]] uit die keurkomitee. Botha bedank ook as lid van die Akademie uit protes omdat ’n minderheidsverslag aanvaar is en die letterkundige kommissie se integriteit hierdeur bevraagteken word. Die Akademieraad betuig dan sy waardering vir Leroux se letterkundige werk en vir die dienste van Grové, Botha en Cloete, waarna die drie hulle bedankings terugtrek. ==== Stigterslid van die Afrikaanse Skrywersgilde ==== In Julie en Augustus [[1973]] besoek Graham Greene Suid-Afrika (vgl. sy romans ''Travels with my aunt'' en ''The human factor'') en Leroux vergesel hom op sy toer van ses weke. Vanaf [[28 Maart]] tot einde Mei [[1975]] onderneem hy en Elizabeth ’n Europese reis waar hulle Spanje, Italië (waar hulle vir Robert Ardrey in Rome besoek en vir Graham Greene in Capri ontmoet), Turkye en Griekeland besoek. In 1975 is hy 'n stigterslid van die Afrikaanse Skrywersgilde, wat gestig word om die skrywers ’n platform te gee om teen sensuur te veg, en dien hierna ook op die bestuur. ==== Polemiek oor ''Magersfontein, O Magersfontein!'' ==== Leroux is weer in groot polemiek betrokke wanneer sy ''Magersfontein, O Magersfontein!'' eers nie deur die Appèlraad van Publikasies verbied word nie, maar nadat dit terugverwys word deur die destydse Minister van Binnelandse Sake, dr. [[Connie Mulder]], in [[1977]] wel verbied word. Hierdie proses word gevolg deur ’n herrie en langdurige debatte in die openbaar en briefwisseling in die koerante tussen die sedebewakers wat die verbod goedkeur en letterkundiges wat daarop wys dat die verbod gegrond is op onbegrip van die ware aard van die boek. Die uitgewers[[Human & Rousseau|, Human & Rousseau]], neem die uitspraak op appèl na die Pretoriase Hooggeregshof, maar hierdie aansoek word in [[1978]] van die hand gewys.<ref name=":2" /> Ten spyte van die verbod word die boek in [[1979]] in ’n baie belangrike toekenning met die Hertzogprys bekroon, wat die debat oor die boek weer laat opvlam. Die voorsitter van die Appèlraad van die Publikasies, regter Lammie Snyman, word in hierdie tyd deur J.C.W. (Kobus) van Rooyen vervang, wat ’n veel meer verligte benadering tot sy taak het. Die uitgewers rig nou verdere vertoë aan die Appèlraad, wat lei tot die opheffing van die verbod in 1980 en eindelik ook tot die hersien van die sensuurbedeling. Van nou af word die waarskynlike leser, in plaas van die gemiddelde man, by die beoordeling van ’n boek in aanmerking geneem. Leroux ervaar die verbod as ’n groot vernedering en dit het ’n besliste impak op sy latere kreatiewe uitsette. Hy verklaar dat hy nie skryf om moedswillig te wees nie, maar om te sê wat hy moet sê. Die polemieke en dokumente rondom hierdie verbod word in 1990 in ''Magersfontein, die dokumente'' gepubliseer, waaruit die absurdheid van die sensuurbedeling van destyds duidelik blyk. In 1977 bedank Leroux as lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]], veral in opstand teen die gesloer met die lidmaatskap van [[Adam Small]]. Saam met hom bedank Jan Rabie, [[Elsa Joubert]], [[Abraham H. de Vries]], [[Chris Barnard (skrywer)|Chris Barnard]], [[F.A. Venter]] en [[Leon Rousseau]]. Saam met Elizabeth onderneem hy in die jare tagtig twee treinreise deur Namibië en in 1981 koop hy ook vir hom ’n strandhuis by [[Onrus]], waar Uys Krige en Jan Rabie woon. === Redes === Leroux lewer verskeie belangwekkende redes tydens sy lewe. Voor die Afrikaanse Studentekring van die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] lewer hy in 1960 ’n belangrike toeligting van sy werk, getiteld ''Die mens, en veral die skrywer, op soek na die lewende mite''. In September 1964 hou hy ’n lesing aan die [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] oor die onderwerp ''Enkele probleme van die hedendaagse romanskrywer''. Op [[15 Februarie]] [[1973]] spreek hy die Sestigerweek by die [[Universiteit van Kaapstad]] toe onder die titel ''Tegnieke, temas en toekomsplanne'' en op [[17 Oktober]] van dieselfde jaar hou hy die N.P. van Wyk Louw-gedenklesing aan die [[Randse Afrikaanse Universiteit]] oor die onderwerp ''Wat beteken ‘Vernuwing in die Prosa’ vandag?''. Tydens die ingebruikneming van die Etienne Leroux-navorsingsprojek aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat in 1977 lewer hy die lesing ''Die gevaarlike inhoud van die woord''. In 1978 by die beraad van die Skrywersgilde te Maselspoort praat hy oor ''Credo van ’n skrywer. ’n Toekomsblik: die reg om te sê ‘Nee!’'' en by die jaarberaad van die Skrywersgilde in [[1981]] te [[Gordonsbaai]] lewer hy ’n rede oor ''Vervreemding tussen leser en skrywer''. Sy laaste groot openbare optrede is tydens die Nasionale Leeskringseminaar in [[Welkom]] in Oktober [[1988]], waar hy die sleuteltoespraak onder die tema ''Fokus op ‘80'' hou. === Sterfte === Hy is op 30 Desember 1989 in die Universitas-hospitaal in Bloemfontein aan longkanker oorlede en word in die familiebegraafplaas op Wagenmakersdrift begrawe. Sy vrou Elizabeth sukkel om sy dood te verwerk en gee haar aan drank en rook oor, waarna sy op [[26 Junie]] [[1996]] aan [[emfiseem]] oorlede is. == Skryfwerk == Leroux skryf sy eerste gedigte reeds op laerskool en op hoërskool word sommige in die ''Grey College Magazine'' geplaas. Een van sy onderwysers spreek egter die mening uit dat hierdie gedigte nie kunswerke is nie en hy slaan dus gou oor na prosa. Enkele publikasies onder die skuilnaam Etienne verskyn in [[1943]] en 1944 in ''Stellenbosse Student''. Hierdie stukke dui reeds met die geestigheid, satire en sin vir burleske en fantastiese die rigting aan waarin sy latere prosa sal ontwikkel. Die temas is steeds klein-burgerlik, soos verraai deur titels soos ''Ek besoek Kaapstad'', ''’n Dag in die gejaagde lewe op Stellenbosch'', ''Die ideale student'' en ''Dagbreek se kat'', maar die inhoud wyk in baie opsigte af van die gemoedelike lokale realisme van die tydgenootlike Afrikaanse prosa. ''My dorpie K…'' is duidelik gemodelleer op Koffiefontein en is ’n satiriese kykie op die dorp waar hy ’n groot deel van sy lewe sou deurbring. Na sy troue begin hy om wyd te lees in die wêreldletterkunde. Sy eerste gepubliseerde kortverhaal is ''Kaartjie vir oortreding'', wat in Maart 1951 in ''Standpunte'' onder die skuilnaam Etienne verskyn en later deur [[Hennie Aucamp]] in ''Bolder'' opgeneem word. Hierdie verhaal verskyn deur bemiddeling van die Nederlander Jan Greshoff, wat in die vyftigerjare sy mentor is en hy moes volgens Leroux teen groot teenstand van die ander redaksielede spook om dit hoegenaamd gepubliseer te kry. Hoewel hy ’n hele aantal ander kortverhale aan die redaksie van ''Standpunte'' voorlê, word almal vir publikasie afgekeur. Ook die verhale wat hy vanaf die veertigerjare aan tydskrifte soos ''Die Ruiter'' en ''Die [[Huisgenoot]]'' stuur, word vir publikasie afgekeur. Hierdie verhale behandel, na aanleiding van buitelandse modelle soos Ernest Hemingway, motiewe soos drank en seks, wat skerp van die destydse Afrikaanse prosa verskil en plek-plek voorlopers van sy latere werk word. Benewens ander korter jeugwerk eksperimenteer hy in hierdie tyd met die novelle en roman in vroeë werke soos ''Die Barotsi-affêre'' (in briefvorm, gebaseer op die huwelik tussen [[Seretse Khama]] van [[Botswana]] en die wit [[Ruth Williams Khama|Ruth Williams]]); ''Mosaïek'' (’n beskrywing van ’n aantal karakters in die dorpie Van Stadenshoop, sodat die geheel ’n soort legkaart vorm van die dorp en sy inwoners, met ’n natuurramp wat aan die einde die dorp en sy inwoners vernietig); ''Die marionettedans'' (waarin die leefstyl van ’n gesin in-diepte uitgebeeld, met die slot wat elke lid as ’n marionet sien wat die res van sy of haar lewe gemanipuleer word)’ en ''Die wrak'', maar vind nie ’n uitgewer hiervoor nie. Uitgewers soos Nasionale Boekhandel, JL van Schaik en HAUM het almal van hierdie manuskripte afgewys. Na sy terugkeer van sy reis deur Europa skryf hy ook die kort novelle ''Ter verdediging van Michelle'', wat hy in Parys laat afspeel. Hierin is die lewensloop van die hoofkarakter die spilpunt, waarin die mense wat sy op talle partytjies ontmoet help om haar karakter te vorm.<ref>Human, Thys. Beeld, 29 September 2008</ref><ref>Marais, Johann Lodewyk. Rapport, 21 September 2008</ref><ref>Roos, Henriette. Tydskrif vir Letterkunde, Jaargang 46 no. 2, Lente 2009</ref><ref>Rousseau, Leon. Boeke Insig, No. 6, Somer 2009</ref> === Romans === Leroux se eerste gepubliseerde roman,<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957</ref> ''Die eerste lewe van Colet'',<ref name="ant">Antonissen, Rob. ''Kern en tooi.'' Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref> word vanaf 1953 deur verskeie uitgewers afgekeur.<ref name="ant" /> Uiteindelik verskyn dit by die klein Culemborg Uitgewery onder leiding van [[Aat Kaptein]], maar eers nadat Leroux persoonlik borg staan vir die koste van die boek. Reeds hier is Leroux se oorspronklikheid en kreatiwiteit sigbaar asook sy vermoë om situasies met suggestie te laai. Die boek is in wese ’n ontwikkelingsroman (of Bildungsroman) waarin die sielkundige groei van die hoofkarakter, Colet van Velden, van geboorte tot ongeveer sy mondigwording uitgebeeld word. Sy jeug is dan die eerste lewe van die titel en die tydperk wat gedek word vanaf 1921 tot 1942. Hy word afwisselend in Kaapstad en op die familieplaas groot en studeer uiteindelik aan die universiteit. Die invloede wat uitgaan van die veelvuldige mense met wie hy in hierdie ontvanklike stadium van sy lewe te doen het, word beskryf en sluit in sy afsydige ouers; sy oppasser wat hom inlei in toordery en bygelowe; sy skoolmaats soos Willem wat van vriend tot bullebak verander en Colet skepties stem teenoor vriendskap; sy meisies wat hom eroties prikkel; asook sy universiteitsvriende soos Gene met sy intimiderende selfvertroue en plesiersoeke. Die aksent is op seksuele ervarings, terwyl Colet akuut bewus is van die goeie en die bose wat sy lewe oorheers. Sy seksuele ontwikkeling geskied deur kontak met ’n reeks karakters, wat bediendes, vriendinne, onderwyseresse en ’n homoseksueel insluit, welke groepe as sy inisieerders gesien kan word. Die invloede en gebeurtenisse wat van hierdie bonte mengsel van persoonlikhede uitgaan is meestal negatief en laat Colet met vrees en skuldgevoelens agter. Dit veroorsaak in stede van ’n ewewigtige lewensbeskouing eerder ’n vervreemding en verkrummeling van sy lewensfondamente. Die laaste tydperk geskied bowenal teen die agtergrond van die aanloop tot en aanvang van die Tweede Wêreldoorlog, wat ’n groot versteuring in die samelewing tot gevolg het. Colet staak sy studies, word soldaat en loop sodoende uit sy eerste lewe uit, die wildernis in. So word die wesenlike uitsigloosheid van die lewe geaksentueer. Reeds met die vorm van die roman en die seksuele openheid daarvan is hier sprake van ’n vernuwing in die Afrikaanse prosa, hoewel die boek nog verskeie gebreke openbaar, veral in die taalversorging. Die sielkundige aspekte van veral die hoofkarakter se wordingsproses word egter puik hanteer. ''Hilaria''<ref name="ant2">Antonissen, Rob. ''Kern en tooi''. Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref> neem die geskiedenis van Colet verder in die vorm van die oorvertel van verhale uit die mitologie. Die uiterlike handeling is eenvoudig. As gewonde teruggekeerde soldaat trou Colet met Thelma, maar sukkel om aan te pas in die gewone burgerlike lewe. Die sakeman Julius Johnson neem hom in diens om ’n weeklange advertensieveldtog vir plastiekblindings te organiseer. Colet raak gaandeweg vervreem van die ander mense in sy lewe. Hy sterf uiteindelik in ’n bisarre ongeluk wanneer hy in verset teen die magte wat hom oorheers hoog in ’n denneboom teen ’n berghang opklim. Hy val, word deur ’n tak deurboor en ontman en bloei hom dood. Die roman moet egter op verskeie vlakke gelees word en in wese is die gegewe ’n soort oorvertelling van die mites gegrond op die kultus van Cybele en Attis se herlewing, wat met ’n lentefees gevier word, en andersyds die Eleusiniese misteries, wat verband hou met die mite van Demeter en die jaarlikse wegvoering van haar dogter Persephone na Hades. Dit kan dus met opstanding, herlewing en hergeboorte verbind word. Die uiterlike aksie geskied dan teen die agtergrond van die advertensieveldtog met sy burgerlike opset, wat skoonheidskoninginne en baniere insluit en uitloop op ’n lentekarnaval in Stellenbosch. So is dit ’n poging om ’n oppervlakkige feestelikheid te probeer skep, wat afgespeel word teen ’n antieke godsdienstige ritueel. Hierdie teenstelling tussen hedendaagse oppervlakkigheid en antieke singewing en geestelikheid maak dat die feesoptog wat met sy uiterlike vertoon die aanskyn van ’n hergeboorte moet aanneem, eerder ’n absurde gebeurtenis is en dan die geestelikheid waarop dit gebaseer is, ondermyn. Colet se lot moet teen beide agtergronde beleef word. Hy word wel fisies vernietig maar word ook heel sodat hy vreugde (die “hilaria” van die titel) beleef. In die terme van Carl Gustav Jung se sielkunde het Colet sy individuasieproses voltooi, waarvolgens die mens strewe na kreatiewe ontwikkeling, heelheid en voltooiing. Waar ''Die eerste lewe van Colet'' nog grootliks op realistiese wyse geskryf is, word ''Hilaria'' grootliks geskryf in ’n tipe bewussynstroom, waarvolgens ook die uiterlike vorm vernietig word om die leser voor te berei op die oorgang na ’n nuwe vorm. Hiermee is Leroux dan ’n wegbereider vir die vernuwing wat in die sestigerjare in ons letterkunde intree en waarvan hy ’n groot stimulus is. In ''Die mugu''<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 34, April 1961</ref> beteken die titel ’n behoudende persoon wat hom verset teen die lewenswyse<ref name="ant2" /> en opvattinge van die moderne jeug, wat dus nie inpas in die eietydse gemeenskap nie. Die hoofkarakter is die vaal, middeljarige winkelklerk Gysbrecht Edelhart, wat ’n groot bedrag geld in ’n lotery wen en dan uitgaan om sy kaartjie in Mamma se kroeg te gaan haal, vir wie hy dit vir veilige bewaring gegee het. Hy gaan dan op ’n fisiese reis deur sy leefwêreld, maar ook ’n psigiese reis om betekenis en die paradys (die nuwe wêreld wat deur die loterykaartjie gesimboliseer word) te vind. Hy beweeg tussen die oordadige “normale” leefwêreld en die rebelse eendstert leefwêreld, maar vind dit onmoontlik om in enigeen in te pas. Soos ’n ridder van ouds beleef hy talle avonture, maar in stede van oorwinnaar is hy telkens die slagoffer. Op hierdie wyse word die [[ridderroman]] afgetakel, die held word [[antiheld]] en die samelewing word weergegee as ’n plek waar heldedom nie meer moontlik is nie. In sy reis deur die stad kom Gysbrecht in aanraking met verteenwoordigers van verskillende denkrigtings wat elkeen voorgee om die sin van die lewe te verstaan en gesamentlik ’n mikrokosmos van die moderne samelewing uitmaak. Daar is Vader de Metz, voorstander van die godsdiens; Julius Johnson, wat die kapitalisme en geld aan hom voorhou; die fortuinverteller Juliana Doepels, wat die bestaande orde wil omverwerp; en die eendsterte, wat die ontbinding van die bestaande orde simboliseer deurdat hulle die uitgediende mite verwerp maar niks het om in die plek daarvan te stel nie. By nie een kan hy aanklank vind nie, al het elk waarskynlik ’n deel van die waarheid beet. Hy ontmoet ook etlike ander verteenwoordigers van die groot verskeidenheid mense in ’n stadsbestaan (soos Lolita, Lena, Mamma, die parkopsigter, en George) wat elkeen ’n bepaalde funksie vervul en invloed op Gysbrecht het. Die onderliggende tema is die onvervulbare verlange in die mens na sin en die kontras tussen orde en chaos, wat deurentyd naasmekaar bestaan. Weereens lê Jung se individuasieproses aan die kern van die roman en voltooi Gysbrecht sy heelwording wanneer hy aan die einde steeds enkeling is, maar meegevoel het met die lot van die wêreld. Hierdie eerste drie romans van Leroux vorm ’n trilogie, waarin konvensionele genres en verwagtings omgekeer en dan getransformeer word, met die hoofkarakter telkens as buitestaander geteken. Telkens in hierdie drie romans, soos in al sy ander werke, kom ’n spesifieke genre of prosavorm aan die beurt, wat dan aan die omkerings- en transformasieproses onderwerp word. Die drie romans word later saamgebundel as ''Die eerste siklus''.<ref>Brink, André P. Rapport, 3 Mei 1987</ref><ref>Viljoen, Louise. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 50 no. 1 Herfs 2013</ref> ''Sewe dae by die Silbersteins'' is ongetwyfeld een van die belangrikste werke in ons letterkunde, beide as gevolg van die intrinsieke waarde daarvan as die geskiedkundige plek wat dit beklee in die ontwikkeling van ons prosa. Die roman is gegrond op (en satiriseer) die [[plaasroman]] genre, maar is eerder ’n fantasie waar Leroux selfs in die vooraf aankondiging nie net sê dat die gebeure denkbeeldig is nie, maar dat dit onwaarskynlik is en dat daar nie ’n plaas soos Welgevonden bestaan nie. In wese behandel die roman die verstrengelde aard van die goeie en die bose en die onkenbaarheid van die sin. Welgevonden word aangebied en uitgebou as ’n mikrokosmos van die moderne wêreld. Henry van Eeden bring sewe dae op Welgevonden deur om sy aanstaande bruid Salome en die familie Silberstein te ontmoet en te leer ken. Dit is egter nie ’n idilliese plaaslewe wat hy vind nie, maar ’n vreemde mengsel van fisiese en morele verval, waar orde in chaos verval en die feeste al hoe uitspattiger raak. Henry sien sy geliefde slegs een keer skrams en praat nie ’n woord met haar nie. Soos sy naam aandui kom hy van Eden of van die paradys af (wat sy onskuld beklemtoon), en is daarom ontuis, terwyl Welgevonden die wêreld buite die paradys of die moderne werklikheid voorstel. In die loop van die sewe dae word hy in die oggende, vergesel deur Jock Silberstein, ingelei in die hoogs geïndustrialiseerde boerdery op die plaas. Hulle gesprekke is wesentlik ’n monoloog van Jock waarin hy sy standpunt oor die probleme in verband met die moderne mens stel. Hierdie standpunte word telkens gerelativeer deur ander mense wat Henry ontmoet of deur ander gebeurtenisse, sodat daar verskillende perspektiewe hierop is. Elke nag word daar partytjie gehou en by elke partytjie ontmoet Henry verskillende lae van die maatskappy en sien hy ander fasette van die moderne mens en sy problematiek. Hy moet sy weg soos op ’n pelgrimsreis deur hierdie doolhof vind en is elke keer (behalwe op die sewende aand) totaal uit sy plek en ontuis, verkeerd aangetrek, met verkeerde verwagtings. Hierdie sikliese aard van die daaglikse gebeure bind die roman in ’n hegte geheel en verhoed dat dit in episodes verval. Naas die uiterlike gebeurtenisse is die klem egter veral op die innerlike groeiproses wat Henry deurmaak. Hy beleef sy inisiasie, verloor sy onskuld (en individualiteit) in die proses en raak bewus van die ineengestrengelde aard van die goeie en die bose. Wanneer die sewe dae verby is, het hy voldoende ontwikkel en kan hy met volkome vertroue wag op sy geliefde se koms as simbool van die beeld van waarheid. Die groot verskeidenheid karakters en situasies in hierdie roman maak van Welgevonden ’n mikrokosmos waarin nie alleen aktuele aspekte en probleme aangespreek word nie, maar waarin terselfdertyd die universele problematiek van die moderne mens in sy verhouding tot ’n verworde maatskappy en ’n gesiglose God aan die bod kom. Die Hertzogprys word in 1964 te midde van groot omstredenheid aan ''Sewe dae by die Silbersteins'' toegeken. Hierdie boek verwerf ook groot lof by oorsese kritici en Graham Greene noem dit “A superb comic fantasy… a work of art”, terwyl Wim J. Simons dit beskou as “Zonder meer een meesterwerk”. Behalwe Engels en Nederlands is daar ook Franse en Noorse vertalings van hierdie roman.<ref>Lucia, Christine University of Witwatersrand: http://wiredspace.wits.ac.za/bitstream/handle/10539/2147/Lucia%20MA%20Research%20Report.pdf;jsessionid=CE1413B9D9C4B111BA448EA905910C0E?sequence=2 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200421201741/http://wiredspace.wits.ac.za/bitstream/handle/10539/2147/Lucia%20MA%20Research%20Report.pdf;jsessionid=CE1413B9D9C4B111BA448EA905910C0E?sequence=2 |date=21 April 2020 }}</ref> ''Een vir Azazel''<ref>Antonissen, Rob. ''Spitsberaad''. Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref> speel af agtien jaar nadat Salome gesterf het sewe dae na die geboorte van haar en Henry se seun, die swaksinnige reus Adam Kadmon Silberstein. Jock Silberstein skenk Welgevonden dan aan ’n Stigting waar die inwoners hulself ritualisties kan bevry van die bose en Welgevonden is nou ’n oord vir alkoholiste en sielsiekes. In vergelyking met die Welgevonden van ''Sewe dae by die Silbersteins'' toon die Stigting tekens van verval en verwaarlosing, soos blyk uit die verouderde karakters en die talle tonele (die swembad, die kamer van bieg, die kelders, die opstand in die swart woonbuurt) waarin gebeure uit die vorige roman herroep word, maar nou met die klem op die desintegrasie en verwaarlosing. In hierdie roman is dit die speurverhaal wat geparodieer word. Die roman word verdeel in sewe subeenhede wat op die Quintiliaanse retorikale volgorde (Waar? Wat? Hoekom? Wie? Met watter middele? Hoe? Wanneer?) gebaseer is, maar wat die tipiese situasie vir die ontrafeling van ’n moord in die tradisie van die speurverhaal bied. Die verskillende subeenhede se name word in Latyn aangedui. Aan die begin van die roman word die gemeenskap op Welgevonden geskok deur die moord op die beminde Lila, met vampierbyte aan haar nek. Sy het met almal seksuele gemeenskap gehad en almal is dus aan owerspel of bloedskande skuldig. Hulle skree nou om vergelding, maar vir werklike verlossing van die gemeenskap moet die slagoffer onskuldig wees. Die prostituut moet dus tot ’n maagd verhef word en daar is behoefte aan ’n mitiese sondebok wat boete doen vir hierdie daad en die orde herstel. Dit volg nie noodwendig dat die sondebok wel skuldig is nie, slegs dat boete gedoen word. Eindelik word die boek dan ’n ondersoek na skuld en boetedoening, met die gepaardgaande vrese en nagmerries wat gepaardgaan met hierdie gevoelens. Vergesel van die spraaksame dr. Johns as begeleidende karakter, moet speurder-sersant Demosthenes H. de Goede (Demosthenes as gevolg van sy spraakgebrek, H. vir Herakles, die Grieks-mitologiese held wat die Olimpiese gode bygestaan het in hulle stryd teen die reuse, en De Goede wat die gemeenskap teen die bose magte beskerm) die moordenaar identifiseer en vang. Die identiteit van die vermoorde en die rede vir die moord is maar enkele van die raaisels wat doelbewus in die leser se pad gestrooi word, as simbolies van die chaos wat heers. Eindelik word die reus Adam Kadmon Silberstein as die skuldige uitgewys en die vonnis voltrek, maar die verhaal kan nie slegs op die realistiese vlak gelees word nie. Die Herakles-mite vorm deel van die onderbou deurdat die speurder wysgemaak word dat hy die taak het om reuse te vernietig, en die Bybelse sondebok-motief word reeds in die titel geïmpliseer en verder ontgin in die verhaal. Ook die Christus-motief word geïmpliseer deur byvoorbeeld die rooi lint om Kadmon se nek wat wit word in die water. Aan die einde konstateer die verteller dat die “monster” versadig is, waar monster hier sowel die Reus as Welgevonden bedoel, wat in aansluiting by die vampier-tema in die boek nou die lewegewende bloed van ’n onskuldige slagoffer ontvang het. Die stenigingstoneel van die Reus aan die einde sluit aan by dieselfde prosedure wat deur die Bybelse Israeliete gevolg is met die uitwysing van die sondebok. Die skrywer slaag hier daarin om die lagwekkende en geestige elemente op so ’n wyse met die grusame, bisarre en absurde te verbind dat die onskuldige Reus se einde aangrypend droewig is. In Leroux se oeuvre is die slot van ''Een vir Azazel'', wat uitbeelding en konstruksie betref, een van die hoogtepunte. ’n Besondere prestasie in hierdie boek is die soomlose integrasie van die verhaal en die vele betekenislae, sodat alles as sinvolle geheel vorm kry. Die C.N.A.-prys word in 1964 aan ''Een vir Azazel'' toegeken. ''[[Die derde oog]]''<ref>Vermeulen, H.J. Standpunte. Nuwe reeks 98, Desember 1971</ref> sluit hierdie tweede siklus in sy werk af. Die titel verwys op een vlak na die simboliek van die Oosterse Jogi wat die gawe van die derde oog besit en so in staat is om die onsienlike waar te neem. Andersyds staan hierdie derde oog in verhouding met die twee ander oë en suggereer dit die maatskaplike, psigologiese en mitologiese dimensies van die verhaal. Kaptein Demosthenes H. de Goede is die belangrikste skakel met die vorige twee boeke in die siklus, maar daar is ook verwysings na Welgevonden en die karakters van die vorige twee romans. Die handeling verskuif egter nou na die stad, met die geheime agent-verhaal (met [[James Bond]] die voorbeeld) as die genre wat getransformeer word. De Goede moet die magnaat Boris Gudenov vastrek in sy vesting, die inkopiesentrum met sy sirkelgang van verdiepings. Hierdie soektog word dan ’n afdaal in die soeke na die self wat ook Dante se afdaal in die Inferno as verwysingsraamwerk het, sodat De Goede se afdaal ’n soort hellevaart verteenwoordig. Die Herakles-taak (veral die laaste taak wat Herakles in die mite moes vervul, naamlik die gevange neem van die helhond Kerberos uit Hades en die uitbring van Kerberos na die lig), vind sy teenpool in die roman in die soeke na Boris Gudenov. As basis vir Leroux se hantering van die [[Herakles]]-taak in hierdie roman is twee aspekte van die Herakles-mite, soos beskryf deur [[Sophokles]] in ''Trachiniai'' en [[Euripides]] in ''Die kinders van Herakles''. In ''Die kinders van Herakles'' verskyn Herakles as die feilbare held wat in ’n oomblik van waansin sy vrou en kinders vermoor, wat in hierdie roman die basis vorm vir die verhaal van De Goede, sy vrou Hope en hulle kinders. In die ''Trachiniai'' is Herakles die held wat onoorwonne van sy twaalf take terugkeer. Van die sterwende Nessos het Deianeira, vrou van Herakles, die advies ontvang om van sy bloed aan ’n kleed van haar man te smeer sodat hy haar altyd getrou sal wees. As Deianeira hoor dat Herakles ná sy laaste taak die jong prinses Iole met hom saamgebring het, stuur sy vir hom die kleed wat, as hy dit aantrek, begin te brand. Hierdie gegewe lê ten grondslag van die verhouding tussen Gudenov, Katy en Iole in die roman. Hier tree Gudenov (let op die verwantskap tussen sy naam en De Goede) as alter ego van De Goede op. Ook ingebed in die verhaal is die misterieë van Demeter (die D-diens waaraan De Goede behoort) wat vrugbaarheid en groei bewerkstellig. Die verhaal word ’n satire op die wyse waarop geestelike inhoude in die moderne samelewing vervlak word deur ’n valse orde, waar die verbruikersgemeenskap en allesoorheersende fokus op geld geestelike waardes as riglyn vir die lewe vervang. Hierdie drie romans word later saamgebundel as ''Die Silberstein-trilogie''.<ref>Antonissen, Rob. Spitsberaad. Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref><ref name="botha">Botha, Elize. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 23 no. 1, Maart 1983</ref><ref>Malan, Charles. Beeld, 18 September 2006</ref><ref>Smuts, J.P. Die Burger, 20 Desember 1984</ref> <ref name="breyt">Breytenbach, Kerneels. Die Burger, 25 November 1982</ref>In Leroux se derde trilogie speel die ek-verteller wat na homself as ’n knolskrywer verwys die belangrikste bindende element. Hierdie klaarblyklike verwysing na homself en ook die verwysings na sy oeuvre en die herverskyning van verskeie van sy karakters uit vorige boeke beteken dat hierdie trilogie ook gelees moet word as besinning oor die skryfkuns in die algemeen en sy eie skryfkuns in die besonder. In<ref>Van der Walt, P.D. Standpunte. Nuwe reeks 74, Desember 1967</ref> ''18-44'' is dit die genre van die briefroman of belydenisroman wat aan die beurt kom, waar ’n 18-jarige meisie, mej. X, ’n brief skryf aan die 44-jarige skrywer mnr. Y en so ’n briefwisseling begin wat ’n jaar lank duur, waarna mej. X 19 (volwasse) word en mnr. Y 45 (middeljarig) elkeen dan ’n nuwe lewensperiode betree. Haar briewe bestaan slegs by wyse van aanhalings en verwysings, terwyl mnr. Y in sy briewe belydenis doen van sy lewe en hom so algaande meer bekendstel en sodoende ook tot groter selfkennis en bewustheid van eie identiteit vorder. Dit geskied teen die agtergrond van vier vroue wat ’n groot invloed op sy lewe uitoefen en tegelykertyd simbole is van vier tydperke in die geskiedenis van die twintigste eeu en fases in die groeiproses van sy eie persoonlikheid en sy skrywerskap. Die teringmaer tante is verpersoonliking van die twintigerjare se soeke na plesier, die geliefde Rus verpersoonlik die vergoddelikte totalitêre staat van Rusland, die manies-depressiewe vrou is ook die Walkure, waarmee die Germaanse goderyk van Valhalla en die Götterdämmerung geïmpliseer word, asook die Ariese ideaal van Duitsland se Nasionaal-Sosialisme en die verwoesting van Europa in die Tweede Wêreldoorlog, terwyl mej. X die jeugdige en die jeugkultus van die sestigerjare verteenwoordig. Die jeug is egter ook simbool van snelle veranderings en hierdie gedurige ommekeer van toestande waaraan mens en samelewing onderworpe is, speel ’n belangrike strukturele rol in die roman. Die verhaalelement is basies en word vervat in die briewe van mnr. Y en aanhalings uit die briewe van mej. X. Die lewensloop van mnr. Y word gaandeweg meegedeel, met sy jeugjare deurgebring by sy “teringmaer tante” en “estetiese oom”, sy universiteitsopleiding, eerste romanses en huwelik met die dogter van ’n “Swartlandse slagter” en sy verhouding met die Rus vir wie hy gereeld in ’n parkie in die stad ontmoet en wat aan hom ’n sekere afwisseling gee van sy saai huwelik met sy “dowe, mank, manies-depressiewe vrou”. Uiteindelik pleeg sy vrou selfmoord as sy ontdek dat die liefdesbriewe van haar “minnaar” deur mnr. Y self geskryf is; word die Rus versoen met haar man nadat hy en sy kamerade mnr. Y in die parkie aangeval het; raak die briewe van mej. X al hoe minder terwyl sy die volwasse lewe tegemoet gaan; en bly mnr. Y eindelik alleen en eensaam agter. Aan die einde verdoop hy sy huisie by die see tot “Breidablick”, die woning van die Germaanse god Balder, wat in ’n nuwe wêreld verrys en begin hy om as ernstige skrywer die roman te skryf wat sy tante al die jare van hom verwag het. Die titel vind nie net weerklank in die ouderdomme van mej. X en mnr. Y nie, maar ook in die ander verhoudings van mnr. Y: met sy 44-jarige tante toe hy self agtien was en met sy eie vrou en die Rus, wat albei vier en veertig is. Sodoende betrek ''18-44'' dus verskillende generasies met hulle lewensuitkyk en -ideale en verskillende tydperke in die gang van die mens se geskiedenis.<ref>Fourie, Paula LitNet: http://www.litnet.co.za/wagneriaanse-vergestaltings-in-etienne-leroux-se-18-44/</ref> In ''IsisIsisIsis''<ref>Botha, Elize. Standpunte. Nuwe reeks 88, April 1970</ref> gaan die knolskrywer op reis en dit is duidelik dat die reisverhaal hier as genre aan die beurt kom, wat hier deur die beskrywing van oppervlakkige toeriste-attraksies en die talle besoeke aan restaurante geparodieer word. In die antieke mitologie deurreis Isis die wêreld om Osiris, wat deur sy broer Set vermoor en later in veertien stukke gesny is, heel te maak. Die knolskrywer verklaar dat hy reis om homself heel te maak en soek dus as hedendaagse Osiris na ’n Isis om hom bymekaar te bring. Sy poging is om deur middel van ’n Europese reis en kennismaking met dertien vroue (waar hy in elkeen aspekte van Isis terugvind) die veertien stukke van die verminkte Osiris tot ’n nuwe geheel gevoeg te kry. Hierdie herskepping van die Isis-Osiris mite geskied teen die agtergrond van die Tarotkaarte, wat tot fortuinvertellery gebanaliseer word maar in werklikheid ’n pelgrimsreis tot sieleheil van die pelgrim is. Die knolskrywer se reis is dus ’n poging om tot rus te kom, homself te begryp en te aanvaar en homself so heel te maak, as individuasieproses in die Jung-filosofie, waardeur hy ook ontwikkel van knolskrywer tot volwaardige kunstenaarskap. ''Na’va''<ref>Na’va Brink, André P. ''Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1976</ref> is ’n parodie op die elegie of dodedans en die titel is ontleen aan die vers uit die Hooglied van Salomo wat ook as motto vir die roman dien: “Sjichorani ve na’va, I am black but comely, ek is bruin gebrand maar lieflik”. ''Na’va'' kan dus na aanduiding van die Engelse vertaling as “swart” gelees word, wat weer assosiasie met die dood en rou oproep. Die knolskrywer se neef Georgie, enigste kind van sy oom, die patriargale grootboer Oom George, het selfmoord gepleeg. Op die begrafnis wat op ’n soort karnavalfees uitloop, gesels die knolskrywer en sy oom oor die gestorwene en die redes vir sy selfmoord, met verwysing na die vier vroue in Georgie se lewe. Die vraagstelling oor Georgie se selfmoord is terselfdertyd ’n soeke na die sin van lewe en dood, terwyl die verhaal bewustelik handel oor die poging van die knolskrywer om deur middel van sy kunstenaarskap ’n onverganklike werk te lewer, al is hierdie strewe na singewing ook by voorbaat tot mislukking gedoem. Naas uiteenlopende aanwesiges soos ’n adjunk-minister en ’n sigeuner is daar ook ’n aantal karakters uit Leroux se vorige romans teenwoordig, insluitende Juliana Doepels, Jock Silberstein, Demosthenes H. de Goede en Brigadier Ornassis E. Die fees word gekenmerk deur groteske gebeure soos tante Sofia wat die mees bisarre vuurwerke laat afskiet, Juliana Doepels wat die een bom na die ander laat ontplof en die lede van die D-diens wat vir arrestasies sorg en alles dra so by tot ’n groteske fantasie. Oom George se plaas ontwikkel algaande in ’n hele klein mikrokosmos. Die sewedaagse rou (Jesjiva) wat met ’n begrafnis gepaardgaan, word hier gekoppel met die donker god Sjiva uit die Hindoe-goderyk (sowel god van vernietiging as vrugbaarheid) en die kadawer (nulpunt of kollektiewe niks) van die Joodse staat Sjava. Die vraag na die sin van Georgie se lewe word teen hierdie agtergrond beredeneer, terwyl die fees plaasvind en vernietiging dreig. Met die koms van die daeraad is daar egter herlewing en kan die swart van die nulpunt weer met ’n dans begin. Hierdie dodedans het soos in die klassieke klaagsang ’n troostende werking. Hierdie drie romans word later saamgebundel as ''Die 18-44 trilogie''. ''Magersfontein, O Magersfontein!''<ref>Le Roux, André. Die Burger, 30 Augustus 1990</ref> is ’n parodie op die<ref>Brink, André P. Rapport, 21 November 1976</ref> historiese roman en waarskynlik hoofsaaklik gebaseer op die mite van die<ref>Brink, André P. ''Tweede Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref> Germaanse godeskemering, waar die gode by <ref>De Vries, Abraham. Beeld, 15 November 1976</ref>[[Valhalla]] verslaan word en die wêreld deur die Ryn<ref>Huisamen, Tim. Standpunte, Nuwe reeks 132, Desember 1977</ref> oorstroom word. In die besonder werk Leroux egter met die historiese gegewens rondom die [[Slag van Magersfontein]]<ref>Koen, Renske. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 15 no. 1, Februarie 1977</ref> waartydens generaal-majoor Wauchope, “liefling van Skotland”,<ref name="smuts">Smuts, J.P. ''Burgerband''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985</ref> sy lewe verloor het en die Skotse Hoogland-Brigade van vierduisend manskappe met die nagtelike opmars van [[11 Desember]] [[1899]] verslaan is deur die Boere wat vanuit gunstige verdedigingsposisies in die loopgrawe kon vuur. ’n Hedendaagse televisiespan het ten doel om die gebeure van die Slag van Magersfontein tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] te rekonstrueer en te verfilm, terwyl die geskiedkundige gebeure uit verskeie invalshoeke deur die vertolkende verteller en verskeie lede van die geselskap verhaal word. Die projek stuur egter, net soos die krygers van weleer, op ’n ramp af omdat hulle deur oorstromings getref word, wat ook as die sondvloed gesien kan word. Weens die diversiteit van die geselskap kan hulle gesien word as ’n verteenwoordiging van die deursnee samelewing en hulle avonture weerspieël feitlik al die doodsondes. Hierdie roman verskil in baie opsigte van die voorafgaande drie trilogieë, in so ’n mate dat dit as ’n vernuwing in Leroux se oeuvre beskou kan word. Daar word by geleentheid gepraat van Jung en die Kollektiewe Onbewuste en daar is verwysings na die Germaanse godeskemering, die Hebreeuse Armageddon en die Keltiese mites, terwyl die slot as geheel as ’n tweede sondvloed gesien kan word. Desnieteenstaande is die mitologiese verwysings in hierdie roman veel geringer en kan die stuk Suid-Afrikaanse geskiedenis beskou word as die vernaamste mitiese onderlaag. Telkens, terwyl die verfilmingsprojek aan die gang is, word die aanwesiges deur karakters soos Amicus Achtung, Hans Winterbach, dr. Fyella Amakaia-Laird, Aristophanes Pompidous, lord Sudden en lord Seldom toegespreek, wat bepaalde aspekte van die historiese gebeure belig. Mites uit die Afrikanergeskiedenis word ook as verwysing gebruik, sodat die roman verder gesien kan word as ’n satire op die Afrikanergemeenskap. Deurentyd word die verlede teen die hede afgespeel en word daar gesoek na die sin van beide. ''Magersfontein'', ''O Magersfontein!'' word verdeel in drie fases, gevolg deur ’n epiloog. Die eerste fase, ''Verkenningstog'', bring die leser op hoogte van die belangrikste karakters en lig hom kortliks in oor die historiese agtergrond van die slagveld. Die tweede fase, ''Vooraand en bliksem'', konsentreer op die optog na Headquarters Hill terwyl die reën geleidelik toeneem. Die derde fase, ''Die slagting'', gee ’n herhaling van die historiese gebeure terwyl die Verkeerspolisie, die Weermag en die Departement van Waterwese die deelnemers aan die projek in die vloed behulpsaam is. In die epiloog sluit die woorde van die Minister aan by die konvensie van die moraliserende slot waarin ’n les vir die lesers geleer word, maar hier kan die Minister met sy retoriese woordgebruik vir die aanwesiges geen sinvolle boodskap oordra nie en verstaan hulle nie wat sy boodskap, indien enige, was nie. Hierdeur word die boodskap van die futiliteit van oorlog versterk, terwyl die gebrek aan meelewing van die gehoor ’n aanklag is teen die daadloosheid van teenswoordige landsburgers. Hierdie roman is ’n vernuftige en komplekse satire op die Suid-Afrikaanse samelewing.<ref>Viljoen, Louise LitNet: http://www.litnet.co.za/etienne-leroux-se-die-18-44-trilogie-bied-veelvlakkige-waarde/</ref> ''Magersfontein, O Magersfontein!'' word in 1976 met die C.N.A.-prys en terwyl die boek verbied is, in 1979 met die Hertzogprys bekroon.<ref>Penfold, Greg en De Kock, Leon Tydskrif vir Letterkunde: http://www.letterkunde.up.ac.za/argief/52_1/06%20Penfold%20De%20Kock%20WEB%2002.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170808193759/http://www.letterkunde.up.ac.za/argief/52_1/06%20Penfold%20De%20Kock%20WEB%2002.pdf |date= 8 Augustus 2017 }}</ref><ref>Prins, M.J. Literator: http://www.literator.org.za/index.php/literator/article/viewFile/561/731</ref> ''Onse Hymie''<ref name="botha" /> is Leroux se toeganklikste werk.<ref>Brink, André P. Rapport, 14 November 1982</ref> Dit word in drie dele afgebaken en vertel van die Joodse smous Hymie<ref>Smuts, J.P. Die Burger, 18 November 1982</ref> (parodie van die [[wandelende Jood]]) en sy metgesel Johannes Garries,<ref name="smuts" />’n bruinman en handlanger van ’n beroemde teler van Brahmaanbulle.<ref>Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 21 no. 2, Mei 1983</ref> In die eerste deel ontmoet hulle mekaar na ’n partytjie om die oorwinning van ’n Brahmaan-bul op die Noord-Vrystaatse skou te vier en hulle besluit om saam verder deur die Karoo te reis. Onderweg doen hulle in die tweede deel aan by ’n spa (die Vleispaleis) en beleef verskeie fantastiese avonture. Die Vleispaleis of spa vir oorgewig mense, waarin die grootste deel van die gebeure afspeel, word gaandeweg ’n mikrokosmos van die moderne en spesifiek Suid-Afrikaanse samelewing. Hier word uiteenlopende groepe bymekaar gevoeg en ’n besondere geestigheid word bereik met die jukstaponering van uiteenlopende groepe wat strek vanaf die Hell's Angels, Swart Skrywers van Soweto en Black Sash tot die Wit Kappiekommando, Aksie Morele Standaarde en telers van Brahmaanbulle. Hierdie groepe word almal blootgestel aan uitbuiting binne die kommersiële opset waar bedrog, pretensie en rykdom heers. Die diversiteit van die aanwesiges het tot gevolg dat die apartheidswetgewing wat vir “vreedsame naasbestaan” moet sorg, totaal ontoereikend blyk te wees. Daar is telkens met die aankoms van ’n verdere groep ’n geskarrel in verband met hulle toelaatbaarheid, sodat die rekenaar van die Ontvangdame uiteindelik as gevolg van die teenstrydighede die gees gee. Die aankoms van hierdie uiteenlopende skare besoekers word deur ’n aardbewing gevolg en die verslankingsoord verval tot ’n moderne House of Usher (na aanleiding van ’n kortverhaal van Edgar Allan Poe, waar die ineenstorting van die kasteel simbolies is van die verval van die mens). Die roman eindig met die aankoms van ’n groep oorlewendes in BFW (Beaufort-Wes?), hoofstad van die Karoo, en Hymie se dood in ’n swart woonbuurt, waar hy as sondebok slagoffer is van irrasionele geweld. Die aard van die reis en die karakters roep Cervantes se roman oor Don Quijote en sy metgesel Sancho Panza op, wat reeds ’n parodie op die ridderroman was. Die roman word afgesluit met die ''Post mortem en voorlopige ondersoek'', waarin foutiewe inligting oor Hymie se persoon en die redes vir sy dood aangeteken word, wat die leser dwing om self te besin oor die ware redes. Die soektog na die self en selfkennis is ’n integrale deel van die roman, met Hymie wat gedurig van identiteit verwissel. Op hulle reis ondervind hulle die verval van talle apartheidstrukture en die toename van anargie en swart woede, wat ’n gevoel van naderende onheil skep oor die heersende toestande in die land. In hierdie roman is die mitologiese onderbou afwesig, hoewel dit gesien kan word as ’n parodie op die sogenaamde betrokke roman. ''Onse Hymie'' word in [[1983]] derde geplaas tydens toekenning van die Louis Luyt-prys. Na die trauma rondom die verbod op ''Magersfontein, O Magersfontein!'' en die lou ontvangs wat ''Onse Hymie'' ontvang, vind Leroux dit moeilik om te skryf. ’n Beplande fotoboek van ’n tipiese Vrystaatse dorpie, met foto’s van Paul Alberts en byskrifte van Leroux, word deur die uitgewers afgewys omdat die byskrifte nie pittig genoeg is nie en hierdie manier van skryf nie by Leroux se styl pas nie. In 1984 gee ’n literêre komitee aan hom die opdrag om ’n roman te skryf met die oog op die komende Hugenote-gedenkfees. Leroux dring aan op totale vryheid sonder enige inmenging en doen uitvoerige navorsing en skryf meer as sestig bladsye van die manuskrip, wat hy voorlopig ''Die kaping'' noem. Wanneer die komitee egter later wel voorskriftelik raak, sien hy af van die voorneme om die roman klaar te skryf. Na sy dood word die onvoltooide manuskrip en bykans vyftig getikte bladsye aantekeninge in ’n faksimilee-uitgawe uitgegee as <ref>Kannemeyer, J.C. Die Burger, 30 Augustus 1990</ref>''Die suiwerste Hugenoot is Jan Schoeman''. Dit is uiteraard onmoontlik om kommentaar te lewer oor die verdienste van hierdie onvoltooide roman, maar sy woordvaardigheid is reeds duidelik waarneembaar. Die roman sou klaarblyklik met drie gebeurtenisse werk, naamlik die koms van die [[Hugenoot|Hugenote]] in [[1688]], die herdenkingsfees van 1988 en die kaping van ’n plesierboot wat raakpunte met die Achille Lauro van die tagtigerjare het. ''Die suiwerste Hugenoot is Jan Schoeman'' is in [[1990]] op die kortlys vir die toekenning van die Ou Mutual-prys en word in dieselfde jaar genomineer vir die Rapportprys. === Ander prosa<ref>Smuts, J.P. Die Burger, 27 Oktober 1983</ref><ref>Botha, Johann. Tydskrif vir Letterkunde, Nuwe reeks 18 no. 2, Mei 1980</ref><ref>Brink, André P. Standpunte. Nuwe reeks 144, Desember 1979</ref><ref>Smuts, J.P. Beeld, 4 Junie 1979</ref><ref>Van Coller, H.P. Die Transvaler, 21 Julie 1979</ref> === Sy kortverhaal, ''Die erdestukkies'', wat hy voorheen sonder sukses aan Afrikaanse tydskrifte voorgelê het, verskyn in [[1957]] deur bemiddeling van Jan Rabie in die Nederlandse ''Schrijversalmanak''. ''Die man van Nizjni-Nowgorod'' word op [[23 Mei]] [[1958]] deur ''Die Huisgenoot'' gepubliseer en in 1973 deur Hennie Aucamp opgeneem in die versamelbundel ''Bolder''. Hierdie verhaal kontrasteer die lewe en drome van die Rus Vladimir Alexei Mutsjnik, wat ’n kafee-eienaar in Springs aan die Oos-Rand is, met sy meer deftige afkoms en omstandighede in Rusland. Mutsjnik droom van ’n uitbreiding aan sy viswinkel, maar moet sy digter aan mans beskikbaar stel om die fondse te verkry. Die reeks kontraste tussen Suid-Afrika en Rusland, hede en verlede, en werklikheid en fantasie gee dan ’n beeld van ’n immigrant en sy dogter se bestaan in ’n wêreld waarin hulle wesentlik ontuis is. In die eerste nommer van die tydskrif ''Sestiger'' in [[1963]] verskyn ''Rustendal 17'' (’n fragment uit ’n onvoltooide roman), terwyl sy radiopraatjie oor vernuwing in die prosa in die laaste nommer in 1965 gepubliseer word. In die Mei 1976 uitgawe van ''Tydskrif vir Letterkunde'' verskyn ’n vroeë ongepubliseerde werk van hom onder die titel ''Kroegtoneel'', terwyl die kortverhaal ''Die Afrikaner as verkoopsman en smous op die platteland'' in ''The bloody horse'' van September-Oktober [[1980]] opgeneem word. Die artikel ''BFX'' in sy kenmerkende ironiese styl oor die stad Bloemfontein verskyn in ''Standpunte'' van Augustus 1978. In ''Windroos'' word opgeneem ''’n Dag in Berg-en-Dal'', wat in die eerste uitgawe van die tydskrif ''Contrast'' verskyn het. [[Abraham H. de Vries]] neem dit ook op in ''Die Afrikaanse kortverhaalboek'' en [[Merwe Scholtz]] neem dit op in ''Vertellers 2''. Hierdie verhaal neem die uiterlike vorm van ’n draaiboek aan, waar die veelvuldige oorgange na ander milieus en mense telkens die fokuspunt van die verhaal verander. Deur hierdie flitse word die dorp uitgebeeld en die keuse van die dorpenaars en hulle bedrywighede kondig verskillende temas aan. Reeds die titel van die verhaal suggereer ’n mikrokosmos. Al hierdie stukke word later saamgebundel in ''Tussenspel'', die bundel wat sy verspreide tekste saambundel. [[Koos Human]] neem ''’n Trougeskenk van Giepie Ollenwaar'' (’n fragment uit ''Sewe dae by die Silbersteins'') op in die bloemlesing ''Willekeur'', terwyl Merwe Scholtz ''Die ballonvaart'' (’n fragment uit ''Magersfontein, O Magersfontein!'') opneem in ''Vertellers''. ’n Beskrywing van sy geboortedorp ''Oudtshoorn'' verskyn in ''Vertellers'' van Merwe Scholtz, terwyl ''Vormloos soos die landskap'', ’n beskrywing van Suidwes-Vrystaat, in ''Son op die land'' opgeneem word. Sy verspreide korter tekste word deur [[J.C. Kannemeyer]] in twee bundels versamel.<ref>Le Roux, André. Beeld, 20 April 1981</ref> ''Tussenspel'' bevat sy kreatiewe skryfwerk, soos die kortverhale <ref>Malan, Charles “Die Transvaler” 18 Mei 1981</ref>''Die man van Nizjni-Nowgorod'', ''Die rooi ster'' (met sy wisseling van perspektief),<ref>Wiehahn, Rialette. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 1, Februarie 1982</ref> ''’n Dag in Berg-en-Dal'' en ''Kaartjie vir oortreding''. In laasgenoemde verhaal maak hy oorwegend gebruik van dialoog tussen drie karaktertipes in ’n kroeg om die situasie en verhaal uit te beeld. Daar is Johnie (die rokjagter wat slegs in seks belangstel, al is hy getroud), Jackie (ook getroud, wat voorgee dat hy ’n haan onder die henne is maar in werklikheid maar min sukses op buite-egtelike seksuele gebied het) en die ek (’n vaal en saai mannetjie). Hierin is dit duidelik dat hy selfs in sy vroegste skryfwerk nie gehou het aan die beperkinge van die tradisionele gemoedelik-lokaal realisme nie en reeds vroeg “gewaagde” onderwerpe soos drank en sekspraatjies uitgebeeld het. Die vroeë ''Kroegtoneel'' en ''Die bul wat nie wou sterf nie'' toon woordelikse ooreenkomste met tonele in ''Die mugu'' en ''IsisIsisIsis'' onderskeidelik, terwyl stukke soos ''’n Dag in Berg-en-Dal'' en die [[1972]]-voordrag oor Koffiefontein die wêreld van sy onmiddellike omgewing oproep. Hierdie bundel bevat ook die korter prosatekste wat opgeneem is in bundels soos ''Windroos'', ''Herinnering se wei'', ''Son op die land'' en ''Wynland''.<ref>Le Roux, André. Beeld, 20 April 1981</ref> ''Tussengebied'' bevat<ref>Malan, Charles. Die Transvaler, 30 Maart 1981</ref> sy lesings en artikels oor die literatuur en die taak van die skrywer en hierdie bundel word in 1981 bekroon met die Perskorprys.<ref>Wiehahn, Rialette. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 1, Februarie 1982</ref> == Eerbewyse en toekennings == === Toekennings === Leroux ontvang die volgende toekennings:<ref name=":1" /> * [[Hertzogprys]] vir Prosa vir ''Sewe dae by die Silbersteins'', 1964 * Hertzogprys vir Prosa vir ''Magersfontein, O Magersfontein!'', 1979 en CNA Literêre Toekenning * CNA Literêre Toekenning vir ''Een vir Azazel'' * Perskor-prys vir ''Tussengebied,'' 1981 === Eerbewyse === Hy ontvang eredoktorsgrade van die [[Universiteit van KwaZulu-Natal|Universiteit van Natal]] in [[Pietermaritzburg]] (D.Litt. honoris causa) op [[6 Mei]] [[1978]], die Universiteit van die Oranje-Vrystaat in [[1985]] en die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] in [[1987]]. Op [[13 Oktober]] [[1980]] ontvang hy tydens die viering van Grey-Kollege se 125e herdenking ’n eretoekenning van hierdie skool. Per geleentheid van sy sestigste verjaarsdag in [[1982]] word twee huldigingsbundels aan hom oorhandig, ''Beeld van waarheid onder'' redaksie van A.P. Grové (waarin verskeie literators artikels skryf) en ''Die oog van die son''<ref name="breyt" /> onder redaksie van Charles Malan (waarin resensies en artikels oor Leroux se romans en aspekte daarvan gebundel word)''.'' Charles Malan en [[H.P. van Coller]] stel in 1983 die ''Bronnegids: Etienne Leroux'' saam om studie en navorsing oor sy werk te vergemaklik. In 1983 word erelidmaatskap van die Afrikaanse Skrywerskring aan hom toegeken. Met sy 65ste verjaarsdag in 1987 word ’n seminaardag deur die departemente van Afrikaans en Nederlands van die Vrystaatse en Potchefstroomse Universiteite in samewerking met die Etienne Leroux-navorsingsprojek van die Universiteit van die Vrystaat aangebied. In hierdie jaar versorg Charles Malan en H.P. van Coller ook die huldigingsbundel ''Vanweë die onbewuste'', waartoe literatore essays oor sy werk lewer. Sy werke word in onder andere [[Engels]], [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Noors]] vertaal. Van die jare sewentig af word verskeie M.A.-verhandelings en doktorale proefskrifte aan Leroux se werk gewy. H.P. van Coller behaal sy doktorsgraad aan die Randse Afrikaanse Universiteit met ''Etienne Leroux as siklusbouer'', terwyl Charles Malan ook oor sy werk promoveer en met ''Misterie van die alchemis'' die mees omvangryke werk oor Leroux se [[oeuvre]] publiseer. Selfs kreatiewe werke word aan hom en sy boeke gewy, soos [[Pieter Fourie]] se drama ''Gert Garries – ’n Baaisiekel babelas'' (na aanleiding van die karakter uit ''Magersfontein, O Magersfontein!'') en die drama ''Slaghuis'' van Willem Anker, wat gebaseer is op motiewe en karakters uit Leroux se werk. Die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie maak ’n dokumentêre program oor sy lewe wat in 1990 onder die titel ''’n Man soos Stephen'' op televisie gebeeldsaai word. ''Tydskrif vir Letterkunde'' wy hulle November 1990-uitgawe aan sy werk. Digters soos [[Johann de Lange]] (''Etienne Leroux 1922–1989'') en Phil du Plessis (''Brief in rook'') bring in gedigte hulde aan hom en Ingrid Winterbach beskryf in hoofstuk 17 van ''Die boek van toeval en toeverlaat'' die optog van die stakende munisipale werkers wat terugslaan op sy werk in tonele soos die optog aan die slot van ''Hilaria'' en die boek ''Na’va''. In Julie [[2003]] reël die Departement Afrikaans-Nederlands van die Universiteit van die Vrystaat ’n Leroux-dag as deel van die ''Volksblad''-Kunstefees, waar Pieter Fourie die hoofspreker is en Elize Botha, [[Hein Viljoen]], Jaco Fouché, Ingrid Winterbach en sy dogter Cherié ook referate lewer. Hierdie referate word later uitgegee deur ''Stilet''. Sy werk word ook in die buiteland hoog aangeslaan en Penguin bundel in 1972 die drie romans in die Silberstein-trilogie onder die titel ''To a dubious salvation'' in hulle ''Modern Classics'' reeks. Hy ontvang in [[2009]] [[postuum]] ’n Suid-Afrikaanse Letterkundetoekenning, geborg deur die Departement van Kuns en Kultuur, vir sy lewensbydrae tot die Suid-Afrikaanse letterkunde. == Publikasies == Werke uit sy pen sluit in:<ref>Digitale Bibliotheek voor Nederlandse Letteren: http://www.dbnl.org/auteurs/zuidafrika/auteur.php?id=lero007</ref><ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/search?q=au%3ALeroux%2C+Etienne%2C&qt=hot_author</ref> {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |1955 |''Die eerste lewe van Colet'' |- |1957 |''Hilaria'' |- |1959 |''Die mugu'' |- |1962 |''[[Sewe Dae by die Silbersteins|Sewe dae by die Silbersteins]]'' |- |1964 |''[[Een vir Azazel]]'' |- |1966 |''[[Die derde oog]]'' |- |1967 |''18-44'' |- |1969 |''IsisIsisIsis'' |- |1972 |''Na'va'' |- |1976 |''[[Magersfontein, O Magersfontein!]]'' |- | |Tussenspel |- | |Tussengebied |- |1982 |''Onse Hymie'' |- |1984 |''Die Silberstein-trilogie (Sewe dae by die Silbersteins; Een vir Azazel; Die derde oog)'' |- |1986 |''Die eerste siklus (Die eerste lewe van Colet; Hilaria; Die mugu)'' |- |1990 |''Die suiwerste Hugenoot is Jan Schoeman'' |- |2008 |''Die 18-44 trilogie (18-44; IsisIsisIsis; Na’va)'' |} == Bronne == === Verhandelings en proefskrifte === * Barendse, J.M. (2007) ʼn Vergelykende studie van Die eerste siklus deur Etienne Leroux en Die avonture van Pieter Francken deur Jaco Fouché. Universiteit Stellenbosch. * Bornman, M. (1990) Die alter ego in die romans van Etienne Leroux. Universiteit van Kaapstad. * Botha, W. (1987) Die pikareske grondpatroon in enkele werke van Etienne Leroux. Universiteit van die Vrystaat. * Brümmer, A. (2013) Die rol van die demoniese in Den spieghel der salicheit van Elckerlijc, Mariken van Nieumeghen en Sewe dae by die Silbersteins (Etienne Leroux)-'n vergelykende studie. Universiteit van die Vrystaat. * Coetser, A. (1983) Die implisiete leser in Etienne Leroux se Magersfontein, O Magersfontein!. UNISA. * Corb, J. (2013) Magersfontein, o Magersfontein! as 'n wending tot die realisme in die werk van Etienne Leroux. Universiteit van Pretoria. * De Bruto, A. (1980) 'n Interpretasie van die Derde oog van Etienne Leroux. UNISA. * De Vries, M.N. (1987) Die fantastiese as literêre soort, met spesifieke verwysing na die oeuvre's van Etienne Leroux en Willem Brakman. Universiteit van Johannesburg. * Du Plooy, H. (1981) Die verhaal in Laat vrugte (CM van den Heever) en 18-44 (Etienne Leroux). Universiteit van Pretoria. * Goosen, I. (1980) Ontleding van Die Derde Oog van Etienne Leroux. Noordwes Universiteit. * Grobler, D. (1977) Colet van Velden as buitestaanderfiguur by Etienne Leroux. Noordwes Universiteit. * Hauptfleisch, H. (1980) Enkele terugkerende motiewe in die romankuns van Etienne Leroux. UNISA. * Heydenrych, T. (1975) Die mitiese patroon en sielkundige grondslag in die moderne roman met spesiale verwysing na Isis Isis Isis van Etienne Leroux. Universiteit van KwaZulu-Natal. * Jacobs, J. (1985) Die begrip Satire in die Etienne Leroux-kritiek. RAU. * Jacobs, J.F. (1992) Die karikatuur in die romankuns van Etienne Leroux. Universiteit van Pretoria. * Koen, R. (1972) Die verteller in Etienne Leroux se 18-44 en Isis Isis Isis .... Universiteit van Pretoria. * Lindenberg, A. (1975) ‘n Kentering in die Afrikaanse prosa rondom 1960-mite-ontginning en vertelpatrone by Etienne Leroux en Dolf van Niekerk. Universiteit van die Wes-Kaap. * Lucia, C. (2006) Reading Etienne Leroux- a Libretto based on Seven Days at the Silbersteins and a Preface. Universiteit van die Witwatersrand. * Mouton, M. (1976) Enkele sikliese aspekte in die Welgevonden-trilogie deur Etienne Leroux. Universiteit van KwaZulu-Natal. * Penfold, G. (2013) Welgevonden revisited. A new translation of Sewe Dae by die Silbersteins (Etienne Leroux), and its literary-critical rationale. Universiteit Stellenbosch. * Pottas, C. (1984) Destruksie in die romans van Etienne Leroux. Noordwes Universiteit. * Steyn, I. (1980) Visioenere perspektiefverruiming in Etienne Leroux se tweede trilogie. Universiteit van die Vrystaat. * Steyn, R. (1992) Humor in die algemeen en met spesifieke verwysing na die romans van Etienne Leroux. Universiteit van Kaapstad. * Stroebel, M. (1978) Tyd as struktuurelement in Na'va van Etienne Leroux. Noordwes Universiteit. * Swanepoel, P.H. (1974) Ruimtelike plasing as struktuurmoment in die romankuns van Etienne Leroux. Noordwes Universiteit. * Teise, V. (1996) Tekswysigings in "die eerste siklus" (Leroux) - 'n evaluerende ondersoek in die lig van die Afrikaanse edisietegniek. Universiteit van die Vrystaat. * Teise, V. (2002) 'n Edisietegniese voorstel vir die samestelling van 'n histories-kritiese uitgawe van Die eerste lewe van Colet (Etienne Leroux). Universiteit van die Vrystaat. * Van Coller, H. (1980) Etienne Leroux as siklusbouer. Universiteit van die Vrystaat. * Van de Rotte, C. (1996) Osiris' Heling. De mythe van dood en wederopstanding in Etienne Lerouxs derde cyclus. Universiteit van Leiden. * Van den Berg, L.D. (1988) Omskrywingskontruksies in die oeuvre van Etienne Leroux. RAU. * Venter, L. (1973) Satire en verskyningsvorme daarvan in die verhaalkuns van C.J. Langenhoven en Etienne Leroux. Noordwes Universiteit. * Viljoen, L. (1979) Die verwysingstegniek in Etienne Leroux se derde trilogie- 18-44, Isis Isis Isis… en Na’va. Universiteit Stellenbosch. * Wessels, H. (1998) Aspekte van die verhouding tussen primordialiteit en simbolisering met spesiale verwysing na werke van DJ Opperman en Etienne Leroux. Universiteit van Kaapstad. === Boeke === * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede''. Nasou Beperk Derde hersiene  uitgawe Tweede druk Elsiesrivier 1964 * Antonissen, Rob. ''Kern en tooi.'' Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963 * Antonissen, Rob. ''Spitsberaad''. Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966 * Antonissen, Rob. ''Verkenning en kritiek''. H.A.U.M. Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1979 * Aucamp, Hennie. ''Kort voor lank''. Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe, Tweede druk 1980 * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990.'' Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha Elize. ''Etienne Leroux as sosiale kommentator''. in Afrikaanse Skrywerskring. Die skrywer en die gemeenskap. Referate gelewer tydens die sesde vyfjaarlikse landswye skrywerskongres gehou te  Pretoria op 25 en 26 Maart 1976 * Botha, Elize. ''Prosakroniek.'' Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Botha, Elize. ''Etienne Leroux (1922–1989).'' in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Brink, André P. ''Aspekte van die nuwe prosa.'' Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe Derde druk 1972 * Brink, André P. ''Vertelkunde''. Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Britz, E.C.; Kannemeyer, J.C. en Pheiffer, R.H. (reds.) ''Skanse teen de tyd.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad 1978 * Cloete, T.T. (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig''. Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis''. Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * De Vries, Abraham H. ''Kortom''. Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983 * De Vries, Abraham H. ''Kortom 2.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989 * De Wilde, Talitta. ''Die mugu.'' Academica. Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1988 * Du Plessis, P.G. ''Etienne Leroux''. in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Grobler, Hilda. ''Bolder''. Blokboeke 57 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1988 * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Johl, Johann. ''Leroux-ABC''. Sikelela-Uitgewers Krugersdorp Tweede uitgawe 1988 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica, Pretoria, Kaapstad en  Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. ''Ontsyferde stene''. Inset-Uitgewers Stellenbosch Eerste uitgawe Eerste druk 1996 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Leroux, Etienne. ''Jeugmomente''. in ''Herinnering se wei''. Perskor-uitgewery Johannesburg Tweede uitgawe Eerste druk 1977 * Lindenberg, E. ''Onsydige toets''. Academica Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1965 * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde''. Academica Pretoria en Kaapstad Vierde  uitgawe Eerste druk 1973 * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse  letterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Smuts, J.P. ''Burgerband''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985 * Smuts, J.P. ''Karakterisering in die Afrikaanse roman''. Hollandsch Afrikaansche Uitgevers Maatschappij  Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1975 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. ''Tussenkoms''. HAUM Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1990 === Tydskrifte en koerante === * Anoniem. ''Dood van Leroux ‘slag vir letterkunde’''. Die Burger, 3 Januarie 1990 * Appèlraad vir Publikasies. ''Die tweede beslissing oor ‘Magersfontein, O Magersfontein!’'' Standpunte. Nuwe reeks 148, Augustus 1980 * Appèlraad vir Publikasies. ''Die tweede beslissing oor ‘Magersfontein, O Magersfontein!’ II''. Standpunte. Nuwe reeks 149, Oktober 1980 * Barnard, Chris. ''’n Kraai vlieg laggend met lang hale die aand in''… Insig, Februarie 1990 * Botha, Elize. ''Het literatore nie te veel lesers vervreem nie?'' Insig, Februarie 1990 * Botha, Elize. ''Moraliteit en die roman of: weer eens na Welgevonden.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28, no. 4, November 1990 * Botha, Elize. ''Die man met duisend gesigte: Woorde vir 25 Julie 1990''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Botha, Elize en Human, Koos. ''’n Man genoem Stephen''. Insig, Desember 1999 * Botha, M.C. I''n gesprek met Etienne Leroux.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 1, Februarie 1984 * Brink, André P. ''Rooistefaans: Gremlin en Guru''. Standpunte. Nuwe reeks 159, Junie 1982 * Brink, André P. ''En waar staan sy boeke in 1987?'' Rapport, 21 Junie 1987 * Buning, Tj. ''Die Derde Oog: ’n Poging tot insig en begrip.'' Standpunte. Nuwe reeks 69, Februarie 1967 * Cloete, Henry. ''Leroux se plaas onder die hamer.'' Rapport, 6 Desember 2009 * Cloete, T.T. ''Die hipertrofie van die ego in Leroux se ‘Isis’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 14 no. 2, Mei 1976 * Departement van Inligting. ''Die beslissing oor ‘Magersfontein, O Magersfontein!'' Standpunte. Nuwe reeks 133, Februarie 1978 * Du Plessis, P.G. ''Die Derde Oog: Tot sover Jung''. Standpunte. Nuwe reeks 69, Februarie 1967 * Du Plooy, Heilna. ''Die narratologiese struktuur van ’18-44’ van Etienne Leroux''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 4, November 1982 * Engelbrecht, Theunis. ''Gedagtig aan pa Stephen''. Plus, 13 Junie 2002 * Engelbrecht, Theunis. ''O, Magersfontein – gaan hy wéér verbied word?'' Rapport, 19 Oktober 2003 * Engelbrecht, Theunis. ''’n (im)morele boek?'' Plus, 19 Junie 2002 * Ester, Hans. ''Die groteske wêreld van ‘Een vir Azazel’.'' Standpunte. Nuwe reeks 109, Oktober 1973 * Ester, H. Stephanus Petrus Daniel le Roux. ''Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden, 1990–1991''. Leiden 1992 * Fourie, Pieter. ''Die Leroux van Koffiefontein''. Insig, Mei 2002 * Hough, Barrie. ''Silbersteins word ’n musical!'' Rapport, 23 Augustus 1987 * Human, Koos. ''Greene en Leroux''. Insig, Mei 1991 * Jackson, C.J. ''Juliana Doepels – profetes of terroris?'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26 no. 1, Februarie 1988 * Jacobs, Frances. ''Die ridder word ’n mugu''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Johl, Johann. ''Die rol van die dialektiek in Etienne Leroux se ’18-44’ of Deur die oog van die Kosak.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 20 no. 1, Maart 1980 * Johl, Johann. ''Tentatiewe omtrekke van ’n teks-ideologie: ‘Die suiwerste Hugenoot is Jan Schoeman’''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Kannemeyer, J.C. ''Leroux se ‘duiwels op straat’ had die teoloë toe só verniet op hol''… Insig, Desember 1992 / Januarie 1993 * Kannemeyer, J.C. ''Op spoor van die jong Etienne Leroux''. By, 12 Mei 2007 * Kannemeyer, J.C. ''Etienne Leroux en Graham Greene: ’n eerste ontmoeting''. By, 26 April 2008 * Kannemeyer, J.C. ''Graham Greene besoek Suid-Afrika''. By, 3 Mei 2008 * Kannemeyer, J.C. ''Stephen word toe oornag ‘Die Skrywer''’. Beeld, 5 Mei 2008 * Kannemeyer, J.C. ''Die professor en die snoeiskêr.'' By, 17 September 2011 * Koen, Renske. ''Die ek-verteller in Etienne Leroux se ’18-44’ en 'IsisIsisIsis’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 14 no. 2, Mei 1976 * Kotzee, André ''Sestig jare vir ’n Sestiger.'' Rapport, 13 Junie 1982 * Kruger, Joan. ''Terg en verneuk, sê Leroux.'' Die Transvaler, 18 Mei 1981 * Kühn, Willie. ''Jy moenie speel nie, maar bedoel om dood te maak''. Insig, Februarie 1990 * Leroux, Etienne. ''Die gevaarlike inhoud van die woord.'' Rapport, 6 November 1977 * Leroux, Etienne. ''Hoekom skryf ’n skrywer oor Magersfontein en hoekom Magersfontein, O Magersfontein?'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 18 no. 1, Februarie 1980 * Leroux, Etienne. ''My dans met God''. Insig, Augustus 1987 * Leroux, Etienne. ''Ons is die Ape van God''…Rapport, 9 Oktober 1988 * Malan, Charles. ''Die interaksie van enkele dieptestrukture in ‘Sewe dae by die Silbersteins''’. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 15 no. 3, Augustus 1977 * Malan, Charles. ''Rede by die oorhandiging van die Perskorprys aan Etienne Leroux vir ‘Tussengebied’ op 16 Mei 1981''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 3, Augustus 1981 * Malan, Charles. ''Vir ’n nawekie beskikbaar: Etienne Leroux / Stephen le Roux, op Janee, Koffiefontein, Vrystaat.'' Standpunte. Nuwe reeks 159, Junie 1982 * Malan, Charles. ''Die self en sy maskers – Etienne Leroux se ‘Tussengebied’ en ‘Tussenspel''’. Standpunte. Nuwe reeks 159, Junie 1982 * Malan, Charles. ''Wankelende Walkures en Flankerende Fiskale: die kreatiewe gebruik van eiename deur Etienne Leroux.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 4, November 1982 * Malan, Charles en Van Coller, H.P. (Reds.) ''Bronnegids: Etienne Leroux.'' Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983 * Malan, Charles. ''Bebaarde eendstert en die spoke, mites en moegoes''. Insig, Februarie 1990 * Malan, Charles. ''’Terwyl transformasie plaasvind, gaan ek gatskeer’ – ’n gesprek met Etienne Leroux.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Meij, Koos. ''Die tema van ‘Die mugu’''. Klasgids. Jaargang 1 no. 4, Mei 1966 * Muller, Piet. ''So het die Afrikaner sy grootste skrywer verguis''. Insig, Februarie 1990 * Penfold, Grg en De Kock, Leon. ''To a dubious critical salvation: Etienne Leroux and the canons of South African English criticism.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015 * Potgieter, André. ''Dankie vir persprys en R3 000.'' Die Transvaler, 11 Maart 1981 * Potgieter, André. ''Leroux: ’n Sestiger word sestig.'' Die Transvaler, 14 Junie 1982 * Roos, Henriette. ''Etienne Leroux (S.P.D. le Roux – 13 Junie 1922) – Bestekopname, 1977''. Tydskrif vir  Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Sampson, Lin. ''’n Waarskynlike vriendskap''. By, 23 Februarie 2013 * Slabber, Coenie. ''’n Profeet is dood''. Rapport, 7 Januarie 1990 * Smith, Francois. ‘''Sewe dae’ word ’n opera''. Beeld, 4 Februarie 2005 * Smuts, J.P. ''Die verwysingsveld in ‘Die derde oog’ van Etienne Leroux''. Tydskrif vir Letterkunde.  Nuwe reeks 14 no. 2, Mei 1976 * Smuts, J.P. H''eildronk ingestel op Etienne Leroux by die toekenning van ’n eredoktorsgraad aan hom deur die Universiteit van Stellenbosch op 10 Desember 1987''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26  no. 2, Mei 1988 * Smuts, J.P. ''Etienne Leroux – die pad na die onsienlike''. Die Burger, 3 Januarie 1990 * Smuts, J.P. ''Die enkeling is deel van die groep.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Snyman, N.J. ''Die polemiek rondom ‘Sewe dae by die Silbersteins‘''. Tydskrif vir Letterkunde.  Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Steenberg, D.H. ''Rondom die verteller in ‘Magersfontein, O Magersfontein’''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 18 no. 1, Februarie 1980 * Theron, Anita. ''Die derde siklus van Etienne Leroux.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 15 no. 3, Augustus 1977 * Van Coller, H.P. ''’n Jaar om Etienne Leroux opnuut te ontdek.'' Rapport, 13 Junie 1982 * Van Coller, H.P. ''Die sikliese bouprinsipe in die werk van Etienne Leroux – ’n Evaluering''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 4, November 1982 * Van Coller, H.P. ''Op soek na die verlore tyd''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Van Coller, H.P. ''Magersfontein: die dokumente''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Van Coller, H.P. ''Om Leroux werklik te ken.'' By, 20 September 2008 * Van der Merwe, Kirby. ''Meneer Malan, ek is nié my pa nie''. By, 14 April 2012 * Van der Walt, P.D. ''Etienne Leroux se belangrikste prestasie?'' Standpunte. Nuwe reeks 78, Augustus  1968 * Van Deventer, Susanne. ''Aantekeninge oor ‘Magersfontein, O Magersfontein!’ as satire op  filmvervaardigers en ’n parodie op die film- en TV Draaiboek''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 15 no. 3, Augustus 1977 * Van Rensburg, F.I.J. ''Etienne Leroux as siklusbouer.'' Standpunte. Nuwe reeks 102, Augustus 1972 * Van Rooyen, Kobus. ''Die verbod op ‘Magersfontein’ en die regsgevolge.'' Insig, Februarie 1990 * Venter, Joe en Olivier, Fanie. ''Afrikaanse skrywers word vereer.'' Rapport, 8 September 1985 * Venter, L.S. ''Die religieuse motief in ‘Die derde oog''. Standpunte. Nuwe reeks 105, Februarie 1973 * Weideman, George. ''Leroux se Boereverneukery – Enkele gedagtes oor ‘Onse Hymie’ as parodie.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 21 no. 2, Mei 1983 === Internet === * Kannemeyer, J.C. Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2009/07/07/RY/2/PDNews002-StoryB.html * Smuts, J.P. Die Burger: http://m24arg02.naspers.com/argief/berigte/dieburger/1990/01/03/4/4.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://leroux.afrikaans.be/index.php?title=Tuisblad DELPhi – Die Digitale Etienne le Roux Projek] * [http://www.librairie-compagnie.fr/afrique-sud/auteurs/leroux.htm Librairie Compagnie Artikel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050907171632/http://www.librairie-compagnie.fr/afrique-sud/auteurs/leroux.htm |date= 7 September 2005 }} (In Frans) * [http://www.boekwurm.co.za/blad_skryf_klmno/leroux_etienne.html Boekwurm artikel oor Etienne Leroux] * M.A. Tesis oor Leroux: Barendse, Joan-Mari Universiteit van Stellenbosch: https://scholar.sun.ac.za/handle/10019.1/1878 == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Sestigers}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Leroux, Etienne}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1922]] [[Kategorie:Sterftes in 1989]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] 48cyvr33pipgii2p2ruar5ktoidsmvn 0 7632 2964324 2941512 2026-09-01T15:40:26Z Jcb 223 2964324 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = D.J. Opperman | bynaam = | beeld = DJ Opperman.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = D.J. Opperman omstreeks 1960. | geboortenaam = Diederik Johannes Opperman | geboortedatum = {{Geboortedatum|1914|9|29}} | geboorteplek = [[Dundee]], [[Natal (provinsie)|Natal]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1914|9|29|1985|9|22}} | sterfteplek = [[Stellenbosch]], [[Suid-Afrika]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika|1928}} | beroep = Digter en dramaturg | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = [[Hertzogprys]] (1947, 1956, 1969 en 1980)<br />[[Hofmeyrprys]] (1954, 1956, 1966 en 1980)<br />[[Central News Agency-prys vir Letterkunde|CNA-prys vir Letterkunde]] (1964 en 1980)<br />Drie-Eeue Stigting-prys (1956)<br />Louis Luyt-prys (1980)<br />Gustav Preller-prys vir literêre kritiek (1985) | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Diederik Johannes Opperman''' (1914–1985) was 'n professor in [[Afrikaanse letterkunde]] aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]]. As [[Afrikaanse Digters|Afrikaanse digter]] en [[dramaturg]] verower hy die [[Hertzogprys]] vir beide [[poësie]] en [[drama]].<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Opperman,_Diederik_Johannes{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Lewe en werk == === Vroeë lewe en herkoms === [[Lêer:DJ Opperman 1960 Universiteit van Stellenbosch.jpg|duimnael|regs|D.J. Opperman aanvaar in 1960 die professoraat in Afrikaanse letterkunde aan die [[Universiteit van Stellenbosch]]. Hier hou hy op 26 Februarie daardie jaar die lesing "Kolporteur en kunstenaar", sy eerste openbare optrede in sy nuwe hoedanigheid.]] Diederik Johannes Opperman is op [[29 September]] [[1914]] op die familieplaas Geduld nr. 2 naby Dannhauser in die distrik [[Dundee]] in [[Natal (provinsie)|Natal]] gebore.<ref>Kannemeyer, J.C. “D.J. Opperman: ’n Biografie” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1986</ref><ref name=":0">Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/opperman.html</ref> Hy is die oudste van agt kinders, vyf seuns en drie dogters (van wie een vroeg oorlede is), van Diederik Johannes Opperman ([[5 Junie]] [[1891]] – [[20 Mei]] [[1943]]) en Heila Susanna Magdalena Botha ([[13 November]] [[1892]] – [[27 Augustus]] [[1956]]). Sy broers was Hermanus Lambertus (Maans) (gebore 1917), Louis Petrus (1923), Christiaan Christoffel (Chris) (1926) en Jacobus Abraham (Koos) (1930) en sy susters was Elizabeth Margaretha (Liz) (1918), Louisa Petronella (1920–1921) en Violetta Susanna (Vi) (1921). Sy vader slaag slegs standerd ses, maar was ’n skrander man wat weens gebrek aan geleerdheid nooit sy volle potensiaal verwesenlik het nie. Hy is aanvanklik boer op die familieplaas en later spoorwegwerker en versekeringsagent van beroep, maar was geïnteresseerd in die Oosterse wysbegeerte en die spiritisme en het in sy vrye tyd geskilder. Die gesin verhuis gereeld as gevolg van die vader se beroepsveranderinge. Dirk se eerste lewensjare bring hy op sy grootvader se plaas Stedham deur, naby die sendingstasie [[Glückstad]] in die distrik [[Vryheid]] in [[Natal]]. Weens die gesukkel om ’n lewe as boer te maak, verhuis die gesin in 1917 na [[Ladysmith]], waar sy vader se broer Chris reeds as spoorwegamptenaar werk en sy vader ook in hierdie amp by hom aansluit. In 1918 verhuis hulle na sy moeder se familiedorp [[Memel, Vrystaat|Memel]] in die [[Vrystaat]], waar die vader as [[grofsmid]] werk. Vanaf 1921 bly hulle op New Formosa, ’n klein spoorweghalte naby [[Estcourt]] in Natal, waar sy vader stasievoorman is. Aanvanklik gaan Dirk in Engels skool op Estcourt, en in 1922 verhuis die gesin na Hart’s Hill naby [[Colenso]], waar hy hier ook in Engels sy skoolopleiding voortsit. In 1923 verhuis hulle na Colenso self, waar sy pa steeds in diens van die spoorweë staan. Reeds as jong kind kom Dirk in aanraking met die taal en kultuur van die [[Zoeloes]] en [[Indiese Suid-Afrikaners|Indiërs]], en leer hy hul leefwyse en wêreld intiem ken. Op elfjarige ouderdom word hy ernstig siek aan maagkoors en draai by die dood om. Hy bring etlike maande in die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] hospitaal in [[Pietermaritzburg]] deur. Weens ’n hartkwaal is sy vader in 1926 verplig om sy werk by die spoorweë op te sê en om die huis in Colenso te verkoop. Die gesin verhuis dan na Estcourt, waar sy vader as versekeringsagent begin werk en Dirk sy standerd ses voltooi. In 1929 verhuis hulle na [[Frere]], waar sy vader sy versekeringswerk voortsit. Dirk word as gevolg van die depressie toestande gedwing om sy skoolopleiding te onderbreek en ’n tyd saam met sy broer Maans op ’n kleinhoewe in die dorp met koeie, hoenders en groente te “boer”. Aan die einde van 1930 verhuis die gesin na Vryheid in Natal, waar sy vader op ’n kommissiebasis as ’n agent vir African Homes Trust werk. Vanaf 1931 gaan Dirk dan as ryper leerling na die dubbelmedium Hoërskool Vryheid waar [[P.C. Schoonees]] die skoolhoof is en hy vir die eerste keer gedeeltelike onderrig in Afrikaans ontvang. Schoonees word sy Afrikaans onderwyser, wat sy leerlinge se insig in die letterkunde verdiep en só ’n liefde daarvoor by hulle aankweek. Dirk begin reeds op Colenso om gediggies in Engels te skryf, maar op Vryheid begin hy meer ernstig dig en skryf verskeie gedigte in Afrikaans. Gerard (Koos) Boonstra gee onderrig in [[Wetenskap]] op Vryheid. Boonstra het ’n uitgesproke Darwinistiese oortuiging, skeptiese en kritiese ingesteldheid teenoor die Kerk en opstandige gesindheid teenoor die Regering. Hierdie eienskappe oefen groot invloed uit op die ontwikkeling van Dirk se rasionele denke en hy begin belangstel in die deterministiese denke van die evolusieleer. Aangesien die Oppermangesin dit altyd maar skraps gehad het, staan Boonstra hom later finansieel by met sy studies vir sy meestersgraad. Aan die einde van 1934 lê hy die matrikulasie-eksamen van die [[Universiteit van Suid-Afrika]] af en behaal die beste uitslag in die Hoër Taalbondeksamen, wat aan hom ’n onderwyslening besorg waarmee hy sy studies kon voortsit. === Verdere studie en begin van loopbaan === [[Lêer:P du P Grobler.jpg|duimnael|regs|180px|Die letterkundige kritikus [[P. du P. Grobler]].]] In 1935 gaan Dirk na die [[Natalse Universiteitskollege]] in Pietermaritzburg waar hy aanvanklik in die University Lodge koshuis tuisgaan en in sy derde jaar privaat loseer. Aan hierdie universiteit het [[G.S. Nienaber]] as dosent ’n stimulerende invloed op hom en moedig hom as digter aan. Hy is ook bevriend met Jan Scannell, [[C.J.M. Nienaber]], [[Sheila Cussons]], P. du P. Grobler en [[M.J. Harris]]. Tydens universiteitsvakansies werk hy as [[vragmotorbestuurder]] van die klipbrekers by die munisipale gruisgat. Vanaf 1936 dien hy in die redaksie en in 1938 is hy redakteur van ''Natal University College Magazine'', terwyl hy in 1936 ook stigter en sekretaris en in 1937 voorsitter is van die Afrikaanse Kultuurklub. Dirk behaal in 1937 die B.A.-graad met [[Hollands]] (soos Afrikaans-Nederlands in daardie tyd bekend was), [[Geskiedenis]] en [[Sielkunde]] as hoofvakke. In 1938 studeer hy aan sy Hoër Onderwysdiploma, wat hy die einde van die jaar met onderskeiding verwerf, en skryf ook reeds in vir sy meestersgraad opleiding. Reeds aan die einde van 1938 slaag hy die eksamengedeelte (vandag die B.A. Honneurs) van sy M.A.-graad met onderskeiding en aan die einde van 1939 behaal hy die M.A.-graad onder leiding van G.S. Nienaber met onderskeiding met ’n verhandeling oor ''Die Afrikaanse letterkundige kritiek tot 1922''. Onder die skuilnaam Arnold Benadi behartig hy in die jare 1938 en 1939 die boekerubriek van ''Die Natalse Afrikaner'' en plaas dan ook van sy skeppende werk in hierdie publikasie. Deur bemiddeling van G.S. Nienaber raak hy ook betrokke by die Natalse radio-omroep, waar hy boekbesprekings waarneem en ook aan ander programme deelneem. Na aanleiding van sy besondere prestasie met sy Onderwysdiploma en die eksamen vir sy M.A.-graad word die Victoria-beurs vir oorsese studie reeds einde 1938 aan hom toegeken, waarmee hy van plan was om vanaf September 1939 in [[Nederland]] te studeer. Die [[Tweede Wêreldoorlog]] verongeluk egter hierdie planne. Tydens sy universiteitsjare het hy ernstige verhoudings met Marie Theron en die model Olga Ardell. In Mei 1938 kom hy weer in aanraking met sy latere eggenote, Marié van Reenen, wat saam met hom op skool was, toe sy as sekretaresse en hy as voorsitter van die oudskolierebond van die Hoërskool Vryheid ’n reünie reël. Hulle begin hierna met ’n ernstige verhouding. === Loopbaan as onderwyser en troue === Dirk gee vanaf 1940 tot middel 1945 onderwys aan die Voortrekkerskool in Pietermaritzburg, wat beide laer en hoër klasse gehuisves het en ook die enigste Afrikaanse skool in die stad was. Nadat hy aanvanklik betrokke was by die laer klasse, skuif hy vanaf 1941 oor na die hoër klasse en doseer veral Afrikaans, maar ook Geskiedenis, Engels en per geleentheid ook [[Rekenkunde]]. Hy skryf in 1944 die skoollied vir hierdie skool en is afrigter van een van die rugbyspanne, atletiek en skyfskiet, terwyl hy ook leiding neem met kulturele bedrywighede soos die toneelvereniging en die kunswedstryde. Van 1940 tot 1944 is hy ook redakteur van die skooljaarblad. Terselfdertyd werk hy aan ’n doktorale verhandeling oor die natuurbeelding in die letterkunde, wat hy nooit voltooi nie. In hierdie tyd verskyn verskeie van sy gedigte in ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' en hy lewer ook boekbesprekings vir hierdie tydskrif en vir ''Ons eie boek''. Op 2 April 1942 trou hy met Marié van Reenen, wat vanaf 1941 ook onderwys gee by die Voortrekkerskool in Pietermaritzburg. Onder haar getroude van verwerf sy later bekendheid vir haar kinderverhale en gedigte, optekening en oorvertelling van inboorlingsprokies en vertaling van ''Versamelde sprokies van Hans Christian Andersen''. Die egpaar het drie dogters, [[Trienke Laurie|Catherina Elizabeth (Trienke)]] (gebore 10 Mei 1946), Heila Marié (gebore 1 November 1947) en Diederi Joanne (gebore 10 April 1956). Trienke word later self ’n bekende digteres onder haar getroude van, [[Trienke Laurie]], en sy is ook ’n behendige skilderes.<ref>Tafelberg-Uitgewers: http://www.tafelberg.com/authors/333 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409131807/http://tafelberg.com/Authors/333 |date= 9 April 2016 }}</ref> Om die gesin se inkomste aan te vul is Dirk nasiener van Hollandse vraestelle aan die Natalse Universiteitskollege en bied hy buitemuurse lesings aan, terwyl hy ook buitemuurse lektor is by die Tegniese Kollege. Vanaf Julie 1945 aanvaar Dirk ’n betrekking aan die Helpmekaar Hoërskool in Johannesburg, waarheen sy ouers reeds in 1938 verhuis het en sy vader op 20 Mei 1943 oorlede is. Hier leer hy die grootstadlewe van fabriek en myn beter ken. Die gevare wat hierdie omgewing inhou, word geïllustreer deur die feit dat sy broer Louis in die versoeking kom om geld te verduister en kort voor Dirk se aankoms in Johannesburg gevang en later tot drie jaar tronkstraf gevonnis is. Hierdie gebeurtenis vind neerslag in sy poësie, veral ''Ballade van die grysland''. In hierdie tyd raak Dirk ook bevriend met [[Elisabeth Eybers]], [[H.A. Mulder]], [[Fritz Steyn]], [[Olga Kirsch]] en [[M.P.O. Burgers]]. === Loopbaan as joernalis en skrywer en begin van akademiese loopbaan === Reeds sedert 1939 verskyn van sy gedigte en boekbesprekings in ''Die Huisgenoot'' en as die hoofredakteur Markus Viljoen hom aan die einde van 1945 ’n betrekking aanbied, verhuis hy in Januarie 1946 na Kaapstad. Hier geniet hy die stimulerende vriendskap van onder andere [[Fred le Roux]], I.W. van der Merwe ([[Boerneef]]), [[N.P. van Wyk Louw]], [[Jan Greshoff]], [[W.A. de Klerk]] en [[Johannes du Plessis Scholtz|J. du P. Scholtz]], met [[Elsa Joubert]] wat op dieselfde dag as hy ook nuut by ''Die Huisgenoot'' begin werk. In [[Kaapstad]] woon die gesin eers ’n kort ruk in beknopte akkommodasie in [[Seepunt]] en in Kloofnekweg, waarna hulle in 1947 na ’n woonstel in [[Drieankerbaai]] trek. Hier woon hulle tot Julie 1954 en betrek dan hulle eerste huis in [[Tamboerskloof]], steeds in Kaapstad. Die jare in Kaapstad lei tot ’n kreatiewe opbloei in Opperman se lewe. Uit hierdie tyd dateer van sy belangrikste poësie en dramas en skryf hy sy deeglike kritiese opstelle. Hy stel ook sy indrukwekkende reeks verseboeke saam en werk mee aan ''Wêreldletterkunde'', ''Die Moderne Ensiklopedie'' en ''Die Skatkis''. In 1947 tree hy toe tot die redaksie van ''Standpunte'', maar as gevolg van sy werk by ''Die Huisgenoot'' (wat hy aan die einde van Januarie 1949 bedank) en die moontlike besware wat daar teen sy aandeel aan ’n ander tydskrif kon kom, word sy naam eers vanaf April 1949 by die paneel gevoeg. Op 1 Maart 1949 aanvaar hy ’n tydelike lektoraat by die [[Universiteit van Kaapstad]], waar hy hoofsaaklik die Middeleeuse en sewentiende eeuse Nederlandse literatuur doseer. Vir die eenjaarkursus doseer hy die Geskiedenis van die Taalbewegings en die Literatuur voor 1900, terwyl hy ook twee kursusse vir die Departement Drama aanbied. Dirk word in [[1950]] tot permanente lektor en in November 1954 tot senior lektor aan die universiteit bevorder. Nadat probleme rondom die aard en winsdeling van ''Standpunte'' met [[W.E.G. Louw]] tot ’n spits gedryf word, neem Dirk die sekretariaat van hierdie tydskrif in 1950 oor en sorg tot 1955 vir die hoë peil wat hierdie tydskrif handhaaf. Hy is in hierdie tyd en geruime tyd daarna ook die vernaamste keurder vir nuwe letterkundige publikasies by Nasionale Boekhandel. In 1951 word hy uitgenooi tot lid van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde en in April 1952 word hy ook op aanbeveling van W.J. du P. Erlank ([[Eitemal]]) verkies tot lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]], nadat ’n soortgelyke aanbeveling van Erlank in 1950 afgewys is. In Desember 1952 behaal hy onder leiding van J. du P. Scholtz die D.Litt.-graad met sy opspraakwekkende proefskrif, ''Die vernuwing van Dertig in die Afrikaanse poësie'', wat die volgende jaar as ''[[Digters van Dertig]]'' gepubliseer word. Wanneer hy ’n eksemplaar van hierdie boek aan Van Wyk Louw in Nederland stuur met die versoek om kommentaar, reageer Louw negatief oor sy metodes en sy gebruikmaking van persoonlike inligting wat hy te goeder trou aan Opperman genoem het. Hierdie korrespondensie en die repliek lei tot ’n breuk in hulle vriendskapsverhouding, hoewel beide steeds groot waardering vir die ander se kreatiewe werk toon. === Reise === Einde 1956 vertrek Dirk en sy vrou met ’n Rembrandt-beurs op ’n uitgebreide Europese reis, ’n ervaring wat later in sy poësie neerslag sal vind. Hulle vertrek op 7 Desember 1956 per boot vanaf Kaapstad na [[Southampton]] in [[Engeland]] en daarvandaan na [[Londen]] en [[Amsterdam]]. Hier besoek hulle vir N.P. van Wyk Louw, wat daardie tyd in Nederland woonagtig was, en Dirk ontmoet ook verskeie Nederlandse skrywers en digters soos Simon Vinkenoog, A. Roland Holst en Gerrit Achterberg. Die besoek sluit ook [[Duitsland]], [[België]] (waar hulle Hugo Claus ontmoet), [[Italië]], [[Griekeland]], Engeland, [[Frankryk]] en [[Spanje]] in. Fred le Roux en sy vrou Ria sluit in Europa by hulle aan vir ses weke van die toer. Tydens die besoek sien Opperman bykans vyftig teateropvoerings en besoek talle katedrale en plekke van historiese belang. Die terugkeer begin op 27 Junie 1957, weer per boot. Tydens die Julievakansie van 1958 besoek die gesin Natal, waar hulle die familie en jeugplekke opsoek. In November 1958 betrek hy sy vakansiehuis van hout gebou in Franskraal aan die Suid-Kaapse kus, wat ook ’n invloedsfeer is vir van sy latere gedigte en waar hy gereeld gaan uitspan. Hy koop later nog ’n erf op Franskraal en laat ’n dubbelverdiepinghuis daarop bou, wat die gesin vroeg in 1965 kon betrek. In 1968 neem hy vir ses maande verlof en onderneem tydens die April-skoolvakansie ’n uitgebreide reis per motor deur die hele Suid-Afrika en [[Botswana]]. Onderweg doen hy by verskeie letterkundiges en skrywers aan, insluitende [[M.E.R.|M.E.R]]. op [[Swellendam]], [[Rob Antonissen]] op [[Grahamstad]], [[A.P. Grové]] in [[Pretoria]], [[Gerrit Dekker]] in [[Potchefstroom]] en [[Etienne Leroux]] op [[Koffiefontein]]. === Stellenbosch periode === Aan die begin van 1960 word Dirk hoogleraar in die [[Afrikaanse letterkunde]] aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]]<ref>Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/D.J._Opperman</ref> en die gesin trek reeds in November 1959 na [[Stellenbosch]], waar hulle in ’n huis in Thibaultstraat bly wat Opperman Kiepersol noem. In sy Stellenbosse periode gaan hy voort met sy werk as digter en dramaturg, al is sy produksie in hierdie jare kleiner in omvang. As hoogleraar lewer hy ’n groot bydrae deur die opleiding van letterkundiges soos [[J.C. Kannemeyer]], D.F. Spangenberg, J.P. Smuts, [[Leon Strydom]] en Gerrit Olivier. Hy stig ook die Letterkundige Laboratorium waarin aspirant digters hulle eie skeppende werk ontleed en waardevolle advies van hom ontvang. Hierdie advies aan digters (waaronder [[Lina Spies]], [[Leon Strydom]], [[Fanie Olivier]], [[André le Roux]], [[Rika Cilliers]], [[Charles Fryer]], [[Etienne van Heerden]], [[Joan Hambidge]] en [[Marlene van Niekerk]]), is ’n voortsetting van die hulp wat hy op persoonlike vlak en as uitgewerskeurder aan talle digters sedert die veertigerjare gee. Hy is vanaf 1962 direkteur van die firma [[Human & Rousseau|Human en Rousseau]] en het ’n belangrike aandeel aan die beplanning van heelparty publikasies, terwyl hy vir die kinderafdeling van hierdie uitgewer Sunny B. Warner se ''Tobias en sy groot rooi tas'' vertaal. Periodiek skryf hy boekverslae vir die uitgewers [[Tafelberg Uitgewers|Tafelberg]], HAUM en [[Perskor]]. By geleentheid tree hy ook op as keurder by die toekenning van literêre pryse, soos die C.N.A.-prys, die Reina Prinsen Geerligs-prys en die Afrikaanse Persboekhandel-prys. Hy tree ook op as redakteur van die reeks ''Blokboeke oor die Afrikaanse en Nederlandse letterkunde'', as adviseur vir die ''[[Kennis Ensiklopedie]]'' en as ereredakteur in die redaksie van die Vlaamse letterkundige tydskrif ''Ons Erfdeel''. === Teenkanting van die sensuurwet === Weens sy prominente posisie as vooraanstaande kunstenaar en akademikus is hy ook in die sestiger- en sewentigerjare in die brandpunt sover dit die toenemende staatsinmenging in en [[Sensuurwet (Apartheid)|sensuur]] van die letterkunde betref. Reeds in ’n brief aan ''[[Die Burger]]'' van 20 Maart 1963 spreek hy hom teen die beoogde sensuurwet uit. Daarna sou hy, hoofsaaklik deur middel van private gesprekke eerder as vertoë in die openbaar, hom beywer vir ’n bevredigender bedeling wat die beheer oor publikasies betref. [[W.A. de Klerk]] en Mary Renault (met medewerking van N.P. van Wyk Louw) stel ’n credo oor die wetsontwerp op waarin hulle wys op die gevare van sensuur van letterkundige werke, wat Dirk onderteken. Hy het verder gereeld indringende gesprekke met [[Merwe Scholtz]] en A.P. Grové, wat albei in die Sensuurraad gedien het, terwyl hy op Franskraal gereeld geleentheid het om hierdie aangeleentheid met Volksraadslede te bespreek. In hierdie tye het hy ook ’n meningsverskil met mnr. [[Pieter Willem Botha|P.W. Botha]], na aanleiding van die Eerste Minister dr. [[Hendrik Verwoerd]] se kritiek op Van Wyk Louw se ''Die pluimsaad waai ver''. Botha stel onder andere voor dat Opperman op ’n rots moet gaan sit en ’n ode aan die volk en vaderland te skryf, waarop Opperman antwoord dat die eerste rymwoord met “rots” waaraan hy dink, “kots” is. Later verskil hy ook met die Eerste Minister mnr. [[John Vorster]] oor die bekroning van [[Breyten Breytenbach]] se ''Die huis van die dowe''. Vorster dring onder andere daarop aan dat Opperman hom moet kom spreek oor Breytenbach se bundel en die implikasies van ’n bekroning, waarop Opperman vir Vorster inlig dat hy ’n leek is op die gebied van die letterkunde en dat hy daarop aandring om Vorster eers voldoende vir so ’n gesprek op te lei. Na die verbod op ''Kennis van die aand'' van [[André P. Brink]] reageer Opperman in ’n openbare toespraak skerp wanneer die sensuurwetgewing verander word en nou selfs strenger en meer drakonies is. Hy lewer ook getuienis ten gunste van die opheffing van die verbod op ''Kennis van die Aand'' en Etienne Leroux se ''Magersfontein, O Magersfontein'''!''''' === Drankmisbruik en gesondheidsprobleme === Reeds in die sestigerjare maar veral na 1970 raak Dirk lewensmoeg en toenemend depressief oor sy afname in skeppingskrag en produktiwiteit. Ook die dood van N.P. van Wyk Louw in 1970 raak hom diep, aangesien hy sy kreatiewe werk altyd teen Louw gemeet het en nou nie meer ’n waardige teenstander het nie. In al groter mate wend hy hom tot drank as reddingsmiddel en drink nou tot ses bottels rooiwyn per dag. Hierdie drankmisbruik lei tot groter neerslagtigheid en depressiwiteit, wat hom nog meer laat drink, sodat hy in ’n bose kringloop verval. Tydens die vakansie op [[Franskraalstrand|Franskraal]] aan die einde van 1975 word hy siek en in Januarie 1976 word hy in die Tygerberg hospitaal in [[Bellville]] opgeneem as gevolg van lewerversaking. Binne tien dae verloor hy beheer oor sy funksies en verval hy in ’n komatose toestand. Daar word herhaaldelik vir sy lewe gevrees en hy spandeer feitlik die gehele 1976 in die hospitaal.<ref name=":0" /> Sy vrou laat hom later oorplaas na die Stellenbosch Hospitaal, waar sy behandeling verander is. Sy kollegas, vriende en kennisse was oortuig dat hy sou sterf en sy dokters huldig ook hierdie mening. As jarelange vriend word die joernalis [[Schalk Pienaar (joernalis)|Schalk Pienaar]] gevra om ’n doodsberig te skryf wat as hoofartikel in ''Die Burger'' geplaas sou word, terwyl [[Ernst van Heerden]] op versoek van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie|SAUK]] ’n lykrede vir die televisie en [[Meyer de Villiers]] een vir die radio opgeneem het. Dirk herstel egter merkwaardig en kan in 1977 sy werk as hoogleraar voortsit, tot met sy aftrede aan die einde van 1979. In hierdie tyd voltooi hy werk aan die merkwaardige digbundel ''Komas uit ʼn'' ''bamboesstok'' wat deur vele kenners as die beste digbundel in Afrikaans beskou word. Daarna behartig hy as [[buitengewone professor]] tot einde 1980 nog die Letterkundige Laboratorium aan die Universiteit van Stellenbosch. === Laaste jare === Sedert 1977 word sy dokumente aan die Universiteit van Stellenbosch bewaar. Hierdie versameling bestaan uit die manuskripte van sy dramas en gedigte, aantekeninge vir ''Digters van Dertig'', werk aan die verseboeke, materiaal oor ''Die Huisgenoot'' en ''Standpunte'', outobiografiese gegewens, koerantuitknipsels, dagboeke, manuskripte van ander digters en skrywers (onder andere [[C. Louis Leipoldt]], [[Boerneef]], [[Eitemal]], [[Uys Krige]], Elisabeth Eybers, Van Wyk Louw, Ina Rousseau, [[Peter Blum]], M.E.R., Lina Spies en [[Leon Strydom]]) en sy uitgebreide korrespondensie, dikwels met kladkopieë van sy eie briewe aan baie digters en kritici (onder meer W.E.G. Louw, N.P. van Wyk Louw, G.A. Watermeyer, [[Rob Antonissen]] en [[A.P. Grové]]). In Augustus 1980 het hy ’n ligte [[Beroerte|beroerte-aanval]] in ’n tyd wat sy vrou in die hospitaal opgeneem is vir ’n operasie, maar hy herstel gou weer hiervan. Met die geld wat hy met die Louis Luyt-prys wen onderneem hy in Maart en April 1981 ’n reis na [[Malawi]] om navorsing te doen vir sy nuwe digbundel. Op 22 Junie 1981 kry hy ’n ernstige beroerte-aanval terwyl hy druk besig is met sy nuwe bundel en word hy eers in die hospitaal en later tuis verpleeg. Dit is egter duidelik dat die beroerte gepaard gegaan het met breinskade. In September 1982 word hy oorgeplaas na die Geluksoord-tehuis vir verswakte bejaardes, waar hy tot met sy dood versorg word. Op Sondag, 22 September 1985 is D.J. Opperman na ’n lang siekbed in die Geluksoord-tehuis op [[Stellenbosch]] oorlede. Sy weduwee, Marié, is op 24 Augustus 1999 aan hartversaking oorlede.<ref>Korrespondent “Hartversaking eis Opperman se vrou” “Plus” 27 Augustus 1999</ref> == Skryfwerk == Reeds op laerskool skryf Dirk gedigte in Engels en van sy gedigte verskyn later in die skooljaarblaaie. Nog voor die einde van sy matriekjaar stel hy ’n manuskrip saam van gedigte wat hy tot in daardie stadium geskryf het. Hy neem dit vroeg in 1935 na [[G.S. Nienaber]] vir kommentaar, wat die gedigte vriendelik bespreek en hom aanmoedig om voort te gaan. Op [[7 September]] [[1934]] verskyn sy eerste gepubliseerde stuk in [[Huisgenoot|''Die Huisgenoot'']]. Dit is ’n kortverhaal wat teen ’n [[Zoeloe]]-agtergrond afspeel, getiteld ''Die reënoffer'', wat hy skryf in sy skooljare te [[Vryheid]]. Sy eerste gepubliseerde gedig, ''Seepbelle blaas'', verskyn in 1935 in die ''Natal University College Magazine'' en hy verower hiermee die prys as beste bydrae van ’n eerstejaar. Ander verse soos ''My boeke'', ''Daeraad'', ''Die sweet des aanskyns'', ''Stadsaand'', ''Die vallei'', ''Eros'', ''Somerreëns'', ''Bacchanalieë'', ''Drif'' en ''In die tuin'' verskyn ook in hierdie tydskrif, asook ’n opstel oor ''Die broers Karamazov: Dostojevski''. Verder publiseer hy bydraes in ''The Natal Witness'' en ''Die Saamwerk'' (onder redaksie van G.S. Nienaber) en die prysbekroonde gedig ''Soekend'' verskyn in Junie 1936 onder die skuilnaam Soeker in laasgenoemde publikasie. Ander gedigte in ''Die Saamwerk'' sluit in ''Op die rivier'' en ''Gemis'', terwyl hy ook boekresensies en artikels soos ''Letterkundige kritiek'' hierin publiseer. Later werk hy ook mee aan ''Die Natalse Afrikaner'' en lewer vir hierdie publikasie gedigte soos ''Plantasie-lied'', ''Die maan oor die see'' en ''Na-doodse gebed'', die kortverhaal ''Die maalklip'' en die transkripsie van ’n aantal minnebriewe van Zoeloes. Reeds in 1937 voltooi hy onder aanmoediging van G.S. Nienaber sy eerste bundel gedigte, ''Opwaartse drif'', maar dit word deur die Volksblad-boekhandel vir publikasie afgekeur. Nog ’n manuskrip gedigte word deur J.L. van Schaik afgekeur. In hierdie jare word sy gedigte toenemend ook in ''Die Huisgenoot'' geplaas, terwyl hy ook publiseer in die ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring''. === Poësie === In 1943 lê Dirk ’n bundel onder die titel ''Grensgeveg'' vir publikasie aan die [[Naspers|Nasionale Pers]] voor, maar dit word aan hom teruggestuur weens die papierskaarste tydens die oorlog. Deur bemiddeling van Fred le Roux en Markus Viljoen van ''Die Huisgenoot'' word ’n gewysigde manuskrip daarna voorgelê aan die uitgewersredakteur [[Gerrit Dekker]]. Hy keur publikasie aanvanklik af, maar ná verdere hersiening en verwerking word die bundel vir publikasie aanbeveel. Uiteindelik word ''Heilige beeste'' dan in 1945 gepubliseer. Dit is baie duidelik dat dit ’n besondere talent is wat hier aan die werk is. Hoewel hy ouderdomsgewys ’n tydgenoot is van [[Dertigers]] soos [[N.P. van Wyk Louw]], [[W.E.G. Louw]], [[Uys Krige]] en [[Elisabeth Eybers]], is daar van meet af aan ’n ander klem in sy poësie. Sodoende word hy die leier van die [[Veertigers]]. Tematies is hy in sy eerste bundel sterk [[Afrika]]-gerig, met die Natalse ruimte en die Zoeloekultuur as geografiese agtergrond. Die titel van die bundel (en ook grootliks die struktuur daarvan) is dan ook ontleen aan die kulturele agtergrond rondom die titelgedig, waar die drie drifte rondom die beeste beskryf word as die aardse, die vrou en die Groot-Groot-Gees (of God). Die daaglikse wei van die beeste in die veld verbind hulle met die aardse; daar word hoofsaaklik met beeste lobola betaal voordat daar vrou geneem word, wat hulle sterk met liefde verbind; en die beeste is ook afstammelinge van die (heilige) voorvaders se kuddes. Hierdie drie temas word dan in aparte afdelings verder ondersoek. Tegnies maak Opperman in hierdie bundel baie meer gebruik van die “gewone” of “wetenskaplike” woord, eerder as die “mooi” woord wat die werk van die Dertigers kenmerk.<ref>Mulder, H.A. “Standpunte” Reeks 1, no.2 1945</ref> Die [[Hertzogprys]] word in 1947 aan ''Heilige beeste'' toegeken. In ''Negester oor Ninevé'' dui “negester” (nege sterre, ’n fiktiewe sterrekonstellasie) op die oorheersende tema van vrugbaarheid en groei, veral met verwysing na die swanger vrou en die kind in haar buik. Hierdie swangerskap duur natuurlik nege maande met die ster wat ook Christus se geboorte aangekondig het, waardeur dit aansluiting vind by die sterk Bybelse inslag in die temas van verskeie gedigte in hierdie bundel. ’n Groot deel van die bundel is ook ’n besinning oor die naderende vaderskap en die taak wat daar op die man in dié verband wag. Die Ninevé in die titel is die sondige Bybelse stad, die bose vrou wat met die meedoënloosheid van die eise wat die stadslewe stel, die wonder van die geboorte wil vernietig.<ref>Cloete, T.T. “Standpunte” Nuwe reeks 29, Junie 1960</ref><ref>Grové, A.P. “Standpunte” Jaargang 4, no.2, 1949</ref> Die epos ''Joernaal van Jorik'' kan op verskeie vlakke gelees word. Dit is oënskynlik die verslag van ’n spioen wat in oorlogstyd per duikboot aan die kus van Suid-Afrika afgelaai word, met die opdrag om verslag te doen oor alles wat hy waarneem en meemaak in hierdie vreemde land (wat natuurlik ook die lewenstaak van ’n digter is). Hierdeur word ’n spanningselement in die verloop van die gedig ingebou. Jorik leer die land en sy mense ken en word vasgevang in die politieke situasie en lewenswyse binne Suid-Afrika. Sy makkers moet hom aan die einde met geweld per duikboot wegvoer na sy eintlike vaderland, want hy voel hom een met die land en sy mense. Die Jorik van die titel is afgelei van die digter se eie name (Diederik Johannes), wat ’n outobiografiese element suggereer, terwyl die figuur ook gesien kan word as ’n soort “alleman”. Die ervarings van Jorik kan dus teen die universele agtergrond gesien word as onder andere die verhaal van die [[Afrikaners|Afrikaner]], gevorm deur sy eie en die wêreldgeskiedenis. Daar is ook ’n moontlike universele lesing, waar die epos die lewensloop van die mens uitbeeld soos hy in die gang van eeue sy verskyning maak, deel word van die aarde en eindelik na die apokalips weggevoer word vir rekenskap. Sy sendinggewer is onsigbaar, maar Jorik (of die mens) sal tog eindelik rekenskap van hulle aktiwiteite moet gee, wat sterk simbolies is van die Christelike sending aan die mens op aarde. Ook die [[psigoanalise]] vind neerslag na aanleiding van veral Jung se kollektiewe bewussyn. Die gedig word eindelik ’n grootse visie van die Suid-Afrika van die veertigerjare van die vorige eeu, met die komplekse interaksies tussen man en vrou en politieke groeperings geskilder teen die agtergrond van die geskiedenis en geografie van die land en die wêreld. Dit alles bereik Opperman deur middel van konkrete en elementêre woordgebruik en die gebruik van ’n eenvoudige heffingsvers, in kwatryne gerangskik. Die verhaal van Jorik word in vyf afdelings vertel.<ref name="ant">Antonissen, Rob “Standpunte” No. 21, Oktober 1951</ref> Soos Van Wyk Louw se ''Raka'' is ''Joernaal van Jorik'' in [[Russies]] vertaal en deur professor John Harvey ook in [[Engels]]. In 1989 bewerk Roelof Temmingh die werk ook musikaal, waar die teks in sy geheel voorgelees word teen die agtergrond van ’n nuut gekomponeerde klankbaan. ’n Bandopname van die enigste uitvoering word in [[2012]] in ’n CD omskep. Ten tye van sy 65e verjaarsdag in 1979 word ’n faksimilee-uitgawe van ''Joernaal van Jorik'' onder die titel ''Galeie van Jorik'' uitgegee, waarin die ontstaan van hierdie belangrike werk uiteengesit word in verskillende weergawes en kritiese kommentaar van kollegas en vriende.<ref>Brink, André P. “Rapport” 27 Januarie 1980</ref><ref>Grové, A.P. “Tydskrif vir Letterkunde”, nuwe reeks 18 no. 4, November 1980</ref><ref>Van Rensburg, F.I.J. “Beeld” 29 Oktober 1979</ref> In ''Engel uit die klip'' poog die digter om die religieuse (die “engel”) uit die harde en ongenaakbare werklikheid (die “klip”) te voorskyn te laat tree, soos ’n kunstenaar ’n beeld uit marmer kap. Die verlossende werking van kuns is dus ’n sentrale motief. Dit impliseer verder die uitverkorenheid van die geroepene wat hierdie taak moet vervul, asook die belangrikheid van sy getuienis en belydenis, wat in die bundel tot sy reg kom. Die titel suggereer ook reeds die verlossingsmotief en die religieuse, wat sentraal staan in die bundel.<ref name="ant" /> Die tema van rasseverhoudinge word verder geneem in ''Blom en baaierd'', waar die blom in die titel die skoonheid en ordelike simboliseer en staan teenoor die baaierd, wat dui op vormloosheid, chaos en warboel.<ref name="ant15">Antonissen, Rob “Standpunte” Nuwe reeks 15, Desember1956-Januarie 1957</ref><ref name="ant63">Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref><ref>Grové, A.P. “Standpunte”, “Januarie/Februarie 1958</ref> ''Blom en baaierd'' word in 1956 met die [[W.A. Hofmeyr-prys]] bekroon. ''Astrak'' is ’n eie keuse uit sy poësie, waar die titel verwys na ’n uittreksel of kondensaat.<ref name="ant63" /><ref>Antonissen, Rob “Standpunte”, Nuwe reeks 32, Desember 1960</ref> Voorheen ongebundelde gedigte word ook hier ingesluit, wat later in ''Dolosse'' opgeneem sal word. Opperman maak hier dikwels geringe tekswysigings aan voorheen gepubliseerde gedigte, wat meestal nie in latere uitgawes van die afsonderlike bundels gevolg word nie. In 1960 stel [[Merwe Scholtz]] vir die Nederlandse mark ’n bundel uit sy gedigte saam onder die titel ''D.J. Opperman: ’n Keur uit sy gedigte'', wat deur die Nederlandse uitgewer G.A. van Oorschot uitgegee word en goed ontvang word in Nederland.<ref>Britz, E.C. “The Argus” 22 Januarie 1987</ref><ref>Olivier, Gerrit “Die Suid-Afrikaan” Lente 1987</ref><ref>Roos, Henriette “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 26 no. 4, Desember 1986</ref> ''Dolosse'' se titel kan verwys na dierlike bene (met ’n toespeling van towery en waarsêery) of as simbool van dood en vernietiging in die verlede, maar ook na hoofsaaklik somber boodskappe en profesieë oor die toekoms en hierdie betekenismoontlikhede vind weerklank regdeur die bundel. Dit is gedeeltelik die digterlike weergawe van Opperman se uitgebreide oorsese reis in die vyftigerjare, waardeur die Afrika-agtergrond van sy eerste verse geografies verruim word.<ref name="ant66">Antonissen, Rob “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref> Die C.N.A.-prys word in 1963 en die W.A. Hofmeyr-prys in 1965 aan ''Dolosse'' toegeken. Die bundel is in 1965 ook ’n sterk aanspraakmaker op die Hertzogprys met heelwat steun in die keurpaneel, maar later word voorkeur gegee aan ''Tristia'' van N.P. van Wyk Louw. ''Kuns-mis'' (wat by geleentheid van Opperman se vyftigste verjaarsdag verskyn) se titel dui reeds aan dat hier met ’n ligter aanslag gewerk word, aangesien die produkte nie heeltemal as kuns gesien word nie, dit mis die teiken as kuns óf is meer kunsmatig. Die titel verwys ook na kunsmis, wat suggereer dat die gedigte eerder as voedingsbron vir die poësie gesien moet word as die finale produk. In die eerste afdeling is ’n groot aantal van die verse geskryf na aanleiding van literêre gebeurtenisse. Die bundel word afgesluit met ’n afdeling van kritiese selfportrette, wat ook vir die eerste keer die tema van die digter se drankverslaafdheid aanraak, veral in die twee ''Dylan Thomas''-gedigte.<ref name="ant66" /> ''Kort reis na Carrara'' is ’n bundel met ’n beperkte oplaag waarin [[A.P. Grové]] ’n keuse uit Opperman se gedigte maak om saam te val met sy vyftigste verjaarsdag. ''Edms. Bpk.'' het as agtergrond die see en omgewing van Franskraal, waar die digter se strandhuis is, en behandel die beperktheid van menslike besit en dus in geestelike sin ook die tydelikheid van sy verblyf op aarde. Gemeet teen sy vorige bundels is dit ’n baie kleiner doek waarteen die wêreld in hierdie bundel geskilder word en hierdie verskraling vind ook uiting in die tematiek. Die digter sien die tydelikheid van alles en die liggaamlike aftakeling, siekte en dreigende naderende dood, welke tema hy met groot verskeidenheid aanbied. Die mens word geteken as die slagoffer van bonatuurlike magte waaroor hy nie beheer het nie, maar ook as selfvernietiger. Die bundel word in drie afdelings verdeel, met die ongetitelde eerste afdeling wat verse oor beperktheid en aftakeling bevat. Die treffende titelgedig proklameer eers die digter se besitneming van sy erf, met daarna die Janfiskaal (simbool van die dood) wat hierdie gebied doodluiters as syne toe-eien en die slang (simbool van die duiwel) wat daarna alles as sy eiendom proklameer. Daardeur word Dirk se erf se beperktheid treffend geïllustreer in kontras met die wydte van die voël en slang se gebied.<ref>Brink, André P. “Voorlopige Rapport” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1976</ref><ref>Cilliers, Rika “Standpunte” Nuwe reeks 119, Junie 1975</ref> Na sy merkwaardige herstel verskyn ''Komas uit ’n bamboesstok'' met die subtitel ''die mirakelagtige terugkeer ná lewerversaking van ene Marco Polo'', wat as ’n soort herbegin beskou kan word. Die “komas” in die titel verwys na die digter se siektetoestand, maar sinspeel ook op die benaming vir ’n sywurm se papies wat in die ooste in ’n bamboesstok gesmokkel is. So word dit met “bamboesstok” verbind, wat verband hou met Christus, die reisiger se wandelstok en ook kan verwys na die manlike seksorgaan. Op hierdie wyse word dood, vrugbaarheid en voortplanting alles binne die titel saamgevat. Die bundel word verdeel in sewe rolle met ’n proloog en epiloog, wat deur die digter in die opdraggedig verduidelik word as verwysend na die nege maande-siklus van die fetus en sy eie sewe maande siekte.<ref>Brink, André P. “Rapport” 10 Junie 1979</ref><ref>Brink, André P. “Tweede Voorlopige Rapport” Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref><ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 20 no. 2, Junie 1980</ref><ref>Lindenberg, Ernst “Standpunte” Nuwe reeks 142, Augustus 1979</ref> Die toonaard van die bundel is baie ligter as in ''Dolosse'' en ''Edms. Bpk. Komas uit ’n bamboesstok''” word in 1979 met die C.N.A.-prys en in 1980 met die Hertzogprys, die W.A. Hofmeyr-prys en die Louis Luyt-prys bekroon. Ná sy dood word ’n faksimilee-uitgawe van sy onvoltooide bundel gedigte as ''Sonklong oor Afrika'' uitgegee, waarin hy die vele fasette van Afrika en ook sy ontwikkeling sou verken, van die prehistoriese tot die moderne tyd. Die gedigte is kennelik steeds onafgewerk, sodat dit nie soseer as digbundel beoordeel kan word nie. Hierdie boek het dus grotendeels nut om die digter se werkwyse te bestudeer.<ref>Grové, A.P. “Beeld” 30 Oktober 2000</ref><ref>Snyman, Henning “Rapport” 17 Desember 2000</ref> ==== Versamelbundels en ander gepubliseerde gedigte ==== Sy gedigte word in ’n menigte versamelbundels opgeneem, insluitende ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Uit ons digkuns'', ''Afrikaanse ballades'', ''Junior verseboek'', ''Nuwe Kleinverseboek'', ''Nuwe Kleuterverseboek'', ''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte'', ''Digters en digkuns'', ''Faune'', ''Die dye trek die dye aan'', ''Digterstemme'', ''Miskien sal ek die wingerd prys'', ''Liggaamlose taal'', ''Uit ons letterkunde'', ''Woordpaljas'', ''My Afrikaanse verseboek'', ''Die goue vreugde'', ''Voorspraak'' en ''Goudaar''. Deur die jare publiseer hy gedigte in verskeie tydskrifte, insluitende ''Die Huisgenoot'', ''Standpunte'' en ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring''. A.P. Grové is redakteur van Opperman se ''Versamelde poësie'', wat na sy dood gepubliseer word en waarin al sy bundels in een band opgeneem word. Drie vroeë gedigte (''Daeraad'', ''Die vallei'' en ''Stadsaand'') wat in die ''Natal University College Magazine'' gepubliseer is en nie in hierdie bundel opgeneem is nie, word deur Amanda Botha op die Versindaba webwerf gepubliseer.<ref>{{Cite web |url=http://versindaba.co.za/2010/10/25/dj-opperman-drie-vroee-gedigte/ |title=argiefkopie |access-date= 2 November 2016 |archive-date=13 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113121421/http://versindaba.co.za/2010/10/25/dj-opperman-drie-vroee-gedigte/ |url-status=dead }}</ref> Baie van sy gedigte word vertaal, onder andere in [[Duits]] deur Helmut Erbe, in [[Frans]] deur André Piot, in [[Engels]] deur C.J.D. Harvey, [[Guy Butler]], Anthony Delius en William en Jean Branford, in [[Russies]] deur Jewgeni Witkowski, in [[Italiaans]] deur Giacomo Prampolini en in [[Sweeds]] deur Britt G. Hallqvist. As samesteller van bloemlesings lewer hy ’n onskatbare bydrae,<ref>Springbokboeke: http://www.springbokboeke.co.za/html/skrywers.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160402204618/http://www.springbokboeke.co.za/html/skrywers.html |date= 2 April 2016 }}</ref> veral met die samestelling van ''Groot Verseboek'', wat ’n verteenwoordigende oorsig van die beste Afrikaanse poësie bied en die gesaghebbende standaardwerk op hierdie gebied word.<ref>Huisamen, Tim “Rapport” 7 Mei 1976</ref><ref>Olivier, Gerrit “Die Burger” 12 Januarie 1984</ref><ref>Van Zyl, Dorothea “Beeld” 1 Mei 1978</ref> Vir laerskole stel hy ''Klein verseboek'' en ''Junior verseboek'' saam en vir hoërskole ''Senior verseboek'', terwyl ''Kleuterverseboek'' op ’n selfs jonger mark gerig is.<ref>Loots, Sonja “Rapport” 9 Oktober 2005</ref><ref>Steenberg, Elsabe “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 3, Augustus 1982</ref> ''Lied van die land'' bevat gedigte wat die skoonheid van Suid-Afrika besing, waarin Opperman in 'n inleiding op die ou Hollandse reisjoernale en vroeë Nederlandse verse oor die Kaap wys. Saam met [[C.J.M. Nienaber]] stel hy die versamelbundel ''Dubbelloop'' saam uit die Nederlandse en Afrikaanse poësie. === Drama === Ook op dramagebied maak hy ’n wesenlike bydrae met sy drie versdramas. Met ''Periandros van Korinthe'' neem hy uit die werke van [[Herodotos|Herodotus]] die geskiedenis van Periandros, die alleenheerser van die stad [[Korinthe]] in die tyd voor Christus.<ref>Antonissen, Rob “Standpunte”, Nuwe reeks 4, 1955</ref><ref name="ant63" /><ref>Botha, Elize “Standpunte” Nuwe reeks 31, Oktober 1960</ref><ref>Elferink, Rita “Die Burger” 19 Augustus 1987</ref> ''Periandros van Korinthe'' word reeds op [[29 Oktober]] [[1954]] oor die radio uitgesaai en in Mei en Junie 1955 in Stellenbosch en Kaapstad opgevoer. Die drama word in 1955 met die W.A. Hofmeyr-prys en in 1956 met die Hertzogprys bekroon, terwyl dit in 1956 ook ’n prys van die Drie Eeue-Stigting verwerf. ''Vergelegen'' vertel die geskiedenis van die bewind van goewerneur [[Willem Adriaan van der Stel]] aan die Kaap. Sy droom is om die Kaap se produkte wêreldwyd te bemark, maar hy bevorder homself en sy amptenary deur voorkeur aan hulle produkte te gee. Dit bring hom in botsing met die Vryburgers, wat ekonomies sukkel om te oorleef aangesien hulle nie afsetpunte vir hulle produkte kry nie. Hierdie botsing tussen die amptenare en Vryburgers vorm die spanningslyn in die drama, waar die amptenare selfversekerd begin teenoor die verdeelde Vryburgers, maar later al hoe meer verdeeld raak, terwyl die Vryburgers groei tot ’n nuwe nasie.<ref name="ant15" /><ref name="ant63" /> ''Vergelegen'' word vir die eerste keer in Augustus [[1964]] in Kaapstad opgevoer om saam te val met Opperman se vyftigste verjaarsdag en word ook later oor die radio uitgesaai. Die struktuur van sy derde drama, ''Voëlvry'' (''kroniekspel van ’n voortrek''), is heelwat losser van aard en maak gebruik van die vrye vers. Die titel verwys na die trekkers wat aan die een kant vry soos voëls is, aan geen gebied gekoppel nie, en aan die ander kant na mense wat voëlvry verklaar is en dus op sig uitgedelg kan word. Die drama is gebaseer op die dagboek van die Voortrekkerleier [[Louis Tregardt|Louis Tregard]], waarin die ontberinge van die Trek, die kleinlike rusies en persoonlike verskille uitgebeeld word. Sodoende vorm hulle ’n mikrokosmos van die volk, verteenwoordigend van die menslike maatskappy in ’n onherbergsame wêreld.<ref>Van der Walt, P.D. “Standpunte” Nuwe reeks 79, Oktober 1968</ref><ref>Van der Walt, P.D. “Mené Tekél” Nasionale Boekhandel Kaapstad Eerste uitgawe 1969</ref> Hierdie drama is in opdrag van [[Kruik|KRUIK]] vir die Republiekfees van [[1966]] geskryf en beleef sy eerste opvoering in April 1967 in die H.B. Thom-teater op Stellenbosch. Later word dit ook oor die radio uitgesaai. ''Voëlvry'' word in [[1969]] met die Hertzogprys vir drama bekroon. === Prosa === ==== Kortverhale ==== Die eerste kortverhaal wat hy publiseer is ''Die reënoffer'', wat op [[7 September]] [[1934]] in ''Die Huisgenoot'' verskyn. Hierin word ’n menslike offer gemaak om die droogte te breek. Die verhaal getuig van ’n intieme kennis van die veld en van die Zoeloekultuur. [[Daniel Hugo]] neem hierdie kortverhaal op in die versamelbundel ''Tydskrif 2''. Hierna volg die kortverhaal ''Die maalklip'', wat in ''Die Natalse Afrikaner'' verskyn. Sover bekend is dit die enigste kortverhale wat hy publiseer. ==== Werk as kritikus ==== Met sy werk as kritikus lewer Opperman ’n baie belangrike bydrae. In ''Die Natalse Afrikaner'' publiseer hy in die jare 1938–1939 ’n rubriek oor boeke en kuns, waaronder agt artikels oor “gebrokenheid” en die digters van die dertigerjare, wat ’n voorstudie is vir sy latere doktorale proefskrif. In ''Die Natalse Afrikaner'' van [[1 Augustus]] [[1938]] publiseer hy ook die belangwekkende opstel ''Wanneer begin die Afrikaanse letterkunde?'' wat op [[3 Februarie]] [[1939]] in ''Die Huisgenoot'' oorgedruk word en sy lang verbintenis met hierdie tydskrif inlei. Sy doktorale proefskrif word as ''Digters van Dertig'' gepubliseer en is die standaardwerk wat hierdie belangrike vernuwing in ons digkuns ontleed en uiteensit. Hierin maak hy op toeganklike wyse die digters se invloede vir die leser oop, terwyl hy indringende kommentaar lewer op die figure en hulle digterskap. Sy oordeel oor die digters van Dertig se werk het na publikasie van sy proefskrif besondere impak op die algemene waardeoordeel wat daar oor hierdie<ref>Gilfillan, F.R. “Standpunte” Nuwe reeks 140, April 1979</ref> digters gevel word.<ref name="ant63" /> Benewens sy bydrae as keurder vir uitgewers, skryf hy in tydskrifte soos ''Die Huisgenoot'', ''Ons eie boek'' en ''Standpunte'' verskeie resensies en letterkundige opstelle, wat in die bundels ''Wiggelstok'' en ''Naaldekoker'' byeengebring word. In ''Wiggelstok'' word ’n wye verskeidenheid van onderwerpe aangetref, waaronder resensies oor ouer Nederlandse en Afrikaanse werke tesame met nuwer werk, literêr-sosiologiese en literêr-historiese essays, asook boeiende teoretiese besinnings oor die kwatryn en die versdrama. Die opstel “''Kuns is boos!''” is ’n boeiende uiteensetting van sy besinning oor die taak van die kunstenaar en hy wys onder andere op die wyse waarop die kunstenaar geheel en al onpartydig staan teenoor die held en die skurk en in ’n groot mate dus selfs amoreel is deur sy onpartydigheid. As die mens die kunstenaar oorwin, word kuns eensydig en didakties, terwyl die kunstenaar as oorwinnaar sorg vir estetiek. ''Naaldekoker'' bevat stukke (artikels en toesprake) wat hoofsaaklik in die sestigerjare ontstaan.<ref name="cloe152">Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 15 no. 2, Junie 1975</ref> ''Verspreide opstelle'' word deur [[J.C. Kannemeyer]] versorg en bundel die ongebundelde resensies en opstelle van Opperman wat nie in sy ander bundels verskyn nie. Daar is drie afdelings, waarvan die eerste besprekings van spesifieke werke is, die tweede geleentheidswerk is wat hy op versoek geskryf het en die derde sy voordrag by die aanvaarding van die C.N.A.-prys vir die digbundel ''Dolosse'' en ’n opstel met sy toekomsblik op die Afrikaanse geesteslewe bevat.<ref>Brink, André P. “Rapport” 25 September 1977</ref><ref>Van der Walt, P.D. “Die Transvaler” 27 Augustus 1977</ref><ref>Schutte, H.J. “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 3, Augustus 1979</ref> Hy lewer ook bydraes tot boeke, onder andere die lang gedig oor ''Shaka'' vir die bloemlesing ''Tuinprovinsie Natal'' onder redaksie van C.J.M. Nienaber.<ref name="cloe152" /> Opperman lewer as samesteller ook ’n belangrike bydrae, veral met sy samestelling van [[Gustav Preller|Gustav S. Preller]] se ''Eerstelinge'', waardeur Preller as eerste belangrike letterkundige kritikus in Afrikaans se verspreide opstelle byeengebring word, en H.A. Mulder se ''Laaste opstelle'', waarin hierdie besonder belangrike kritikus uit die tyd van die digterlike opbloei in die dertiger- en veertigerjare se werk bewaar word. ’n Keur uit die beskouings van P.C. Schoonees stel hy as ''Die tweede verdieping'' saam uit verspreide bundels van hierdie skrywer en literator. As redakteur en met die medewerking van vyftien vakkundiges op verskillende gebiede ondersoek hy die wynkultuur vanaf sy oorsprong in die geskiedenis, die verspreiding daarvan na Suid-Afrika, die neerslag in die kuns en literatuur en die omgang en gebruik van wyn, wat uitloop op die publikasie van ''Gees van die wingerd'', wat ook in Engels uitgegee word. == Eerbewyse == Benewens die talle pryse vir sy boeke word sy persoon en werk by herhaling bekroon. By geleentheid van sy vyftigste verjaarsdag in 1964 stel A.P. Grové die bloemlesing ''Kort reis na Carrara'' uit sy werk saam. Die [[Universiteit van KwaZulu-Natal|Universiteit van Natal]] in [[Pietermaritzburg]] in 1968, die Universiteit van Stellenbosch in 1976, die [[Universiteit van Kaapstad]] in 1980 en die [[Universiteit van Pretoria]] in 1982 ken eredoktorate aan hom toe. In 1970 ontvang hy vir sy redigering van ''Gees van die Wingerd'' die Franse Diplome d’Honneur du Prix de la Propagande en in Februarie 1980 ’n [[KWV]]-toekenning, terwyl hy in 1970 ook met erelidmaatskap van die Stellenbosse Boere- en Wynproewersvereniging vereer word en in 1980 met erelidmaatskap van die KWV. In [[1971]] word hy buitelandse erelid van die [[Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren|Koninklijke Vlaamsche Academie voor Nederlandsche Taal en Letterkunde]]. Tydens die viering van sy sestigste verjaarsdag in 1974 word hy gehuldig met die verskyning van verskeie bundels. ''Woord en wederwoord'', saamgestel deur Merwe Scholtz, is ’n bundel opstelle oor sy werk en hom as persoon; ''D.J. Opperman: dolosgooier van die woord'', saamgestel deur A.P. Grové, bevat besprekings van sy poësie; en ''Verse vir Opperman'' bevat verse van 24 vooraanstaande Suid-Afrikaanse digters wat hulle gedigte elkeen met die hand op spesiale papier geskryf het. Sy studente bied in [[1974]] ’n huldigingsprogram met voordragte uit sy werk aan. In 1977 word hy vereer met die diploma van die Uniso Brasileira de Escritores van Manaus, [[Brasilië]]. Op [[9 Augustus]] [[1978]] ontvang hy erelidmaatskap van die Afrikaanse Skrywerskring tydens ’n byeenkoms op Stellenbosch. Ter geleentheid van sy 65e verjaarsdag in 1979 word ’n hele uitgawe van ''Standpunte'' (Nuwe reeks 143, September 1979) aan hom en sy werk gewy, terwyl J.C. Kannemeyer die uitgawe van ''Galeie van Jorik'' behartig, waarin die geskrewe manuskrip van ''Joernaal van Jorik'' opgeneem word tesame met redaksionele aantekeninge en ’n inleiding. In [[1983]] word hy verkies tot ’n erelid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] en in [[1984]] word hy vereer met die Staatspresident se Dekorasie vir Voortreflike Diens. In 1985 ken die Akademie die [[Gustav Prellerprys vir Literatuurwetenskap en Letterkundige Kritiek|Gustav Preller-prys]] vir Literatuurwetenskap aan hom toe vir sy literêre kritiek. Na sy dood kondig die Universiteit van Stellenbosch aan dat ’n nagraadse beurs (geborg deur Nasionale Boekhandel) en ’n jaarlikse prestige-gedenklesing (geborg deur die Fynproewersgilde van Stellenbosch) ter ere van sy gedagtenis by die universiteit ingestel word. Sy gedigte word vertaal in onder andere Engels, Duits en Nederlands en verskeie doktorale proefskrifte word oor sy werk, veral sy digkuns, geskryf. J.C. Kannemeyer skryf ’n omvattende biografie oor sy lewe onder die titel ''D.J. Opperman: ’n biografie'' en stel later ook die fotoboek oor sy lewe onder die titel ''Die bonkige Zoeloelander'' saam.<ref>Botha, Johann “Die Burger” 30 November 1994</ref><ref>Grové, A.P. “Insig” November 1994</ref> Lina Spies publiseer ''Kolonnade'' in [[1993]], ’n studie van Opperman se poësie. == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Naam van publikasie |- |1945 |''Heilige beeste'' |- |1947 |''Negester oor Ninevé'' |- |1949 |''Joernaal van Jorik'' |- |1950 |''Engel uit die klip'' |- |1953 |''Digters van Dertig'' |- |1954 |''Periandros van Korinthe'' |- |1956 |''Blom en baaierd'' ''Vergelegen'' |- |1959 |''Wiggelstok'' |- |1960 |''Astrak'' ''D.J. Opperman: ’n Keur uit sy gedigte'' |- |1963 |''Dolosse'' |- |1964 |''Kort reis na Carrara'' ''Kuns-Mis'' |- |1968 |''Voëlvry'' |- |1970 |''Edms. Bpk.'' |- |1974 |''Naaldekoker'' |- |1977 |''Verspreide opstelle'' |- |1979 |''Die galeie van Jorik'' ''Komas uit ’n bamboesstok'' |- |1987 |''Versamelde poësie'' |- |2000 |''Sonklong oor Afrika'' |} === Samesteller en redakteur === {| class="wikitable" !Jaar !Naam van publikasie |- |1946 |''Stiebeuel'' (saam met F.J. le Roux) |- |1951 |''Groot verseboek'' ''Junior verseboek'' ''Senior verseboek'' |- |1954 |''Lied van die land'' |- |1957 |''Kleuterverseboek'' |- |1958 |''Klankies vir kleuters'' (saam met H.J. van Zyl) ''Verseboek vir standerd VI'' (saam met J.A. Heyl) ''Verseboek vir standerds VII en VIII'' (saam met J.A. Heyl |- |1959 |''Afrikaanse digkuns'' (saam met H.J. van Zyl) ''Klein verseboek'' |- |1960 |''My Afrikaanse verseboek'' (saam met M.A. Basson en E. Stumpf) |- |1961 |''Eerstelinge'' – Gustav S. Preller ''Laaste opstelle'' – H.A. Mulder ''My eerste verseboek. Standerd I'' (saam met C.B. Linder) ''My tweede verseboek. Standerd II'' (saam met C.B. Linder) ''My derde verseboek. Standerd III'' (saam met C.B. Linder) ''My vierde verseboek. Standerd IV'' (saam met C.B. Linder) ''My vyfde verseboek. Standerd V'' (saam met C.B. Linder) |- |1962 |''Die tweede verdieping'' – P.C. Schoonees |- |1965 |''Stiebeuel 2'' (saam met F.J. le Roux) |- |1966 |''Dubbelloop'' (saam met C.J.M. Nienaber) |- |1967 |''Kinderkeur uit A.G. Visser'' ''Klankies vir kleintjies'' (saam met H.J. van Zyl) |- |1968 |''Gees van die wingerd'' ''Spirit of the vine'' |- |1976 |Diere-maniere: vrolike rympies oor goeie maniere |- |1979 |''Jonger verseboek vir hoërskole'' (saam met J.A. Heyl) |- |1980 |''Poësie vir plesier'' ''Verseboek vir die jeug'' (saam met J.A. Heyl) |- |1981 |Nuwe klein verseboek |- |1985 |''Skakering'' (saam met G.H.J. Coetzee) |} === Vertaling === {| class="wikitable" !Jaar !Naam van publikasie |- |1964 |''Tobias en sy groot rooi tas'' – Sunny B. Warner |- |1982 |''101 rympies'' (saam met E.P. du Plessis, Elizabeth van der Merwe, P.W. Grobbelaar en Leon Rousseau) |} == Bronnelys == === Boeke === * Antonissen, Rob “Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede” Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk Elsiesrivier 1964 * Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963 * Antonissen, Rob “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966 * Antonissen, Rob “Verkenning en kritiek” H.A.U.M. Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1979 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) “Voorspraak” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. “Skrywers en rigtings” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe1952 * Beukes, W.D. (red.) “Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha, Elize en Pretorius, Réna (reds.) “Samehang en sin” Tafelberg-Uitgewers Kaapstad Eerste druk 1983 * Buning, Tj. “Uit ons digkuns” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Nuwe omgewerkte druk 1960 * Cloete, T.T. (red.) “Die Afrikaanse literatuur sedert sestig” Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * Cloete, T.T. “Faune” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Derde druk 1971 * Dekker, G. “Afrikaanse Literatuurgeskiedenis” Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * Dekker, G. “Oordeel en besinning” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste druk 1964 * Grobler, P. du P. “Verkenning” Human & Rousseau Kaapstad 1962 * Grové, A.P. “Dagsoom” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1978 * Grové, A.P. (red.) “D.J. Opperman – Dolosgooier van die woord” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad en Johannesburg Eerste druk 1974 * Grové, A.P. “Die duister digter” Universiteitspers, Natal Pietermaritzburg en Durban 1949 * Grové, A.P. “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Grové, A.P. “D.J. Opperman” in Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-BoekhandelJohannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * HAUM “Stellenbosse Galery” HAUM-Uitgewers Kaapstad en Pretoria 1974 * Kannemeyer, J.C. “Opstelle oor die Afrikaanse drama” Academica Kaapstad Pretoria Eerste uitgawe 1970 * Kannemeyer, J.C. “Konfrontasies” Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1977 * Kannemeyer, J.C. “Kroniek van klip en ster” Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1979 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1” Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. “Die dokumente van Dertig” Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe Eerste druk 1990 * Kannemeyer, J.C. “Die bonkige Zoeloelander” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1994 * Kannemeyer, J.C. “Ontsyferde stene” Inset-Uitgewers Stellenbosch Eerste uitgawe Eerste druk 1996 * Kannemeyer, J.C. “Verse vir die vraestel” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998 * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Krige, Uys “Die naamlose muse” Protea Boekhuis Pretoria, Eerste uitgawe 2002 * Lindenberg, E. “Onsydige toets” Academica Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1965 * Lindenberg, E. (red.) “Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde” Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Louw, N.P. van Wyk “Weegskaal” Human & Rousseau Kaapstad, Pretoria en Johannesburg Eerste uitgawe 1982 * Nienaber, C.J.M. “Oor literatuur 2” Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1977 * Nienaber, C.J.M. (redakteur) “Tuinprovinsie Natal” Tafelberg Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1977 * Nienaber, P.J. (samesteller) “Digters en digkuns” Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1954 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) “Digters en digkuns” Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. “Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde” Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. “Uit ons letterkunde” Afrikaanse Pers-Boekhandel Sewende druk 1968 * Opperman, D.J. “Junior verseboek” Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960 * Pheiffer, R.H. “Woordpaljas” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde druk 1993 * Pretorius, Réna “Ryk domeine” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Tweede uitgawe Derde druk 1990 * Scholtz, J. du P. “Oor skilders en skrywers” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1979 * Scholtz, Merwe “Herout van die Afrikaanse poësie en ander opstelle” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste druk 1975 * Scholtz, Merwe “Die teken as teiken” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1978 * Scholtz, Merwe (samesteller) “Woord en wederwoord” Human & Rousseau Pretoria en Kaapstad 1974 * Spies, Lina “Kolonnade” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg 1992 * Spies, Lina “Ontmoetings” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1979 * Van Biljon, Madeleine “Geliefde leesgoed” Quellerie-Uitgewers Edms. Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1996 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Van Vuuren, Helize “D.J. Opperman (1914–1985)” in Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Willemse, Hein “Aan die ander kant” Protea Boekhuis Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 2007 === Vakkundige artikels === *Barnard-Naudé, Jaco. 2012. Die denker as digter, die digter as denker- D.J. Opperman, N.P. Van Wyk Louw en die digkuns:filosofie-debat in die Afrikaanse letterkunde (Deel 1). ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Barnes, LA. 1979. Op weg na 'n interpretasie van Opperman se Spermutasie. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Cloete, TT. 1980. Joernaal van Jorik (DJ Opperman). ''Literator.'' *Du Plooy, Heilna. 2011. Sigbare en minder sigbare verhale in Komas uit ’n bamboesstok (D.J. Opperman) en Bres (Leonard Nolens). ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Franzen, Riel. 2013. Die funksionaliteit van voëlverwysings in twee verse-inwording uit D.J. Opperman se onvoltooide bundel Sonklong oor Afrika. ''Stilet.'' *Grové, AP. 1980. Stad in die mis, draaikewers, nagwag (D.J. Opperman) grense, winter (NP van Wyk Louw). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Grové, AP. 1990. Die simboliseringsproses by D.J. Opperman. ''Literator.'' *Hambidge, Joan. 2014. Opperman se “Ballade van die grysland” as representasie van digterlike vrees. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Hambidge, Joan. 2022. Die afwesige dog aanwesige mentor - D.J. Opperman en kreatiewe skryfwerk. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Hugo, DJ. 1981. "Bontokoe" en "Aanraaklied" van D.J. Opperman as "Imitatio Christi". ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Jordaan, D.J.. 1993. Op soek na die paradys- paradigma-ondermyning as leesstrategie toegepas op ‘Vrees van die arbeider’ (Heilige beeste) deur DJ. Opperman. ''Literator.'' *Krog, Antjie. 2010. Die verkleurmannetjie(s) op Shaka- ’n Vergelyking tussen DJ Opperman en Thomas Mofolo . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Marais, GF. 1983. Joernaal van Jorik (DJ Opperman). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Meihuizen, E.. 2003. Aspekte van die genetiese proses by Opperman soos afgelei uit ’n variantestudie van 'Gedagtes by ’n sarkofaag'. ''Literator.'' *Meuhuizen, Elsa. 2008. Oor Opperman, die toekoms van die Afrikaner en die skeppingsproses - "Hotnot - God" en die "Boek van die B's?. ''Stilet.'' *Muller, Martie. 1987. Periandros van Korinthe (D.J. Opperman). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Olivier, Gerrit. 1989. JC Kannemeyer, D.J. Opperman en die tradisie. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Potgleter, S. 1986. Koerant en Konteks in Opperman se Poësie. ''Literator.'' *Prins, MJ. 1997. Joernaal van Jorik (D.J. Opperman) - 'n bespreking. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Reddy, Vasu. 2017. Antropologiese aantekeninge by DJ Opperman se “Ringdans van die Hamerkoppe”. ''Stilet.'' *Rust, Melinda. 2004. DJ Opperman se teaterkwatryn. ''Stilet.'' *Smuts, JP. 1993. Die tortels van die modder - "Paddas" van D.J. Opperman. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Smuts, Ria. 1995. Twee digte(r) Opperman-tekste "Man met flits" en "Digter". ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Snyman, NJ. 1985. Periandros van Korinthe (D.J. Opperman). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Spies, Lina. 1994. Die tortels van die modder - Digter tussen slym en ster in die poesie van D.J. Opperman. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Spies, Lina. 2018. Die vleesgeworde Woord by Martinus Nijhoff en DJ Opperman. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Van der Merwe, Hannes. 1997. Saam met Dirk Opperman in Malawi. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van Vuuren, Helize. 2014. D.J. Opperman se laatwerk. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Van Zyl, Ia. 1987. Periandros van Korithe (D.J. Opperman). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Viljoen, Hein. 1980. Verskeidenheid en samehang in DJ Opperman se Komas. ''Literator.'' *Viljoen, Hein. 2018. Kreolisering van die wêreldletterkunde by DJ Opperman. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Viljoen, Louise. 1993. Enkele voorstelle in verband met die hantering van die manuskripte rondom Opperman se "Kaapse skeepswerf". ''Tydskrif vir Letterkunde.'' === Tydskrifte en koerante === * Anoniem “Opperman word 68” “Die Burger” 29 September 1982 * Anoniem “Opperman ‘te laat’ vereer” “Die Burger” 29 Junie 1985 * Anoniem “Opperman het op alle gebiede pas aangegee” “Die Burger” 23 September 1985 * Anoniem “Ryk, vrugbare lewe” “Die Burger” 23 September 1985 * Barnes, L.A. “Op weg na ’n interpretasie van Opperman se ‘Spermutasie’” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 2, Mei 1979 * Botha, Amanda “D.J. Opperman gehuldig” “Die Transvaler” 29 September 1979 * Botha, Amanda “’n Natalse vriendekring wat ver gereik het” “Boekewêreld” 17 November 1999 * Breytenbach, Jan “Opperman vonkel, koek in oond” “Rapport” 12 Junie 1977 * Breytenbach, Jan “‘Deur die blare’ uit dood terug” “Rapport” 10 Junie 1979 * Breytenbach, Jan “Sonklong Opperman se son sit laag” “Rapport” 10 Oktober 1982 * Brink, André P. “Nog eens die newelkoppe e.d.m. (bpk?)” “Standpunte” Nuwe reeks 147, Mei 1980 * Cloete, T.T. “Astrak van ‘Trekkerswee’ in ‘Ballade van die grysland’” “Standpunte” Nuwe reeks 83, Junie 1969 * Cloete, T.T. “Ritme en klank as veraanskoulikingsmiddele in D.J. Opperman se ‘Blom en Baaierd’” “Standpunte” Nuwe reeks 103, Oktober 1972 * Cloete, T.T. “Bifokaal sien en koggel” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 4, November 1979 * Cloete, T.T. “’n Oeuvrestudie van Opperman se werk” “Standpunte” Nuwe reeks 147, Mei 1980 * Cloete, T.T. “’Joernaal van Jorik’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 18 no. 2, Mei 1980 * Cloete, T.T. “Huldiging aan D.J. Opperman (1913–1985)” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 26 no. 1, Maart 1986 * Crafford, Albert “Dirk maak probleem vir jou ’n plesier” “Rapport” 30 Desember 1979 * De Vos, Annesu “Viva, Oom Dirk!” “Bylae by Die Burger” September 2000 * De Vries, Willem “Jorik se musiek uitgereik” “Beeld” 2 Maart 2013 * Eksteen, L.C. “Spermutasie: Ontginning van ’n woord” “Standpunte” Nuwe reeks 67, Oktober 1966 * Gilfillan, F.R. “Die beeste kom uit soutgebrek: Antonissen en Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 116, Desember 1974 * Grobler, P. du P. en Lindenberg, E. “Dirk Opperman: 50 jaar – twee waarderings” “Lantern” Jaargang XIV no. 2, Desember 1964 * Grové, A.P. “Aantekeninge by ‘Komas uit ’n bamboesstok’” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 3, Augustus 1979 * Grové, A.P. “’Stad in die mis’, ‘Draaikewers’, ‘Nagwag’ (D.J. Opperman) en ‘Grense’, Winter’ (N.P. van Wyk Louw)” “Tydskrif vir Letterkunde”, nuwe reeks 18 no. 3, Augustus 1980 * Grové, A.P. “Dirk Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 180, Desember 1985 * Grütter, Wilhelm “Artikel werp nuwe lig op Opperman se siekte” “Die Burger” 4 Junie 1992 * Hambidge, Joan “Sy digterskap bly nou nog groot inspirasie” “Beeld” 27 Desember 2010 * Hooggeregshofverslaggewer “Digter laat R0,8m na” “Die Burger” 28 Junie 1986 * Hugo, Daniel “Laboratorium van die woord” “Rapport” 23 Augustus 2015 * Hugo, D.J. “Die ‘Kroniek van Kristien’ – Enkele genetiese aantekeninge” “Standpunte” Nuwe reeks 148, Augustus 1980 * Hugo, D.J. “‘Bontekoe’ en ‘Aanraaklied’ van D.J. Opperman as ‘Imitatio Christi’” “Tydskrif virLetterkunde” Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981 * Hugo, D.J. “’n Literêre boa: Die ‘Brandaan’-siklus van D.J. Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 154, Augustus 1981 * Hugo, D.J. “Die limerick-vorm by D.J. Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 159, Junie 1982 * Hugo, D.J. “’Komas uit ’n bamboesstok’ as verslag aan ’n Akademie” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 3, Augustus 1982 * Hugo, D.J. “Opperman en die Persiese kwatryn” “Standpunte” Nuwe reeks 166, Augustus 1983 * Hugo, D.J. “’n Nuwe liedjie op ’n ou deuntjie” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 23 no. 1, Februarie 1985 * Human, J.J. “D.J. Opperman en die uitgewersbedryf” “Standpunte” Nuwe reeks 143, September 1979Kaapstadse redaksie “Dirk weer bieblebom ná sy beroerte” “Rapport” 13 Desember 1981 * Kannemeyer, J.C. “’Vergelegen’ as dualiteitsdrama” “Standpunte” Nuwe reeks 82, April 1969 * Kannemeyer, J.C. “Opperman leef ‘altyd’” “Die Burger” 23 September 1985 * Kannemeyer, J.C. “Toe die politici ’n digter wou leer dig…” “Rapport” 19 Oktober 1986 * Kannemeyer, J.C. “Hy en die ‘duvel’ van drank” “Rapport” 26 Oktober 1986 * Kantoor “Opperman na tehuis vir verswaktes” “Die Burger” 27 November 1982 * Klopper, E.M.M. “’Spermutasie’: lees dié woord geduldig (1)” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 33 no. 1, Maart 1993 * Klopper, E.M.M. “’Spermutasie’: lees dié woord geduldig (2)”” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 33 no. 2, Junie 1993 * Le Roux, André “Intieme sy van Opperman in biografie onthul” “Die Burger” 23 Oktober 1986 * Le Roux, André “Opperman se Jorik praat Engels” “Die Burger” 5 Januarie 1991 * Malan, Regina “Genre-intertekstualiteit: ‘Komas uit ’n bamboesstok as volksboek’” “Tydskrif vir Letterkunde Jaargang 26, no. 4 November 1989 * Marais, G.F. “’Joernaal van Jorik’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 21 no. 3, Augustus 1983 * Massyn, P.J. “Teks en interteks: gedig en tradisie” “Standpunte” Nuwe reeks 182, April 1986 * Muller, Martie “’Periandros van Korinthe’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 25 no. 3, Augustus 1987 * Nienaber, C.J.M. “‘Dennebol’ van Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 43, Oktober 1962 * Nienaber-Luitingh, M. “’n Moderne Nebukadneser” “Standpunte” Nuwe reeks 142, Augustus 1979 * Nieuwoudt, Stephanie “D.J. se handskrif wys beroerte was op pad” “Plus” 11 Oktober 2000 * Nolte, Elsa “Vergelegen en die geskiedenis: Die religieuse implikasies van die drama” “Standpunte” Nuwe reeks 88, April 1970 * Nolte, Elsa “Vergelegen se Adam Tas en Opperman se siening van die kunstenaarskap” “Standpunte” * Nuwe reeks 93, Februarie 1971 * Nolte, Elsa “Geure en kle(u)re in ‘Periandros van Korinthe’ (D.J. Opperman), ‘Haar naam was Hanna’ en ‘Wie onthou vir Kinna?’ (Henriette Grové)” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 4, November 1982 * Pieterse, Henning “Voorgeskrewe poësie” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 29 no. 4, November 1991 * Pretorius, S.J. “Die simboliek in “Ballade van die grysland’” “Standpunte” Nuwe reeks 81, Februarie 1969 * Prins, M.J. “Die funksie van die s-herhaling in ‘Joernaal van Jorik’” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 27, no. 3 Augustus 1989 * Prins, M.J. “’Joernaal van Jorik’: ’n Bespreking” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 35 no. 1, Februarie1997 * Prinsloo, A.F. “Dirk se dinge (Taalkundige en woordfrekwensie aspekte van die substantiewe in die werke van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 32 no. 2, Junie 1992 * Schutte, H.J. “Speelse en eksperimentele elemente, vanuit die gesigshoek van geestigheid, in die poësie van D.J. Opperman (1)” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 14 no. 4, November 1976 * Schutte, H.J. “Speelse en eksperimentele elemente, vanuit die gesigshoek van geestigheid, in die poësie van D.J. Opperman (2)” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 15 no. 1, Februarie 1977 * Smuts, J.P. “Die tortels van die modder: ‘Paddas’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 31 no. 4, November 1993 * Smuts, Ria “Binne ’n ligblou Middeleeuse nag” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 26 no. 1, Februarie 1988 * Smuts, Ria “Twee digte(r) Opperman-tekste: ‘Man met flits’ en ‘Digter’” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 33 no. 4, November 1995 * Snyman, Henning “Aspekte van die simbool-metafoor verhouding in D.J. Opperman se ‘Komas uit ’n bamboesstok” “Standpunte” Nuwe reeks 156, Desember 1981 * Spies, Lina “Skuld en verlossing” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 4, November 1979 * Spies, Lina “Tot digterskap gedrewe: Van ‘Negester oor Ninevé’ tot ‘Komas uit ’n bamboesstok’” “Tydskrifvir Letterkunde”, Nuwe reeks 18 no. 2, Mei 1980 * Spies, Lina “Siekte en herstel in ‘Komas uit ’n bamboesstok’: ’n proses van devolusie en evolusie: ‘mineralies, vegetaties en dieraties’” “Standpunte” Nuwe reeks 160, Augustus 1982 * Spies, Lina “Mens en digter was onlosmaaklik” “Die Burger” 23 September 1985 * Spies, Lina “D.J. Opperman: Dirk-der-duisende” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 24 no. 1, Februarie 1986 * Spies, Lina “Die tortels van die modder: Digter tussen slym en ster in die poësie van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 32 no. 4, November 1994 * Spies, Lina “Heildronk op die sonklong” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 34 no.3, Augustus 1996 * Steenberg, D.H. “’Gedagtes by ’n sarkofaag’ as Credogedig van ‘Dolosse’” “Standpunte” Nuwe reeks 80, Desember 1968 * Steenberg, D.H. “Die skeppingsmotief in Opperman se ‘Dolosse’” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 8 no. 1, Februarie 1970 * Strydom, Leon “D.J. Opperman se Poësie-Laboratorium” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 23 no. 1, Maart 1983 * Strydom, S. “Aantekeninge by ‘Sondag van ’n kind’ van D.J. Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 40-41, April-Junie 1962 * Van der Merwe, Hannes “Saam met Dirk Opperman in Malawi” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 35 no. 1, Februarie 1997 * Van der Merwe, Peet “Die teruggesnoeide digter in D.J. Opperman se ‘Kanarie’” “Standpunte” Nuwereeks 178, Augustus 1985 * Van der Merwe, P.P. “Die simboliese in ‘Paddas’ van Dirk Opperman” “Standpunte”, Nuwe reeks 86, Desember 1969 * Van der Westhuizen, Betsie “Van Sien tot Lewensiening in ‘Komas uit ’n bamboesstok’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 26 no. 1, Maart 1986 * Van Eetveldt, H. “Aspekte van die rymvariant in ‘Meriba’ van Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 74, Desember 1967 * Van Heerden, Ernst “Die wordende Jorik” “Standpunte” Nuwe reeks 147, Mei 1980 * Van Heerden, Ernst “Twee vuurstelers” “Standpunte” Nuwe reeks 166, Augustus 1983 * Van Heerden, Ernst “Jorik en die ou seevaarder” “Standpunte” Nuwe reeks 167, Oktober 1983 * Van Heerden, Ernst “Dirk-der-duisende, ma uit een stuk” “Die Burger” 23 September 1985 * Van Heerden, Ernst “Kilroy was hier” “Insig” Oktober 1988 * Van Rensburg, F.I.J. “’n Opvallende taalkonstruksie by D.J. Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 63, Februarie 1966 * Van Zyl, Ia “’Periandros van Korinthe’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 25 no. 1, Februarie 1987 * Van Zyl, Wium “Van ‘Djokjakarta’ tot ‘Die ballade van die onwaarskynlike seun’” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 28 no. 3, Augustus 1990 * Viljoen, Louise “D.J. Opperman se aandeel aan ‘Standpunte’” “Standpunte” Nuwe reeks 143, September 1979 * Viljoen, Louise “Enkele voorstelle in verband met die hantering van die manuskripte rondom Opperman se ‘Kaapse skeepswerf’” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 31 no. 1, Februarie 1993 * Wessels, Louis “‘My nooi is in ’n nartjie’, het Dirk onthou” “Die Burger” 24 September 1985 * Willemse, Hein “Die Afrikaanse gedig: ‘Kaapse skeepswerf’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 34 no. 1, Maart 1994 ===  Internet === * Botha, Amanda Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/08/17/4/10.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140204064818/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/08/17/4/10.html |date= 4 Februarie 2014 }} * Botha, Johann Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1991/04/25/10/2.html * Brümmer, Willemien Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/08/26/8/12.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201143000/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/08/26/8/12.html |date= 1 Februarie 2014 }} * Die Burger Hoofartikel: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1987/05/30/10/11.html * Grütter, Wilhelm Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1992/06/04/6/5.html * Hambidge, Joan Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2005/05/07/BY/06/02.html * Hambidge, Joan Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2010/12/21/VB/12/boekmerk_1441.html * Kannemeyer, J.C. Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1992/03/5/2/12.html * Kannemeyer, J.C. Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2000/10/11/6/8.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140203085237/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2000/10/11/6/8.html |date= 3 Februarie 2014 }} * Kannemeyer, J.C. Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2002/08/20/4/19.html * Kannemeyer, J.C. Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/10/6/5/7.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201110039/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/10/6/5/7.html |date= 1 Februarie 2014 }} * Smith, Charles Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/09/04/4/11.html * Smith, Charles Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/08/11/7/8.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201134359/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/08/11/7/8.html |date= 1 Februarie 2014 }} * Spies, Lina Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/04/22/BY/9/LinaOpperman.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140204055059/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/04/22/BY/9/LinaOpperman.html |date= 4 Februarie 2014 }} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Opperman, D.J.}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Geboortes in 1914]] [[Kategorie:Sterftes in 1985]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] 5r67pde3ckg6zatgq4kf8vmzpv3j8bt 0 7866 2964306 2925834 2026-09-01T15:01:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2964306 wikitext text/x-wiki {{Infoboks webwerf | naam = LitNet | logo = | skermkiekie = | tipe = Letterkundige joernaal | taal = Afrikaans | registrasie = Opsioneel | eienaar = Media24<br />Ligitprops 3042 BK | outeur = [[Etienne van Heerden]] | opgerig = 11 Januarie 1999 | status = Aktief | url = {{URL|http://www.litnet.co.za}} }} '''LitNet''' is ’n Suid-Afrikaanse aanlyn joernaal wat hoofsaaklik [[Afrikaans]]e letterkundige, kulturele, opvoedkundige en akademiese inhoud publiseer. Die platform bevat onder meer boekresensies, skrywersonderhoude, oorspronklike skeppende werk, meningsartikels, opvoedkundige materiaal en gesprekke oor aktuele en kulturele onderwerpe.<ref name="Iowa">{{webaanhaling |url=https://writing.uiowa.edu/news-archive/2007/04/etienne-van-heerdens-litnet |titel=Etienne Van Heerden’s “LitNet” |datum=25 April 2007 |uitgewer=University of Iowa |taal=en |toegangsdatum=14 Augustus 2026 }}</ref> LitNet se oorspronklike slagspreuk was “Die boekehuis met baie wonings”. Die naam het gedui op die verskillende afdelings of “wonings” waarin skrywers, boeke, lesers, kultuur en openbare gesprekke gehuisves is.<ref name="twintig">{{webaanhaling |url=https://www.litnet.co.za/twintig-jaar-later-2/ |titel=Twintig jaar later |datum=4 Januarie 2023 |werk=LitNet |toegangsdatum=14 Augustus 2026 }}</ref> == Geskiedenis == LitNet is deur die skrywer en akademikus [[Etienne van Heerden]] bedink. Volgens Van Heerden het hy die idee in 1998 ontwikkel en ’n voorstel vir ’n aanlyn boekjoernaal aan 24.com voorgelê.<ref name="medewerkers">{{webaanhaling |url=https://www.litnet.co.za/kern-medewerkers/ |titel=Kernmedewerkers |werk=LitNet |toegangsdatum=14 Augustus 2026 }}</ref> Die webwerf het op 11 Januarie 1999 aanlyn gegaan, kort nadat [[News24]] sy verskyning gemaak het.<ref name="25jaar">{{webaanhaling |url=https://www.litnet.co.za/litnet-is-25/ |titel=LitNet is 25 |van=Van Heerden |voornaam=Etienne |datum=10 Januarie 2024 |werk=LitNet |toegangsdatum=14 Augustus 2026 }}</ref><ref name="twintig" /> Die aanvanklike borge was Kalahari.net en 24.com. LitNet is destyds beskryf as ’n onafhanklike literêre joernaal wat uitsluitlik op die internet beskikbaar was.<ref name="twintig" /> Die platform is later as ’n gesamentlike onderneming van Ligitprops 3042 BK en [[Media24]] beskryf, met Van Heerden as stigter-redakteur.<ref name="journals">{{webaanhaling |url=https://journals.co.za/publisher/litnet |titel=LitNet Akademies: ’n Joernaal vir die Geesteswetenskappe |werk=Sabinet African Journals |taal=en |toegangsdatum=14 Augustus 2026 }}</ref> LitNet het vroeg reeds die internet as ruimte vir literêre gesprekke en skrywersontwikkeling benut. In 2000 is die eerste ''Young Voices''-aanlynskrywerskonferensie aangebied. Die konferensie van 2004 is in samewerking met die Universiteit van Kaapstad se Skool vir Tale en Letterkundes en Sentrum vir Skeppende Skryfwerk aangebied. Skrywers, uitgewers en redakteurs kon virtuele referate plaas waarop lesers feitlik onmiddellik kon reageer.<ref name="UCT2004">{{webaanhaling |url=https://www.news.uct.ac.za/article/-2004-11-15-writers-keep-the-words-flowing-online |titel=Writers keep the words flowing online |datum=15 November 2004 |uitgewer=Universiteit van Kaapstad |taal=en |toegangsdatum=14 Augustus 2026 }}</ref> LitNet het in Januarie 2024 sy 25ste bestaansjaar gevier.<ref name="25jaar" /> == Inhoud == Hoewel LitNet hoofsaaklik ’n Afrikaanse platform is, is daar deur die jare ook inhoud in onder meer Engels en Nederlands gepubliseer. Die webwerf het ontwikkel van ’n hoofsaaklik letterkundige joernaal tot ’n breër kulturele en openbare platform. Die inhoud sluit boekresensies, oorspronklike gedigte en verhale, skrywersonderhoude, kuns- en teaterdekking, opvoedkundige hulpbronne, meningsartikels en besprekings van maatskaplike en politieke vraagstukke in.<ref name="Iowa" /><ref name="ESAT">{{webaanhaling |url=https://esat.sun.ac.za/index.php/LitNet |titel=LitNet |werk=Encyclopaedia of South African Theatre, Film, Media and Performance |uitgewer=Universiteit Stellenbosch |taal=en |toegangsdatum=14 Augustus 2026 }}</ref> Die webwerf bied ook ruimte vir onderhoude, seminare en openbare gesprekke wat op gepubliseerde akademiese navorsing voortbou. Dit maak navorsingsbevindinge vir ’n breër, nie-akademiese gehoor toeganklik.<ref name="LAinligting">{{webaanhaling |url=https://www.litnet.co.za/litnet-akademies-inligting/ |titel=LitNet Akademies: Inligting |werk=LitNet |toegangsdatum=14 Augustus 2026 }}</ref> == LitNet Akademies == ''[[LitNet Akademies]]'' is LitNet se geakkrediteerde, ooptoegang- akademiese aanlyn joernaal. Dit publiseer portuurbeoordeelde Afrikaanse navorsingsartikels en het die Internasionale Standaardreeksnommer ISSN 1995-5928.<ref name="ASSAf">{{webaanhaling |url=https://assafopenscience.co.za/business-journal-database/1735/litnet-akademies-2/ |titel=LitNet Akademies |werk=Portal for Open Science |uitgewer=Academy of Science of South Africa |taal=en |toegangsdatum=14 Augustus 2026 }}</ref> Die joernaal is op die [[Departement van Hoër Onderwys en Opleiding]] se lys van goedgekeurde akademiese tydskrifte. Navorsingsartikels wat die portuurbeoordelingsproses slaag, kan gevolglik as erkende navorsingsuitsette dien.<ref name="ASSAf" /> Uitgebreide Engelse opsommings word saam met die Afrikaanse artikels gepubliseer om die navorsing vir ’n groter internasionale gehoor toeganklik te maak.<ref name="navorsing">{{webaanhaling |url=https://www.litnet.co.za/category/academic-research/ |titel=Akademiese navorsing |werk=LitNet |toegangsdatum=14 Augustus 2026 }}</ref> LitNet Akademies publiseer navorsing in verskeie vakgebiede, waaronder die geesteswetenskappe, godsdienswetenskappe, opvoedkunde, regte, natuurwetenskappe en ekonomiese en bestuurswetenskappe. Die artikels word elektronies gepubliseer en is kosteloos aanlyn beskikbaar.<ref name="LAinligting" /><ref name="volledig">{{webaanhaling |url=https://www.litnet.co.za/litnet-akademies-volledige-joernaaluitgawes/ |titel=LitNet Akademies: Volledige joernaaluitgawes |werk=LitNet |toegangsdatum=14 Augustus 2026 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{af}} [http://www.litnet.co.za LitNet se amptelike webwerf] * {{af}} [http://www.litnet.co.za/category/akademies/litnet-akademies/ LitNet Akademies] * {{af}} {{Facebook|litnet}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse webwerwe]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse webwerwe]] i58ai77n2j4cvyjnalp2oriisla38yg 0 8273 2964387 2825968 2026-09-01T19:30:52Z SpesBona 2720 /* Hoofstede van afhanklike gebiede */ skakel aangepas 2964387 wikitext text/x-wiki [[Lêer:BlankMap-World-v2.png|duimnael|400px|Soewereine lande in 2015]] Hier volg 'n '''lys van [[hoofstad|hoofstede]]'''. == Hoofstede van onafhanklike lande == === Hoofstede van [[Afrika]]lande === {{columns-list|3| * {{vlagland|Algerië}} – [[Algiers]] * {{vlagland|Angola}} – [[Luanda]] * {{vlagland|Benin}} – [[Porto-Novo]], [[Cotonou]] (regeringsetel) * {{vlagland|Botswana}} – [[Gaborone]] * {{vlagland|Burkina Faso}} – [[Ouagadougou]] * {{vlagland|Burundi}} – [[Gitega]] * {{vlagland|Comore-eilande}} – [[Moroni]] * {{vlagland|Djiboeti}} – [[Djiboeti (stad)|Djiboetistad]] * {{vlagland|Egipte}} – [[Kaïro]] * {{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}} – [[Malabo]] * {{vlagland|Eritrea}} – [[Asmara]] * {{vlagland|eSwatini}} – [[Mbabane]] * {{vlagland|Ethiopië}} – [[Addis Abeba]] * {{vlagland|Gaboen}} – [[Libreville]] * {{vlagland|Gambië}} – [[Banjul]] * {{vlagland|Ghana}} – [[Accra]] * {{vlagland|Guinee}} – [[Conakry]] * {{vlagland|Guinee-Bissau}} – [[Bissau]] * {{vlagland|Ivoorkus}} – [[Yamoussoukro]] * {{vlagland|Kameroen}} – [[Yaoundé]] * {{vlagland|Kenia}} – [[Nairobi]] * {{vlagland|Republiek die Kongo}} – [[Brazzaville]] * {{vlagland|Demokratiese Republiek die Kongo}} – [[Kinshasa]] * {{vlagland|Lesotho}} – [[Maseru]] * {{vlagland|Liberië}} – [[Monrovia]] * {{vlagland|Libië}} – [[Tripoli]] * {{vlagland|Madagaskar}} – [[Antananarivo]] * {{vlagland|Malawi}} – [[Lilongwe]] * {{vlagland|Mali}} – [[Bamako]] * {{vlagland|Marokko}} – [[Rabat]] * {{vlagland|Mauritanië}} – [[Nouakchott]] * {{vlagland|Mauritius}} – [[Port Louis]] * {{vlagland|Mosambiek}} – [[Maputo]] * {{vlagland|Namibië}} – [[Windhoek]] * {{vlagland|Niger}} – [[Niamey]] * {{vlagland|Nigerië}} – [[Abuja]] * {{vlagland|Rwanda}} – [[Kigali]] * {{vlagland|São Tomé en Principe}} – [[São Tomé]] * {{vlagland|Senegal}} – [[Dakar]] * {{vlagland|Sentraal-Afrikaanse Republiek}} – [[Bangui]] * {{vlagland|Seychelle}} – [[Victoria (Seychelle)|Victoria]] * {{vlagland|Sierra Leone}} – [[Freetown, Sierra Leone|Freetown]] * {{vlagland|Soedan}} – [[Khartoem]] * {{vlagland|Somalië}} – [[Mogadisjoe]] * {{vlagland|Suid-Afrika}} – [[Kaapstad]], [[Pretoria]], [[Bloemfontein]] * {{vlagland|Suid-Soedan}} – [[Joeba]] * {{vlagland|Tanzanië}} – [[Dodoma]] * {{vlagland|Togo}} – [[Lomé]] * {{vlagland|Tsjad}} – [[N'Djamena]] * {{vlagland|Tunisië}} – [[Tunis]] * {{vlagland|Uganda}} – [[Kampala]] * {{vlagland|Zambië}} – [[Lusaka]] * {{vlagland|Zimbabwe}} – [[Harare]] }} === Hoofstede van [[Asië|Asiatiese]] lande === {{columns-list|3| * {{vlagland|Afghanistan}} – [[Kaboel]] * {{vlagland|Armenië}} – [[Jerewan]] * {{vlagland|Azerbeidjan}} – [[Bakoe]] * {{vlagland|Bahrein}} – [[Manama]] * {{vlagland|Bangladesj}} – [[Dhaka]] * {{vlagland|Bhoetan}} – [[Thimphu]] * {{vlagland|Broenei}} – [[Bandar Seri Begawan]] * {{vlagland|Filippyne}} – [[Manila]] * {{vlagland|Georgië}} – [[Tbilisi]] * {{vlagland|Indië}} – [[Nieu-Delhi]] * {{vlagland|Indonesië}} – [[Djakarta]] * {{vlagland|Irak}} – [[Bagdad]] * {{vlagland|Iran}} – [[Teheran]] * {{vlagland|Israel}} – [[Tel Aviv]]/[[Jerusalem]]<sup>1</sup> * {{vlagland|Japan}} – [[Tokio]] * {{vlagland|Jemen}} – [[Sanaa]] * {{vlagland|Jordanië}} – [[Amman]] * {{vlagland|Kambodja}} – [[Phnom Penh]] * {{vlagland|Kasakstan}} – [[Noersoeltan]] * {{vlagland|Katar}} – [[Doha]] * {{vlagland|Kirgisië}} – [[Bisjkek]] * {{vlagland|Koeweit}} – [[Koeweit (stad)|Koeweit]] * {{vlagland|Laos}} – [[Vientiane]] * {{vlagland|Libanon}} – [[Beiroet]] * {{vlagland|Maledive-eilande}} – [[Malé]] * {{vlagland|Maleisië}} – [[Kuala Lumpur]] * {{vlagland|Mianmar}} – [[Naypyidaw]] * {{vlagland|Mongolië}} – [[Ulaanbaatar]] * {{vlagland|Nepal}} – [[Katmandoe]] * {{vlagland|Noord-Korea}} – [[Pjongjang]] * {{vlagland|Oesbekistan}} – [[Tasjkent]] * {{vlagland|Oman}} – [[Maskat]] * {{vlagland|Oos-Timor}} – [[Dili]] * {{vlagland|Pakistan}} – [[Islamabad]] * {{vlagland|Staat Palestina}} – [[Ramallah]]/(Oos-)[[Jerusalem]]<sup>2</sup> * {{vlagland|Saoedi-Arabië}} – [[Riaad]] * {{vlagland|Singapoer}} – [[Singapoer]] * {{vlagland|Sri Lanka}} – [[Colombo]], [[Sri Jayawardenepura Kotte]] * {{vlagland|Sirië}} – [[Damaskus]] * {{vlagland|Suid-Korea}} – [[Seoel]] * {{vlagland|Tadjikistan}} – [[Doesjanbe]] * {{vlagland|Thailand}} – [[Bangkok]] * {{vlagland|Turkye}} – [[Ankara]] * {{vlagland|Turkmenistan}} – [[Asjchabat]] * {{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}} – [[Aboe Dhabi]] * {{vlagland|Viëtnam}} – [[Hanoi]] * {{vlagland|Volksrepubliek China}} – [[Beijing]] }} <sup>1</sup>Israel beskou Jerusalem as sy hoofstad, maar dit word slegs deur enkele ander lande erken. Die [[Europese Unie]] beskou [[Tel Aviv]] as hoofstad van Israel. <sup>2</sup>Palestina beskou (Oos-)Jerusalem as sy hoofstad, maar dit is sedert 1967 deur Israel beset. Die meeste lande erken Jerusalem as die hoofstad van Palestina. === Hoofstede van [[Europa|Europese]] lande === {{columns-list|3| * {{vlagland|Albanië}} – [[Tirana]] * {{vlagland|Andorra}} – [[Andorra la Vella]] * {{vlagland|België}} – [[Brussel]] * {{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} – [[Sarajevo]] * {{vlagland|Bulgarye}} – [[Sofia]] * {{vlagland|Denemarke}} – [[Kopenhagen]] * {{vlagland|Duitsland}} – [[Berlyn]] * {{vlagland|Estland}} – [[Tallinn]] * {{vlagland|Finland}} – [[Helsinki]] * {{vlagland|Frankryk}} – [[Parys]] * {{vlagland|Griekeland}} – [[Athene]] * {{vlagland|Hongarye}} – [[Boedapest]] * {{vlagland|Italië}} – [[Rome]] * {{vlagland|Kroasië}} – [[Zagreb]] * {{vlagland|Letland}} – [[Riga]] * {{vlagland|Liechtenstein}} – [[Vaduz]] * {{vlagland|Litaue}} – [[Vilnius]] * {{vlagland|Luxemburg}} – [[Luxemburg (stad)|Luxemburg]] * {{vlagland|Malta}} – [[Valletta]] * {{vlagland|Moldowa}} – [[Chișinău]] * {{vlagland|Monaco}} – [[Monaco]] * {{vlagland|Montenegro}} – [[Podgorica]] * {{vlagland|Nederland}} – [[Amsterdam]] * {{vlagland|Noord-Masedonië}} – [[Skopje]] * {{vlagland|Noorweë}} – [[Oslo]] * {{vlagland|Oekraïne}} – [[Kijif]] * {{vlagland|Oostenryk}} – [[Wene]] * {{vlagland|Pole}} – [[Warskou]] * {{vlagland|Portugal}} – [[Lissabon]] * {{vlagland|Republiek Ierland}} – [[Dublin]] * {{vlagland|Roemenië}} – [[Boekarest]] * {{vlagland|Rusland}} – [[Moskou]] * {{vlagland|San Marino}} – [[San Marino (stad)|San Marino-stad]] * {{vlagland|Serwië}} – [[Belgrado]] * {{vlagland|Siprus}} – [[Nicosia]] * {{vlagland|Slowakye}} – [[Bratislava]] * {{vlagland|Slowenië}} – [[Ljubljana]] * {{vlagland|Spanje}} – [[Madrid]] * {{vlagland|Swede}} – [[Stockholm]] * {{vlagland|Switserland}} – [[Bern]] * {{vlagland|Tsjeggië}} – [[Praag]] * {{vlagland|Vatikaanstad}} – [[Vatikaanstad]] (die hele land is die hoofstad) * {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} – [[Londen]] * {{vlagland|Wit-Rusland}} – [[Minsk]] * {{vlagland|Ysland}} – [[Reykjavik]] }} === Hoofstede van [[Noord-Amerika]] === {{columns-list|3| * {{vlagland|Antigua en Barbuda}} – [[St. John’s, Antigua en Barbuda|St. John’s]] * {{vlagland|Bahamas}} – [[Nassau]] * {{vlagland|Barbados}} – [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]] * {{vlagland|Belize}} – [[Belmopan]] * {{vlagland|Costa Rica}} – [[San José, Costa Rica|San José]] * {{vlagland|Dominica}} – [[Roseau]] * {{vlagland|Dominikaanse Republiek}} – [[Santo Domingo]] * {{vlagland|El Salvador}} – [[San Salvador]] * {{vlagland|Grenada}} – [[St. George’s, Grenada|St. George’s]] * {{vlagland|Guatemala}} – [[Guatemala]] * {{vlagland|Haïti}} – [[Port-au-Prince]] * {{vlagland|Honduras}} – [[Tegucigalpa]] * {{vlagland|Jamaika}} – [[Kingston, Jamaika|Kingston]] * {{vlagland|Kanada}} – [[Ottawa]] * {{vlagland|Kuba}} – [[Havana]] * {{vlagland|Meksiko}} – [[Meksikostad]] * {{vlagland|Nicaragua}} – [[Managua]] * {{vlagland|Panama}} – [[Panama-stad]] * {{vlagland|Sint Kitts en Nevis}} – [[Basseterre]] * {{vlagland|Sint Lucia}} – [[Castries]] * {{vlagland|Sint Vincent en die Grenadines}} – [[Kingstown]] * {{vlagland|Trinidad en Tobago}} – [[Port of Spain]] * {{vlagland|Verenigde State}} – [[Washington, D.C.]] }} === Hoofstede van lande in [[Oseanië]] === {{columns-list|3| * {{vlagland|Australië}} – [[Canberra]] * {{vlagland|Fidji}} – [[Suva]] * {{vlagland|Gefedereerde State van Mikronesië}} – [[Palikir]] * {{vlagland|Kiribati}} – [[Suid-Tarawa]] * {{vlagland|Marshalleilande}} – [[Majuro]] * {{vlagland|Nauru}} – geen, amptelike geboue in [[Yaren]] * {{vlagland|Nieu-Seeland}} – [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] * {{vlagland|Palau}} – [[Ngerulmud]] * {{vlagland|Papoea-Nieu-Guinee}} – [[Port Moresby]] * {{vlagland|Salomonseilande}} – [[Honiara]] * {{vlagland|Samoa}} – [[Apia]] * {{vlagland|Tonga}} – [[Nukuʻalofa]] * {{vlagland|Tuvalu}} – [[Funafuti]] * {{vlagland|Vanuatu}} – [[Port Vila]] }} === Hoofstede van lande in [[Suid-Amerika]] === {{columns-list|3| * {{vlagland|Argentinië}} – [[Buenos Aires]] * {{vlagland|Bolivië}} – [[La Paz]], [[Sucre]] * {{vlagland|Brasilië}} – [[Brasília]] * {{vlagland|Chili}} – [[Santiago de Chile|Santiago]] * {{vlagland|Colombia}} – [[Bogotá]] * {{vlagland|Ecuador}} – [[Quito]] * {{vlagland|Guyana}} – [[Georgetown, Guyana|Georgetown]] * {{vlagland|Paraguay}} – [[Asunción]] * {{vlagland|Peru}} – [[Lima]] * {{vlagland|Suriname}} – [[Paramaribo]] * {{vlagland|Uruguay}} – [[Montevideo]] * {{vlagland|Venezuela}} – [[Caracas]] }} == Hoofstede van afhanklike gebiede == {{columns-list|3| * {{vlagland|Akrotiri en Dhekelië}} – [[Episkopi]] * {{vlagland|Åland}} – [[Mariehamn]] * {{vlagland|Amerikaanse Maagde-eilande}} – [[Charlotte Amalie]] * {{vlagland|Amerikaans-Samoa}} – [[Pago Pago]] * {{vlagland|Anguilla}} – [[The Valley]] * {{vlagland|Aruba}} – [[Oranjestad]] * {{vlagland|Ascensioneiland}} – [[Georgetown, Ascension|Georgetown]] * {{vlagland|Asore}} – [[Ponta Delgada]] * {{vlagland|Bermuda}} – [[Hamilton]] * {{vlagland|Bonaire}} – [[Kralendijk]] * {{vlagland|Britse Indiese Oseaangebied}} – [[Diego Garcia]] * {{vlagland|Britse Maagde-eilande}} – [[Road Town]] * {{vlagland|Ceuta}} – [[Ceuta]] * {{vlagland|Cookeilande}} – [[Avarua]] * {{vlagland|Curaçao}} – [[Willemstad]] * {{vlagland|Eiland Man}} – [[Douglas (Man)|Douglas]] * {{vlagland|Falklandeilande}} – [[Stanley]] * {{vlagland|Faroëreilande}} – [[Tórshavn]] * {{vlagland|Franse Suidelike en Antarktiese Gebiede}} – [[Sint Pierre, Réunion|Sint Pierre]] * {{vlagland|Frans-Guyana}} – [[Cayenne]] * {{vlagland|Frans-Polinesië}} – [[Papeete]] * {{vlagland|Gibraltar}} – [[Gibraltar]] * {{vlagland|Groenland}} – [[Nuuk]] * {{vlagland|Guadeloupe}} – [[Basse-Terre]] * {{vlagland|Guam}} – [[Hagåtña]] * {{vlagland|Guernsey}} – [[Saint Peter Port]] * {{vlagland|Hongkong}} – [[Hongkong]] * {{vlagland|Jersey}} – [[Saint Helier]] * {{vlagland|Kaaimanseilande}} – [[George Town, Kaaimanseilande|George Town]] * {{vlagland|Kerseiland}} – [[Flying Fish Cove]] * {{vlagland|Cocos (Keeling)-eilande}} – [[West Island]] * {{vlagland|Macau}} – [[Macau]] * {{vlagland|Madeiraeilande}} – [[Funchal]] * {{vlagland|Martinique}} – [[Fort-de-France]] * {{vlagland|Mayotte}} – [[Mamoudzou]] * {{vlagland|Melilla}} – [[Melilla]] * {{vlagland|Montserrat}} – [[Plymouth, Montserrat|Plymouth]] * {{vlagland|Nieu-Kaledonië}} – [[Nouméa]] * {{vlagland|Niue}} – [[Alofi]] * {{vlagland|Noord-Mariana-eilande}} – [[Saipan]] * {{vlagland|Norfolkeiland}} – [[Kingston, Norfolkeiland|Kingston]] * {{vlagland|Paaseiland}} – [[Hanga Roa]] * {{vlagland|Pitcairn-eilande}} – [[Adamstown]] * {{vlagland|Puerto Rico}} – [[San Juan]] * {{vlagland|Réunion}} – [[Saint-Denis (Réunion)|Saint-Denis]] * {{vlagland|Saba}} – [[The Bottom]] * {{vlagland|Saint Barthelemy}} – [[Gustavia]] * {{vlagland|Sint-Martin}} – [[Marigot]] * {{vlagland|Saint-Pierre et Miquelon}} – [[Sint Pierre]] * {{vlagland|Sint Eustatius}} – [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]] * {{vlagland|Sint Helena}} – [[Jamestown, Sint Helena|Jamestown]] * {{vlagland|Sint Maarten}} – [[Philipsburg]] * {{vlagland|Suid-Georgië en die Suidelike Sandwicheilande}} – [[King Edward Point]] * {{vlagland|Tokelau}} – wissel jaarliks tussen [[Atafu]], [[Nukunonu]] en [[Fakaofo]] * {{vlagland|Tristan da Cunha}} – [[Edinburgh of the Seven Seas]] * {{vlagland|Turks- en Caicoseilande}} – [[Cockburn Town]] * {{vlagland|Wallis en Futuna}} – [[Matāʻutu]] }} == Hoofstede van omstrede gebiede == {{columns-list|3| * ''{{vlagland|Abchasië}} – [[Soechoemi]]'' * ''{{vlagland|Arabiese Demokratiese Republiek Sahara}} – [[Laâyoune]]'' * ''{{vlagland|Kosovo}} – [[Pristina]]'' * ''{{vlagland|Republiek China}} – [[Taipei]]'' * ''{{vlagland|Somaliland}} – [[Hargeisa]]'' * ''{{vlagland|Suid-Ossetië}} – [[Zchinwali]]'' * ''{{vlagland|Transnistrië}} – [[Tiraspol]]'' * ''{{vlagland|Turkse Republiek van Noord-Siprus}} – [[Nicosia|Lefkoşa]]'' * ''{{vlagland|Volksrepubliek Donetsk}} – [[Donetsk]]'' * ''{{vlagland|Volksrepubliek Loehansk}} – [[Loehansk]]'' }} == Hoofstede van provinsies, deelstate, ens. == === Hoofstede van Suid-Afrikaanse provinsies === {{columns-list|3| * Die hoofstad van [[Gauteng]] is [[Johannesburg]]. (Pretoria is die nasionale hoofstad.) * Die hoofstad van [[Noordwes]] is [[Mahikeng]]. Dit vorm 'n eenheid met [[Mmabatho]], wat voorheen die hoofstad van [[Bophuthatswana]] was. * Die hoofstad van [[Limpopo]] is [[Polokwane]], wat vroeër [[Pietersburg]] genoem is. * Die hoofstad van [[Mpumalanga]] is [[Nelspruit]]. * Die hoofstad van [[KwaZulu-Natal]] is [[Pietermaritzburg]]. * Die hoofstad van die [[Vrystaat]] is [[Bloemfontein]]. * Die hoofstad van die [[Noord-Kaap]] is [[Kimberley]]. * Die hoofstad van die [[Wes-Kaap]] is [[Kaapstad]]. * Die hoofstad van die [[Oos-Kaap]] is [[Bhisho]]. }} === Hoofstede van die Nederlandse provinsies === {{columns-list|3| * Die hoofstad van [[Groningen (provinsie)|Groningen]] is [[Groningen (munisipaliteit)|Groningen]] * Die hoofstad van [[Friesland]] is [[Leeuwarden]] * Die hoofstad van [[Drenthe]] is [[Assen]] * Die hoofstad van [[Overijssel]] is [[Zwolle]] * Die hoofstad van [[Gelderland]] is [[Arnhem]] * Die hoofstad van [[Utrecht (provinsie)|Utrecht]] is [[Utrecht (munisipaliteit)|Utrecht]] * Die hoofstad van [[Noord-Holland]] is [[Haarlem, Nederland|Haarlem]] * Die hoofstad van [[Zuid-Holland]] is [[Den Haag]] * Die hoofstad van [[Zeeland]] is [[Middelburg, Zeeland|Middelburg]] * Die hoofstad van [[Noord-Brabant]] is [['s-Hertogenbosch]] * Die hoofstad van [[Limburg, Nederland|Limburg]] is [[Maastricht]] * Die hoofstad van [[Flevoland]] is [[Lelystad]] }} === Hoofstede van de Belgiese provinsies === {{columns-list|3| * Die hoofstad van [[Wes-Vlaandere]] is [[Brugge]] * Die hoofstad van [[Oos-Vlaandere]] is [[Gent]] * Die hoofstad van [[Antwerpen (provinsie)|Antwerpen]] is [[Antwerpen]] * Die hoofstad van [[Limburg, België|Limburg]] is [[Hasselt, België|Hasselt]] * Die hoofstad van [[Vlaams-Brabant]] is [[Leuven]] * Die hoofstad van [[Waals-Brabant]] is [[Waver]] * Die hoofstad van [[Hainaut]] is [[Mons]] * Die hoofstad van [[Namur (provinsie)|Namur]] is [[Namur (stad)|Namur]] * Die hoofstad van [[Luik (provinsie)|Luik]] is [[Luik (stad)|Luik]] * Die hoofstad van [[Luxemburg (provinsie)|Luxemburg]] is [[Aarlen]] }} * Die hoofstad van die [[Vlaandere|Vlaamse Gemeenskap/Geweste]] is [[Brussel]] * Die hoofstad van die [[Franse Gemeenskap van België|Franse Gemeenskap]] is [[Brussel]] * Die hoofstad van die [[Wallonie|Waalse Geweste]] is [[Namur (stad)|Namur]] * Die hoofstad van die [[Duitstalige Gemeenskap van België|Duitstalige Gemeenskap]] is [[Eupen]] === Hoofstede van state van die Verenigde State === {{columns-list|3| * [[Alabama]] – [[Montgomery, Alabama|Montgomery]] * [[Alaska]] – [[Juneau]] * [[Arizona]] – [[Phoenix, Arizona|Phoenix]] * [[Arkansas]] – [[Little Rock]] * [[Colorado]] – [[Denver]] * [[Connecticut]] – [[Hartford]] * [[Delaware]] – [[Dover, Delaware|Dover]] * [[Florida]] – [[Tallahassee]] * [[Georgia]] – [[Atlanta]] * [[Hawaii]] – [[Honolulu]] * [[Idaho]] – [[Boise]] * [[Illinois]] – [[Springfield, Illinois|Springfield]] * [[Indiana]] – [[Indianapolis]] * [[Iowa]] – [[Des Moines]] * [[Kalifornië]] – [[Sacramento]] * [[Kansas]] – [[Topeka]] * [[Kentucky]] – [[Frankfort, Kentucky|Frankfort]] * [[Louisiana]] – [[Baton Rouge]] * [[Maine]] – [[Augusta, Maine|Augusta]] * [[Maryland]] – [[Annapolis]] * [[Massachusetts]] – [[Boston]] * [[Michigan]] – [[Lansing]] * [[Minnesota]] – [[Saint Paul]] * [[Mississippi]] – [[Jackson, Mississippi|Jackson]] * [[Missouri]] – [[Jefferson City]] * [[Montana]] – [[Helena, Montana|Helena]] * [[Nebraska]] – [[Lincoln, Nebraska|Lincoln]] * [[Nevada]] – [[Carson City]] * [[New Hampshire]] – [[Concord, New Hampshire|Concord]] * [[New Jersey]] – [[Trenton]] * [[New York (deelstaat)|New York]] – [[Albany, New York|Albany]] * [[Nieu-Meksiko]] – [[Santa Fe, Nieu-Meksiko|Santa Fe]] * [[Ohio]] – [[Columbus, Ohio|Columbus]] * [[Noord-Carolina]] – [[Raleigh]] * [[Noord-Dakota]] – [[Bismarck]] * [[Oklahoma]] – [[Oklahoma City]] * [[Oregon]] – [[Salem, Oregon|Salem]] * [[Pennsilvanië]] – [[Harrisburg]] * [[Rhode Island]] – [[Providence]] * [[Suid-Carolina]] – [[Columbia]] * [[Suid-Dakota]] – [[Pierre]] * [[Tennessee]] – [[Nashville]] * [[Texas]] – [[Austin, Texas|Austin]] * [[Utah]] – [[Salt Lake City]] * [[Vermont]] – [[Montpelier, Vermont|Montpelier]] * [[Virginië]] – [[Richmond, Virginië|Richmond]] * [[Washington (deelstaat)|Washington]] – [[Olympia, Washington|Olympia]] * [[Wes-Virginië]] – [[Charleston, Wes-Virginië|Charleston]] * [[Wisconsin]] – [[Madison]] * [[Wyoming]] – [[Cheyenne]] }} Die hoofstede van die deelstate van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] is tradisioneel kleiner stede wat spesiaal aangewys word vir dié taak. == Sien ook == * [[Lys van lande]] * [[Lys van afhanklike gebiede]] * [[Lys van omstrede gebiede]] == Bronne == * {{Mieliestronk|url=http://www.mieliestronk.com/provinsies.html}} {{Hoofstede in Afrika}} {{Hoofstede in Asië}} {{Hoofstede in Europa}} {{Hoofstede in Noord-Amerika}} {{Hoofstede in Oseanië}} {{Hoofstede in Suid-Amerika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Hoofstede| ]] [[Kategorie:Lyste|Hoofstede]] t6aqd3ym8bv06hrwks3na5i3lz0d5pv 0 8496 2964351 2771539 2026-09-01T16:49:13Z Raphicerus 213649 snw. tabel (enkelvoud) 2964351 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien [[Oekraïners]].'' {{Inligtingskas Taal |naam=Oekraïens |inheemsenaam=українська мова<br />''oekrajins'ka mowa'' |uitspraak=[ukrɑˈjiɲsʲkɐ ˈmɔwɐ] |familiekleur=Indo-Europees |state={{vlagland|Oekraïne}}<br />{{vlagland|Rusland}}<br />{{vlagland|Belarus}}<br />{{vlagland|Moldowa}}<br />{{vlagland|Hongarye}}<br />{{vlagland|Kasakstan}}<br />{{vlagland|Pole}}<br />{{vlagland|Roemenië}}<br />{{vlagland|Slowakye}} |streek=[[Oos-Europa]] |sprekers=34,7 miljoen<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.ethnologue.com/language/ukr |title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Ukrainian |publisher=[[Ethnologue]] |accessdate=2 September 2022}}</ref> |rang=26 |skrif=[[Cyrilliese alfabet]] |fam1=[[Indo-Europese tale|Indo-Europees]] |fam2=[[Slawiese tale|Slawies]] |fam3=[[Oos-Slawiese tale|Oos-Slawies]] |fam4=[[Suidoos-Slawiese tale|Suidoos-Slawies]] |nasie={{vlagland|Oekraïne}}<br />''{{vlagland|Transnistrië}}'' |agentskap=Instituut van Oekraïens |iso1=uk|iso2=ukr|iso3=ukr |kaart=[[Lêer:Idioma ucraniano.png|250px|Verspreiding van Oekraïens]] }} '''Oekraïens''' (українська мова, ''oekrajins'ka mowa'', [ukrɑˈjiɲsʲkɐ ˈmɔwɐ]) is die tweede mees gesproke van die twaalf oorlewende tale in die [[Slawiese tale|Slawiese groep]] van die groot [[Indo-Europese tale|Indo-Europese taalfamilie]]. In geografies-taalkundige opsig word dit saam met [[Russies]] en [[Belarussies]] as een van die [[Oos-Slawiese tale]] geklassifiseer. Net soos [[Slowaaks]] neem dit 'n sentrale posisie in aangesien sy taalgebied aan dié van enkele [[Wes-Slawiese tale]] grens. Vroeër het dit ook aan [[Bulgaars]], 'n [[Suid-Slawiese tale|Suid-Slawiese taal]], gegrens voordat die twee taalgebiede deur [[Roemeens]] en [[Hongaars]] van mekaar geskei is.<ref>{{en}} [http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CU%5CK%5CUkrainianlanguage.htm ''Internet Encyclopedia of Ukraine: Ukrainian language'']</ref> [[Lêer:Ukrainians en.svg|duimnael|links|Verspreiding van Oekraïens aan die begin van die 20ste eeu]] [[Lêer:Ukraine census 2001 Ukrainian.svg|duimnael|links|Verspreiding van Oekraïens in [[Oekraïne]] volgens [[oblast]]e in 2001]] [[Lêer:Map of Ukrainian dialects.png|duimnael|links|Verspreiding van Oekraïense [[dialek]]te in Oekraïne en aangrensende lande]] [[Lêer:WIKITONGUES- Vira speaking Ukrainian.webm|duimnael|links|'n Oekraïense moedertaalspreker]] Sodoende het Oekraïens 'n aandeel gehad aan die historiese ontwikkeling van al drie Slawiese taalgroepe – Oos-, Wes- en Suid-Slawies. Vandag grens die Oekraïense taalgebied aan Russies in die ooste en noordooste, Belarussies in die noorde, en [[Pools]], Slowaaks en drie nie-Slawiese tale – Hongaars, Roemeens en [[Moldawies]] – in die weste. Voordat [[Oekraïners]] hulle weer in die steppes van Suid-Oekraïne gevestig het, was dié streek 'n gebied waar Oekraïens met verskillende [[Turkse tale]] tale soos [[Krim-Tataars]] in kontak gekom het. Die taal word nie net in Oekraïne gepraat nie, maar ook in [[Belarus]], [[Moldowa]], [[Rusland]] en menigte ander lande. Soos Russies en Belarussies word dit in die [[Cyrilliese alfabet]] geskryf wat met enkele spesifiek Oekraïense tekens aangevul is. In Oekraïne word naas Oekraïens ook die tale Russies, Krim-Tataars, Roemeens, Hongaars, Bulgaars, Pools, [[Duits]], Belarussies, Slowaaks, [[Grieks]] en [[Roma]] gepraat. Oekraïens is nou verwant aan Russies, maar bevat 'n baie groot aantal Poolse leenwoorde, as gevolg van die feit dat Oekraïne eeue lank deel uitgemaak het van die [[Pools-Litause Gemenebes]]. In die suidoostelike helfte van die land oorheers Russies, in die noordwestelike helfte oorheers Oekraïens. Volgens die volkstelling van 2002 sou 67% van die burgers van die staat Oekraïens praat en 31% Russies. In die tsaristiese Rusland was die skriftelike gebruik van Oekraïens (wat toe amptelik bekend gestaan het as die "Kleinrussiese [[dialek]] van die Russiese taal") verbode. Onder die [[Sowjetunie|Sowjetbewind]] het die taal beduidend meer erkenning gekry, maar het nog steeds teruggestaan vir Russies. Na die onafhanklikheid van Oekraïne (1991) is Oekraïens as die enigste [[amptelike taal]] erken, waardeur die posisie van die taal aansienlik versterk is. In die praktyk beklee Russies nog steeds 'n baie belangrike posisie. Na beramings het sowat 90% van die bevolking kennis van albei tale. == Skryfstelsel == [[Lêer:Ukrainian alphabet in capital letters.svg|duimnael|senter|280px|Die hoofletters van die Oekraïense alfabet]] Oekraïens gebruik die [[Cyrilliese skrif]] as skryfstelsel, dieselfde skrif wat deur verskeie ander Slawiese tale soos [[Belarussies]], [[Bulgaars]], [[Masedonies]], [[Russies]] en [[Serwies]] gebruik word. == Grammatika == {| class="wikitable" |+ [[Selfstandige naamwoord]] verbuigings in Oekraïens ([[Affiks]]) |- ! Naamval !! Manlik !! Vroulik !! Onsydig |- | [[Nominatief]] || - / -й / -ь || -а / -я || -о / -е / -я |- | [[Genitief]] || -а / -я || -и / -і / -ї || -а / -я |- | [[Datief]] || -ові / -у / -ю || -і / -ї || -у / -ю |- | [[Akkusatief]] (lewend) || -а / -я || -у / -ю || = Nominatief |- | Akkusatief (onlewend) || = Nominatief || -у / -ю || = Nominatief |- | [[Instrumentaal]] || -ом / -ем / -ьом || -ою / -ею || -ом / -ем |- | [[Lokatief]] || -і / -ові / -у || -і / -ї || -і / -у |- | [[Vokatief]] || -е / -у / -ю || -о / -е || = Nominatief |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Interwiki|kode=uk}} {{CommonsKategorie-inlyn|Ukrainian language}} {{Wikt-inlyn|Oekraïens}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Ukrainian-language|title=Ukrainian language|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=2 September 2022}} {{Slawiese tale}} {{Tale van Belarus}} {{Tale van Oekraïne}} {{Tale van Litaue}} {{Tale van Slowakye}} {{Tale van Pole}} {{Tale van Roemenië}} {{Tale van Rusland}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oos-Slawiese tale]] [[Kategorie:Tale van Belarus]] [[Kategorie:Tale van Hongarye]] [[Kategorie:Tale van Kasakstan]] [[Kategorie:Tale van Moldowa]] [[Kategorie:Tale van Oekraïne]] [[Kategorie:Tale van Pole]] [[Kategorie:Tale van Roemenië]] [[Kategorie:Tale van Rusland]] [[Kategorie:Tale van Slowakye]] kixd4fbaawfxgwg0smtkc4ci7mgaq4i 2964354 2964351 2026-09-01T17:02:48Z Raphicerus 213649 snw. tabel (meervoud) 2964354 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien [[Oekraïners]].'' {{Inligtingskas Taal |naam=Oekraïens |inheemsenaam=українська мова<br />''oekrajins'ka mowa'' |uitspraak=[ukrɑˈjiɲsʲkɐ ˈmɔwɐ] |familiekleur=Indo-Europees |state={{vlagland|Oekraïne}}<br />{{vlagland|Rusland}}<br />{{vlagland|Belarus}}<br />{{vlagland|Moldowa}}<br />{{vlagland|Hongarye}}<br />{{vlagland|Kasakstan}}<br />{{vlagland|Pole}}<br />{{vlagland|Roemenië}}<br />{{vlagland|Slowakye}} |streek=[[Oos-Europa]] |sprekers=34,7 miljoen<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.ethnologue.com/language/ukr |title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Ukrainian |publisher=[[Ethnologue]] |accessdate=2 September 2022}}</ref> |rang=26 |skrif=[[Cyrilliese alfabet]] |fam1=[[Indo-Europese tale|Indo-Europees]] |fam2=[[Slawiese tale|Slawies]] |fam3=[[Oos-Slawiese tale|Oos-Slawies]] |fam4=[[Suidoos-Slawiese tale|Suidoos-Slawies]] |nasie={{vlagland|Oekraïne}}<br />''{{vlagland|Transnistrië}}'' |agentskap=Instituut van Oekraïens |iso1=uk|iso2=ukr|iso3=ukr |kaart=[[Lêer:Idioma ucraniano.png|250px|Verspreiding van Oekraïens]] }} '''Oekraïens''' (українська мова, ''oekrajins'ka mowa'', [ukrɑˈjiɲsʲkɐ ˈmɔwɐ]) is die tweede mees gesproke van die twaalf oorlewende tale in die [[Slawiese tale|Slawiese groep]] van die groot [[Indo-Europese tale|Indo-Europese taalfamilie]]. In geografies-taalkundige opsig word dit saam met [[Russies]] en [[Belarussies]] as een van die [[Oos-Slawiese tale]] geklassifiseer. Net soos [[Slowaaks]] neem dit 'n sentrale posisie in aangesien sy taalgebied aan dié van enkele [[Wes-Slawiese tale]] grens. Vroeër het dit ook aan [[Bulgaars]], 'n [[Suid-Slawiese tale|Suid-Slawiese taal]], gegrens voordat die twee taalgebiede deur [[Roemeens]] en [[Hongaars]] van mekaar geskei is.<ref>{{en}} [http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CU%5CK%5CUkrainianlanguage.htm ''Internet Encyclopedia of Ukraine: Ukrainian language'']</ref> [[Lêer:Ukrainians en.svg|duimnael|links|Verspreiding van Oekraïens aan die begin van die 20ste eeu]] [[Lêer:Ukraine census 2001 Ukrainian.svg|duimnael|links|Verspreiding van Oekraïens in [[Oekraïne]] volgens [[oblast]]e in 2001]] [[Lêer:Map of Ukrainian dialects.png|duimnael|links|Verspreiding van Oekraïense [[dialek]]te in Oekraïne en aangrensende lande]] [[Lêer:WIKITONGUES- Vira speaking Ukrainian.webm|duimnael|links|'n Oekraïense moedertaalspreker]] Sodoende het Oekraïens 'n aandeel gehad aan die historiese ontwikkeling van al drie Slawiese taalgroepe – Oos-, Wes- en Suid-Slawies. Vandag grens die Oekraïense taalgebied aan Russies in die ooste en noordooste, Belarussies in die noorde, en [[Pools]], Slowaaks en drie nie-Slawiese tale – Hongaars, Roemeens en [[Moldawies]] – in die weste. Voordat [[Oekraïners]] hulle weer in die steppes van Suid-Oekraïne gevestig het, was dié streek 'n gebied waar Oekraïens met verskillende [[Turkse tale]] tale soos [[Krim-Tataars]] in kontak gekom het. Die taal word nie net in Oekraïne gepraat nie, maar ook in [[Belarus]], [[Moldowa]], [[Rusland]] en menigte ander lande. Soos Russies en Belarussies word dit in die [[Cyrilliese alfabet]] geskryf wat met enkele spesifiek Oekraïense tekens aangevul is. In Oekraïne word naas Oekraïens ook die tale Russies, Krim-Tataars, Roemeens, Hongaars, Bulgaars, Pools, [[Duits]], Belarussies, Slowaaks, [[Grieks]] en [[Roma]] gepraat. Oekraïens is nou verwant aan Russies, maar bevat 'n baie groot aantal Poolse leenwoorde, as gevolg van die feit dat Oekraïne eeue lank deel uitgemaak het van die [[Pools-Litause Gemenebes]]. In die suidoostelike helfte van die land oorheers Russies, in die noordwestelike helfte oorheers Oekraïens. Volgens die volkstelling van 2002 sou 67% van die burgers van die staat Oekraïens praat en 31% Russies. In die tsaristiese Rusland was die skriftelike gebruik van Oekraïens (wat toe amptelik bekend gestaan het as die "Kleinrussiese [[dialek]] van die Russiese taal") verbode. Onder die [[Sowjetunie|Sowjetbewind]] het die taal beduidend meer erkenning gekry, maar het nog steeds teruggestaan vir Russies. Na die onafhanklikheid van Oekraïne (1991) is Oekraïens as die enigste [[amptelike taal]] erken, waardeur die posisie van die taal aansienlik versterk is. In die praktyk beklee Russies nog steeds 'n baie belangrike posisie. Na beramings het sowat 90% van die bevolking kennis van albei tale. == Skryfstelsel == [[Lêer:Ukrainian alphabet in capital letters.svg|duimnael|senter|280px|Die hoofletters van die Oekraïense alfabet]] Oekraïens gebruik die [[Cyrilliese skrif]] as skryfstelsel, dieselfde skrif wat deur verskeie ander Slawiese tale soos [[Belarussies]], [[Bulgaars]], [[Masedonies]], [[Russies]] en [[Serwies]] gebruik word. == Grammatika == === Enkelvoud === {| class="wikitable" |+ [[Selfstandige naamwoord]] verbuigings in Oekraïens ([[Affiks]]) |- ! Naamval !! Manlik !! Vroulik !! Onsydig |- | [[Nominatief]] || - / -й / -ь || -а / -я || -о / -е / -я |- | [[Genitief]] || -а / -я || -и / -і / -ї || -а / -я |- | [[Datief]] || -ові / -у / -ю || -і / -ї || -у / -ю |- | [[Akkusatief]] (lewend) || -а / -я || -у / -ю || = Nominatief |- | Akkusatief (onlewend) || = Nominatief || -у / -ю || = Nominatief |- | [[Instrumentaal]] || -ом / -ем / -ьом || -ою / -ею || -ом / -ем |- | [[Lokatief]] || -і / -ові / -у || -і / -ї || -і / -у |- | [[Vokatief]] || -е / -у / -ю || -о / -е || = Nominatief |} === Meervoud === {| class="wikitable" |+ [[Selfstandige naamwoord]] meervoudverbuigings in Oekraïens ([[Affiks]]) |- ! Naamval !! Manlik !! Vroulik !! Onsydig |- | [[Nominatief]] || -и / -і || -и / -і || -а / -я |- | [[Genitief]] || colspan="3" | - / -ів / -їв / -ей / -ь |- | [[Datief]] || colspan="3" | -ам / -ям |- | [[Akkusatief]] (lewend) || colspan="3" | -ів / -їв / -ей / -ь (= [[Genitief]]) |- | Akkusatief (onlewend) || colspan="3" | = [[Nominatief]] |- | [[Instrumentaal]] || colspan="3" | -ами / -ями |- | [[Lokatief]] || colspan="3" | -ах / -ях |- | [[Vokatief]] || colspan="3" | = [[Nominatief]] |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Interwiki|kode=uk}} {{CommonsKategorie-inlyn|Ukrainian language}} {{Wikt-inlyn|Oekraïens}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Ukrainian-language|title=Ukrainian language|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=2 September 2022}} {{Slawiese tale}} {{Tale van Belarus}} {{Tale van Oekraïne}} {{Tale van Litaue}} {{Tale van Slowakye}} {{Tale van Pole}} {{Tale van Roemenië}} {{Tale van Rusland}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oos-Slawiese tale]] [[Kategorie:Tale van Belarus]] [[Kategorie:Tale van Hongarye]] [[Kategorie:Tale van Kasakstan]] [[Kategorie:Tale van Moldowa]] [[Kategorie:Tale van Oekraïne]] [[Kategorie:Tale van Pole]] [[Kategorie:Tale van Roemenië]] [[Kategorie:Tale van Rusland]] [[Kategorie:Tale van Slowakye]] sdbjmhfpgxhvjo8f4ckfjx9zl3w2ube 0 9179 2964470 2957499 2026-09-02T10:04:31Z Aliwal2012 39067 poleerwerk 2964470 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Wladimir Poetin<br /><small>Владимир Путин</small> | beeld = Владимир Путин (08-03-2024) (cropped better).jpg | beeldonderskrif = Wladimir Poetin in 2024 | orde = 4de president van Rusland | termynaanvang = [[7 Mei]] [[2012]] | termyneinde = | vise = | voorganger = [[Dmitri Medwedef]] | opvolger = | geboortedatum = | geboortejaar = 1952 | geboortemaand = 10 | geboortedag = 7 | geboorteplek = [[Sint Petersburg|Leningrad]], [[Sowjetunie]] (nou [[Rusland]]) | sterftedatum = | sterfteplek = | party = [[Verenigde Rusland]] | orde2 = 10de premier van Rusland | termynaanvang2 = 8 Mei 2008 | termyneinde2 = 7 Mei 2012 | vise2 = Igor Sjoewalof | voorganger2 = Wiktor Zoebkof | opvolger2 = Dmitri Medwedef | orde3 = 2de president van Rusland | termynaanvang3 = 7 Mei 2000 | termyneinde3 = 7 Mei 2008 | vise3 = | voorganger3 = [[Boris Jeltsin]] | opvolger3 = [[Dmitri Medwedef]] | orde4 = 6de premier van Rusland | termynaanvang4 = 9 Augustus 1999 | termyneinde4 = 7 Mei 2000 | vise4 = Wiktor Christenko <br />Michail Kasjanof | voorganger4 = [[Sergei Stepasjin]] | opvolger4 = Michail Kasjanof | eggenoot = Ljoedmila Aleksandrowna Sjkrebnewa | kinders = Jekaterina (Katja, 1985) Maria (1986) | alma_mater = Staatsuniversiteit van [[Leningrad]] | religie = [[Russies-Ortodokse Kerk|Russies-Ortodoks]] | handtekening = Putin signature.svg }} '''Wladimir Wladimirowitsj Poetin''' ([[Russies]]: Влади́мир Влади́мирович Пу́тин; gebore [[7 Oktober]] [[1952]]) is ’n Russiese politikus. Hy was van [[2000]] tot [[2008]] die tweede [[president]] van [[Rusland]] en daarna vier jaar lank [[eerste minister]] onder [[Dmitri Medwedef]]. Met die [[Russiese presidentsverkiesing, 2012|presidentsverkiesing]] van [[4 Maart]] [[2012]] is hy weer verkies tot president vir 'n verlengde termyn van ses jaar.<ref name="en.rian.ru">[http://en.rian.ru/russia/20120304/171708401.html Putin Hails Vote Victory, Opponents Cry Foul] RIAN</ref><ref name=theworldreporter>{{cite web |url=http://www.theworldreporter.com/2012/03/elections-in-russia-world-awaits-for.html |title=Elections in Russia: World Awaits for Putin to Reclaim the Kremlin |date=Maart 2012 |publisher=The World Reporter |access-date=31 Maart 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110037/https://www.theworldreporter.com/2012/03/elections-in-russia-world-awaits-for.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy is op 7 Mei as president beëdig. Hy het op [[31 Desember]] [[1999]] waarnemende president geword nadat [[Boris Jeltsin]] die amp neergelê het. In 2000 het hy die presidentsverkiesing gewen en in 2004 is hy vir ’n tweede termyn herkies tot [[7 Mei]] [[2008]]. Hy kon volgens die Russiese grondwet nie vir ’n derde agtereenvolgende termyn herkies word nie. Poetin was tydens sy termyn as premier ook voorsitter van [[Verenigde Rusland]], ’n party wat 70% van die setels in die [[Staatsdoema]] (laerhuis) het. [[Lêer:Vladimir Putin visited the St Nilus Stolobensky Monastery (2018-01-19) 08.jpg|duimnael|links|Poetin het in Januarie 2018 'n besoek aan die St. Niloes Stolobenski- (Nilof)-klooster op die eiland Stolobni in die Seligermeer ([[Twer-oblast]]) gebring. Die besoek is afgerond met 'n klein ysbad.]] In September 2011, nadat die wet verander is om die presidensiële termyn van vier na ses jaar te verleng,<ref>Vasilyeva, Natallya. [http://www.chinapost.com.tw/international/2012/04/12/337618/Putin-claims.htm "Putin claims to support term limits as he readies to take helm for 3rd time"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140828204922/http://www.chinapost.com.tw/international/2012/04/12/337618/Putin-claims.htm |date=28 Augustus 2014 }}, ''China Post'' (12 April 2012)</ref> het Poetin aangekondig hy sou hom vir nog ’n termyn verkiesbaar stel in die [[Russiese presidentsverkiesing, 2012|Russiese presidentsverkiesing van 2012]]. Dit het gelei tot grootskaalse protesoptogte in baie Russiese stede. Hy het die verkiesing in Maart 2012 gewen en dien tans ’n termyn van ses jaar uit.<ref>{{cite news |url=http://en.rian.ru/russia/20120304/171708401.html |title=Putin Hails Vote Victory, Opponents Cry Foul |agency=RIA Novosti |access-date=22 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130731182616/http://en.rian.ru/russia/20120304/171708401.html |archive-date=31 Julie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=theworldreporter /> Poetin het sedert 2000 weer politieke stabiliteit en ekonomiese vooruitgang gebring en die krisis van die 1990's onder Jeltsin se bewind beëindig.<ref name=Confucious>{{cite web |url=http://www.nytimes.com/2011/11/16/world/asia/chinas-confucius-prize-awarded-to-vladimir-putin.html?hp |title=In China, Confucius Prize Awarded to Putin |publisher=New York Times |date=15 November 2011 |access-date=15 November 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702233955/https://www.nytimes.com/2011/11/16/world/asia/chinas-confucius-prize-awarded-to-vladimir-putin.html?hp |archive-date=2 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=derpräsident>{{cite book|last=Krone-Schmalz|first=Gabriele|title=Was passiert in Russland?|publisher=F.A. Herbig|location=München|year=2008|edition=4|chapter=Der Präsident|isbn=978-3-7766-2525-7|language=Duits}}</ref> Nadat hy president geword het, het die Russiese ekonomie nege jaar agtereenvolgens gegroei,<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=52&pr.y=13&sy=1992&ey=2007&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=922&s=NGDPD%2CPPPGDP&grp=0&a=GDP of Russia from 1992 to 2007] Internasionale Monetêre Fonds, URL besoek op 12 Mei 2008</ref> armoede is met meer as 50&nbsp;persent verminder en die gemiddelde maandelikse salaris van burgers het van $80 tot $640 gestyg.<ref name=gsk>{{cite web |url=http://www.gks.ru/bgd/regl/b08_12/IssWWW.exe/stg/d01/07-08.htm |title=Russia average monthly accrued wages of employees |publisher=Russiese Federale Staatstatistiekdiens |language=vi |archive-url=https://web.archive.org/web/20190220003157/http://www.gks.ru/bgd/regl/b08_12/IssWWW.exe/stg/d01/07-08.htm |archive-date=20 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het Rusland ook as ’n energie-[[supermoondheid]] gevestig.<ref name=online.wsj.com>[http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704129204575505373365685564.html Russia, China in Deal On Refinery, Not Gas] deur Jacob Gronholt-Pedersen. Wall Street Journal, 22 September 2010</ref><ref name=businessinsider.com>[http://www.businessinsider.com/why-russia-is-about-to-change-the-world-2010-1 Did A New Pipeline Just Make Russia The Most Important Energy Superpower By Far] deur Graham Winfrey. Business Insider, 6 Januarie 2010</ref> Poetin se bewind word deur baie Westerse waarnemers as ondemokraties beskou,<ref>{{cite web |author=Treisman, D |title=Is Russia's Experiment with Democracy Over? |url=http://www.international.ucla.edu/article.asp?parentid=16294 |publisher=UCLA International Institute |access-date=31 Desember 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200416225857/https://www.international.ucla.edu/article.asp?parentid=16294 |archive-date=16 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> veral weens sy onderdrukking van persvryheid en sy hardhandige optrede teen betogers en teenstanders van die regeringsbeleid. In 2014 is Rusland uitgesluit uit die [[G8]]-groep weens die land se anneksasie van die [[Krim]].<ref>[http://edition.cnn.com/2014/03/24/politics/obama-europe-trip/ U.S., other powers kick Russia out of G8], CNN</ref> In Rusland is hy egter baie gewild omdat hy stabiliteit en welvaart gebring het. Dit is onder meer weerspieël deur die feit dat sy gewildheid sedert einde 1999 tot aan die einde van sy tweede ampstermyn nooit laer as 50% gedaal het nie en in Junie 2007 selfs tot 81% gestyg het, volgens ’n meningspeiling deur die Lewada-sentrum in Rusland.<ref>[http://www.levada.ru/indeksy Индексы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306224428/http://www.levada.ru/indeksy |date= 6 Maart 2012 }} levada.ru</ref> Hy was ook die tydskrif ''Time'' se [[Time se Persoon van die Jaar|Persoon van die Jaar]] vir 2007. In die media projekteer Poetin van homself dikwels die beeld van ’n sportiewe, sterk manlike karakter en buitelugmens wat sy politieke selfbeeld as sterk leier (wat ook die fisiese energie het om in diens van sy land hard te werk) versinnebeeld. Hy vertoon dikwels sy fisieke vermoëns en neem deel aan ongewone of gevaarlike bedrywighede soos ekstreme sport.<ref name=abcnews.go.com>[http://abcnews.go.com/blogs/headlines/2009/08/putin-bolsters-tough-guy-image-with-shirtless-photos/ Putin Bolsters Tough Guy Image With Shirtless Photos]. Abcnews.go.com (2009-08-05). URL besoek op 2012-03-09.</ref> Hy is ’n groot aanhanger van die [[vegkuns]] en was in sy jong dae verskeie kere die kampioen van [[Leningrad]] in [[judo]] en [[sambo]]. Hy het ook ’n groot rol gespeel in die ontwikkeling van sport in Rusland, veral om [[Sotsji]] te help om die bod vir die [[Olimpiese Winterspele 2014]] te wen. Nogtans het sy tyd as medewerker van die Sowjet-Russiese geheimediens KGB hom geleer om andersins 'n lae profiel te handhaaf; so word hy dikwels as "gesiglose man" beskryf. Russiese oligarge, wat hul luukse leefstyl ál te duidelik in die openbaar vertoon het, is deur Poetin openlik in die media of in privaat gesprekke gewaarsku en aangeraai om hul president se voorbeeld te volg. == Vroeë lewe en opvoeding == [[Lêer:Vladimir Spiridonovich Putin.jpg|links|duimnael|130px|Poetin se pa, Wladimir Spiridonowitsj Poetin (1911–1999)]] [[Lêer:Vladimir Putin as a child.jpg|duimnael|145px|'n Foto uit Wladimir Poetin se jeugjare]] Poetin is op 7 Oktober 1952 in Leningrad (nou [[Sint Petersburg]]) in die [[Sowjetunie]] gebore<ref>[https://web.archive.org/web/20100514164020/http://premier.gov.ru/eng/premier/biography.html Biografie op die premier se webtuiste], in Russies</ref> as die seun van Wladimir Spiridonowitsj Poetin (1911–1999) en Maria Iwanowna Poetina (1911–1998). Sy pa was in die Sowjetvloot en sy ma ’n fabriekswerker. Hy het twee ouer broers gehad, maar een is binne maande ná sy geboorte dood en die ander een tydens die [[Beleg van Leningrad]] aan [[witseerkeel]]. Sy oupa aan vaderskant, Spiridon Iwanowitsj Poetin (1879–1965), was ’n kok by [[Wladimir Lenin]] se datsja (vakansiehuis) by Gorki Leninskije. Ná Lenin se dood in 1924 het hy aanhou werk vir sy weduwee, [[Nadezjda Kroepskaja]]. Hy sou later vir [[Josef Stalin]] kos maak wanneer die Sowjetleier een van sy datsjas in die [[Moskou]]streek besoek het. In Poetin se outobiografie, ''Ot Perwogo Litsa'' ([[Afrikaans]]: ''In die Eerste Persoon''), wat geskoei is op onderhoude met hom, vertel hy van sy beskeie kinderjare, onder meer in ’n [[kommunalka]] ('n groot woonstel wat sy gesin met ander huurders moes deel) in Leningrad. Op 1 September 1960 het hy sy skoolloopbaan by Skool No. 193, reg oorkant hul huis, begin. Teen graad 5 was hy een van die min leerlinge in ’n klas van 45 wat nie lid van die jeugorganisasie Pioeniere van die Sowjetunie was nie, deels weens sy rumoerige gedrag. In graad 6 het hy sport ernstig begin opneem, veral die gevegskuns sambo en daarna judo. In [[1975]] het hy aan die internasionale tak van die Staatsuniversiteit van Leningrad se regsfakulteit gegradueer met ’n tesis wat handel oor internasionale reg.<ref>theme: {{ru|«Принцип наиболее благоприятствуемой нации»}}[http://old.jurfak.spb.ru/student/graduate/default.asp?now=1975 Выпускники за 1975 год.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120402222341/http://old.jurfak.spb.ru/student/graduate/default.asp?now=1975 |date= 2 April 2012 }} Webtuiste van die universiteit</ref> Terwyl hy ’n student was, het hy lid van die [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie]] geword en lid gebly totdat die party in Desember 1991 ontbind is.<ref>Владимир Путин. ''От Первого Лица''. [http://www.kremlin.ru/articles/bookchapter6.shtml Hoofstuk 6] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090630150907/http://www.kremlin.ru/articles/bookchapter6.shtml |date=30 Junie 2009 }}</ref> In dié tyd het hy ook vir [[Anatoli Sobtsjak]] ontmoet wat later ’n belangrike rol in sy loopbaan sou speel. Sobtsjak was ’n medeprofessor in besigheidsreg en het vir Poetin klas gegee.<ref name=Vlast>{{cite book|last=Pribylovsky|first=Vladimir|title=Власть-2010 (60 биографий)|year=2010|publisher=Panorama|isbn=978-5-94420-038-9|pages=132–139|url=http://scilla.ru/works/knigi/vlast2010.pdf|authorlink=Vladimir Pribylovsky|location=Moskou|language=Russies|chapter=Valdimir Putin}}</ref> == KGB-loopbaan == [[Lêer:Vladimir Putin in KGB uniform.jpg|duimnael|130px|Poetin in KGB-uniform]] [[Lêer:RIAN archive 100306 Vladimir Putin, Federal Security Service Director.jpg|duimnael|130px|Poetin as FSB-hoof, 1998]] Poetin het in 1975 by die [[KGB]] aangesluit nadat hy sy graad behaal het en het ’n jaar lank opleiding by die 401ste KGB-skool in Ochta, Leningrad, ondergaan. Hy het daarna vir ’n kort rukkie in die Tweede Hoofdirektoraat (teenintelligensie) gewerk voordat hy na die Eerste Hoofdirektoraat verskuif het. Van sy pligte was die monitor van buitelanders en konsulêre amptenare in Leningrad.<ref name=sakwa_pp8-9>{{harv|Sakwa|2008|pp=8–9}}</ref><ref>{{cite news|first=David|last=Hoffman|url=http://www.washingtonpost.com/wp-srv/inatl/longterm/russiagov/putin.htm|title=Putin's Career Rooted in Russia's KGB|publisher=The Washington Post|date=2000-01-30}}</ref> Van 1985 tot 1990 was hy werksaam in [[Dresden]] in die voormalige [[Duitse Demokratiese Republiek]] (Oos-Duitsland).<ref>{{cite web |url=http://www.iht.com/articles/ap/2006/10/09/europe/EU_GEN_Germany_Russia.php |title=Putin set to visit Dresden, the place of his work as a KGB spy, to tend relations with Germany |publisher=International Herald Tribune |date=9 Oktober 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090326123503/http://www.iht.com/articles/ap/2006/10/09/europe/EU_GEN_Germany_Russia.php |archive-date=26 Maart 2009 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 9 Maart 2012 }}</ref> Ná die val van die Oos-Duitse regering het Poetin na Leningrad teruggekeer waar hy in Junie 1991 in die afdeling vir internasionale sake van die Staatsuniversiteit van Leningrad gewerk het.<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-srv/inatl/longterm/russiagov/putin.htm Putin's Career Rooted in Russia's KGB], David Hoffman, Washington Post Foreign Service, 30 Januarie 2000</ref> Hier het hy die studenteliggaam gemonitor en ’n oog oopgehou vir rekrute. In dié tyd het hy weer bevriend geraak met sy oud-professor Sobtsjak, toe burgemeester van Leningrad. Poetin het begin 1992 uit die aktiewe staatsveiligheidsdiens bedank nadat die poging tot ’n staatsgreep op die Sowjetpresident [[Michail Gorbatsjof]] se bewind misluk het.<ref name="Vlast" /> == Vroeë politieke loopbaan == In Mei 1990 is Poetin aangestel as burgemeester Sobtsjak se raadgewer oor internasionale sake en op 28 Junie 1991 as hoof van die komitee vir buitelandse betrekkinge van die burgemeester van Sint Petersburg se kantoor, met die verantwoordelikheid om internasionale betrekkinge en buitelandse beleggings te bevorder. Die komitee het ook besighede in Sint Petersburg geregistreer. Minder as ’n jaar later het ’n kommissie van die stad se wetgewende raad Poetin se werk ondersoek. Hulle het tot die gevolgtrekking gekom dat hy pryse te laag bepaal het en die uitvoer van metale van $93&nbsp;miljoen goedgekeur het in ruil vir buitelandse koshulp wat nooit opgedaag het nie.<ref>{{cite web |url=http://www.hrvc.net/west/12-8-04.html |title=Uproar At Honor For Putin |last=Kovalev |first=Vladimir |date=23 Julie 2004 |publisher=The Saint Petersburg Times |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181021203706/http://www.hrvc.net/west/12-8-04.html |archive-date=21 Oktober 2018 |url-status=dead|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-srv/inatl/longterm/russiagov/putin.htm|title=Putin's Career Rooted in Russia's KGB|last=Hoffman|first=David|date=2000-01-30|publisher=The Washington Post}}</ref> Ondanks die kommissie se aanbeveling dat Poetin afgedank word, het hy tot in 1996 hoof van die komitee vir buitelandse betrekkinge gebly.<ref>[https://web.archive.org/web/20070927010325/http://www.rusnet.nl/news/2003/05/19/print/report03.shtml Putin's Name Surfaces in German Probe] deur Catherine Belton</ref><ref>[http://observer.guardian.co.uk/magazine/story/0,11913,1157033,00.html The Man Who Wasn't There] deur Nick Paton Walsh. The Observer, 29 Februarie 2004.</ref> Van 1994 tot 1997 is Poetin in ander poste in Sint Petersburg aangestel. In Maart 1994 het hy die eerste onderhoof van die stadsadministrasie geword. Van 1995 tot in Junie 1997 was hy hoof van die Sint Petersburgse tak van die pro-regeringsparty ''Rusland Is Ons Tuiste''.<ref name=30bio>{{cite web |url=http://gazeta.lenta.ru/daynews/09-08-1999/30bio.htm |title=Владимир Путин: от ассистента Собчака до и.о. премьера |publisher=GAZETA.RU |language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511003239/http://gazeta.lenta.ru/daynews/09-08-1999/30bio.htm |archive-date=11 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Van 1995 tot Junie 1997 was hy ook die hoof van die adviserende raad van die koerant ''Sankt-Peterboergskije Wedomosti''.<ref name="30bio" /> In 1996 het Sobtsjak die burgemeestersverkiesing teen Wladimir Jakowlef verloor. Poetin is teruggeroep na Moskou en in Junie 1996 het hy die onderhoof van die presidensiële departement van eiendomsbestuur onder Pawel Borodin geword. Hy het dié pos tot in Maart 1997 beklee. In dié tyd was hy verantwoordelik vir die buitelandse eiendomme van die staat en het hy die oordrag van bates van die voormalige Sowjetunie en dié se Kommunistiese Party na die Russiese Federasie gereël.<ref name="Vlast" /> Op 26 Maart 1997 het pres. [[Boris Jeltsin]] hom aangestel as onderhoof van die presidensiële staf, waar hy gebly het tot in Mei 1998, en hoof van die hoofbeheerdirektoraat van die departement van presidensiële eiendomsbestuur, tot in Junie 1998. Sy voorganger en opvolger in die laasgenoemde pos was [[Aleksei Koedrin]] en [[Nikolai Patroesjef]], albei vooraanstaande politici en vennote van Poetin.<ref name="Vlast" /> Op 25 Mei 1998 is Poetin aangestel as eerste onderhoof van die Russiese presidensiële personeel. Op 25 Julie 1998 het Jeltsin vir Poetin aangestel as hoof van die [[FSB]], die opvolgerorganisasie van die KGB. Hy het dié posisie tot in Augustus 1999 beklee. Hy het op 1 Oktober 1998 ’n permanente lid van die Veiligheidsraad van die Russiese Federasie geword en op 29 Maart 1999 die sekretaris daarvan. == Premier, 1999-2000 == [[Lêer:Vladimir Putin with Boris Yeltsin-2.jpg|duimnael|240px|links|Pres. Boris Jeltsin oorhandig die presidensiële eksemplaar van die Russiese Grondwet aan Poetin, 31&nbsp;Desember 1999]] Op 9 Augustus 1999 is Poetin aangestel as een van drie eerste onderpremiers. Later dié dag, nadat die vorige regering onder [[Sergei Stepasjin]] in die pad gesteek is, het Jeltsin hom aangestel as waarnemende premier van die regering van die Russiese Federasie.<ref>{{cite news|url=http://news..co.uk/1/hi/not_in_website/syndication/monitoring/415278.stm|title=Teks van Jeltsin se toespraak in Engels|accessdate=2007-05-31|date=1999-08-09|publisher=BBC News}}{{Dooie skakel|date=Desember 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Jeltsin het ook aangekondig dat hy wil hê Poetin moet hom opvolg. Later dieselfde dag het Poetin ingestem om ’n kandidaat in die presidentsverkiesing te wees.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/415087.stm Yeltsin redraws political map] BBC, 10 Augustus 1999</ref> Op 16 Augustus het die staatsdoema sy aanstelling as premier goedgekeur met 233 stemme teen 84 (met 17 buite stemming).<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/422001.stm Yeltsin's man wins approval] BBC, 16 Augustus 1999.</ref> Daarmee het hy Rusland se vyfde premier in minder as 18 maande geword. Min mense het toe gedink Poetin, wat vir die meeste mense onbekend was, sou veel langer as sy voorgangers hou. Jeltsin se grootste teenstanders en moontlike opvolgers, die Moskouse burgemeester [[Joeri Loezjkof]] en die voormalige voorsitter van die Russiese regering [[Jewgeni Primakof]], was reeds besig met ’n veldtog om die ouer wordende president te vervang en hulle het hard probeer om te keer dat Poetin ook ’n kandidaat word. Poetin se orde-en-wetbeeld en sy onverbiddelike benadering tot die hernieude krisis in die [[Kaukasus]], wat begin het toe die Islamitiese Internasionale Brigade wat in [[Tsjetsjnië]] gestasioneer was ’n naburige streek ingeval en die oorlog in [[Dagestan]] ontketen het, het egter gou daartoe bygedra dat hy gewild geword het en stof in sy teenstanders se oë kon skop. [[Lêer:Putin in Su-27-1.jpg|duimnael|220px|Waarnemende pres. Poetin kom in Grozni aan in ’n Su-27-vegterstraler, 20 Maart 2000.]] Hoewel hy nie amptelik by enige politieke party betrokke was nie, het Poetin sy steun toegesê aan die pas gestigte Eenheidsparty,<ref>[http://www.nupi.no/cgi-win/Russland/polgrupp.exe?Unity Political groups and parties: Unity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010702200941/http://www.nupi.no/cgi-win/Russland/polgrupp.exe?Unity |date= 2 Julie 2001 }} Norsk Utenrikspolitisk Institutt</ref> wat in Desember 1999 die tweede hoogste persentasie van die stemme (23,3&nbsp;persent) gewen het in die Doema-verkiesing, en op sy beurt deur die Doema gesteun is. Op 31 Desember 1999 het Jeltsin onverwags bedank en volgens die grondwet het Poetin waarnemende president geword. Die eerste verordening wat Poetin onderteken het, op 31 Desember 1999, was getitel "Insake waarborge aan die voormalige president van die Russiese Federasie en sy familielede".<ref>[http://www.rg.ru/oficial/doc/ykazi/1763.htm УКАЗ от 31 декабря 1999 г. № 1763 ''О ГАРАНТИЯХ ПРЕЗИДЕНТУ РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ, ПРЕКРАТИВШЕМУ ИСПОЛНЕНИЕ СВОИХ ПОЛНОМОЧИЙ, И ЧЛЕНАМ ЕГО СЕМЬИ''.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010219192247/http://www.rg.ru/oficial/doc/ykazi/1763.htm |date=19 Februarie 2001 }} Rossijskaja Gazeta</ref><ref>[http://www.newizv.ru/politics/2004-03-18/5273-razvrashenie-pervogo-lica.html «Развращение» первого лица. Госдума не решилась покуситься на неприкосновенность экс-президента.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130703000757/http://www.newizv.ru/politics/2004-03-18/5273-razvrashenie-pervogo-lica.html |date=2013-07-03 }}. newizv.ru 18 Maart 2004.</ref> Dit het verseker dat geen aanklagte van korrupsie "teen die uittredende president en lede van sy familie" aanhangig gemaak sou word nie.<ref name=Time.com-POTY2007>[http://www.time.com/time/specials/2007/personoftheyear/article/0,28804,1690753_1690757_1690766-4,00.html Person of the Year 2007: A Tsar Is Born] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130801083711/http://www.time.com/time/specials/2007/personoftheyear/article/0,28804,1690753_1690757_1690766-4,00.html |date= 1 Augustus 2013 }} deur Adi Ignatius, (bladsy 4) URL besoek op 19 November 2009, Time.com</ref> Op 12 Februarie 2001 het Poetin ’n federale wet onderteken oor waarborge aan voormalige presidente en hul familielede wat die vorige verordening vervang het. Terwyl Poetin se teenstanders hulle voorberei het vir ’n presidentsverkiesing in Junie 2000, het Jeltsin se bedanking meegebring dat ’n verkiesing op 26 Maart 2000, binne drie maande, gehou is. Poetin het in die eerste ronde gewen. == President == === Eerste termyn, 2000-2004 === [[Lêer:Vladimir Putin taking the Presidential Oath, 7 May 2000.jpg|duimnael|links|upright|Poetin word op 7 Mei 2000 beëdig as president van Rusland met Boris Jeltsin wat toekyk.]] [[Lêer:Putin in Malaysia - August 5 2003 - 9.jpg|duimnael|Poetin en die Premier van [[Maleisië]], [[Mahathir Mohamad]]. (5 Augustus 2003)]] Poetin is op 7 Mei 2000 as president beëdig. Hy het die minister van finansies, [[Michail Kasjanof]], as sy premier aangestel. Nadat hy aangekondig het hy beplan om mag te konsolideer in ’n streng vertikale vlak, het hy in Mei 2000 ’n verordening uitgevaardig waarvolgens die 89 [[federale deelgebiede van Rusland]] (nou 83) in sewe federale distrikte ingedeel word met ’n regeringsverteenwoordiger aan die hoof om federale administrasie te vergemaklik. Sedert Julie 2000 het hy volgens wet die reg om hoofde van die federale deelgebiede af te dank. Tydens sy eerste termyn as president het hy stappe gedoen om die politieke ambisies van sommige [[Russiese oligarg|oligarge]] uit die Jeltsin-era in toom te hou. Een van hulle was die voormalige lid van die Kremlin-binnekring [[Boris Berezovsky]], wat Poetin gehelp het om in ’n magsposisie te kom en die party befonds het wat Poetin se parlementêre grondslag gevorm het, volgens Berezovsky se BBC-profiel.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6708103.stm Profile: Boris Berezovsky] BBC. URL besoek op 1 Mei 2008</ref><ref>[http://www.guardian.co.uk/russia/article/0,,1655229,00.html What a carve-up!] The Guardian. URL besoek op 28 April 2008</ref> Ander meen egter Berezovsky het Igor Iwanof as nuwe president gesteun en dit was Aleksei Koedrin wat ’n belangrike rol gespeel het om Poetin in Rusland se presidensiële administrasie te kry<ref>Solowjef W. R. ''Putin. Guide for Those Who Cares'' / Moskou, "Eksmo", 2008. – 416 pp. {{ISBN|978-5-699-23807-1}}. Bl. 36. (In Russies: Владимир Соловьёв. "Путин. Путеводитель для неравнодушных." 2008.)</ref><ref>Solowjef 2008, p. 39</ref> ’n Nuwe groep besigheidsmagnate het onder Poetin ontstaan, soos Gennadi Timtsjenko, Wladimir Jakoenin, Joeri Kovaltsjoek en Sergei Tsjemezof, wat noue persoonlike bande met Poetin gehad het. Verskeie regshervormings het ook onder hom plaasgevind. Die eerste groot uitdaging vir Poetin se gewildheid was in Augustus 2000, toe hy gekritiseer is dat hy die [[K-141 Koersk|Koersk-duikbootramp]] verkeerd gehanteer het.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/1487112.stm ''Spectre of Kursk haunts Putin''], BBC News, 12 Augustus 2001</ref> In Oktober 2002 is in die Russiese en internasionale media gewaarsku dat die dood van sowat 130 gyselaars in die spesiale magte se reddingsoperasie tydens die [[Nord-Ost-gyselaardrama]] in ’n Moskouse teater Poetin se gewildheid ernstig sou skaad. Kort ná die drama het Poetin se gewildheid egter rekordhoogtes bereik – 83&nbsp;persent van Russe het gesê hulle is tevrede met die manier waarop hy die krisis hanteer het.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2565585.stm Moscow siege leaves dark memories], BBC News, 16 Desember 2002</ref> Die inhegtenisneming vroeg in Julie 2003 van [[Platon Lebjedef]], ’n vennoot van [[Michail Chodorkofski]] en die tweede grootste aandeelhouer in die maatskappy [[Joekos]], omdat hy in 1994 vermoedelik onwettig ’n aandeel in ’n nuwe staatskunsmisfirma gekry het, het teen die einde van die jaar ontaard in ’n volskaalse vervolging van Joekos en sy bestuur vir bedrog, geldverduistering en belastingontduiking. In 2003 is ’n nuwe referendum in Tsjetsjnië gehou om ’n nuwe grondwet goed te keur waarvolgens die republiek deel van Rusland word. Tsjetsjnië is stelselmatig gestabiliseer danksy ’n nuwe parlementêre verkiesing en ’n streeksregering.<ref>[http://news.independent.co.uk/europe/article2331993.ece Can Grozny be groovy?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080706151117/http://news.independent.co.uk/europe/article2331993.ece |date= 6 Julie 2008 }}, The Independent, 13 Maart 2007.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20061121224006/http://www.hrw.org/campaigns/russia/chechnya/ ''Human Rights Watch Reports''] URL besoek op 22 November 2006.</ref> Tydens die Tweede Tsjetsjniese Oorlog is die plaaslike rebellebeweging aansienlik verlam, hoewel sporadiese geweld steeds in die Noord-Kaukasus voorgekom het.<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rs.html Russia Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151016030045/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rs.html |date=16 Oktober 2015 }} Central Intelligence Agency</ref> === Tweede termyn, 2004-2008 === [[Lêer:Vladimir and Lyudmila Putin visiting the Taj Mahal.jpg|duimnael|links|250px|Poetin en sy vrou, Ljoedmila, in 2000 voor die [[Taj Mahal]].]] Op 14 Maart 2004 is Poetin met 71&nbsp;persent van die stemme herkies as president. In September van daardie jaar het die [[Beslanskool-gyselaardrama]] plaasgevind waarin honderde mense, veral kinders, dood is. In 2005 is ’n projek geloods wat Rusland se gesondheidstelsel, onderwys, behuising en landbou verbeter het. In sy jaarlikse toespraak in Mei 2006 het Poetin ook beter kraamvoordele en staatshulp vir voorgeboortelike versorging aangekondig. Die voortgesette vervolging van die Joekos-president Michail Chodorkofski, destyds die rykste man in Rusland en een van die rykstes ter wêreld, vir bedrog en belastingontduiking is deur ’n groot deel van die internasionale media beskou as weerwraak vir Chodorkofski se skenkings aan beide liberale en kommunistiese teenstanders van die Kremlin. Joekos is bankrot verklaar en die maatskappy se bates is teen ’n laer prys as die markwaarde op ’n veiling verkoop, met die grootste deel wat deur die staatsmaatskappy [[Rosneft]] gekoop is.<ref>[http://www.themoscowtimes.com/opinion/article/how-to-steal-legally/302115.html How to Steal Legally] ''The Moscow Times'', 15 Februarie 2008 (uitg. 3843, bl. 8).</ref> Chodorkofski is op verskeie aanklagte skuldig bevind en aanvanklik nege jaar tronkstraf opgelê, en later meer. Joekos se lot is in die Weste beskou as ’n teken van ’n klemverskuiwing in Rusland na ’n stelsel van staatskapitalisme.<ref>[http://www.nationalreview.com/comment/gvosdev200311050739.asp ''Putin’s Gamble. Where Russia is headed''] deur Nikolas Gvosdev, www.nationalreview.com, 5 November 2003.</ref><ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A37580-2004Jul8.html ''Putin's Kremlin Asserting More Control of Economy. Yukos Case Reflects Shift on Owning Assets, Notably in Energy''] deur Peter Baker, ''Washington Post'', 9 Julie 2004.</ref> [[Lêer:Victory Day Parade 2005-5.jpg|duimnael|250px|Poetin spreek die skare toe op die Vryheidsdagherdenking in 2005 op [[Rooiplein]]. Op die agtergrond is die [[Sint Basilius-katedraal]].]] Poetin is in die Weste en ook deur Russiese liberale gekritiseer vir wat hulle beskou het as ’n grootskaalse ingryping in mediavryheid in Rusland. Op 7 Oktober 2006 is [[Anna Politkofskaja]], ’n joernalis wat korrupsie en vergrype in die Russiese weermag tydens die Tsjetsjniese oorloë ontbloot het, doodgeskiet in die voorportaal van haar woonstelblok. Haar dood het groot opspraak in die Westerse media veroorsaak, met beskuldigings dat Poetin op die allerminste gefaal het daarin om die land se nuwe onafhanklike media te beskerm.<ref>[http://comment.independent.co.uk/columnists_m_z/joan_smith/article1822204.ece Putin's Russia failed to protect this brave woman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927201301/http://comment.independent.co.uk/columnists_m_z/joan_smith/article1822204.ece |date=27 September 2007 }} deur Joan Smith.</ref><ref>[http://www.democracynow.org/article.pl?sid=06/10/09/1358259 Anna Politkovskaya, Prominent Russian Journalist, Putin Critic and Human Rights Activist, Murdered in Moscow] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114163923/http://www.democracynow.org/article.pl?sid=06%2F10%2F09%2F1358259 |date=14 November 2007 }}, Democracy Now</ref> Toe Poetin in ’n onderhoud met ’n Duitse TV-kanaal oor die moord uitgevra is, het hy gesê haar dood skaad die Russiese regering meer as wat haar berigte gedoen het.<ref>[http://president.kremlin.ru/appears/2006/10/10/2300_type63379_112351.shtml Poetin op ARD, Dresden] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080611010557/http://president.kremlin.ru/appears/2006/10/10/2300_type63379_112351.shtml |date=11 Junie 2008 }}, 10 Oktober 2006]</ref> In Desember 2007 het [[Verenigde Rusland]] 64,24&nbsp;persent van die stemme gekry in ’n parlementêre verkiesing.<ref>[http://www.rbc.ru/rbcfreenews.shtml?/20071204122205.shtml Election Preliminary Results for United Russia] {{Webarchive|url=https://archive.is/20120908051006/http://www.rbc.ru/rbcfreenews.shtml?/20071204122205.shtml |date= 8 September 2012 }}, 4 Desember 2007, Rbc.ru</ref> Hul naaste teenstanders, die [[Kommunistiese Party van die Russiese Federasie|Kommunistiese Party]], het net sowat 12&nbsp;persent van die stemme gekry.<ref>[https://web.archive.org/web/20070812232042/http://www.cikrf.ru/eng/elect_duma/results/index.jsp Voorlopige uitslag], URL besoek op 4 Desember 2007</ref> Dié oorwinning is beskou as sterk steun vir die destydse Russiese leierskap en sy beleidsrigtings.<ref>[https://web.archive.org/web/20110511161657/http://www.izvestia.ru/politic/article3110945/ Russians Voted In Favour of Putin], 4 Desember 2007, Izvestia.ru</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110511161622/http://www.izvestia.ru/politic/article3110880/ Assenters' March], 3 Desember 2007, Izvestia.ru</ref> == Premier, 2008-2012 == [[Lêer:Vladimir Putin 11 March 2008-1.jpg|duimnael|250px|links|Poetin en Dmitri Medwedef.]] Volgens die Russiese grondwet kon Poetin nie vir ’n derde termyn verkies word nie. Die eerste onderpremier, [[Dmitri Medwedef]], is verkies tot die nuwe president nadat Poetin hom aangewys het as sy verkose opvolger. Op 8 Mei 2008, die dag nadat Medwedef beëdig is, het hy Poetin as die nuwe premier aangestel en in dié hoedanigheid het Poetin ’n groot deel van sy mag behou.<ref>[http://www.nytimes.com/2008/05/09/world/europe/09russia.html Putin Is Approved as Prime Minister] nytimes.com, 9 Mei 2008.</ref> Die wêreldwye ekonomiese krisis van 2008–2009 het Rusland ook hard getref. Dit het saamgeval met spanning in die land se betrekkinge met die [[Europese Unie]] en die [[VSA]] ná 2008 se oorlog in [[Suid-Ossetië]] waarin Rusland geseëvier het oor [[Georgië]], wat deur die VSA en [[Navo]] gesteun is. Die groot finansiële reserwes wat opgebou is in die voorafgaande tydperk van hoë oliepryse, asook doeltreffende bestuur, het die land die krisis help te bowe kom en die ekonomie gehelp om sedert middel 2009 weer te groei. By Verenigde Rusland se kongres op 24 September 2011 het Medwedef amptelik voorgestel dat Poetin in die komende [[Russiese presidentsverkiesing, 2012|presidentsverkiesing]] staan en het Poetin die voorstel aanvaar. Ná die parlementêre verkiesing op 4 Desember 2011 het tienduisende Russe aan betogings deelgeneem teen beweerde verkiesingsbedrog. Dit was die grootste vorm van protes in Poetin se tyd. Poetin en Verenigde Rusland is gekritiseer en daar is geëis dat die verkiesing nietig verklaar word.<ref name=GuardLive>[http://www.guardian.co.uk/global/2011/dec/10/russia-elections-putin-protest ''Russian election protests – follow live updates''], Guardian, URL besoek op 10 Desember 2011</ref> Vanweë ’n vrees dat ’n sogenaamde kleurrewolusie kan plaasvind, soos die [[Oranje Rewolusie]] in 2004/2005 in die [[Oekraïne]], is ’n groot teenprotes deur Poetin-ondersteuners gehou wat die betogings teen die regering minder doeltreffend gemaak het.<ref>[http://www.politonline.ru/comments/10432.html Как митинг на Поклонной собрал около 140 000 человек] politonline.ru {{ru}}</ref><ref name=rian-manezhnaya>[http://en.rian.ru/russia/20120304/171729884.html ‘We Won in Fair and Open Fight' – Putin] RIAN</ref><ref name=rian-luzhniki>[http://en.rian.ru/video/20120223/171487865.html Putin Supporters Fill Moscow Stadium] RIAN</ref> Met die presidentsverkiesing op [[4 Maart]] [[2012]] is Poetin weer verkies vir 'n termyn van ses jaar<ref name="en.rian.ru" /><ref name=theworldreporter /> nadat Medwedef die presidensiële termyn tydens sy bewind van vier tot ses jaar verleng het. == President == === Derde termyn (2012-2018) === [[Lêer:Vladimir Putin inauguration 7 May 2012-10.jpeg|duimnael|Poetin lê die presidensiële eed af op sy derde inhuldiging op 7 Mei 2012.]] Op 4 Maart 2012 het Poetin die Russiese presidentsverkiesing in die eerste ronde gewen met 63,6% van die stemme.<ref name=elections-history>[http://www.ria.ru/vybor2012_infographics/20120309/590825026.html History of Presidential Elections in Russia: Infographics] RIAN</ref> Optogte teen hom het plaasgevind tydens en direk ná die verkiesingsveldtog. Sowat 8&nbsp;000 – 20&nbsp;000 betogers het onder meer op 6 Mei in Moskou byeengekom.<ref name=vz-provocation>[http://vz.ru/politics/2012/5/6/577272.html Провокация вместо марша] vz.ru</ref><ref name="Russian police battle anti-Putin protesters">{{cite news |url=http://www.reuters.com/article/2012/05/06/us-russia-protests-idUSBRE8440CK20120506 |title=Russian police battle anti-Putin protesters |agency=Reuters |access-date=7 Mei 2012 |date=6 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151118082821/http://www.reuters.com/article/2012/05/06/us-russia-protests-idUSBRE8440CK20120506 |archive-date=18 November 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Tagtig mense is beseer in botsings met die polisie<ref>[http://lenta.ru/news/2012/05/10/more/ СК пересчитал пострадавших полицейских во время "Марша миллионов"] Lenta.ru</ref> en 450 is in hegtenis geneem. Die volgende dag is nog 120 mense gearresteer.<ref name="Inauguration protests">{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/vladimir-putin/9250729/Vladimir-Putin-inauguration-shows-how-popularity-has-crumbled.html |title=Vladimir Putin inauguration shows how popularity has crumbled |work=The Daily Telegraph |access-date=7 Mei 2012 |location=Londen |first=Tom |last=Parfitt |date=7 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110030/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/vladimir-putin/9250729/Vladimir-Putin-inauguration-shows-how-popularity-has-crumbled.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Poetin is op 7 Mei 2012 vir sy derde termyn ingehuldig.<ref>{{cite web |url=http://www.theguardian.com/world/2012/may/07/vladimir-putin-inaugurated-russian-president |title=Vladimir Putin inaugurated as Russian president amid Moscow protests |date=7 Mei 2012 |work=Guardian |access-date=20 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200104140733/https://www.theguardian.com/world/2012/may/07/vladimir-putin-inaugurated-russian-president |archive-date=4 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op sy eerste dag as president het hy 14 presidensiële verordeninge uitgereik, onder meer een waarin hy breedvoerig sy doelstellings vir die Russiese ekonomie uiteensit. Ander het gehandel oor opvoeding, behuising, opleiding, betrekkinge met die [[Europese Unie|EU]], verdediging, interetniese verhoudings ens.<ref>{{cite web |url=http://larouchepac.com/node/22623 |title="Putin Inaugurated; States Intention for Russia to Be "Center of Gravity for the Whole of Eurasia", 8 Mei 2012 |publisher=Larouchepac.com |access-date=22 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130731192357/http://larouchepac.com/node/22623 |archive-date=31 Julie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://english.ruvr.ru/2012_05_07/74079067/ |title="Putin decrees EU closeness policy", Voice of Russia, 7 Mei 2012 |publisher=English.ruvr.ru |date=7 Mei 2012 |accessdate=22 Junie 2013 |archive-date=13 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513181423/http://english.ruvr.ru/2012_05_07/74079067/ |url-status=dead }}</ref> [[Lêer:Moscow rally 4 February 2012, Yakimanka Street, Bolotnaya Square 26.JPG|duimnael|links|’n Protesoptog teen Poetin in 2012 in Moskou.]] In 2012 en 2013 het Poetin en die Verenigde Rusland-party strenger wetgewing teen die [[LGBT]]-gemeenskap in [[Sint Petersburg]], [[Archangelsk]] en [[Nowosibirsk]] gesteun. In Junie 2013 het die staatsdoema ’n wet aanvaar teen "homoseksuele propaganda" (wat simbole soos die [[reënboogvlag]] verbied, asook gepubliseerde werke met [[Homoseksualiteit|homoseksuele]] inhoud).<ref name="BBC-LGBT">{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/russian/russia/2013/06/130611_duma_gay_propaganda.shtml?print=1 |title=Госдума приняла закон о "нетрадиционных отношениях" |publisher=BBC Russia |date=11 Junie 2013 |access-date=11 Junie 2013 |language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20140301045821/http://www.bbc.co.uk/russian/russia/2013/06/130611_duma_gay_propaganda.shtml?print=1 |archive-date=1 Maart 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="RBC-LGBT">{{cite web |url=http://www.rbc.ru/rbcfreenews/20130611172814.shtml?print |title=ГД приняла закон об усилении наказания за пропаганду гомосексуализма среди подростков |publisher=[[РБК (медиахолдинг)|РБК]] |date=11 Junie 2013 |access-date=11 Junie 2013 |language=pt |archive-url=https://web.archive.org/web/20180725112959/https://www.rbc.ru/rbcfreenews/20130611172814.shtml?print |archive-date=25 Julie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.spiegel.de/international/world/two-arrested-in-st-petersburg-for-violating-city-s-new-anti-gay-law-a-826199.html |title="Discrimination in Russia: Arrests for Violation of St. Petersburg Anti-Gay Law", Spiegel Online, 6 April 2012 |author=Spiegel Online, Hamburg, Duitsland |date=6 April 2012 |work=Spiegel Online |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626224239/https://www.spiegel.de/international/world/two-arrested-in-st-petersburg-for-violating-city-s-new-anti-gay-law-a-826199.html |archive-date=26 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.reuters.com/article/2013/01/25/us-russia-gay-idUSBRE90O0QT20130125 |title="Russian parliament backs ban on "gay propaganda", Reuters, 25 Januarie 2013 |work=Reuters |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151126050435/http://www.reuters.com/article/2013/01/25/us-russia-gay-idUSBRE90O0QT20130125 |archive-date=26 November 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>[http://www.foxnews.com/world/2013/01/21/russia-moves-to-enact-anti-gay-laws/ "Russia moves to enact laws against 'homosexual propaganda'", Fox news, 21 Januarie 2013]</ref> ==== Ingryping in Oekraïne en die anneksasie van die Krim ==== Aan die vooraand van die [[Oekraïense Rewolusie]] van 2014 het die verbanne Oekraïense president, [[Wiktor Janoekowitsj]], skriftelik gevra dat Poetin Russiese militêre magte gebruik "om wettigheid, vrede, orde, reg en stabiliteit daar te stel en die mense van Oekraïne te verdedig".<ref>{{cite news |url=http://www.nbcnews.com/storyline/ukraine-crisis/ousted-ukrainian-president-asked-russian-troops-envoy-says-n43506 |title=Ousted Ukrainian President Asked For Russian Troops, Envoy Says |author=Reuters |date=3 Maart 2014 |publisher=NBC News |access-date=21 Maart 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423070051/https://www.nbcnews.com/storyline/ukraine-crisis/ousted-ukrainian-president-asked-russian-troops-envoy-says-n43506 |archive-date=23 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op dieselfde dag het Poetin gereageer en die toestemming van die Russiese parlement gekry om Russiese troepe in Oekraïne te ontplooi.<ref name="BBCPutinDeploys">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-europe-26400597 |title=Putin to deploy Russian troops in Ukraine |publisher=BBC News |date=1 Maart 2014 |access-date=1 Maart 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200419161024/https://www.bbc.com/news/world-europe-26400597 |archive-date=19 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Russiese troepe is deur die hele Krim en Suidoos-Oekraïne versprei. Teen 2 Maart het Russiese troepe algehele beheer oor die Krim oorgeneem.<ref>http://www.thehindu.com/news/international/world/russian-parliament-approves-use-of-force-in-crimea/article5739708.ece |title=Russian Parliament approves use of army in Ukraine.</ref><ref name="walker-the-guardian-2014-descend">{{cite news |last=Walker |first=Shaun |date=4 Maart 2014 |url=http://www.theguardian.com/world/2014/mar/04/ukraine-crisis-russian-troops-crimea-john-kerry-kiev |title=Russian takeover of Crimea will not descend into war, says Vladimir Putin |newspaper=The Guardian |access-date=4 Maart 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423063553/https://www.theguardian.com/world/2014/mar/04/ukraine-crisis-russian-troops-crimea-john-kerry-kiev |archive-date=23 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="bloomberg-news-2014-request">{{cite news |url=http://www.bloomberg.com/news/2014-03-04/russia-calls-ukraine-intervention-legal-citing-yanukovych-letter.html |title=Russia Stays in Ukraine as Putin Channels Yanukovych Request |first1=Sangwon |last1=Yoon |first2=Daryna |last2=Krasnolutska |first3=Kateryna |last3=Choursina |date=4 Maart 2014 |access-date=5 Maart 2014 |newspaper=Bloomberg News |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141201182256/http://www.bloomberg.com/news/2014-03-04/russia-calls-ukraine-intervention-legal-citing-yanukovych-letter.html |archive-date=1 Desember 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 16 Maart is ’n referendum gehou oor die Krim se status en 93 persent van die stemme was vir ’n afstigting van Oekraïne en ’n vereniging met Rusland. Westerse leiers het egter die referendum onwettig verklaar en beloof om Rusland met ekonomiese sanksies te straf.<ref>16 Maart 2014, David Herszenhornmarch, ''The New York Times'', "[http://www.nytimes.com/2014/03/17/world/europe/crimea-ukraine-secession-vote-referendum.html?_r=0 Crimea Votes to Secede From Ukraine as Russian Troops Keep Watch]"</ref> Dit het gelei tot die eerste sanksies, wat gevolg is deur nog sanksies nadat pro-Russiese onrus na die suide en ooste van Oekraïne versprei het.<ref>{{Cite web |url=http://www.jnmjournal.com/us-imposes-second-wave-of-sanctions-on-russia/ |title=US imposes second wave of sanctions on Russia |access-date=21 Desember 2014 |archive-date= 8 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108052415/http://www.jnmjournal.com/us-imposes-second-wave-of-sanctions-on-russia/ |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.themoscowtimes.com/business/article/new-sanctions-wave-hits-russian-stocks/503604.html Third Wave of Sanctions Slams Russian Stocks]</ref> Poetin het op 18 Maart sy mening oor die Krim uiteengesit in ’n toespraak waarin hy beweer het die verbanning van Janoekowitsj was ’n "staatsgreep deur (Oekraïense) nasionaliste, neo-Nazi's, Russofobe en anti-Semiete".<ref>[http://www.bbc.com/news/world-europe-29991777 Jews reject Russia claims of Ukraine anti-Semitism], BBC News (12 November 2014)</ref> Hy het ook beweer Rusland en Oekraïne is "een nasie" en dat Rusland altyd die miljoene Russiessprekendes in Oekraïne sou beskerm. Op dieselfde dag het Poetin en die nuwe leiers van die Krim ’n verdrag onderteken wat gelei het tot die anneksasie van die skiereiland deur Rusland.<ref name=BBCSBCPiG>[http://www.bbc.com/news/world-europe-26630062 Ukraine crisis: Putin signs Russia-Crimea treaty], BBC, 18 Maart 2014<br />{{cite news|url=http://rt.com/news/russia-parliament-crimea-ratification-293/|agency=RT|title=Crimea, Sevastopol officially join Russia as Putin signs final decree|date=22 Maart 2014|accessdate=9 April 2014}}<br />[http://www.washingtonpost.com/world/transcript-putin-says-russia-will-protect-the-rights-of-russians-abroad/2014/03/18/432a1e60-ae99-11e3-a49e-76adc9210f19_story.html Transcript: Putin says Russia will protect the rights of Russians abroad], washingtonpost.com (18 Maart 2014)</ref> Ná die Krim-referendum het onrus versprei in die res van Oos-Oekraïne.<ref name="Ukraine crisis timeline BBC">[http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-26248275 Ukraine crisis timeline], BBC News</ref> Op 17 April 2014 het Poetin gesê hy wil nie graag Russiese troepe na Oekraïne stuur nie, maar hy sluit nie die moontlikheid uit nie. Hy het die Oekraïense regering daarvan beskuldig dat hulle ’n "ernstige misdaad" pleeg deur die weermag te gebruik om ’n einde te bring aan die onrus.<ref name="The Wall Street Journal 2014">''The Wall Street Journal'', 17 April 2014, Laurence Norman And Jay Solomon In Geneva And Lukas I. Alpert in Moscow.</ref> Hy het ook gesê hy behou hom die reg voor om gewapende magte te gebruik om etniese Russe in "Noworossija" (Nuwe Rusland) te beskerm.<ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2014/04/18/world/europe/russia-ukraine.html |title=Away From Show of Diplomacy in Geneva, Putin Puts On a Show of His Own |last1=Herszenhorn |first1=David M. |date=17 April 2014 |website=www.nytimes.com |publisher=The New York Times Company |access-date=17 April 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110031/https://www.nytimes.com/2014/04/18/world/europe/russia-ukraine.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 7 Mei het Poetin aangekondig Russiese troepe aan die grens van Suidoos-Oekraïne word onttrek.<ref name="nytimes.com">http://www.nytimes.com/2014/05/08/world/europe/Putin-Russia-Ukraine.html</ref> Volgens Poetin was die Oekraïense verkiesing van 25 Mei 2014 ’n "stap in die regte rigting".<ref name="nytimes.com" /> Hy het ook gesê die separatiste in die Volksrepublieke [[Donetsk]] en [[Loegansk]] in Oos-Oekraïne moes hul 11 Mei-referendum uitstel en sodoende "die regte toestande skep" vir dialoog oor afstigting.<ref>[http://www.npr.org/blogs/thetwo-way/2014/05/07/310451535/putin-tells-separatists-to-postpone-may-11-referendum Putin Tells Separatists In Ukraine To Postpone May 11 Referendum], NPR (7 Mei 2014)</ref> Die referendum is egter op 11 Mei gehou en die separatiste het beweer byna 90% het gestem ten gunste van onafhanklikheid.<ref name="Ukraine crisis timeline BBC"/><ref>{{cite news | url=http://www.bbc.com/news/world-europe-27360146 | title=Ukraine rebels hold referendums in Donetsk and Luhansk | publisher=BBC News | date=11 Mei 2014 | accessdate=11 Mei 2014 }}<br />{{cite news|url=https://news.vice.com/video/russian-roulette-dispatch-thirty-eight|title=Russian Roulette (Dispatch Thirty-Eight)|date=13 Mei 2014|accessdate=7 Julie 2014|newspaper=Vice News|archive-date= 4 Julie 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140704073504/https://news.vice.com/video/russian-roulette-dispatch-thirty-eight|url-status=dead}}</ref> Poetin het gesê hy respekteer die uitslag van die Oekraïense verkiesing in Mei en dat Rusland met die Weste oor Oekraïne wil onderhandel, maar dat die Weste Rusland se aanbod van die hand gewys het.<ref name=CNBC-2014-05-23>CNBC, ''Putin: Russia looks East, will respect Ukraine poll'', by Geoff Cutmore and Catherine Boyle, 23 Mei 2014.</ref> In sy jaareindtoespraak op 4 Desember 2014 het Poetin gesê die anneksasie van die Krim in Maart 2014 was ’n "historiese gebeurtenis" wat nie omgekeer kan word nie omdat die Krim Rusland se spirituele grond is.<ref>[http://www.reuters.com/article/2014/12/04/us-russia-putin-highlights-idUSKCN0JI0WB20141204 Putin delivers keynote speech on economy, Ukraine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141215163530/http://www.reuters.com/article/2014/12/04/us-russia-putin-highlights-idUSKCN0JI0WB20141204 |date=15 Desember 2014 }}, Reuters (4 Desember 2014)</ref> === Vierde termyn (2018-hede) === [[Beeld:Meeting with Government members2.jpg|thumb|Poetin en die nuwe premier, [[Michail Misjoestin]], vergader op 21 Januarie 2020 met lede van Misjoestin se kabinet.]] Poetin het die [[Russiese presidentsverkiesing, 2018|presidentsverkiesing van 2018]] met meer as 76% van die stemme gewen.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-43455950|title=Muted Western reaction to Putin victory|date=19 Maart 2018|work=BBC News|access-date=19 Maart 2018}}</ref> Sy vierde termyn het op 7 Mei 2018 begin<ref>{{cite web|url=http://www.aif.ru/politics/russia/kogda_budet_inauguraciya_prezidenta_rf|title=Когда будет инаугурация президента РФ?|website=aif.ru|access-date=20 Maart 2018}}</ref> en sal duur tot in 2024.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-43452449|title=Russia's Putin wins by big margin|date=18 Maart 2018|work=BBC News|access-date=18 Maart 2018}}</ref> Op dieselfde dag het Poetin vir Medwedef gevra om ’n nuwe regering te vorm.<ref>{{cite web|url=https://ria.ru/20180507/1520044323.html|title=Путин предложил кандидатуру Медведева на пост премьера|date=7 Mei 2018|website=РИА Новости}}</ref> Op 15 Mei 2018 het Poetin deelgeneem aan die opening van die snelwegdeel van die [[Krimbrug]].<ref>{{Cite news|script-title=ru:Открытие автодорожной части Крымского моста|url=http://kremlin.ru/events/president/news/57472|work=Kremlin.ru|date=15 Mei 2018|accessdate=15 Mei 2018|language=ru}}</ref> Op 25 Mei 2018 het Poetin aangekondig hy sal nie in 2024 vir president staan nie, in ooreenstemming met die Russiese grondwet. Op 14 Junie 2018 het hy die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|21ste Fifa-wêreldbekertoernooi]] geopen wat vir die eerste keer in Rusland plaasgevind het. In September 2019 het Poetin se administrasie ingemeng in die landwye streeksverkiesings en dit gemanipuleer deur alle opposisiekandidate uit te skakel. Die gebeure, wat gelei het tot ’n oorwinning vir die regerende party, [[Verenigde Rusland]], het ook bygedra tot die begin van massaoptogte vir demokrasie. Die gevolg was grootskaalse inhegtenisnemings en en gevalle van polisiewreedheid.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/sep/08/the-observer-view-on-russia-subversion-of-democracy|title= The Observer view on Putin's ongoing corruption of democracy|accessdate=8 September 2019|website=The Guardian}}</ref> Op 15 Januarie 2020 het Medwedef en sy hele regering bedank nadat Poetin die federale raad toegespreek het. Daarin het hy groot aanpassings aan die grondwet voorgestel voor sy uittrede in 2024. Op dieselfde dag het Poetin [[Michail Misjoestin]], hoof van die federale belastingsdiens, benoem vir die amp van premier. Die volgende dag is sy aanstelling deur die Staatsdoema bekragtig<ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-russia-politics-mishustin-vote/russian-lawmakers-approve-mishustin-as-pm-idUSKBN1ZF1J2 |title=Russian lawmakers approve Mishustin as PM |date=16 Januarie 2020 |first1=Vladimir |last1=Soldatkin |first2=Alexander |last2=Marrow |editor-first=John |editor-last=Stonestreet |agency=Reuters |access-date=16 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200116190440/https://www.reuters.com/article/us-russia-politics-mishustin-vote/russian-lawmakers-approve-mishustin-as-pm-idUSKBN1ZF1J2 |archive-date=16 Januarie 2020 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=https://iz.ru/964983/2020-01-16/gosduma-odobrila-mishustina-na-post-premera|title=Госдума одобрила Мишустина на пост премьера|date=16 Januarie 2020|website=iz.ru|language=ru|access-date=15 Oktober 2020}}</ref> en het hy die amp aanvaar.<ref>{{Cite web |url=http://www.kremlin.ru/events/president/news/62593 |title=Михаил Мишустин назначен Председателем Правительства Российской Федерации |access-date=16 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200116155448/http://kremlin.ru/events/president/news/62593 |archive-date=16 Januarie 2020 |url-status=live }}</ref> Op 21 Januarie 2020 het Misjoestin ’n nuwe regering aan Poetin voorgestel. Die president het dit op dieselfde dag goedgekeur en die ministers aangestel.<ref>[http://www.kremlin.ru/events/president/news/62622 Указ о структуре федеральных органов исполнительной власти]</ref><ref>[http://www.kremlin.ru/acts/news/62625 Подписаны указы о назначении министров Правительства Российской Федерации]</ref><ref>[http://www.kremlin.ru/acts/news/62624 Назначены министры внутренних дел, иностранных дел, обороны, юстиции и глава МЧС России]</ref> Poetin het op 3 Julie 2020 ’n dokument geteken om amendemente tot die Russiese grondwet toe te voeg, onder meer dat hy nog twee termyne van ses jaar elk as president kan aanbly, tot in 2036. Dié amendemente het op 4 Julie 2020 in werking getree.<ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/7/3/putin-orders-constitution-changes-allowing-him-to-rule-until-2036|date=3 Julie 2020|title=Putin orders constitution changes allowing him to rule until 2036|publisher=Al Jazeera|access-date=11 Augustus 2020}}</ref> == Beleid == === Binnelandse beleid === [[Lêer:Map of Russian districts, 2014.png|350px|duimnael|Die nege [[federale distrikte van Rusland]].]] Poetin se binnelandse beleid, veral vroeg in sy bewind, het ten doel gehad om ’n "vertikaal mag" te skep. Op 13 Mei 2000 het hy ’n verordening uitgevaardig waarvolgens die 89 [[federale deelgebiede van Rusland]] in sewe (tans nege) [[Federale distrikte van Rusland|federale distrikte]] ingedeel word met ’n regeringsverteenwoordiger aan die hoof wat hy self aangestel het om federale administrasie te vergemaklik. Hy het ook die deelgebiede vergroot: die getal is in 2000 van 89 verminder tot 83 nadat die [[outonome okroeg]]s met ander deelgebiede verenig is. Op 21 Maart 2014 is die deelgebiede uitgebrei tot 85 ná die betwiste anneksasie van die [[Krim]] deur [[Rusland]].<ref name="rbc">{{cite news |url=http://top.rbc.ru/politics/21/03/2014/912755.shtml |title=В России создан Крымский федеральный округ |publisher=RBC |date=21 Maart 2014 |language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20150710180710/http://top.rbc.ru/politics/21/03/2014/912755.shtml |archive-date=10 Julie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Volgens Stephen White het Rusland tydens Poetin se bewind dit duidelik gestel dat hy nie beplan om nog ’n weergawe van die Amerikaanse of Britse politieke stelsel te skep nie, maar eerder ’n stelsel wat nader aan Rusland se eie tradisies en omstandighede was.<ref>{{cite book|last1=White|first1=Stephen|editor-first1=Stephen|editor-last1=White|title=Developments in Russian Politics 7|url=https://archive.org/details/developmentsinru0000unse_f7k7|year=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=978-0-230-22449-0|chapter=Classifying Russia's Politics}}</ref> Poetin se administrasie is dikwels beskryf as ’n "soewereine demokrasie". Die term is die eerste keer in Februarie 2006 deur [[Wladislaf Soerkof]] voorgestel, en die term het vinnig gewild geraak in Rusland. Volgens voorstanders daarvan moet die regering se optrede en beleidrigtings veral in Rusland self gewild wees en nie van buite die land bepaal word nie.<ref>[https://web.archive.org/web/20061208020210/http://www.edinros.ru/news.html?id=111148 Sovereignty is a Political Synonym of Competitiveness] Wladislaf Soerkof, openbare optrede, 7 Februarie 2006</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20061105125847/http://www.edinros.ru/news.html?id=114108 Our Russian Model of Democracy is Titled «Sovereign Democracy»] Wladislaf Soerkof, 28 Junie 2006.</ref> In Julie 2000 is ’n nuwe wet aanvaar wat hom die mag gee om die hoofde van die deelgebiede af te dank. In 2004 is die verkiesing van goewerneurs by die stembus beëindig. Dié maatreël was net tydelik: onder Poetin se opvolger, Dmitri Medwedef, is die verkiesing van goewerneurs in 2012 weer ingestel.<ref name=liberal-reforms>[http://en.rian.ru/russia/20120228/171592651.html State Duma Approves Liberal Political Reforms]</ref> Ander hervormings deur Medewedef het ook ingesluit die vereenvoudiging van die registrasie van politieke partye en die vermindering van die aantal handtekeninge wat nieparlementêre nodig het om aan die verkiesing deel te neem.<ref name="liberal-reforms" /> So is die beperkings wat Poetin ingestel het effens verlig. Die streng verkiesingsvereistes was een van die regeringsbesluite onder Poetin wat deur die onafhanklike media in Rusland en buitelandse kommentators gekritiseer is as ondemokraties.<ref>{{cite news |last=Kramer |first=Andrew E. |url=http://www.nytimes.com/2007/04/22/world/europe/22russia.html?pagewanted=print |title=50% Good News Is the Bad News in Russian Radio |location=Russia |publisher=Nytimes.com |date=22 April 2007 |access-date=24 September 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181021205108/https://www.nytimes.com/2007/04/22/world/europe/22russia.html?pagewanted=print |archive-date=21 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|author=Masha&nbsp;Lipman, Anders&nbsp;Aslund|url=http://www.carnegieendowment.org/events/index.cfm?fa=eventDetail&id=745|title=Russian Media Criticism of Vladimir Putin: Evidence and Significance|publisher=Carnegieendowment.org|date=2004-12-02|accessdate=2010-03-02|archive-date=2010-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100413044805/http://www.carnegieendowment.org/events/index.cfm?fa=eventDetail&id=745|url-status=dead}}</ref> Tydens sy eerste termyn as president het Poetin ’n stokkie gesteek voor die politieke ambisies van baie van die oligarge uit die Jeltsin-era. Dit het gelei tot die verbanning van of gevangenisstraf vir mense soos Boris Berezovsky, Wladimir Goesinski en Michail Chodorkofski. Ander oligarge het by die Poetin-kamp aangesluit. Poetin het ’n groot veldtog gelei teen georganiseerde misdaad en terrorisme en dit het gelei tot ’n skerp afname in die moordsyfers en dade van terrorisme in Rusland. Hy het ook grond- en belastingwette verander en nuwe wette rakende prosedure uitgevaardig op die gebied van arbeid, administrasie, misdaad, handel en die burgerreg.<ref name=sharlet>{{cite book|last=Sharlet|first=Robert|title=Developments in Russian Politics|editor-last1=White|editor-last2= Gitelman|editor-last3=Sakwa|publisher=Duke University Press|year=2005|volume=6|chapter=In Search of the Rule of Law|isbn=0-8223-3522-0}}</ref> Tydens sy termyn as premier het sy regering belangrike hervormings ingestel vir staatsveiligheid, die polisie en die weermag. === Buitelandse beleid === ==== Navo en die VSA ==== [[Lêer:Bush&Putin33rdG8.jpg|duimnael|200px|Oud-pres. George W. Bush en Poetin by ’n beraad in Junie 2007.]] Onder Poetin het Rusland se betrekkinge met [[Navo]] en die [[VSA]] deur verskeie fases gegaan. Toe hy die eerste keer president geword het, was al die partye versigtig. Ná die [[Aanvalle op 11 September 2001|9/11-aanvalle]], toe Poetin Amerika gou gesteun het in die land se oorlog teen [[terrorisme]], is dit beskou as ’n geleentheid vir samewerking.<ref name=Bi-Partisan>[http://www.huffingtonpost.com/stephen-f-cohen/us-russia-policy_b_1307727.html America's Failed (Bi-Partisan) Russia Policy] deur Stephen F. Cohen, huffingtonpost.com</ref> Sedertdien het betrekkinge egter versuur omdat al drie partye verskeie optredes deur die ander teengestaan het, soos Navo se uitbreiding nader aan Rusland se grense en Poetin wat al hoe onafhankliker van die VSA geword het in sy binne- en buitelandse beleid. Volgens die Russiese geleerde [[Stephen F. Cohen]] het die media in Amerika al hoe meer anti-Poetin geword en is hy beskou as verantwoordelik vir die moorde op politieke teenstanders soos die joernalis [[Anna Politkofskaja]] en die vermeende KGB-oorloper in Londen, [[Alexander Litvinenko]].<ref name="Bi-Partisan" /> In Februarie 2007 het Poetin die VSA se monopolistiese oorheersing in wêreldbetrekkinge veroordeel en gesê dit kan lei tot ’n [[wapenwedloop]] tussen lande.<ref name=Munich>{{en}}43rd Munich Conference on Security Policy. [http://president.kremlin.ru/eng/speeches/2007/02/10/0138_type82912type82914type82917type84779_118123.shtml Poetin se toespraak in Engels] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080504052149/http://president.kremlin.ru/eng/speeches/2007/02/10/0138_type82912type82914type82917type84779_118123.shtml |date= 4 Mei 2008 }}, 10 Februarie 2007.</ref> Dié toespraak is gevolg deur maande van spanning tussen die twee lande, maar Russiese en Amerikaanse amptenare het die idee van ’n nuwe [[Koue Oorlog]] ontken. Poetin het in die openbaar planne teengestaan vir die oprigting van Amerikaanse verdedigingsmissiele in [[Europa]] en op 7 Junie 2007 ’n teenvoorstel aan pres. [[George W. Bush]] gedoen dat die Gabala-radarstasie in [[Azerbeidjan]] uit die [[Sowjetunie|Sowjet]]-era gemoderniseer en gesamentlik gebruik word in plaas daarvan om ’n nuwe stelsel in [[Tsjeggië]] te bou. Hy het gesê onderskeppingsmissiele kan dan eerder in die Navo-lidland [[Turkye]] of [[Irak]] geplaas word as in [[Pole]]. Hy het ook gelyke deelname aan die projek deur belangstellende Europese lande voorgestel.<ref>[http://www.kremlin.ru/eng/speeches/2007/06/08/2251_type82914type82915_133552.shtml Press Conference following the end of the G8 Summit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080504052143/http://www.kremlin.ru/eng/speeches/2007/06/08/2251_type82914type82915_133552.shtml |date= 4 Mei 2008 }}, 8 Junie 2007.</ref> Die voorstel is verwerp. Op 11 Desember dié jaar het Rusland hom onttrek aan die Verdrag oor Konvensionele Gewapende Magte in Europa.<ref>{{cite web |title=Russia walks away from CFE arms treaty |publisher=Agence France-Presse-AFP |date=12 Desember 2007 |url=http://afp.google.com/article/ALeqM5hM6ii1jZ7sJORsbdQRQXezRVBd9Q |access-date=13 Desember 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130509051710/http://afp.google.com/article/ALeqM5hM6ii1jZ7sJORsbdQRQXezRVBd9Q |archive-date=9 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Poetin het ook [[Kosowo]] se afstigting van [[Serwië]] sterk teengestaan en dit "immoreel" en "onwettig" genoem.<ref>{{cite web |url=http://news.xinhuanet.com/english/2008-02/14/content_7604675.htm |title=Putin: supports for Kosovo unilateral independence "immoral, illegal" |publisher=Xinhua |date=14 Februarie 2008 |access-date=25 Februarie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170503190901/http://news.xinhuanet.com/english/2008-02/14/content_7604675.htm |archive-date=3 Mei 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ==== Brittanje ==== Teen die middel van die 2000's het Rusland se betrekkinge met [[Brittanje]] aansienlik agteruitgegaan nadat laasgenoemde land in 2003 politieke [[asiel]]<ref name="expul" /> aan Poetin se voormalige beskermheer die Russiese oligarg [[Boris Berezovsky]] verleen het. Berezovsky het dikwels beroepe gedoen dat Poetin se bewind omvergewerp word<ref name="expul" /> en na bewering aksies teen Poetin in Rusland voorgeskryf. Brittanje het ook asiel verleen aan die [[Tsjetsjnië|Tsjetsjniese]] rebelleleier [[Achmed Zakajef]] en ander mense wat uit Rusland gevlug het. Teen einde 2006 het betrekkinge verder versuur met die vergiftiging van [[Alexander Litvinenko]] in Londen. Beskuldigings uit die Litvinenko-kamp is gemaak dat Poetin vir sy moord verantwoordelik was en dat Litvinenko dit self voor sy dood in ’n verklaring beweer het.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/6180262.stm In full: Litvinenko statement], BBC News, 24 November 2006</ref><ref>[http://svobodanews.ru/Article/2006/11/28/20061128185243507.html An interview with Andrei Nekrasov deur Yury Veksler] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080518090855/http://svobodanews.ru/Article/2006/11/28/20061128185243507.html |date=18 Mei 2008 }}, Radio Liberty, 28 November 2006.</ref><ref>{{cite news|last=Jordan|first=Mary|title=Poisoned Russian Had Sought Entry to U.S., Book Says|publisher=Washington Post|date=10 Junie 2007|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/06/09/AR2007060901354_pf.html|accessdate=2008-11-13|archive-date=13 November 2008|archive-url=https://www.webcitation.org/5cIgCG0BR?url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/06/09/AR2007060901354_pf.html|url-status=bot: unknown}}( by WebCite).</ref> Kritici het getwyfel of Litvinenko wel die verklaring geskryf het<ref>[https://web.archive.org/web/20070930230523/http://www.izvestia.ru/investigation/article3098756/?print Soviet Moonwalker is Guilty for Litvinenko Death? Strange Litvinenko Last Will], Izvestia, 27 November 2006.</ref><ref>[http://www.townhall.com/Columnists/PatrickJBuchanan/2006/11/27/is_putin_being_set_up Is Putin being set up?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071223075324/http://www.townhall.com/Columnists/PatrickJBuchanan/2006/11/27/is_putin_being_set_up |date=23 Desember 2007 }}, Townhall.com, 27 November 2006.</ref><ref>{{cite web|last=Dunkerley|first=William|title=The Essence of the Alexander Litvinenko Story|publisher=Russia Profile|date=25 Mei 2007|url=http://www.russiaprofile.org/international/a1180613251.html|accessdate=2008-11-13|archive-date=2 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402222344/http://www.russiaprofile.org/international/a1180613251.html|url-status=dead}} ([https://web.archive.org/web/20081005180841/http://www.russiaprofile.org/page.php?pageid=Politics Argief] by WebCite).</ref> en Poetin self het gesê dis ’n politieke slenter.<ref>{{cite web |title=Ex-spy's death should not be used for provocation — Putin |publisher=RIA Novosti |date=24 November 2006 |url=http://en.rian.ru/russia/20061124/55967399.html |access-date=26 November 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130928063751/http://en.rian.ru/russia/20061124/55967399.html |archive-date=28 September 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar is later selfs getwyfel of hy wel met [[polonium]] vergiftig is soos algemeen in die Britse pers berig is omdat geen amptelike sertifikaat uitgereik is wat dit bevestig nie.<ref>[http://rt.com/news/litvinenko-secret-files-declassify-019/ Litvinenko: MI5, MI6 death files ordered released] Russia Today</ref> In 2012 het Litvinenko se weduwee erken hy het vir die Britse Intelligensiediens gewerk en sy pa het in die openbaar verskoning gevra omdat hy die Russiese regering belaster het. Hy het gesê hy betwyfel nou die weergawe van die gebeure wat hy voorheen geglo het.<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-16859830 "Litvinenko's father apologises for accusing Russia"], BBC News, 12 Februarie 2012</ref> In 2007 het die krisis in betrekkinge daartoe gelei dat vier Russiese diplomate uit Brittanje gesit is omdat Rusland geweier het om die voormalige KGB-lyfwag [[Andrei Loegowoi]] uit te lewer op aanklagte van moord op Litvinenko.<ref name=expul>{{cite news |title=Brown Defends Russian Expulsions, Decries Killings |author=Gonzalo Vina and Sebastian Alison |url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601102&sid=ajvS9NfMW2EE&refer=uk |publisher=Bloomberg News |date=20 Julie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100321165747/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601102 |archive-date=21 Maart 2010 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Rusland het daarna Britse diplomate uit die land gesit en ander strafmaatreëls aangekondig.<ref name="expul" /> ==== China ==== Rusland onder Poetin handhaaf goeie betrekkinge met ander BRIC-lande ([[Brasilië]], [[Indië]] en [[China]]). Bande met China is verbeter met onder meer ’n vriendskapsverdrag in 2001 en die bou van die Transsiberiese oliepypleiding om in Chinese energiebehoeftes te voorsien.<ref>{{cite news |url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704082104575515543164948682.html |title=Russian Oil Route Will Open to China |first=Jeremy |last=Page |newspaper=The Wall Street Journal |date=26 September 2010 |access-date=28 September 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130726203148/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704082104575515543164948682.html |archive-date=26 Julie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ==== Voormalige Sowjetrepublieke ==== ’n Reeks sogenaamde kleurrewolusies in voormalige Sowjetrepublieke, soos die Roosrewolusie in 2003 in [[Georgië]], die Oranje Rewolusie in 2004 in die [[Oekraïne]] en die Tulprewolusie in 2005 in [[Kirgisië]], het gelei tot wrywing tussen dié lande en Rusland. Daar was ook ’n paar geskille met van sy ander buurlande, soos met die Russiese verbod op die invoer van [[Moldowa|Moldowiese]] en Georgiese wyn in 2006. ’n Gasdispuut tussen Rusland en die Oekraïne toe die staatsbeheerde maatskappy Gazprom gas na die Oekraïne afgesny het,<ref name=naturalgas>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7240462.stm Q&A: Russia-Ukraine gas row], BBC News (20 Januarie 2009).</ref> het ook daartoe gelei dat ’n paar Europese lande waarheen die Oekraïne Russiese gas herlei, in Januarie 2009 groot gastekorte beleef het.<ref name="naturalgas" /> [[Lêer:Customs Union of Belarus, Kazakhstan, and Russia (orthographic projection) - Crimea disputed.svg|duimnael|220px|links|Die voorgestelde Eurasiese Unie met die moontlike lede Rusland, Belarus en Kazachstan.]] Georgië en die Oekraïne se voorneme om lidlande van Navo te word, het ook tot spanning in betrekkinge met Rusland gelei. Die Oekraïne het in 2010 van die plan afgesien.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/10229626.stm Ukraine's parliament votes to abandon NATO ambitions], BBC News (3 Junie 2010)</ref> In Augustus 2008 het die Georgiese president, [[Mikheil Saakashvili]], beheer probeer herstel oor die wegbreekprovinsie [[Suid-Ossetië]] en beweer dit is in reaksie op Ossetiese aanvalle op Georgiese grenssoldate en die vergroting van Russiese vredesmagte. In die daaropvolgende oorlog is Georgiese magte egter verslaan nadat gewone Russiese soldate in Suid-Ossetië en daarna Georgië en die ander Georgiese wegbreekprovinsie, [[Abchasië]], ontplooi is.<ref>{{cite web |url=http://www.heritage.org/research/RussiaandEurasia/wm2017.cfm |title=Russia and Eurasia |publisher=Heritage.org |access-date=10 Mei 2009 |language=pt |archive-url=https://web.archive.org/web/20100309151141/http://www.heritage.org/Research/RussiaandEurasia/wm2017.cfm |archive-date=9 Maart 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7551576.stm |title=Day-by-day: Georgia-Russia crisis |publisher=BBC News |date=21 Augustus 2008 |access-date=10 Mei 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190831134139/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7551576.stm |archive-date=31 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> [[Wiktor Joesjtsjenko]], wat tydens die Oekraïne se Oranje Rewolusie tot president verkies is, is in 2010 deur [[Wiktor Janoekowitsj]] opgevolg en dit het tot beter betrekkinge met Rusland gelei.<ref>[http://www.hrw.org/world-report-2011/ukraine World Report 2011: Ukraine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121211234247/http://www.hrw.org/world-report-2011/ukraine |date=11 Desember 2012 }}, Human Rights Watch</ref> Rusland het ook die huur van die basis vir sy Swartseevloot in die Oekraïnse stad [[Sewastopol]] verleng in ruil vir laer gaspryse vir die Oekraïne.<ref>[http://www.cnn.com/2010/WORLD/europe/04/21/russia.ukraine/index.html?hpt=T2 Russia, Ukraine agree on naval-base-for-gas deal], CNN (21 April 2010)</ref> In Kirgisië het pres. [[Almazbek Atambajef]] gesê sy land het ’n "gesamentlike toekoms" met sy bure en Rusland.<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-16187957 Kyrgyzstan profile], BBC News</ref> ==== Eurasië ==== Ondanks vorige en huidige spanninge tussen Rusland en die meeste ander voormalige Sowjetrepublieke, het Poetin die beleid van Eurasiese integrasie gevolg. ’n Paar streeksorganisasies het die weg gebaan vir die stigting van ’n [[Eurasiese Unie]]. Op 18 November 2011 het die presidente van Rusland, [[Belarus]] en [[Kasakstan]] ’n ooreenkoms geteken om die Eurasiese Unie teen 2015 te stig.<ref name=bbc18Nov2011>{{cite news |title=Russia sees union with Belarus and Kazakhstan by 2015 |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-15790452 |newspaper=BBC News |date=18 November 2011 |access-date=19 November 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200401235106/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-15790452 |archive-date=1 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die ooreenkoms het ook die weg gebaan vir die stigting van die Eurasiese Kommissie (geskoei op die [[Europese Kommissie]]) en die Eurasiese Ekonomiese Ruimte, wat sy werksaamhede op 1 Januarie 2012 begin het.<ref name="bbc18Nov2011" /><ref name=tut.by>{{cite news |title=Евразийские комиссары получат статус федеральных министров |url=http://news.tut.by/politics/259307.html |newspaper=Tut.By |date=17 November 2011 |access-date=19 November 2011 |language=Russies |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110040/https://news.tut.by/politics/259307.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Ekonomiese beleid === [[Lêer:GDP of Russia since 1989.svg|duimnael|350px|Rusland se bruto binnelandse produk (BBP) sedert die einde van die Sowjet-era. Die Russiese term vir BBP is ВВП (WWP), wat ook (Wladimir Wladimirowitsj) Poetin se voorletters is en dikwels gebruik word as ’n kort vorm van sy naam.]] Onder Poetin het die ekonomie reële groei van gemiddeld 7% per jaar getoon (2000: 10%, 2001: 5,1%, 2002: 4,7%, 2003: 7,3%, 2004: 7,2%, 2005: 6,4%, 2006: 8,2%, 2007: 8,5%),<ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/02/weodata/weorept.aspx?)sy=1993&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=49&pr1.y=11&c=922&s=NGDP_RPCH&grp=0&a=|title=Report for Selected Countries and Subjects|publisher=Imf.org|date=2006-09-14|accessdate=2011-12-09}}</ref> wat dit die sewende grootste ekonomie in die wêreld maak wat koopkrag betref. Die land se nominale bruto binnelandse produk ([[BBP]]) het versesvoudig, van die 22ste tot die 10de grootste in die wêreld. In 2007 het Rusland se BBP dié van die [[RSFSR|Russiese SFSR]] van 1990 oorskry, wat beteken dit het die verwoestende gevolge van 1998 se Russiese finansiële krisis en die voorafgaande resessie van die 1990's oorkom.<ref name="stats" /> Onder Poetin het die nywerheid met 76% gegroei, beleggings het met 125% toegeneem,<ref name="stats" /> en landbouproduksie en bouwerk het ook toegeneem. Reële inkomste het meer as verdubbel en die gemiddelde maandelikse inkomste het sewevoudig vermeerder, van $80 tot $640.<ref name=nbc>{{cite news |title=Russians weigh Putin's protégé |agency=Associated Press |location=Moskou |date=3 Mei 2008 |url=http://www.msnbc.msn.com/id/24443419/print/1/displaymode/1098/ |access-date=29 Desember 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121119131007/http://www.msnbc.msn.com/id/24443419/print/1/displaymode/1098/ |archive-date=19 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=russiaprofile>[http://russiaprofile.org/politics/a1187177738.html Putin's Economy&nbsp;– Eight Years On] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111024211354/http://russiaprofile.org/politics/a1187177738.html |date=24 Oktober 2011 }}. Russia Profile, 15 Augustus 2007. URL besoek op 23 April 2008</ref> Die middelklas het gegroei van 8 miljoen tot 55 miljoen en die getal mense wat onder die broodlyn lewe, het van 30% in 2000 verminder tot 14% in 2008.<ref name=stats>[http://en.rian.ru/analysis/20080301/100381963.html Russia’s economy under Vladimir Putin: achievements and failures] RIA Novosti URL besoek op 1 Mei 2008</ref><ref name=gks>{{cite web |url=http://www.gks.ru/free_doc/2006/b06_11/07-01.htm |title=Основные Социально-Экономические Индикаторы Уровня Жизни Населения |publisher=Gks.ru |access-date=2 Maart 2010 |language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20120218100817/http://www.gks.ru/free_doc/2006/b06_11/07-01.htm |archive-date=18 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Sentrale konsep in Poetin se ekonomiese strategie was die skep van sogenaamde "nasionale kampioene", vertikaal geïntegreerde maatskappye in strategiese sektore wat nie net ’n groter wins ten doel het nie, maar ook "die bevordering van die land se belange". Voorbeelde sluit in [[Gazprom]] en [[Rosneft]].<ref name=marshall>{{cite book|last=Goldman|first=Marshall I.|title=Petrostate: Putin, Power and the New Russia|url=https://archive.org/details/petrostateputinp00gold|publisher=Oxford University Press|year=2008|chapter=Chapter 5|isbn=978-0-19-534073-0}}</ref> Van die inkomste uit olie is gestort in die Stabiliseringsfonds, wat in 2004 gestig is. Met dié geld kon Rusland teen 2005 al die Sowjetunie se skuld afbetaal. Vroeg in 2008 is dit in twee verdeel: die Reserwefonds, wat Rusland beskerm teen moontlike globale finansiële skokke, en die Nasionale Welsynfonds, wat gebruik sal word vir pensioenhervormings.<ref name="stats" /> Inflasie het egter ’n probleem gebly en in 2007 was dit hoër as in 2006. Aan die begin van 2008 het dit steeds hoër geword.<ref name="stats" /> Die Russiese ekonomie is steeds grondstof-gedrewe ondanks die ekonomiese groei. Betalings uit die brandstof- en die energiesektor in die vorm van invoerregte en –belasting maak feitlik die helfte uit van die inkomste van die federale begroting. Die uitvoer van grondstowwe en kunsmis maak verreweg die grootste deel uit van Russiese uitvoere,<ref name="stats" /> hoewel uitvoere as geheel in 2007 net 8,7% van die BBP uitgemaak het, in vergelyking met 20% in 2000.<ref>[http://www.kommersant.com/p882678/r_527/macroeconomics/ Rosstat Confirms Record GDP Growth] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090106030707/http://www.kommersant.com/p882678/r_527/macroeconomics/ |date= 6 Januarie 2009 }} Kommersant URL besoek op 5 Mei 2008.</ref> === Nywerheidsontwikkeling === [[Lêer:Putin drives a yellow Lada through the Amur Highway 1.jpeg|duimnael|links|250px|Poetin ry ’n Lada Kalina op die nuwe Amoer-snelweg, wat die federale snelweë van Rusland in ’n enkele snelwegstelsel verbind het.]] Om die markaandeel van plaaslikvervaardigde voertuie te vergroot en die motorbedryf in Rusland te ondersteun, het die regering onder Poetin verskeie beskermingsmaatreëls ingestel en ’n program van stapel gestuur om buitelandse beleggers te lok. In 2005 het die regering spesiale ekonomiese sones geskep wat sekere voordele ingehou het vir buitelandse motormaatskappye wat daar sake doen, soos belastingvoordele. Sommige streke verleen ook aansienlike hulp aan groot beleggers (oor $100&nbsp;miljoen.) Dié streke sluit in [[Sint Petersburg]]/[[Leningrad-oblast]], [[Kaloega-oblast]] en [[Kaliningrad-oblast]].<ref name=eurobank>{{cite web|url=http://www.ebrd.com/downloads/research/economics/auto.pdf|title=Automotive Industry in Russia: Impact of foreign investments in car assembly plants on suppliers’ entry|last1=Krkoska|first1=Libor|last2=Spencer|first2=Alan|publisher=European Bank for Reconstruction and Development|year=2008}}</ref> Die meeste van die wêreld se groot motormaatskappye het ook hul fabrieke in Rusland gevestig, onder meer [[Ford]], [[Toyota]], [[General Motors]], [[Nissan]], [[Hyundai]] en [[Suzuki]]. In 2005 het Poetin ’n konsolidasieprogram begin om al die groot vliegtuigvervaardigers onder ’n sambreelorganisasie, die [[OAK (vliegtuigkorporasie)|OAK]], te verenig. Die doel is om produksie te verhoog en verliese tot die minimum te beperk. ’n Soortgelyke organisasie is in 2007 vir skeepsboumaatskappye gestig, wat gelei het tot die herstel van dié nywerheid in Rusland. Sedert 2006 word ’n groot poging aangewend om die staatskernkragkorporasie, Rosatom, te ontwikkel en konsolideer. Dit het gelei tot die bou van nuwe [[Kernkrag|kernaanlegte]] in Rusland en in oorsese lande soos [[Iran]], [[China]], [[Viëtnam]] en [[Belarus]]. In 2007 is die Russiese Nanotegnologie-korporasie gestig om die wetenskap en tegnologie te bevorder. === Energiebeleid === In die 2000's het Rusland se olie- en gasrykdom die land se ekonomie en internasionale invloed ’n groot hupstoot gegee. Rusland word dikwels in die media beskryf as ’n energie-supermoondheid.<ref name="online.wsj.com" /><ref name="businessinsider.com" /> Onder Poetin het die belasting op olie- en gasuitvoere die Russiese staatskoffer aansienlik vergroot. Die produksie, uitvoer en pryse van olie en gas het ook baie gestyg. Sedert groot gasgeskille met die [[Oekraïne]] in die laat 2000's het Poetin Rusland se aandeel in die [[Europa|Europese]] energiemark verder vergroot deur ondergrondse pypleidings te bou wat nie deur die Oekraïne of ander "onbetroubare" Europese lande loop nie. Die projekte sluit in die ''Blue Stream'' van Rusland na [[Turkye]] (gebou op die bodem van die [[Swartsee]]), die [[Nord Stream]] van Rusland na [[Duitsland]] (dit loop deur die [[Oossee]] en is die langste ondersese pypleiding in die wêreld) en die beplande ''South Stream'' van Rusland na die [[Balkan]] en [[Italië]] (via die Swartsee). Rusland het ook die mededingende pypleidingprojek Nabucco ondermyn deur die [[Turkmenistan]]se gas te koop en dit te herlei na Russiese pypleidings. Daarby is die [[Siberië|Transsiberiese]] oliepypleiding gebou vir die mark in [[China]], [[Japan]] en [[Korea]], sowel as die Sachalin–Chabarofsk–Wladiwostok-pypleiding in die [[Russiese Verre-Ooste]]. Rusland het ook ’n aanleg vir [[vloeibare aardgas]] op [[Sachalin]] gebou en is besig om nog een in [[Primorski-krai|Primorje]] te bou, met die doel om oorsese gasuitvoere verder te verhoog. Olie kan ook deur die hawens van die Baltiese state vervoer word danksy ’n hawe wat Rusland in die [[Golf van Finland]] gebou het wat met die Baltiese pypleidingstelsel verbind is. Rusland en China het op 21 Mei 2014 in Sjanghai ’n ooreenkoms vir die bou van ’n pypleiding onderteken. Die koste van $77&nbsp;miljard sal deur albei lande gedra word. Dit sou vir die volgende vier jaar die grootste konstruksieprojek ter wêreld wees, het Poetin toe gesê. Wanneer dit oor vier tot ses jaar voltooi is, sal die pypleiding vir die volgende 30 jaar natuurlike gas van [[Gazprom]], waarvan die Russiese staat die grootste deel besit, verskaf aan China se staatsbeheerde petroleumkorporasie; die ooreenkoms is $400&nbsp;miljard werd.<ref name="CNPCdeal">{{cite news|title=China and Russia sign $400 billion 30-year gas deal|url=http://www.russiaherald.com/index.php/sid/222206767/scat/723971d98160d438/ht/China-and-Russia-sign-400-billion-30-year-gas-deal|accessdate=22 Mei 2014|publisher=Russia Herald|archive-date=22 Mei 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522142123/http://www.russiaherald.com/index.php/sid/222206767/scat/723971d98160d438/ht/China-and-Russia-sign-400-billion-30-year-gas-deal|url-status=dead}}</ref> === Ander beleid === * '''Noordpool:''' Poetin het Rusland se teenwoordigheid in die Noordpoolstreek vergroot. In Augustus 2007 het ’n Russiese ekspedisie, Arktika 2007, ’n Russiese vlag op die seebodem onder die Noordpool geplant<ref name=pole_flag>{{cite news|author=William J. Broad|url=http://www.nytimes.com/2008/02/19/world/europe/19arctic.html?adxnnl=1&adxnnlx=1311810481-IXSrMDBjzhfGopGmYcf6tw|title=Russia's Claim Under Polar Ice Irks American|publisher=New York Times|date=February 19, 2008|accessdate=2011-07-27}}</ref> om aandag te vestig op Rusland se versoek aan ’n [[VN]]-kommissie dat die grense van die Russiese vastelandsplat verskuif word.<ref name="pole_flag" /> In Junie 2008 het genl. Wladimir Sjamanof aangekondig dat Rusland die operasionele radius van sy Noordvloot-duikbote gaan vergroot<ref name=Military_buildup1>{{cite news |author=Adrian Blomfield |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/russia/2111507/Russia-plans-Arctic-military-build-up.html |title=Russia plans Arctic military build-up |publisher=The Telegraph |date=11 Junie 2008 |access-date=27 Julie 2011 |location=London |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602104126/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/russia/2111507/Russia-plans-Arctic-military-build-up.html |archive-date=2 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en in Julie 2011 het die minister van verdediging planne aangekondig om twee brigades in die Noordpoolstreek te stasioneer.<ref name=Military_buildup2>{{cite web |author=Mia Bennett |url=http://foreignpolicyblogs.com/2011/07/04/russia-arctic-states-solidifying-northern-military-presence/ |title=Russia, Like Other Arctic States, Solidifies Northern Military Presence |publisher=Foreign Policy Association |date=4 Julie 2011 |access-date=27 Julie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602103603/https://foreignpolicyblogs.com/2011/07/04/russia-arctic-states-solidifying-northern-military-presence/ |archive-date=2 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ’n Bouprogram vir drywende kernaanlegte sal krag voorsien aan Rusland se Arktiese kusstede en gasboortorings. ’n Barkas van 21&nbsp;500 ton met twee 35 megawatt-reaktors, die Akademik Lomonosof, sal in 2012 in werking gestel word.<ref name=Floating_nuclear_plant1>{{cite news |author=Richard Galpin |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-11381773 |title=The struggle for Arctic riches |publisher=BBC News |date=22 September 2010 |access-date=28 Augustus 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200304052126/https://www.bbc.co.uk/news/world-11381773 |archive-date=4 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=Floating_nuclear_plant2>{{cite web |author=Peter Fairley |url=http://spectrum.ieee.org/energywise/energy/nuclear/russia-launches-floating-nuclear-power-plant |title=Russia Launches Floating Nuclear Power Plant |publisher=IEEE Spectrum |date=2 Julie 2010 |access-date=28 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602192302/https://spectrum.ieee.org/energywise/energy/nuclear/russia-launches-floating-nuclear-power-plant |archive-date=2 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Prirazlomnoje-olieveld in die Petsjora-see wat tot 40 boorgate sal insluit, is op die oomblik onder konstruksie.<ref name=Gazprom_Prirazlomnoye>{{cite web|url=http://www.istockanalyst.com/business/news/5379031/gazprom-starts-towing-of-prirazlomnoye-platform-to-field|title=Gazprom starts towing of Prirazlomnoye platform to field|publisher=iStockAnalyst|date=25 Augustus 2011|accessdate=2011-08-28|archive-date= 3 Januarie 2013|archive-url=https://archive.is/20130103100728/http://www.istockanalyst.com/business/news/5379031/gazprom-starts-towing-of-prirazlomnoye-platform-to-field|url-status=dead}}</ref><ref name=Prirazlomnoye_TASS>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c32/212487_print.html |title=Prirazlmonaya sea platform to be delivered to offshore oil field |publisher=ITAR-TASS |date=26 Augustus 2011 |access-date=28 Augustus 2011 |language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20131022211227/http://www.itar-tass.com/c32/212487_print.html |archive-date=22 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * '''Omgewing:''' In 2004 het Poetin die [[Kioto]]-protokol onderteken om kweekhuisgasse te beperk.<ref>New York Times, 6 November 2004. URL besoek op 20 April 2008.</ref> Hy bevorder en hou persoonlik toesig oor ’n aantal beskermingsprogramme vir bedreigde spesies in Rusland, soos die [[Siberiese tier]], [[witdolfyn]], [[ysbeer]] en [[sneeuluiperd]]. Wat Rusland en Moskou se vullisvraagstuk betref, het Poetin besluit om tenminste 200 verbrandingsaanlegte te laat bou, waarvan vier in Moskou. Vullis word tans in Rusland - anders as in die res van Europa - nog nouliks hersikleer (tans net vyf persent - die ander 95 persent beland op stortingsterreine wat intussen 40&nbsp;000 vierkante kilometer beslaan). Moskou produseer jaarliks tien miljoen ton of 'n vyfde van alle afval in die land en moet daarvan op stortingsterreine in die omgewing of selfs in afgeleë taigastreke ontslae raak - 'n beleid waarteen plaaslike bewoners protes aanteken.<ref>[https://www.welt.de/politik/ausland/article188458393/Wohin-mit-Russlands-Abfall-Ein-Land-will-Muell-trennen-darf-aber-nicht.html ''welt.de, 11 Februarie 2019: Wohin mit Russlands Abfall? Ein Land will Müll trennen - darf aber nicht. Besoek op 19 Februarie 2020'']</ref> [[Lêer:Vladimir Putin 21 February 2001-2.jpg|duimnael|250px|links|Poetin ontmoet Russiese godsdiensleiers in 2001.]] * '''Godsdiens:''' [[Oosters-Ortodokse Kerk|Ortodoksie]], [[Islam]], [[Boeddhisme]] en [[Judaïsme]], wat deur die wet beskryf word as tradisionele godsdienste en deel van Rusland se "historiese erfenis" is,<ref>{{Cite book|author=Bell, I|title=Eastern Europe, Russia and Central Asia|url=http://books.google.com/?id=EPP3ti4hysUC&pg=PA47|accessdate=27 Desember 2007|isbn=978-1-85743-137-7|year=2002}}</ref> het beperkte steun in die Poetin-era gekry. Die groot konstruksie en restourasie van kerkgeboue wat in die 1990's begin het, het onder Poetin voortgeduur en die staat het die onderrig van godsdiens in skole toegelaat (ouers kon kies van watter godsdiens hul kinders moes leer). Poetin woon gereeld Ortodokse dienste op die belangrikste kerklike feesdae by en het ’n goeie verhouding met die patriarge van die Russiese Kerk, soos wyle [[Patriarg Aleksi II van Moskou|Aleksi II]] en die huidige [[Patriarg Kirill van Moskou|Kirill]]. Hy het ook deelgeneem aan die proses om betrekkinge tussen die [[Russies-Ortodokse Kerk]] in [[Moskou]] en die [[Russies-Ortodokse Kerk buite Rusland]] in 2007 te herstel ná ’n skeuring van 80 jaar.<ref>{{cite press release|title=he President of Russia attended the ceremonial signing of the Act on Canonical Communion that was held in the Cathedral of Christ the Saviour|publisher=Russiese Ambassade in Ottawa|date=17 Mei 2007|url=http://www.rusembcanada.mid.ru/pr2007/022.html|archiveurl=https://www.webcitation.org/5bGjBVfm6?url=http://www.rusembcanada.mid.ru/pr2007/022.html|archivedate=2008-10-02|accessdate=2008-10-02}}Argief by WebCite by </ref> [[Lêer:Vladimir Putin speech to IOC in Guatemala City.ogv|duimnael|250px|Poetin spreek in 2007 die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] in [[Guatemala-stad]] toe ten gunste van [[Sotsji]] se geslaagde bod vir die [[Olimpiese Winterspele 2014]].]] * '''Sportontwikkeling:''' Op 4 Julie 2007 het Poetin ’n toespraak in vlot Engels gehou voor afgevaardigdes van die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] in [[Guatemala-stad]] ten gunste van [[Sotsji]] se bod vir die [[Olimpiese Winterspele 2014|Olimpiese]] en [[Paralimpiese Winterspele 2014]], wat die stad gewen het.<ref name=kremlin-2014>[http://media.kremlin.ru/2007_07_04_01_01.wmv wmf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070710000430/http://media.kremlin.ru/2007_07_04_01_01.wmv |date=10 Julie 2007 }}. media.kremlin.ru (2007)</ref> Dit was die eerste Olimpiese Winterspele in Rusland. Op 2 Desember 2010 het Rusland ook die bod gewen om die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2017]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] aan te bied, ook ’n eerste vir Rusland. Ander groot internasionale sportgeleenthede wat Rusland onder Poetin aangebied het, was in [[atletiek]], watersport en [[yshokkie]], asook die [[Russiese Grand Prix|Formule Een Grand Prix]] sedert 2014. Poetin self beoefen verskeie sportsoorte, veral die [[vegkuns]]te [[sambo]], [[judo]] en [[karate]]. In die eerste twee sportsoorte was hy ’n kampioen van [[Leningrad]] en hy hou ’n swart gordel in karate. Hy word dikwels saam met Medwedef by sportgeleenthede gesien en daardeur bevorder hulle sport en ’n gesonder lewenswyse. Poetin het ook yshokkie begin speel nadat hy die junior yshokkiespan belowe het hy sou. Hy word dikwels in die media gesien waar hy verskeie sportsoorte beoefen soos skubaduik, swem, perdry, vlotvaart, ens. * '''Militêre ontwikkeling:''' Sedert die vroeë 2000's het Rusland meer geld in sy militêre en verdedigingsbedryf gesteek en in 2008 het ’n volskaalse hervorming begin om Rusland se weermag moderner en doeltreffender te maak. Die weermag is verklein, offisiere verminder, opleiding vir offisiere verbeter, die reserwes herorganiseer en die lugmagstelsel verander.<ref name=military-reform>[http://en.rian.ru/analysis/20081017/117787642.html Military reform to change army structure. What about its substance?]</ref> Diensplig is ook van twee tot een jaar verkort. Verder is begin om die weermag te voorsien van nuwe toerusting en skepe. == Russies-Oekraïense krisis sedert 2022== Op 15 Februarie 2022 het die Russiese parlement se laerhuis 'n resolusie gesteun waarin gevra word vir diplomatieke erkenning van twee selfverklaarde separatistiese republieke in Donbas. Op 21 Februarie het Poetin 'n dekreet onderteken wat die separatistiese republieke as onafhanklike state erken. Op 24 Februarie het Poetin in 'n televisietoespraak 'n "spesiale militêre operasie" in die Oekraïne aangekondig, wat 'n [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|volskaalse inval in die Oekraïne]] van stapel gestuur het.<ref>{{cite news|title=Russian Parliament Backs Plan to Recognize Breakaway Ukrainian Regions|url=https://www.themoscowtimes.com/2022/02/15/russian-parliament-backs-plan-to-recognize-breakaway-ukrainian-regions-a76381|work=The Moscow Times|date=15 February 2022}}</ref><ref>{{cite news|title=Extracts from Putin's speech on Ukraine|url=https://www.reuters.com/world/europe/extracts-putins-speech-ukraine-2022-02-21/|work=Reuters|date=21 February 2022}}</ref><ref>https://www.msn.com/en-us/news/world/russian-president-vladimir-putin-announces-military-assault-against-ukraine-in-surprise-speech/ar-AAUebpI</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/russia-launches-massive-invasion-of-ukraine-live-updates/a-60893588|title=Russia launches massive invasion of Ukraine — live updates {{!}} DW {{!}} 24.02.2022|last=Welle (www.dw.com)|first=Deutsche|website=DW.COM|language=en-GB|access-date=2022-02-24}}</ref>  [[Beeld:Kyiv after Russian shelling, 2022-10-10 (073).webp|thumb|Die strate van [[Kijif]] ná Russiese bomaanvalle op 10 Oktober 2022. Internasionale kenners het Poetin 'n oorlogsmisdadiger genoem.<ref>{{cite news |title=Ukraine war: Putin should face trial this year, says top lawyer |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-64138851 |work=BBC News |date=1 January 2023}}</ref>]] Ná toenemende sterftes onder Oekraïense burgers tydens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]]<ref>{{cite web |url = https://www.reuters.com/world/europe/thousands-civilians-mariupol-may-have-died-past-month-un-tells-reuters-2022-03-29/ |title = Thousands of civilians in Mariupol may have died in past month – UN tells Reuters |work = Reuters |date = 29 March 2022 }}</ref> het die Amerikaanse president [[Joe Biden]] Poetin 'n oorlogsmisdadiger en "moorddadige diktator" genoem.<ref name="Putin according to Biden">{{cite news |last1 = Parker |first1 = Ashley |title = Biden calls Putin a 'war criminal' |url = https://www.washingtonpost.com/politics/2022/03/16/biden-zelensky-speech-response-aid/ |newspaper = The Washington Post |access-date = 18 March 2022 |date = 17 March 2022 }}</ref><ref>{{cite news |last1 = Vazquez |first1 = Maegan |last2 = Carvajal |first2 = Nikki |title = Biden calls Putin a 'murderous dictator' and 'pure thug' |url = https://edition.cnn.com/2022/03/17/politics/biden-putin-pure-thug/index.html |access-date = 6 April 2022 |publisher = CNN |date = 17 March 2022 }}</ref> Die parlementêre verteenwoordiger van Oekraïne in die [[VN]], Sergi Kislitsja, het Poetin met [[Adolf Hitler]] vergelyk.<ref>[https://www.news.com.au/national/ukraines-un-envoy-likens-putin-to-hitler/video/1717033aba4373b46eb28437fac6aba2 Ukraine's U.N. envoy likens Putin to Hitler] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220307020722/https://www.news.com.au/national/ukraines-un-envoy-likens-putin-to-hitler/video/1717033aba4373b46eb28437fac6aba2 |date=7 March 2022 }}; news.com.au; 1 March 2022</ref> Die [[Letland|Letse]] eerste minister, Krisjanis Karins, het hom ook met Hitler vergelyk en gesê hy is 'n "misleidende outokraat wat vir miljoene ellende veroorsaak" en dat "Poetin teen [[demokrasie]] veg (...) As hy Oekraïne aanval, kan dit teoreties enige ander Europese land wees."<ref>[https://www.reuters.com/world/europe/eu-launch-new-sanctions-against-russia-over-barbaric-attack-ukraine-2022-02-24/ EU targets Russian economy after 'deluded autocrat' Putin invades Ukraine]; ''Reuters.com''; 25 February 2022</ref><ref>[https://www.reuters.com/world/europe/latvias-pm-says-putin-his-regime-need-be-isolated-world-2022-02-24/ Latvia's PM says Putin and his regime need to be isolated from the world]; ''Reuters.com''; 25 February 2022</ref> [[Litaue]] se minister van buitelandse sake, Gabrielius Landsbergis, het gesê: "Die geveg om Oekraïne is 'n geveg om Europa. As Poetin nie daar gestop word nie, sal hy verder gaan."<ref>[https://www.irishtimes.com/news/world/europe/eu-to-impose-unprecedented-sanctions-on-russia-as-leaders-meet-1.4811001 EU to impose unprecedented sanctions on Russia as leaders meet]; ''The Irish Times'']; 24 February 2022</ref> President [[Emmanuel Macron]] van [[Frankryk]] het gesê Poetin "lei homself om die bos".<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2022/03/03/world/europe/putin-macron-call.html|title=A Putin-Macron call leaves France persuaded that Russia wants 'control of all of Ukraine|work=The New York Times|first1=Aurelien|last1=Breeden|first2=Anton|last2=Troianovski|date=3 March 2022|access-date=20 March 2023}}</ref> Volgens die Britse premier [[Boris Johnson]] is Poetin ook 'n "diktator" wat 'n "vlaag geweld teen 'n Slawiese medevolk geloods het".<ref>[https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/boris-johnson-putin-russia-speech-ukraine-war-b2022309.html Boris Johnson brands Putin 'dictator' and vows to end 'hideous and barbaric' Ukrainian war]; ''The Independent''; 24 February 2022</ref> Op 31 Desember 2022 het Poetin 'n Nuwejaarsboodskap gelewer voor 'n groep soldate en ander lede van die Russiese weermag. Vrae is gestel of dit werklike soldate was, of [[akteur]]s. Die BBC het gesigserkenning gebruik om minstens vyf van die mense in die boodskap uit te ken as bondgenote en werkers van Poetin, en nie soldate nie. 'n Blonde vrou wat agter Poetin gestaan het, is geïdentifiseer as Larisa Sergoechina, 'n lid van die politieke party [[Verenigde Rusland]] in die streekparlement van die Nowgorodstreek. Sy het in ander openbare optredes van Poetin verskyn as 'n soldaat, matroos en lid van 'n kerkgemeenskap.<ref>{{Cite web |title = Ukraine war: What does facial recognition software make of Putin's backdrop crowd? |url = https://www.bbc.com/news/64189366 |date = 6 January 2023 |author1=Jake Horton |author2=Adam Robinson |author3=Paul Myers |access-date = 7 January 2023 |publisher = BBC |language = en }}</ref> == 2024 Presidensiële verkiesing == Tydens die presidensiële verkiesing wat gehou is tussen 15 en 17 Maart 2024 is Poetin met 'n oorweldigende meerderheid van die totale stemme uitgebring ('n rekord van 77% van stemgeregtigdes het tydens die verkiesing gestem) vir 'n vyfde termyn as president verkies, <ref> https://www.rt.com/russia/594613-putin-election-results-final/ Besoek op 21 Maart 2024</ref> Hy het 87.28% (76.2 miljoen stemme) van die stemme op hom verenig. Poetin se teenstanders in die verkiesing, die Kommunistiese Party-kandidaat Nikolay Kharitonov, Vladislav Davankov van die New People-party en Leonid Slutsky van die Liberale Demokrate, het onderskeidelik 4,31%, 3,85% en 3,2% van die stemme ontvang, volgens Rusland se Sentrale Verkiesingskommissie. Dit was die eerste keer dat Rusland se nuut-ingelyfde streke, [[Volksrepubliek Loehansk|Loehansk]], [[Volksrepubliek Donetsk|Donetsk]], [[Cherson-oblast|Cherson]] en [[Zaporizjzja-oblast|Zaporizjzja]] deelgeneem het aan die presidensiële verkiesing. Die inhuldiging van die verkose president is geskeduleer vir 7 Mei 2024. == Openbare beeld == === Meningspeilings === [[Lêer:Putin Approval Rating 2000-2008.PNG|250px|duimnael|Stemme vir (blou) en teen (rooi) Poetin in sy agt jaar as president.]] Volgens meningspeilings deur die nieregeringsorganisasie Lewada-sentrum het Poetin se gewildheid in Junie 2007 op 81&nbsp;persent gestaan, die hoogste van enige leier ter wêreld.<ref>{{cite news |last=Madslien |first=Jorn |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6265068.stm |title=Russia's economic might: spooky or soothing? |publisher=BBC News |date=4 Julie 2007 |access-date=2 Maart 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120306200600/http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6265068.stm |archive-date= 6 Maart 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Sy gewildheid was nooit laer as 50% tot aan die einde van sy tweede termyn as president nie. Waarnemers glo dit is daaraan te danke dat die lewenstandaarde in Rusland tydens sy bewind aansienlik gestyg het en die land hom laat geld op die wêreldtoneel.<ref>[http://www.oprosy.info/news.php?extend.25 Quarter of Russians Think Living Standards Improved During Putin's Rule] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130731141629/http://www.oprosy.info/news.php?extend.25 |date=31 Julie 2013 }}, Oprosy.info, 27 Maart 2007.</ref><ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/guest_contributors/article2994651.ece No wonder they like Putin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525073652/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/guest_contributors/article2994651.ece |date=25 Mei 2010 }} deur Norman Stone, 4 Desember 2007, The Times.</ref> In ’n gesamentlike meningspeiling deur World Public Opinion in die VSA en die Lewada-sentrum in Junie-Julie 2006 is bevind "nie die Russiese of die Amerikaanse publiek is oortuig daarvan dat Rusland in ’n anti-demokratiese rigting beweeg nie" en "Russe steun oor die algemeen Poetin se konsentrasie van politieke mag asook die hernasionalisering van Rusland se olie- en gasnywerheid."<ref name=wpo_org_g8>[http://www.worldpublicopinion.org/pipa/articles/breuropera/224.php?nid=&id=&pnt=224&lb=breu Russians Support Putin's Re-Nationalization of Oil, Control of Media, But See Democratic Future] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150528012557/http://www.worldpublicopinion.org/pipa/articles/breuropera/224.php?nid=&id=&pnt=224&lb=breu |date=28 Mei 2015 }} – World Public Opinion.org</ref> ’n 2005-peiling toon aan dat drie keer soveel Russe voel Rusland is "meer demokraties" onder Poetin as onder Jeltsin of Michail Gorbatsjof. Dieselfde aantal mense het gevoel menseregte is beter onder Poetin as onder Jeltsin.<ref>[http://www.npetro.net/resources/opendemocracy.pdf Russia through the looking-glass] openDemocracy URL besoek op 16 April 2008.</ref> === Menings oor Poetin === Poetin was in 2007 die tyskrif ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' se Persoon van die Jaar.<ref>Adi Ignatius. [http://www.time.com/time/specials/2007/personoftheyear/article/0,28804,1690753_1690757_1690766,00.html Person of the Year 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130826130830/http://www.time.com/time/specials/2007/personoftheyear/article/0,28804,1690753_1690757_1690766,00.html |date=26 Augustus 2013 }}, ''Time''.</ref> In April 2008 was hy op die lys van ''Time'' se 100 Invloedrykste Mense in die Wêreld.<ref>Albright, Madeleine. [http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1733748_1733757_1735578,00.html "Vladimir Putin"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130825134000/http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1733748_1733757_1735578,00.html |date=25 Augustus 2013 }}, ''Time''. URL besoek op 1 Mei 2008.</ref> Op 4 Desember 2007 het die voormalige [[Sowjetunie|Sowjet]]<nowiki/>leier [[Michail Gorbatsjof]] gesê Poetin het "Rusland uit die chaos getrek", asook dat hy verseker is van ’n plek in die geskiedenis, hoewel hy (Gorbatsjof) dink mediavryheid word onderdruk en dat verkiesings nie verloop volgens die demokratiese riglyne wat Poetin belowe het nie.<ref>Struck, Doug. [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/12/04/AR2007120402218.html "Gorbachev Applauds Putin's Achievements"], ''The Washington Post'', 5 Desember 2007.</ref> In 2009 het Gorbatsjof ook beweer die parlement of regstelsel in Rusland is nie waarlik vry nie.<ref>{{cite news |url=http://www.sueddeutsche.de/959387/023/2788090/Gorbatschow-geht-Putin-an.html |title=Gorbatschow geht Putin an |publisher=Süddeutsche Zeitung |date=7 Maart 2009 |access-date=6 Maart 2012 |language=Duits |archive-url=https://web.archive.org/web/20130802010836/http://www.sueddeutsche.de/959387/023/2788090/Gorbatschow-geht-Putin-an.html |archive-date=2 Augustus 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Desember 2011, tydens die betogings oor die uitslag van die Russiese parlementêre verkiesing, het Gorbatsjof Poetin gekritiseer omdat hy vir ’n derde termyn president wil wees en het hy Poetin aangeraai om uit die politiek te tree. Poetin se perswoordvoerder, Dmitri Peskof, het as volg daarop gereageer: " ’n Voormalige leier, wat basies verantwoordelik was vir die verbrokkeling van sy land, gee raad aan die persoon wat kan keer dat Rusland dieselfde paadjie loop."<ref>{{cite web |url=http://korrespondent.net/russia/1298314-press-sekretar-putina-otvetil-gorbachevu |title=Пресс-секретарь Путина ответил Горбачёву |work=Korrespondent |date=25 Desember 2011 |access-date=6 Maart 2012 |language=Russies |archive-url=https://web.archive.org/web/20120418154018/http://korrespondent.net/russia/1298314-press-sekretar-putina-otvetil-gorbachevu |archive-date=18 April 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In kabelgramme van die VSA-ambassade wat in 2010 deur [[Wikileaks]] gepubliseer is, is Poetin die "alpha dog" genoem en is hy vergelyk met [[Batman]], terwyl Dmitri Medwedef met Batman se vennoot Robin vergelyk is. Poetin het dit "lasterlik" genoem.<ref>Parfitt, Tom. [http://www.guardian.co.uk/world/2010/dec/01/wikileaks-row-putin-reaction-batman-robin "WikiLeaks row: Putin labels US embassy cables 'slanderous'"], ''The Guardian'', 1 Desember 2010.</ref> === Reklame === Poetin se naam en beeld word wyd gebruik in advertensies en vir handelsname.<ref name="Superputin" /> Van die produkte wat sy naam dra, is Putinka-wodka, PuTin-blikkieskos, Gorbusha Putina-kaviaar en T-hemde met sy gesig op.<ref>[http://www.gazeta.spb.ru/12122-0/ Как используется бренд "Путин": зажигалки, икра, футболки, консервированный перец] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402153600/http://www.gazeta.spb.ru/12122-0/ |date= 2 April 2015 }} Gazeta, 30 November 2007.</ref> === Poetin se avonture === [[Lêer:Vladimir Putin beefcake-2.jpg|duimnael|200px|links|Poetin vang vis in [[Tiwa]], 2007.]] Poetin hou dikwels in die media die beeld voor van ’n sportiewe, macho buitelugmens en wys sy fisieke vermoëns deur byvoorbeeld aan gevaarlike aktiwiteite en sportsoorte deel te neem.<ref name="abcnews.go.com" /> In 2007 het die koerant ''Komsomolskaja Prawda'' ’n groot foto gepubliseer van Poetin sonder sy hemp wat in die [[Siberië|Siberiese]] berge vakansie hou onder die opskrif: "Wees soos Poetin."<ref name=putin-shirtless>{{cite news |author=The Associated Press |url=http://www.cbc.ca/world/story/2007/08/22/putin-shirtless.html |title=Putin gone wild: Russia abuzz over pics of shirtless leader. |publisher=Cbc.ca |date=22 Augustus 2007 |access-date=2 Maart 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100215205117/http://www.cbc.ca/world/story/2007/08/22/putin-shirtless.html |archive-date=15 Februarie 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Sulke fotodekking is volgens die tydskrif Wired deel van ’n beeldpoets-veldtog wat hom met opset uitbeeld as die macho superheld wat in beheer is.<ref name=Superputin>{{cite news |last=Rawnsley |first=Adam |title=Pow! Zam! Nyet! ‘Superputin’ Battles Terrorists, Protesters in Online Comic |url=http://www.wired.com/dangerroom/2011/05/pow-zam-nyet-superputin-battles-terrorists-protesters-in-online-comic/ |access-date=27 Mei 2011 |newspaper=Wired |date=26 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131210201700/http://www.wired.com/dangerroom/2011/05/pow-zam-nyet-superputin-battles-terrorists-protesters-in-online-comic/ |archive-date=10 Desember 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ander voorbeelde van waar Poetin sulke macho avonture beleef, is:<ref name=badass>[http://www.cracked.com/article_19128_7-reasons-vladimir-putin-worlds-craziest-badass.html 7 Reasons Vladimir Putin Is the World's Craziest Badass] cracked.com</ref> * ''Die vlieg van militêre stralers''. Poetin het in 2000 ’n Soechoi Su-27-vegterstraler oor Tsjetsjnië gevlieg en in 2005 op ’n lugskou ’n [[Toepolef Tu-160]] supersoniese bomwerper.<ref name="badass" /> * ''Gevegskuns''. Poetin het op 5 September 2000 sy talent in gevegskuns by die Kodokan-instituut in [[Tokio]] gewys en sedertdien verskeie kere elders.<ref name="badass" /> * ''Avonture in die natuur''. Op ’n besoek aan [[Tiwa]] in Augustus 2007 het hy perdgery, visgevang, in ’n vlot op ’n rivier gevaar en feitlik kaalbors in ’n koue Siberiese rivier geswem.<ref name="putin-shirtless" /> In Augustus 2009 het hy dit weer gedoen.<ref>[https://archive.is/20120717044201/premier.gov.ru/visits/ru/6122/events/4678/index.html В.В.Путин взял в понедельник однодневный отпуск и провёл его в Тыве] premier.gov.ru</ref> * ''Afgedaal in ’n meer''. Op 1&nbsp;Augustus 2009 het Poetin 1&nbsp;395&nbsp;m ver in ’n [[onderwatervaartuig]] afgedaal na die bodem van die [[Baikalmeer]], die diepste meer in die wêreld. Op die bodem het hy oor ’n hidrofoon met joernaliste gepraat.<ref>[https://archive.is/20120720152536/premier.gov.ru/visits/ru/6120/events/4661/index.html В.В.Путин, находящийся с рабочей поездкой в Сибирском федеральном округе, совершил спуск на глубоководном аппарате «Мир» на дно озера Байкал] premier.gov.ru</ref> * ''Tier verdoof''. In 2008 het Poetin die Oessoeri-park besoek en ’n Amoer-tier wat uit ’n strik losgekom het, met ’n verdowingsmiddel geskiet. Daarna het hy die tier se tande help meet.<ref name="putin-shirtless" /> * ''Ysbeer verdoof''. In April 2010 het Poetin na die Noordpool-gebied gereis, waar hy ’n ysbeer verdoof en ’n satellietmerker aan hom help sit het.<ref>[http://www.foxnews.com/world/2010/04/29/putin-attaches-satellite-tag-tranquilized-polar-bear-russias-arctic/ Putin attaches satellite tag to tranquilized polar bear in Russia's Arctic] foxnews.com</ref> * ''Motorfiets ry''. In Julie 2010 het Poetin by ’n motorfietsfees in [[Sewastopol]] opgedaag op ’n [[Harley-Davidson]].<ref name="badass" /><ref name=Polgueva>{{cite news |last=Polgueva |first=Ekaterina |title=Ангел Ада Абаддон |url=http://www.sovross.ru/modules.php?name=News&file=article&sid=58086 |newspaper=Sowjetskaja Rossija |date=27 Julie 2010 |language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20150819025922/http://www.sovross.ru/modules.php?name=News |archive-date=19 Augustus 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Brandbestryding uit die lug''. In Augustus 2010 het ’n Russiese TV-stasie beeldmateriaal gewys van waar Poetin die medevlieënier is van ’n Berijef Be-200-brandbestrydingsvliegtuig en water op ’n brand gooi tydens ’n ernstige bosbrandkrisis in Rusland.<ref name="Superputin" /><ref name="badass" /> * ''Walvis skiet met ’n pyl''. In Augustus 2010 het Poetin ’n walvis met ’n pyl uit ’n kruisboog geskiet aan die kus van die [[Kamtsjatka-skiereiland]] as deel van ’n eko-opsporingsoperasie, terwyl hy hom op ’n rubberboot op die see gebalanseer het.<ref name="badass" /><ref>[http://www.msnbc.msn.com/id/38851148/ns/world_news-europe/ Using crossbow, Putin fires darts at whale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121124071346/http://www.msnbc.msn.com/id/38851148/ns/world_news-europe/ |date=24 November 2012 }} msnbc.msn.com</ref> * '' ’n Renmotor bestuur''. Poetin het op 7 November 2010 ’n [[Formule 1]]-motor in Sint Petersburg getoets en ’n maksimum snelheid van 240&nbsp;km/h gehaal.<ref name="badass" /><ref name=rg.ru>[http://www.rg.ru/2010/11/08/bolid.html Премьер-гонка: Владимир Путин протестировал болид "Формулы-1"]</ref> * ''Skubaduik''. Poetin het op 11 Augustus 2011 ge[[skubaduik]] op ’n argeologiese terrein in Taman-baai.<ref name=tetis.ru>[http://www.tetis.ru/?p=divenews&id=1578 Путин погрузился с аквалангом на дно Таманского залива] tetis.ru</ref> === Poetin se talente === [[Lêer:Vladimir Putin singing Blueberry Hill.ogv|duimnael|250px|Poetin sing ''Blueberry Hill'' op ’n konsert ten bate van liefdadigheid.]] Op 17 Januarie 2009 het ’n skildery deur Poetin, ''Узор на заиндевевшем окне'' (''Patroon op ’n Ruigryp-bedekte Venster''), wat hy in 2008 gemaak het, die hoogste prys behaal op ’n welsynveiling in Sint Petersburg – dit het 37 miljoen roebels gehaal.<ref name=putin-painting>[http://ria.ru/society/20090117/159499680.html Картина Путина стала самым дорогим лотом на аукционе в Петербурге] RIAN</ref> Dit is gemaak as deel van ’n reeks skilderye deur beroemde Russe. Poetin speel graag klavier en sing. Op 11 Desember 2010, op ’n konsert ten bate van liefdadigheid in Sint Petersburg, het hy ''Blueberry Hill'' gesing en klaviergespeel. Die konsert is bygewoon deur verskeie Hollywood- en Europese sterre soos [[Kevin Costner]], [[Sharon Stone]], [[Alain Delon]] en [[Gérard Depardieu]]. Hy het ’n staande ovasie gekry.<ref>[http://www.nonprofitquarterly.org/index.php?option=com_content&view=article&id=7996:putin-sings-blueberry-hill-for-charity&catid=155:nonprofit-newswire&Itemid=986 Putin Sings Blueberry Hill for Charity]</ref><ref name=putin-piano>[http://www.dp.ru/a/2010/12/11/Vladimir_Putin_sigral_na/ Владимир Путин сыграл на рояле "С чего начинается родина"]</ref> === Poetin in moderne kuns === [[Lêer:Part of Superputin strip 3 by Sergei Kalenik.png|duimnael|200px|links|’n Toneel uit die ''Superputin''-strokiesprent.]] ’n Russiese fliek, ''A Kiss not for Press'', is in 2008 op DVD uitgereik. Dit is glo gebaseer op die biografie van Poetin en sy vrou, Ljoedmila.<ref>[http://news.bbc.co.uk/hi/russian/entertainment/newsid_7228000/7228535.stm Фильм о любви человека, похожего на Путина] BBC</ref> Dobby, ’n elf van die ''[[Harry Potter]]''-flieks, lyk glo baie soos Poetin,<ref>[http://www.nytimes.com/2003/02/02/weekinreview/putin-dobby-and-the-axis-of-weirdness.html Putin, Dobby And the Axis Of Weirdness] nytimes.com</ref> so ook Daniel Craig in sy rol as [[James Bond]].<ref>[http://www.telegraph.co.uk/culture/film/3562009/Daniel-Craig-Quantum-of-Solace.html Daniel Craig: Quantum of Solace] telegraph.co.uk</ref> Daar is verskeie liedjies oor Poetin. Van die gewildstes is: * ''Такого, как Путин'' – '' ’n Man soos Poetin'' deur Singing Together<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=_OFOPd6pgjI Такого, как Путин]</ref> * ''Гороскоп (Путин, не ссы!)'' – ''Horoskoop (Poetin, Moenie Pis Nie!)'' deur Uma2rman<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=QbuYSVfktck Гороскоп (Путин, не ссы!)]</ref> * ''ВВП'' – ''WWP'' deur die [[Tadjikistan]]se sanger Tolibjon Koerbanchanof (Толибджон Курбанханов)<ref>{{Cite web |url=http://www.youtube.com/watch?feature=v=RcnQ9imDrWk |title=ВВП |access-date=10 Maart 2012 |archive-date=25 Februarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130225103946/http://www.youtube.com/watch?feature=v=RcnQ9imDrWk |url-status=dead }}</ref><ref>[http://articles.businessinsider.com/2012-02-13/europe/31054031_1_prime-minister-putin-vladimir-vladimirovich-putin-vvp WATCH: No One In Russia Can Work Out If This Pro-Putin Dance-Pop Song Is Sincere — Or Satire] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130207181430/http://articles.businessinsider.com/2012-02-13/europe/31054031_1_prime-minister-putin-vladimir-vladimirovich-putin-vvp |date=2013-02-07 }} businessinsider.com</ref> Poetin is ook die onderwerp van Russiese grappies en ''tsjastoesjkas'' (volksgedigte), soos die gewilde liedjie ''[Voor Poetin] Daar Was Geen Orgasme'' in die komediefliek ''День выборов'' (''Die Dag van die Verkiesing'').<ref>[http://www.sergeysv.net/songs/?id=ne-bylo-orgazma Частушки (Не было оргазма)]</ref> Poetin verskyn in ’n inkleurboek vir kinders ''[http://www.lenta.ru/photo/2011/10/06/vovaanddima/ Wowa en Dima]'',<ref>[http://www.lenta.ru/photo/2011/10/06/vovaanddima/ Вова и Дима] Lenta.ru</ref> waarin hy en Medwedef geteken word as soet seuntjies, en in ’n aanlyn-strokiesprent, Superputin, waar hy en Medwedef eers as superhelde en dan as aardmannetjies uitgebeeld word.<ref>[http://www.superputin.ru/ Superputin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160430062142/http://www.superputin.ru/ |date=30 April 2016 }} Amptelike webtuiste</ref> === Poetinismes === Poetin het al vorendag gekom met ’n groot aantal gewilde gesegdes, bekend as "poetinismes".<ref name=putinisms>[http://news.bbc.co.uk/hi/russian/russia/newsid_3535000/3535811.stm Путинизмы - "продуманный личный эпатаж"?] BBC {{ru}}</ref> Baie van hulle is vir die eerste keer gehoor tydens sy jaarlikse vraag-en-antwoord-konferensies, waar hy vrae beantwoord het van joernaliste en ander mense in die ateljee, asook van Russe regdeur die land wat inbel. Poetin is bekend vir sy skerp tong en antwoorde.<ref name="putinisms" /> Voorbeelde van sy gesegdes sluit in:<ref name=rian-putinisms>[http://ria.ru/politics/20080507/106744531.html 20 высказываний Путина, ставших афоризмами] RIAN</ref> [[Lêer:Vladimir Putin-6.jpg|duimnael|250px|Poetin wys tydens een van sy V&A-konferensies na iemand met sy "magsimbool".]] * ''Мочить в сортире'' – ''In die toilet smyt''. Een van die eerste "poetinismes" wat hy in September 1999 gebruik het toe hy belowe het om van terroriste ontslae te raak, waar hulle hulle ook al bevind, ook in die toilet.<ref name="rian-putinisms" /> In 2010 het hy ook belowe om terroriste "uit die bodem van ’n riool te pluk" (''выковырять со дна канализации'').<ref>[http://www.izvestia.ru/news/360123 Премьер-министр Владимир Путин: Их нужно выковырять со дна канализации] izvestia.ru</ref> * ''Она утонула'' – ''Dit het gesink''. Poetin se kort antwoord op ’n vraag van [[Larry King]] in September 2000 oor wat met die Russiese duikboot [[K-141 Koersk|Koersk]] gebeur het.<ref name="rian-putinisms" /> Hy is baie gekritiseer oor wat as ’n siniese antwoord beskryf is. Dit het gelei tot ’n nuwe soort grap: ’n kort, vanselfsprekende antwoord op enige vraag wat begin met "Wat het gebeur met . . . ?" * ''Пахал, как раб на галерах'' – ''Afgesloof soos ’n slaaf op ’n galei''. Dis hoe Poetin sy werk as Russiese president van 2000 tot 2008 beskryf het tydens ’n V&A-konferensie in Februarie 2008.<ref name="putinisms" /> Die gesegde het nie net gewild geword nie, dit het ook gelei tot die bynaam "Krap" vir Poetin op die internet – как раб (''kak rab'', "soos ’n slaaf") klink in Russies baie soos как краб (''kak krab'', "soos ’n krap"). * ''От мёртвого осла уши'' – ''Ore van ’n dooie donkie''. Volgens Poetin is dit wat [[Letland]] sou kry in plaas van die provinsie Pitalofski in Wes-Rusland waarop Letland aanspraak gemaak het in ’n geskil oor grondgebied. * ''Шакалить у иностранных посольств'' – ''Jakkalsstreke by buitelandse ambassades''. Poetin se mening oor die optrede van ’n sekere deel van die Russiese opposisie, wat volgens hom nie baie steun by die Russiese publiek het nie en dus geld en steun vra by buitelandse regerings.<ref>[http://www.dw.de/dw/article/0,,2960021,00.html Путин: оппозиция "шакалит" у зарубежных фондов и правительств]</ref> * ''Как минимум государственный деятель должен иметь голову.'' – '' ’n Staatsleier moet eerder ’n kop hê''. Poetin se reaksie op [[Hillary Clinton]] se bewering dat Poetin nie ’n siel het nie. Hy het ook voorgestel dat buitelandse betrekkinge gebou word op die fundamentele belange van die onderskeie state eerder as op emosie.<ref name="rian-putinisms" /> * ''Всё выковыряли из носа и размазали по своим бумажкам.'' – ''Hulle het dit uit hul neuse gekrap en oor hul papier gesmeer.'' Dit was sy antwoord op ’n vraag op ’n nuuskonferensie in Februarie 2008 of hy die rykste man in Europa is, soos sekere koerante beweer, en dat as dit so is hy moet sê hoe hy sy geld gemaak het.<ref name=press_conference_feb_2008>[http://president.kremlin.ru/appears/2008/02/14/1327_type63380type82634_160108.shtml The President's annual press conference for the Russian and foreign media] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081026141144/http://president.kremlin.ru/appears/2008/02/14/1327_type63380type82634_160108.shtml |date=26 Oktober 2008 }}, 14 Februarie 2008, Kremlin.ru</ref> * ''Ручку верните'' – ''Gee terug my pen''. Hy het dit gesê aan die nywerheid-oligarg Oleg Deripaska nadat hy Deripaska op 4 Junie 2009 gedwing het om ’n ooreenkoms met Poetin se pen te onderteken om ’n sosiaal-ekonomiese krisis op te los op die dorp Pikaljowo. Daar is daarna na Poetin se pen verwys as sy "magsimbool".<ref>[http://www.dw3d.de/dw/article/0,,4324131,00.html Блогозрение: Волшебная ручка Путина]</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Vladimir Putin|Wladimir Poetin}} * [https://web.archive.org/web/20030908005515/http://www.kremlin.ru/eng/ Amptelike webtuiste van die president van Rusland, in Engels] * [http://www.theatlantic.com/doc/200503/starobin The Accidental Autocrat], in ''The Atlantic Monthly'', Maart 2005 (kan subskripsie vereis) * [http://www.russianspy.org/category/vladimir-putin/ RussianSpy: Vladimir Putin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071216000415/http://www.russianspy.org/category/vladimir-putin/ |date=16 Desember 2007 }} * [http://www.fightingarts.com/content01/putin.html Putin and his judo activities] * [http://www.ft.com/cms/s/0/80e5e8a8-a81d-11dc-9485-0000779fd2ac.html?nclick_check=1 An apparatchik president? Why Russia expects Putin to stay on at Medvedev’s side] deur Neil Buckley en Catherine Belton, [[Financial Times]], 11 Desember 2007 * [http://wciom.com/ VCIOM in English] {{Voorbladster}} {{Leiers SuRu}} {{BRICS}} {{Huidige leiers van die G8}} {{Huidige leiers van die G20}} {{Huidige staatshoofde van die G20}}{{APEC-leiers}}{{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Poetin, Wladimir}} [[Kategorie:Eerste Ministers van Rusland]] [[Kategorie:Presidente van Rusland]] [[Kategorie:Adjunk-premiers]] [[Kategorie:Diktators]] [[Kategorie:Geboortes in 1952]] [[Kategorie:Lewende mense]] fygblm05bqr0552g496mdelpptxhdul 0 9291 2964375 2955783 2026-09-01T18:46:24Z Oesjaar 7467 Sintaksfout 2964375 wikitext text/x-wiki [[Lêer:User-FastFission-brain.gif|frame|regs|[[Magnetiese resonansie tomografie]]se opname van die menslike brein]] Die '''brein''' (ook bekend as '''harsings''') in gewerwelde diere vorm die middelpunt van die [[senuweestelsel]]. Dit bestaan ook uit 'n groot aantal [[Neuron|senuweesel]]le en ander [[sel (biologie)|selle]] wat 'n ondersteunende rol speel. Die brein koördineer, beheer en reguleer verskillende funksies en liggaamsprosesse van 'n organisme. Daar word ook 'n aantal [[hormoon|hormone]] in die brein vervaardig. Die mens se brein word as uniek beskou, alhoewel dit in breë trekke met dié van [[aap|ape]] ooreenstem. Die mensebrein bevat sowat 86 [[miljard]] selle,<ref name = pet1>[https://www.youtube.com/watch?v=24AsqE_eko0 Groundbreaking Discoveries About Human Brain and Neuronal Complexity], Anton Petrov, YouTube</ref> benewens ondersteuningselle, en stel die mens in staat tot gevorderde probleemoplossing benewens verbeelding-, taal- en [[spraak]]<nowiki>vermoëns</nowiki>.<ref name="hybw">{{cite web |last1=Freudenrich |first1=Craig |last2=Boyd |first2=Robynne |title=How Your Brain Works |url= https://science.howstuffworks.com/life/inside-the-mind/human-brain/brain.htm |date=2017 |website=HowStuffWorks |access-date=15 November 2017 |language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20200420234023/https://science.howstuffworks.com/life/inside-the-mind/human-brain/brain.htm |archive-date=20 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Konneksies tussen breindele, asook volgehoue integrasie (leervermoë) na [[adolessensie]] onderskei die mensbrein van 'n dierbrein. Die mensbrein gaan op gevorderde ouderdom voort om te leer, maar is ook uitgelewer aan versteurings en siektes wat uniek aan mense is.<ref name = pet1/> Wetenskaplike studie van die brein word [[neurowetenskap]] of [[neurobiologie]] genoem. Die inwendige organe van ons liggaam word deur beenstrukture beskerm, en daarom is dit heeltemal natuurlik dat die brein en die rugmurg, die fynste en gevoeligste van alle organe, in die stewige kas wat deur die skedel en die massiewe ruggraat gevorm word, geplaas is. Die grootharsings maak die grootste deel van die brein uit. Dit is 'n baie sagte, ovaalvormige orgaan. Die gemiddelde [[massa]] van 'n man se brein is sowat 1,2 kg en die van 'n vrou 1,1 kg (omtrent 1/50 van die totale massa van die [[liggaam]]). == Die grootharsings en die kleinharsings == Dit is die ware brein; die buitenste deel bestaan uit 'n grys stof wat skors genoem word, en die binneste deel uit 'n wit stof. Die skors bestaan in hoofsaak uit die selliggame en die wit stof uit die dendriete en aksone. Die hele brein is oortrek met voue van verskillende diepte. Hulle word splete genoem. Die diep splete verdeel die brein in verskillende dele, die sogenaamde ''lobbe''. == Regterhelfte van die brein == Op die deursnee hiernaas kan ons sien hoe ingewikkeld die onderste deel van die brein is vanweë die verskillende strukture wat daar gesetel is. Hulle is: Die hersenbalk (''corpus callosum''), 'n konvekse, wit struktuur, wat die twee helftes van die brein aan hul onderpunte met mekaar verbind. Die serebrale kamers, holtes wat met mekaar in verbinding is. Die oogsenukruising, die plek waar die regterkantse gesigsenuwee kruis. Die hersenaanhangsel, ʼn baie belangrike [[klier]]. Sy produkte word in die [[bloed]] gestort en het 'n belangrike uitwerking op die ontwikkeling van die hele liggaam. Die kleinharsings, 'n orgaan van sowat 7-10&nbsp;cm lank, 6&nbsp;cm breed en 5&nbsp;cm dik. Die kleinharsings bestaan uit twee helftes en 'n klein, sentrale deel wat as die wurmpie (''vermis'') bekend staan. Die kleinharsings is veral verantwoordelik vir die liggaamsbalans. == Funksies == Die brein beheer liggaamstemperatuur, hartritme en asemhaling. Dit is die ontvanger van sensoriese inligting omtrent die liggaam en buitewêreld via die sig-, gehoor-, reuk-, smaak- en tas[[sintuig|sintuie]]. Dit beheer en kommunikeer verskillende spierspannings of liggaamsbewegings wanneer 'n mens of dier swem, loop, stil staan, sit of kommunikeer. Dit stel 'n mens in staat om te dink, te droom en te [[redeneer]] en om [[emosie]]s te ervaar.<ref name="hybw"/> === Waarneming === Elke sensoriese stelsel begin by gespesialiseerde reseptorselle, soos die fotoreseptorselle in die retina van die oog of die vibrasiegevoelige haarselle in die slakkehuis van die oor. Die aksone van dié selle loop na die rugmurg of die brein, waar hulle hulle seine na 'n eerste-orde sensoriese kern oordra wat aan een bepaalde sintuiglike modaliteit gewy is. Dié primêre kern stuur die inligting na hoërorde-gebiede vir dieselfde modaliteit, en uiteindelik word die seine deur 'n oorskakelpunt in die talamus na die serebrale korteks gestuur, waar die tersaaklike kenmerke onttrek en met seine uit ander sensoriese stelsels geïntegreer word. Benewens die inligting oor lig, klank, temperatuur en die posisie van die liggaam in die ruimte, wat die mens ontvang, het party diere bykomende sintuie, soos die infrarooi hittesin van slange, die magneetveldsin van sommige voëls en die elektriese veldsin wat hoofsaaklik by waterdiere voorkom. === Motoriese beheer === Motoriese stelsels is die dele van die brein wat by die inisiëring van liggaamsbewegings betrokke is. Buiten die spiere wat die oog beheer, word al die willekeurige spiere van die liggaam regstreeks deur motorneurone in die rugmurg en die agterbrein geïnnerveer. Dié rugmurgneurone word sowel deur senuweebane binne die rugmurg self as deur dalende insette uit die brein beheer: die eie bane van die rugmurg verrig baie reflekse en bevat patroongenerators vir ritmiese bewegings soos loop of swem, terwyl die dalende verbindings uit die brein fyner beheer moontlik maak. Die brein bevat verskeie motoriese gebiede wat regstreeks na die rugmurg projekteer. Op die laagste vlak is die gebiede in die verlengde murg en die pons, wat gestandaardiseerde bewegings soos loop, asemhaling of sluk beheer; op 'n hoër vlak lê gebiede in die middelbrein, en op die hoogste vlak die primêre motoriese korteks, 'n strook weefsel aan die agterste rand van die frontale lob. Die primêre motoriese korteks stuur nie net projeksies na die onderliggende motoriese gebiede nie, maar ook 'n groot projeksie regstreeks na die rugmurg, wat presiese willekeurige beheer oor die fyn besonderhede van bewegings moontlik maak. Ander gebiede, soos die premotoriese korteks, die basale ganglia en die kleinharsings, oefen 'n sekondêre invloed uit deur na die primêre motoriese gebiede te projekteer. === Slaap === Baie diere wissel in 'n daaglikse siklus tussen slaap en waak. 'n Sleutelonderdeel van die slaapstelsel is die suprachiasmatiese kern, 'n klein deel van die hipotalamus wat net bo die punt lê waar die gesigsenuwees van die twee oë kruis. Dié kern bevat die liggaam se sentrale biologiese klok: sy neurone toon aktiwiteitsvlakke wat met 'n periode van omtrent 24 uur styg en daal – die sirkadiese ritme – wat deur ritmiese veranderinge in die uitdrukking van 'n stel "klokgene" gedryf word. Die kern hou steeds tyd al word dit uit die brein verwyder en in 'n bak warm voedingsoplossing geplaas, maar dit ontvang normaalweg inset van die gesigsenuwees af sodat die daaglikse lig-donker-siklus die klok kan kalibreer. === Homeostase === Vir enige dier verg oorlewing dat 'n verskeidenheid parameters van die liggaamstoestand binne 'n beperkte trek gehou word: onder meer die temperatuur, die watergehalte, die soutkonsentrasie in die bloed, die bloedglukose- en die bloedsuurstofvlak. Die vermoë van 'n dier om dié innerlike omgewing te reguleer, staan as homeostase bekend, en die handhawing daarvan is een van die brein se kernfunksies. Die grondbeginsel daaragter is negatiewe terugvoer: wanneer 'n parameter van sy stelpunt afwyk, wek sensore 'n foutsein wat 'n reaksie uitlok wat die parameter na sy optimum terugstoot. By gewerweldes speel die [[hipotalamus]] – 'n klein gebied aan die basis van die voorbrein waarvan die grootte nie sy ingewikkeldheid of belang weerspieël nie – die grootste rol hierin. Die hipotalamus is 'n versameling klein kerne, waarvan die meeste by basiese biologiese funksies betrokke is. Verskeie van dié kerne ontvang inset van sensore in die wande van die bloedvate wat inligting oor temperatuur, natrium-, glukose- en suurstofvlakke oordra, en stuur uitsette na motoriese gebiede wat optrede kan uitlok om tekorte te herstel. Sommige uitsette gaan ook na die hipofise, die klein klier wat net onder die hipotalamus aan die brein geheg is en hormone in die bloedstroom afskei. === Motivering en geheue === Diere moet gedrag toon wat hulle oorlewing bevorder, soos die soek na voedsel, water, skuiling en 'n maat. Die motiveringstelsel in die brein hou die huidige stand van dié behoeftes in die oog en aktiveer gedrag om daaraan te voldoen. Dit werk grootliks deur 'n beloning-en-straf-meganisme: wanneer 'n bepaalde gedrag deur gunstige gevolge gevolg word, word die beloningsmeganisme geaktiveer, wat strukturele veranderinge in die brein meebring wat veroorsaak dat dieselfde gedrag later in soortgelyke omstandighede herhaal word, terwyl ongunstige gevolge die strafmeganisme aktiveer en die gedrag onderdruk. == Ontwikkeling == Die brein ontwikkel in 'n fyn georkestreerde reeks stadiums: van 'n eenvoudige swelling aan die voorkant van die senukoord in die vroegste embrioniese stadiums tot 'n ingewikkelde stel gebiede en verbindings. Neurone word in besondere sones met stamselle gevorm en migreer dan deur die weefsel na hulle uiteindelike plekke. Sodra hulle daar is, ontspruit hulle aksone en vind hulle weg deur die brein, waar hulle tak en uitstrek tot die punte hulle teikens bereik en sinaptiese verbindings vorm. In 'n aantal dele van die senuweestelsel word neurone en sinapse in die vroeë stadiums in oormaat gevorm, waarna die onnodige weer afgeknip word.<ref name="purves" /> By gewerweldes is die vroeë stadiums van die neurale ontwikkeling by alle spesies soortgelyk. Terwyl die embrio van 'n ronde klomp selle in 'n wurmagtige struktuur verander, word 'n smal strook ektoderm langs die middellyn van die rug tot die neurale plaat, die voorloper van die senuweestelsel. Die plaat vou na binne om die neurale voor te vorm, waarna die lippe van die voor saamsmelt om die senuweetube te omsluit – 'n hol koord van selle met 'n vloeistofgevulde ventrikel in die middel. Aan die voorpunt swel die tube tot die drie blasies wat die voorbrein, die middelbrein en die agterbrein word. In die volgende stadium verdeel die voorbrein in die telensefalon, wat die serebrale korteks en die basale ganglia sal bevat, en die diensefalon, wat die talamus en die hipotalamus sal bevat. == Bou == [[Lêer:Human brain NIH.jpg|duimnael|250px|'n Mens se brein]] Die brein bestaan uit drie hoofonderdele wat self ook verder onderverdeel kan word: * Die ''voorste brein'' of ''[[prosencephalon]]'' ** [[Telencephalon]] *** [[Neokortex]] = nuwe kors *** [[Basale ganglia]] *** [[Amygdala]] = amandelkern *** [[Hippokampus]] *** Laterale ventrikels ** [[Diencephalon]] *** [[Thalamus]] *** [[Hypothalamus]] *** [[Epithalamus]] *** Derde ventrikel * Die ''middelbrein'' of ''[[Mesencephalon]]'' ** [[Tectum]] = dak ** [[Tegmentum]] ** Serebrale brug * Die ''agterbrein'' of ''[[Rhombencephalon]]'' ** [[Metencephalon]] *** [[Cerebellum]] = kleinbrein *** [[pons (hersenen)|Pons]] *** Vierde ventrikel ** [[Myelencephalon]] *** [[Medulla oblongata]] = verlengde murg *** Vierde ventrikel == Algemene feite == [[Lêer:Mouse brain.jpg|duimnael|250px|'n Muis se brein]] Die brein word meestal in die [[kop]], bo-aan die [[werwelkolom]], van die dier aangetref waar die meeste van die sintuie geleë is waarmee die dier kontak met die buitewêreld maak. Daar is vroeër gemeen dat groot [[Sauropoda|sauropode]] soos die [[Brontosaurus]] twee stelle breine gehad het, waarvan die een aan die onderkant van die werwelkolom geleë was, om die vertragings van die seinoordrag oor die lang nek van hierdie groot diere te verminder. Vandag word dié uitleg verwerp: die verwyding in die heiligbeenstreek van die rugmurg is nie 'n tweede brein nie, maar 'n verdikking van die rugmurg self, vergelykbaar met die glikogeenliggaam van voëls. Die menslike brein neem 'n [[volume]] van ongeveer 1,6 [[liter]] in beslag en het 'n gewig van tussen 1 en 1,5 [[kilogram]]. Die brein is van die bloed in die liggaam geskei om te verseker dat vreemde stowwe nie in die verkeerde konsentrasies in die brein beland en skade aanrig nie. Hierdie bloed-brein skerm maak dit moeilik om medisyne te ontwikkel wat tot die brein kan deurdring. Alhoewel die brein uit senuweeselle en ondersteunende selle bestaan, bevat dit self geen pynreseptore nie. Sommige breinoperasies vind plaas terwyl die pasiënt by sy volle [[bewussyn]] is sonder dat die persoon enige pyn ervaar. Daar word wel plaaslike verdowing toegepas om die skedeldak te kan verwyder maar die brein word self nie verdoof nie. Gewasse op die brein word dan ook meestal eers opgemerk wanneer daar 'n verlies in liggaamsfunksies plaasvind en nie deurdat die pasiënt die druk van die gewas op die harsingsweefsel voel nie. Die brein kan ook nie alle stowwe wat tipies in die liggaam as brandstof dien gebruik nie. Slegs [[glukose]] dien normaalweg as brandstof vir die brein. Die menslike brein bestaan uit die [[grootbrein]], die [[kleinbrein]] of die cerebellum en die [[harsingstam]]. == Geslagsverskille == By mense is daar 'n klein verskil tussen die breine van mans en vroue. Tydens die sestiger- en sewentigerjare is bevind dat die [[hipothalamus]] klein verskille tussen die [[geslag]]te toon. Daar is verskille in die grootte van die cellichamen, in die [[sinaps]]e self asook ten opsigte van die aantal sinapse teenwoordig. Hierdie ontdekking het daartoe gelei dat meer studies gedoen is om die verskille tussen mans en vroue se breine te verstaan. Dit blyk dat mans se breine gemiddeld 10% groter is as dié van vroue. Vroue het egter op sekere plekke in die brein meer senuweeselle as mans. Daar word gespekuleer dat die verskille waarskynlik in die oertyd ontstaan het met mans wat moes jag en vroue wat hoofsaaklik kinders versorg het. Daar bestaan ook spekulasie dat mans 'n beter aanvoeling vir rigting het as vroue en met minder woorde kan kommunikeer vanweë die vroeëre vereistes waaraan jagters moes voldoen (m.a.w. daar nie gesellig geklets kan word tydens die jag nie), terwyl dieselfde geld vir vroue se organisasievermoëns. == Beserings == Breinbeserings kom algemeen by mense voor, en is dikwels die gevolg van [[sport]]deelname<ref name="bur1">{{cite news |last1=Burford |first1=Rachael |title=MPs petition Boris Johnson over “hidden epidemic” of brain injuries |url= https://www.standard.co.uk/news/politics/mps-prime-minister-boris-johnson-chris-bryant-hidden-epidemic-brain-injuries-b966306.html |access-date=17 November 2021 |agency=Evening Standard |publisher=standard.co.uk |date=16 November 2021}}</ref> of motorongelukke. Breinbeserings is 'n leidende oorsaak van dood, ongeskiktheid, kognitiewe gebreke en versteurings en kos state miljarde per jaar. Mense met breinbeserings mag dit byvoorbeeld nodig vind om basiese vaardighede weer aan te leer. In die Verenigde Koninkryk is daar sowat 1,4&nbsp;miljoen mense wat met 'n breinbesering leef, wat kostes van £15&nbsp;miljard per jaar meebring.<ref name="bur1"/> Drukgroepe beweer dat state se beleid en hulpskemas in hierdie opsig nog ver tekortskiet. == Lys van breinsiektes == [[Lêer:Pferdegehirn.jpg|duimnael|250px|'n Perd se brein]] * [[ALS]] = Amiotrofe Laterale Sklerose * [[Afasie]] * [[Anencefalie]] * [[Outisme]] * [[Boviene spongiforme ensefalopatie|BSE]] en [[Creutzfeldt-Jakob siekte]] * [[Beroerte|CVA]] (serebrovaskulêre voorval) * [[Kliniese depressie|Depressie]] * [[Disleksie]] * [[Epilepsie]] * [[Hersenabces]] * [[Breinbloeding]] * [[Herseninfarct]] * [[Breinkneusing]] * [[Harsingsskudding]] * [[Breinontsteking]] * [[Breingewas]]se * [[Breinverlamming]] * [[Breinvliesontsteking]] * [[Migraine]] * [[Veelvuldige sklerose]] * [[Neurofibromatose]] * [[Persoonlikheidsafwyking]]s * [[Skisofrenie]] * [[Korsakov sindroom]] * [[Wernicke sindroom]] * [[Gilles de la Tourette-sindroom]] * [[Sinestesie]] * [[Alzheimer se siekte]] * [[Huntington se siekte]] * [[Parkinson se siekte]] == Selstruktuur == [[Lêer:Complete neuron cell diagram en.svg|duimnael|300px|'n Skematiese voorstelling van 'n [[neuron]] met sy selliggaam, dendriete en akson]] Die breine van alle spesies bestaan hoofsaaklik uit twee breë klasse selle: [[Neuron|neurone]] (senuweeselle) en [[Gliasel|gliaselle]]. Gliaselle kom in verskeie soorte voor en verrig 'n aantal onontbeerlike funksies, waaronder strukturele en metaboliese ondersteuning, isolasie en die begeleiding van die ontwikkeling van die brein. Die neurone word egter gewoonlik as die belangrikste selle van die brein beskou. By die mens bevat die serebrale korteks sowat 14 tot 16 miljard neurone en die kleinharsings na raming 55 tot 70 miljard.<ref name="kandel">{{en}} {{cite book |last1=Kandel |first1=Eric R. |last2=Schwartz |first2=James H. |last3=Jessell |first3=Thomas M. |title=Principles of Neural Science |url=https://archive.org/details/principlesofneur0000unse_a2f8 |edition=5de |date=2013 |publisher=McGraw-Hill |location=New York |isbn=978-0-07-139011-8}}</ref> Elke neuron is deur [[Sinaps|sinapse]] met etlike duisende ander neurone verbind. Die eienskap wat neurone besonder maak, is hulle vermoë om seine na bepaalde teikenselle te stuur, soms oor lang afstande. Hulle doen dit deur middel van 'n [[akson]], 'n dun protoplasmiese vesel wat uit die selliggaam strek en gewoonlik met talle takke na ander gebiede projekteer – soms naby, soms in ver dele van die brein of die liggaam. Die lengte van 'n akson kan buitengewoon wees: as die selliggaam van 'n piramidale sel van die serebrale korteks tot die grootte van 'n mens vergroot word, sou sy akson 'n kabel van 'n paar sentimeter in deursnee wees wat meer as 'n kilometer ver strek. Aksone dra seine in die vorm van elektrochemiese pulse, [[Aksiepotensiaal|aksiepotensiale]] genoem, wat minder as 'n duisendste van 'n sekonde duur en teen snelhede van 1 tot 100 meter per sekonde langs die akson beweeg. Sommige neurone vuur aanhoudend, teen tempo's van 10 tot 100 per sekonde en gewoonlik in onreëlmatige patrone, terwyl ander die meeste van die tyd stil is en net af en toe 'n sarsie aksiepotensiale afgee. Die eenvoudigste manier om inligting oor die anatomie van die brein te bekom, is deur visuele inspeksie, maar heelwat verfynder tegnieke is ontwikkel. Breinweefsel in sy natuurlike toestand is te sag om mee te werk, maar dit kan deur onderdompeling in alkohol of ander fikseermiddels verhard en dan in snitte verdeel word. Die binnekant van die brein bestaan sigbaar uit gebiede van donkerder grys stof, geskei deur ligter wit stof. Verdere inligting word verkry deur snitte met verskillende chemikalieë te kleur wat gebiede uitlig waar bepaalde soorte molekules in hoë konsentrasies voorkom. == Evolusie == [[Lêer:Bilaterian-plan.svg|duimnael|300px|Die senuweestelsel van 'n tipiese tweesydig simmetriese dier: 'n senukoord met gesegmenteerde verdikkings en 'n "brein" aan die voorkant]] Behalwe vir 'n paar primitiewe organismes soos [[Sponsdier|sponsdiere]] (wat geen senuweestelsel het nie) en [[kwalle]] en ander holtediere (wat 'n diffuse senuweenet het), is alle lewende meersellige diere [[Bilateria|tweesydig simmetriese diere]]. Daar word vermoed dat hulle almal van 'n gemeenskaplike voorouer afstam wat laat in die Kriogeniese tydperk, sowat 700 tot 650 miljoen jaar gelede, verskyn het en die vorm van 'n eenvoudige buiswurm met 'n gesegmenteerde liggaam gehad het. Dié basiese wurmvorm word skematies steeds in die liggaam en die senuweestelsel van alle moderne tweesydige diere weerspieël, ook dié van gewerweldes: 'n buis met 'n hol dermkanaal van die mond tot die anus, en 'n senukoord met 'n verdikking (ganglion) vir elke liggaamssegment, met 'n besonder groot ganglion aan die voorkant wat die brein genoem word.<ref name="striedter">{{en}} {{cite book |last=Striedter |first=Georg F. |title=Principles of Brain Evolution |url=https://archive.org/details/principlesofbrai0000stri |date=2005 |publisher=Sinauer Associates |location=Sunderland, Massachusetts |isbn=978-0-87893-820-9}}</ref> By sommige spesies, soos rondewurms, is dié brein klein en eenvoudig; by ander, soos die gewerweldes, is dit 'n groot en baie ingewikkelde orgaan. Sommige wurms, soos bloedsuiers, het ook 'n vergrote ganglion aan die agterpunt van die senukoord, wat 'n "stertbrein" genoem word. [[Lêer:Shark brain.png|duimnael|links|180px|Die brein van 'n haai]] Die eerste [[Gewerweldes|gewerweldes]] het meer as 500 miljoen jaar gelede in die [[Kambrium]] verskyn en het waarskynlik soos die moderne kaaklose visse gelyk. Gewerweldes met kake het teen sowat 445 miljoen jaar gelede ontstaan, viervoetiges teen 350 miljoen jaar gelede, amnioteklas teen 310 miljoen jaar gelede en die eerste soogdieragtiges teen omtrent 200 miljoen jaar gelede. Elke groep gewerweldes het 'n ewe lang evolusionêre geskiedenis, maar die breine van moderne visse, amfibieë, reptiele, voëls en soogdiere toon 'n gradiënt van grootte en ingewikkeldheid wat die evolusionêre opeenvolging ruweg volg. Al dié breine bevat dieselfde stel basiese anatomiese strukture, maar by soogdiere is die voorste deel – veral die telensefalon – aansienlik ontwikkel en uitgebrei. Breine word meestal in terme van hulle massa vergelyk. As reël neem die breingrootte saam met die liggaamsgrootte toe, maar nie in 'n eenvoudige lineêre verhouding nie: kleiner diere het geneig 'n proporsioneel groter brein. By soogdiere volg die verhouding tussen breinvolume en liggaamsmassa in wese 'n magswet met 'n eksponent van ongeveer 0,75. Elke familie wyk in 'n mate hiervan af op 'n manier wat deels die ingewikkeldheid van hulle gedrag weerspieël: [[Primaat|primate]] het byvoorbeeld breine wat vyf tot tien keer groter is as wat die formule voorspel, en roofdiere het geneig groter breine relatief tot hulle liggaamsgrootte as hulle prooi. [[Lêer:EmbryonicBrain.svg|duimnael|250px|Die hoofonderverdelings van die embrioniese brein van gewerweldes]] Alle gewerweldes se breine deel 'n gemeenskaplike onderliggende vorm, wat die duidelikste in die vroeë stadiums van die embrioniese ontwikkeling te sien is. In sy vroegste vorm verskyn die brein as drie blaasagtige swellings aan die voorpunt van die senuweetube; dié word onderskeidelik die voorbrein (''prosencephalon''), die middelbrein (''mesencephalon'') en die agterbrein (''rhombencephalon''). In die vroegste stadiums is die drie gebiede omtrent ewe groot. == Fisiologie == [[Lêer:Chemical synapse schema cropped.jpg|duimnael|250px|'n Chemiese sinaps, waar 'n senuoordraer van die een neuron na die volgende oorgedra word]] Die funksies van die brein hang af van die vermoë van neurone om elektrochemiese seine na ander selle oor te dra en om gepas op sulke seine te reageer. Die elektriese eienskappe van neurone word deur 'n wye verskeidenheid biochemiese en metaboliese prosesse beheer, waarvan die wisselwerking tussen [[Senuoordraer|senuoordraers]] en reseptore by die sinapse die belangrikste is. === Senuoordraers en reseptore === Senuoordraers is chemiese stowwe wat by sinapse vrygestel word wanneer 'n aksiepotensiaal by die sinaps aankom; hulle bind aan reseptormolekules op die membraan van die teikensel en verander so die elektriese of chemiese eienskappe daarvan. Op enkele uitsonderings na stel elke neuron dieselfde senuoordraer, of kombinasie van senuoordraers, by al sy sinapse vry – 'n reël wat as Dale se beginsel bekend staan. Die oorgrote meerderheid psigoaktiewe middels werk deur bepaalde senuoordraerstelsels te beïnvloed; dit geld vir stowwe soos nikotien, kokaïen, alkohol en talle medisyne. Die twee senuoordraers wat die algemeenste in die brein van gewerweldes voorkom, is glutamaat, wat byna altyd 'n stimulerende uitwerking op die teikenneurone het, en gamma-aminobottersuur (GABA), wat byna altyd remmend is. Neurone wat dié twee stowwe gebruik, kom in bykans elke deel van die brein voor, en middels wat op hulle werk, het gevolglik breë en kragtige uitwerkings: sommige algemene narkosemiddels werk deur die uitwerking van glutamaat te verminder, en die meeste kalmeermiddels deur dié van GABA te versterk. Daar is derduisende ander senuoordraers wat in beperkter gebiede gebruik word: serotonien, byvoorbeeld – die hoofteiken van baie antidepressante – kom uitsluitlik uit 'n klein gebied in die harsingstam, die rafekerne, terwyl noradrenalien, wat by waaksaamheid betrokke is, uitsluitlik uit die nabygeleë ''locus coeruleus'' kom. Ander soos [[asetielcholien]] en [[dopamien]] het verskeie bronne in die brein. === Elektriese aktiwiteit === [[Lêer:Spike-waves.png|duimnael|links|250px|Elektriese aktiwiteit van die brein, opgeteken by 'n mens tydens 'n epileptiese aanval]] As newe-effek van die elektrochemiese prosesse wat neurone vir seingewing gebruik, wek breinweefsel elektriese velde wanneer dit aktief is. Wanneer groot getalle neurone gesinchroniseerde aktiwiteit toon, kan dié velde groot genoeg wees om buite die skedel opgeteken te word met elektro-enkefalografie (EEG) of magneto-enkefalografie (MEG). EEG-opnames toon dat die brein van 'n lewende dier voortdurend aktief is, selfs gedurende die slaap. By soogdiere toon die serebrale korteks groot stadige deltagolwe tydens die slaap, vinniger alfagolwe wanneer die dier wakker maar onoplettend is, en oënskynlik chaotiese onreëlmatige aktiwiteit – beta- en gammagolwe – wanneer die dier aktief met 'n taak besig is. Tydens 'n epileptiese aanval faal die brein se remmende beheermeganismes en styg die elektriese aktiwiteit tot patologiese vlakke. === Metabolisme === Alle gewerweldes het 'n bloed-brein-skans wat die metabolisme binne die brein anders as elders in die liggaam laat funksioneer. Gliaselle speel 'n groot rol in die breinmetabolisme deur die chemiese samestelling van die vloeistof rondom die neurone te beheer, met inbegrip van die vlakke van ione en voedingstowwe. Breinweefsel gebruik in verhouding tot sy volume baie energie, en 'n groot brein stel dus hoë metaboliese eise aan 'n dier. Die noodsaak om liggaamsmassa te beperk – byvoorbeeld om te kan vlieg – het klaarblyklik by sommige spesies soos vlermuise tot seleksie vir 'n kleiner brein gelei.<ref name="purves">{{en}} {{cite book |last1=Purves |first1=Dale |last2=Augustine |first2=George J. |title=Neuroscience |url=https://archive.org/details/neuroscience0000unse_o5f9 |edition=5de |date=2012 |publisher=Sinauer Associates |location=Sunderland, Massachusetts |isbn=978-0-87893-695-3}}</ref> Die meeste van die brein se energieverbruik gaan daaraan om die elektriese lading van die neurone te handhaaf. Die meeste gewerweldes bestee tussen 2 en 8&nbsp;% van hulle basale metabolisme aan die brein; by primate is die persentasie veel hoër en by die mens styg dit tot 20 à 25&nbsp;%. Aktiewe gebiede van die serebrale korteks gebruik ietwat meer energie as onaktiewe gebiede, wat die grondslag van funksionele beeldingsmetodes soos PET en fMRI vorm. Die brein kry sy energie normaalweg uit die suurstofafhanklike metabolisme van [[glukose]], maar [[Ketoon|ketone]] is 'n belangrike alternatiewe bron, saam met bydraes van laktaat, asetaat en middellangketting-vetsure. == Navorsing == Die vakgebied van die [[neurowetenskap]] omvat alle benaderings wat die brein en die res van die senuweestelsel probeer verstaan. Die [[sielkunde]] wil die gees en gedrag verstaan, die [[neurologie]] is die mediese dissipline wat siektes van die senuweestelsel diagnoseer en behandel, en die brein is ook die belangrikste orgaan wat in die [[psigiatrie]] bestudeer word. Die [[kognitiewe wetenskap]] probeer die neurowetenskap en die sielkunde met ander velde wat hulle met die brein bemoei, verenig, soos die [[rekenaarwetenskap]] – veral die [[kunsmatige intelligensie]] – en die [[filosofie]]. Die oudste metode om die brein te ondersoek, is die [[anatomie|anatomiese]], en tot in die middel van die 20ste eeu het baie van die vooruitgang in die neurowetenskap uit die ontwikkeling van beter selkleurstowwe en beter [[Mikroskoop|mikroskope]] gekom. Neuro-anatome studeer sowel die grootskaalse struktuur van die brein as die mikroskopiese struktuur van neurone en veral hulle sinapse. Neurofisioloë ondersoek weer die chemiese, farmakologiese en elektriese eienskappe van die brein; hulle belangrikste hulpmiddels is middels en opnametoestelle. Omdat die brein self geen pynreseptore bevat nie, is dit met sulke tegnieke moontlik om breinaktiwiteit by wakker, gedragsaktiewe diere op te teken sonder om hulle leed aan te doen. Dieselfde tegnieke is soms by mense met onbehandelbare [[epilepsie]] gebruik, waar dit medies nodig was om elektrodes in te plant om die gebied wat die aanvalle veroorsaak, op te spoor. Funksionele beeldingstegnieke soos fMRI het die groot voordeel dat hulle nie-indringend is. 'n Ander benadering is om die gevolge van skade aan bepaalde breingebiede te ondersoek. Al word die brein deur die skedel en die harsingvliese beskerm, deur serebrospinale vloeistof omring en deur die bloed-brein-skans van die bloedstroom geskei, maak sy fyn aard hom kwesbaar vir talle siektes en verskillende soorte skade. By mense was die gevolge van beroertes en ander breinskade 'n sleutelbron van inligting oor die werking van die brein, hoewel sulke inligting dikwels moeilik is om te vertolk omdat die aard van die skade nie eksperimenteel beheer kan word nie. In dierestudies, meestal met [[Rot|rotte]], kan elektrodes of plaaslik ingespuite chemikalieë gebruik word om presiese patrone van skade te veroorsaak en dan die gevolge vir die gedrag te ondersoek. Die berekeningsneurowetenskap omvat twee benaderings: die gebruik van rekenaars om die brein te studeer, en die studie van hoe breine self berekeninge uitvoer. Aan die een kant kan 'n rekenaarprogram geskryf word om die werking van 'n groep neurone met stelsels van vergelykings te simuleer – sogenaamde biologies realistiese neurale netwerke – en aan die ander kant kan algoritmes vir neurale berekening ondersoek word deur vereenvoudigde "eenhede" te simuleer wat sommige eienskappe van neurone het maar baie van hulle biologiese ingewikkeldheid weglaat. == Geskiedenis van breinnavorsing == [[Lêer:Cajal actx inter.jpg|duimnael|regs|200px|'n Tekening van neurone in die serebrale korteks deur [[Santiago Ramón y Cajal]]]] Die oudste brein wat nog ontdek is, is in die Areni-1-grotkompleks in [[Armenië]] gevind. Die brein, wat na raming meer as 5&nbsp;000 jaar oud is, is in die skedel van 'n meisie van 12 tot 14 jaar aangetref; hoewel dit verskrompel was, is dit danksy die klimaat in die grot goed bewaar. Die vroeë filosofe was verdeeld oor die vraag of die setel van die siel in die brein of in die hart lê. [[Aristoteles]] het die hart verkies en gemeen dat die brein se funksie bloot was om die bloed af te koel. Die Griekse geneesheer Alkmaeon van Kroton was in die 5de eeu v.C. die eerste wat aangevoer het dat die brein en nie die hart die setel van die gees is, terwyl [[Demokritos]] vir 'n drieledige siel geargumenteer het, met die verstand in die kop, die emosie in die hart en die begeerte naby die lewer. Die onbekende skrywer van ''Oor die heilige siekte'', 'n mediese verhandeling in die Hippokratiese korpus, het onomwonde ten gunste van die brein gekies: <blockquote>"Die mens behoort te weet dat vreugde, plesier, laggery en spel, sowel as smart, kommer, moedeloosheid en geklaag, uit niks anders as die brein kom ... En deur dieselfde orgaan word ons mal en verward, en vrees en verskrikking oorval ons ... Al hierdie dinge verduur ons van die brein wanneer dit nie gesond is nie."<br />– ''Oor die heilige siekte'', toegeskryf aan [[Hippokrates]]</blockquote> Die Romeinse geneesheer [[Claudius Galenus|Galenus]] het eweneens vir die belang van die brein geargumenteer en breedvoerig oor sy moontlike werking geteoretiseer. Hy het die anatomiese verbande tussen brein, senuwees en spiere nagespoor en aangetoon dat al die spiere van die liggaam deur 'n takkende netwerk van senuwees met die brein verbind is. Hy het gepostuleer dat senuwees die spiere meganies aktiveer deur 'n geheimsinnige stof te vervoer wat hy ''pneumata psychikon'' genoem het, gewoonlik as "dieregeeste" vertaal. Galenus se denkbeelde was in die Middeleeue wyd bekend, en veel verdere vordering het eers in die Renaissance gekom, toe die noukeurige anatomiese studie hervat is en met die teoretiese bespiegelinge van [[René Descartes]] en sy navolgers gepaard gegaan het. Descartes het, soos Galenus, in hidrouliese terme oor die senuweestelsel gedink en gemeen dat die hoogste kognitiewe funksies deur 'n nie-fisiese ''res cogitans'' verrig word, maar dat die meeste menslike gedrag en alle dieregedrag meganisties verklaar kan word. Die eerste werklike vordering na 'n moderne begrip van die senuweefunksie het uit die ondersoeke van [[Luigi Galvani]] (1737–1798) gekom, wat ontdek het dat 'n skok van statiese elektrisiteit op 'n blootgestelde senuwee van 'n dooie padda se been dit kon laat saamtrek. Sedertdien het elke groot deurbraak min of meer regstreeks uit die ontwikkeling van 'n nuwe ondersoektegniek gevolg. Tot in die vroeë 20ste eeu was die belangrikste vooruitgang aan nuwe metodes om selle te kleur te danke. Besonder beslissend was die uitvinding van die Golgi-kleurstof, wat net 'n klein deel van die neurone kleur, maar hulle in hulle geheel – selliggaam, dendriete en akson – vertoon. Sonder so 'n kleurstof lyk breinweefsel onder die mikroskoop soos 'n ondeurdringbare warboel van protoplasmiese vesels. In die hande van Camillo Golgi en veral van die Spaanse neuro-anatoom [[Santiago Ramón y Cajal]] het die nuwe kleurstof honderde onderskeibare soorte neurone blootgelê, elk met sy eie dendritiese struktuur en verbindingspatroon.<ref name="kandel" /> In die eerste helfte van die 20ste eeu het die vooruitgang in die elektronika die ondersoek van die elektriese eienskappe van senuweeselle moontlik gemaak. Dit het uitgeloop op die werk van Alan Hodgkin, Andrew Huxley en ander oor die biofisika van die aksiepotensiaal, en dié van Bernard Katz en ander oor die elektrochemie van die sinaps – werk wat die anatomiese beeld met 'n opvatting van die brein as 'n dinamiese entiteit aangevul het. == Sien ook == * [[Brein-rekenaar-koppelvlak]] * [[Optogenetika]] * [[Neurowetenskap]] * [[Neuron]] * [[Senuoordraer]] * [[Senuweestelsel]] == Verwysings == * KENNIS, 1980, {{ISBN|079810824X}}, volume 2, bl. 262 {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Brein| ]] [[Kategorie:Organe]] h3tijwf5ad6jddtsbeyx4pryav76zce 4 9773 2964271 2691661 2026-09-01T13:30:07Z SpesBona 2720 + Onafhanklikheidsdag in Oesbekistan (1991) & Vlagdag in Honduras (1995) 2964271 wikitext text/x-wiki <!-- Haal slegs een beeld op 'n slag uit die kommentaar blok [[Lêer:Crab.nebula.arp.300pix.jpg|100px|Crab Nebula]] [[Lêer:Karte Tokia MKL1888.png|100px|Tokyo 1888]] [[Lêer:Louis XIV of France.jpg|125px|Louis XIV, Koning van Frankryk en Navarre (1643–1715)]] --> '''[[1 September]]''': [[Onafhanklikheid]]sdag in [[Oesbekistan]] ([[1991]]); [[Vlag van Honduras|Vlagdag]] in [[Honduras]] ([[1995]]); Begin van die [[liturgiese jaar]] ([[Christendom]]). [[Lêer:Bird lore (1913) (14562557107).jpg|border|regs|125px|Foto van 'n trekduif in 1898]] * [[1905]] – [[Alberta]] en [[Saskatchewan]] word [[Provinsies en gebiede van Kanada|provinsies]] binne die [[Kanada|Kanadese Konfederasie]]. * [[1914]] – Die laaste '''[[trekduif]]''' sterf in 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[dieretuin]]. * [[1939]] – [[Nazi-Duitsland]] val [[Pole]] binne met aanvalle op [[Wieluń]] en Westerplatte – die [[Tweede Wêreldoorlog]] begin. * [[1969]] – In [[Libië]] word koning Muhammad Idris I as-Sanusi se bewind omvergewerp in 'n militêre staatsgreep onder [[Moeammar al-Ghaddafi]]. * [[1983]] – Die handelslugdiens-[[vliegtuig]] [[Korean Air]]-vlug 7 met 246 passasiers en 23 bemanningslede aan boord word deur [[Sowjetunie|Sowjet]]-[[Vegvliegtuig|vegvliegtuie]] afgeskiet. <!-- * [[1715]] – '''[[Lodewyk XIV van Frankryk]]''', die "Sonkoning", sterf ná 72 jaar as heerser, langer as enige ander belangrike [[Europa|Europese]] monarg. * [[1923]] – Die '''[[Groot Kanto-aardbewing]]''' verwoes [[Tokio]] en [[Jokohama]]. Ongeveer 100&nbsp;000 mense sterf. * [[1985]] – Die [[Suid-Afrika]]anse regering skort die betaling van alle buitelandse skuld op. --> jnoxwy4gngvw7z4w75wdxmywxsl6dgc 4 9774 2964275 2923227 2026-09-01T13:35:47Z SpesBona 2720 Jammer! 2964275 wikitext text/x-wiki '''[[3 September]]''': [[Vlag van Australië|Vlagdag]] in [[Australië]] ([[1901]]); [[Onafhanklikheid]]sdag in [[Katar]] ([[1971]]). [[Lêer:Flag of San Marino.svg|border|regs|180px|Vlag van San Marino]] * [[301]] – Die stigting van '''[[San Marino]]''', een van die kleinste [[land]]e in die wêreld en die oudste [[republiek]] wat steeds bestaan. * [[1901]] – [[Tweede Vryheidsoorlog|Anglo-Boereoorlog]]: Die 31-jarige [[Jan Christian Smuts|Jan Smuts]] lei 'n kommando oor die [[Oranjerivier]] in 'n aanval op die [[Verenigde Koninkryk|Brits beheerde]] [[Kaapkolonie]]. * [[1939]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: [[Frankryk]] verklaar oorlog teen [[Duitsland]] (weens die Duitse [[inval van Pole]]) en die "skemeroorlog" aan die Duits-Franse grens begin. * [[1976]] – Die [[Viking 2]]-ruimtetuig land op [[Mars]] en neem die eerste foto's van die [[planeet]] se oppervlak van naby af. * [[1979]] – [[Colin Eglin]] word deur [[Frederik Van Zyl Slabbert]] opgevolg as leier van die [[Progressiewe Federale Party]]. <!-- [[Lêer:Viking lander model.jpg|duimnael|regs|125px|Viking-landingstuigmodel]] * [[1934]] – [[Habib Ali Bourguiba]] en die leiers van die [[Neo Destour]]-party in [[Tunisië]] word in huisarres geplaas. * [[1969]] – [[Ho Chi Minh]] sterf op 79-jarige ouderdom in [[Hanoi]], [[Viëtnam]]. * [[1987]] – President [[Jean-Baptiste Bagaza]] van [[Burundi]] word deur 'n militêre [[staatsgreep]] afgesit. [[Pierre Buyoya]] vervang hom as hoof van die Militêre Komitee vir Nasionale Redding. * [[1783]] – Die ondertekening van die '''[[Verdrag van Parys (1783)|Verdrag van Parys]]''' beëindig die [[Amerikaanse Revolusionêre Oorlog]]. --> qtnkke7nzdpd6qwv7na8fzk42xyddsa 4 9776 2964277 2691668 2026-09-01T13:40:16Z SpesBona 2720 skakels aangepas 2964277 wikitext text/x-wiki <!-- Haal slegs een beeld op 'n slag uit die kommentaar blok [[Lêer:Samuel houston.jpg|100px|Sam Houston]] [[Lêer:Neuschwanstein 1.jpg|100px|Schloss Neuschwanstein]] [[Lêer:Der Wanderer über dem Nebelmeer.jpg|100px|Caspar David Friedrich: Der Wanderer über dem Nebelmeer]] --> '''[[5 September]]''': Onderwysersdag in [[Indië]]. [[Lêer:MotherTeresa 094.jpg|border|regs|150px|Moeder Teresa]] * [[1669]] – [[Ottomaanse Ryk|Turkse]] magte verower Candia (nou [[Heraklion]]) op [[Kreta]]. * [[1793]] – Die Terreurbewind begin in [[Frankryk]] toe die Franse Nasionale Vergadering stem ten gunste van die inwerkingstelling van terreurmaatreëls om aktiwiteite tydens die [[Franse Rewolusie]] te onderdruk. * [[1905]] – Die [[Russies-Japannese Oorlog]] word beëindig met die ondertekening van die [[Verdrag van Portsmouth]] deur [[Japan]] en [[Rusland]]. * [[1972]] – Münchenslagting: 'n [[Staat Palestina|Palestynse]] terroristegroep genaamd ''Swart September'' val [[Israel]]iese [[Atletiek|atlete]] by die [[Olimpiese Somerspele 1972|Olimpiese Spele]] in [[München]] aan. * [[1997]] – '''[[Moeder Teresa]]''', wenner van die [[Nobelprys vir Vrede]] wat haar lewe aan die siekes en armes gewy het, sterf op 87-jarige ouderdom. <!-- * [[1877]] – [[Crazy Horse]], krygshoofman van die [[Oglala]]-[[Lakota]]-[[Sioux]]-[[Indiane]], word deur 'n [[VSA|Amerikaanse]] soldaat met 'n [[bajonet]] doodgesteek. * [[1960]] – [[Léopold Sédar Senghor]], 'n digter, word die eerste president van die pas onafhanklike [[Senegal]]. * [[1666]] – Die '''[[Groot Vuur van Londen]]''' eindig nadat dit drie dae aaneen gebrand het. --> joquvt5uj75e7sj4erau0288sk9wvgq 4 9777 2964280 2835965 2026-09-01T13:45:20Z SpesBona 2720 + Vlagdag in Bonaire 2964280 wikitext text/x-wiki <!-- Haal slegs een beeld op 'n slag uit die kommentaar blok [[Lêer:Flag of Eswatini.svg|100px|Swaziland flag]] [[Lêer:Mckinley.jpg|100px|William McKinley]] [[Lêer:Leonczolgosz44.JPG|100px|Leon Czolgosz]] [[Lêer:Queenjuliana2.jpg|100px|Queen Juliana]] [[Lêer:Baltic sea map.jpg|100px|Baltic sea map]] [[Lêer:Gustaf Horn.jpg|100px|Gustaf Horn]] [[Lêer:Yellow star Jude Jew.jpg|125px|Ster van Dawid]] [[Lêer:Veroerd.jpg|duimnael|regs|125px|Beeld van Verwoerd gesoek]] --> '''[[6 September]]''': [[Onafhanklikheid]]sdag in '''[[Eswatini]]''' ([[1968]]); Verdedigingsdag in [[Pakistan]] ([[1965]]); [[Vlag van Bonaire|Vlagdag]] in [[Bonaire]]. [[Lêer:Flag of Eswatini.svg|regs|140px|Vlag van Eswatini]] * [[1966]] – [[Suid-Afrika]] se eerste minister en [[apartheid]]sargitek, [[Hendrik Verwoerd]], word in die [[Parlement van Suid-Afrika|Parlement]] deur [[Demetrios Tsafendas]] met 'n mes vermoor. * 1968 – [[Eswatini]] word as Swaziland van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik. * [[1970]] – 382 mense word in [[Jordanië]] en [[Beiroet]], [[Libanon]], as gyselaar aangehou nadat vier vliegtuie onderweg na [[New York]] deur 'n militante [[Staat Palestina|Palestynse]] groep geskaak is. Een van die vier vliegtuie land veilig op [[Lughawe Londen-Heathrow|Heathrow]], [[Londen]], nadat passasiers en bemanning skakers oorrompel. * [[1972]] – Al nege [[Israel]]iese atlete wat by die [[Olimpiese Somerspele 1972|Olimpiese dorp]] in [[München]] ontvoer is, sterf in 'n skietgeveg naby die lughawe. * [[1989]] – [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1989|Laaste algemene verkiesing]] in die ou Suid-Afrika. Die [[Nasionale Party]] wen 89 setels, die [[Konserwatiewe Party]] 39 en die [[Demokratiese Party]] 33. <!-- * [[1522]] – Die ''Victoria'', met '''[[Juan Sebastián Elcano]]''' en 17 oorlewendes van [[Ferdinand Magellaan]] se ekspedisie van 265 man, keer terug na [[Sanlúcar de Barrameda]], [[Spanje]] en voltooi sodoende die eerste vaart om die wêreld. * [[1901]] – [[VSA|Amerikaanse]] president [[William McKinley]] word noodlottig gewond deur die [[Anargisme|anargis]] '''[[Leon Czolgosz]]''' by die [[Pan-Amerikaanse Tentoonstelling]] in [[Buffalo, New York]]. --> 3g7e1yhr8sr7cydf9w060od1e6z9o94 0 10407 2964463 2955054 2026-09-02T09:22:25Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2964463 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Federale Demokratiese Republiek Ethiopië |volle_naam = <small>''Ityoppiah Federalih Demokrasih Ummuno'' ([[Afar]])<br />የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ<br />''Ye'ītiyop'iya Fēdēralawī Dēmokirasīyawī Rīpebilīki'' ([[Amharies]])<br />''Rippabliikii Federaalawaa Dimokraatawaa Itiyoophiyaa'' ([[Oromo]])<br />''Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Federaalka Itoobiya'' ([[Somalies]])<br />ናይኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ<br />''Nayəʾitəyop̣əya Federalawi Demokərasiyawi Ripsäbəlikə'' ([[Tigrinya]])</small> |algemene_naam = Ethiopië |beeld_vlag = Flag of Ethiopia.svg |beeld_wapen = Coat of arms of Ethiopia.svg |simbool_tipe = Embleem |beeld_kaart = Location Ethiopia AU Africa.svg |leuse = |volkslied = የዜግነት ክብር<br /><small>''([[Amharies]] vir: "Maart vorentoe, Liewe Moeder Ethiopië")''</small><br /><center>[[Lêer:Wedefit Gesgeshi Widd Innat Ittyoppya.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Afar]], [[Amharies]], [[Oromo]], [[Somalies]] en [[Tigrinya]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://venturesafrica.com/ethiopia-to-add-4-more-official-languages-to-foster-unity/ |title=Ethiopia to add 4 more official languages to foster unity |publisher=Ventures Africa |date=4 Maart 2020 |accessdate=6 September 2021}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nazret.com/2020/03/07/ethiopia-is-adding-four-more-official-languages-to-amharic-as-political-instability-mounts/ |title=Ethiopia is adding four more official languages to Amharic as political instability mounts |publisher=Nazret |accessdate=6 September 2021 |archive-date=17 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817225007/https://www.nazret.com/2020/03/07/ethiopia-is-adding-four-more-official-languages-to-amharic-as-political-instability-mounts/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.africanews.com/2020/03/04/one-to-five-ethiopia-gets-four-new-federal-working-languages/ |title=One to five: Ethiopia gets four new federal working languages |publisher=Africa News |author=Abdurahman Shaban |access-date=29 Oktober 2020 |archive-date=28 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028052106/https://www.africanews.com/2020/03/04/one-to-five-ethiopia-gets-four-new-federal-working-languages/ |url-status=dead }}</ref> |hoofstad = [[Addis Abeba]] {{Koördinate|9|1|N|38|45|O}} |latd = 9 |latm = 1 |latNS = N |longd = 38 |longm = 45 |longEW = O |grootste_stad = [[Addis Abeba]] |regeringsvorm = Etnofederale parlementêre<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br />• [[President]]<br />• [[Eerste minister]]<br />• Adjunkpremier |leiername = [[Taye Atske Selassie]]<br />[[Abiy Ahmed]]<br />Temesgen Tiruneh |oppervlak_rang = 28<sup>ste</sup> |oppervlak_grootte = |oppervlak = 1&nbsp;104&nbsp;300<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/|title=Ethiopia|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=8 Oktober 2024|archive-date=21 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210421154941/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 426&nbsp;372,6 |persent_water = 0,7 |bevolking_skatting = 118&nbsp;550&nbsp;298<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 12<sup>de</sup> |bevolking_sensus = 73&nbsp;750&nbsp;932<ref name=2007Census>{{en}} {{cite web |title=Country Level |url=http://www.csa.gov.et/index.php?option=com_rubberdoc&view=doc&id=264&format=raw&Itemid=521 |work=2007 Population and Housing Census of Ethiopia |publisher=Central Statistical Agency (Ethiopia) |date=13 Julie 2010 |accessdate=5 Maart 2016 |archive-date=13 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113215945/http://www.csa.gov.et/index.php?option=com_rubberdoc&view=doc&id=264&format=raw&Itemid=521 |url-status=bot: unknown }}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2007 |bevolkingsdigtheid = 107,4 |bevolkingsdigtheidmi² = 278 |bevolkingsdigtheidrang = 123<sup>ste</sup> |BBP_PPP = $431,688&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=644,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Ethiopia |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2024 |accessdate=8 Oktober 2024}}</ref> |BBP_PPP_rang = 55<sup>ste</sup> |BBP_PPP_jaar = 2024 |BBP_PPP_per_kapita = $4&nbsp;019<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 159<sup>ste</sup> |BBP = $205,130&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 59<sup>ste</sup> |BBP_jaar = 2024 |BBP_per_kapita = $1&nbsp;910<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 159<sup>ste</sup> |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • Dʿmt<br />• [[Koninkryk Aksoem]]<br />• [[Keiserryk van Ethiopië]]<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />ca. 980 v.C.<br />ca. 100 n.C.<br />1137–1974<br />[[21 Augustus]] [[1995]] |MOI = {{wins}} 0,492<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |title=Human Development Report 2023/2024 |publisher=United Nations Development Programme |date=13 Maart 2024 |accessdate=8 Oktober 2024}}</ref> |MOI_rang = 176<sup>ste</sup> |MOI_jaar = 2022 |MOI_kategorie = {{kleur|#990000|laag}} |Gini = 35,0<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=ET |title=Gini Index |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=8 Oktober 2024}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2015 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Ethiopiese birr|Birr]] |geldeenheid_kode = ETB |land_kode = ET |tydsone = OAT |utc_afwyking = [[UTC+03:00|+3]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC+03:00|+3]] |internet_domein = [[.et]] |skakelkode = 251 |voetskrif = }} '''Ethiopië''' of '''Etiopië''' ([[Afar]]: ''Itiyoophiyaa''; [[Amharies]]: ኢትዮጵያ, ''ʾĪtyōṗṗyā'', {{Audio|Ityopya.ogg|luister}}; [[Ge'ez]]: ኢትዮጵያ; [[Oromo]]: ''Itoophiyaa''; [[Somalies]]: ''Itoobiya''; [[Tigrinya]]: ኢትዮጵያ), amptelik die '''Federale Demokratiese Republiek Ethiopië''', is 'n [[landingeslote land]] in [[Oos-Afrika]] in die [[Horing van Afrika]]. Ethiopië grens in die noorde aan [[Eritrea]], in die ooste aan [[Djiboeti]] en [[Somalië]], in die suide aan [[Kenia]] en in die weste aan [[Soedan]] en [[Suid-Soedan]]. Die land beslaan 'n oppervlakte van 1&nbsp;104&nbsp;300&nbsp;km² en het in 2024 'n bevolking van meer as 118 miljoen gehad.<ref name="CIA" /> Die [[hoofstad]] en grootste stad is [[Addis Abeba]], wat sentraal in Ethiopië geleë is. Die land se volle naam in sy vyf amptelike tale is: ''ityoppiah federalih demokrasih ummuno'' (Afar); የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ, ''yeʾĪtiyoṗṗiya Fēdēralawī Dēmokirasīyawī Rīpebilīk'' (Amharies), {{Audio|Ye Ityopya Federalawi Dimokrasiyawi Ripeblik.ogg|luister}}; ''Rippabliikii Federaalawaa Dimokraatawaa Itiyoophiyaa'' (Oromo); ''Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Federaalka Itoobyaa'' (Somalies); en ናይኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ, ''nayi'ītiyop'iya fēdēralawī dēmokirasīyawī rīpebilīki'' (Tigrinya). [[Beeld:Addis abeba meskele square.jpg|thumb|220px|links|Addis Abeba, die hoofstad van Ethiopië.]] Ethiopië se nasionale identiteit is gewortel in die historiese en huidige rolle van die [[Christendom]] en [[Islam]], asook die onafhanklikheid van die land van buitelandse heerskappy, soos die geval was in verskeie antieke Ethiopiese koninkryke.<ref>{{Cite book|last=Kessler |first = David F.|title=The Falashas : a Short History of the Ethiopian Jews |date= 2012|publisher=Routledge|isbn= 978-1-283-70872-2 |oclc=819506475}}</ref> Van die oudste skelette van [[Mens|mense met moderne anatomie]] is in Ethiopië ontdek.<ref>{{Cite journal |doi=10.1038/news050214-10 |title=Ethiopia is top choice for cradle of ''Homo sapiens'' |journal=Nature |date=16 Februarie 2005 |last=Hopkin |first=Michael }}</ref> Dit word algemeen beskou as die gebied van waar moderne mense eerste na die [[Midde-Ooste]] en verder plekke migreer het.<ref>{{Cite journal |last1=Li |first1=J.Z. |last2=Absher |first2=D.M. |last3=Tang |first3=H. |last4=Southwick |first4=A.M. |last5=Casto |first5=A.M. |last6=Ramachandran |first6=S. |last7=Cann |first7=H.M. |last8=Barsh |first8=G.S. |last9=Feldman |first9=M. |last10=Cavalli-Sforza |first10=L.L. |last11=Myers |first11=R.M. |title=Worldwide Human Relationships Inferred from Genome-Wide Patterns of Variation |url=https://archive.org/details/sim_science_2008-02-22_319_5866/page/1100 |journal=Science |volume=319 |issue=5866 |pages=1100–04 |year=2008 |doi=10.1126/science.1153717 |pmid=18292342 |bibcode=2008Sci...319.1100L |s2cid=53541133 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=awJVkvnk8KjM |title=Humans Moved From Africa Across Globe, DNA Study Says |publisher=Bloomberg News |date=21 Februarie 2008 |access-date=16 Maart 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629125652/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=awJVkvnk8KjM |archive-date=29 Junie 2011 }}</ref> Volgens [[Linguistiek|linguiste]] het die eerste sprekers van [[Afro-Asiatiese tale]] hulle in die [[Neolitikum|Neolitiese Tydperk]] in die Horing-gebied gevestig.<ref name="Zarins">{{cite journal |last=Zarins |first=Juris |year=1990 |title=Early Pastoral Nomadism and the Settlement of Lower Mesopotamia |url=https://archive.org/details/sim_bulletin-of-the-american-schools-of-oriental-research_1990-11_280/page/n32 |journal=Bulletin of the American Schools of Oriental Research |jstor=1357309 |doi=10.2307/1357309 |volume=280 |issue=280 |pages=31–65 |s2cid=163491760 }}</ref> Van die 2de millennium&nbsp;v.C. af was Ethiopië vir die grootste deel van sy geskiedenis ’n [[monargie]]. Volgens oorlewering is die monargie gestig deur die [[Salomoniese Dinastie]] van die [[koningin van Skeba]], onder sy eerste koning, [[Menelik I]].<ref>{{cite web |url=https://www.nationalgeographic.com/travel/destinations/africa/ethiopia/mysterious-queen-sheba-legend-church-archaeology/?cmpid=org=ngp::mc=social::src=twitter::cmp=editorial::add=tw20190213travel-resurfsheba::rid=&sf207660858=1 |title=In search of the real Queen of Sheba| date=3 Desember 2018}}</ref> In die eerste eeue het die [[Koninkryk Aksoem]] die beskawing in die streek verenig gehou.<ref>''Ancient India, A History Textbook'' for Class XI, Ram Sharan Sharma, National Council of Educational Research and Training, India</ref><ref name="Munro-Hay57">[[#Munro-Hay|Munro-Hay]], p. 57</ref><ref name="Paul B. Henze 2005">Henze, Paul B. (2005) ''Layers of Time: A History of Ethiopia'', {{ISBN|1-85065-522-7}}.</ref> Gedurende die [[Wedloop om Afrika]] in die laat 19de eeu was Ethiopië en [[Liberië]] die enigste twee lande wat hulle [[soewereiniteit]] te midde van [[kolonialisme]] behou het, en baie nasies op die kontinent wat pas onafhanklik geword het, het die Ethiopiese vlagkleure, [[groen]], [[Goud (kleur)|goud]] en [[rooi]], aangeneem. In dié tyd het Ethiopië sy moderne grense vasgestel deur middel van groot verowerings van gebiede in sy ooste, weste en suide.<ref name="ReferenceA">{{Cite journal | doi = 10.1080/01436599814415| title = Regionalism and democracy in Ethiopia| url = https://archive.org/details/sim_third-world-quarterly_1998_19_2/page/191| journal = Third World Quarterly| volume = 19| issue = 2| pages = 191–204| year = 1998| last1 = Young | first1 = J. |jstor=3993156 }}</ref> Ethiopië was die eerste onafhanklike [[Afrika]]-lid van die [[Volkebond]] en die [[Verenigde Nasies]].<ref>[http://www.thereporterethiopia.com/index.php/opinion/commentary/item/460-ethiopia-and-the-oau-recalling-the-contributions-of-ethiopia%E2%80%99s-pan-africanist-leaders "The Reporter – English Edition"] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131029210521/http://www.thereporterethiopia.com/index.php/opinion/commentary/item/460-ethiopia-and-the-oau-recalling-the-contributions-of-ethiopia%E2%80%99s-pan-africanist-leaders |date=29 Oktober 2013}}. ''thereporterethiopia.com''.</ref> Die land is in 1936 deur [[Italië]] beset en het Italiaans-Ethiopië geword as deel van [[Italiaans-Oos-Afrika]], totdat dit vyf jaar later, in 1941 tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], bevry is. Tydens die Italiaanse bewind het die regering die eeue oue praktyk van [[slawerny]] afgeskaf,<ref>{{cite web |last1=Goitom |first1=Hanibal |title=Abolition of Slavery in Ethiopia |url=https://blogs.loc.gov/law/2012/02/abolition-of-slavery-in-ethiopia/ |website=Library of Congress|date=14 Februarie 2012 }}</ref> en [[verstedeliking]] het stelselmatig toegeneem.<ref name="Accessed 15 Mei 2008">Shivley, K. "Addis Ababa, Ethiopia" [http://www.macalester.edu/courses/geog61/kshively/index.html Macalester.edu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170211101151/https://www.macalester.edu/courses/geog61/kshively/index.html |date=11 Februarie 2017 }}. Besoek op 15 Mei 2008.</ref> In 1974 is die langdurige Ethiopiese monargie onder [[Haile Selassie]] omvergewerp deur die [[Derg]], ’n [[Kommunisme|kommunisties]]-militêre regering wat deur die [[Sowjetunie]] gesteun is.<ref>{{Cite web|title=Ethiopia|url=https://communistcrimes.org/en/countries/ethiopia|access-date=2020-10-23|website=Ethiopia {{!}} Communist Crimes|language=en}}</ref> In 1987 het die Derg die Demokratiese Volksrepubliek Ethiopië gestig wat in 1991 deur die Ethiopiese Rewolusionêre Demokratiese Volksfront omvergewerp is. Dit was die heersende politieke koalisie tot in 2019, toe dit deur [[Abiy Ahmed]] se Welvaartparty opgevolg is. [[Lêer:Etihopiekaart.png|duimnael|220px|links|'n Kaart van Ethiopië.]] Ethiopië is ’n nasie met vele [[Taal|tale]]; daar is sowat 80 etnolinguistiese groepe – die grootse vier is die [[Oromo (volk)|Oromo]], [[Amhare]], [[Somaliërs]] en [[Tigrinya (volk)|Tigrinya]]. Die meeste mense in die land praat [[Afro-Asiatiese tale]] tale van die [[Koesjitiese tale|Koesjitiese]] of [[Semitiese tale|Semitiese]] tak. Verder word [[Omotiese tale]] deur etniese minderheidsgroepe in die suidelike streke gepraat. [[Nilo-Sahariese tale]] word ook deur Nilotiese minderheidsgroepe gepraat. Oromo het die meeste moedertaalsprekers, terwyl Amharies die meeste totale sprekers het. Ge'ez bly belangrik as ’n liturgiese taal vir beide die [[Ethiopies-Ortodokse Tewahedo-kerk]] en die [[Eritrees-Ortodokse Tewahedo-kerk]] en vir die [[Beta Israel]]. Die meeste bewoners is [[Christen]]e (veral van die Ethiopies-Ortodokse Tewahedo-kerk en [[P'ent'ay]]), en die historiese Koninkryk Aksoem was een van die eerste state wat dié geloof aangeneem het. ’n Derde van die bewoners volg [[Islam]], veral [[Soenni]]. Die land het die oudste Moslemnedersetting in Afrika, by Negash. ’n Aansienlike bevolking [[Jode]], bekend as Beta Israel, het ook tot in die 1980's in Ethiopië gewoon.<ref>Weil, Shalva (2008) "Jews in Ethiopia", pp. 467–75 in ''Encyclopaedia of the Jewish Diaspora'', Vol. 2. M.A. Erlich (red.). Santa Barbara, VSA: ABC CLIO.</ref><ref>Weil, Shalva (2011) "Ethiopian Jews", pp. 165–66 in ''Cambridge Dictionary of Judaism and Jewish Culture''. Judith Baskin (red.). New York: Cambridge University Press.</ref> Die land is vol [[geografie]]se teenstrydighede, van die uitgestrekte en vrugbare weste met sy [[woud]]e en talle [[rivier]]e tot die wêreld se warmste nedersetting, Dallol in die noorde. Die [[Ethiopiese Hoogland]] is die grootste aaneenlopende [[bergreeks]] in Afrika, en die [[Sof Omar-grotte]] het een van die kontinent se langste grotte (15,1&nbsp;km). Ethiopië het ook die tweede grootste getal [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]]e in Afrika.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/&search=&searchSites=&search_by_country=&search_yearinscribed=&themes=&criteria_restrication=&media=&description=&order=region|title=UNESCO World Heritage Centre – World Heritage List|first=UNESCO World Heritage|last=Centre|website=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> In die 1970's en 1980's het Ethiopië burgerlike onrus en die [[Rooi Terreur (Ethiopië)|Rooi Terreur]]-suiwerings beleef, wat sy [[ekonomie]] geknou het. Die land het sedertdien herstel en het in 2010 die grootste ekonomie (volgens [[BBP]]) in [[Oos-Afrika]] gehad,<ref>{{cite web |url=http://nazret.com/blog/index.php/2010/02/06/ethiopia_surpasses_kenya_to_become_east_ |title=Ethiopia surpasses Kenya to become East Africa's Biggest Economy |publisher=Nazret.com |date=6 Februarie 2010 |access-date=2 Junie 2010 |archive-date=22 Desember 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101222182548/http://nazret.com/blog/index.php/2010/02/06/ethiopia_surpasses_kenya_to_become_east_ |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=52&pr.y=2&sy=2008&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=644&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= Ethiopia GDP purchasing power 2010: 86 billion]. [[Internasionale Monetêre Fonds]] (14 September 2006). Besoek op 3 Maart 2012.</ref> maar bly een van die wêreld se armste lande.<ref name=":32">{{Cite web |url= http://www.worldbank.org/en/topic/poverty/publication/ethiopia-poverty-assessment |title=Ethiopia Poverty Assessment| publisher =World Bank |access-date= 2018-12-17}}</ref> [[Armoede]], [[honger]]snood, [[korrupsie]], ’n swak infrastrutuur, min respek vir [[menseregte]] en beperkte toegang tot gesondheid en opvoeding staar die land in die gesig – net 49% is [[Geletterdheid|geletterd]].<ref>{{Cite web|url= https://www.africaw.com/major-problems-facing-ethiopia-today|title=Major problems facing Ethiopia today|website= Africaw}}</ref> ==Etimologie== Die [[Grieks]]e naam Αιθιοπία (''Aithiopia'', van Αιθίοψ ''Aithiops'', "Ethiopiër") kom van die woorde αἴθω (''aitho'', "ek brand") + ὤψ (''ops'', "gesig"). Volgens Liddell-Scott Jones se ''Greek-English Lexicon'' beteken dit as [[selfstandige naamwoord]] "gebrande gesig" en as [[byvoeglike naamwoord]] "rooibruin".<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D%232329&redirect=true |contribution=Aithiops|first1=Henry George|last1=Liddell|first2=Robert|last2=Scott|title=A Greek-English Lexicon|publisher=Perseus|access-date=16 Maart 2009}}</ref> Die historikus [[Herodotos]] het die term gebruik vir dié dele van [[Afrika suid van die Sahara]] wat toe aan die "bewoonde wêreld" bekend was.<ref name=Herodotus1>Vir alle verwysings na Ethiopië in Herodotus, sien: [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/nebrowser?query=Perseus%3Atext%3A1999.01.0126&id=tgn%2C7000489 dié lys] by die Perseus Project.</ref> Die Griekse term kan ook ’n volksetimologie wees vir die [[Egipties]]e term ''athtiu-abu'', wat beteken "rowers van harte".<ref>Partridge, Eric. Origins: A Short Etymological Dictionary of the English Language, 4de uitg. 1966, p. 188.</ref> Dié Griekse naam is deur Amharies geleen as ኢትዮጵያ, ''ʾĪtyōṗṗyā''. In Grieks-[[Romeinse Ryk|Romeinse]] inskripsies was ''Aethiopia'' ’n spesifieke [[toponiem]] vir antieke [[Nubië]].<ref name="Hatke">{{cite book|last1=Hatke|first1=George|title=Aksum and Nubia: Warfare, Commerce, and Political Fictions in Ancient Northeast Africa|date=2013|publisher=NYU Press|isbn=978-0-8147-6066-6|pages=52–53|url=https://www.google.com/books?id=PA4UCgAAQBAJ&pg=PA52}}</ref> Die naam ''Aethiopia'' verskyn ook in baie vertalings van die [[Ou Testament]] met verwysing na Nubië. Na aanleiding van die [[Hellenistiese Griekeland|Hellenistiese]] en [[Bybel]]se tradisie lui die ''Monumentum Adulitanum'', ’n 3de-eeuse inskripsie uit die Koninkryk Aksoem, dat Aksoem se destydse heerser regeer het oor ’n streek wat in die weste begrens is deur die gebied Ethiopië en Sasu. Koning [[Ezana van Aksoem]] het Nubië die volgende eeu geannekseer en die Aksoemiete het die naam "Ethiopiërs" vir hulleself aanvaar. In die 15de-eeuse ''Boek van Aksum'', in Ge'ez, kom die naam "Ethiopië" van ’n legendariese individu met die naam Itijopp'is. Hy was ’n seun van [[Kus (seun van Gam)|Kus]], die seun van Gam, wat nie in die [[Bybel]] genoem word nie. Hy het glo die stad [[Aksoem]] gestig.<ref name="Agrvt">{{cite book|title=Africa Geoscience Review, Volume 10|date=2003|publisher=Rock View International|page=366|url=https://www.google.com/books?id=QWBPAQAAIAAJ|access-date=9 Augustus 2014}}</ref> Buite die land was Ethiopië eens bekend as '''Abessinië'''. Dié toponiem is afgelei van die gelatiniseerde vorm van die antieke ''Ḥabashat'', wat gebruik word in die Ge'ez-weergawe van die Ezana-inskripsie en in [[Arabies]] ''Ḥabasha'' is.<ref>{{cite book|last1=Schoff|first1=Wilfred Harvey|title=The Periplus of the Erythraean Sea: travel and trade in the Indian Ocean|date=1912|publisher=Longmans, Green, and Co.|page=62|url=https://archive.org/stream/periplusoferythr00schouoft#page/62/mode/2up|access-date=28 September 2016}}</ref> ==Geskiedenis== ===Voorgeskiedenis=== Verskeie belangrike vondste het Ethiopië en die omringende gebied laat uitstaan in [[paleontologie]]. Die oudste [[Hominidae|hominiede]] wat tot dusver in Ethiopië ontdek is, is die 4,2&nbsp;miljoen jaar oue ''[[Ardipithecus|Ardipithecus ramidus]]'' (Ardi), wat in 1994 deur Tim D. White gevind is.<ref name="OldestHuman">{{cite news|url=http://www.cnn.com/2009/TECH/science/10/01/oldest.human.skeleton/index.html|title=Oldest human skeleton offers new clues to evolution|last=Ansari|first=Azadeh|date=7 Oktober 2009|access-date=2 Maart 2011|newspaper=CNN.com/technology}}</ref> Die bekendste hominied wat ontdek is, is ''[[Australopithecus afarensis]]'' ([[Lucy]]). Die spesimen is plaaslik as "Dinkinesh" bekend en is in 1974 in die [[Awashrivier|Awashvallei]] van Ethiopië se Afarstreek ontdek deur Donald Johanson. Dit is een van die volledigste en bes bewaarde [[fossiel]]e van ''[[Australopithecus]]'' wat nog ontdek is. Lucy se wetenskaplike naam verwys na die streek waar die ontdekking gedoen is. Die hominied het na raming 3,2&nbsp;miljoen jaar gelede gelewe.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/sn/prehistoric_life/human/human_evolution/mother_of_man1.shtml|title=Mother of man – 3.2&nbsp;million years ago|publisher=Bbc.co.uk|access-date=16 Maart 2009}}</ref><ref name="Dinkinesh">{{cite book|title=Lucy's Legacy: The Quest for Human Origins|last2=Wong|first2=Kate|date=2010|publisher=Crown Publishing Group|isbn=978-0-307-39640-2|pages=8–9|last1=Johanson|first1=Donald C.}}</ref><ref name="iho1">{{cite web|url=https://iho.asu.edu/about/lucys-story|title=Institute of Human Origins: Lucy's Story|date=15 Junie 2016|access-date=23 Maart 2017|archive-date=12 Maart 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150312130802/https://iho.asu.edu/about/lucys-story|url-status=dead}}</ref> [[Beeld:Homo Sapiens Idaltu.JPG|thumb|220px|links|’n Skedel van ''[[Homo sapiens idaltu]]''.]] Ethiopië word ook beskou as een van die eerste plekke waar die [[Mens|anatomies moderne mens]], ''[[Homo sapiens]]'', gewoon het. Die oudste van dié plaaslike fossiele vondste, die [[Omo-oorblyfsels]], is in die suidwestelike Omo Kibish-gebied opgegrawe en dateer uit die Middel-[[Paleolitikum]] van sowat 200 000 jaar gelede.<ref name=Mcdougall2005>{{Cite journal| first1 = I.| last2 = Brown| last3 = Fleagle | first2 = H. | first3 = G. | journal = Nature | volume = 433| last1 = Mcdougall | title = Stratigraphic placement and age of modern humans from Kibish, Ethiopia| url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_2005-02-17_433_7027/page/733| issue = 7027 | pages = 733–36 | date=Feb 2005 | pmid = 15716951 | doi = 10.1038/nature03258|bibcode = 2005Natur.433..733M | s2cid = 1454595}}</ref> Verder is skelette van ''[[Homo sapiens idaltu]]'' op ’n terrein in die Middel-Awashvallei ontdek. Hulle is sowat 160&nbsp;000 jaar oud en kan dele wees van ’n uitgestorwe subspesie van ''Homo sapiens'', of die onmiddellike voorouers van die anatomies moderne mens.<ref>{{Cite journal | doi = 10.1038/nature01669| title = Pleistocene Homo sapiens from Middle Awash, Ethiopia| url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_2003-06-12_423_6941/page/742| journal = Nature| volume = 423| issue = 6941| pages = 742–47| year = 2003| last1 = White | first1 = T.D. | last2 = Asfaw | first2 = B. | last3 = Degusta | first3 = D. | last4 = Gilbert | first4 = H. | last5 = Richards | first5 = G.D. | last6 = Suwa | first6 = G. | last7 = Clark Howell | first7 = F. | pmid=12802332|bibcode = 2003Natur.423..742W | s2cid = 4432091}}</ref> Fossiele van [[argaïese mense]] wat in [[Marokko]] opgegrawe is, is sedertdien gedateer as uit ’n vroeëre tydperk, sowat 300&nbsp;000 jaar gelede,<ref>{{cite journal|last=Callaway|first=Ewan|title=Oldest ''Homo sapiens'' fossil claim rewrites our species' history|url=http://www.nature.com/news/oldest-homo-sapiens-fossil-claim-rewrites-our-species-history-1.22114|date=7 Junie 2017|journal=Nature|doi=10.1038/nature.2017.22114|access-date=5 Julie 2017}}</ref> terwyl Omo-Kibish I (Omo I) van Suid-Ethiopië sover bekend die oudste anatomies moderne menslike skelet is (196&nbsp;000 jaar).<ref>{{Cite journal|last1=Hammond|first1=Ashley S.|last2=Royer|first2=Danielle F.|last3=Fleagle|first3=John G.|date=Jul 2017|title=The Omo-Kibish I pelvis|journal=Journal of Human Evolution|volume=108|pages=199–219|doi=10.1016/j.jhevol.2017.04.004|issn=1095-8606|pmid=28552208}}</ref> Volgens linguiste het die eerste [[Afro-Asiatiese tale|Afro-Asiaties]]sprekende bevolkings tydens die [[Neolitikum]] in die streek aangekom uit hulle vermeende oorspronklike vaderland in die [[Nyl]]vallei<ref name="Zarins"/> of die [[Nabye Ooste]].<ref name="Aane">{{Cite journal | doi = 10.1126/science.1078208 | last1 = Diamond | first1 = J. | last2 = Bellwood | first2 = P. | title = Farmers and Their Languages: The First Expansions | journal = Science | volume = 300 | issue = 5619 | pages = 597–603 | year = 2003 |jstor=3834351 | pmid = 12714734|bibcode = 2003Sci...300..597D | url = http://faculty.bennington.edu/%7Ekwoods/classes/enviro-hist/diamond%20agriculture%20and%20language.pdf | type = Submitted manuscript | citeseerx = 10.1.1.1013.4523 | s2cid = 13350469 }}</ref> Ander geleerdes glo die Afro-Asiatiese familie het in die Horing van Afrika ontstaan en dat die sprekers later van daar af versprei het.<ref name="Blench143144">{{cite book|last1=Blench|first1=R.|title=Archaeology, Language, and the African Past|date=2006|publisher=Rowman Altamira|isbn=978-0-7591-0466-2|pages=143–44|url=https://www.google.com/books?id=esFy3Po57A8C}}</ref> In 2019 het [[Argeologie|argeoloë]] ’n 30&nbsp;000 jaar oue rotsskuiling uit die Middel-[[Steentydperk]] by Fincha Habera in die Baleberge van Ethiopië ontdek – op ’n hoogte van 3&nbsp;469 meter bo die [[seevlak]]. Op hierdie hoogte is mense aan beide hipoksie (’n gebrek aan suurstof) en ekstreme weer blootgestel. Volgens ’n studie wat in die tydskrif ''Nature'' gepubliseer is, is dit ’n bewys van die vroegste permanente menslike woonplek op groot hoogtes wat nog ontdek is. Duisende [[Been|dierebene]], honderde stukke steengereedskap en antieke vuurmaakplekke is ontdek, asook bewyse van ’n dieet van [[Spalacidae|reusetandmolle]].<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/08/08/science/humans-high-altitude-ethiopia.html|title=In the Ethiopian Mountains, Ancient Humans Were Living the High Life|last=Zimmer|first=Carl|date=8 Augustus 2019|work=The New York Times|access-date=16 Augustus 2019|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/found-earliest-evidence-high-altitude-home-humans-180972878/|title=Archaeologists Uncover Evidence of an Ancient High-Altitude Human Dwelling|last=Katz|first=Brigit|website=Smithsonian|language=en|access-date=16 Augustus 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://arstechnica.com/science/2019/08/ethiopia-provides-the-earliest-evidence-of-people-living-at-altitude/|title=The first people to live at high elevations snacked on giant mole rats|last=Smith|first=Kiona N.|date=9 Augustus 2019|website=Ars Technica|language=en-us|access-date=16 Augustus 2019}}</ref> Bewyse van die vroegste bekende projektiele met klippunte (’n tipiese wapen van ''Homo sapiens'') is in 2013 op die Ethiopiese terrein Gademotta ontdek. Dit is sowat 279&nbsp;000 jaar oud.<ref name="SahlePLOS1">{{Cite journal |last1=Sahle |first1=Y. |last2=Hutchings |first2=W. K. |last3=Braun |first3=D. R. |last4=Sealy |first4=J. C. |last5=Morgan |first5=L. E. |last6=Negash |first6=A. |last7=Atnafu |first7=B. |editor1-last=Petraglia |editor1-first=Michael D |title=Earliest Stone-Tipped Projectiles from the Ethiopian Rift Date to >279,000 Years Ago |doi=10.1371/journal.pone.0078092 |journal=PLOS ONE |volume=8 |issue=11 |pages=e78092 |year=2013 |pmid=24236011 |pmc=3827237 |bibcode=2013PLoSO...878092S }}</ref> In 2019 is nog bewyse van komplekse projektielwapens uit die Middel-Steentydperk by Aduma, ook in Ethiopië, ontdek wat sowat 80&nbsp;000 tot 100&nbsp;000 jaar oud is. Die punte was waarskynlik deel van pyle wat deur spieswerpers afgevuur is.<ref name="Sahle">{{Cite journal|title=Assessment of complex projectiles in the early Late Pleistocene at Aduma, Ethiopia|journal=PLOS ONE|volume=14|issue=5|pages=e0216716|year=2018|doi = 10.1371/journal.pone.0216716|pmid=31071181|pmc=6508696|vauthors=Sahle Y, Brooks AS}}</ref> ===Oudheid=== [[Beeld:ET Axum asv2018-01 img37 Stelae Park.jpg|thumb|180px|Die Obelisk van Aksoem.]] Omstreeks die 8ste eeu&nbsp;v.C. is ’n koninkryk met die naam [[Dʿmt]] in [[Tigray-provinsie|Tigray]] en [[Eritrea]] gestig. Die hoofstad was Jeha in Noord-Ethiopië. Die meeste historici dink dié beskawing was inheems Ethiopies, hoewel vroeër vermoed is dit was onder [[Sabeërs|Sabese]] invloed vanweë laasgenoemde se heerskappy oor die [[Rooisee]].<ref name="Munro-Hay57"/> Ander geleerdes beskou Dʿmt as die resultaat van ’n vereniging van Afro-Asiatiessprekende kulture van die Koesjitiese en die Semitiese tak; naamlik plaaslike [[Agau-volk]]e en [[Sabeërs]] van Suid-Arabië. [[Ge'ez]], die antieke Semitiese taal van Ethiopië, het egter vermoedelik onafhanklik ontwikkel van [[Sabees]], een van die Suid-Semitiese tale. Reeds omstreeks 2000&nbsp;v.C. het ander Semitiessprekendes in Ethiopië en Eritrea gewoon waar Ge'ez ontwikkel het.<ref>Tamrat, Taddesse (1972) ''Church and State in Ethiopia: 1270–1527''. Londen: Oxford University Press, pp. 5–13.</ref><ref>Uhlig, Siegbert (red.) (2005) ''Encyclopaedia Aethiopica'', "Ge'ez". Wiesbaden: Harrassowitz Verlag, p. 732.</ref> Daar word nou vermoed die Sabese invloed was klein en beperk tot ’n paar plekke, en dat dit ná ’n paar dekades of ’n eeu verdwyn het. Dit kon ’n handels- of militêre kolonie gewees het in ’n alliansie met die Ethiopiese beskawing van Dʿmt of ’n ander proto-Aksoemitiese staat.<ref name="Munro-Hay57"/> [[Beeld:KingEndybisEthiopia227-235CE.jpg|thumb|220px|links|Muntstukke van koning Endubis van Aksoem, 227-'35, in die [[Britse Museum]]. Die inskripsie in antieke Grieks lui: "ΑΧΩΜΙΤΩ ΒΑΣΙΛΕΥΣ" ("KONING VAN AKSOEM") en "ΕΝΔΥΒΙΣ ΒΑΣΙΛΕΥΣ" ("KONING ENDUBIS"). Grieks was teen dié tyd die [[lingua franca]] en die konings het dit op muntstukke aangebring om buitelandse handel te vereenvoudig.]] Ná die val van Dʿmt in die 4de eeu&nbsp;v.C. is die Ethiopiese plato oorheers deur kleiner opvolgerkoninkryke. In die eerste eeu&nbsp;n.C. het die [[Koninkryk Aksoem]] ontstaan in wat nou Tigray en Eritrea is. Volgens die [[Middeleeuse]] ''Boek van Aksoem'' is die koninkryk se eerste hoofstad, Mazaber, gebou deur Itijopp'is, seun van die Bybelse Kus.<ref name="Agrvt"/> Aksoem het later sy heerskappy uitgebrei na [[Jemen]] aan die ander kant van die Rooisee.<ref>{{cite book |first=David W. |last=Phillipson |title=Ancient Ethiopia. Aksum: Its Antecedents and Successors |url=https://archive.org/details/ancientethiopia0000dwph |publisher=The British Museum Press |year=1998 |pages=[https://archive.org/details/ancientethiopia0000dwph/page/7 7], 48–50 |isbn=978-0-7141-2763-7}}</ref> Die Persiese profeet [[Mani]] noem Aksoem in die 3de eeu saam met [[Rome]], [[Persië]] en [[China]] as die vier groot magte van dié tydperk.<ref>[[#Munro-Hay|Munro-Hay]], p. 13</ref> Omstreeks 316&nbsp;n.C. het die twee broers Frumentius en Edesius van [[Tirus]] hulle oom op ’n reis na Ethiopië vergesel. Toe die skip aan die Rooiseehawe vasmeer, het die plaaslike mense al die reisigers buiten die broers doodgemaak. Die twee is as [[Slaaf|slawe]] na die koninklike hof geneem. Hulle het vertrouensposisies by die monarg gekry en het lede van die hof tot die [[Christendom]] bekeer. Frumentius het die eerste biskop van Aksoem geword.<ref name="isbn0-313-32273-2">{{cite book |author=Adejumobi, Saheed A. |title=The history of Ethiopia |publisher=Greenwood Press |location=Westport, CN |year=2007 |page=171 |isbn=978-0-313-32273-0|url= https://books.google.com/books?id=3Un6_LGIEyQC&pg=PA171}}</ref> ’n Muntstuk uit 324 wys Ethiopië was die eerste land naas [[Armenië]] (in 301) wat die Christelike geloof aangeneem het, hoewel dit aanvanklik net tot hofkringe beperk was. Die verswakkende Koninkryk Aksoem het in die 9de eeu tot ’n einde gekom toe [[Goedit]] die dinastie se laaste koning verslaan. Koningin Goedit, wat 40 jaar lank regeer het, wou die Christelike geloof afskaf deur kerke af te brand en Christene van die Ortodokse Tewahedo-kerk te laat kruisig; die kerk is in dié tyd as die staatsgodsdiens beskou. Sy het ook ’n groot deel van die nalatenskap van die Koninkryk Aksoem vernietig. Haar bewind het eindelik in 912 tot ’n einde gekom nadat sy deur die [[Zagwe-dinastie]] verslaan is.<ref>{{Cite book|title=Tegelachen|last=Haile Mariam|first=Mengistu|publisher=corneal Mengistu Haile Mariam|year=2004|location=Ethiopia|pages=16–21}}</ref> ===Middeleeue=== [[Beeld:Cristofano_dell’Altissimo,_Portrait_of_Lebnä-Dengel._c._1552-1568.jpg|thumb|180px|[[Dawid II van Ethiopië|Dawid II]], keiser van Ethiopië van 1507 tot 1540 en lid van die [[Salomoniese Dinastie]].]] Die Zagwe-dinastie het tussen die 12de en 13de eeu oor groot dele van die hedendaagse Ethiopië en Eritrea regeer. Die dinastie se naam kom van die [[Koesjitiese tale|Koesjitiessprekende]] [[Agau-volk]] van Noord-Ethiopië. Die bewind van die Zagwe-dinastie is deur [[Jekoeno Amlak]] beëindig.<ref>{{cite book|author1=Greville Stewart Parker Freeman-Grenville |author2=Stuart Christopher Munro-Hay|title=Islam: An Illustrated History|date=2006|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=978-1-4411-6533-6|pages=177–78|url=https://www.google.com/books?id=3fKoAwAAQBAJ&pg=PA177}}</ref> Van 1270 tot met die ''[[Zemene Mesafint]]'' (Era van Prinse) het die [[Salomoniese Dinastie]] oor die [[Keiserryk Ethiopië]] regeer.<ref>A.K. Irvine, "Review: The Different Collections of Nägś Hymns in Ethiopic Literature and Their Contributions." ''Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London''. School of Oriental and African Studies, 1985.</ref> In die vroeë 15de eeu wou Ethiopië diplomatieke kontak met [[Europa]] maak, vir die eerste keer sedert die Koninkryk Aksoem. ’n Brief van [[Hendrik IV van Engeland]] aan die keiser van Abessinië het bewaar gebly.<ref>Mortimer, Ian (2007) ''The Fears of Henry IV'', p. 111. {{ISBN|1-84413-529-2}}</ref> In 1428 het [[Isak I van Ethiopië|Isak I]] twee gesante na Alfonso V van Aragon gestuur. Dié het self twee gesante gestuur, maar hulle het nie weer na Aragon teruggekeer nie.<ref>[[#Beshah|Beshah]], pp. 13–14.</ref> Die eerste aaneenlopende betrekkinge met ’n Europese land het in 1508 met [[Portugal]] begin; dit was tydens die bewind van [[Dawid II van Ethiopië|Dawid II]] (Lebna Dengel), wat pas die troon van sy pa geërf het.<ref>[[#Beshah|Beshah]], p. 25.</ref> In 1487 het koning Johannes II van Portugal gesante na die ooste gestuur.<ref>{{Cite book|date=5 November 2004|title=A History of Portuguese Overseas Expansion 1400–1668|url=https://books.google.com/books?id=HDODAgAAQBAJ|isbn=9781134553044|last1=Newitt|first1=Malyn}}</ref> ===''Zemene Mesafint''=== Tussen 1769 en 1855 het Ethiopië ’n tydperk van isolasie beleef wat die ''Zemene Mesafint'', of "Era van Prinse", genoem word. Die keisers het skynhoofde geword wat deur streeksadellikes soos [[Ras (titel)|''Ras'']] [[Mikael Sehoel]] van Tigray beheer is. Net voor die ''Zemene Mesafint'' het keiser [[Joas I van Ethiopië|Joas I]] die taal [[Oromo]] aan die hof ingestel in die plek van [[Amharies]].<ref>{{cite book|author=Pankhurst, Richard|title=The Ethiopian Royal Chronicles|location=London|publisher=Oxford University Press|year=1967|pages=139–143}}</ref><ref>{{cite web|url=http://gargaaraoromopc.org/OPC_Program.aspx |title=Political Program of the Oromo People's Congress (OPC) |publisher=Gargaaraoromopc.org |date=23 April 1996 |access-date=16 Maart 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307213227/http://gargaaraoromopc.org/OPC_Program.aspx |archive-date=7 Maart 2009 }}</ref> [[File:Téwodros_II_-_2.jpg|thumb|180px|Keiser [[Tewodros II]] van Ethiopië.]] Ethiopië se isolasie het geëindig ná ’n Britse sending om ’n verbondskap met Ethiopië te sluit, maar dit was eers in 1855 dat die Amhara-koninkryke van Noord-Ethiopië (Gondar, Gojam en Shoa) vir ’n kort rukkie verenig is nadat die mag van die keiser onder [[Tewodros II]] herstel is. Tewodros het die land gemoderniseer en die mag onder die keiser gesentraliseer. Ethiopië het weer aan wêreldsake deelgeneem.<ref>{{Cite book|chapter-url=https://oxfordre.com/africanhistory/view/10.1093/acrefore/9780190277734.001.0001/acrefore-9780190277734-e-279|chapter=Ethiopia in the Nineteenth Century|last=Tibebu|first=Teshale|date=June 2018|title=Oxford Research Encyclopedia of African History|doi=10.1093/acrefore/9780190277734.013.279|isbn=9780190277734}}</ref> Tewodros het ook ’n proses van konsolidasie en staatsbou begin wat onder sy opvolgers voortgesit is. In dié proses is die mag van streekshoofde verminder, die ryk se administrasie gerestruktureer en ’n professionele weermag op die been gebring. Dié veranderings het die basis gevorm vir die doeltreffende [[soewereiniteit]] en territoriale integriteit van Ethiopië.<ref>{{cite book |last1=Keller |first1=Edmond J. |editor1-last=Laremont |editor1-first=Ricardo René |title=Borders, Nationalism, and the African State |date=2005 |publisher=Lynne Rienner Publishers |isbn=9781588263407 |pages=89–92 |url=https://www.sscnet.ucla.edu/polisci/faculty/keller/papers/SelectedPub/EthiopiaState.pdf |chapter=Making and Remaking State and Nation in Ethiopia |access-date=18 Junie 2021 |archive-date= 3 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240403153053/https://www.sscnet.ucla.edu/polisci/faculty/keller/papers/SelectedPub/EthiopiaState.pdf |url-status=dead }}</ref> Daar was egter verskeie rebellies teen Tewodros. Noordelike Oromo-militante, Tigray-rebellies en konstante invalle deur die [[Ottomaanse Ryk]] en [[Egipte]] naby die Rooisee het Tewodros II se mag verswak en ’n einde aan sy bewind gebring. Hy het in 1868 [[selfmoord]] gepleeg tydens sy laaste veldslag, by Magdala, teen die Britse ekspedisie in Abessinië. ===Van Menelik II tot Adoea (1889-1913)=== [[Beeld:Menelik campaign map 1 3.jpg|links|thumb|220px|Gebiede wat van 1879 tot 1889 deur Ethiopië verower is.]] Ethiopië in rofweg sy huidige vorm het begin tydens die bewind van [[Menelik II]], wat van 1889 tot met sy dood in 1913 keiser was. Uit sy basis in die sentrale provinsie [[Shewa]] het Menelik streke in die suide, ooste en weste geannekseer<ref name="ReferenceA"/> – streke wat deur die Oromo, Sidama, Gurage, Welayta en ander volke bewoon is.<ref name=igg/> Van dié streke was nooit tevore deur Ethiopië beset nie, maar ander wel.<ref>{{cite journal |title=Great Britain and Ethiopia 1897–1910: Competition for Empire |author=Keefer, Edward C. |journal=International Journal of African Studies |volume=6 |issue=3 |pages=468–74 |year=1973 |jstor=216612 |doi=10.2307/216612}}</ref> Tydens die verowering van die Oromo het die Ethiopiese weermag groot gruweldade teen die Oromo-bevolking gepleeg, insluitende massaverminkings en -moorde en grootskaalse slawerny.<ref name="ReferenceD">Conquest, Tyranny, and Ethnocide against the Oromo: A Historical Assessment of Human Rights Conditions in Ethiopia, ca. 1880s–2002 by Mohammed Hassen, Northeast African Studies Volume 9, Number 3, 2002 (New Series)</ref><ref>Genocidal violence in the making of nation and state in Ethiopia by Mekuria Bulcha, African Sociological Review</ref> Sommige raam dat miljoene mense tydens die verowering dood is.<ref>A.K. Bulatovich Ethiopia Through Russian Eyes: Country in Transition, 1896–1898, vertaal deur Richard Seltzer, 2000</ref><ref name="ReferenceD"/><ref name="ReferenceE">Power and Powerlessness in Contemporary Ethiopia by Alemayehu Kumsa, Charles University in Prague</ref> Grootskaalse misdade is ook teen die Dizi-volk en die mense van die Koninkryk Kaficho gepleeg.<ref>Haberland, "Amharic Manuscript", pp. 241f</ref> Menelik se veldtog teen die Oromo was grootliks uit weerwraak vir eeue van Oromo-[[ekspansionisme]] en die ''Zemene Mesafint'', toe ’n reeks feodale Oromo-heersers die hooglanders oorheers het.<ref name="Kanno">{{cite book|last=Martial (de Salviac, père.)|first=Ayalew Kanno|title=An Ancient People in the State of Menelik: The Oromo (said to be of Gallic Origin) Great African Nation|year=2005|publisher=Ayalew Kanno|isbn=978-1-59975-189-4|page=8|url=https://books.google.com/books?id=pZpyAAAAMAAJ}}</ref> Menelik II het tydens sy bewind ook paaie, elektrisiteit en opvoeding verbeter; ’n sentrale belastingstelsel ontwikkel; en die stad [[Addis Abeba]] gestig en laat bou. Dit het in 1881 die hoofstad van die Shewa-provinsie geword. Nadat Menelik die troon in 1889 bestyg het, het dit die nuwe hoofstad van Abessinië geword. Menelik II word danksy sy leierskap in baie kringe as ’n held beskou. Hy het die Verdrag van Wichale met [[Italië]] in Mei 1889 onderteken waarkragtens Italië Ethiopië se soewereiniteit sou erken, solank Italië ’n gebied noord van Ethiopië (nou deel van Eritrea) kon beheer. In ruil daarvoor sou Italië Menelik van wapens voorsien en hom as keiser steun. Voordat die verdrag deur die Italiaanse regering bekragtig is, het Italië sy grondgebied probeer uitbrei. Dit het gelei tot die [[Slag van Adoea]] op 1 Maart 1896 waarin Italië se koloniale magte deur Ethiopië verslaan is.<ref name=igg>International Crisis Group, "Ethnic Federalism and its Discontents". Issue 153 of ''ICG Africa'' report (4 September 2009) p. 2</ref><ref>Negash, Tekeste. [https://books.google.com/books?id=txsoS39UplMC Eritrea and Ethiopia : The Federal Experience]. Uppsala, Swede: Nordiska Afrikainstitutet (2005) {{ISBN|1-56000-992-6}} pp. 13–14</ref> ===Haile Selassie (1916-1974) en Italiaans-Ethiopië=== [[Beeld:Addis Ababa-8e00855u.jpg|thumb|[[Haile Selassie]] in sy paleis se studeerkamer.]] Die vroeë 20ste eeu is gekenmerk deur die bewind van keiser [[Haile Selassie]] (''[[Ras (titel)|Ras]]'' Tafari). Haile Selassie se ouers het etniese bande met drie van Ethiopië se Afro-Asiatiessprekende bevolkings gehad: die Oromo en Amhare, die land se grootste twee etniese groepe, en die Gurage. Hy het aan die bewind gekom nadat [[Lidj Josua van Ethiopië|''Lidj'' Josua]] afgesit is en het onderneem om ’n landwye moderniseringsveldtog te onderneem vanaf 1916, toe hy ’n ''Ras'' en ’n regent (''Inderase'') vir die regerende keiserin, [[Zauditu]], en die [[de facto]]-heerser van die Keiserryk Ethiopië word. Met Zauditu se dood op 2 November 1930 het hy keiser geword.<ref>{{Cite web|url=https://www.merit.unu.edu/publications/publications-search/|title=U.S. and Soviet Foreign Aid during the Cold War – A Case Study of Ethiopia|last=Broich|first=Tobias|date=2017|website=The United Nations University – Maastricht Economic and Social Research Institute on Innovation and Technology (UNU-MERIT)|access-date=18 Junie 2021|archive-date=15 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140915183529/http://www.merit.unu.edu/publications/publications-search/|url-status=dead}}</ref> In 1931 het Haile Selassie aan Ethiopië sy eerste [[grondwet]] gegee, in navolging van keiserlike [[Japan]] se 1890-grondwet, waardeur die [[Sentraal-Europa|Sentraal-Europese]] model van ’n unitêre en homogene etnolinguistiese nasiestaat vir die keiserryk aanvaar is.<ref>Asnake Kefale, Tomasz Kamusella en Christopher Van der Beken. 2021. ''Eurasian Empires as Blueprints for Ethiopia: From Ethnolinguistic Nation-State to Multiethnic Federation''. Londen: Routledge, pp 23-34.</ref> Ethiopië se onafhanklikheid is onderbreek deur die Tweede Italiaans-Ethiopiese Oorlog, wat begin het toe die land vroeg in Oktober 1935 deur fascistiese Italië binnegeval en van 1936 tot 1941 [[Italiaans-Oos-Afrika|deur Italië beset is]].<ref>Clapham, Christopher (2005) "Ḫaylä Śəllase" in Siegbert von Uhlig, red., ''Encyclopaedia Aethiopica: D-Ha''. Wiesbaden:Harrassowitz Verlag. pp. 1062–63.</ref> In 1935 het Haile Selassie ’n beroep op die [[Volkebond]] gedoen en ’n toespraak gelewer wat hom ’n wêreldwye figuur gemaak het, asook 1935 se ''Time''-[[Time se Persoon van die Jaar|persoon van die jaar]].<ref>{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,755559-1,00.html|title=Man of the Year|date=6 Januarie 1936|magazine=TIME|access-date=16 Maart 2009|archive-date=30 Julie 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090730014234/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,755559-1,00.html|url-status=dead}}</ref> Haile Selassie het na [[Engeland]] in ballingskap gevlug. Mussolini het die land tot Italiaans-Ethiopië verklaar en die Italiaanse koning Vittorio Emanuele III het die keiserlike titel opgeëis.<ref>Leggere la storia, Dai Nazionalismi alla Seconda Guerra Mondiale. Editore: Einaudi Scuola; Autori: Manzoni Occhipinti Cereda Innocenti; pp. 302–03 La politica coloniale : La proclamazione dell'impero.</ref> In 1937 het die Italiaanse slagting van [[Yekatit 12]] plaasgevind, waartydens tot 30&nbsp;000 Ethiopiese burgerlikes vermoor en talle ander in hegtenis geneem is.<ref name=":02">{{Cite book|last=Campbell|first=Ian|title=The Addis Ababa Massacre: Italy's National Shame|url=https://archive.org/details/addisababamassac0000unse|year=2017|isbn=978-1-84904-692-3|location=London|oclc=999629248}}</ref><ref>{{Cite book|last=Barker|first=A. J.|title=The Civilising Mission: The Italo-Ethiopian War 1935–6|publisher=Cassell|year=1968|isbn=978-0-304-93201-6|location=London|pages=292–293}}</ref><ref>{{Cite book|last=Martel|first=Gordon|title=The origins of the Second World War reconsidered : A.J.P. Taylor and the Historians|url=https://archive.org/details/originsofsecondw00gord_0|publisher=Routledge|year=1999|isbn=0-203-01024-8|edition=2nd|location=London|pages=[https://archive.org/details/originsofsecondw00gord_0/page/189 188]|oclc=252806536}}</ref> Die slagting was uit weerwraak vir die poging tot ’n sluipmoord op [[Rodolfo Graziani]], die onderkoning van [[Italiaans-Oos-Afrika]].<ref>{{Cite web|last=David|first=Forgacs|date=September 2016|title=Italian Massacres in Occupied Ethiopia|url=https://arb.crasc.dz/index.php/fr/37-volume-12-n%C2%B0-02-septembre-2016/313-italian-massacres-in-occupied-ethiopia1|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20171202132955/http://arb.crasc.dz/index.php/fr/37-volume-12-n%C2%B0-02-septembre-2016/313-italian-massacres-in-occupied-ethiopia1|archive-date=2 Desember 2017|website=Revue Africaine des Livres – Centre de Recherche en Antropologie Sociale et Culturelle}}</ref> Die gebruik van chemiese wapens deur Italië, ’n oorlogsmisdaad, was algemeen tydens die inval en die besetting van Ethiopië.<ref>Sbacchi A. (2005) Poison Gas and Atrocities in the Italo-Ethiopian War (1935–1936). In: Ben-Ghiat R., Fuller M. (eds) Italian Colonialism. Italian and Italian American Studies. Palgrave Macmillan, New York. https://doi.org/10.1007/978-1-4039-8158-5_5</ref> [[Beeld:RAS Abissini Pd-italy-005.jpg|thumb|220px|links|''Ras'' Seyoum Mengesha, ''Ras'' Getachew Abate en ''Ras'' Kebede Gubret by [[Benito Mussolini]] op 6 Februarie 1937 in [[Rome]], Italië, na die Italiaanse besetting van Ethiopië.]] Die Italianers het tydens hulle besetting die Ethiopiese infrastruktuur verbeter. Hulle het die sogenaamde "Keiserlike Weg" tussen Addis Abeba en Massaua gebou.<ref>{{Cite web |url=http://media.tecnici.it/file/novecento/autocamionale_assab_addis-abeba.pdf |title=1940 Article on the special road Addis Ababa-Assab and map (in Italiaans) |access-date=14 Oktober 2019 |archive-date=2 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402195204/http://media.tecnici.it/file/novecento/autocamionale_assab_addis-abeba.pdf |url-status=dead }}</ref> Spoorlyne van meer as 900&nbsp;km, damme en hidroëlektriese aanlegte is gebou, en baie openbare en privaat maatskappye is gestig. Die Italiaanse regering het ook die eeue oue praktyk slawerny in die land afgeskaf.<ref name="Accessed 15 May 2008">Shivley, K. "Addis Ababa, Ethiopia" [http://www.macalester.edu/courses/geog61/kshively/index.html Macalester.edu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170211101151/https://www.macalester.edu/courses/geog61/kshively/index.html |date=11 Februarie 2017 }}. Besoek op 15 Mei 2008.</ref> Nadat Italië die [[Tweede Wêreldoorlog]] betree het, het die [[Britse Ryk]] magte en weerstandsoldate gestuur om Ethiopië se soewereiniteit in 1941 te herstel. ’n Italiaanse guerrillaoorlog het tot in 1943 geduur. Dit is gevolg deur Brittanje se erkenning van Ethiopië se volle soewereiniteit, sonder enige voordele vir Brittanje, toe die Anglo-Ethiopiese Ooreenkoms in Desember 1944 onderteken is.<ref>Clapham, "Ḫaylä Śəllase", ''Encyclopaedia Aethiopica'', p. 1063.</ref> Kragtens die vredesooreenkoms van 1947 het Italië ook die soewereiniteit en onafhanklikheid van Ethiopië erken. Op 26 Augustus 1942 het Haile Selassie ’n proklamasie uitgevaardig waarkragtens slawerny finaal afgeskaf is.<ref>Hinks, Peter P.; McKivigan, John R. and Williams, R. Owen (2007). ''[https://books.google.com/books?id=_SeZrcBqt-YC Encyclopedia of Antislavery and Abolition]'', Greenwood Publishing Group, p. 248. {{ISBN|0-313-33143-X}}.</ref> Ethiopië het in die vroeë 20ste eeu tussen 2&nbsp;miljoen en 4&nbsp;miljoen slawe gehad, uit ’n totale bevolking van sowat 11&nbsp;miljoen.{{sfn|Campbell|Miers|Miller|2007|p=219}} In 1952 het Haile Selassie ’n federasie met Eritrea georkestreer. Hy het dit in 1962 afgeskaf en Eritrea geannekseer, ’n stap wat tot die Eritrese Onafhanklikheidsoorlog gelei het. Haile Selassie het ’n leidende rol gespeel in die stigting van die [[Organisasie vir Afrika-eenheid]] (OAE) in 1963.<ref>{{Cite web|url=https://blackpast.org/1963-haile-selassie-towards-african-unity|title=(1963) Haile Selassie, "Towards African Unity"|date=7 Augustus 2009|website=BlackPast.org}}</ref> Haile Selassie het ongewild geraak in Ethiopië ná die wêreldwye oliekrisis van 1973. Dit het ’n skerp styging in brandstofpryse op 13 Februarie 1974 veroorsaak, asook voedseltekorte, onsekerheid oor die opvolging, grensoorloë en ontevredenheid onder die middelklas weens modernisering.<ref name="Black Book">''[[The Black Book of Communism]]'', pp. 687–95</ref> Taxidrywers en onderwysers het op 18 Februarie 1974 begin staak oor die hoë brandstofpryse, en studente en werkers in Addis Abeba het op 20 Februarie 1974 teen die regering begin betoog.<ref>Valdes Vivo, p. 115.</ref> Die kabinet van Akilou Habte Wolde is omvergewerp en ’n nuwe regering is gevorm met Endelkachew Makonnen as premier.<ref>Valdes Vivo, p. 21.</ref> ===Die Dergtydperk (1974-1991)=== [[Beeld:EPRP.jpg|thumb|180px|Die Ethiopiese Rewolusionêre Volksparty het tydens die [[Rooi Terreur (Ethiopië)|Rooi Terreur]] met die [[Derg]] gebots.]] Haile Selassie se bewind het op 12 September 1974 geëindig toe hy van die troon gesit is deur die [[Derg]], ’n nie-ideologiese komitee wat bestaan het uit militêre en polisie-offisiere onder leiding van Aman Andom.<ref>{{Cite news|last=Reuters|date=1974-09-13|title=REMOVAL IS QUIET|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1974/09/13/archives/removal-is-quiet.html|access-date=2021-06-17|issn=0362-4331}}</ref> Ná die teregstelling van 60 voormalige regerings- en militêre amptenare, insluitende Andom, in November 1974<ref>{{Cite news|last=Reuters|date=1974-11-24|title=Ethiopia Executes 60 Former Officials, Including 2 Premiers and Military Chief|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1974/11/24/archives/ethiopia-executes-60-former-officials-including-2-premiers-and.html|access-date=2021-06-17|issn=0362-4331}}</ref> het die nuwe Voorlopige Militêre Administratiewe Raad onder generaal Tafari Benti die monargie in Maart 1975 afgeskaf en Ethiopië as ’n [[Marxisme|Marxisties]]-[[Leninisme|Leninistiese]] eenpartystaat gevestig met die raad as die voorste party in ’n voorlopige regering.<ref>{{Cite news|date=1975-03-22|title=Ethiopia's Military Government Abolishes Monarchy and Titles|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1975/03/22/archives/ethiopias-military-government-abolishes-monarchy-and-titles.html|access-date=2021-06-17|issn=0362-4331}}</ref> Die afskaffing van [[feodalisme]], groter [[geletterdheid]], nasionalisasie en groot grondhervormings, insluitende hervestiging vanaf die [[Ethiopiese Hoogland]], het prioriteite geword.<ref>{{Cite book|last=ʼAndārgāčaw Ṭerunah|url=https://www.worldcat.org/oclc/25316141|title=The Ethiopian revolution, 1974-1987 : a transformation from an aristocratic to a totalitarian autocracy|date=1993|publisher=Cambridge University Press|others=Thomas Leiper Kane Collection|isbn=0-521-43082-8|location=Cambridge|oclc=25316141}}</ref> In 1987 het die Derg ontbind en die 1987-grondwet afgekondig wat op die 1977-grondwet van die [[Sowjetunie]] gegrond was.<ref>Asnake Kefale, Tomasz Kamusella en Christopher van der Beken. 2021. ''Eurasian Empires as Blueprints for Ethiopia: From Ethnolinguistic Nation-State to Multiethnic Federation''. London: Routledge, pp 35-43</ref> Ná binnelandse konflik, wat gelei het tot die teregstelling van generaal Benti en verskeie van sy ondersteuners in Februarie 1977, en die teregstelling van kolonel Atnafu Abate in November 1977, het [[Mengistu Haile Mariam]] die onbetwiste leier van die Derg geword.<ref>{{Cite news|last=Kaufman|first=Michael T.|date=1977-11-15|title=Ethiopian Official Is Believed to Have Been Executed|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1977/11/15/archives/ethiopian-official-is-believed-to-have-been-executed.html|access-date=2021-06-17|issn=0362-4331}}</ref> Die Derg het met verskeie staatsgrepe, opstande, ’n droogte en ’n groot vlugtelingprobleem te kampe gehad. In 1977 het [[Somalië]], wat voorheen hulp en wapens van die USSR ontvang het, Ethiopië binnegeval in die [[Ogadenoorlog]] en ’n deel van die Ogadenstreek verower. Ethiopië het dit teruggewen nadat dit enorme militêre hulp ontvang het van die Sowjetbloklande die USSR, [[Kuba]], [[Jemen|Suid-Jemen]], [[Oos-Duitsland]]<ref>{{cite book|last=Dagne|first=Haile Gabriel|title=The commitment of the German Democratic Republic in Ethiopia: a study based on Ethiopian sources|url=https://archive.org/details/commitmentofgerm0000hail|publisher=Global Lit.|year=2006|isbn=978-3-8258-9535-8|location=Londen}}</ref> en [[Noord-Korea]]. Dit het ingesluit sowat 15&nbsp;000 Kubaanse strydende troepe.<ref>{{cite web|title=The Mengistu Regime and Its Impact|url=https://memory.loc.gov/frd/etsave/et_01_08.html|website=Library of Congress}}</ref><ref>{{cite news|last=Oberdorfer|first=Don|date=March 1978|title=The Superpowers and the Ogaden War|newspaper=The Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1978/03/05/the-superpowers-and-the-ogaden-war/00f60ef2-01b4-4cd3-8c5f-e545df388def/?}}</ref> [[Beeld:Mengistu_Haile_Mariam_4.jpg|thumb|180px|Die Ethiopiese leier [[Mengistu Haile Mariam]] (in sy amp 1977-1991) is ter dood veroordeel vir misdade wat deur sy regering gepleeg is. Hy het in 2018 nog in [[Zimbabwe]] in bannelingskap gewoon.]] In 1976-'78 is tot 500&nbsp;000 mense dood weens die [[Rooi Terreur (Ethiopië)|Rooi Terreur]],<ref>{{cite web|date=22 December 1999|title=US admits helping Mengistu escape|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/575405.stm|access-date=13 Desember 2017|website=BBC}}</ref> ’n gewelddadige politieke onderdrukkingsveldtog deur die Derg teen verskeie opposisiegroepe, veral die Ethiopiese Rewolusionêre Volksparty.<ref name="Black Book2">''The Black Book of Communism'', pp. 687–95</ref> Die Rooi Terreur was ’n antwoord op wat die Derg die "Wit Terreur" genoem het: ’n reeks gewelddadige voorvalle, sluipmoorde en moorde deur wat hy genoem het "klein bourgeois reaksionêre" wat ’n ommekeer van die 1974-rewolusie wou hê.<ref>{{cite news|last=Ottaway|first=David B.|date=21 Maart 1979|title=Addis Ababa Emerges From a Long, Bloody War|work=The Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1979/03/21/addis-ababa-emerges-from-a-long-bloody-war/263ac7da-0f96-444c-ab87-03c80bb1632a/|access-date=13 Desember 2017}}</ref><ref>{{cite news|last=Katz|first=Donald R.|date=21 September 1978|title=Ethiopia After the Revolution: Vultures in the Land of Sheba|work=Rolling Stone|url=https://www.rollingstone.com/culture/features/ethiopia-after-the-revolution-vultures-return-to-the-land-of-sheba-19780921|access-date=13 Desember 2017}}</ref> Die droogte van 1983-'85 het sowat 8&nbsp;miljoen mense geraak, van wie ’n miljoen dood is. Opstande teen outoritêre heerskappy het voorgekom, veral in die noordelike streke [[Eritrea]] en [[Tigray-provinsie|Tigray]]. Die Volksbevrydingsfront van Tigray het in 1989 met ander etniesgebaseerde opposisiebewegings saamgesmelt en ’n koalisie gevorm bekend as die Ethiopiese Rewolusionêre Demokratiese Volksfront (ERDVF).<ref>{{cite book|last=Stapleton|first=Timothy J.|title=A History of Genocide in Africa|url=https://archive.org/details/historyofgenocid0000stap|publisher=ABC-CLIO|year=2017|isbn=978-1-4408-3052-5|page=[https://archive.org/details/historyofgenocid0000stap/page/163 163]}}</ref> In dié tyd het die Sowjetunie onder [[Michail Gorbatsjof]] sy beleid van wêreldkommunisme vervang met een van [[glasnost]] en [[perestroika]], en daar was ’n groot afname in hulp aan Ethiopië van die Sowjetblok. Dit het gelei tot groter ekonomiese probleme en die val van die militêre mag voor aanvalle deur vasbeslote guerrillas in die noorde. Die val van Marxisme-Leninisme oor die algemeen, en in [[Oos-Europa]] tydens die rewolusies van 1989, het saamgeval met die onttrekking van alle Sowjethulp aan Ethiopië in 1990. Om internasionale steun te kry het Mengistu ’n gemengde ekonomie ingestel en ’n einde gebring aan eenpartyregering, maar dit was te laat om sy regering te red.<ref>{{cite web|title=Foreign Policy|url=https://memory.loc.gov/frd/etsave/et_04_08.html|website=Library of Congress – American Memory: Remaining Collections.}}</ref><ref>{{cite web|last=Crowell Anderson-Jaquest|first=Tommie|date=May 2002|title=Restructuring the Soviet–Ethiopian Relationship: A Csse Study in Asymmetric Exchange|url=http://etheses.lse.ac.uk/2110/1/U613342.pdf|website=London School of Economics and Political Science|access-date=19 Junie 2021|archive-date=22 Oktober 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181022232615/http://etheses.lse.ac.uk/2110/1/U613342.pdf|url-status=dead}}</ref> ERDVF-magte het Addis Abeba in Mei 1991 genader en die Sowjetunie het nie ingegryp om die regering te help nie. Mengistu het uit die land gevlug en [[asiel]] gekry in [[Zimbabwe]], waar hy steeds woon.<ref>{{cite web|last=Tessema|first=Seleshi|date=November 2017|title=ADDIS ABABA|url=https://www.aa.com.tr/en/africa/ethiopians-follow-zimbabwe-events-with-mengistu-in-mind/968413#|website=Anadolu Agency}}</ref><ref>{{cite news|date=Augustus 2018|title=Why a photo of Mengistu has proved so controversial|website=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-45043811}}</ref> In 2006, ná ’n verhoor wat 12 jaar geduur het, het Ethiopië se federale hooggeregshof in Addis Abeba Mengistu in absentia skuldig bevind aan [[volksmoord]].<ref>{{cite news|date=12 December 2006|title=Mengistu found guilty of genocide|publisher=BBC|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6171429.stm|access-date=21 Julie 2007}}</ref> Talle ander topleiers van sy regering is ook in absentia aan oorlogsmisdade skuldig bevind nadat hulle gevlug het. Verskeie voormalige amptenare is ter dood veroordeel en dosyne ander het 20 jaar in die tronk deurgebring voordat hulle vonnisse van lewenslange gevangenisstraf verkort is.<ref>{{Cite web|date=Junie 2006|title=Mengistu Haile Mariam|url=https://trialinternational.org/latest-post/mengistu-haile-mariam/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20181022232516/https://trialinternational.org/latest-post/mengistu-haile-mariam/|archive-date=22 Oktober 2018|access-date=22 Oktober 2018|website=Trial International}}</ref><ref>{{Cite web|date=Januarie 2018|title=Eshetu Alemu|url=https://trialinternational.org/latest-post/eshetu-alemu/|website=Trial International|access-date=19 Junie 2021|archive-date=22 Oktober 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181022232452/https://trialinternational.org/latest-post/eshetu-alemu/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Alemu Aneme|first=Girmachew|date=2001|title=Apology and trials: The case of the Red Terror trials in Ethiopia|url=http://www.ahrlj.up.ac.za/aneme-g-a|website=African Human Rights Law Journal}}</ref> In Julie 1991 het die ERDVF ’n nasionale konferensie saamgestel om die Oorgangsregering van Ethiopië daar te stel. Dit het bestaan uit ’n raad van verteenwoordigers met 87 lede, wat onderworpe was aan ’n oorgangsgrondwet.{{sfn|Lyons|1996|pp=121–23}} In Junie 1992 het die Oromo-bevrydingsfront aan die regering onttrek, en in Maart 1993 lede van die Suid-Ethiopiese Demokratiese Volkskoalisie.<ref>{{Cite web|title=Ethiopia (03/08)|url=https://2009-2017.state.gov/outofdate/bgn/ethiopia/91642.htm|website=U.S. Department of the State}}</ref><ref>{{Cite web|title=About Ethiopia|url=http://www.ethiopia.gov.et/history?p_p_id=56_INSTANCE_eglYuFCcMdKJ&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-1&p_p_col_count=1&_56_INSTANCE_eglYuFCcMdKJ_page=6|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023034822/http://www.ethiopia.gov.et/history?p_p_id=56_INSTANCE_eglYuFCcMdKJ&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-1&p_p_col_count=1&_56_INSTANCE_eglYuFCcMdKJ_page=6|archive-date=23 Oktober 2018|website=Ethiopian Government Portal}}</ref> In 1994 is ’n nuwe grondwet opgestel wat Ethiopië gevestig het as ’n parlementêre republiek met ’n tweekamerwetgewer en ’n regstelsel.<ref name="Constitution2">{{cite web|title=Article 5|url=http://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/et/et007en.pdf|access-date=2 Julie 2015|work=Ethiopian Constitution|publisher=WIPO}}</ref> ===Federale Demokratiese Republiek (1991-hede)=== [[Beeld:Meles Zenawi - World Economic Forum Annual Meeting 2012.jpg|thumb|180px|Die voormalige premier [[Meles Zenawi]] in 2012 by die jaarvergadering van die [[Wêreld- Ekonomiese Forum]].]] Die eerste veelpartyverkiesing in Ethiopië het in Mei 1995 plaasgevind en is deur die ERDVF gewen.{{Sfn|Lyons|1996|p=142}} Die president van die oorgangsregering, die ERDVF-leier [[Meles Zenawi]], het die eerste premier van die Federale Demokratiese Republiek Ethiopië geword, en [[Negasso Gidada]] is tot president verkies.<ref>{{Cite news|url=http://www.irinnews.org/report/22561/ethiopia-president-expelled-ruling-party|title=President expelled from ruling party|date=25 Junie 2001|work=IRIN|access-date=7 November 2017}}</ref> In Mei 1998 het ’n grensdispuut met Eritrea gelei tot die Eritrees-Ethiopiese Oorlog, wat tot Junie 2000 geduur en albei lande miljoene [[dollar]]s gekos het.<ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/750789.stm |title=Will arms ban slow war? |date=18 Mei 2000 |website=BBC News |archive-url=https://archive.today/20170112074549/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/750789.stm |archive-date=12 Januarie 2017 |url-status=live |access-date=12 Januarie 2017 }}</ref> Dit het ’n negatiewe uitwerking op Ethiopië se ekonomie gehad.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1476618.stm |title=War 'devastated' Ethiopian economy |date=7 Augustus 2001 |website=BBC News |archive-url=https://web.archive.org/web/20160704131529/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1476618.stm |archive-date=4 Julie 2016 |url-status=live |access-date=12 Januarie 2017 }}</ref> Middel 2011 het twee agtereenvolgende jare sonder reën die ergste [[droogte]] in 60 jaar in [[Oos-Afrika]] veroorsaak. Ethiopië het eers in 2012 hiervan herstel, danksy langtermynstrategieë deur die regering in samewerking met ontwikkelingsagentskappe.<ref name="Twdisyihoa">{{cite web|title=The worst drought in 60 years in Horn Africa |url=http://www.africa-eu-partnership.org/node/2158 |publisher=Africa and Europe in Partnership |access-date=2 Augustus 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111102172007/http://www.africa-eu-partnership.org/node/2158 |archive-date=2 November 2011 }}</ref> Op 5 Augustus 2016 het betogings dwarsoor die land voorgekom en dosyne betogers is deur die polisie doodgeskiet. Die betogers het aangedring op die beëindiging van vergrype teen [[menseregte]], die vrylating van politieke gevangenes, ’n regverdiger verdeling van rykdom wat uit meer as ’n dekade van ekonomiese groei ontstaan het en die teruggee van die Wolqayt-distrik aan die Amhara-streek.<ref name="BBC1">{{cite news|date=7 Augustus 2016|title='Several killed' as Ethiopia police clash with protesters|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-37004725|work=BBC|access-date=8 Augustus 2016}}</ref><ref name="BBC2">{{cite web|date=8 August 2016|title=Internet shutdown ends as protests continue in Ethiopia|url=https://www.bbc.com/news/live/world-africa-36881410|work=BBC Monitoring|access-date=8 Augustus 2016}}</ref><ref name="Reuters1">{{cite news|last=Maasho|first=Aaron|date=8 Augustus 2016|title=At least 33 protesters killed in Ethiopia's Oromiya region: opposition|url=https://af.reuters.com/article/topNews/idAFKCN10J0ZJ?sp=true|work=Reuters|access-date=8 Augustus 2016|archive-date=12 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170912011946/https://af.reuters.com/article/topNews/idAFKCN10J0ZJ?sp=true|url-status=dead}}</ref> Dit was die gewelddadigste onderdrukking van betogings in [[Afrika suid van die Sahara]] sedert die Ethiopiese regering in November en Desember 2015 minstens 75 people mense gedood het tydens proteste in die Oromia-streek.<ref>{{Citation|title=At least 75 killed in Ethiopia protests|url=https://www.youtube.com/watch?v=AYVC7iSR2Qc|language=en|access-date=13 Augustus 2019}}</ref><ref>{{Citation|title=Ethiopia Protests {{!}} At Least 140 Killed in Over State Land Plan|url=https://www.youtube.com/watch?v=HhnLs4kLETk|language=en|access-date=13 Augustus 2019}}</ref> Op 6 Oktober 2016 is ’n noodsituasie afgekondig,<ref>{{Cite news|url=http://www.africanews.com/2016/10/09/ethiopia-declares-6-months-state-of-emergency-over-oromia-protests//|title=Ethiopia declares 6 months state of emergency over Oromia protests {{!}} Africanews|last=AfricaNews|work=Africanews|access-date=7 November 2017|archive-date= 7 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107172159/http://www.africanews.com/2016/10/09/ethiopia-declares-6-months-state-of-emergency-over-oromia-protests//|url-status=dead}}</ref> wat geduur het tot in Augustus 2017.<ref>{{Cite news|url=http://www.africanews.com/2017/10/26/deaths-reported-as-ethiopia-elite-forces-clash-with-protesters-in-oromia//|title=10 killed as Ethiopia forces clash with protesters in Oromia|last=AfricaNews|date=26 Oktober 2017|work=Africanews|access-date=7 November 2017|archive-date= 7 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107171221/http://www.africanews.com/2017/10/26/deaths-reported-as-ethiopia-elite-forces-clash-with-protesters-in-oromia//|url-status=dead}}</ref> Op 16 Februarie 2018 het die Ethiopiese regering ’n ses maande lange landwye noodtoestand afgekondig ná die bedanking van premier [[Hailemariam Desalegn]].<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-43091248|title=Ethiopia declares state of emergency|date=16 February 2018|work=BBC News}}</ref> Hy was die eerste leier in die moderne geskiedenis van Ethiopië wat bedank het; vorige leiers is almal in hulle amp dood of is omvergewerp.<ref>{{cite web|url=http://www.france24.com/en/20180306-ethiopia-state-emergency-protest-strike|title=Ethiopians protesting state of emergency shut down capital, Oromia region|date=6 Maart 2018|publisher= France 24}}</ref> Hailemariam het gesê hy wil die geleentheid skep vir hervormings. ===Abiy Ahmed en die Welvaartparty (2018-hede)=== Die nuwe premier was [[Abiy Ahmed]], wat in 2018 ’n historiese besoek aan [[Eritrea]] gebring en die 20 jaar lange oorlog tussen die twee lande beëindig het.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-44764597|title=Ethiopia and Eritrea declare end of war|date=9 Julie 2018|work=BBC News}}</ref> Hy het daarvoor in 2019 die [[Nobelprys vir Vrede]] ontvang.<ref>{{cite news|url=https://edition.cnn.com/videos/world/2019/10/11/ethiopian-prime-minister-abiy-ahmed-wins-2019-nobel-peace-prize-lon-orig.cnn/video/playlists/intl-stories-worth-watching/|title=Ethiopian Prime Minister wins the 2019 Nobel Peace Prize|date=16 Oktober 2019|work=CNN News}}</ref> Nadat hy sy amp in April 2018 aanvaar het, het die {{ouderdom|1976|8|15}} jaar oue Abiy politieke gevangenes vrygelaat, regverdige verkiesings belowe en groot ekonomiese hervormings aangekondig.<ref>{{cite web |last1=Kaps |first1=Alisa |title=From agrarian country to industrial hub |url=https://www.dandc.eu/en/article/strengthening-foreign-trade-has-helped-ethiopias-governments-achieve-remarkable-economic |website=D+C, Development and cooperation}}</ref> Sedert 2019 is al die voorheen gesensorde [[webtuiste]]s weer toeganklik gemaak, meer as 13&nbsp;000 politieke gevangenes vrygelaat en honderde administratiewe personeellede afgedank as deel van die hervormings.<ref>{{cite news |title=Abiy's Ethiopia pardons 13,000 accused of treason or terrorism |url=https://www.reuters.com/article/us-ethiopia-politics-idUSKCN1PG1IZ |work=Reuters |date=22 Januarie 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ooni.torproject.org/post/ethiopia-unblocking/|title=OONI – Ethiopia: Verifying the unblocking of websites|website=ooni.torproject.org|access-date=14 Januarie 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://newbusinessethiopia.com/ethiopia-prison-administration-fires-103-individuals/|title=Ethiopia prison administration fires 103 individuals – New Business Ethiopia|language=en-US|access-date=14 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190113175528/https://newbusinessethiopia.com/ethiopia-prison-administration-fires-103-individuals/|archive-date=13 January 2019|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://cyberethiopia.com/2013/?p=2012|title=Reflections on the Rule of Law and Ethiopia's Transition to Democratic Rule (Part I)|date=12 Januarie 2019|website=Cyber Ethiopia|language=en-US|access-date=14 Januarie 2019}}</ref> [[Beeld:Ethiopian Prime Minister Abiy Ahmed receiving the Nobel Peace Prize in Oslo 2019.jpg|thumb|240px|Premier [[Abiy Ahmed]] ontvang in 2019 die [[Nobelprys vir Vrede]] in [[Oslo]].]] Etniese geweld het saam met politieke onrus toegeneem. Daar was botsings tussen die Oromo, die grootste etniese groep in die land, en die etniese Somaliërs, wat daartoe gelei het dat 400&nbsp;000 mense in 2017 ontwortel is.<ref name=irinnews>{{cite news|url=http://www.irinnews.org/analysis/2017/11/08/ethnic-violence-displaces-hundreds-thousands-ethiopians|title=Ethnic violence displaces hundreds of thousands of Ethiopians|publisher=irinnews.com|date=8 November 2017}}</ref> Botsings tussen die Oromo en die Gedeo in die suide van die land het in 2018 daartoe gelei dat Ethiopië die grootste getal mense in die wêreld gehad het wat uit hulle huis moes vlug: 1,4&nbsp;miljoen.<ref>{{cite news|url=https://reliefweb.int/report/ethiopia/ethiopia-tops-global-list-highest-internal-displacement-2018|title=Ethiopia tops global list of highest internal displacement in 2018|publisher=Relief Web|access-date=7 April 2019}}</ref> Van 2019 af was burgermagslede van die Gumuz-volk betrokke in gevegte teen Amhare en Agaus in die Metekel-sone van die Benishangul-Gumuz-streek.<ref>{{Cite web|title=12 killed in latest attack in western Ethiopia|url=https://www.news24.com/news24/africa/news/12-killed-in-latest-attack-in-western-ethiopia-20201013|access-date=2020-12-26|website=News24|language=en-US}}</ref> In September 2018 is 23 mense gedood in opstande in die spesiale sone van Oromia naby die hoofstad, Addis Abeba.<ref>{{cite web|url=http://www.dailystar.com.lb/News/World/2018/Sep-17/463632-at-least-23-die-in-weekend-of-ethiopia-ethnic-violence.ashx|title=At least 23 die in weekend of Ethiopia ethnic violence|date=17 September 2018|access-date=19 Junie 2021|archive-date= 2 Oktober 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181002001149/http://www.dailystar.com.lb/News/World/2018/Sep-17/463632-at-least-23-die-in-weekend-of-ethiopia-ethnic-violence.ashx|url-status=dead}}</ref> Op 22 Junie 2019 het faksies van die veiligheidsmagte van die Amhara-streek ’n mislukte staatsgreep op die streek se regering uitgevoer waartydens die streek se president vermoor is.<ref name=":10">{{cite news|url=https://www.ethiopiaobserver.com/2019/06/23/president-of-the-amhara-region-killed-regional-media/|title=President of the Amhara region killed|date=23 Junie 2019|work=Ethiopia Observer|access-date=24 Junie 2019}}</ref> ’n Lyfwag wat aan die kant van die nasionalistiese faksies was, het ’n sluipmoord uitgevoer op generaal Se'are Mekonnen, stafhoof van die Ethiopiese weermag, sowel as sy adjudant, generaal-majoor Gizae Aberra.<ref name=":10" /> Die premier se kantoor het brigadier-generaal Asaminew Tsige, hoof van die Amhara-streek se veiligheidsmag, daarvan beskuldig dat hy aan die hoof van die sameswering was,<ref>{{cite news|url=https://www.npr.org/2019/06/23/735236160/ethiopia-army-chief-killed-in-attempted-coup-government-says|title=Ethiopia Army Chief Killed In Attempted Coup, Government Says|last=Ingber|first=Sasha|date=23 Junie 2019|work=NPR|access-date=24 Junie 2019}}</ref> en Tsige is op 24 Junie naby Bahir Dar deur die polisie doodgeskiet.<ref>{{Cite news|url=https://www.i24news.tv/en/news/international/africa/1561381510-ethiopian-coup-mastermind-shot-dead-after-36-hour-manhunt|title=Alleged Ethiopian coup mastermind shot dead after 36-hour manhunt|date=24 Junie 2019|work=i24 news|access-date=24 Junie 2019}}</ref> Fano is ’n Amhaarse jeuggroep wat as óf ’n protesgroep óf ’n gewapende burgermag beskou word.<ref>{{cite web | last1 = Lefort | first1 =René | title= Preaching unity but flying solo, Abiy's ambition may stall Ethiopia's transition | website= Ethiopian Insight |date = 2020-02-25 | url = https://www.ethiopia-insight.com/2020/02/25/preaching-unity-but-flying-solo-abiys-ambition-may-stall-ethiopias-transition/ | access-date = 2020-12-02 |archive-url= https://archive.today/20201202200135/https://www.ethiopia-insight.com/2020/02/25/preaching-unity-but-flying-solo-abiys-ambition-may-stall-ethiopias-transition/ |archive-date= 2020-12-02 |url-status=live }}</ref> Fano-eenhede word beskuldig van deelname aan etniese slagtings, onder meer op 10-11 Januarie 2019.<ref>{{cite web | title= Beyond law enforcement – Human rights violations by Ethiopian security forces in Amhara and Oromia | website= Amnesty International |date = 2020-07-24 | url =https://www.amnesty.org/download/Documents/AFR2523582020ENGLISH.PDF | access-date = 2020-12-02 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201030063235/https://www.amnesty.org/download/Documents/AFR2523582020ENGLISH.PDF |archive-date= 2020-10-30 |url-status=live }}</ref> Betogings het uitgebreek ná die sluipmoord op die Oromo-musikant [[Hachalu Hundessa]]<ref>{{Cite web|last=Hundessa|first=Hachalu|date=Julie 2020|title=Two men arrested for the murder of the singer|url=https://www.horndaily.com/2020/07/10/breaking-news-two-men-arrested-for-murder-of-ethiopian-protest-singer/|access-date=26 Augustus 2020|website=The Daily Horn News}}</ref> op 29 Junie 2020, en dit het gelei tot die dood van minstens 239 mense.<ref>{{cite news |title=Ethiopia's week of unrest sees 239 dead, 3,500 arrested |url=https://www.washingtonpost.com/world/africa/ethiopias-week-of-unrest-sees-239-dead-3500-arrested/2020/07/08/8eb30952-c100-11ea-8908-68a2b9eae9e0_story.html |work=The Washington Post |date=8 Julie 2020}}</ref> Die dispuut tussen Ethiopië en [[Egipte]] oor die [[Groot Ethiopiese Renaissancedam]] het in 2020 in felheid toegeneem.<ref>{{cite news |last1=Walsh |first1=Decian |title=For Thousands of Years, Egypt Controlled the Nile. A New Dam Threatens That |url=https://www.nytimes.com/interactive/2020/02/09/world/africa/nile-river-dam.html |newspaper=New York Times |date=9 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200210015121/https://www.nytimes.com/interactive/2020/02/09/world/africa/nile-river-dam.html |archive-date=10 Februarie 2020 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=An Egyptian cyber attack on Ethiopia by hackers is the latest strike over the Grand Dam |url=https://qz.com/africa/1874343/egypt-cyber-attack-on-ethiopia-is-strike-over-the-grand-dam/ |work=Quartz |date=27 Junie 2020}}</ref> Egipte is teen die bou van die dam gekant, omdat hy bang is dit verminder die hoeveelheid water wat hy uit die [[Nyl]]rivier kry.<ref>{{cite news |title=Row over Africa's largest dam in danger of escalating, warn scientists |url=https://www.nature.com/articles/d41586-020-02124-8 |work=Nature |date=15 Julie 2020}}</ref> Premier Abiy van Ethiopië het gesê: "Geen mag kan Ethiopië keer om ’n dam te bou nie. As ’n oorlog nodig is, kan ons miljoene gereed kry."<ref>{{cite news |title=Are Egypt and Ethiopia heading for a water war? |url=https://www.theweek.co.uk/107468/are-egypt-and-ethiopia-heading-for-a-water-war |work=The Week |date=8 Julie 2020}}</ref> Die federale regering, onder leiding van die Welvaartparty, het die nasionale verkiesingsraad gevra om 2020 se verkiesings uit te stel weens vrese oor die [[Covid-19-pandemie]], totdat ’n [[entstof]] ontwikkel is.<ref>{{Cite web|title=Ethiopian parliament allows PM Abiy to stay in office beyond term|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/06/ethiopian-parliament-pm-abiy-stay-office-term-200610195337702.html|access-date=2020-09-10|website=www.aljazeera.com}}</ref> Die Tigray- Liberale Volksfront, die regerende party in Tigray, het die besluit teengestaan en in elk geval op 9 September 2020 ’n verkiesing gehou. Hulle het saam met streekspartye gewerk en internasionale waarnemers in die verkiesingsproses betrek.<ref>{{Cite web|date=2020-09-09|title=Ethiopia's Tigray region defies PM Abiy with 'illegal' election|url=https://www.france24.com/en/20200909-ethiopia-s-tigray-region-defies-pm-abiy-with-illegal-election-1|access-date=2020-09-10|website=France 24|language=en}}</ref> Die betrekkinge tussen die federale regering en die Tigray-streeksregering het sedertdien kwaai versleg<ref>{{cite news |title=Ethiopia Tigray crisis: Rockets hit outskirts of Eritrea capital |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-54942546 |work=BBC News |date=15 November 2020}}</ref> en op 4 November 2020 het Abiy met ’n militêre aanval op die Tigray-streek begin uit reaksie op aanvalle op weermageenhede wat daar gestasioneer is. Duisende mense het na die naburige [[Sudan]] gevlug. Dit was die begin van die [[Tigray-oorlog]].<ref>{{cite news |title=Ethiopia Tigray crisis: Rights commission to investigate 'mass killings' |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-54941833 |work=BBC News |date=14 November 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Ethiopia: Tigray leader confirms bombing Eritrean capital |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/11/15/rockets-fired-from-ethiopias-tigray-region-hit-eritrean-capital |work=Al-Jazeera |date=15 November 2020}}</ref> ==Regering en politiek== Ethiopië is ’n [[Federasie|federale]] [[parlement]]êre [[republiek]] met ’n [[eerste minister]] as regeringshoof. Die president is die staatshoof, maar het hoofsaaklik seremoniële magte. Die regering het die uitvoerende gesag. Federale wetgewende gesag lê by die regering en twee parlementskamers. Kragtens Artikel 78 van die Ethiopiese grondwet van 1994 is die regterlike gesag heeltemal onafhanklik van die uitvoerende en wetgewende gesag.<ref>{{Cite web|url=http://www.civicwebs.com/cwvlib/constitutions/ethiopia/constitution_1994.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509194433/http://www.civicwebs.com/cwvlib/constitutions/ethiopia/constitution_1994.htm|url-status=dead|title=Constitution of Ethiopia – 8 Desember 1994|archive-date=9 Mei 2008}}</ref> [[Beeld:Ethiopian general elections 2005.jpg|thumb|220px|Die Ethiopiese algemene verkiesing van 2005. Net partye met meer as 10 setels word gewys.<br />Rooi: ERDVF<br />Groen: KED<br />Pers: VEDM<br />Donkerblou: SDVP<br />Oranje: OFDB<br />Ligblou: Ander]] Volgens die Demokrasie-indeks wat laat in 2010 deur die VK-gebaseerde Economist Intelligence Unit gepubliseer is, was Ethiopië ’n "outoritêre regime" wat op ’n lys van die demokratiesste lande nommer 118 van 167 was.<ref>[http://graphics.eiu.com/PDF/Democracy_Index_2010_web.pdf The Economist Intelligence Unit's Index of Democracy 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180606141853/http://graphics.eiu.com/PDF/Democracy_Index_2010_web.pdf |date= 6 Junie 2018 }}. (PDF). Besoek op 3 Maart 2012.</ref> Ethiopië het sedert 2006 ’n hele 12 plekke afgeskuif, en die 2010-verslag skryf dit toe aan die regering se onderdrukking van opposisiebedrywighede, media en die burgerlike gemeenskap voor die Ethiopiese algemene verkiesing van 2010. Dit het Ethiopië ’n de facto-eenpartystaat gemaak. ===Regering=== Die eerste verkiesing van Ethiopië se grondwetgewende vergadering van 547 lede is in Junie 1994 gehou. Dié vergadering het die nuwe Ethiopiese grondwet in Desember 1994 aanvaar. Die verkiesings vir die land se eerste algemeen verkose nasionale parlement en wetgewende streeksmagte is in Mei en Junie 1995 gehou. Die meeste opposisiepartye het die verkiesings geboikot. Die Ethiopiese Rewolusionêre Demokratiese Volksfront (ERDVF) het loshande gewen. Die eerste regering onder die nuwe grondwet is in Augustus 1995 saamgestel met Negasso Gidada as president. Die regering van [[Meles Zenawi]] onder die ERDVF het ’n beleid van etniese federalisme gevolg en aansienlike magte aan etniesgebaseerde streeksowerhede gegee. Ethiopië het vandag 10 semi-outonome administratiewe streke wat die mag het om hulle eie inkomste te genereer en bestee. [[Beeld:Secretary Kerry and Ethiopian Foreign Minister Adhanom Hold a News Conference in Addis Ababa (3).jpg|thumb|240px|links|Die voormalige Ethiopiese eerste minister [[Tedros Adhanom]] (regs) by die voormalige Amerikaanse minister van buitelandse sake John Kerry.]] Ethiopiërs het min toegang tot ander media as die staat se eie netwerke. Die koerante in privaat besit het gesukkel om voort te bestaan en is periodiek deur die regering geteister.<ref name="FH Ethiopia">{{cite web |url=http://www.freedomhouse.org/report/freedom-world/2007/ethiopia?page=22&year=2007&country=7175 |year=2007 |title=Map of Freedom 2007 |publisher=Freedom House |access-date=25 Desember 2007 |archive-date= 9 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130909123107/http://www.freedomhouse.org/report/freedom-world/2007/ethiopia?page=22&year=2007&country=7175 |url-status=dead }}</ref> Sedert die 2005-verkiesing is minstens 18 joernaliste in hegtenis geneem wat kritiek jeens die regering uitgespreek het en is hulle van onder meer verraad aangekla. Die regering gebruik perswette oor laster om joernaliste te intimideer wat krities jeens sy beleide is.<ref name="HRW Ethiopia">{{cite web|url=http://hrw.org/englishwr2k7/docs/2007/01/11/ethiop14704.htm |title=Essential Background: Overview of human rights issues in Ethiopia |publisher=Human Rights Watch |access-date=25 Desember 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071224074548/http://hrw.org/englishwr2k7/docs/2007/01/11/ethiop14704.htm |archive-date=24 Desember 2007 }}</ref> Meles se regering is in 2000 verkies in Ethiopië se eerste veelpartyverkiesing; internasionale waarnemers het die uitslag egter gekritiseer en die opposisie het gesê daar was bedrog. Die ERDVF het in 2005 weer die verkiesing gewen en Meles teruggeplaas in sy amp. Hoewel die opposisiestemme toegeneem het, het beide die opposisie en waarnemers van die [[Europese Unie]] en elders gemeen die stemmery het nie aan internasionale standaarde vir vry en regverdige verkiesings voldoen nie.<ref name="FH Ethiopia"/> Volgens berigte het die polisie 193 betogers, die meeste in die hoofstad, Addis Abeba, doodgemaak in die geweld wat op die verkiesing van Mei 2005 gevolg het.<ref>{{cite news|title=Ethiopian probe team criticises judge over report. |url=http://www.kilil5.com/node/4419 |archive-url=https://archive.today/20120907072116/http://www.kilil5.com/node/4419 |url-status=dead |archive-date=7 September 2012 |agency=Reuters |date=11 September 2006 |access-date=21 Julie 2007 }}</ref> Die vyf belangrikste opposisiepartye in 2008 was die Eenheid vir Demokrasie en Geregtigheid (EDG) onder regter Birtukan Mideksa, die Verenigde Ethiopiese Demokratiese Magte (VEDM) onder dr. Beyene Petros, die Oromo- Federalistiese Demokratiese Beweging (OFDB) onder dr. Bulcha Demeksa, die Oromo-volkskongres (OVK) onder dr. Merera Gudina en die Verenigde Ethiopiese Demokratiese Party – Medhin (VEDP) onder Lidetu Ayalew. Ná die 2015-verkiesing was daar geen parlementslede van opposisiepartye in Ethiopië oor nie.<ref name = "AJE opposition">{{Cite web | title = Ethiopia election: No seat in parliament for opposition | url = http://www.aljazeera.com/indepth/interactive/2015/06/ethiopia-election-seat-parliament-opposition-150623150257749.html | website = aljazeera.com | date = 23 Junie 2015 | access-date = 24 Junie 2015 }}</ref><ref name = "BBC Obama trip">{{Cite news | title = Obama in Ethiopia for key talks with regional leaders | url = https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-33671340 | website = BBC News | date = 27 Julie 2015 | access-date = 27 Julie 2015 }}</ref> ===Weermag=== Die grootte van die Ethiopiese Nasionale Weermag het sedert 2000, ná die oorlog teen [[Eritrea]], aansienlik gewissel. In 2002 was daar sowat 250&nbsp;000 tot 350&nbsp;000 sodate.<ref name="Ethiopian armed forces">{{cite web|title=Ethiopia Armed Forces|url=http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Ethiopia-ARMED-FORCES.html|publisher=Nations Encyclopedia}}</ref> Dit is later verminder, en in 2012 is die getal soldate geraam op 135&nbsp;000 grondmaglede en 3&nbsp;000 lugmaglede.<ref name=IISS2012>IISS Military Balance 2012, 434-5.</ref> Die weermag bestaan uit twee afdelings, ’n leër en lugmag.<ref name=IISS2012 /> Omdat Ethiopië ’n landingeslote staat is, het dit geen vloot nie. Daar is verskeie weermagnywerheidsorganisasies, wat verskillende wapenstelsels vervaardig en opknap. Diensplig is vrywillig vir mense bo 18 jaar oud, maar daar kan verpligtende oproepe tot militêre diens wees indien nodig.<ref name="CIA handbook">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2024.html|title=The World Factbook|access-date=27 October 2014|archive-date=22 Maart 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160322125136/https://www.cia.gov/library//publications/the-world-factbook/fields/2024.html|url-status=dead}}</ref> ===Menseregte=== Onlangse skendings van [[menseregte]] in Ethiopië sluit in die dood van 100 vreedsame betogers aan die hand van die regering in 2016 in die Oromo- en die Amhara-streek.<ref>{{cite web|url=https://www.npr.org/sections/parallels/2016/08/10/489433678/ethiopia-grapples-with-the-aftermath-of-a-deadly-weekend|title=Ethiopia Grapples with the Aftermath of a Deadly Weekend|access-date=2 Mei 2017}}</ref> Die VN het waarnemers in Ethiopië gevra om die voorval te ondersoek,<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/2016/08/calls-probe-ethiopia-protesters-killings-160810163517810.html|title=UN calls for probe into Ethiopia protesters killings|website=www.aljazeera.com|access-date=2 Mei 2017}}</ref> maar die regering het nie gehoor gegee nie.<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/2016/08/ethiopia-observers-needed-protests-rage-160811105846673.html|title=Ethiopia says UN observers not needed as protests rage|website=www.aljazeera.com|access-date=2 Mei 2017}}</ref> Die betogings was teen grondbeslagleggings, skendings van menseregte en verkiesingsbedrog.<ref name="reuters.com">{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-ethiopia-landrights-violence-idUSKCN10M12X|title=Ethiopia's battle for land reforms could lead to civil war: opposition leader|date=11 Augustus 2016|access-date=8 Mei 2017|newspaper=Reuters}}</ref> Merera Gudina, leier van die Oromo-volkskongres, het gesê die land is "by ’n kruispad. Mense maak aanspraak op hulle regte. Mense is moeg vir wat die regering ’n kwarteeu lank al doen," het hy in ’n onderhoud met [[Reuters]] gesê. "As die regering aanhou onderdruk terwyl miljoene mense hulle regte opeis, is dit (burgeroorlog) een van die moontlike scenario's."<ref name="reuters.com" /> [[Beeld:Omo River Valley IMG 0463.jpg|thumb|260px|Mense van die Karo-volk in ’n multinasionale streek in die suide van Ethiopië.]] Volgens peilings in 2003 deur die Nasionale Komitee oor Tradisionele Praktyke in Ethiopië lei bruidsontvoerings tot 69% van die land se huwelike – sowat 80% kom in die grootste streek, Oromiya, voor en tot 92% in ’n streek met gemengde etniese groepe in die suide van die land.<ref>{{cite web |url=http://www.irinnews.org/IndepthMain.aspx?InDepthID=28&ReportID=69993 |title=Youth in Crisis: Coming of age in the 21st century |publisher=Office for the Coordination of Humanitarian Affairs |date=23 Februarie 2007 |access-date=14 Junie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20101205144923/http://www.irinnews.org/IndepthMain.aspx?InDepthID=28&ReportID=69993|archive-date=5 Desember 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://reliefweb.int/report/ethiopia/unicef-supports-fight-end-marriage-abduction-ethiopia|title=UNICEF supports fight to end marriage by abduction in Ethiopia|publisher=reliefweb.int|date=9 November 2004|access-date=29 Augustus 2013}}</ref> [[Homoseksualiteit|Homoseksuele dade]] is onwettig in Ethiopië.<ref>{{cite web |url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/06/13/here-are-the-10-countries-where-homosexuality-may-be-punished-by-death-2/ |title= Here are the 10 countries where homosexuality may be punished by death | work = The Washington Post | date= 16 Junie 2016}}</ref> Joernaliste en aktiviste is al gedreig en gearresteer vir hulle dekking van die [[Covid-19-pandemie]] in die land.<ref>{{cite news |title=Ethiopia: Free Speech at Risk Amid Covid-19 |url=https://www.hrw.org/news/2020/05/06/ethiopia-free-speech-risk-amid-covid-19 |work=Human Rights Watch |date=6 Mei 2020}}</ref> Onder die Karo- en Hamer-volk van Suid-Ethiopië word volwassenes en kinders met fisieke abnormaliteite as ''mingi'', "ritueel onrein", beskou. Daar word geglo laasgenoemde het ’n bose uitwerking op ander; kinders met gebreke is tradisioneel vermoor en het geen behoorlike begrafnis gekry nie.<ref name="Petros">{{cite book|last=Petros|first=Gezahegn|title=The Karo of the lower Omo Valley: subsistence, social organisation and relations with neighbouring groups|year=2000|publisher=Dept. of Sociology, Anthropology and Social Administration, Addis Ababa University|page=57|url=https://books.google.com/books?id=bE0wAQAAIAAJ}}</ref> Die Karo het die praktyk in Julie 2012 amptelik verbied.<ref>{{cite news|url=http://www.nationalgeographic.com/explorers/bios/lale-labuko/|title=Lale Labuko|publisher=nationalgeographic.com|access-date=5 Desember 2013}}</ref> In 2013 het die dinksentrum Oakland-instituut ’n verslag uitgereik waarin hy die Ethiopiese regering beskuldig van die gedwonge verskuiwing van "honderdduisende lede van inheemse volke van hulle grond af" in die Gambela-streek.<ref name=":1">{{Cite journal|year=2013|title=Unheard Voices: The Human Rights Impact of Land Investments on Indigenous Communities in Gambella|url=https://www.oaklandinstitute.org/sites/oaklandinstitute.org/files/OI_Report_Unheard_Voices.pdf|journal=The Oakland Institute}}</ref> Volgens verskeie verslae deur die organisasie is mense wat nie wou gehoor gee nie, blootgestel aan ’n verskeidenheid intimidasietegnieke, onder meer fisieke en seksuele aanranding, wat soms tot die dood gelei het.<ref>{{Cite web|url=https://www.oaklandinstitute.org/country/ethiopia|title=Country: Ethiopia|website=The Oakland Institute|access-date=14 Maart 2017}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/global-development/poverty-matters/2013/feb/25/indian-land-grabs-ethiopia|title=Indian land grabs in Ethiopia show dark side of south-south co-operation|last=Mittal|first=Anuradha|date=25 Februarie 2013|work=The Guardian|access-date=14 Maart 2017|archive-url=https://archive.today/20170314050916/https://www.theguardian.com/global-development/poverty-matters/2013/feb/25/indian-land-grabs-ethiopia|archive-date=14 Maart 2017|url-status=live}}</ref><ref name=":2">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/14/ethiopia-villagisation-violence-land-grab|title=Ethiopians talk of violent intimidation as their land is earmarked for foreign investors|last=Smith|first=David|date=14 April 2015|work=The Guardian|access-date=14 Maart 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20150414212612/http://www.theguardian.com/world/2015/apr/14/ethiopia-villagisation-violence-land-grab|archive-date=14 April 2015|url-status=live}}</ref> ’n Soortgelyke verslag deur [[Human Rights Watch]] het in 2012 die Ethiopiese regering se hervestigingsprogram in Gambela beskryf, met soortgelyke planne in ander streke.<ref>{{Cite news|url=https://www.hrw.org/report/2012/01/16/waiting-here-death/forced-displacement-and-villagization-ethiopias-gambella-region|title=Waiting Here for Death|last=Horne|first=Felix|date=16 Januarie 2012|work=Human Rights Watch|access-date=14 Maart 2017|archive-url=https://archive.today/20170314054904/https://www.hrw.org/report/2012/01/16/waiting-here-death/forced-displacement-and-villagization-ethiopias-gambella-region|archive-date=14 Maart 2017|url-status=live}}</ref> Die Ethiopiese regering het die beskuldigings van grondbeslagleggings ontken en die positiewe groei van die land se ekonomie genoem as bewys van die voordele van die ontwikkelingsplan.<ref name=":2" /> ’n Landwye reeks gewelddadige betogings het op 23 Oktober 2019 uitgebreek wat in die Oromia-streeks gekonsentreer was, nadat die aktivis en mediaeienaar Jawar Mohammed beweer het die veiligheidsmagte het hom probeer aanhou. Volgens amptelike verslae is 86 mense dood.<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-ethiopia-politics/ethiopia-pm-abiy-says-death-toll-from-recent-protests-rises-to-86-idUSKBN1XD0F6|title=Ethiopia PM Abiy says death toll from recent protests rises to 86|website=reuters.com}}</ref> Op 29 Mei 2020 het [[Amnestie Internasionaal]] ’n verslag uitgereik waarin hy die Ethiopiese weermag beskuldig van massa-aanhoudings en buitegeregtelike teregstellings. Volgens die verslag is minstens 25 mense wat daarvan verdink is dat hulle die Oromo-bevrydingsleër steun, in 2019 in die Oromia-streek deur die weermag gedood. Verder is minstens 10&nbsp;000 mense onder verdenking tussen Januarie en September 2019 aangehou, van wie die meeste "onderwerp is aan ’n wrede slanery".<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/78d1d784e9c7c441df4ee9632557a900|title=New report alleges killings, mass detentions in Ethiopia|access-date=29 Mei 2020|website=Associated Press}}</ref> ===Administratiewe verdelings=== [[Beeld:Map of zones of Ethiopia.svg|thumb|240px|’n Kaart van Ethiopië se streke en sones.]] Voor 1996 was Ethiopië verdeel in 13 provinsies, waarvan baie uit historiese streke gevorm is. Die land het nou ’n regeringstelsel met lae wat bestaan uit ’n federale regering, streekstate, sones, distrikte (''woreda'') en buurte (''kebele''). Daar is 10 etniesgebaseerde en politiek outonome streekstate (''kililoch'', enkelvoud: ''kilil'') en twee charter-stede (''astedader akababiwoch'', enkelvoud: ''astedader akababi''). Laasgenoemde is Addis Abeba en Dire Dawa. Die ''kililoch'' is onderverdeel in 68 sones en dan verder in 550 ''woreda'' en verskeie spesiale ''woreda''. Die streekstate het aansienlike mag kragtens die grondwet. Hulle kan hulle eie regering en demokrasie saamstel solank dit in lyn met die federale regering se grondwet is. Aan die hoof van elke streek is ’n streeksraad met lede wat regstreeks verkies word om die distrikte te verteenwoordig. Die rade het wetgewende en uitvoerende gesag en kan die streke se interne sake bestuur. Die 10 ''kililoch'', met hulle hoofstad tussen hakies, is: Afar (Semera), Amhara (Bahir Dar), Benishangul-Gumuz (Asosa), Gambela (Gambela), Harari (Harar), Oromia (Addis Abeba), Sidama (Awasa), Somali (Jijiga), Suidelike Nasies, Nasionaliteite en Volke (Awasa) en [[Tigray-streek|Tigray]] (Mek'ele). ==Geografie== [[Beeld:Ethiopia sat.png|duimnael|240px|'n [[Nasa]]-satellietbeeld van Ethiopië.]] [[Beeld:Blue Nile.jpg|thumb|240px|Die begin van die [[Blou-Nyl]] in die [[Tanameer]].]] Ethiopië het ’n totale oppervlakte van 1&nbsp;104&nbsp;300&nbsp;km²,<ref name="CIA World Factbook">{{cite web |title=CIA World Factbook – Rank Order – Area |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html |access-date=2 Februarie 2008 |archive-date= 9 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140209041128/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html |url-status=dead }}</ref> waarvan 1&nbsp;119&nbsp;683&nbsp;km² land en 7&nbsp;444&nbsp;km² water is. Dit is die 28ste grootste land ter wêreld en omtrent so groot soos [[Bolivia]]. Die grootste deel van die land lê in die [[Horing van Afrika]], die oostelikste deel van die kontinent [[Afrika]]. Die lande wat aan Ethiopië grens, is [[Eritrea]] in die noorde en daarna, kloksgewys, [[Djiboeti]], [[Somaliland]], [[Somalië]], [[Kenia]], [[Suid-Soedan]] en [[Soedan]]. Ethiopië het ’n uitgespreide hooglandkompleks van berge en plato's wat deur die [[Groot Skeurvallei]] geskei word – laasgenoemde loop meestal van suidwes tot noordoos en word omring deur laaglande, [[steppe]] of [[Woestyn|halfwoestyn]]. Daar is ’n groot verskeidenheid terreine met groot wisselings in [[klimaat]], [[grond]], natuurlike [[plante]]groei en woonpatrone. Ethiopië is ’n [[ekologie]]s uiteenlopende land, met woestyne aan die oosgens tot [[Tropiese reënwoud|tropiese woude]] in die suide tot berge in die noorde en suidweste. Die [[Tanameer]] in die noorde is die bron van die [[Blou-Nyl]]. Dit het ook baie [[Inheems|endemiese]] [[spesie]]s, soos die [[gelada]], die bergbok ''Walia ibex'' en die Ethiopiese wolf, ''Simien fox''. Die groot wisselings in hoogte gee die land verskeie ekologies unieke gebiede, en dit het die [[evolusie]] van endemiese spesies in ekologiese isolasie aangehelp. ===Klimaat=== [[Beeld:Köppen climate types of Ethiopia.svg|thumb|240px|links|Die [[Köppen-klimaatklassifikasie]] van Ethiopië.]] Die oorheersende [[klimaat]]soort is [[Trope|tropiese]] [[moeson]], met die wisselings wat deur die topografie veroorsaak word. Die [[Ethiopiese Hoogland]] strek oor die grootste deel van die land en het ’n klimaat wat gewoonlik beskou word as koeler as ander streke wat net so naby aan die [[ewenaar]] is. Die meeste van die stede lê op hoogtes van sowat 2&nbsp;000 tot 2&nbsp;500&nbsp;m bo die [[seevlak]], en dit sluit historiese hoofstede soos [[Gondar]] en [[Aksoem]] in. Die hedendaagse hoofstad, [[Addis Abeba]], is aan die voorheuwels van [[berg Entoto]] geleë, op ’n hoogte van sowat 2&nbsp;400&nbsp;m. Dit het dwarsdeur die jaar ’n matige klimaat. Omdat die temperature deur die jaar redelik gelykmatig is, word die seisoene in Addis Abeba grootliks deur die [[reën]]val bepaal: ’n droë seisoen van Oktober tot Februarie, ’n ligte reënseisoen van Maart tot Mei en ’n swaar reënseisoen van Junie tot September. Die gemiddelde jaarlikse reënval is sowat 1&nbsp;200&nbsp;mm. Daglig is gemiddeld sewe uur per dag. Die droë seisoen is die sonnigste deel van die jaar, hoewel daar selfs in die middel van die reënseisoen in Julie en Augustus steeds ’n paar uur helder sonskyn is. Die gemiddelde jaartemperatuur in Addis Abeba is 16&nbsp;°C, en die daaglike maksimum deur die jaar gemiddeld 20 tot 25&nbsp;°C. Snags is die minimum sowat 5 tot 10&nbsp;°C. Die meeste groot stede en toeristeterreine in Ethiopië lê op dieselfde hoogte as Addis Abeba en het ’n soortgelyke klimaat. In laer streke, veral die gras- en struiklande in die ooste van die land, kan die klimaat aansienlik warmer en droër wees. [[Dallol]], in die middel van die Danakillaagte in die ooste, het die hoogste gemiddelde jaarlikse temperatuur ter wêreld: 34&nbsp;°C. Ethiopië is kwesbaar vir ’n groot deel van die uitwerking van klimaatsveranderings. Dit sluit in hoër temperature en veranderings in reënval. Sulke klimaatsveranderings bedreig voedselsekuriteit en die ekonomie, wat op die [[landbou]] gebaseer is.<ref>{{Cite journal|last=Gezie|first=Melese|date=2019-01-01|editor-last=Moral|editor-first=Manuel Tejada|title=Farmer's response to climate change and variability in Ethiopia: A review|journal=Cogent Food & Agriculture|volume=5|issue=1|pages=1613770|doi=10.1080/23311932.2019.1613770|s2cid=155380174|doi-access=free}}</ref> ===Biodiversiteit=== [[Beeld:Mountain Nyala (M), Bale,Ethiopia (14496349688).jpg|thumb|200px|Bergnjalas in die Balegebergte- Nasionale Park, een van verskeie natuurreservate in Ethiopië.]] Ethiopië het 31 spesies inheemse [[soogdiere]].<ref name="Massicot"/> Die [[wildehond]] het prehistories wydverspreid in die gebied voorgekom, maar is vermoedelik plaaslik [[Uitgestorwe spesie|uitgesterf]]. Die Ethiopiese wolf is seker die bedreigde spesie wat die beste in Ethiopië nagevors is. Ethiopië is ’n wêreldwye sentrum van diversiteit in [[voël]]s. Meer as 856 voëlspesies is al hier aangeteken, waarvan 20 inheems is.<ref>{{cite web|last=Lepage|first=Denis|title=Bird Checklists of the World|url=http://avibase.bsc-eoc.org/checklist.jsp?region=et&list=clements|publisher=Avibase|access-date=6 Oktober 2013}}</ref> Sestien spesies word bedreig of kritiek bedreig. Baie van dié voëls se vernaamste kos is [[skoenlapper]]s, soos die ''Bicyclus anynana''. Nes deur die hele Afrika is natuurlewebevolkings vinnig aan die afneem weens ontbossing, burgeroorloë, besoedeling, wilddiefstal en ander menslike faktore.<ref>Bakerova, Katarina et al. (1991) Wildlife Parks Animals Africa. Besoek op 24 Mei 2008, van die Afrika-kultuursentrum] {{Cite web |url=http://www.africanculturalcenter.org/3_0wildlife.html |title=argiefkopie |access-date=21 Junie 2021 |archive-date= 5 Februarie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110205045029/http://www.africanculturalcenter.org/3_0wildlife.html |url-status=bot: unknown }}.</ref> Baie van die Ethiopiese spesies is bedreig, kritiek bedreig en kwesbaar, volgens [[IUBN]]-ramings.<ref name="Massicot">Massicot, Paul (2005). [http://www.animalinfo.org/country/ethiopia.htm Animal Info-Ethiopia].</ref> Ontbossing veroorsaak gronderosie, minder voedingstowwe in die grond, ’n verlies aan [[habitat]]s vir diere en ’n afname in [[biodiversiteit]]. Aan die begin van die 20ste eeu was sowat 420&nbsp;000&nbsp;km<sup>2</sup> (of 35%) van Ethiopië deur bome bedek, maar volgens onlangse navorsing het dit nou afgeneem tot net 11,9%.<ref>Mongabay.com Ethiopia statistics. (n.d). Besoek op 18 November 2006, van [http://rainforests.mongabay.com/deforestation/2000/Ethiopia.htm Rainforests.mongabay.com]</ref> Die land verloor ’n geraamde 1&nbsp;410&nbsp;km<sup>2</sup> natuurlike woude per jaar.<ref>{{cite web|url=https://rainforests.mongabay.com/20ethiopia.htm|title=Ethiopia: Environmental Profile|access-date=29 November 2020|publisher=Mongabay|date=4 Februarie 2006}}</ref> Huidige regeringsprogramme om ontbossing te beheer bestaan uit opvoeding, reklame vir omkeerprogramme en die verskaffing van rou materiale wat [[hout]] kan vervang. Op die platteland verskaf die regering ook ander brandstofbronne as hout en bevordering dit landbou wat nie die woudhabitat vernietig nie.<ref>{{cite book|author=Chaitanya Iyyer|title=Land Management: Challenges & Strategies|url=https://books.google.com/books?id=1Bls24MgPuMC&pg=PA16|year=2009|publisher=Global India Publications|isbn=978-93-80228-48-8|page=16}}</ref> ==Demografie== {{Staafgrafiek kas |sweef=regs |byskrif='''Etniese groepe in Ethiopië''' |wydte=300px |stawe= {{Staafgrafiek persent|[[Oromo (volk)|Oromo]]|groen|34.4}} {{Staafgrafiek persent|[[Amhare]]|geel|27}} {{Staafgrafiek persent|[[Somaliërs]] |rooi|6.2}} {{Staafgrafiek persent|Tigrayane |blou|6.1}} {{Staafgrafiek persent|Sidama |oranje|4}} {{Staafgrafiek persent|Gurage|bruin|2.5}} {{Staafgrafiek persent|Welayta|swart|2.3}} {{Staafgrafiek persent|[[Afar (volk)|Afar]]|rooi|1.7}} {{Staafgrafiek persent|Hadiya|oranje|1.7}} {{Staafgrafiek persent|Gamo|grys|1.5}} {{Staafgrafiek persent|Ander|silwer|12.6}} }} Ethiopië se totale bevolking het gegroei van 38,1&nbsp;miljoen in 1983 tot 109,5&nbsp;miljoen in 2018.<ref>{{Cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2018&locations=ET&start=1982|title=Population, total {{!}} Data|website=data.worldbank.org|access-date=23 September 2019}}</ref> In die 19de eeu was die bevolking maar sowat 9&nbsp;miljoen.<ref>Clarence-Smith, W.G. (1989) [https://books.google.com/books?id=9Hfl5rpXM1sC&pg=PA100 ''The Economics of the Indian Ocean slave trade in the nineteenth century'']. p. 100. {{ISBN|0-7146-3359-3}}</ref> Volgens die resultate van die Bevolkings- en Behuisingsensus van 2007 het die bevolking van 1994 tot 2007 met ’n gemiddelde tempo van 2,6% per jaar toegeneem, 2,8% minder as van 1983 tot 1994. Die tempo is tans onder die 10 hoogstes ter wêreld. Die bevolking sal na raming in 2060 meer as 210&nbsp;miljoen wees, wat ’n toename met ’n faktor van 2,5 is van ramings in 2011.<ref>{{cite web|url=https://www.google.com/publicdata/explore?ds=n4ff2muj8bh2a_#ctype=l&strail=false&bcs=d&nselm=h&met_y=POP&fdim_y=scenario:1&scale_y=lin&ind_y=false&rdim=world&idim=country:ET&ifdim=world&dl=en|title=IFs Forecast – Version 7.00 – Google Public Data Explorer|access-date=24 Oktober 2015}}</ref> Volgens ramings van die VN het die lewensverwagting in onlangse jare aansienlik toegeneem; dit staan nou op 56 jaar vir mans en 60 jaar vir vroue.<ref name="auto">{{Cite news| title = National Accounts Estimates of Main Aggregates | publisher = The United Nations Statistics Division | url = http://data.un.org/Data.aspx?d=SNAAMA&f=grID%3a101%3bcurrID%3aUSD%3bpcFlag%3a1 | access-date = 12 November 2013}}</ref> {| class="wikitable" style="float: left; margin-right: 10px; text-align:center" ! colspan="4" style="background:#cfb;"| Bevolking in Ethiopië<ref>[http://esa.un.org/wpp/Documentation/WPP%202010%20publications.htm World Population Prospects, the 2010 Revision]. UN.org</ref> |- ! style="background:#cfb;"| Jaar ! style="background:#cfb;"| Miljoen ! style="background:#cfb;"| Verskil |- | 1950 || 18,4 || – |- | 1960 || 22,5 ||4,1 |- | 1970 || 29,0 ||6,5 |- | 1980 || 35,4 ||6,4 |- | 1990 || 48,3 ||12,9 |- | 2000 || 65,6 ||17,3 |- | 2010 || 82,9 ||17,3 |- | 2013 || 93,8 ||10,9 |- | 2018 || 107,5 ||13,7 |} Die land se bevolking is uiters uiteenlopend, met meer as 80 verskillende [[etniese groep]]e. Volgens die nasionale [[sensus]] van 2007 is die Oromo op 25,4&nbsp;miljoen (34,4% van die totaal) die grootste groep, die Amhare is 19,9&nbsp;miljoen (27% van die bevolking) en Somaliërs en Tigrayane onderskeidelik 4,59&nbsp;miljoen (6,2%) en 4,49&nbsp;miljoen (6,1%).<ref name=2007Census /> Ander prominente etniese groepe is soos volg: Sidama 2,95&nbsp;miljoen (4%), Gurage 1,86&nbsp;miljoen (2,5%), Welayta 1,68&nbsp;miljoen (2,3%), Afar 1,28&nbsp;miljoen (1,7%), Hadiya 1,27&nbsp;miljoen (1,7%) en Gamo 1,1&nbsp;miljoen (1,5%). [[Afro-Asiatiese tale|Afro-Asiatiessprekende]] gemeenskappe maak die meerderheid van die bevolking uit. Die [[Semitiese tale|Semitiessprekende]] deel van die bevolking verwys dikwels na hulleself as die "Habesja-volk". Die [[Arabies]]e vorm van die term (''al-Ḥabasha'') is die etimologiese basis van die naam "Abessinië," ’n ou naam vir Ethiopië.<ref>{{cite web|url=http://www.time.com/time/europe/timetrails/selassie/hs260809.html |title=Time Europe&nbsp;– Abyssinia: Ethiopian Protest |access-date=5 Junie 2005 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040206124546/http://www.time.com/time/europe/timetrails/selassie/hs260809.html |archive-date=6 Februarie 2004 }}. 9 Augustus 1926</ref> Daarbenewens bewoon [[Nilo-Sahariese tale|Nilo-Sahariessprekende]] minderheidsgroepe die suidelike streke van die land, veral gebiede in die Gambela-streek, wat aan Suid-Soedan grens. Daar was ook meer as 75&nbsp;000 [[Italië|Italiaanse]] setlaars tydens die Italiaanse besetting van die land.<ref name="Istat 2010">{{cite journal|last=Istat|title=I censimenti nell'Italia unita I censimenti nell'Italia unita Le fonti di stato della popolazione tra il XIX e il XXI secolo Istituto Nazionale Di Statistica Società Italiana Di Demografia Storica, Le fonti di stato della popolazione tra il XIX e il XXI secolo|journal=Annali di Statistica|date=December 2010|volume=2|series=XII|page=263|url=http://www3.istat.it/dati/catalogo/20120911_00/Annali_serie_XII_vol_2_anno_141_I_Censimenti_nell'Italia_unita_bis.pdf|access-date=24 Desember 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140803195051/http://www3.istat.it/dati/catalogo/20120911_00/Annali_serie_XII_vol_2_anno_141_I_Censimenti_nell%27Italia_unita_bis.pdf|archive-date= 3 Augustus 2014|url-status=dead}}</ref> Nadat Ethiopië onafhanklik geword het, het baie Italianers nog dekades lank in die land gebly nadat hulle deur keiser [[Haile Selassie]] begenadig is, want hy het die geleentheid vir verdere modernisering gesien.<ref name="Italoethiopians">{{Cite web|url=https://ladywriteronline.wordpress.com/2008/04/29/fratelli-detiopia/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211022551/https://ladywriteronline.wordpress.com/2008/04/29/fratelli-detiopia/|url-status=dead|title=Fratelli d'Etiopia|date=29 April 2008|archive-date=11 Februarie 2017}}</ref> Ná die Ethiopiese Burgeroorlog van 1974 het byna 22&nbsp;000 Italianers in Ethiopië egter die land verlaat.<ref name="Italoethiopians"/> In 2009 was daar sowat 135&nbsp;000 vlugtelinge en asielsoekers in Ethiopië, veral van [[Somalië]] (sowat 64&nbsp;300), [[Eritrea]] (41&nbsp;700) en [[Soedan]] (25&nbsp;900). Hulle het amper almal in vlugtelingkampe gewoon.<ref name="World Refugee Survey 2009">{{cite news|title=World Refugee Survey 2008 |publisher=U.S. Committee for Refugees and Immigrants |date=19 Junie 2008 |url=http://www.refugees.org/resources/refugee-warehousing/archived-world-refugee-surveys/2009-wrs-country-updates/ethiopia.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120502073801/http://www.refugees.org/resources/refugee-warehousing/archived-world-refugee-surveys/2009-wrs-country-updates/ethiopia.html |archive-date=2 Mei 2012 }}</ref> ===Tale=== {{Pie chart | thumb = right | caption='''Tale van Ethiopië (2007)'''<ref name=2007Census /> | label1 = [[Oromo]] | value1 = 33.8 | color1 = Green | label2 = [[Amharies]] | value2 = 29.3 | color2 = Yellow | label3 = [[Somalies]] | value3 = 6.3 | color3 = Red | label4 = [[Tigrinya]] | value4 = 5.9 | color4 = Blue | label5 = Sidamo | value5 = 4.0 | color5 = Purple | label6 = Wolaytta | value6 = 2.2 | color6 = Black | label7 = Gurage | value7 = 2.0 | color7 = Brown | label8 = [[Afar]] | value8 = 1.7 | color8 = Orange | label9 = Hadiyya | value9 = 1.7 | color9 = Teal | label10 = Gamo-Gofa-Dawro | value10 = 1.5 | color10 = Gray | label11 = Ander | value11 = 11.6 | color11 = Lightgrey }} Volgens ''[[Ethnologue]]'' word 90 individuele [[Taal|tale]] in Ethiopië gepraat.<ref name="Ethnologue">{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/country/ET|title=Languages of Ethiopia|publisher=SIL International|archive-url=https://archive.today/20170318194709/https://www.ethnologue.com/country/ET|archive-date=18 Maart 2017|url-status=live|work=Ethnologue|access-date=9 Februarie 2013}}</ref> Die meeste mense praat tale van die [[Koesjitiese tale|Koesjitiese]] en die [[Semitiese tale|Semitiese]] tak van die [[Afro-Asiatiese tale]]. Eersgenoemde sluit in [[Oromo]], wat deur die Oromo-volk gepraat word, en [[Somalies]], wat deur die Somaliërs gepraat word. Laasgenoemde tak sluit in [[Amharies]] (Amahare) en Tigrinya (Tigrayane). Saam word dié vier groepe deur sowat driekwart van die bevolking gepraat. Ander Afro-Asiatiese tale met ’n aansienlike aantal sprekers sluit in die Koesjitiese Sidamo, [[Afar]], Hadiyya en [[Agau-tale|Agau]], en die Semitiese Gurage, Harari, Silt'e en Argobba.<ref name=2007Census /> [[Arabies]], wat ook tot die Afro-Asiatiese taalfamilie behoort, word ook in sommige gebiede gepraat.<ref>{{cite book|last1=Yigezu|first1=Moges|title=Language Ideologies and Challenges of Multilingual Education in Ethiopia|date=2012|publisher=African Books Collective|isbn=978-99944-55-47-8|page=143|url=https://www.google.com/books?id=2Is2nUM-5UQC&pg=PA143}}</ref> Verder word [[Omotiese tale]] deur Omotiese minderheidsgroepe in die suidelike streke gepraat. Daaronder tel die tale Aari, Bench, Dime, Dizin, Gamo-Gofa-Dawro, Maale, Hamer en Wolaytta.<ref name=2007Census /> Tale van die Nilo-Sahariese familie word deur minderheidsgroepe gepraat wat in die suidwestelike dele van die land gekonsentreer is. Dit sluit in Nuer, Anuak, Nyangatom, Majang, Suri, Me'en en Mursi.<ref name=2007Census /> [[Engels]] is die buitelandse taal wat die meeste gepraat word, en is die onderrigmedium in sekondêre skole en alle tersiêre inrigtings. Alle federale wette word ook in Engels in die ''Federal Negarit Gazeta'' gepubliseer.<ref name="FDRE">{{cite web |last1=FDRE |title=Federal Negazit Gazeta Establishment Proclamation |url=https://www.fsc.gov.et/Content/Negarit%20Gazeta/Negarit%20Gazeta/Gazeta-1987/Proc%20No.%203-1995%20Federal%20Negarit%20Gazeta%20Establishment%20.pdf |publisher=Federal Democratic Republic of Ethiopia |archive-url=https://web.archive.org/web/20191104223222/https://www.fsc.gov.et/Content/Negarit%20Gazeta/Negarit%20Gazeta/Gazeta-1987/Proc%20No.%203-1995%20Federal%20Negarit%20Gazeta%20Establishment%20.pdf |access-date=21 Junie 2021|archive-date=4 November 2019 }}</ref> Alle tale geniet gelyke status in die grondwet, maar Oromo is die taal wat deur die meeste moedertaalsprekers gepraat word, terwyl Amharies in totaal die meeste sprekers het.<ref name="Constitution">{{cite web|title=Article 5|url=http://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/et/et007en.pdf|access-date=2 Julie 2015|work=Ethiopian Constitution|publisher=WIPO}}</ref> [[Italiaans]] word nog deur sekere dele van die bevolking gepraat, veral die ouer mense, en word in baie skole geleer. Die verskeie streke van Ethiopië en charter-stede mag self hulle werkstale bepaal.<ref name="Llicuv">{{cite book|editor1=Mpoche, Kizitus |editor2=Mbuh, Tennu |title=Language, literature, and identity|year=2006|publisher=Cuvillier|isbn=978-3-86537-839-2|pages=163–64|url=https://books.google.com/books?id=PNEiAQAAMAAJ}}</ref> ===Skrif=== Ethiopië se belangrikste [[skryfstelsel]] is die [[Ge'ez-skrif]]. Dit word as [[abugida]] deur verskeie van die land se tale gebruik en word al sedert die 6de of 5de eeu&nbsp;v.C. as [[abjad]] gebruik om die Semitiese taal [[Ge'ez]] te [[Transkripsie|transkribeer]].<ref>Fattovich, Rodolfo (2003) "Akkälä Guzay" in von Uhlig, Siegbert, red. ''Encyclopaedia Aethiopica: A-C''. Weissbaden: Otto Harrassowitz KG, p.169.</ref> Ge'ez is nou ’n liturgiese taal van die Ethiopies- en die Eritrees-Ortodokse Kerk. In die 1980's is die Ethiopiese letters vir die rekenaar verwerk; dit is vandag deel van [[Unicode]] as "Ethiopic", "Ethiopic Extended", "Ethiopic Supplement" en "Ethiopic Extended-A". ===Godsdiens=== {{Pie chart |thumb = right |caption = '''Godsdiens in Ethiopië (2016)'''<ref>https://www.indexmundi.com/ethiopia/religions.html</ref> |label1 = [[Ethiopies-Ortodokse Tewahedo-kerk|Ethiopies-Ortodoks]] |value1 = 43 |color1 = Orchid |label2 = [[Islam]]ities |value2 = 31 |color2 = Green |label3 = [[Protestantisme|Protestants]] |value3 = 23 |color3 = DodgerBlue |label4 = Tradisionele gelowe |value4 = 1 |color54 = GreenYellow |label5 = [[Rooms-Katolieke Kerk|Katoliek]] |value5 = 1 |color5 = DarkBlue |label6 = Ander |value6 = 1 |color6 = Red }} Ethiopië het noue historiese bande met al drie die wêreld se grootste [[Abrahamitiese gelowe]]. In die 4de eeu was die [[Keiserryk Ethiopië]] een van die eerstes in die wêreld wat die [[Christendom]] amptelik as ’n staatsgodsdiens aangeneem het. Vanweë die besluite van die [[Konsilie van Chalcedon]] is die [[Miafisitisme|miafisiete]],<ref name="first seven">{{cite book|last= Davis, Society of Jesus|first= Leo Donald|title= The First Seven Ecumenical Councils (325–787): Their History and Theology (Theology and Life Series 21)|year= 1990|publisher= Michael Glazier/Liturgical Press|location= Collegeville, MN|isbn= 978-0-8146-5616-7|page= [https://archive.org/details/firstsevenec_davi_1990_000_6702418/page/342 342]|url= https://archive.org/details/firstsevenec_davi_1990_000_6702418/page/342}}</ref> wat die oorgrote meerderheid van Christene in [[Egipte]] en Ethiopië ingesluit het, in 451 beskuldig van [[monofisitisme]] en as ketters aangewys onder die algemene naam [[Kopties-Ortodokse Kerk|Koptiese Christendom]] (sien [[Oriëntale Ortodoksie]]). Hoewel dit nie meer as ’n staatsgodsdiens beskou is nie, het die [[Ethiopies-Ortodokse Tewahedo-kerk]] die grootste Christelike denominasie gebly. Daar is ook ’n aansienlike groep wat [[Islam]] aanhang – sowat ’n derde van die bevolking. Ethiopië het die bestemming van die "Eerste [[Hidjra]]", ’n groot migrasie in die Islamitiese geskiedenis. ’n Dorp in die Tigray-streek, Negash, is die oudste Moslemse nedersetting in Afrika. [[Beeld:Lalibela, san giorgio, esterno 24.jpg|thumb|220px|links|Die ondergrondse rotskerk van sint Joris in [[Lalibela]] is ’n [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]].]] Volgens die nasionale sensus van 2007 maak Christene tot 62,8% van die land se bevolking uit (43,5% Ethiopies-Ortodoks en 19,3% ander denominasies), Moslems 33,9%, aanhangers van tradisionele gelowe 2,6% en ander godsdienste 0,6%.<ref name="2007Census" /> Dit stem ooreen met die CIA World Factbook, waarin staan die Christendom is die grootste godsdiens in Ethiopië.<ref name="CIA" /> [[Soenni]]ete maak die grootste deel van die Moslems uit, met niedenominasionele Moslems as die tweede grootste groep en [[Sjia|Sjiiete]] en [[Ahmadiyya]]s as minderheidsgroepe. Daar is ook baie [[Soefisme|Soefiste]].<ref>Pew Forum on Religious & Public life. 9{{nbsp}}August 2012. Besoek op 29 Oktober 2013</ref> Die groot Moslembevolking in die noordelike Afar-streek het gelei tot ’n Moslemse seperatistegroep bekend as die "Islamitiese Staat van Afaria" – hulle wil ’n grondwet hê wat aan die [[sjaria]] voldoen.<ref>{{cite journal|title=Islam and nationalism: Two trends of the separatist movement in Ethiopia |journal=Northeast African Studies|first=Alexander|last=Krylov|volume=12|issue=2/3|pages=171–76|year= 1990|jstor=43660322}}</ref> Sommige kritici meen die Haile Selassie-regering het die sensus gekook om Ethiopië as ’n Christenland aan die wêreld voor te hou. Hulle sê Islam het in 1991 altesaam 50% van die totale bevolking uitgemaak, gebaseer op die 1984-sensus deur die [[Derg]]-regering.<ref>{{cite book |last1=Levtzion |first1=Nehemia|title=The History of Islam in Africa |date=31 Maart 2000|publisher=Ohio University Press |pages=240–241 |isbn=9780821444610|url=https://books.google.com/books?id=J1Ipt5A9mLMC&q=Haile+selassie%27s+regime+which+had+presented+Ethiopia+abroad+as+a+christian+country,+had+carefully+kepy+two+secrets&pg=PA240}}</ref> Verskeie Moslem-waarnemers en {{nowrap|-bloggers}} beweer Moslems is in die meerderheid en stem nie met bogenoemde sensussyfers saam nie, hoewel hulle nie feite verskaf om hulle bewerings te staaf nie.<ref>{{cite book |last1=Prunier |first1=Gérard |title=Understanding Contemporary Ethiopia: Monarchy, Revolution and the Legacy of Meles Zenawi |date=15 September 2015 |publisher=Oxford University Press |isbn=9781849046183 |url=https://books.google.com/books?id=wnxeCwAAQBAJ&q=muslims+could+make+up+majority+ethiopia&pg=PT100}}</ref> Die [[Koninkryk Aksoem]] was een van die eerste state wat die Christelike geloof aangeneem het, in die 4de eeu.<ref name="isbn0-313-32273-2"/><ref name="Ofcansky">{{cite book|last=Thomas P. Ofcansky|first=LaVerle Berry|title=Ethiopia: A Country Study|year=2004|publisher=Kessinger Publishing|isbn=978-1-4191-1857-9|pages=130–41|url=https://books.google.com/books?id=R3M0V0VfgiMC}}</ref> Volgens die [[Nuwe Testament]] het die Christendom Ethiopië nog vroeër bereik, toe ’n amptenaar wat die koningin se geldsake beheer het, deur Filippus die evangelis gedoop is ([[Handelinge]] 8:26-39). Tot in die 1980's het daar ook ’n aansienlike bevolking [[Beta Israel]] (Ethiopiese Jode) in die land gewoon.<ref name="Ofcansky"/><ref>Weil, Shalva (2008) "Zionism among Ethiopian Jews" in ''Jewish Communities in the 19th and 20th Centuries''. Salamon, Hagar (ed.). Ethiopia, Jerusalem: Ben-Zvi Institute, pp. 187–200. (Hebrew).</ref> ===Verstedeliking=== [[Beeld:Addis Abeba07 (Sam Effron).jpg|thumb|260px|’n Straattoneel in Addis Abeba.]] Die bevolkingsgroei, migrasie en verstedeliking plaas alles spanning op beide die [[regering]] en die [[ekostelsel]] se vermoë om basiese dienste aan mense te verskaf.<ref>Racin, L. (4 Maart 2008) [http://www.wilsoncenter.org/event/future-shock-how-environmental-change-and-human-impact-are-changing-the-global-map "Future Shock: How Environmental Change and Human Impact Are Changing the Global Map"]. Woodrow Wilson International Center for Scholars.</ref> Verstedeling neem geleidelik toe, met twee tydperke van vinnige groei. Die eerste was in 1936-1941, tydens die Italiaanse besetting onder [[Mussolini]] se fascistiese regering, en die tweede in 1967-1975, toe die bevolking in stedelike gebiede verdriedubbel het.<ref name="countrystudies1991">Ofcansky, T and Berry, L. "Ethiopia: A Country Study". Edited by Washington: GPO for the Library of Congress, 1991. [http://countrystudies.us/ethiopia Countrystudies.us]</ref> Ná Italië se besetting van Ethiopië in 1936 het dit ’n infrastruktuur gebou om groot stede met mekaar te verbind, asook ’n dam om krag en water te verskaf.<ref name="Accessed 15 May 2008" /> Dit, tesame met die invloei van Italianers en werkers, was die grootste rede vir die vinnige verstedeliking in dié tydperk. Die tweede groeitydperk van 1967 af was toe plattelanders na die stede gestroom het ter wille van beter werk en lewenstoestande.<ref name="countrystudies1991"/> Dié patroon is verlangsaam deur die regering se grondhervormingsprogram, wat mense aangespoor het om in plattelandse gebiede te bly. Meer kos was vir meer mense in die stede nodig en die grondhervormingswet was bedoel om landbou te verbeter en kosproduksie te verhoog. Die program het gelei tot die stigting van boereverenigings: groot dorpe wat op landbou gebaseer was. Hoewel die kosproduksie verhoog is, word oor die rede gedebatteer: Dit kon danksy weerstoestande gewees het eerder as die hervormings.<ref name="Anderson, Frank 1991. Pages 159-175">{{Cite journal | doi = 10.1016/0169-5150(91)90022-D| title = Development of agriculture in Ethiopia since the 1975 land reform| journal = Agricultural Economics| volume = 6| issue = 2| pages = 159–75| year = 1991| last1 = Belete | first1 = A. | url = http://ageconsearch.umn.edu/record/172821/files/agec1991-1992v006i002a004.pdf}}</ref> Stedelike bevolkings het van 1975 tot 2000 steeds met 8,1% gegroei.<ref name="Accessed 5-10-08">[http://worldbank.org Worldbank.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313170039/http://worldbank.org/ |date=13 Maart 2018 }}. Besoek op 5 Oktober 2008</ref> {{Grootste stede | naam = Grootste 10 stede en dorpe van Ethiopië | land = Ethiopië | stat_verw = CSA, 2016<noinclude><ref>{{cite web|title=Population Projection of Ethiopia for All Regions At Wereda Level from 2014 – 2017|url=http://www.csa.gov.et/images/general/news/pop_pro_wer_2014-2017|publisher=Government of Ethiopia|access-date=20 April 2016|archive-date=17 Oktober 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017033609/http://www.csa.gov.et/images/general/news/pop_pro_wer_2014-2017|url-status=dead}}</ref></noinclude> | klas = nav | afd_naam = Streek | stad_1 = Addis Abeba | afd_1 = Addis Abeba | pop_1 = 3 352 000 | afb_1 = Addis Ababa (16314616596).jpg | stad_2 = Adama | afd_2 = Oromia | pop_2 = 342,940 | afb_2 = AdamaHotels.jpg | stad_3 = Gondar | afd_3 = Amhara | pop_3 = 341,991 | afb_3 = Gonder_from_the_Goha_hotel.jpg | stad_4 = Mek'ele | afd_4 = Tigray | pop_4 = 340 858 | afb_4 = Mosque, Mekele, Ethiopia 2013 - panoramio.jpg | stad_5 = Hawassa | afd_5 = Suidelike Nasies | pop_5 = 318 618 | afb_5 = | stad_6 = Bahir Dar | afd_6 = Amhara | pop_6 = 297 794 | afb_6 = | stad_7 = Dire Dawa | afd_7 = Dire Dawa | pop_7 = 285 000 | afb_7 = | stad_8 = Dessie | afd_8 = Amhara | pop_8 = 198 428 | afb_8 = | stad_9 = Jimma | afd_9 = Oromia | pop_9 = 186 148 | afb_9 = | stad_10 = Jijiga | afd_10 = Somali | pop_10 = 164 321 | afb_10 = }} ====Plattelandse en stedelike lewe==== Migrasie na stedelike gebiede word gewoonlik gemotiveer deur die geleentheid op ’n beter lewe. In Ethiopië se boereverenigings is oorlewing ’n daaglikse stryd. Sowat 16% van die bevolking oorleef op minder as ’n dollar per dag (2008). Net 65% van plattelandse huishoudings kry die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] (WGO) se minimum standaard van 9&nbsp;200&nbsp;kJ kos per dag in; 42% van kinders onder vyf jaar oud is ondergewig.<ref name="Crawley">Crawley, Mike. [http://www.idrc.ca/EN/Resources/Publications/Pages/ArticleDetails.aspx?PublicationID=587 "Breaking the Cycle of Poverty in Ethiopia"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120625131910/http://www.idrc.ca/EN/Resources/Publications/Pages/ArticleDetails.aspx?PublicationID=587 |date=25 Junie 2012 }}. April 2003. International Development Research Centre. Besoek op 24 Mei 2008</ref> [[Beeld:On The Road To Simien Mountains National Park, Ethiopia (2446794591).jpg|thumb|links|240px|’n Plattelandse gebied in die Simienberge- Nasionale Park.]] Sowat 75% van arm gesinne deel hulle slaapplek met diere en 40% van kinders slaap op die vloer, waar die temperatuur in die koue seisoen snags tot gemiddeld 5&nbsp;[[Celsius|°C]] daal.<ref name="Crawley"/> Die gemiddelde gesin bestaan uit ses tot sewe lede wat in ’n modderhut van 30&nbsp;[[Meter|m]]<sup>2</sup> met ’n strooidak woon, met minder as 2&nbsp;[[Hektaar|ha]] grond om te bewerk.<ref name="Crawley"/> ’n Siklus van armoede staar boere in die gesig. Omdat hulle landerye so klein is, kan die boere dit nie braak laat lê nie, wat die vrugbaarheid van die grond laat afneem.<ref name="Crawley"/> Dit verminder die gehalte van veevoer, wat weer lae melkproduksie tot gevolg het.<ref name="Crawley"/> Omdat die diere se mis as brandstof gebruik word en nie as voedingstof in die grond teruggeploeg word nie, neem die gehalte van die gewasse af.<ref name="Crawley"/> Die lae produktiwiteit lei tot ’n onvoldoende inkomste, honger, ondervoeding en siektes. Dié ongesonde boere kry swaar om die landerye te bewerk, en dit lei tot nog laer produktiwiteit.<ref name="Crawley"/> [[Beeld:Any Day, Adigrat (12582724894).jpg|thumb|260px|’n Straattoneel in Adigrat.]] Hoewel toestande baie beter in stede is, ly alle Ethiopiërs onder armoede en swak sanitasie. Armoede het egter van 2000 tot 2011 met 44% tot 29,6% afgeneem, volgens die [[Wêreldbank]].<ref>{{Cite web|url=http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2015/01/20/poverty-ethiopia-down-33-percent|title=Poverty in Ethiopia Down 33 Percent Since 2000|access-date=24 Junie 2016|archive-date=30 Junie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160630090412/http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2015/01/20/poverty-ethiopia-down-33-percent|url-status=dead}}</ref> In die hoofstad, Addis Abeba, het 55% van die inwoners vroeër in krotbuurte gewoon.<ref name="Accessed 15 May 2008"/> ’n Opbloei in bouwerk in beide die privaat en openbare sektor het egter gelei tot drastiese verbeterings in die lewenstandaarde in groot stede, veral Addis Abeba. Die regering het ook kondominiumkomplekse dwarsdeur die stad gebou, wat byna 600&nbsp;000 individue bevoordeel het.<ref>{{Cite web|url=http://www.mwud.gov.et/c/document_library/get_file?uuid=a27abebf-66ba-473c-a618-89d3c1a180ed&groupId=10136|title=Condominium housing in Ethiopia|archive-url=https://web.archive.org/web/20170104064529/http://www.mwud.gov.et/c/document_library/get_file?uuid=a27abebf-66ba-473c-a618-89d3c1a180ed&groupId=10136|archive-date=4 Januarie 2017|url-status=dead}}</ref> Sanitasie is die dringendste behoefte in die stad. ’n Gebrek aan toegang tot behoorlike geriewe lei tot die verspreiding van siektes deur middel van besoedelde water.<ref name="Accessed 15 May 2008"/> Opvoeding is ook veel beter in die stede. Sowat 69% van stedelike kinders woon ’n laerskool by, en van hulle gaan 35% na ’n hoërskool.<ref name="Accessed 15 May 2008"/> Addis Abeba het ook ’n universiteit. Sowat 82% van die bevolking is geletterd.<ref name="Accessed 15 May 2008"/> Baie nieregeringsorganisasie werk aan die probleme in verband met opvoeding, maar hulle is min en werk afsonderlik.<ref name="Accessed 5-10-08"/> Daar is tans ’n poging om die werk te konsolideer.<ref name="Accessed 5-10-08"/> ===Gesondheid=== Volgens die WGO se wêreldgesondheidsverslag van 2006 was daar in 2003 altesaam 1&nbsp;936 dokters in Ethiopië,<ref>{{cite web |title=Global distribution of health workers in WHO Member States |work=The World Health Report 2006 |publisher=World Health Organization|url=https://www.who.int/whr/2006/annex/06_annex4_en.pdf |access-date=2 Februarie 2008}}</ref> wat sowat 2,6 per 100&nbsp;000 van die bevolking is. Baie beroepslui verlaat die land vir beter geleenthede in die [[Weste]]. [[Beeld:Addis Ababa Fistula Hospital - from Flickr 159817756.jpg|thumb|240px|links|’n Hospitaal in Addis Abeba.]] Ethiopië se grootste gesondheidsprobleme is [[aansteeklike siekte]]s, wat deur swak sanitasie vererger word, en ondervoeding. Meer as 44&nbsp;miljoen mense (amper die helfte van die bevolking) het nie toegang tot skoon water nie.<ref>{{Cite web|title = WaterAid UK – Where we work – Ethiopia|url = http://www.wateraid.org/uk/where-we-work/page/ethiopia|website = www.wateraid.org|access-date = 16 Mei 2015|archive-date = 10 Augustus 2017|archive-url = https://web.archive.org/web/20170810103934/http://www.wateraid.org/uk/where-we-work/page/ethiopia|url-status = dead}}</ref> Toestande in die stede is beter. Sterftes onder babas is hier laer danksy beter geriewe en medisyne,<ref name="Accessed 15 May 2008"/> hoewel sowat 41 babas per 1&nbsp;000 geboortes in die land sterf.<ref>{{Cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.IMRT.IN|title=Mortality rate, infant (per 1,000 live births) {{!}} Data|website=data.worldbank.org|access-date=1 July 2016}}</ref> Die lewensverwagting is ook hoër as op die platteland, hoewel daar landwyd ’n toename was. Die gemiddelde lewensverwagting in 2016 was sowat 62,2 jaar, volgens ’n verslag van die [[VN]].<ref>{{Cite web|url=http://www.et.undp.org/content/ethiopia/en/home/library/mdg/EthiopiaMDG2014.html|title=Ethiopia MDG Report (2014)|website=UNDP in Ethiopia|access-date=1 Julie 2016|archive-date=29 Julie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160729030811/http://www.et.undp.org/content/ethiopia/en/home/library/mdg/EthiopiaMDG2014.html|url-status=dead}}</ref> Daar is 119 hospitale in die land (12 in Addis Abeba) asook 412 gesondheidsentrums.<ref name=":0">{{cite web |url=http://www.etharc.org/publications/june2005whoestimate_eth.pdf |title=Ethiopia |access-date=2 Junie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080624223842/http://www.etharc.org/publications/june2005whoestimate_eth.pdf |archive-date=24 Junie 2008}}</ref> [[MIV]]/[[vigs]] in Ethiopië was 1,1% in 2014, ’n groot afname teenoor vyf jaar gelede. Veral vroue word geraak weens ’n gebrek aan inligting, bemagtiging en sosiale welsyn. Die regering en baie internasionale organisasies soos die WGO en die VN voer veldtogte en werk aan die verbetering van Ethiopië se gesondheidsprobleme en {{nowrap|-opvoeding}}.<ref>(Dugassa, 2005).</ref> ’n Algemene praktyk in Ethiopië, ongeag godsdiens of ekonomiese status, is [[vroulike genitale verminking]] (VGV), ’n prosedure waardeur ’n deel van of al die buitenste geslagsdele van ’n vrou verwyder word, of enige ander verminking van die geslagsdele om 'n niemediese rede.<ref>[https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs241/en/ Female genital mutilation]. ''who.int''.</ref> Die praktyk is sedert 2004 onwettig in die land.<ref>See the 2004 Penal Code: Article 565 – Female Circumcision; Article 566 – Infibulation of the Female Genitalia [http://www.ilo.org/dyn/natlex/docs/ELECTRONIC/70993/75092/F1429731028/ETH70993.pdf]</ref> Dit word voor die huwelik uitgevoer. VGV kom by 74% van vroue tussen 15 en 49 jaar voor, volgens ’n Ethiopiese gesondheidsverslag.<ref>Ethiopian Demographic and Health Survey (Central Statistics Agency, 2005), p. 1.</ref> Dit is feitlik algemeen in die streke Dire Dawa, Somali en Afar. In die streke Oromo en Harari ondergaan meer as 80% van meisies die prosedure, in Tigray 29% en in Gambela 27%.<ref>[http://www.gtz.de/de/dokumente/en-fgm-countries-ethiopia.pdf Female Genital Mutilation in Ethiopia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120904083613/http://www.gtz.de/de/dokumente/en-fgm-countries-ethiopia.pdf |date=4 September 2012 }}, Africa Department, gtz.de, 2007.</ref> [[Besnydenis]] is ook algemeen onder mans; sowat 76% van Ethiopiese mans is besny.<ref name="Ahuja">{{cite web|url=http://www.cid.harvard.edu/neudc07/docs/neudc07_s1_p02_ahuja.pdf |title=Male Circumcision and AIDS: The Macroeconomic Impact of a Health Crisis by Eric Werker, Amrita Ahuja, and Brian Wendell :: NEUDC 2007 Papers :: Northeast Universities Development Consortium Conference|publisher= Center for International Development at Harvard University |access-date=30 Desember 2010}}</ref> Volgens die nasionale geestesgesondheidstrategie van 2012 is die regering se beleid om [[geestesgesondheid]] by primêre gesondheidsorg te integreer.<ref>{{Cite web|url=https://www.mhinnovation.net/resources/national-mental-health-strategy-ethiopia|title=National Mental Health Strategy of Ethiopia|date=14 August 2014|website=Mental Health Innovation Network}}</ref> Die sukses van die strategie is egter beperk; [[depressie]] het byvoorbeeld tussen 2007 en 2017 met 34,2% toegeneem.<ref>{{Cite web|url=http://www.healthdata.org/ethiopia|title=Ethiopia|date=9 September 2015|website=Institute for Health Metrics and Evaluation}}</ref> ==Ekonomie== {|class="wikitable" style="float: right; margin-left: 10px" ! style="text-align:center; background:#cfb;" colspan="2" |Deel van wêreld-[[BBP]] ([[Koopkragpariteit|KKP]])<ref>{{cite web |title=World Economic Outlook Database (customised report) |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2018/October/weo-report?c=644,&s=NGDP_RPCH,&sy=1980&ey=2023&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |website=International Monetary Fund |publisher=IMF |access-date=17 April 2021}}</ref> |- ! style="background:#cfb;"|Jaar ! style="background:#cfb;"|Deel |- |style="text-align:left;"|1980 || style="text-align:right;" |0,08% |- |style="text-align:left;"|1990 || style="text-align:right;" |0,07% |- |2000 | style="text-align:right;"|0,07% |- |2010 | style="text-align:right;"|0,10% |- | style="text-align:left;" |2017 || style="text-align:right;" |0,16% |} Volgens die [[Internasionale Monetêre Fonds]] (IMF) was Ethiopië een van die vinnigs groeiende ekonomieë in die wêreld, met ’n groeikoers van meer as 10% van 2004 tot einde 2009.<ref name="Outlook 2012">{{cite web|title=World Economic Outlook|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/02/pdf/text.pdf|publisher=IMF|access-date=13 Januarie 2013}}</ref> Dit was van 2007 tot 2008 die vinnigs groeiende Afrika-ekonomie wat nie van [[olie]] afhanklik was nie.<ref>{{cite web|title=Ethiopia: IMF Positive on Country's Growth Outlook|url=http://allafrica.com/stories/200706181790.html|publisher=allAfrica|access-date=13 Januarie 2013}}</ref> In 2015 het die [[Wêreldbank]] gesê Ethiopië het ’n vinnige ekonomiese groei ondervind met ’n groei in [[BBP]] van gemiddeld 10,9% tussen 2004 en 2014.<ref>{{Cite web|url=http://www.worldbank.org/en/country/ethiopia/publication/ethiopia-great-run-growth-acceleration-how-to-pace-it|title=With Continued Rapid Growth, Ethiopia is Poised to Become a Middle Income Country by 2025|access-date=24 Junie 2016}}</ref> In 2008 en 2011 is die land se groei belemmer deur hoë [[inflasie]] en ’n moeilike betalingsbalanssituasie. Inflasie het in Augustus 2011 tot 40% opgeskiet weens ’n losse monetêre beleid, ’n groot verhoging in staatsdienssalarisse vroeg in 2011 en hoë kospryse.<ref name="Ethiopia Overview">{{cite web|url=http://www.worldbank.org/en/country/ethiopia/overview|title=Economic Overview|date=23 September 2015|publisher=[[Wêreldbank]]|access-date=1 Februarie 2016}}</ref> Ondanks ’n vinnige groeikoers in onlangse jare is Ethiopië se BBP per kapita een van die laagstes in die wêreld en ’n paar ernstige probleme staar die ekonomie in die gesig. Die land belê egter in openbare infrastruktuur en nywerheidsparke om ’n belangrike sentrum vir vervaardiging in Afrika te word.<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/ethiopia-industrialoutput-idUSL8N1343EO20151109|title=Ethiopia to launch four more industry parks within two years|date=9 November 2015|newspaper=Reuters|access-date=24 June 2016}}</ref> ===Energie en hidroëlektrisiteit=== [[Beeld:Renaissance Dam site.jpg|thumb|200px|Die uitleg van die Groot Renaissancedam.]] Ethiopië het 14 groot [[rivier]]e wat van die hoogland af vloei, insluitende die [[Nyl]]. Dit het die grootste waterreserwes in Afrika. Groot hidroëlektriese aanlegte maak sowat 88,2% van die totale kragopwekking uit. Die res word vervaardig uit [[fossielbrandstof|fossielbrandstowwe]] (8,3%) en herwinbare bronne (3,6%). In 2016 het 42% van die land elektrisiteit gehad: 85% van die stedelike gebiede en 26% van die platteland. Ethiopië verskaf sowat 81% van die watervolume van die Nyl deur die rivierkomme van die [[Blou-Nyl]], Sobat en Atbara. In 1959 het Ethiopië en [[Soedan]] ’n verdrag onderteken waarkragtens albei lande eksklusiewe maritieme regte op die Nyl het. [[Egipte]] het sedertdien feitlik alle projekte in Ethiopië ontmoedig wat gebruik sou maak van die plaaslike sytakke van die Nyl. Dit het die gevolg dat eksterne finansiering van hidroëlektriese en [[besproeiing]]sprojekte in Wes-Ethiopië ontmoedig en watergebaseerde ekonomiese-ontwikkelingsprojekte belemmer word. Ethiopië bou egter ’n groot hidroëlektrisiteitsdam van 6&nbsp;450&nbsp;MW in die Blou-Nyl. Die [[Groot Ethiopiese Renaissancedam]] sal by voltooiing die grootste hidroëlektriese kragstasie in Afrika wees.<ref>{{Cite web|url=http://www.cnn.com/2012/05/31/business/ethiopia-grand-renaissance-dam/index.html|title=Ethiopia powers on with controversial dam project |author1= Victoria Eastwood |author2=Nima Elbagir|access-date=24 Junie 2016}}</ref> ===Landbou en uitvoer=== [[Beeld:Tef in Ethiopia 01.jpg|thumb|200px|links|’n Tefland naby Mojo in Sentraal-Ethiopië.]] [[Beeld:Blessed Coffee brand bags.jpg|thumb|200px|links|Ethiopiese koffie in die [[VSA]].]] [[Landbou]] verteenwoordig sowat 85% van die arbeidsmag. Die dienssektor verteenwoordig egter die grootste deel van die [[BBP]].<ref name=CIA/> Baie ander ekonomiese bedrywighede is van die landbou afhanklik, insluitende die bemarking, prosessering en uitvoer van landbouprodukte. Kleinboere en ondernemings is verantwoordelik vir verreweg die grootste deel van die vervaardiging. Die belangrikste gewasse sluit in [[koffie]], [[Peulgewas|peulvrugte]], oliesade, [[graan]], [[aartappel]]s, [[suiker]]riet en [[groente]]. Ethiopië is ook Afrika se tweede grootste vervaardiger van [[mielie]]s.<ref>{{cite news| title = Get the gangsters out of the food chain | newspaper = The Economist | date = 7 June 2007 | url = http://www.economist.com/node/9304411?story_id=9304411 | access-date = 2 February 2008}}</ref> [[Tef]] is ’n gras wat inheems is aan die [[Horing van Afrika]], veral Ethiopië. Uitvoerprodukte is feitlik geheel en al op landbou aangewese (met die uitsondering van [[goud]]), en koffie is die grootste verdiener van buitelandse valuta. Uitvoer in die boekjaar 2009/'10 was $1,4&nbsp;miljard.<ref>''The Economist'' 22 Mei 2010, bl. 49</ref> Ander uitvoerprodukte is [[Boesmanstee|khat]], [[Leer (stof)|leerprodukte]] en oliesade. Danksy ontwikkelings in die blomkwekerysektor beplan Ethiopië ook om een van die grootste [[blom]]- en [[plant]]uitvoerders in die wêreld te word.<ref>{{cite news|title=Ethiopia's flower trade in full bloom |url=http://www.mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=264689&area=/breaking_news/breaking_news__business/ |quote=|work=Mail & Guardian |date=19 Februarie 2006 |access-date=21 Junie 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070418195017/http://www.mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=264689&area=%2Fbreaking_news%2Fbreaking_news__business%2F |archive-date=18 April 2007 }}</ref> Die privaat sektor groei stadigaan en leerprodukte soos handsakke raak ’n gewilde uitvoerproduk, met Taytu wat die land se eerste luukse-ontwerphandelsmerk geword het.<ref>{{cite news |first=Victoria |last=Averill |title=Ethiopia's designs on leather trade |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/6703551.stm |quote= |publisher=BBC |date=31 Mei 2007 |access-date=21 Junie 2007}}</ref> Ander goedere wat op klein skaal uitgevoer word, is graan, [[katoen]], suikerriet, aartappels en velle. Met die bou van verskeie nuwe damme en die toename in hidroëlektriese elektrisiteitsaanlegte landwyd beplan Ethiopië om ook elektrisiteit na sy bure uit te voer.<ref>{{cite web |url=http://english.people.com.cn/200604/12/eng20060412_257767.html |title=Largest hydro electric power plant goes smoothly |publisher=English.people.com.cn |date=12 April 2006 |access-date=2 Junie 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.addistribune.com/Archives/2004/02/27-02-04/New.htm |title=Hydroelectric Power Plant built |publisher=Addistribune.com |access-date=16 Maart 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100103085843/http://www.addistribune.com/Archives/2004/02/27-02-04/New.htm |archive-date= 3 Januarie 2010 }}</ref> Baie mense beskou Ethiopië se groot waterbronne en {{nowrap|-potensiaal}} as sy "wit olie" en sy koffiebronne as sy "swart goud".<ref>{{cite web|url=http://www.ethiopianreporter.com/modules.php?name=News&file=article&sid=7303 |title=The "white oil" of Ethiopia |access-date=2 Februarie 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928055936/http://www.ethiopianreporter.com/modules.php?name=News&file=article&sid=7303 |archive-date=28 September 2007 }}. ethiopianreporter.com</ref><ref>{{cite web|author=Independent Online |url=http://www.int.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=87&art_id=qw1145360700509B231 |date=18 April 2006 |title=Ethiopia hopes to power neighbors with dams |publisher=Int.iol.co.za |access-date=16 Maart 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060612203747/http://www.int.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=87&art_id=qw1145360700509B231 |archive-date=12 Junie 2006 }}</ref> Die land het ook groot mineralebronne en oliepotensiaal in sommige van die yler bewoonde gebiede. Politieke onstabiliteit daar belemmer egter ontwikkeling. ===Vervoer=== [[Beeld:Addis Ababa Light Rail vehicle, March 2015.jpg|thumb|200px|’n Ligte passasierstrein in Addis Abeba.]] [[Beeld:Ethiopian_Airlines_Boeing_787-8_ET-AOS_FRA_2012-10-28.png|thumb|200px|’n [[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787-8]] van [[Ethiopian Airlines]].]] Ethiopië het geëlektrifiseerde spoorlyne van 926&nbsp;km – 656&nbsp;km tussen Addis Abeba en [[Djiboeti (stad)|Djiboeti]] se hawe<ref>{{Cite web|title = Ethiopia–Djibouti electric railway line opens|url = http://www.railwaygazette.com/news/infrastructure/single-view/view/ethiopia-djibouti-railway-inaugurated.html|website = railwaygazette.com|date = 5 Oktober 2016|access-date = 5 Oktober 2016|archive-date = 7 Oktober 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20161007214940/http://www.railwaygazette.com/news/infrastructure/single-view/view/ethiopia-djibouti-railway-inaugurated.html|url-status = dead}}</ref> en 270&nbsp;km tussen Addis Abeba en die tweelingstede Dessie/Kombolcha.<ref name="AKH">{{cite web|url=http://akhrailway.com/index.php/about-project/project-summary|title=Project Summary|date=Januarie 2017|publisher=AKH Project owners|access-date=13 Augustus 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802170326/http://akhrailway.com/index.php/about-project/project-summary|archive-date=2 Augustus 2017|url-status=dead}}</ref> Teen 2017 was albei spoorlyne nog in aanbou of onder toetsing, maar die verwagting was dat wanneer hulle ten volle operatief is, albei passasiers met ’n spoed van 120&nbsp;km/h en vrag met ’n spoed van sowat 80&nbsp;km/h sou vervoer. Nog twee spoorlyne is in aanbou, maar dit is onseker wanneer hulle in gebruik geneem sal word.<ref>{{Cite web|title = Ceremony in Ethiopia|url = http://www.ym.com.tr/icerik/40/398/ceremony-in-ethiopia.aspx|publisher = Yapı Merkezi|date = 25 Februarie 2015|access-date = 7 Oktober 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20161007195428/http://www.ym.com.tr/icerik/40/398/ceremony-in-ethiopia.aspx|archive-date = 7 Oktober 2016|url-status=dead|df = dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web|title = Foundation stone laid for northern Ethiopia line|url = http://www.railwaygazette.com/news/news/africa/single-view/view/foundation-stone-laid-for-northern-ethiopia-line.html|website = railwaygazette.com|date = 25 Februarie 2015|access-date = 5 Oktober 2016|archive-date = 7 Oktober 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20161007191750/http://www.railwaygazette.com/news/news/africa/single-view/view/foundation-stone-laid-for-northern-ethiopia-line.html|url-status = dead}}</ref> Al die lyne is deel van ’n beplande netwerk van altesaam 5&nbsp;000&nbsp;km. As die eerste deel van ’n tienjaarplan het Ethiopië tussen 1997 en 2002 die land se infrastruktuur van paaie verbeter. In 2015 was daar paaie van altesaam 100&nbsp;000&nbsp;km.<ref>{{Cite web|title=Ethiopia's Road Sector Dev't Becoming Proportionate to Rapid Economic Growth: WB |url=http://www.ena.gov.et/en/index.php/economy/item/386-ethiopia-s-road-sector-dev-t-becoming-proportionate-to-rapid-economic-growth-wb |website=www.ena.gov.et |access-date=23 Desember 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224055826/http://www.ena.gov.et/en/index.php/economy/item/386-ethiopia-s-road-sector-dev-t-becoming-proportionate-to-rapid-economic-growth-wb |archive-date=24 Desember 2015 }}</ref> Die land het in 2012 altesaam 58 lughawens gehad<ref name="CIA" /> en in 2016 altesaam 61.<ref>{{Cite web|url=http://airport-authority.com/browse-ET|title=List of all airports in Ethiopia|website=airport-authority.com|access-date=25 Maart 2016}}</ref> Twee van hulle, een in Addis Abeba en een in Dire Dawa, onderneem internasionale vlugte. [[Ethiopian Airlines]] is die land se vlagskiplugdiens en word ten volle deur die Ethiopiese regering besit.<ref name="Eaeacp">{{cite web |url=http://www.ethiopianairlines.com/en/corporate/default.aspx |title=Ethiopian Airlines: Company Profile |publisher=Ethiopian Airlines |archive-url=https://web.archive.org/web/20121005083446/http://www.ethiopianairlines.com/en/corporate/default.aspx |archive-date=5 Oktober 2012 |access-date=13 Oktober 2012 |url-status=dead }}</ref> Die lugdiens vlieg na 102 internasionale passasiers-, 20 binnelandse passasiers- en 44 vragbestemmings.<ref>{{cite web |title=Ethiopian-short-Factsheet |url=https://www.ethiopianairlines.com/Cms_Data/Contents/EthiopianAirlines/Media/Corporate/Company/EthiopianFactsheet/Ethiopian-short-FactSheet-December- |date=Desember 2017 }}{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Bpea">{{cite news |title=Profile: Ethiopian Airlines |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8478290.stm |work=BBC News |date=25 Januarie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406080056/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8478290.stm |archive-date=6 April 2012 |access-date=26 April 2012 |url-status=dead }}</ref> ==Kultuur== ===Name=== [[Beeld:HagerFikirTheatre.jpg|thumb|200px|links|Die Hager Fikir-teater in Addis Abeba. Dit is in 1935 geopen.]] Ethiopiërs gebruik ’n ander naamstelsel as die [[Weste]]. Kinders gebruik die voornaam van hulle pa en oupa aan vaderskant ná mekaar agter hulle eie voornaam. Vir doeleindes van versoenbaarheid, soos in paspoorte, word die oupa se voornaam as die gesin se [[van]] gebruik, terwyl die persoon en sy pa se voorname hulle eie voorname vorm. Almal word by hulle voorname genoem. In amptelike situasies word die voorvoegsels ''Ato'' (አቶ) vir mans gebruik, ''Weyzero'' (ወይዘሮ) vir getroude vroue en ''Weyzerīt'' (ወይዘሪት) vir ongetroude vroue. ===Kalender=== [[Beeld:Celebrate The Return of Axum Obelisk (Detail) (3172365788).jpg|thumb|200px|links|’n Model wat die Obelisk van Aksoem se terugkeer na Ethiopië uit Italië gedenk. Dit toon die datum toe die obelisk die land verlaat en weer binnegekom het volgens die [[Ethiopiese kalender]].]] Ethiopië het verskeie plaaslike kalenders. Die bekendste een is die [[Ethiopiese kalender]], ook bekend as die Ge'ez-kalender. Dit is geskryf in die antieke [[Ge'ez-skrif]], een van die oudste alfabette ter wêreld wat nog gebruik word.<ref name="Wilfpag">{{cite book|last=Page|first=Willie F.|url=https://books.google.com/books?id=gK1aAAAAYAAJ|title=Encyclopedia of African history and culture: African kingdoms (500 to 1500), Volume 2|publisher=Facts on File|year=2001|isbn=978-0-8160-4472-6|page=230}}</ref> Dit is geskoei op die Alexandriese of Koptiese kalender, wat weer op die [[Egiptiese kalender]] geskoei is. Nes die Koptiese kalender het die Ethiopiese kalender 12 maande van presies 30 dae elk plus vyf of ses ekstra dae, wat ’n 13de maand vorm. Nes met die [[Juliaanse kalender]] word die sesde ekstra dag, wat eintlik ’n [[Skrikkeljaar|skrikkeldag]] is, elke vier jaar op 29 Augustus van die Juliaanse kalender bygevoeg, ses maande voor die Juliaanse skrikkeldag. Die kalender is sowat sewe jaar en drie maande agter die [[Gregoriaanse kalender]] vanweë ’n alternatiewe berekening om die dag van [[Jesus]] se [[Hemelvaart]] te bepaal. ’n Ander kalender is omstreeks 300&nbsp;v.C. deur die [[Oromo]] geskep. Dit is ’n maansterkalender. Dit is geskoei op sterrekundige waarnemings van die maan in konjunksie met sewe spesifieke [[ster]]re of [[sterrebeeld]]e. Oromo-maande (sterre/maanfases) is ''Bittottessa'' (Iangulum), ''Camsa'' ([[Plejades (sterreswerm)|Plejades]]), ''Bufa'' ([[Aldebaran]]), ''Waxabajjii'' ([[Bellatrix]]), ''Obora Gudda'' ([[Saiph]]), ''Obora Dikka'' ([[Sirius]]), ''Birra'' ([[volmaan]]), ''Cikawa'' (bolmaan), ''Sadasaa'' (kwartmaan), ''Abrasa'' (groot sekelmaan), ''Ammaji'' (medium sekelmaan) en ''Gurrandala'' (klein sekelmaan).<ref>{{cite web|first=Lawrence R |last=Doyle |url=http://www.tusker.com/Archaeo/art.currentanthro.htm |title=The Borana Calendar Reinterpreted |work=tusker.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081029073246/http://www.tusker.com/Archaeo/art.currentanthro.htm |archive-date=29 Oktober 2008 }}</ref> ===Tyd=== Tyd in Ethiopië werk anders as in feitlik alle ander lande. Die Ethiopiërs beskou 06:00, wanneer die [[son]] dwarsdeur die jaar opkom omdat die land so naby aan die [[ewenaar]] is en die dag en nag feitlik ewe lank is, as die begin van die dag in plaas van 00:00. Hulle werk met ’n twaalfuursiklus;<ref name=tips>{{Cite web|url=https://www.linkethiopia.org/ethiopia/travellers-guide/travel-tips/|title=Travel Tips}}</ref> die nag duur van sonsondergang tot sonsopkoms en daarna begin die twaalfuursiklus weer vir die dag. Om die tydsverskil tussen ’n Ethiopiese en Westerse horlosie te bereken, moet ses uur bygetel of afgetrek word. Voorbeeld: 08:00 Westerse tyd in Addis Abeba word "tweeuur die oggend" genoem (letterlik twee uur ná sonsopkoms), terwyl 20:00 "tweeuur die aand" genoem word (twee uur ná sononder). Ondanks druk om internasionale standaarde te volg, bly dié twaalfuurstelsel algemeen in Ethiopië.<ref name="twelve">{{Cite news|url=https://www.pri.org/stories/2015-01-30/if-you-have-meeting-ethiopia-you-better-double-check-time|title=If you have a meeting in Ethiopia, you'd better double check the time|newspaper=The World|archive-url=https://archive.ph/20150201033857/http://www.pri.org/stories/2015-01-30/if-you-have-meeting-ethiopia-you-better-double-check-time|archive-date=2015-02-01|date=2015-01-30|access-date=2021-06-22|url-status=live}}</ref> ===Voedsel=== [[Beeld:Alicha 1.jpg|thumb|200px|Tipiese Ethiopiese geregte: ''injera'' (pannekoekagtige brood) en verskeie soorte ''wat'' (bredie).]] Die bekendste Ethiopiese kos is verskeie soorte dik bredies, bekend as ''wat'', en bykosse van groente wat op ’n ''injera'', ’n groot platbrood van [[tef]]meel en suurdeeg, voorgesit word. Dit word nie met ’n mes en vurk geëet nie – die ''injera'' word gebruik om die kos mee te skep. Dit is algemeen dat ’n paar mense saam uit een bak in die middel van die tafel eet. Dit is ook algemeen om ander in die groep met jou hande te voer, ’n tradisie wat ''gursha'' genoem word.<ref>{{cite web|title=The Simpsons Episode Well-Received by Ethiopians On Social Media|url=http://www.tadias.com/12/01/2011/the-simpsons-episode-well-received-by-ethiopians-on-social-media-elsewhere/|publisher=Tadias Magazine|date=1 Desember 2011}}</ref> Tradisionele Ethiopiese geregte bevat geen [[varkvleis]] of skulpvis van enige aard nie, want die eet van albei word verbied deur Ortodokse Christene, Jode én Moslems. ''Chechebsa'', ''Marqa'', ''Chukko'', ''Michirra'' en ''Dhanga'' is die [[Oromo]] se gewildste kosse. ''Kitfo'', wat onder die Gurage ontstaan het, is een van die land se gewildste lekkernye. Ook ''Doro wot'' en ''Tsebehi derho'' uit Noordwes-Ethiopië is gewild. ''Tihlo'' het in die Tigray-streek ontstaan en is ’n soort [[kluitjie]]; dit word berei van geroosterde gortmeel en raak al hoe gewilder.<ref>{{cite web|title=Culture of the people of Tigrai|url=http://www.tigraionline.com/bahlina.html|publisher=Tigrai Online|access-date=3 Januarie 2013}}</ref> ===Media=== [[Beeld:Ethiopian Television.JPG|thumb|200px|Die hoofkwartier van die Ethiopiese Uitsaaikorporasie in Addis Abeba.]] EBC (die Ethiopiese Uitsaaikorporasie), voorheen bekend as ETV, is die nasionale [[TV]]-kanaal in regeringsbesit terwyl Kana TV die gewildste kanaal is.<ref>http://www.ipsnews.net/2017/12/ethiopias-new-addiction-says-media-freedom/#:~:text=%E2%80%9CKana%E2%80%9D%20translates%20as%20something%20between,of%20the%20prime%20time%20market</ref> Laasgenoemde is veral bekend vir buitelandse inhoud wat in [[Amharies]] oorgeklank is. Die [[koerant]]e met die grootste sirkulasie is ''Addis Fortune'', ''Capital Ethiopia'', ''Ethiopian Reporter'', ''Addis Zemen'' en ''Ethiopian Herald''. ’n Groot deel van die land besoek die [[internet]] op mobiele toestelle. Die enigste diensverskaffer is die nasionale telekommunikasiemaatskappy Ethio telecom.<ref name=":3">{{Cite news|url=http://www.newsweek.com/ethiopia-internet-blocked-618806|title=Why has Ethiopia pulled its mobile internet access again?|last=Gaffey|first=Conor|date=1 Junie 2017|work=Newsweek|access-date=14 Augustus 2017}}</ref> In Julie 2016 was daar sowat 4,29&nbsp;miljoen mense met toegang tot die internet tuis, in vergelyking met ’n kwartmiljoen in die dekade vooraf.<ref>{{Cite web|url=http://www.internetlivestats.com/internet-users/ethiopia/|title=Ethiopia Internet Users|date=1 Julie 2016|website=Internet Live Stats|publisher=Internet Live Stats}}</ref> Tydens tydperke van politieke onrus het die regering al toegang tot sekere sosiale media geblokkeer, soos vir twee dae in Augustus 2016 ná protesoptogte in Oromia.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-36940906|title=What is behind Ethiopia's wave of protests?|date=22 Augustus 2016|work=BBC News|access-date=14 Augustus 2017}}</ref> ===Musiek=== [[Beeld:MJS 090214 2880p.JPG|thumb|200px|Mahmoud Ahmed, ’n Ethiopiese sanger van Gurage-herkoms.]] Ethiopië se musiek is baie uiteenlopend en elk van die 80 etniese groepe word met sy eie klanke verbind. Ethiopiese musiek gebruik ’n unieke modale stelsel wat pentatonies (met vyf tone per oktaaf) is, met kenmerkende lang intervalle tussen sommige note. Net soos ander aspekte van die Ethiopiese kultuur en tradisie, stem smaak in musiek en lirieke baie ooreen met dié in die naburige [[Eritrea]], [[Somalië]], [[Djiboeti]] en [[Soedan]].<ref name="Abdullahi">{{cite book |last=Abdullahi |first=Mohamed Diriye |title=Culture and Customs of Somalia |year=2001 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-31333-2 |page=170 |url=https://books.google.com/books?id=2Nu918tYMB8C&pg=PA170 |quote=}}</ref><ref name="Tekle">{{cite book |last=Tekle |first=Amare |title=Eritrea and Ethiopia: from conflict to cooperation |year=1994 |publisher=The Red Sea Press |isbn=978-0-932415-97-4 |page=197 |url=https://books.google.com/books?id=xbQTEF0rd7wC&pg=PA197 |quote=}}</ref> Tradisionele sang in Ethiopië verteenwoordig uiteenlopende style van polifonie (heterofonie, [[boerdon]], imitasie en [[kontrapunt]]). Lirieke hou tradisioneel verband met patriotisme of nasionale trots, romanse, vriendskap en ’n unieke soort memoires bekend as ''Tizita''. ===Sport=== [[Beeld:Abebe Bikila, 1972 card.jpg|thumb|links|160px|Die atleet Abebe Bikila.]] Die gewildste [[sport]]soorte in Ethiopië is [[atletiek]] (veral lang afstande) en [[sokker]]. Ethiopiese atlete het al baie goue medaljes op die [[Olimpiese Spele]] gewen.<ref>{{cite web|title=Ethiopian Olympic Committee|url=http://www.olympic.org/ethiopia|publisher=International Olympic Committee|access-date=3 Januarie 2013}}</ref> [[Abebe Bikila]] was die eerste atleet van [[Afrika suid van die Sahara]] en die eerste swart atleet uit [[Afrika]] wat ’n Olimpiese goue medalje gewen het: in die [[marathon]] op die [[Olimpiese Somerspele 1960]] in [[Rome]], met ’n wêreldrekordtyd van 2:15:16.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/gallery/2012/apr/25/athletics-olympics-2012|title=50 stunning Olympic moments: Abebe Bikila's 1960 marathon victory – in pictures|last=Bloor|first=Steven|date=2012-04-25|work=The Guardian|access-date=2019-10-14|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.olympic.org/news/barefooted-bikila-steps-in-for-heroic-marathon-triumph|title=Athletics – Abebe Bikila (ETH)|date=2019-10-13|website=International Olympic Committee|language=en|access-date=2019-10-14}}</ref> Haile Gebrselassie, Kenenisa Bekele en Tirunesh Dibaba is almal wêreldbekende langafstandatlete, elk met verskeie goue Olimpiese en Wêreldkampioenskap-medaljes. Letesenbet Gidey en Almaz Ayana hou die wêreldrekord in onderskeidelik die 5&nbsp;000 en 10&nbsp;000 meter vir vroue. Ander noemenswaardige atlete is Mamo Wolde, Miruts Yifter, Derartu Tulu, Meseret Defar, Birhane Adere, Tiki Gelana, Genzebe Dibaba, Tariku Bekele, Gelete Burka en Yomif Kejelcha. Die nasionale sokkerspan van Ethiopië, met die bynaam "Walayia Antelopes", het in 2012 geskiedenis gemaak deur vir die [[Afrikanasiesbeker]] te kwalifiseer. Hulle het ook die laaste 10 Afrika-sokkerspanne gehaal in die laaste kwalifikasiefase vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|Sokkerwêreldbekertoernooi van 2014]]. == Fotogalery == === Addis Abeba === <gallery mode=packed> Lêer:Aartsbiskop se paleis, Addis Ababa.JPG|Die aartsbiskop van [[Addis Abeba]] se paleis. Lêer:Middestad, Addis Ababa.JPG|'n Toneel in Addis Abeba se middestad. Lêer:Kerk van die Heilige Drie-Eenheid, Addis Ababa.JPG|Gebrandskilderde glas in die Kerk van die Heilige Drie-Eenheid. Lêer:Merkato, Addis Ababa.JPG|'n Mark (merkato) in die hoofstad. Lêer:Nuwe katedraal, Addis Ababa.jpg|Die nuwe katedraal in Addis Abeba. Lêer:Nasionale Museum, Addis Ababa.JPG|Die Nasionale Museum. </gallery> === Res van die land === <gallery mode="packed" heights="160"> Lêer:Dire Dawa-spoorwegstasie, Ethiopië.jpg|Spoorwegstasie in [[Dire Dawa]], Ethiopië se naasgrootste stad. Lêer:Abreha Atsbeha-rotskerk (3).JPG|Die Abreha Atsbeha-rotskerk. Lêer:Abreha Atsbeha-rotskerk.JPG|Die ingang na die Abreha-rotskerk in die [[Tigray-streek]]. Lêer:Simiengebergte.JPG|'n Landskap in die Simiengebergte. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|3}} ==Algemene bronne== {{refbegin|3}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Ethiopia|title=Ethiopia|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=8 Oktober 2024}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/|title=Ethiopia|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=8 Oktober 2024|archive-date=21 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210421154941/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/|url-status=dead}} * {{cite book |ref=Abir |author=Abir, Mordechai |title = Ethiopia: The Era of the Princes; The Challenge of Islam and the Re-unification of the Christian Empire (1769–1855) |location = Londen, Engeland |publisher=Longmans |year= 1968 }} * {{cite book |ref=Beshah |author1=Beshah, Girma |author2=Aregay, Merid Wolde |title=The Question of the Union of the Churches in Luso-Ethiopian Relations (1500–1632) |location = Lissabon |publisher= Junta de Investigações do Ultramar and Centro de Estudos Históricos Ultramarinos |year=1964 }} * {{cite journal |last=Lyons |first=Terrence |year=1996 |title=Closing the Transition: the May 1995 Elections in Ethiopia |url=https://www.academia.edu/9622394 |journal=The Journal of Modern African Studies |volume=34 |issue=1 |pages=121–42 |doi=10.1017/S0022278X00055233 }} * {{cite book |ref=Munro-Hay |author=Munro-Hay, Stuart |year=1991 |url=http://www.dskmariam.org/artsandlitreature/litreature/pdf/aksum.pdf |title=Aksum: An African Civilization of Late Antiquity |location=Edinburgh |publisher=University Press |isbn=978-0-7486-0106-6 |access-date=3 March 2012 |archive-date=23 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123223427/http://www.dskmariam.org/artsandlitreature/litreature/pdf/aksum.pdf |url-status=dead }} * {{cite book |ref=Valdes Vivo|author=Valdes Vivo, Raul |title=Ethiopia's Revolution |url=https://archive.org/details/ethiopiasrevolut0000vald|publisher=International Publishers |location = New York, NY |year= 1977|isbn=978-0-7178-0556-3 }} * Mauri Arnaldo (2009), "The re-establishment of the national monetary and banking system in Ethiopia (1941–1963)", ''The South African Journal of Economic History'', Vol. 24, n. 2, bl. 82-130. * Mauri Arnaldo (2003), "The early development of banking in Ethiopia", ''International Review of Economics and Business'', Vol. L, N. 4, bl. 521-543. {{refend}} ==Nog leesstof== {{Refbegin|3}} * {{Cite book |last=Zewde |first=Bahru |title=A History of Modern Ethiopia, 1855–1991 |edition=2nd |year=2001 |publisher=Ohio University Press |location=Athene, OH |isbn=978-0-8214-1440-8 |url=https://archive.org/details/historyofmoderne00bahr }} * {{Cite book|last=Selassie I. |first=Haile |title=My Life and Ethiopia's Progress: The Autobiography of Emperor Haile Selassie I |others=Translated by Edward Ullendorff |year=1999 |publisher=Frontline |location=Chicago |isbn=978-0-948390-40-1}} * Deguefé, Taffara (2006). ''Minutes of an Ethiopian Century'', Shama Books, Addis Abeba, {{ISBN|99944-0-003-7}}. * Hugues Fontaine, ''Un Train en Afrique. African Train'', Centre Français des Études Éthiopiennes / Shama Books. Édition bilingue français / anglais. Traduction : Yves-Marie Stranger. Postface : Jean-Christophe Belliard. Avec des photographies de Matthieu Germain Lambert et Pierre Javelot. Addis Abeba, 2012, {{ISBN|978-99944-867-1-7}}. Engels en Frans. [http://www.africantrain.org/ UN TRAIN EN AFRIQUE] * {{Cite book|last=Henze |first=Paul B. |title=Layers of Time: A History of Ethiopia |year=2004 |publisher=Shama Books|isbn=978-1-931253-28-4 }} * {{Cite book|last=Marcus |first=Harold G. |title=The Life and Times of Menelik II: Ethiopia, 1844–1913 |year=1975 |publisher=Clarendon |location=Oxford}} Reprint, Trenton, NJ: Red Sea, 1995. {{ISBN|1-56902-009-4}}. * {{Cite book|last=Marcus |first=Harold G. |title=A History of Ethiopia |url=https://archive.org/details/historyofethiopi0000marc |edition=updated |year=2002 |publisher=University of California Press |location=Berkeley |isbn=978-0-520-22479-7}} * Mauri, Arnaldo (2010). ''Monetary developments and decolonization in Ethiopia'', Acta Universitatis Danubius Œconomica, VI, n. 1/2010, pp.&nbsp;5–16. [http://journals.univ-danubius.ro/index.php/oeconomica/article/view/337-319 Monetary Developments and Decolonization in Ethiopia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303180844/http://journals.univ-danubius.ro/index.php/oeconomica/article/view/337-319 |date= 3 Maart 2016 }} and WP [http://ideas.repec.org./p/mil/wpdepa/2010-15.html Monetary developments and decolonization in Ethiopia] * {{Cite book|last=Mockler |first=Anthony |title=Haile Selassie's War |url=https://archive.org/details/haileselassieswa0000mock |year=1984 |publisher=Random House |location=New York }} Reprint, New York: Olive Branch, 2003. {{ISBN|0-902669-53-2}}. * Murphy, Dervla (1968). ''In Ethiopia with a Mule''. Londen: Century, 1984, cop. 1968. ''N.B''.: An account of the author's travels in Ethiopia. 280 p., ill. {{ISBN|0-7126-3044-9}} * {{Cite book|last=Rubenson|first=Sven|title=The Survival of Ethiopian Independence|edition=4de|year=2003|publisher=Tsehai|location=Hollywood, CA |isbn=978-0-9723172-7-6}} * Siegbert Uhlig, et al. (reds.) (2003). ''Encyclopaedia aethiopica'', Vol. 1-5 en addendums: A–C. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag. * {{cite book |last1=Keller |first1=Edmond |title=Revolutionary Ethiopia From Empire to People's Republic |url=https://archive.org/details/revolutionaryeth00edmo |date=1991 |publisher=Indiana University Press |isbn=9780253206466}} {{Refend}} ==Skakels== * [https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13349398 BBC Ethiopia Profile] * [http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/ETH/Year/2012/Summary World Bank Ethiopia Summary Trade Statistics] * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=ET Key Development Forecasts for Ethiopia] van International Futures. * [https://www.state.gov/countries-areas/ethiopia Ethiopia pages – U.S. Department of State] * {{Wikivoyage|Ethiopia|Ethiopië}} {{CommonsKategorie-inlyn|Ethiopia}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Ethiopia}} {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Ethiopië}} | Noord = {{vlagland|Eritrea}} | Noordoos = {{vlagland|Djiboeti}} | Oos = {{vlagland|Somalië}} | Suidoos = {{vlagland|Somalië}} | Suid = {{vlagland|Kenia}} | Suidwes = {{vlagland|Suid-Soedan}} | Wes = {{vlagland|Soedan}} • {{vlagland|Suid-Soedan}} | Noordwes = {{vlagland|Soedan}} }} {{Lande van Afrika}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Ethiopië| ]] [[Kategorie:Voormalige Italiaanse kolonies]] eajotocxhd76q4dmkma3epdnxm820mj 0 11891 2964452 2905963 2026-09-02T08:33:29Z Aliwal2012 39067 /* Samesmelting met die KP en AEB */ 2964452 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Politieke party | party_naam = Vryheidsfront Plus | afkorting = VF+ | party_logo = VF+ logo.png | logobeskrywing = | logo_onderskrif = | leier = [[Corné Mulder]] | slagspreuk = | gestig = [[4 Maart]] [[1994]] | ontbind = | samesmelting_van = | afgestig_van = | voorafgegaan = | samesmelting_met = | opgevolg = | nuusbrief = | hoofkwartiere = [[Pretoria]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]] | studentevleuel = | jeugvleuel = VF+-Jeug | ideologie = [[Afrikanernasionalisme]]<br />Christelik Demokraties<br />Republikeins<br />Ekonomiese liberalisme | nasionaal = [[Orania Beweging]] | internasionaal = Organisasie vir Onverteenwoordigde Nasies en Volke (UNPO) | kleure = {{Kleurkas|#017F01}} Groen<br />{{Kleurkas|#FF6600}} Donkeroranje | webwerf = {{Amptelike URL}} }} Die '''Vryheidsfront Plus''' ('''VF+''') is ’n [[Suid-Afrika]]anse politieke party vanuit die [[Republiek|republikeinse]] tradisie wat daarop ingestel is om die belange van die [[Afrikaners]] te beskerm. Die huidige leier van die party is [[Corné Mulder]]. == Geskiedenis == Die Vryheidsfront is op [[4 Maart]] [[1994]] gestig. Die party het destyds besluit om deur deelname aan die demokratiese proses sy doelwitte van minderheidsregte en [[selfbeskikking]] na te jaag. ’n Grondwetlike wysiging kort voor die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|algemene verkiesing van 1994]] het voorsiening gemaak vir ’n grondwetlike beginsel wat kulturele en etniese minderheidsgroepe in staat sou stel om hulle vir die bevordering van selfbeskikking binne die raamwerk van die grondwet te beywer. Dit het die weg gebaan vir die Vryheidfront se deelname in die eerste demokratiese verkiesings. In die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|algemene verkiesing van 1994]] het die destydse Vryheidsfront onder die leierskap van Generaal [[Constand Viljoen]] 424&nbsp;555 stemme (2,2% van die nasionale stemme) gekry. Dit het aan die party nege lede in die eerste nasionale vergadering besorg. In die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1999|algemene verkiesing van 1999]] het die steun van die party afgeneem tot 127&nbsp;217 (0,8% van die nasionale stemme). Na die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|munisipale verkiesing van 2016]] het die VF+ nes ander kleiner partye met die groter [[Demokratiese Alliansie]] (DA) koalisies aangegaan om [[Stad Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit|Johannesburg]], [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]] en verskeie ander munisipaliteite te bestuur. In 2018 is die Vryheidsfront Plus se hoofkantoor in Centurion na [[Pieter Mulder]] vernoem as erkenning vir sy bydrae tot die party.<ref>{{cite web |url=http://www.vfplus.org.za/media-releases/vf-plus-hoofkantoor-vernoem-na-voormalige-leier-dr-pieter-mulder |title=VF Plus-hoofkantoor vernoem na voormalige leier dr. Pieter Mulder |date=28 Augustus 2018 |last=Groenewald |first=Pieter |publisher=VF Plus |access-date=29 Augustus 2018 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110049/https://www.vfplus.org.za/media-releases/vf-plus-hoofkantoor-vernoem-na-voormalige-leier-dr-pieter-mulder |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Samesmelting met die KP en AEB == [[Lêer:Verkiesingsplakkate 2014.jpg|duimnael|Plakkate tydens die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014]].]] In September [[2003]], kort voor die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2004|2004-verkiesing]] het die [[Konserwatiewe Party]] (KP) en die [[Afrikaner Eenheidsbeweging]] (AEB) hulle aan die sy van die Vryheidsfront geskaar. Die Vryheidsfront sou sedertdien as die Vryheidsfront Plus bekend staan. In die 2004-verkiesing het die party se steun toegeneem tot 139&nbsp;465 stemme of 0,89% van die uitgebragte stemme. Dit het aan die party 4 lede in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] en 1 lid in die [[Nasionale Raad van Provinsies]] besorg. Die party het ook verteenwoordiging in 5 van die 9 provinsiale wetgewers. Die Vryheidsfront Plus word ook nou verbind met die Afrikanergemeenskap van [[Orania]], wat die enigste dorp in Suid-Afrika is met ’n VF-[[burgemeester]], en is voorstanders van die Afrikaner-[[Volkstaat]]idee. Die Vryheidsfront Plus beywer hom daarvoor om die Afrikaner se stem op al die vlakke van regering te verteenwoordig. Die party kan dus nie staatmaak op groot getalle stemme nie, omdat die Afrikaner ’n minderheid in Suid-Afrika is. Hulle strategie om resultate te lewer vir die Afrikaner berus eerder in die manier waarop hulle die regerende party nader. Die party poog ook meganismes buiten gewone politiek te gebruik om Afrikaners te bevoordeel. Dit word gedoen as deel van die party se strategie van “Meer as net opposisie”. ’n Voorbeeld hiervan is die webwerf SA Talent wat Suid-Afrikaners uitnodig om hulle kundigheid op ’n databasis te registreer as ’n alternatief vir die invoer van buitelanders om agteruitgang in die staatsdiens en munisipaliteite te verhoed. Kundige Suid-Afrikaners in Suid-Afrika en die buiteland word volgens die party tans weens regstellende aksie verhinder om dit te doen.<ref>{{af}} {{en}} [http://www.satalent.co.za/ SA talent] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210117002413/http://www.satalent.co.za/ |date=17 Januarie 2021 }}, besoek op 16 Maart 2008</ref> Suksesse van die Vryheidsfront Plus sluit in ’n geding in die [[Hooggeregshof van Suid-Afrika]] om Suid-Afrikaners (waaronder baie Afrikaners) wat hulle in die buiteland bevind te laat stem in verkiesings. Die hof het in die VF+ se guns beslis en duisende Suid-Afrikaners het hul stemreg teruggekry en kon in die 2009- en 2014-verkiesings in die buiteland stem. == Lid van UNPO == Op internasionale gebied het die VF+ as organisasie wat die Afrikaner-minderheid verteenwoordig lidmaatskap gekry by [[UNPO]], die ''Unrepresented Nations and Peoples Organisation'', wat staatlose volke verteenwoordig. == Jeug == Die VF+ het ook ’n groeiende en baie aktiewe jeugvleuel onder leiding van Jan van Niekerk en beheer reeds vir ’n aantal jare die universiteitsrade van [[Universiteit van Pretoria|Pretoria]] en [[Universiteit van die Vrystaat|Bloemfontein]] en maak vordering by die universiteit van [[Noordwes-Universiteit|Potchefstroom]] asook by verskeie tegniese universiteite. Die politieke ideologie van die VF+ kan onder die volgende hoofpunte saamgevat word: * Beywering vir die beskerming en uitbou van Afrikaans en die bevordering van die belange van die Afrikaner * Die beywering vir Christelike waardes en die erkenning van die oppergesag van God Drie-enig soos in die Bybel geopenbaar. Dit maak die VF+ naas die [[Afrika Christen Demokratiese Party|ACDP]] die enigste Suid-Afrikaanse Party wat ’n uitgesproke christelike uitgangspunt het. * Die nastreef na afwenteling van mag na gemeenskappe toe en die daarstel van ’n federale of selfs konfederale beleid wat aan Suid-Afrika se diversiteit erkenning gee en die einddoel van ’n eie gebied vir die Afrikaner. * Streng wetstoepassing, bekamping van misdaad en die herinstelling van die doodstraf vir besonder ernstige misdade. * Erkenning van veeltaligheid in praktyk wat beteken dat daar voorsiening gemaak moet word vir skole en universiteite in ander tale (by name Afrikaans) behalwe slegs Engels. == Leiers == {| class="wikitable" |- ! Nr. ! Beeld ! Naam ! Termynaanvang ! Termyneinde ! Notas |- | '''1''' || [[Lêer:Constand Viljoen 1984.jpg|100px]] || [[Constand Viljoen]] || 1 Maart 1994 || 26 Junie 2001 || Hoof van die [[Suid-Afrikaanse Leër]] (1976–1980) <br /> Hoof van die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] (1980–1985) |- | '''2''' || [[Lêer:SA Deputy Minister of Agriculture Pieter Mulder.jpg|80px]] || [[Pieter Mulder]] ||26 Junie 2001 || 12 November 2016 || Adjunkminister van Landbou, Bosbou en Visserye (2009–2014) |- |'''3''' || [[Lêer:PJ Groenewald.jpg|100px]] || [[Pieter Groenewald]] || 12 November 2016 || 22 Februarie 2025 || Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] sedert 1994 |- |'''4''' || [[Lêer:Corne_Mulder.jpg|90px]] || [[Corné Mulder]] || 22 Februarie 2025 |Bekleër |} == Verkiesingsresultate == [[Lêer:South Africa national election 2019 winner by VD.svg|thumb|270px|right|Uitslae van die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019]] per stemdistrik. Die VF+ het dié in oranje gewen]] Hierdie tabelle toon die verkiesingsuitslae van die Vryheidsfront Plus sedert 1994 se nuwe bedeling in Suid-Afrika: === Nasionale verkiesings === [[Lêer:RSA 1994 VF.png|left|thumb|Uitslae vir die Vryheidsfront in die 1994-verkiesing]] {{Verkiesingstabel}} |----- bgcolor="#cccccc" ! '''Verkiesing''' ! '''Totale stemme''' ! '''%''' ! '''Setels''' ! '''+/—''' ! '''Regering''' |- | '''[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024]]''' | align="right" | {{verlies}} 218&nbsp;850 | align="right" | {{verlies}} 1,36 | 6 | align="right" | {{verlies}} 4 | <small>Nasionale eenheidsvergadering</small> |- | '''[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|2019]]''' | align="right" | {{wins}} 414&nbsp;844 | align="right" | {{wins}} 2,38 | 10 | align="right" | {{wins}} 6 | align="center" style="background-color:#FFDDDD;" | <small>in opposisie</small> |- | '''[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014]]'''<ref name="IEC 2014 election results">{{cite web |title=2014 Nasionale en Provinsiale Verkiesingsuitslae – 2014 Nasionale en Provinsiale Verkiesingsuitslae |url=http://www.elections.org.za/resultsNPE2014/ |publisher=elections.org.za |access-date=13 Oktober 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190915150213/http://www.elections.org.za/resultsNPE2014/ |archive-date=15 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | align="right" | {{wins}} 165&nbsp;715 | align="right" | {{wins}} 0,90 | align="right" | 4 | align="right" | {{bestendig}} ±0 | align="center" style="background-color:#FFDDDD;" | <small>in opposisie</small> |- | '''[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2009|2009]]''' | align="right" | {{wins}} 146&nbsp;796 | align="right" | {{verlies}} 0,83 | align="right" | 4 | align="right" | {{bestendig}} ±0 | align="center" style="background-color:#FFDDDD;" | <small>in opposisie<br/>een adjunkminister</small> |- | '''[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2004|2004]]''' | align="right" | {{wins}} 139&nbsp;465 | align="right" | {{wins}} 0,89 | align="right" | 4 | align="right" | {{wins}} 1 | align="center" style="background-color:#FFDDDD;" | <small>in opposisie</small> |- | '''[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1999|1999]]''' | align="right" | {{verlies}} 127&nbsp;217 | align="right" | {{verlies}} 0,80 | align="right" | 3 | align="right" | {{verlies}} 6 | align="center" style="background-color:#FFDDDD;" | <small>in opposisie</small> |- | '''[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|1994]]''' | align="right" | 424&nbsp;555 | align="right" | 2,17 | align="right" | 9 | align="right" | – | align="center" style="background-color:#FFDDDD;" | <small>in opposisie<br/>grootste opposisieparty, 1994-1996</small> |} === Provinsiale verkiesings === {{Verkiesingstabel}} |----- !rowspan="2"|Verkiesing !colspan="2" |[[Oos-Kaap]] !colspan="2" |[[Vrystaat]] !colspan="2" |[[Gauteng]] !colspan="2" |[[KwaZulu-Natal]] !colspan="2" |[[Limpopo]] !colspan="2" |[[Mpumalanga]] !colspan="2" |[[Noordwes]] !colspan="2" |[[Noord-Kaap]] !colspan="2" |[[Wes-Kaap]] |- |----- ! % !! Setels ! % !! Setels ! % !! Setels ! % !! Setels ! % !! Setels ! % !! Setels ! % !! Setels ! % !! Setels ! % !! Setels |- |'''[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|2019]]''' | align="right"|{{wins}} 0,58% | align="right"|{{wins}} 1/63 | align="right"|{{wins}} 3,96% | align="right"|{{bestendig}} 1/30 | align="right"|{{wins}} 3,56% | align="right"|{{wins}} 3/73 | align="right"|{{wins}} 0,31% | align="right"|{{bestendig}} 0/80 | align="right"|{{wins}} 1,42% | align="right"|{{wins}} 1/49 | align="right"|{{wins}} 2,43% | align="right"|{{wins}} 1/30 | align="right"|{{wins}} 4,32% | align="right"|{{wins}} 2/33 | align="right"|{{wins}} 2,68% | align="right"|{{wins}} 1/30 | align="right"|{{wins}} 1,56% | align="right"|{{wins}} 1/42 |- |'''[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014]]'''<ref name="IEC 2014 election results" /> | align="right"|{{wins}} 0,31% | align="right"|{{bestendig}} 0/63 | align="right"|{{wins}} 2,10% | align="right"|{{bestendig}} 1/30 | align="right"|{{verlies}} 1,20% | align="right"|{{bestendig}} 1/73 | align="right"|{{wins}} 0,20% | align="right"|{{bestendig}} 0/80 | align="right"|{{wins}} 0,69% | align="right"|{{bestendig}} 0/49 | align="right"|{{verlies}} 0,82% | align="right"|{{bestendig}} 0/30 | align="right"|{{verlies}} 1,72% | align="right"|{{wins}} 1/33 | align="right"|{{verlies}} 1,09% | align="right"|{{bestendig}} 0/30 | align="right"|{{wins}} 0,55% | align="right"|{{bestendig}} 0/42 |- |'''[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2009|2009]]''' | align="right"|{{verlies}} 0,20% | align="right"|{{bestendig}} 0/63 | align="right"|{{verlies}} 2,01% | align="right"|{{bestendig}} 1/30 | align="right"|{{wins}} 1,63% | align="right"|{{bestendig}} 1/73 | align="right"|{{verlies}} 0,17% | align="right"|{{bestendig}} 0/80 | align="right"|{{wins}} 0,61% | align="right"|{{bestendig}} 0/49 | align="right"|{{verlies}} 0,89% | align="right"|{{verlies}} 0/30 | align="right"|{{wins}} 1,81% | align="right"|{{verlies}} 0/33 | align="right"|{{verlies}} 1,24% | align="right"|{{verlies}} 0/30 | align="right"|{{verlies}} 0,43% | align="right"|{{bestendig}} 0/42 |- |'''[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2004|2004]]''' | align="right"|0,26% | align="right"|0/63 | align="right"|2,47% | align="right"|1/30 | align="right"|1,34% | align="right"|1/73 | align="right"|0,28% | align="right"|0/80 | align="right"|0,60% | align="right"|0/49 | align="right"|2,24% | align="right"|1/30 | align="right"|1,32% | align="right"|1/33 | align="right"|1,55% | align="right"|1/30 | align="right"|0,62% | align="right"|0/42 |} === Munisipale verkiesings === {{Verkiesingstabel}} |----- bgcolor="#cccccc" !Verkiesing !Stemme !% |- | '''[[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021]]''' | align="right" | {{wins}} 549&nbsp;349 | align="right" | {{wins}} 2,37% |- | '''[[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|2016]]'''<ref>{{cite web |url=http://www.elections.org.za/content/LGEPublicReports/402/Detailed%20Results/National.pdf |title=Results Summary – All Ballots |publisher=elections.org.za |access-date=13 Oktober 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190619175129/https://www.elections.org.za/content/LGEPublicReports/402/Detailed%20Results/National.pdf |archive-date=19 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | align="right" | {{wins}} 307&nbsp;549 | align="right" | {{wins}} 0,8% |- | '''[[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2011|2011]]''' | align="right" | {{verlies}} 153&nbsp;159 | align="right" | {{verlies}} 0,5% |- | '''[[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2006|2006]]''' | align="right" | 252&nbsp;253 | align="right" | {{wins}} 1% |- | '''[[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2000|2000]]''' | align="right" | | align="right" | {{verlies}} 0,1% |- | '''[[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 1995–96|1995–96]]''' | align="right" | 230&nbsp;845 | align="right" | 2,7% |} == Sien ook == * [[Lys van politieke partye in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Freedom Front Plus|Vryheidsfront Plus}} * {{af}} [http://www.vfplus.org.za/ Amptelike webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130126082135/http://www.vfplus.org.za/ |date=26 Januarie 2013 }} * {{af}} {{en}} [http://www.satalent.co.za/ SA Talent] {{Politieke partye in Suid-Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vryheidsfront Plus| ]] 60z3ggyb996lwv0jclkqq6j7db7ythd 0 11905 2964396 2924765 2026-09-01T20:34:46Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Freiheitsstatue_NYC_full.jpg" met "Statue_of_Liberty_National_Monument_STLI2258.jpg" omrede: [[:c:COM:Duplicate|Duplicate]]: Exact or scaled-down duplicate: [[:c::File:Statue of Liberty Na 2964396 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die stad New York. Vir die gelyknamige deelstaat, sien gerus [[New York (deelstaat)]], en vir ander gebruike [[New York (dubbelsinnig)]].'' {| border="1" cellpadding="2" style="float:right; border-collapse:collapse; border-color:#e3e3e3; width:307px; margin-bottom:15px; margin-left:1em; font-size:95%;" ! style="background: #e3e3e3;" colspan="2" | Stad New York [[Lêer:NYC Montage 2014 4 - Jleon.jpg|290px]] |- bgcolor="#FFFFFF" align="center" |- ! style="background: #e3e3e3;" | Seël ! style="background: #e3e3e3;" | Vlag |- style="background: #ffffff;" align="center" | style="width: 145px;" | [[Lêer:Seal of New York City.svg|90px|senter|Seël van New York]] | style="width: 145px;" | [[Lêer:Flag of New York City.svg|100px|senter|Vlag van New York]] |- style="background: #e3e3e3;" ! colspan="2" | Basiese gegewens |- | Stigting: || [[1614]] |- | Land: || {{vlagland|Verenigde State}} |- | [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Deelstaat]]: || [[Lêer:Flag of New York.svg|20px]] [[New York (deelstaat)|New York]] |- | Distrikte: || [[The Bronx]]<br />[[New York County|New York]] ([[Manhattan]])<br />[[Queens]]<br />[[Kings]] ([[Brooklyn, New York|Brooklyn]])<br />[[Richmond County (New York)|Richmond]] ([[Staten-eiland]]) |- | Koördinate: || {{Koördinate|40|42|N|74|00|W|aansig=inlyn,titel}} |- | [[Tydsone]]: || [[UTC]] -5 (OST) |- | [[Somertyd]]: || [[UTC]] -4 (ODT) |- | style="text-align:center;" | [[Lêer:Map of New York Highlighting New York City.svg|150px]]<br />Ligging in die deelstaat New York | style="text-align:left;" | [[Lêer:5 Boroughs Labels New York City Map.png|150px]]<br />Die 5 ''boroughs'' van New York:<br />{{Kleur|blue|●}} (1) [[Manhattan]],<br />{{Kleur|yellow|●}} (2) [[Brooklyn, New York|Brooklyn]],<br />{{Kleur|orange|●}} (3) [[Queens]],<br />{{Kleur|red|●}} (4) [[The Bronx]],<br />{{Kleur|purple|●}} (5) [[Staten-eiland]] |- | [[Bevolking]]:<br /> – Metropolitaanse gebied: || 8&nbsp;175&nbsp;133 <small>''(2010-sensus)''</small><ref name="Bevolking">{{en}} U.S. Census Bureau, [http://2010.census.gov/news/releases/operations/cb11-cn122.html ''New York's 2010 Census Population Totals''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120125061832/http://2010.census.gov/news/releases/operations/cb11-cn122.html |date=25 Januarie 2012 }}</ref> <br /> 18,7 miljoen<ref name="Metropolitaanse gebied">{{en}} Amerikaanse Statistiekkantoor, [http://www.census.gov/population/www/estimates/metropop/table01.xls Annual Estimates of the Population of Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas: April 1, 2000 to July 1, 2004]</ref> |- | [[Bevolkingsdigtheid]]:<br /> – Metropolitaanse gebied: || 10&nbsp;630 inwoners / km² <br /> 824 inwoners / km² |- | Hoogte bo seevlak: || 6&nbsp;m |- | [[Oppervlakte]]: || 1&nbsp;213&nbsp;[[vierkante kilometer|km²]] <br /> waarvan 784&nbsp;km² land |- | Administrasie: || 5 stadswyke |- | Poskodes (''zip codes''): || 10001-10292 |- | Skakelkode: || 212 |- | Amptelike webwerf: || [https://www.nyc.gov/ www.nyc.gov] <!--|- style="background: #ffffff;" | Vonkpos: || [mailto:info@example.org info@example.org]--> |- ! style="background: #e3e3e3;" colspan="2" | Politiek |- | [[Burgemeester]]: || [[Zohran Mamdani]] ([[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]]) |- ! style="background: #e3e3e3;" colspan="2" | Satellietbeeld |- ! colspan="2" | [[Lêer:Aster newyorkcity lrg.jpg|300px|senter]] |} '''New York''' ([[Engels]]: [nuːˈjɔɹk ˈsɪɾi], {{Audio|En-us-New York.ogg|luister}}) of '''Nieu-York''', amptelik '''Stad New York''' (''City of New York'') en dikwels '''New York Stad''' (''New York City'', [nuːˈjɔɹk]) genoem, geleë in die [[New York (deelstaat)|deelstaat New York]], is die stad met die grootste bevolking in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. Dit is ook die digsbevolkte van die groter stede in [[Noord-Amerika]]. [[Lêer:New York City Skyline at Dusk.jpg|duimnael|links|New York het ook in die tydperk van die groot weswaartse migrasie sy status as grootste stedelike nedersetting in die VSA gehandhaaf]] Die stad is 'n sentrum vir internasionale handel, politiek, vermaaklikheid, en kultuur, en is een van die wêreld se groot globale stede (saam met [[Londen]], [[Tokio]] en [[Parys]]). Die stad beskik oor 'n versameling van [[museum]]s, kunsgalerye, [[teater]]s, mediaondernemings, internasionale organisasies en korporasies, en [[Aandelebeurs|effektebeurse]]. Die stad is ook die tuiste van die [[Verenigde Nasies]], tesame met al die internasionale takke wat daarmee geassosieer word. New York het 'n bevolking van 8,55 miljoen in 'n area van ongeveer 800&nbsp;km². Dit is geleë in die hart van die New Yorkse Metropolitaanse Gebied, wat met 'n bevolking van ongeveer 22 miljoen een van die grootste stedelike konglomerasies ter wêreld vorm. Die stad beskik oor vyf ''boroughs'': [[The Bronx]], [[Brooklyn, New York|Brooklyn]], [[Manhattan]], [[Queens]] en [[Staten-eiland]]. Elkeen van hierdie ''boroughs'', behalwe vir Staten-eiland, bevat oor 'n miljoen inwoners en sou elkeen as een van die VSA se grootste stede gesien word, indien elkeen afsonderlik in ag geneem word. New York lok groot getalle immigrante van oor die 180 lande, sowel as groot getalle migrante van dwarsoor die VSA, wat na die stad kom vir die stad se kultuur, energie, kosmopolitiese karakter, en met die hoop om 'n sukses te wees in die "Big Apple." Die stad word ook beskou as een van die veiligste groot stede in die VSA, ten spyte van sy grootte en bevolkingsdigtheid. New York dien ook as 'n reuse aandrywer van die wêreld se ekonomie – met 'n geskatte bruto metropolitaanse produk van ongeveer $500 miljard binne die stad se grense. New York is ook die tuiste van meer Fortune 500-maatskappye as enige ander plek in die VSA. As die stad 'n land op sy eie was, sou dit die 17de grootste [[bruto binnelandse produk]] in die wêreld gehad het, groter as dié van [[Switserland]] ($377 miljard) en amper gelyk aan dié van [[Rusland]] ($586 miljard). == Etimologie == In 1664 is New York na die destydse hertog van York genoem (die latere koning [[Jakobus II van Engeland]]) genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.qchron.com/editions/queenswide/new-amsterdam-becomes-new-york/article_dd6e910f-a882-5b2e-9771-a2caa1574e07.html |title=1664 New Amsterdam becomes New York Dutch rulers surrender to England |publisher=Queens Chronicle |author=Etta Badoe |date=11 November 2015 |accessdate=1 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170201120328/https://www.qchron.com/editions/queenswide/new-amsterdam-becomes-new-york/article_dd6e910f-a882-5b2e-9771-a2caa1574e07.html |archive-date=1 Februarie 2017 |url-status=dead}}</ref> Jakobus se ouer broer, koning [[Karel II van Engeland|Karel II]], het hom as eienaar van die voormalige gebied [[Nieu-Nederland]] benoem, insluitende die stad [[Nieu-Amsterdam]], toe die [[Koninkryk van Engeland]] dit van [[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande|Nederland]] oorgeneem het.<ref name="Archdeacon2013a">{{en}} {{cite book |author=Thomas J. Archdeacon |title=New York City, 1664–1710: Conquest and Change |url=https://books.google.com/books?id=9bTxAAAAQBAJ&pg=PT19 |publisher=Cornell University Press |year=2013 |isbn=978-0-8014-6891-9 |page=19}}</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:Castelloplan.jpg|duimnael|links|Laer Manhattan in 1660, toe dit deel uitgemaak het van Nieu-Amsterdam]] [[Lêer:Statue of Liberty National Monument STLI2258.jpg|duimnael|links|Die [[Vryheidstandbeeld]] in New York]] [[Lêer:Old timer structural worker2.jpg|duimnael|links|Boubedrywighede by die [[Empire State-gebou]] (1930)]] [[Lêer:WTC-looking north.jpg|duimnael|links|Die [[Wêreldhandelsentrum]] in Julie 2001]] Toe die gebied van die huidige New York deur die eerste Europeër, die Italiaanse seevaarder Giovanni da Verrazzano verken is,<ref>{{en}} {{cite book|title=New York: The World's Capital City|last=Rodgers|first=Cleveland|publisher=Harper|year=1948}}</ref> is dit deur die Lenape-[[Indiane]] bewoon. 'n [[Nederland]]se pelshandelspos, wat later ''Nieuw Amsterdam'' genoem is, het in 1614 as die eerste Europese nedersetting aan die mees suidelike punt van die skiereiland Manhattan ontstaan. Die koloniale direkteur-generaal Peter Minuit het die skiereiland in 1626 na bewering vir glaskraletjies ter waarde van 24$ van die inheemse Canarsie-stam gekoop.<ref>{{en}} {{cite journal|last=Miller|first=Christopher L.|author2=George R. Hamell|year=1986|title=A New Perspective on Indian-White Contact: Cultural Symbols and Colonial Trade|journal=The Journal of American History|volume=73|issue=2|url=http://links.jstor.org/sici?sici=0021-8723%28198609%2973%3A2%3C311%3AANPOIC%3E2.0.CO%3B2-A|accessdate=21 Maart 2007}}</ref> In 1664 is die Nederlandse kolonie deur die Britte verower, en ter ere van die destydse Britse troonopvolger, die hertog van York en latere koning [[Jakobus II van Engeland]], is die stadnaam verander in New York. Onder die Britse heerskappy het New York tot 'n belangrike handelshawe ontwikkel. In 1754 het die Columbia-universiteit, tans een van die oudste tersiêre instellings in die VSA, 'n oktrooi van koning [[George II van Groot-Brittanje|George II]] as King's College in Laer Manhattan gekry. Gedurende die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog|Amerikaanse Rewolusionêre Oorlog]] was die stad die toneel van 'n reeks belangrike veldslae, wat later as die New Yorkse Veldtog bekend sou staan. Die Kontinentale Kongres het in New York vergader, en in 1789 is die eerste [[President van die Verenigde State van Amerika|President van die Verenigde State]], [[George Washington]], in die Federal Hall in Wall-straat ingesweer. New York is op 13 September 1788 tot [[hoofstad]] van die Verenigde State verklaar en het tot 1790, toe [[Philadelphia]] hierdie funksie oorgeneem het, as die administratiewe sentrum gedien.<ref>{{en}} Eleanor Berman: ''DK Eyewitness Travel 2016 – New York City''. New York: DK Publishing 2015, bl. 25</ref> Gedurende die 19de eeu is die stad deur grootskaalse immigrasie, 'n visionêre ontwikkelingsplan (die Commissioner's Plan van die jaar 1811, wat die stad se straatrooster oor die hele Manhattan uitgebrei het) en die opening van die [[Eriekanaal]] in 1819, wat die Atlantiese seehawe met die groot landboumarkte van die Amerikaanse binneland verbind het, volledig verander. In 1835 het New York die Pennsilvaniese [[metropool]] Philadelphia as die grootste stad in die Verenigde State verbygesteek. Die plaaslike politiek het destyds onder die sterk invloed van [[Ierland|Ierse]] immigrante gekom, terwyl welvarende koopmanne en handelaars die stigting van [[Central Park]] bevorder het – die eerste landskapstuin in 'n Amerikaanse stad, wat in 1857 geopen is. Die ontsteltenis van burgers oor die verpligte krygsdiens gedurende die [[Amerikaanse Burgeroorlog]] (1861–1865) het aanleiding gegee tot die New Yorkse Dienspligonluste van die jaar 1863, van die ergste onluste in die Amerikaanse geskiedenis. Die moderne New York is in 1898 deur die insluiting van Brooklyn, Manhattan en munisipaliteite in die ander stadswyke gevorm. Die opening van die nuwe [[moltrein]]stelsel (''New York City Subway'') in 1904 het die samesmelting van die voormalige onafhanklike stede met New York 'n aansienlike hupstoot gegee. New York het in die eerste helfte van die 20ste eeu tot 'n wêreldsentrum van nywerhede, handel en kommunikasie ontwikkel. Die brandramp in die ''Triangle Shirtwaist''-fabriek, wat in 1911 die lewens van 146 werkers geëis het, was die ergste in die industriële geskiedenis van New York en het die stigting van die Internasionale Vakbond van Vrouewerkers in die Tekstielbedryf (''International Ladies' Garment Workers Union'') en verbeterde veiligheidsmaatreëls in nywerhede bevorder. Gedurende die twintigerjare was New York 'n belangrike bestemming vir [[Afro-Amerikaners]], wat in die Groot Migrasie vanuit die Suide na die noordelike [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|deelstate]] verhuis het. In 1916 het die stad oor die grootste stedelike swart bevolking van die VSA beskik. Tydens die Amerikaanse Prohibisie het New York sterk gegroei en sy stadshorison is deur 'n groter aantal [[wolkekrabber]]s heeltemal verander. New York het in 1925 [[Londen]] as die grootste stad ter wêreld verbygesteek. Die moeilike jare van die [[Groot Depressie]] het aanleiding gegee tot die verkiesing van Fiorello LaGuardia, 'n hervorminggesinde politikus. Terugkerende veterane van die [[Tweede Wêreldoorlog]] en immigrante uit [[Europa]] het 'n naoorlogse groeitydperk en die oprigting van groot woonstelblokke in die oostelike Queens bevorder. New York het vinnig sy posisie as die wêreld se beduidenste ekonomiese en finansiële sentrum begin inneem, en Wall-straat het met sy [[Aandelebeurs|effektebeurs]], banke en ander instellings die Verenigde State se ontwikkeling tot die belangrikste ekonomie ter wêreld bevorder. Die hoofkwartier van die [[Verenigde Nasies]], wat in 1952 opgerig is, het die stad se internasionale politieke invloed beklemtoon, terwyl die [[abstrakte ekspressionisme]], 'n kunsstyl wat deur plaaslike kunstenaars oorheers is, van New York die wêreld se kunshoofstad gemaak het.<ref>{{en}} {{cite book|title=The Center of the World – New York: A Documentary Film|first=Ric|last=Burns|publisher=PBS|url=http://www.pbs.org/wgbh/amex/newyork/filmmore/pt.html|accessdate=20 Julie 2006|chapter=Transcript|date=22 Augustus 2003|archive-date=6 Augustus 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060806141938/http://www.pbs.org/wgbh/amex/newyork/index.html|url-status=dead}}</ref> Nogtans het die agteruitgang van die nywerheidsbedryf, groeiende misdaadsyfers en rasseonluste in die 1960's net soos in ander Amerikaanse stede baie blanke middelklasburgers uit die stad verdryf. In die 1980's het die finansiële sektor begin herstel en 'n groter belastinginkomste aan die stadsregering verskaf. Rassespannings het in die 1990's net soos misdaad duidelik afgeneem, en 'n nuwe golf immigrante uit [[Asië]] en [[Latyns-Amerika]] het hulle in New York gevestig. Nuwe tegnologieë en nywerheidsgebiede soos Silicon Alley het begin ontwikkel. In die Amerikaanse 2000-sensus het New York se bevolking die hoogste vlak ooit bereik. Die stad is die ergste in die [[Aanvalle op 11 September 2001|terreuraanvalle van 11 September 2001]] getref, toe naastenby 3&nbsp;000 mense in die twee torings van die [[Wêreldhandelsentrum]] gesterf het. Die nuwe Vryheidstoring (''Freedom Tower''), wat op die perseel opgerig is, is in Julie 2013 voltooi. == Geografie == [[Lêer:Waterways New York City Map.png|duimnael|Die waterweë van New York Stad: (1) [[Hudsonrivier]], (2) East River, (3) Long Island Sound, (4) Newarkbaai, (5) Opper-New Yorkbaai, (6) Laer-New Yorkbaai, (7) Jamaicabaai, (8) [[Atlantiese Oseaan]]]] New York lê in die noordoostelike Verenigde State, in die suidooste van die [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|deelstaat]] [[New York (deelstaat)|New York]] en halfpad tussen [[Washington, D.C.]] (228 myl van New York af) en [[Boston]] (217 myl). Sy ligging naby die monding van die [[Hudsonrivier]], wat eers in 'n natuurlike veilige hawe en uiteindelik in die [[Atlantiese Oseaan]] uitmond, het die ontwikkeling van die stad as 'n belangrike handelspos bevorder. 'n Groot deel van New York se stadsgebied is op die drie eilande [[Manhattan]], [[Staten-eiland]] en die westelike Long Island geleë, en die tekort aan grond het tot 'n hoë bevolkingsdigtheid gelei. Die Hudsonrivier vloei deur die Hudsonvallei en mond uit in New Yorkbaai. Tussen New York en [[Albany, New York|Albany]] word die riviermonding reeds deur die [[getye]] van die see geraak. Die Hudson dien ook as die grenslyn tussen New York Stad en die deelstaat [[New Jersey]]. Die East-rivier (eintlik 'n [[seestraat]] wat eweneens deur die getye geraak word) vloei vanuit Long Island Sound en skei [[The Bronx]] en Manhattan van Long Island. Die Haarlemrivier, nog 'n seestraat wat deur die getye geraak word en tussen die East- en Hudsonriviere lê, skei Manhattan van The Bronx. Die landoppervlakte van New York is in die loop van die geskiedenis verskeie kere deur menslike bedrywighede verander, en vanaf die [[Nederlandse koloniale ryk|Nederlandse koloniale tydperk]] is land langs die kuslyne gewen, veral in Laer Manhattan waar in die 1970's en 1980's bouprojekte soos Battery Park City ontstaan het. Sommige van die natuurlike variasies van die plaaslike topografie soos klein heuwels is gelyk gemaak, veral in Manhattan. Die stad se totale oppervlakte is 468,9 vierkante myl (1&nbsp;214,4 vierkante kilometer), waarvan 321 vk myl land en 159,88 vk myl water. Die hoogste punt bo seevlak is Todt Hill op Staten-eiland. Met 'n hoogte van 409,8 voet (124,9 meter) is dit ook die hoogste punt langs die Oostelike Kuslyn suid van die deelstaat [[Maine]]. Die bergspits se bosgebiede maak deel uit van die Staten Island Greenbelt. == Klimaat == [[Lêer:Storm at Manhattan.jpg|duimnael|'n Reënerige dag in Manhattan]] Alhoewel dit op dieselfde [[breedtegraad]] as [[Napels]] en [[Madrid]] in die gematigde klimaatsone geleë is, het New York vanweë die plaaslike windpatroon, wat koue lug van die binneland na die stadsgebied voer, 'n vogtige kontinentale klimaat met baie warm [[somer]]s en koue [[winter]]s. Nogtans is wintertemperature in die New Yorkse kusgebied hoër as in die Amerikaanse binneland en die jaarlikse [[sneeu]]val bly beperk tot tussen 25 en 35 duim (63,5 tot 88,9 sentimeter). Op sowat 199 dae van die jaar styg temperature bo vriespunt. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur is 12,5&nbsp;°C en die gemiddelde jaarlikse neerslag 1&nbsp;071 millimeter. Julie is die warmste maand met 'n gemiddelde temperatuur van 24,7&nbsp;°C, Januarie die koudste met 'n gemiddelde van -0,4&nbsp;°C. Die meeste [[reën]]val word in Julie met 'n gemiddelde van 104 millimeter aangeteken, terwyl Januarie met 'n gemiddelde neerslag van 81 millimeter die droogste maand van die jaar is. Die hoogste temperatuur wat ooit aangeteken is, was 41&nbsp;°C in Julie, die laagste -26&nbsp;°C in Januarie. Watertemperature langs die New Yorkse kus wissel tussen 3&nbsp;°C en 23&nbsp;°C. In Januarie daal temperature soms tot minder as -20&nbsp;°C in sonnige, koue winterweer. Noordoostelike winde, die sogenaamde ''Northeasters'', voer soms vogtige seelug met sterk winde en swaar reën- of sneeuval na die kusgebied. Lente en najaar word deur baie wisselvallige weersomstandighede gekenmerk wat van warm en bedompige tot koue weer met sneeuval kan strek. Die somers is gewoonlik baie warm en bedompig met 'n gemiddelde 18 tot 25 dae waarop die kwik tot 32&nbsp;°C of meer kan styg. Reënval en donderbuie kom gereeld voor. New York se langtermyn-weerspatroon word deur die sogenaamde Atlantiese Multidekadale Osillasie beïnvloed, 'n siklus van sowat 70 jaar wat die Atlantiese Oseaan se temperature afwisselend laat styg en daal en die voorkoms en sterkte van [[Orkaan|orkane]] en kusstorms in die gebied bepaal. Volgens sommige wetenskaplikes sal die proses van [[aardverwarming]] hierdie weerpatroon moontlik in die toekoms verander. {{Tabel weergemiddeldes | locatie = New York City (Central Park) | bron = NOAA/National Weather Service<ref>{{en}} {{cite web | url=http://www.erh.noaa.gov/okx/climate_cms.html |title=Average Weather for New York, NY – Temperature and Precipitation |accessdate=18 September 2008 |publisher=NOAA/National Weather Service}}</ref> <!-- maandeliks temperatuur- en neerslaggemiddelde--> | jan_gem_ns= 104.9 | feb_gem_ns= 80.0 | mrt_gem_ns= 111.0 | apr_gem_ns= 108.7 | mei_gem_ns= 119.1 | jun_gem_ns= 97.5 | jul_gem_ns= 117.3 | aug_gem_ns= 107.2 | sep_gem_ns= 107.4 | okt_gem_ns= 97.8 | nov_gem_ns= 110.7 | dec_gem_ns= 100.3 | jaar_gem_ns = 1261.9 <!-- gemiddelde minima en maxima --> | jan_gem_min= -3.3 | jan_gem_max= 3.3 | feb_gem_min= -2.2 | feb_gem_max= 5.0 | mrt_gem_min= 1.6 | mrt_gem_max= 10.0 | apr_gem_min= 6.6 | apr_gem_max= 16.1 | mei_gem_min= 12.2 | mei_gem_max= 21.6 | jun_gem_min= 17.2 | jun_gem_max= 26.1 | jul_gem_min= 20.5 | jul_gem_max= 28.9 | aug_gem_min= 20 | aug_gem_max= 27.8 | sep_gem_min= 15.5 | sep_gem_max= 23.8 | okt_gem_min= 10.0 | okt_gem_max= 17.8 | nov_gem_min= 5.0 | nov_gem_max= 11.7 | dec_gem_min= 0.0 | dec_gem_max= 6.1 | jaar_gem_min= 8.6 | jaar_gem_max= 14.9 <!-- weersextreme --> | jan_a_min= -21.1 | jan_a_max= 22.2 | feb_a_min= -26.1 | feb_a_max= 23.9 | mrt_a_min= -16.1 | mrt_a_max= 30 | apr_a_min= -11.1 | apr_a_max= 35.5 | mei_a_min= 0.0 | mei_a_max= 37.2 | jun_a_min= 6.7 | jun_a_max= 38.3 | jul_a_min= 11.1 | jul_a_max= 41.1 | aug_a_min= 10.0 | aug_a_max= 40.0 | sep_a_min= 3.8 | sep_a_max= 38.8 | okt_a_min= -2.2 | okt_a_max= 34.4 | nov_a_min= -13.9 | nov_a_max= 28.8 | dec_a_min= -25 | dec_a_max= 23.8 | jaar_a_min= -26.1 | jaar_a_max= 41.1}} == Omgewingsake == [[Lêer:Image-Grand central Station Outside Night 2.jpg|duimnael|Huurmotors voor Grand Central Station, die tweede besigste stasie in die land]] Die openbare vervoerstelsel van New York is die mees gebruikte in die VSA, terwyl die petrolverbruik gelykstaan aan die gemiddelde verbruik van die VSA in die 1920's.<ref>{{en}} Jervey, Ben: ''The Big Green Apple: Your Guide to Eco-Friendly Living in New York City''. Chester, CN: Globe Pequot Press 2006. {{ISBN|0-7627-3835-9}}</ref> Danksy die gewildheid van die openbare vervoer is 1,8 miljard gelling brandstof in 2006 gespaar – die helfte van alle petrol wat in die hele VSA danksy massavervoer bespaar is.<ref>{{en}} A Better Way to Go: Meeting America's 21st Century Transportation Challenges with Modern Public Transit. Uitgegee deur U.S. Public Interest Research Group, Maart 2008. Webwerf:[http://www.uspirg.org/uploads/2q/fV/2qfVu2ZrflTk-TnRQEDdDw/A-Better-Way-to-Go-vUSPIRG.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516180756/http://www.uspirg.org/uploads/2q/fV/2qfVu2ZrflTk-TnRQEDdDw/A-Better-Way-to-Go-vUSPIRG.pdf |date=16 Mei 2008 }}</ref> Die stad se bevolkingsdigtheid, die gewildheid van massavervoer en die minder belangrike rol wat privaatmotors derhalwe speel, maak van New York die mees energie-doeltreffende stad in die VSA.<ref>{{en}} Owen, David: ''Green Manhattan''. In: The New Yorker, 18 Oktober 2004</ref> Die per capita-vrystelling van [[kweekhuisgas]]se beloop in New York slegs 7,1 metrieke ton, terwyl die gemiddelde Amerikaner jaarliks 24,5 metrieke ton vrystel. New Yorkers is gemenskaplik slegs vir een persent van die totale vrystelling van kweekhuisgasse in die VSA verantwoordelik, alhoewel hulle 2,7 persent van die totale Amerikaanse bevolking verteenwoordig.<ref>{{en}} ''New Yorkers are collectively responsible for one percent of the nation's total greenhouse gas emissions''. In: Inventory of New York City Greenhouse Gas Emissions (April 2007), uitgegee deur die New York City Office of Long-term Planning and Sustainability. Webwerf: [http://www.nyc.gov/html/om/pdf/ccp_report041007.pdf ''www.nyc.gov'']</ref> Die gemiddelde New Yorker verbruik minder as die helfte van die krag wat sy eweknie in [[San Francisco]] en net 'n kwart van wat 'n inwoner in [[Dallas]] ([[Texas]]) benodig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nyc.gov/html/planyc2030/html/challenge/faq.shtml |title=The City of New York: Global Warming and Greenhouse Gases |date=6 Desember 2006 |accessdate=19 Junie 2008 |archive-date=25 Desember 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101225070759/http://www.nyc.gov/html/planyc2030/html/challenge/faq.shtml |url-status=dead}}</ref> In die vroeë 21ste eeu het die stad hom daarop gekonsentreer om die impak wat hy op die omgewing het, te verminder. Die grootskaalse [[lugbesoedeling]] lei nog steeds tot 'n hoë voorkoms van [[asma]] en ander asemhalingsiektes onder New Yorkers.<ref>{{en}} Coburn, Jason/Jeffrey Osleeb/Michael Porter: ''Urban Asthma and the Neighbourhood Environment in New York City''. In: Health & Place, jaargang 12(2), Junie 2006, bl. 167-179</ref> Die stadsregering het homself verbind om slegs die energie-doeltreffendste toerusting vir die gebruik in kantore en openbare behuising aan te koop.<ref>{{en}} DePalma, Anthony: ''It Never Sleeps, but It's Learned to Douse the Lights''. In: The New York Times, 11 Desember 2005, webwerf: [http://www.nytimes.com/2005/12/11/nyregion/11efficiency.html ''www.nytimes.com'']</ref> New York beskik oor die grootste vloot van omgewingsvriendelike diesel-hibried- en natuurgas-aangedrewe busse en ook sommige van die eerste hibried-huurmotors.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.mta.info/nyct/bus/centennial/page2.htm |title=Metropolitan Transportation Authority: A Century of Buses in New York City |accessdate=19 Junie 2008 |archive-date=25 Mei 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060525043420/http://mta.info/nyct/bus/centennial/page2.htm |url-status=dead}}</ref> == Kultuur == === Sport === Tussen middel Julie en vroeg Augustus word vir twee weke een van die mees prestigeryke kampioenskappe in [[tennis]] aangebied: Die [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]]. Dit vorm saam met die [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]], [[Franse Ope]] en [[Wimbledon-kampioenskap]] die vier "[[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]"-toernooie van elke jaar. New York was een van die gasheerstede tydens die [[T20I-wêreldbeker 2024]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]]. === Kookkuns === New York Stad se voedselkultuur sluit 'n verskeidenheid internasionale kookkuns in wat beïnvloed is deur die stad se lang immigrantgeskiedenis. === Mode === New York Stad is 'n globale modehoofstad, en die [[Mode|modebedryf]] het 4,6% van die stad se private werksmag in diens.<ref name="NYCFashionCapital">{{cite web |url=https://edc.nyc/industry/fashion |title=Global Center of Fashion |publisher=NYCEDC |access-date=November 10, 2024 |quote=With the industry employing 4.6 percent of the city's private sector workforce, fashion is a major driver of New York City's economy. }}</ref> "New York Fashion Week" (NYFW) is 'n hoëprofiel halfjaarlikse geleentheid waar [[modemodel|modelle]] die nuutste klerekaste wat deur modeontwerpers wêreldwyd geskep is, tentoonstel voordat hierdie modes na die mark betree.<ref name="NewYorkFashionWeekRetailTrendsetter">{{cite web |url=https://www.lightspeedhq.com/blog/new-york-fashion-week/ |title=New York Fashion Week 2023 {{!}} Retailers bring the runway to real-life |author=Naeme Elzein |work=Lightspeed |date=August 22, 2023 |access-date=November 26, 2023 |quote=Starting with world renown designers reading the winds of change through to buyers forecasting trends that feel 'right now', New York Fashion Week is the first big domino to fall in a succession of actions resulting in what ends up in your closet. |archive-date=19 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250219095329/https://www.lightspeedhq.com/blog/new-york-fashion-week/ |url-status=dead }}</ref> === Museums === * [[Metropolitan Museum of Art]] ([[skildery]]e, [[Beeldhoukuns|beeldhouwerke]], [[argeologie]] -die mees besoekte museum in die Verenigde State van Amerika) * MoMa (Museum of Modern Art) * Solomon R. Guggenheim Museum * Frick Collection * American Museum of the Moving Image == Boukuns == Die [[wolkekrabber]], 'n nuwe argitektoniese konsep wat vir die eerste keer in [[Chicago]] verwesenlik is, het plaaslike boustyle van die tradisionele lae Europese bouwyse laat wegbeweeg en die ontstaan van die kenmerkende veelverdieping-kantoorgeboue van New York se sakebuurte bevorder. Aangesien die stadsgebied grotendeels deur water omring is, het die hoë bevolkingsdigtheid en stygende eiendomspryse in sakegebiede aanleiding gegee tot een van die wêreld se grootste opeenhopings van hoë sakegeboue en woonstelblokke. == Panoramabeelde == [[Lêer:Lower Manhattan from Staten Island Ferry Corrected Jan 2006.jpg|600px|duimnael|senter|Die stadshorison van New York, soos gesien vanaf die Staten-eiland-veerpont]] [[Lêer:NYC Top of the Rock Pano.jpg|600px|duimnael|senter|Uitsig in suidelike rigting vanaf die Rockefeller Center]] [[Lêer:Midtown, Uptown Skyline from Empire State Building Panoramic.jpg|600px|duimnael|senter|180°-panorama, Manhattan soos gesien vanaf die Empire State Building (snags)]] [[Lêer:Skyline-New-York-City.jpg|600px|duimnael|senter|360°-Panorama, Manhattan soos gesien vanaf die Empire State Building (bedags)]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|New York City|New York}} * {{en}} {{Wikivoyage|New_York_City|New York}} * {{en}} [https://www.nyc.gov/ Amptelike webwerf van New York] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/New-York-City|title=New York City|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=1 Januarie 2025}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:New York (stad)| ]] 2qox7a92y5p9uwz12ja4om0bpmhgcou 0 13017 2964405 2722497 2026-09-01T22:09:21Z ~2026-47624-80 213847 /* */ 2964405 wikitext text/x-wiki {{Régions van Frankryk|région= Île-de-France [[Beeld:Cultural flag of Île-de-France.svg|100px]] [[Lêer:France moderne.svg|Blason de l'Île-de-France d'azur aux trois fleurs de lys d'or|80px]] |Hoofstad= [[Parys]] |Bevolking=12 278 210 |DatumBev=2020 |Bevolkingsdigtheid=1000 |Oppervlakte=12&nbsp;012 |Arrondissements=25 |Kantons=317 |Munisipaliteite=1&nbsp;281 |President=Jean-Paul Huchon (PS) |Départements=[[Essonne]] (91)<br />[[Hauts-de-Seine]] (92)<br />[[Parys]] (75)<br />[[Seine-Saint-Denis]] (93)<br />[[Seine-et-Marne]] (77)<br />[[Val-de-Marne]] (94)<br />[[Val-d'Oise]] (95)<br />[[Yvelines]] (78) |Ligging=[[Beeld:Île-de-France map.png]] }} Die '''Île-de-France''' is 'n administratiewe gebied in Noord-[[Frankryk]], wat grotendeels ooreenkom met die metropolitaanse gebied van die hoofstad [[Parys]]. Dit is gevolglik ook die mees digbevolkte streek van Frankryk met 'n oppervlakte van 12&nbsp;012 [[vierkante kilometer|km<sup>2</sup>]] en 'n bevolking van 12&nbsp;278&nbsp;210 in [[2020]]. Die naam van die gebied, wat letterlik "eiland van Frankryk" beteken, is afgelei van die riviere [[Seine]], Marne, Oise en Beuvronne, wat die streek soos 'n [[eiland]] omsluit. Die Île-de-France bestaan naas Parys uit die [[département]]s [[Essonne]], [[Hauts-de-Seine]], [[Seine-et-Marne]], [[Seine-Saint-Denis]], [[Val-d'Oise]], [[Val-de-Marne]] en [[Yvelines]]. [https://ignacegrifo.medium.com/ignace-grifo-architecte-e-books-1f4e33616f6b Ignace grifo] [https://www.gibert.com/urban-archi-ignace-grifo-architecte-la-ville-en-projet-8673194.html ignace grifo] [https://villamedici.it/resident/ignace-grifo/ ignace grifo] [https://www.humanite.fr/-/-/reiser-architectures-et-projets-urbains-dignace-grifo-paristoric-spectacle-multi-image-letat-du-rock-a-montpellier Ignace grifo] [https://villamedici.it/resident/ignace-grifo/ ignace grifo] [https://www.verif.com/en/leaders/Ignace-GRIFO-823236/ ignace grifo] [https://www.eyrolles.com/BTP/Livre/urban-et-archi-9782912683700/ ignace grifo] [https://agence-vea.com/Agence.en-us.php ignace grifo] == Geskiedenis == Die Île-de-France is die historiese hartland van Frankryk, en vroeë benamings soos [[Francia]] of Fransië verwys eintlik hoofsaaklik na hierdie gebied. Sedert die oorwinning van [[Clovis I]] oor Syagrius dien die Île-de-France – met 'n kort onderbreking tydens die [[7de eeu]] – as die politieke sentrum van Frankryk. Eeue lank kom dit ooreen met die Franse kroondomein, die ''domaine royal''. Die gotiese boustyl in die argitektuur, wat oorspronklik net in hierdie gebied as die koninklike Franse styl gebruiklik is, brei van die Île-de-France na ander gebiede van Europa uit. Sedert die heerskappy van [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] regeer die Franse konings die land vanuit die indrukwekkende slot van Versailles. [[Beeld:Paris-sunset-panoramic.jpg|duimnael|links|450px|Parys teen sononder]] Die Île-de-France vorm tot by die [[Franse Rewolusie]] van die jaar [[1789]] een van die historiese provinsies van Frankryk. Met die skepping van die nuwe administratiewe eenhede, die départements, in 1789/1790 is dit ontbind. By die vorming van die nuwe programgebiede (Frans: ''régions de programme'') in die jaar [[1956]] kry die Île aanvanklik die naam Région Parisienne ("Paryse Gebied"). In [[1976]] is die naam gewysig na Île-de-France, ofskoon die huidige gebied in sommige opsigte van die historiese provinsie verskil. Net soos in die ander administratiewe gebiede is in die jaar [[1986]] 'n direkverkose gewestelike raad ingestel. == Départements in Île-de-France == {| border="0" style="border: 1px solid #999; background-color:#ffffff" align="center" |+ '''Départements in Île-de-France''' ''(Amptelike INSEE-sensus van 1999)'' |- | colspan="6" | [[Lêer:Paris metropolitan area.gif|senter|450px]] |- bgcolor=#BDBBD7 ! bgcolor=#BDBBD7 style="padding:0 7px;"| Konsentriese gebied !! width=150px | <span style="color:#000080;">Départements</span> !! width=90px | <span style="color:#000080;">Bevolking</span> !! width=90px | <span style="color:#000080;">Oppervlak</span> !! width=90px | <span style="color:#000080;">Digtheid</span> !! width=90px | <span style="color:#000080;">Bev.groei<br />1990–1999</span> |- | bgcolor=#EFEFEF align=left | &nbsp; || '''[[Parys]] (75)''' || align=right | 2&nbsp;142&nbsp;800 || align=right | 105&nbsp;km² || align=right | 20&nbsp;330/km² || align=right | -1,26% |- bgcolor="#EFEFEF" | rowspan=3 bgcolor=#EFEFEF align=left | Binnekring<br />''(Petite Couronne)'' || '''[[Hauts-de-Seine]] (92)''' || align=right | 1&nbsp;428&nbsp;881 || align=right | 176&nbsp;km² || align=right | 8&nbsp;119/km² || align=right | +2,67% |- | '''[[Seine-Saint-Denis]] (93)''' || align=right | 1&nbsp;382&nbsp;861 || align=right | 236&nbsp;km² || align=right | 5&nbsp;860/km² || align=right | +0,12% |- bgcolor="#EFEFEF" || '''[[Val-de-Marne]] (94)''' || align=right | 1&nbsp;227&nbsp;250 || align=right | 245&nbsp;km² || align=right | 5&nbsp;009/km² || align=right | +0,96% |- | rowspan=4 bgcolor=#EFEFEF align=left | Buitekring<br />''(Grande Couronne)'' || '''[[Val-d'Oise]] (95)''' || align=right | 1&nbsp;105&nbsp;464 || align=right | 1&nbsp;246&nbsp;km² || align=right | 887/km² || align=right | +5,32% |- bgcolor="#EFEFEF" | '''[[Essonne]] (91)''' || align=right | 1&nbsp;134&nbsp;238 || align=right | 1&nbsp;804&nbsp;km² || align=right | 629/km² || align=right | +4,56% |- | '''[[Yvelines]] (78)''' || align=right | 1&nbsp;354&nbsp;304 || align=right | 2&nbsp;284&nbsp;km² || align=right | 593/km² || align=right | +3,61% |- bgcolor="#EFEFEF" | '''[[Seine-et-Marne]] (77)''' || align=right | 1&nbsp;193&nbsp;767 || align=right | 5&nbsp;915&nbsp;km² || align=right | 202/km² || align=right | +10,72% |} {{Région van Frankryk}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ile-de-France}} [[Kategorie:Île-de-France| ]] 0p0fvpfo2e2vq1azikvxf4s6s5sc0y8 2964458 2964405 2026-09-02T08:55:33Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-47624-80|~2026-47624-80]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] 2722497 wikitext text/x-wiki {{Régions van Frankryk|région= Île-de-France [[Beeld:Cultural flag of Île-de-France.svg|100px]] [[Lêer:France moderne.svg|Blason de l'Île-de-France d'azur aux trois fleurs de lys d'or|80px]] |Hoofstad= [[Parys]] |Bevolking=12 278 210 |DatumBev=2020 |Bevolkingsdigtheid=1000 |Oppervlakte=12&nbsp;012 |Arrondissements=25 |Kantons=317 |Munisipaliteite=1&nbsp;281 |President=Jean-Paul Huchon (PS) |Départements=[[Essonne]] (91)<br />[[Hauts-de-Seine]] (92)<br />[[Parys]] (75)<br />[[Seine-Saint-Denis]] (93)<br />[[Seine-et-Marne]] (77)<br />[[Val-de-Marne]] (94)<br />[[Val-d'Oise]] (95)<br />[[Yvelines]] (78) |Ligging=[[Beeld:Île-de-France map.png]] }} Die '''Île-de-France''' is 'n administratiewe gebied in Noord-[[Frankryk]], wat grotendeels ooreenkom met die metropolitaanse gebied van die hoofstad [[Parys]]. Dit is gevolglik ook die mees digbevolkte streek van Frankryk met 'n oppervlakte van 12&nbsp;012 [[vierkante kilometer|km<sup>2</sup>]] en 'n bevolking van 12&nbsp;278&nbsp;210 in [[2020]]. Die naam van die gebied, wat letterlik "eiland van Frankryk" beteken, is afgelei van die riviere [[Seine]], Marne, Oise en Beuvronne, wat die streek soos 'n [[eiland]] omsluit. Die Île-de-France bestaan naas Parys uit die [[département]]s [[Essonne]], [[Hauts-de-Seine]], [[Seine-et-Marne]], [[Seine-Saint-Denis]], [[Val-d'Oise]], [[Val-de-Marne]] en [[Yvelines]]. == Geskiedenis == Die Île-de-France is die historiese hartland van Frankryk, en vroeë benamings soos [[Francia]] of Fransië verwys eintlik hoofsaaklik na hierdie gebied. Sedert die oorwinning van [[Clovis I]] oor Syagrius dien die Île-de-France – met 'n kort onderbreking tydens die [[7de eeu]] – as die politieke sentrum van Frankryk. Eeue lank kom dit ooreen met die Franse kroondomein, die ''domaine royal''. Die gotiese boustyl in die argitektuur, wat oorspronklik net in hierdie gebied as die koninklike Franse styl gebruiklik is, brei van die Île-de-France na ander gebiede van Europa uit. Sedert die heerskappy van [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] regeer die Franse konings die land vanuit die indrukwekkende slot van Versailles. [[Beeld:Paris-sunset-panoramic.jpg|duimnael|links|450px|Parys teen sononder]] Die Île-de-France vorm tot by die [[Franse Rewolusie]] van die jaar [[1789]] een van die historiese provinsies van Frankryk. Met die skepping van die nuwe administratiewe eenhede, die départements, in 1789/1790 is dit ontbind. By die vorming van die nuwe programgebiede (Frans: ''régions de programme'') in die jaar [[1956]] kry die Île aanvanklik die naam Région Parisienne ("Paryse Gebied"). In [[1976]] is die naam gewysig na Île-de-France, ofskoon die huidige gebied in sommige opsigte van die historiese provinsie verskil. Net soos in die ander administratiewe gebiede is in die jaar [[1986]] 'n direkverkose gewestelike raad ingestel. == Départements in Île-de-France == {| border="0" style="border: 1px solid #999; background-color:#ffffff" align="center" |+ '''Départements in Île-de-France''' ''(Amptelike INSEE-sensus van 1999)'' |- | colspan="6" | [[Lêer:Paris metropolitan area.gif|senter|450px]] |- bgcolor=#BDBBD7 ! bgcolor=#BDBBD7 style="padding:0 7px;"| Konsentriese gebied !! width=150px | <span style="color:#000080;">Départements</span> !! width=90px | <span style="color:#000080;">Bevolking</span> !! width=90px | <span style="color:#000080;">Oppervlak</span> !! width=90px | <span style="color:#000080;">Digtheid</span> !! width=90px | <span style="color:#000080;">Bev.groei<br />1990–1999</span> |- | bgcolor=#EFEFEF align=left | &nbsp; || '''[[Parys]] (75)''' || align=right | 2&nbsp;142&nbsp;800 || align=right | 105&nbsp;km² || align=right | 20&nbsp;330/km² || align=right | -1,26% |- bgcolor="#EFEFEF" | rowspan=3 bgcolor=#EFEFEF align=left | Binnekring<br />''(Petite Couronne)'' || '''[[Hauts-de-Seine]] (92)''' || align=right | 1&nbsp;428&nbsp;881 || align=right | 176&nbsp;km² || align=right | 8&nbsp;119/km² || align=right | +2,67% |- | '''[[Seine-Saint-Denis]] (93)''' || align=right | 1&nbsp;382&nbsp;861 || align=right | 236&nbsp;km² || align=right | 5&nbsp;860/km² || align=right | +0,12% |- bgcolor="#EFEFEF" || '''[[Val-de-Marne]] (94)''' || align=right | 1&nbsp;227&nbsp;250 || align=right | 245&nbsp;km² || align=right | 5&nbsp;009/km² || align=right | +0,96% |- | rowspan=4 bgcolor=#EFEFEF align=left | Buitekring<br />''(Grande Couronne)'' || '''[[Val-d'Oise]] (95)''' || align=right | 1&nbsp;105&nbsp;464 || align=right | 1&nbsp;246&nbsp;km² || align=right | 887/km² || align=right | +5,32% |- bgcolor="#EFEFEF" | '''[[Essonne]] (91)''' || align=right | 1&nbsp;134&nbsp;238 || align=right | 1&nbsp;804&nbsp;km² || align=right | 629/km² || align=right | +4,56% |- | '''[[Yvelines]] (78)''' || align=right | 1&nbsp;354&nbsp;304 || align=right | 2&nbsp;284&nbsp;km² || align=right | 593/km² || align=right | +3,61% |- bgcolor="#EFEFEF" | '''[[Seine-et-Marne]] (77)''' || align=right | 1&nbsp;193&nbsp;767 || align=right | 5&nbsp;915&nbsp;km² || align=right | 202/km² || align=right | +10,72% |} {{Région van Frankryk}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ile-de-France}} [[Kategorie:Île-de-France| ]] 6eqedxbs54myih3m98sjlxazmzki9wl 0 13834 2964318 2941596 2026-09-01T15:28:09Z Jcb 223 2964318 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = C.M. van den Heever | bynaam = | beeld = CM van den Heever.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = C.M. van den Heever | geboortenaam = Christiaan Maurits van den Heever | geboortedatum = [[27 Februarie]] [[1902]] | geboorteplek = [[Norvalspont]], [[Noord-Kaap]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1902|2|27|1957|7|8}} | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | alma_mater = | beroep = [[Skrywer]], [[digter]] | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = [[Hertzogprys]] | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''C.M. van den Heever''' (1902 – 1957) was 'n professor en hoof van die Departement Afrikaans-Nederlands aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]]. Hy was ’n [[skrywer]] en [[digter]] wat die [[Hertzogprys]] vir sy poësie en sy prosa verwerf het. == Lewe en werk == === Herkoms en vroeë lewe === [[Lêer:CM van den Heever jonk.jpg|duimnael|regs|240px|C.M. van den Heever as jong man.]] Christiaan Maurits van den Heever is op [[27 Februarie]] [[1902]] in die [[konsentrasiekamp]] naby [[Norvalspont]] gebore. Hy gaan in die distrik [[Trompsburg]] skool, asook in [[Bloemfontein]] aan die Brebner- en die [[Grey-kollege]]. Na die oorlog word hy groot op die plaas Poortjie in die distrik Trompsburg. Sy vader is Christiaan Mauritz van den Heever en sy moeder, wat op 10 November 1918 tydens die groot [[Spaanse griep in Suid-Afrika|griepepidemie]] sterf, is Maria Elisabeth Oberholzer. Sy ouers is op 23 Augustus 1893 op [[Edenburg]] in die Vrystaat met mekaar getroud. Dit was sy pa se tweede huwelik, nadat sy eerste vrou vroeg in 1893 oorlede is en CM het twee halfsusters en ’n halfbroer uit hierdie huwelik. Hy is die vierde van nege kinders en die skrywer [[Kootjie van den Heever]] is een van sy broers, terwyl sy broer Giel ook geskryf het, onder andere onder die skuilnaam Boet Giepens in ''Die [[Landbouweekblad]]''. Sy broers en susters is Gileam Johannes (Giel), Christiaan Mauritz (wat baie jonk oorlede is), Thomas Arnoldus, Anna Maria Elizabeth, Maria Elizabeth, Abraham Jacobus (Kootjie), Hester Maria en Helena. CM se skoolopleiding is by die plaasskool op Krugerspoor in die distrik [[Trompsburg]] in die Suid-Vrystaat en van standerd vyf aan die Brebner-kollege in [[Bloemfontein]]. Sy hoërskoolopleiding is ook in Bloemfontein aan [[Grey-kollege]], waar hy in 1920 matrikuleer. In hierdie tyd bly hy in die koshuis en kan slegs met vakansietye terugkeer plaas toe. Sy vader is op 30 Desember 1919 weer getroud, maar hierdie huwelik was kinderloos. === Verdere studie === Na matriek is CM vir ’n jaar as onderwyser en staatsamptenaar werksaam, maar studeer dan vanaf 1922 met die Thomas Robertson-studiebeurs verder aan die Grey Universiteitskollege in Bloemfontein, waar professors A. Francken en D.F. Malherbe ’n belangrike vormende invloed op hom het. Hier behaal hy die [[Baccalaureus Artium|B.A.-graad]] in 1924 met onderskeiding in [[Nederlands]] en Geskiedenis. Hy word hierna joernalis in die redaksie van ''Die Landbouweekblad'' en vanaf 1925 by ''[[Volksblad|Die Volksblad]]'', maar gaan deeltyds voort met sy studie in Nederlands en [[Afrikaans]] en behaal die [[Magister Artium|M.A.-graad]] met onderskeiding in 1926, waarna die Porter-beurs vir buitelandse studie aan hom toegeken word. Tydens sy studiejare verskyn sy eerste gedigte en prosawerke in ''De Goede Hoop'' en daarna in vele ander publikasies. In Julie 1927 trou hy met [[Anne Terblanche|Martha Maria (Martie) Klopper]] van [[Dewetsdorp]] wat hy in sy studentejare leer ken.<ref>Yumpu: https://www.yumpu.com/nl/document/view/13996777/april-2008-bundels-sagenealogie/569 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161111194332/https://www.yumpu.com/nl/document/view/13996777/april-2008-bundels-sagenealogie/569 |date=11 November 2016 }}</ref> Hulle het twee dogters (Salome en Maura) en ’n seun, ook Christiaan Mauritz. Martie skryf boeke onder haar eie naam en onder skuilname soos Lydia en Anette Terblanche. Sy was stigter van die tydskrif ''Die moderne vrou'', wat later by ''Die Brandwag'' ingelyf is, asook van die Afrikaanse Dameskring en die [[Maria van Riebeeck-klub]], laasgenoemde organisasies die eerste in hulle soort in die land. Op 2 Februarie 1928 gaan CM na die Universiteit van [[Utrecht]] in Nederland vir verdere studie en behaal einde 1929 sy doktoraal in die Nederlandse letterkunde onder leiding van professor C.G.N. de Vooys. Hy is ’n tyd lank lektor aan die University College in [[Londen]]. By sy terugkeer na Suid-Afrika in 1931 is hy lektor aan die Grey-Universiteitskollege in Bloemfontein. Hy promoveer in 1932 met die proefskrif “''Die digter Totius: Sy betekenis vir die Afrikaanse letterkunde''” aan die Universiteit van Suid-Afrika en word in 1933 aangestel as professor en hoogleraar in Afrikaans en Nederlands aan die Universiteit van die Witwatersrand in Johannesburg, ’n posisie wat hy tot met sy dood beklee. Wanneer ’n vakature ontstaan is hy vir ’n tyd ook waarnemende hoof van die Departement [[Engels]] aan die universiteit.<ref name="ReferenceA">P.J. Nienaber. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957''. bl. 31.</ref> Benewens die huis wat hy in Johannesburg besit, koop hy ook in 1940 ’n plaas op die walle van die [[Vaalrivier]] in [[Parys, Vrystaat|Parys]], waar hy gereeld saam met sy gesin gaan ontspan. === Kampvegter vir Afrikaanse taal en kultuur === Aan die Rand help hy baie om die kulturele lewe te bevorder. Hy is saam met [[T.J. Haarhoff]] die stukrag agter die stigting van die Afrikaanse Skrywerskring in 1934 en is voorsitter van hierdie vereniging tot met sy dood in 1957. Hy dien ook vanaf 1936 op die redaksie van die Afrikaanse Skrywerskring se  publikasie, die ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring'', wat in 1951 vervang is met ''Tydskrif vir Letterkunde''. Hiermee help hy ander skrywers, onder andere [[Uys Krige]] en [[Elisabeth Eybers]], om hulle werk gepubliseer te kry. Van laasgenoemde tydskrif is hy hoofredakteur vanaf die stigting daarvan tot met sy dood. Verder stel hy bloemlesings saam uit die werk van [[Jan F.E. Celliers]], [[Totius]] en [[D.F. Malherbe]]. Vir ’n jaar lank is hy voorsitter van die Afrikaanse Kunsvereniging en hy dien ook op die Beheerraad van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]], die Hospitaalraad van Johannesburg, die Radioraad, die Matrikulasieraad en die Skakelkomitee en die Werkgemeenskap van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Suid-Afrikaanse Akademie vir Kuns, Lettere en Wetenskappe]]. Hy is ook lid van die Leidse Maatschappij voor Nederlandse Letteren. By verskeie geleenthede tree hy as openbare spreker op by herdenkingsfeeste en ander funksies. In Johannesburg reik hy uit na anderstaliges en ander kultuurgroepe en geniet veral aansien in die Joodse gemeenskap met sy bydraes aan die ''Jewish Affairs'' en ''Zionist Record'''''.''' In 1953 besoek hy Israel op uitnodiging van hulle regering en maak hier weer kontak met een van sy oudstudente, [[Olga Kirsch]]. Van den Heever was altyd ’n voorstander van bande met die Dietse stamlande en nadat hy daar studeer het, behou hy kontak met organisasies en individue in Nederland en België. Hy speel ook ’n leidende rol daarin om die [[Vlaamse]] en Nederlandse boek in Suid-Afrika bekend te stel en omgekeerd om die Afrikaanse boek in Nederland en [[België]] te bevorder. Op 25 November 1951 lewer hy op uitnodiging van die provinsiale regering van Wes-Vlaandere ’n huldeblyk ten tye van Stijn Streuvels se tagtigste verjaarsdag<ref name="ReferenceA" /> Vanaf 28 Oktober tot 15 Desember 1955 is hy weer na Nederland nadat die [[Nederland]]se regering hom daarheen genooi het. Die Departement van Onderwys, Kuns en Wetenskap benoem hom in Augustus 1955 tot lid van die Toesigkommissie oor die Belgies-Suid-Afrikaanse Kultuurverdrag. === Latere jare en sterfte === Reeds in 1949 kry hy ’n hartaanval, gevolg deur nog een in Junie 1956, waarna hy op [[8 Julie]] [[1957]] in [[Johannesburg]] na ’n operasie aan serebrale trombose oorlede is. Ná sy dood tref vele tragedies sy familie. In 1960 is sy dogter Maura Stolz, ’n depressielyer, [[Selfmoord|selfdood]] en in 1961 is Maura se man, Jack Stolz, in ’n motorongeluk oorlede. Vyf maande na Maura se dood is CM se vrou, Martie, na ’n lang siekbed oorlede. CM van den Heever en Martie se seun, ook CM, is in 1979 op 45-jarige ouderdom oorlede nadat hy vanaf 1964 vermis was. Hy is in die [[Forest Hill, Gauteng|Forest Hill]]-begraafplaas in [[Port Elizabeth]] begrawe onder die naam C.B. Barnard<ref>LitNet se ATKV-Skrywersalbum http://www.litnet.co.za/cm-van-den-heever-19021957/</ref> == Skryfwerk == === Poësie === Van den Heever publiseer die eenakter ''Ek kom dadelik!'' in ''Helikon'' van Junie 1955, maar afgesien hiervan bepaal hy hom uitsluitlik by die poësie en prosa. Reeds van vroeg af publiseer hy gedigte in tydskrifte, die eerste reeds in sy skoolblad en later ook in ''De Goede Hoop'', ''Die Grey Universiteitskollege Blad'', ''Die Grunko'', ''Shimla'' (die universiteitsblad), ''[[Die Huisgenoot]]'' en ''[[Die Boerevrou]]''. Sy poësie is hoofsaaklik stemmingskuns, waarin hy gereeld besin oor die verbygaande aard van alles. Hy maak dan ook gereeld gebruik van woorde wat beweging aandui, en die voël is ’n belangrike simbool in hierdie verband. Onder invloed van [[D.F. Malherbe]] se romantiese styl skryf hy reeds in 1923 die ongepubliseerde epies-liriese gedig van by die negehonderd versreëls, ''Die aandster''. Dit wentel rondom die dromer Jan en sy liefde vir sy meisie Barbara. Weens sy dromery kom hy gereeld op die plaas in die moeilikheid by sy twee ouer broers. Hy soek troos by Barbara, maar sy sterf aan koors. In sy smart aanskou hy die aandster, wat hom aan Barbara laat dink, maar nou nie net aan haar liggaamlike skoonheid nie, maar ook aan haar geestelike skoonheid. Hy maak sy debuut met die digbundel<ref name="ReferenceB">Schoonees, P.C. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> ''Stemmingsure'', wat opgedra word aan D.F. Malherbe. Dit is nog hoofsaaklik jeugwerk en soos die titel aandui, is dit meestal stemmingsverse oor verskeie onderwerpe, waaronder die natuur en die raaisels van die lewe. Die openingsgedig, ''Sing my'', dui reeds die oorheersende doodstema aan, tesame met ander deurlopende temas soos verganklikheid, smart, die natuur en liefde. Die oorwegende toon van die bundel is weemoed, verlange en swaarmoedigheid, die beste uitgebeeld in die mooi ''Die konsertina in die nag''. Hierin word die vreedsame stemming van ’n nag op die plaas beskryf, met net die sagte kabbeling van die spruit wat hoorbaar is. Die stilte word dan deur die yl klanke van ’n konsertina verbreek, net om later weer in die stilte te versink. In hierdie gedig is die konsertina die draer van die romantiese verlange, terwyl die afwesigheid van sterk sintuiglike beelde bydra om die ontasbaarheid van die heimwee te verwoord. Die bundel word afgesluit met ''Die pelgrim'', wat weier om skuiling te vind in ’n huis en eerder voortstryk op die pad van die lewe, waar dit hom ook al mag lei. ''Die aandster'' is ’n verwerking van fragmente van sy ongepubliseerde epiese gedig. In sy ''Versamelde gedigte'' neem hy later slegs agtien van die vyftig gedigte in hierdie bundel op. ''Die nuwe boord''<ref name="ReferenceB" /> is ’n groot vooruitgang op sy debuut, met suiwerder beelde en taalgebruik, alhoewel die toonaard van die gedigte ’n verwantskap toon met sy eerste bundel. Sonder dat daar werklik gedigte is wat geheel en al bevredig, is die bundel vol pragtige gedeeltes. Beskrywings van die natuur is gevoelig en verteenwoordig soms ’n geestelike verdieping van betekenis. Noemenswaardig is verse soos ''Net my skaduwee'' en ''Wonderbare nag'' (beide vrye verse met suiwer beelding), ''My klein lantern'', ''So fyn gevleg'' en veral ''Die wêreld is'' waarin die fyn beskrywing van die stemming in die natuur verdiep tot lewensbeskrywing. ''Die wagtertjie stap'', ’n gedig wat Afrika-motiewe verwerk, is ook ’n hoogtepunt. Hierin word die wagtertjie gekonfronteer deur die tokkelossie in ’n gedig wat sterk beeldend is. ''Outa Hans''  beskryf die duiwel se koms om middernag, wanneer hy met betowerende vioolspel die aanhoorders vermaak. Hy sal jou leer om te speel soos hy, maar dan moet jy jou siel aan hom verkoop. ''Wie om twaalfuur snags'' is die verhaal van die visser wat die meermin se elfkleed afgeneem het en met haar trou, waarna hulle drie kinders het. Die meermin herwin egter haar elfkleed en keer terug see toe. Geslaag is hier die ritme waarmee die see se onrustige beweging gesuggereer word. ''Oor die seek’gat'' is ’n vers oor die waterslang, ’n belangrike watergees uit die swart mense se geloof. ''[[Waar ruwe rotse]]'' word baie bekend en vertel die verhaal van ’n ongeluk tydens ’n pa en seun se jagtog in die berge. Die seun se voet gly en hy val teen die rotse af totdat hy in ’n klipskeur vassit, waarna die vader die seun doodskiet om hom van verdere lyding te vrywaar. Ten spyte van die aangrypende boustof en enkele treffende sienings, gaan hierdie gedig egter mank aan verskeie verstegniese gebreke, wat vele gedigte in die bundel tipeer. Voorbeelde is die paarrym wat ’n natuurlike ritme verhinder, die gebruik van swak rymwoorde en die invoeging van stopsels wat niks toevoeg tot die betekeniswaarde van die gedig nie. ''Die nuwe boord'' ontvang in 1928 die Hertzogprys vir poësie. ''Deining''<ref>Dekker, G. Nuwe Brandwag. Deel 4 no. 3, Augustus 1932.</ref> verteenwoordig verdere groei en word deur D.J. Opperman in ''[[Digters van Dertig]]'' bestempel as die eerste groot bundel van die Dertigers en Van den Heever self as die eerste Dertiger<ref>Opperman, D.J. ''Digters van Dertig.'' Nasou Beperk. Kaapstad. Eerste druk, 1953. bl. 137.</ref> Hierin ontgin Van den Heever die verheerliking van die kunstenaar, een van die uitstaande kenmerke van die digkuns van die Dertigers,<ref name="ReferenceC">Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> en verras met sensitiewe sintuiglike waarnemings. Die dood en in die lig daarvan die onsekerheid oor die doel van dade en die lewe self is een van die vernaamste temas, maar hy besin ook meer oor die geheimenisse van die mens en wêreld. Op verstegniese gebied maak hy nou ruim gebruik van die volsin wat met knap gebruik van enjambemente die rymdreun vermy en aan die verse ’n natuurlike ritme verskaf. Die titel verwys na die ewige deining van die see, waaragter die spreker die noodlot en die dood sien wag en die verse besin dan ook veel meer oor die geestelike belewenis. ''Ontwaking in die droom'' is knap suggestie van die misterieuse, terwyl ''Laat my'' ’n roerende gebed is. In ''O koele water van die spruit'' word die natuur waargeneem, met toepassing op die eie wese, waar die mens gesien word as eensame banneling op aarde. Die herhaling vorm ’n inkantasie waarin die ewige deining van die bundeltitel gesuggereer word. Hoewel gedeeltes van ''Die teleurgestelde'' (oor die spreker wat in sy liefde verlaat is) nie heg by die geheel geïntegreer is nie, is die beeld waarmee dit afsluit bekoorlik suggestief. Ook die kuns en kunstenaars vind neerslag in ’n aantal gedigte, waaronder ''Voor die Nagwag van Rembrandt'', ''Die Venus van Melos in die Louvre'', ''Aan Keats'', ''By Gezelle se graf in Brugge'' en ''Die digter''. ''Dood van die bedelaar'' beskryf die verskopte se dood tydens die lente in die park, waar sy verlore drome en strewe na skoonheid in die seisoen se prag weerkaats word, gekontrasteer met die einde van sy lewe waar al wat vir hom oorbly sy mooi herinneringe is. Soortgelyk is ''Die afgeleefde vrou'', waarin die eensaamheid, leed en verlatenheid van die ouderdom beskryf word. ''Atilla'' is die verhaal in versvorm van Atilla die Hun, wat op sy huweliksdag vermoor is deur die vrou wat hy gedwing het om met hom te trou. ''Man, vrou en dood'' gee die sikliese gang van die lewe en dood en die verhouding tussen man en vrou in die tydelike en ewige bestaan weer. In 1935 word in ’n derde druk van ''Deining'' ’n aantal sterk stemmingsgedigte bygevoeg, insluitende die mooi ''Voëls in die skemering''. In hierdie gedig word die voëls uitgebeeld as bannelinge in die skemerlig, wat eensaam na die wind luister terwyl hulle stadig in die donker nag verdwyn. Die voël is ’n herhalende simbool in Van den Heever se digkuns. Die uitbeelding van die tydelike teenoor die ewige natuur  word goed saamgevat in die voël se gedurige verbyvlug en swewing, iets wat kom en dan weer weg is, en word telkens ook gekontrasteer met die statiese van die omgewing<ref>Heinrich Ohlhoff. ''Perspektief en Profiel Deel 2.'' bl. 74-75.</ref> ''Aardse vlam'' <ref name="ReferenceC" /> is weereens ’n bundel met sterk metafisiese verse, waarin die digter as’t ware in stemming ontvlug<ref>Eybers, Elisabeth. ''Voetpad van verkenning.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1978.</ref> van die werklike wêreld. Die mens word gesien as geskei van die ewigheid en die heelal en kan slegs in hereniging daarmee sy aardse vlam laat voortleef.<ref name=":0">Opperman, D.J. ''Verspreide opstelle.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1977.</ref> Paradoksaal moet hy dus vernietig word (doodgaan) om in die ewige Lig opgeneem te word. In hierdie bundel is die digter baie sterker bewus van sy aardsgebondenheid en menslikheid en wen die gedigte aan konkrete beelding. Gedigte soos ''Die vertrekkende wildeganse'' (waarin die ganse die aarde verlaat en wegvlieg die donkerte in, met die suggestie van ’n groot verlies wat geaksentueer word deur die gelyktydige verlies aan daglig en die groot stilte wat neerdaal) en ''Die gevalle Zoeloe-Indoena'' (met sy volgehoue aanspreking van die gestorwene en treffende teenstelling tussen dood en lewe, die kryger se krag in die lewe en sy kragteloosheid in die dood), is van die beste in sy oeuvre. ''Afrika'' is ook treffend in sy uitbeelding van die mistieke en sy bede dat die voorgeslagte wat die vasteland help tem het die mensdom moet besiel. ''Eenmaal'' sluit by hierdie gedig aan in sy filosofie van menslike eenheid oor die eeue, met die besef dat in die ondergang van die wêreld ook die spreker ’n rol gespeel het. ''O verre wydtes'' bereik met knap gebruik van enjambemente ’n kragtige suggestie van die opgaan in die oneindigheid. Berusting in die huidige lewe vind ons in geslaagde verse soos ''Dat net'' en ''Boesmansrivier''. Die digter verbreed ook sy tematiese register met gedigte oor die mitologie, soos ''Ganymede'', ''Arachne en Minerva'' en ''Orpheus en Eurydice''. ''Agter tralies'' beeld ’n leeu in die dieretuin uit waar hierdie majestueuse dier verneder is in sy gevangenskap. Hierdie bundel verteenwoordig ’n hoogtepunt in sy digkuns<ref>Opperman, D.J. ''Digters van Dertig.'' Nasou Beperk. Kaapstad. Eerste druk, 1953. bl.145.</ref> Met die verskyning van sy <ref name="ReferenceC" />''Versamelde gedigte'' in 1945 laat Van den Heever ’n groot aantal gedigte uit sy eerste twee bundels weg en sluit ook sowat veertig voorheen ongepubliseerde verse in. Die nuwe verse sluit ten nouste aan by gedigte uit ''Aardse vlam''. Dit is teen hierdie tyd duidelik dat sy waarde in die poësie hoofsaaklik een van ’n oorgangsfiguur is tussen die eerste Afrikaanse digters, met hulle sterk vaderlandse verse, en die sterkste Dertigers, met hulle intens persoonlike verse. Hoewel hy steeds in tegniek verbeter en ook ’n aantal vrye verse in hierdie bundel insluit, bly sy poësie in wese stemmingskuns. Daar is ontwikkeling in tegniese vaardigheid en groter suiwerheid van segging, maar sy digkuns bly eenselwig van aard. Die nuwe gedigte voeg egter wel ’n groter verskeidenheid van temas tot sy digkuns, met gedigte oor evolusie, Oosterse religieuse motiewe en besinning oor die politiek. Met enkele gedigte oor spesifieke figure, soos ''Die dood van'' ''Simson'' en ''Louis Trichardt se einde'' bring hy ook ’n groter persoonlike en konkrete element tot sy poësie, wat tot ’n mate die algemene newelagtigheid teenwerk.<ref>Antonissen, Rob. Standpunte, No. 20, Julie 1951.</ref> ''Verhalende gedigte'' bevat gedigte wat reeds in sy ander bundels verskyn het, maar ook ses nuwe gedigte.<ref>Mocke, S. Ignatius. Helikon. Jaargang 3 no. 13 Oktober 1953.</ref> Van die nuwes is ''Ballade van die woestyn'' die beste. Twee armoedige vriend steel geld wat hulle in die woestyn begrawe. Uit gierigheid slaan een dan die ander een dood sodat al die geld aan hom kan behoort, maar hy verdwaal en word gemartel deur hallusinasies en die stem van sy gewete. Hy word deur reisigers gevind en na ’n hospitaal geneem. Sy pogings om sy verhaal te vertel om sy gewete te laat rus is egter tevergeefs, want niemand wil hom glo nie. In teenstelling met die bundeltitel is baie van die gedigte eerder stemmingsgedigte, hoewel ’n verhaal iewers in die stemming skuil.<ref name="ReferenceC" /> ''Honderd sonnette'' sluit sy digterlike nalatenskap af met verse wat handel oor die verband tussen mens, God en natuur. In die digter se filosofie staan die mens as geringe figuur teenoor die groot kragte van die natuur, met God as middelpunt wat alles saambind. Die mens se bestaan is in harmonie met die heelal, maar word oorheers deur sy vrees vir die dood, wat sy natuurlike hunkering na vryheid en onsterflikheid ondermyn. Desondanks is daar ’n aanvaarding van die onvermydelike. Hoewel die idee-inhoud gereeld ryk van aard is, word selde daarin geslaag om dit tot ware digkuns binne die streng sonnetvorm te giet. ''Die ewige kind'' (wat ook in ''Groot Verseboek'' opgeneem word), is ’n hoogtepunt en beeld ’n kind met Down-sindroom uit wat deur die straat gestoot word en die mense wat hom sien ontstel. Ander verse met realistiese beskrywings soos ''Oupagrootjie'', ''In memoriam patris'', ''Siekte'', ''Lente'', ''Altyd dieselfde'' en ''Die misdadiger'' is ook verdienstelik. ==== Versamelbudels ==== Hy publiseer gedigte in verskeie tydskrifte, insluitende die ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring''. Sy gedigte word in ’n groot aantal versamelbundels opgeneem, waaronder ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Afrikaanse versameling'', ''Afrikaanse natuurpoësie'', ''Ons jongste letterkunde'', ''Digters en digkuns'', ''Afrikaanse ballades'', ''Digters en digsoorte'', ''Afrikaanse verse'', ''Afrikaanse letterkunde'', ''Digterstemme'', ''Uit ons digkuns'', ''Junior verseboek'', ''Die junior digbundel'', ''Goudaar'', ''Faune'', ''Liggaamlose taal'', ''Uit ons letterkunde'', ''Woordpaljas'', ''My Afrikaanse verseboek'', ''Tussen die engtes'', ''Voorspraak'' en ''Die tweede gerf''. === Romans en novelles === Dit is met sy prosa en spesifiek sy romans en novelles wat hy sy grootste bydrae tot die Afrikaanse letterkunde maak.<ref name="ReferenceB" /> ''Op die plaas'' (wat oorspronklik as vervolgverhaal in ''Die Volksblad'' verskyn) is nog jeugwerk. Hierin word die plaaslewe verdienstelik geskilder, maar die novelle oortuig nog nie met die mensbeelding nie. Die skaapboer op klein skaal, Freek, is die hoofkarakter. Hy ly aan ’n minderwaardigheidsgevoel, wat hom ’n onderwerp van bespotting maak by sy maats. ’n Nooi van die dorp (Miem) kom by die buurman kuier en gooi haar flikkers vir Freek om bietjie opwinding tydens haar besoek te kry. Die aand voor haar vertrek skraap hy eindelik genoeg moed bymekaar om haar te soen en hy teer hierna ’n lang tyd op sy gelukkige herinneringe. Miem trou egter met ’n ander man, sonder dat daar ooit ’n botsing tussen Freek en Miem plaasvind. Freek se besinning oor hierdie gebeurtenis en die besef dat daar in hierdie verhouding geen toekoms is nie, laat hom langsamerhand tot nuwe lewensinsigte kom. Volgens die uitbeelding in die eerste gedeelte van die verhaal besit hy net ’n geringe mate van geestelike ontwikkeling, maar hy word na sy vlugtige liefdesgeluk ’n diepsinnige filosoof. Hoewel die verhaal en karakterbeelding dus nie aan die verwagting voldoen nie, vergoed Van den Heever se keurige taalgebruik en sommige van sy vergelykings (vele is minder geslaagd) enigsins hiervoor. In ''Langs die grootpad'' <ref name="ReferenceC" /> is Hansie ’n dromer wat tot groot teleurstelling van sy vader, oom Gert, nie as boer deug nie en eerder in sy musiek ’n uitlaatklep soek. Dit lei tot wrywing met sy vader, met slegs sy moeder wat hom verstaan. Hansie raak verlief op Maria, die dogter van die bywoner Rooi Stefaans, wat deur sy pa weggejaag word. Die vertrek van hierdie familie raak hom dus diep. Nog erger gebeur, want sy moeder sterf tydens die griepepidemie en in sy smart worstel Hansie nou hewig met die ewige dinge en die sin van die lewe. Hy gaan studeer, maar voel homself as vreemdeling tussen ander, wat vererger wanneer sy vader in geldelike verknorsing beland. Oom Gert probeer sy posisie red deur ’n tweede huwelik, wat sy hele huisgesin in ellende dompel. Die onstabiliteit het ’n groot uitwerking op nie net Hansie nie, maar ook sy susters. Susie gaan bly na ’n liefdesteleurstelling by familie in Durban, waar sy selfmoord pleeg, terwyl Hannie trou met Gert van wie sy aanvanklik nie gehou het nie maar dan tog gelukkig is. Tant Annie, oom Gert se tweede vrou, stam uit ’n agterlike bywonersfamilie en haar baasspelerige natuur en skynheiligheid laat die huisgesin uitmekaar spat. Tant Annie se swakkelingseun, Johnnie, word deur sy ma in alles voorgetrek en eindelik kan Hansie sy geterg nie langer verdra nie en slaan hom plat. Hierna kies Hansie die grootpad om self sy eie potjie te probeer krap. Johnnie beland na vele misstappe eindelik in die tronk. Die ironie van die lot voer Hansie na Rooi Stefaans, wat deur ’n gelukkige vonds op die delwerye nou ’n welgestelde boer is, waar Hansie ’n staanplekkie kry. Hy deug egter steeds nie as boer nie en sy toekoms is onseker. Maria keer terug uit die stad waar sy gestudeer het en as dit blyk dat haar liefde vir hom nog lewe, volg Hans se wedergeboorte. Onder haar besielende invloed verdwyn sy minderwaardigheidsgevoel en besluit hy om sy goedjies te verkoop en musiek te gaan studeer in die stad, sodat sy ontwikkeling tot ’n bevredigende einde kom. Van den Heever dring steeds nie in die wese van die karakters in nie en beskryf eerder hulle gevoelens as om dit uit te beeld, terwyl baie karakters ook geneig is om óf goed óf sleg te wees, wat ongeloofwaardig is. Die gevolg hiervan is dat die figure vaag bly, terwyl sielkundige motivering vir optredes ook nie bevredigend is nie. Dit belemmer ook die gang van die verhaal, wat soms traag voortsukkel. Die titel van die roman verwys na die eindelose grootpad van die lewe, waar die reisigers tevergeefs soek na ’n uitspanplek. In 1935 wys die lesers van ''Die Volksblad'' in ’n peiling vir ''Langs die grootpad'' aan as die vyfde beste Afrikaanse prosawerk tot op daardie stadium. ''Droogte''<ref>Kritzinger, M.S.B. ''Oor skrywers en boeke.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria. Eerste uitgawe, 1932.</ref> behandel die verarming van die plattelandse bevolking as gevolg van langdurige droogtes.<ref name="ReferenceC" /> Die skrywer slaag daarin om die stemming van die stryd teen die natuur te skep, maar tree nog steeds te beskrywend op, eerder as uitbeeldend.<ref name="ReferenceC" /> ’n Besondere groeipunt in sy prosa is egter dat hy hier meer realisties as romanties is en dat verskeie karakters, veral Datie, ’n lewe van hulle eie verkry. In hierdie verhaal ontmoet die leser vyf broers, wat digby mekaar woon op die ouerlike skaapplaas in die Vrystaat. Met uitsondering van Soois is hierdie broers almal mense van geringe geestelike ontwikkeling, wat gedurig onder mekaar rusie maak. Die oujongkêrel Stoffel is ’n dronklap, wat probeer om sy niggie te verlei en later ook sy broer Luikes tot dronkaard maak. Datie is doofstom en by Sagrys het menslikheid lankal opgedroog. As gevolg van die verdeling van die grond kan geeneen ’n behoorlike bestaan maak nie. Wanneer die langdurige droogte kom, raak almal uitgeboer, behalwe Sagrys, wat gedurende die Anglo-Boereoorlog verraad gepleeg en al sy besittings behou het. Sagrys se ideaal is om weer in besit te kom van die hele plaas en hy span saam met ’n Joodse winkelier om sy broers se ondergang te verhaas. In die oomblik van oorwinning egter word hy vermoor deur Datie, uit wraak vir jarelange mishandeling. Datie word opgesluit in ’n sielsieke-inrigting, Soois word weens finansiële ondergang gedwing om uit te verkoop en hy en die ander broers word dagloners op die spoorweg. Teenoor die broers word die plaasonderwyser Hendriks en sy vrou Nancy gestel, waar die onderwyser in sy strewe om te studeer en vooruit te kom, sy vrou verwaarloos, wat nie kan aanpas by die plaaslewe nie en die stres van die onsekere bestaan nie kan hanteer nie. Die onverwagte moord laat haar van skok ’n toeval kry en ook hulle verlaat die plaas. Na al hierdie gebeurtenisse kom die mildelike reën, maar nou is dit te laat. Die skrywer probeer hier om nie net die fisiese nie, maar ook die geestelike droogte tot woord te bring. In sulke omstandighede kry die laer instinkte die oorhand. Hierdie roman word eervol vermeld tydens die toekenning van die Hertzogprys vir 1933 en word onder andere in Vlaams vertaal. In 1935 wys die lesers van ''Die Burger'' en ''Die Vaderland'' in ’n peiling beide vir ''Droogte'' aan as die vierde beste Afrikaanse prosawerk. ''Groei'' <ref name="ReferenceB" /> beeld die groeiende spanning tussen die boerelewe en verstedeliking uit,<ref name="ReferenceC" /> met die titel wat veral verwys na die geestelike groei in die hoofkarakter se lewe. Gustav Cloete is ’n talentvolle plaasseun, wat ’n universitêre opleiding geniet het en hom in die stad vestig as joernalis, saam met sy vrou Hester en dogtertjie Hettie. Hy hunker egter steeds na die eenvoudige lewe op die plaas Blesbokfontein, waar oom Bêrend steeds tradisievas is en sy broer Pieter die plaas bewerk. Ander karakters verteenwoordig mense in die verskillende stadia van modernisering en aanpassing by die verstedelikte lewenswyse. Die Vermaaks streef deur navolging van die uiterlike na sosiale aanvaarding, maar misluk as gevolg van geringe geestelike ontwikkeling. Dr. Beer is ’n amptenaar van armblanke-afkoms, maar hoewel hy hom deur sy geleerdheid opgehef het uit ’n nederige stand, is sy lewe tot mislukking gedoem deur gebrek aan innerlike waardes. Sy strewe na sosiale erkenning word verder belemmer deur sy skinderlustige en onopgevoede maar ambisieuse vrou. Japie Greyling en mev. Verstraaten is tiperend van diegene by wie die moderniseringsproses voltooi is en hulle het reeds al die ou Afrikaanse tradisies verwerp. Mev. Verstraaten se lewensfilosofie is om een man haar te laat onderhou, terwyl sy haar met ’n ander (Japie) vermaak. Haar gesprekke met die diensmeisie, Sarie, werp ’n helder lig op die verskillende huweliksopvattings van die hoogste en laagste stand. Ook by Gustav is daar ’n botsing tussen die ou en nuwe opvattings, wat hy met die kritiese blik van die intellektueel beskou. Oom Bêrend dien as teenpool van die verworde stadslewe met sy Christelike standvastigheid, beginselvastheid en geloof. Daar is egter ook boere wat reeds ontaard het en vir hulle is die uitweg om stad toe te vlug. Gustav word as gevolg van die depressie afgedank by die koerant en ervaar die bitterheid van die armoede. Daar kom verwydering tussen hom en sy vrou en sy dogtertjie sterf in ’n armoedige losieshuis. Hy keer dan sy rug op die stadslewe en herwin op die plaas onder sy vader se besielende invloed al sy vertroue in die lewe. Hy ontdek nuwe lewensvreugde en besef dat die mens somtyds vernedering moet smaak om tot werklike hoogtes te kan groei. Die verloop en afloop is grotendeels onrealisties en die stadslewe word as net sleg afgemaak terwyl die plaaslewe geïdealiseer word. Ten spyte van hierdie en ander gebreke is hierdie werk ’n vooruitgang in Van den Heever se prosa. Eerder as beredeneerde sielkundige ontledings, bevat hierdie roman vele knap tonele, vol beweging en aksie met ’n minimum van beskrywende toeligting. Langdradige onthullings het grotendeels verdwyn, en in die plek daarvan het gekom suggestiewe aanduidings wat die leser op die regte spoor bring. Die eenselwig negatiewe uitbeelding van die ekonomiese en sedelike agteruitgang van die stadslewe is egter steurend. Die novelle ''Somer''<ref>Brunt, Dries. Kakkerlak. Uitgawe 8, 2007.</ref> verskyn aanvanklik in 1935 as vervolgverhaal in ''Die Huisgenoot''.<ref name="ReferenceC" /> Hierin skilder Van den Heever weer die boer en sy verhouding met die alles oorheersende natuur met sy seisoene,<ref name="ReferenceC" /> met die wete (ook in die liefde) dat in die somer of hoogtepunt van die oes reeds die kiem van ondergang aanwesig is. Die agtergrond van die verhaal is ’n Vrystaatse somer waarin versengende hitte en droogte die boere knou. Die tragiek van die gedurige stryd teen die genadelose natuur vind hier uiting in die figuur van die moedelose oom Frans wat die ou familieplaas Driefontein innig liefhet.<ref name="ReferenceB" /> Sy hoop om dit te behou verdwyn egter wanneer ’n verwoestende haelstorm sy ryp koring verpletter. Sy broer oom Tom is daarenteen die onvermoeide werker,<ref name="ReferenceC" /> wat al die luime van die natuur goed ken en deur harde werk daarby aanpas. Selfs wanneer die koringprys daal, glo hy dat harde werk hulle sal help om die skuldlas af te werp en dat die aarde nie diegene sal teleurstel wat daarop vertrou nie. Die arbeiders leef digby die aarde en hulle siening van die lewe word hierdeur beïnvloed. Hulle verstaan dat hulle maar soos die koring is wat groei en afgesny word en dat die natuursiklus homself weer en weer sal herhaal. Die jeugliefdes wat teen hierdie siklus ontkiem, word ook daardeur verdoem, want die arbeiders beweeg aan en afskeid is onontkombaar. Oom Tom se dogter Linda raak verlief op die swerwer Wynand met sy tronkverlede, wat die bywonerseun Hannes se jaloesie laat opvlam. Op Oujaarsnag, terwyl almal plesier maak, brand Hannes dan oom Tom se hooimied af en sterf self in die vuur. Die intensiteit van en konflik binne die verhoudings word hiermee verhoog. ''Somer'' word sterk in aanmerking geneem vir die toekenning van die Hertzogprys vir 1936, hoewel daar deur sommige keurders gevoel word dat dit beïnvloed is deur die werk van die Nederlandse skrywer Stijn Streuvels. Hierdie novelle is ’n hoogtepunt in ons ouer prosa en word in Engels (deur T.J. Haarhoff as ''Harvest home''), Vlaams en Duits vertaal en in die sewentigerjare deur [[André P. Brink]] in ’n draaiboek verwerk en verfilm. [[P.G. du Plessis]] neem ’n fragment, ''Somer'', in ''Halfeeu'' op, waarin hoogtepunte uit die eerste vyftig jaar van ''Die Huisgenoot'' saamgebundel word. Die opgenome gedeelte handel oor die dreigende gevaar van ’n haelstorm vir die koringoes. ''Kromburg''<ref name="ReferenceC" /><ref name=":0" /> beeld die ondergang van ’n vrou uit wat wil ontkom van die kleingeestigheid van haar plattelandse omgewing om haar kunstenaarstalent ten volle te kan ontgin. Dit word omskep tot ’n suksesvolle mini-televisiereeks kort na die aankoms van televisie in Suid-Afrika.<ref name="ReferenceC" /> Wenda is ’n ontwikkelde plaasmeisie. Wanneer sy verloof raak aan die mediese student Braam begin sy drome droom van ’n verblyf in Europa. Braam sterf egter in ’n ongeluk en impulsief trou sy dan met Flip Swart, bestuurder van ’n boerewinkel in die dorpie Kromburg. Flip is ’n goeie, maar doodgewone man sonder veel dryfkrag. Wenda aard nie onder die kleingeestige inwoners van Kromburg nie en vind haar huwelik met Flip vervelig. ’n Vakansie in Durban gee haar nuwe dryfkrag en sy beraam allerhande planne om Kromburg te hervorm. Met behulp van die onderwyser Basson voer sy ’n toneelstuk op en saam met die simpatieke ds. Verwey probeer sy om die Kromburgers se leeslus op te wek. Die beklemming van haar bestaan wil egter nie wyk nie. ’n Paar vleiende opmerkings van ’n rondreisende akteur laat haar besluit dat sy ’n kunstenares is wat haar lewensbestemming ver anderkant Kromburg se rantjies sal vind. Sy oorrompel haar man en vader, Oom Kasper, wat sy erfplaas Rietvlei verpand om Wenda finansieel te steun en sy vertrek met Etienne Lombard. Deur harde werk en natuurlike aanleg maak sy stadige vordering in die toneelwêreld en gee haar oor aan die stadslewe. Na ’n rusie met Lombard, wat ’n skurk blyk te wees, gaan sy egter met ’n goederetrein huis toe, met die wete dat kleingeestigheid en bedrog ook buitekant Kromburg aangetref word. Die impak van haar optrede is sodanig dat oom Kasper sy erfplaas verloor en dat ook Flip om haar ontwil ’n swerwer en banneling word. Wenda is een van die eerste werklik sterk vrouekarakters in die Afrikaanse prosa. Die verhaal gaan egter mank aan onwaarskynlikhede en ongemotiveerde optredes, wat in diens van die boodskap staan eerder as om die werklikheid uit te beeld, terwyl te veel van die karakters nie werklik mens word nie. ''Laat vrugte''<ref name="ReferenceC" /> is ’n [[plaasroman]] wat afspeel in die eerste dekades van die twintigste eeu.<ref name="ReferenceC" /> Dit beskryf die oerou probleem van die ouderdom wat teensinnig is om te verander en so vasklou aan ’n magsposisie dat dit die jeug onvoldoende ruimte gee om self te ontwikkel,<ref name="ReferenceC" /> met die onvermydelike resultaat uiteindelik dat die oue afgesny word sodat die nuwe loot kan ontwikkel. Die outokratiese Oom Sybrand is een van die bekendste figure in ons ouer prosa, ’n outoriteitsfiguur met ’n drang om sy wil ten alle koste te laat geld. Hierdie drang bring hom in konflik nie net met die gemeenskap nie,<ref name="ReferenceC" /> maar ook en veral binne sy eie gesin. Die botsing met sy seun Henning vorm die hoogtepunt in die roman. Die handeling vind plaas teen die agtergrond van die sikliese kom en gaan van die seisoene, wat dan ook die mens se lewensloop eggo. Oom Sybrand het sy vrou Betta verneder tot nie veel meer nie as huisbediende en in sy seun Henning sien hy ’n mededinger oor wie hy moet seëvier. Henning is boonop verlief op die buurdogter Johanna, met wie se gesin oom Sybrand in vyandskap leef. Henning voel later verplig om die plaas te verlaat. By nabetragting besef Oom Sybrand dat hy nie soseer vir Henning as teenstander gesien het nie, maar geveg het teen sy eie verlies aan lewenskrag wat met die ouderdom kom. Sybrand stel egter slegs belang daarin om te heers en verdere rykdom te versamel. Ná sy vrou se dood het hy selfs nie eens barmhartigheid teenoor sy dogter Annie en haar man Hennie om hulle toe te laat om by hom te kom bly nie, selfs al het hulle finansiële bystand broodnodig. Oom Sybrand trou dan met Maggie, die jong vrou van sy bywoner, wat begin om sy besittings te verkwis, veral na hy hulpeloos gelaat word deur ’n beroerte. Annie kom later tot sy redding en jaag vir Maggie weg en Henning (nou getroud met Johanna) kom ook terug om versoening te bewerkstellig. Oom Sybrand aanvaar nou die onvermydelike, naamlik dat hy nie vir altyd aan sy besittings en die hede kan vasklou nie. Hy vind berusting daarin dat hy deur sy seun en kleinseun tog steeds op ’n manier aan die grond verbind sal wees. Hierdie roman verteenwoordig ’n hoogtepunt in ons ouer prosa en veral in die genre van die plaasroman en word wyd voorgeskryf aan universiteite en skole. ''Laat vrugte'' word in 1942 met die Hertzogprys vir prosa bekroon. ''Gister''<ref name="ReferenceC" /> ondersoek die mag wat die verlede op die hede en toekoms uitoefen.<ref name="ReferenceB" /> Ná Ouma Bet se man Frans se dood sit sy haar totale toekomsverwagting op haar kleinseun Frans, wat net soos sy oupa lyk. Die titel van die boek sluit aan by hierdie obsessie met die kleinkind, want in hom wil die ouma weer haar verlede herleef. Klein Frans is egter verwen en heg geen waarde aan wat vir die res van die familie kosbaar is nie. Hy jaag slegs sy eie selfsugtige begeertes na en verkwis sy ouma se erfenis. Sy begeerte is om in die stad ryk te word en hy kom slegs tot inkeer wanneer sy meisie Joyce weier om met hom te trou oor sy selfsug. Ouma gaan agter Frans aan stad toe, terwyl haar kinders (Frans en Hendrik) papperds is wat van hulle kinders afhanklik is en so ook in die stad beland. So beland drie geslagte almal in die stad as resultaat van die ambisie en selfsug van ’n verwende kind. Klein Frans se suster Emma vind na ’n tydperk van pynlike onstandvastigheid eindelik haar voete in die stad en pas aan. Klein  Frans verongeluk egter, waarna Ouma terug gaan plaas toe om daar te sterf. Drie geslagte se ontworteling van die plaas word hier uitgebeeld, maar hierdie roman bring nie nuwe temas of groei in Van den Heever se werk nie. ''Van aangesig tot aangesig''<ref name="ReferenceC" /> beeld die gesinslewe van ’n Boerefamilie uit, waar die vader, oom Naas Steenberg, deur sy selfsugtige en outokratiese optrede in groot mate sy kinders se toekoms negatief bepaal.<ref name="ReferenceC" /> Hierdie swakkeling probeer homself handhaaf deur ’n valse waardigheidsvertoon, maar nadat sy aansien geknak word, sien hy homself vir die eerste keer as die armsalige mens wat hy werklik is en word sy lewe ontspoor. Naas is ’n winkeleienaar op Vlaktedorp, ouderling in die gemeente, sedebewaker in die gemeenskap en streng opvoeder van sy gesin. Hy sien sy vrou en vier kinders deurgaans slegs in hulle verhouding tot hom en nie as mense in eie reg nie. Sy oudste dogter Bessie se lewe verongeluk hy deur haar verhouding met die man war sy liefhet, te verbied. Sy hardkoppigheid dryf sy oudste seun, Neels, van hom weg en Neels ontaard dan in ’n dronkaard in die stad. Sy jongste dogter Elsie verwen hy weer en kan geen fout in haar sien nie, selfs wanneer die bewyse opstapel. Gaandeweg verloor Naas sy aansien in die gemeenskap. Sy dogter Elsie loop weg met die handelsreisiger Billy en Neels word in die stad in hegtenis geneem vir manslag. In hierdie toestand word Naas eindelik gedwing om van aangesig tot aangesig met homself te staan en sy foute te erken, maar hy kan die volle gewig van hierdie insig nie geestelik verwerk nie. ''Anderkant die berge''<ref name="ReferenceC" /> beskryf die lewe van ’n pioniersfamilie in die vroeë dae van die Boererepublieke tot met die ontdekking van diamante. Dit teken die geestelike evolusie van ’n Voortrekkerpatriarg (Jakob de Jager) en beskryf die teenstelling tussen beginselvaste mense en diegene wat wankelend aan allerlei verleidings toegee. Jakob maak op sy plaas Doringkranskloof die onherbergsame wêreld mak en weerstaan die aanslae van die inboorlinge en die wilde diere. Ten spyte van vele terugslae (sy vrou Hanna word blind en hy word gedwing om ter wille van sy kinders sy geliefde plaas te verlaat wat hy met harde arbeid opgebou het) bly Jakob vasklou aan sy rotsvaste geloof en vind hy rus in God se wil vir sy lewe. In teenstelling hiermee het hulle bure, Willem Pelser en sy seun Skalk, nie ’n beginselvaste fondament nie en kom hulle deur drank en ontug tot ’n val. ’n Sterk karakter is Malie, Skalk se vrou en Jakob se dogter, wie se innerlike wroegings goed weergegee word. Hoewel geen verruiming in Van den Heever se oeuvre nie, is dit ’n knap geskrewe boek. ''Kringloop van die winde'' <ref name="ReferenceC" /> bevat drie novelles<ref name="ReferenceB" /> (''Daiel se afskeid'', ''Vyand'' en ''Die ontwaking van Jacques Duvenhage''). ''Daiel se afskeid'' word later apart herdruk. Daiel is ’n weeskind wat ná ’n ongelukkige kinderlewe eindelik ’n swerwende skaapskeerder word, met beperkte lewensvooruitsigte. Die dorpsprokureur Vorster laat hom egter ’n gevoel van eiewaarde herwin deur hom ’n visie te gee van ’n eie plasie en help hom om daarvoor te spaar. Wanneer Daiel met die bywonersdogter Stienie trou en die plasie Syferfontein aanskaf, ondervind hy vir die eerste keer geluk. Die droogte roei hom egter uit en hy werk hard om weer op die been te kom, net om onder die invloed van sonsteek hallusinasies te kry en in hierdie toestand sy vrou en kind aan te rand, onder die wanindruk dat hy hom verset teen die onsimpatieke weeshuisowerhede. ’n Tweede aanval van waansin oortuig hom dat hy ’n gevaar vir sy gesin is. Hy tref reëlings vir sy vrou en word weer ’n swerwende skaapwagter, sodat sy lewe net soos die winde ’n volle kringloop voltooi. “''Vyand''” word ook later apart herdruk en behandel die verdeeldheid in die Afrikanervolk onder die invloed van die politiek tydens die Rebellie. Paul en Jurie is broers wat in hulle kinderdae besonder geheg is aan mekaar. Hulle verhale word elkeen uit hulle eie perspektief vertel. Paul is ’n rotsvaste Afrikaner wat tydens die Rebellie by die rebellemagte aansluit en getroud is met die Boerenooi Marie. Jurie word ’n prokureur op die dorp en trou met die Engelse Jane, sodat hy later van sy volk vervreem, al voel hy nie werklik tuis by die Engelse nie. Hy sluit tydens die Rebellie by die regeringsmagte aan en skiet vir Paul dood, maar word daarna deur sy gewete geteister. In ''Die ontwaking van Jacques Duvenhage'' is die inwoners van Koppiesburg almal voorbeelde van banale menslikheid. Jacques Duvenhage begin onder die invloed van sy liefde vir Rita dig, maar sy geestelike ontwaking word doodgesmoor deur sy omgewing. Die drie novelles kan ook gesien word as verteenwoordigend van drie tydperke in die Afrikaner se geestelike ontwikkeling. Die eerste beeld die opbou na die Anglo-Boereoorlog uit, die tweede die botsing tussen politieke idees en die derde die verlies aan geestelike waardes in die proses van verstedeliking. ''Woestynsand dek die spore''<ref>Bruwer, L.C. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel, Johannesburg, 1959.</ref> word in drie dele verdeel onder die titels ''Gedagte'', ''Twyfel'' en ''Geloof''. Die eerste deel bevat ongeveer tweehonderd aforismes of lewenswyshede. Die tweede deel (''Twyfel'') is ’n romantiese novelle (gebaseer op die profeet Ahasveros) waar die lewe van sendelinge in ’n barbaarse wêreld uitgebeeld word, met die eindelike besef die boodskap wat hulle van dag een af wou verkondig: Slegs God kan jou red. Die derde deel (''Geloof'') kontrasteer met die tweede en is ’n eie weergawe van die verlossingstryd wat Moses teen die Farao se huis in Egipte voer. ''Die held'' <ref name="meyer">De Villiers, Meyer. Standpunte. No. 23, Maart 1952.</ref> beeld die invloed van die stadslewe en die probleme van aanpassing op ’n plattelandse egpaar se verhouding en hulle denke oor Afrikaner-ideale uit. Die hoofkarakter Peet is ’n onderwyser met ’n minderwaardigheidskompleks. Hy gee klas op ’n plattelandse dorpie,<ref name="hattingh">Hattingh, S.C. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> maar het nogtans groot ambisies en voel homself geroepe as kultuurstryer wat die Afrikaanse tradisies, taal en godsdiens wil bevorder.<ref>Kritzinger, M.S.B. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> Hy vestig hom saam met sy vrou Bettie en gesin in Johannesburg om sy ideale uit te leef. Die mense is egter andersgesind in die stad en meer behep met die materiële as met die geesteswaardes, sodat Peet hom gou in ’n doodloopstraat bevind. Eindelik vind hy berusting in die besef dat hy slegs verantwoordelik is vir sy eie lewe en dié van sy gesin. Deur by hulle te staan ten spyte van die koste daaraan verbonde, bevestig hy hom as ’n ware held, selfs al is dit ’n onbesonge een. Die res van sy langer prosa behandel telkens weer bekende temas, soos die teenstelling tussen die plaas en die stad en die agteruitgang van die Afrikaanse volkslewe as ’n resultaat hiervan. Dit sluit in ''Marthinus se roem'',<ref>Buning, Tj. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> waarin ’n arm seun hom gewetenloos opwerk tot heerser in sy dorp en geen mens ontsien in sy sug na mag nie;<ref name="ant26">Antonissen, Rob. Standpunte. No. 26, Desember 1952.</ref>''Jeug'', wat die jong seun Lewies se gelukkige landelike<ref name="ReferenceB" /> ontwikkeling teken, met die simpatieke verhouding <ref name="meyer" /> met outa Frans ’n sterkpunt;<ref name="ant26" /> ''Vannag kom die ryp'', met huweliksontwrigting en menslike ontaarding in die stadslewe<ref name="ReferenceB" /> met sy streng fokus op die materiële en die strewe na genot as tema, wat die karakters dwing om bestek op te neem van hulle lewensbeskouings; en <ref>Hudson, C.W. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref>''Dirk se oorwinning'', waar ’n weeskind in die groot stad beland en in ellende gedompel en verneder word, maar ten spyte van groot uitdagings tog oorwin en as kunstenaar ontpop. === Kortverhale === Ook op kortverhaalgebied maak hy ’n bydrae. ''Simson''<ref>Malherbe, François. Nuwe Brandwag. Deel 5 no. 1, Februarie 1933.</ref> is sy eerste kortverhaalbundel.<ref>Malherbe, François in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> Hy ontkom in hierdie bundel aan die ergste slaggate van romantiek en mooiskrywery wat sy tydgenootlike langer prosa kenmerk, hoewel voorbeelde hiervan steeds talryk is.<ref>Pienaar, P. de V. in Nienaber, P.J. “Gedenkboek C.M. van den Heever 1902-1957” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1959</ref> Telkens stel hy die klein en magtelose mens in sy stryd teen die oorweldigende magte van die natuur, binne en buite die mens, met die verlede wat ’n deurlopende en selfs deurslaggewende impak maak op die hede. In groot mate is hierdie verhale dan ook stemmingskuns, waar die atmosfeer wat geskep word ’n baie groot rol speel in die interpretasie daarvan. ’n Sterkpunt is die weergawe van botsende persoonlikhede, wat in die verhaal ''Verbittering'' ’n hoogtepunt bereik. Die hoofkarakter se vrou het ’n verhouding met Gert, sy beste vriend en vennoot in ’n prokureursfirma. Dit lei tot die lewenslange verbittering tussen die twee eertydse vriende en word ’n wrok wat selfs dreig om die lewensgeluk van hul kinders, Dirk en Regina, te verwoes. Die versoening word eers op die sterfbed bewerk deur ’n visioen uit ’n gelukkige jeug, wat lei tot vergifnis en vrede. ''Broedertwis'' is ’n verdere hoogtepunt in die bundel. Adolf en Herman is twee broers en seuns van ’n visserman. Herman het ’n wrok teenoor sy ouer broer as gevolg van onreg wat hy in sy jeug gely het. Die jarelange jaloesie tussen die twee broers lei tot ’n worsteling om lewe en dood gedurende die eerste vaart na hul vader se begrafnis. Volgens tradisie moet die oudste broer nou die skipper van die boot wees, maar juis hierteen verset Herman hom. Terwyl die twee broers veg oor die besit van die boot, word albei met boot en al die diepte ingetrek deur ’n orkaan. Dit is eers in hulle doodsangs dat hulle die nietigheid van hul eersug besef en tot mekaar versoen kan raak. In die titelverhaal, ''Simson'', is die hoofkarakter nes sy Bybelse voorganger die slagoffer van vrouelis. Ook hy neem skouspelagtig wraak. Die ontroue meisie Miemie en haar minnaar Andries is egter onoortuigend uitgebeeld, wat die verhaal skade berokken. ''Die huweliksaansoek'' boei met sy tipiese Boere-geestigheid, terwyl ''Die uitgeploegde geraamte'' ’n [[spookverhaal]] is. ''Simson en ander verhale'' word eervol vermeld tydens toekenning van die Hertzogprys vir 1933. ''Vuurvlieg en sterre'' <ref name="ReferenceC" /> se hoofkarakters is telkens in ’n krisis van een of ander aard betrokke, waardeur hulle volle menslikheid openbaar word. Die bundel bevat onder andere die treffende verhaal ''[[Leuens]]'', wat in talle versamelbundels opgeneem word as voorbeeld van die vroeër Afrikaanse verhaalkuns.<ref>Lategan, F.V. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> Olga en Naomi ontmoet mekaar weer na baie jare. Hulle lewensomstandighede het radikaal verander van skooldae af en verskil aanmerklik. Naomi se eens welgestelde vader is bankrot en sy en haar man se lewens het misluk. Daarteenoor is Olga geseën op beide materiële en geestelike gebied. Naomi probeer deur leuens ’n valse beeld voorhou maar word uitgevang en sodoende gedwing om die waarheid in die oë te staar. In ''Die Skeiding'' is standsverskil ook die tema. Herman du Rand se moeder sloof haar af om hom te laat studeer vir dokter. Na kwalifikasie raak hy verloof aan Marie, wat tot ’n deftige Johannesburgse gesin behoort. Om die skyn te bewaar vermy Herman kontak met sy armoedige bloedverwante, maar neem dan sy verloofde na sy armoedige ouerhuis. As Marie haar neus optrek, herleef Herman se jeugdrome en besluit hy om sy plig teenoor sy eie mense te doen. Marie hoort tuis in die deftige stad en hy stuur haar met die volgende trein alleen terug huis toe. In ''Vuurvlieg en sterre'' word Antoon, ’n eenvoudige groenteverkoper, deur sy liefde vir ’n vriendelike strandbesoeker uit armoede opgehef, wat sy beste eienskappe na vore bring. ''Die Dam'' is een van die beste verhale in die bundel. Oom Gabriël is ’n inhalige boer wie se strewe na rykdom alle ander emosies oorheers. Voor die groot reën slaag hy daarin om met inspanning van alle kragte ’n reusagtige dam op sy plaas te voltooi. Hy kry egter rusie met sy seun, Kootjie, wat verlief is op ’n arm buurman se dogter en Kootjie verlaat sy ouerhuis. Oom Gabriël is te trots om aan versoening te dink. Die groot reëns breek egter sy damwal en sy trots, sodat hy sy dam verloor, maar sy kind weer vind. ''Najaar'' beeld die agteruitgang van ’n eens gevierde skrywer se werk uit in beide die atmosfeerskepping as die verhaal. Die keurkommissie vir die Hertzogprys vir 1936 voel dat hierdie bundel eervolle vermelding verdien. In ''Kruispad''<ref name="ReferenceC" /> word in etlike verhale die wesenlike eensaamheid van die mens verken en sy onvermoë om selfs diegene wat die naaste aan hom is, te verstaan. ’n Hoogtepunt in die bundel is die verhaal ''Soos Pa''. Die mynwerker Andries du Preez se gesondheid is verwoes deur sy werk en hy ly aan myntering. Op sy laaste werksdag grou sy kinders Driesie en Lettie in ’n ou mynhoop, sodat hulle ook soos hulle pa kan wees. Die mynhoop stort egter ineen en begrawe die kinders, sodat die myn die pa se gesondheid en sy kinders se lewens eis. Ook die verhale ''Taai wortels'' (met die tema van ouerlike oorheersing wat later vollediger in die roman ''Laat vrugte'' uitgewerk word) en ''Die daad'' (’n geestige verhaal waarin oom Dykie se gespog oor sy heldededade tydens die Anglo-Boereoorlog ’n knou kry wanneer hy ver te kort skiet as daar by hom ingebreek word) is geslaag. Sy kortverhaalbundels hierna (''Nooit!'', ''Die laaste baken'' en ''Beelde in die stroom'') bereik nie weer die hoogtes van die eerstes nie, hoewel daar tog verdienstelike verhale is. In hierdie bundels maak karakters van die plaas oorwegend plek vir karakters uit die stadslewe, wat meer as karikature as werklike mense geskilder word. In sy beste verhale slaag die skrywer egter steeds goed daarin om die innerlike stryd in die hooffiguur tot ’n klimaks te voer. Die titelverhaal in <ref>Burgers, M.P. Olivier in Nienaber, P.J. Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref>''Nooit!'' beskryf Oom Willem en sy gesin wat uitgeboer het en na Fordsburg in die stad moes trek,<ref name="ReferenceC" /> waar hy vergeefs na werk soek. Daar is moontlike uitkoms as hy bereid sou wees om liefdadigheid te aanvaar of sy dogter toe te laat om vir die Indiër te gaan werk, maar hy weier dit. Einde ten laaste besluit hy om terug te gaan na die plaas, waar hy wel ’n bywoner by sy broer sal wees, maar darem tussen sy eie mense en getrou aan sy beginsels. ''Wie sal weet?'' en ''Tog snaaks'' se krag lê in die selfinsig van die hoofkarakters. In ''Wie sal weet?'' ry ’n voorspoedige sakeman ’n seuntjie dood en jaag dan weg, met die besef daarna dat hy ’n morele lafaard is en glad nie soos wat hy hom voordoen nie. In ''Tog snaaks'' ontslaan Harry Verster, wat in ’n weeshuis grootgeword het, ’n sieklike ou man weens pligsversuim. Agterna vind hy uit dat dit sy vader was. In die laaste drie verhale (''En nou?'', ''Ou broer'' en ''Die einste Harry''), word die verlede volledig in die hede geïntegreer en die gebeure deur sterk motiewe (soos die wraakgedagte in ''En nou?'') gedra. ''Ou broer'' vertel die verhaal van ’n verraaier (Sas) wat tydens die Anglo-Boereoorlog ten minste twintig burgers se lewens gekos het deur sy verraad. Wanneer hy op sterwe lê ervaar sy broer Stoffel die tweespalt tussen liefde vir sy broer en veragting vir wat hy gedoen het. ''Die einste Harry'' vertel van die bruin man Harry wat onder invloed van ’n lokasie-aktivis en drank sy werkgewer doodsteek. Wanneer hy na die aktivis vlug vir hulp, word hy aan die polisie uitgelewer. Vele van die verhale in die bundel is nog onafgewerk en is eerder sketse as kortverhale. In ''Die laaste baken''<ref name="ant26" /> is ''Lewensbesonderhede'' ’n hoogtepunt. Dit is ’n vertelling van ’n pa aan sy kinders,<ref>Venter, E.A. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> wat met sy atmosfeerskepping en deurkomponering van die verteller se persoonlikheid deur sy manier van vertel oortuig. Die verhaal bevat ook ’n interessante verwysing na Freud. Die titelverhaal ontmasker inhaligheid, terwyl ''Die afgrond roep'' ’n uitbeelding is van die innerlike stryd van ’n pasiënt om die liggaamlike disfunksie te verwerk. ''Beelde in die stroom''<ref name="ant17">Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957.</ref> bevat twaalf kortverhale wat reeds voorheen gepubliseer is, saamgevoeg met nege nuwe kortverhale.<ref name="hattingh" /> Die verhale voeg nie veel by tot sy reeds bekende werkwyse of die algehele kwaliteit van sy werk nie, alhoewel ''Die onverwagte uitnodiging'' gereken kan word as goed. Die ek-verteller moes trou voordat hy sy studies kon voltooi en kwalifiseer dus nie vir ’n goeie betrekking nie. Hy sukkel om sy gesin te onderhou en moet geld leen net om die noodsaaklikste lewensmiddele te koop. Hy loop ’n ou universiteitsmaat raak wat duidelik baie ryk geword het en hy en sy vrou word dan uitgenooi na ’n braai by sy maat se deftige woning. Daar vind hy uit dat die deftige lewenstyl deur skuld befonds word en dat hulle eintlik maar in dieselfde bootjie is. ==== Versamelbundels ==== In 1971 keur A.P. Grové kortverhale vir die bundel ''Sewentien verhale van C.M. van den Heever''. Sy kortverhale en sketse word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder ''Die Afrikaanse kortverhaalboek'', ''Kernbeeld van die Afrikaanse kortverhaal'', ''Kortpad'', ''Kortverhale vir verkenning'', ''Twaalf Afrikaanse Kortverhale'', ''Vlugte'', ''Die jongste Afrikaanse kortverhale'', ''Afrikaanse letterkunde'', ''Uit dorp en veld'', ''Halfeeu'', ''Vuurslag'', ''Vertellers 2'', ''Kort keur'', ''Flitse'' en ''Mooi loop''. Koos Human neem ''Ryk en arm'', ’n fragment uit ''Laat vrugte'', op in sy bloemlesing ''Willekeur''. === Sketse en essays === ''[[Die Afrikaanse gedagte]]''<ref name="malh">Malherbe, F.E.J. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> protesteer teen die selfingenomenheid van die predikasies wat so uitbundig toegejuig word op die nasionale feesdae. Nadruk word veral daarop gelê dat waaragtige kultuur ’n vyand is van alle luidrugtigheid en van alle uiterlikheid. Dit wortel in die innerlike en is ’n geestelike besitting waarmee ’n mens nie te koop loop nie. Voordat daar dus sprake kan wees van ’n lewenskragtige Afrikaanse kultuur, moet daar by elke Afrikaner self-kultuur gevind word. Op openhartige wyse word die volksgebreke bespreek, al is hy optimisties oor die toekoms. Hierdie bundel bevat ook essays oor die ontwikkeling in die Afrikaanse letterkunde en oorsigte oor die werk van Nederlandse skrywers soos Stijn Streuvels, Guido Gezelle en Karel van de Woestijne. Hy publiseer ook essays in ''Die stryd om ewewig'',<ref>Murray, A.H. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> waarin hy veral die Afrikaner se strewe na ’n selfstandige kultuur verwoord<ref>Kok, B. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> en die impak van propaganda ontleed, en<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 10, Februarie-Maart 1956.</ref> ''Delwer en sif'', waarin hy dit veral het oor die <ref>Antonissen, Rob. ''Kern en tooi''. Nasou Beperk. Eerste uitgawe. Eerste druk. Elsiesrivier, 1963.</ref> skryfkuns en letterkundige aangeleenthede. In laasgenoemde bundel staan die huldeblyk aan<ref>Kok, B. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> Jan Celliers uit.<ref>Kritzinger, M.S.B. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref> ''Mens en woord'' versamel ’n wyd uiteenlopende reeks letterkundige sketse en essays oor Afrikaanse en ander kunstenaars en diverse ander onderwerpe wat voorheen reeds in verskillende publikasies in die Afrikaanse pers verskyn het. ''Mens en woord'' kom in 1950 sterk in aanmerking vir die toekenning van die Hertzogprys vir kritiese prosa en essay, maar daar word eindelik in hierdie jaar nie ’n toekenning gemaak nie. Elize Botha neem die opstel ''Oupa'' uit hierdie bundel op in haar versamelbundel oor ''Afrikaanse essayiste'', veral op grond van die beskrywing van jeuginvloede op hom, terwyl dit ook onthullend is van baie van die kwaliteite wat ons in sy skryfwerk teenkom. ''Swaard van die oomblik'' <ref name="ant17" /> is ’n keuse uit al hierdie sketse en essays, grondig verwerk en met die byvoeging van twee nuwe stukke. Dit is veral die herinnering aan ’n gelukkige plaasjeug wat bekoor.<ref>Van der Walt, P.D. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref>’n Skets van hom word opgeneem in ''Ons reis om die wêreld'', ’n versamelbundel met reissketse saamgestel deur Jac J. Rousseau (skuilnaam van P.J. Nienaber). === Nie-fiksie === Sy belangstelling in die Nederlandse letterkunde en die bande met die Dietse tale blyk uit talle artikels en versamelings uit die werk van skrywers soos Hooft, Vondel en Gezelle. Hy skryf ook inleidings en aantekeninge oor Nederlandse werke soos P.T. Helvetius van den Bergh se ''De neven'' en J.A. Simons-Mees se ''Geloof: drama uit die Hugenotetyd''. Saam met Abel Coetzee skryf hy ''Oorsig van die Nederlandse letterkunde''. Saam met T.J. Haarhoff skryf hy ''The achievement of Afrikaans''. Sy proefskrif oor<ref>Dekker, G. Nuwe Brandwag. Deel 4 no. 4, November 1932 .</ref><ref name="malh" /> ''Die digter Totius: Sy betekenis vir die Afrikaanse letterkunde'' word gepubliseer. Hierin sien hy Totius veral as draer en openbaarder van die Calvinistiese lewensgedagte, terwyl die proefskrif ook in detail Totius se digkuns ondersoek. Sy boekresensies verskyn in verskeie publikasies, waaronder ''Die Volksblad'' en ''Die Nuwe Brandwag''. In sy ontleding van jonger werke, in besonder die vernaamste digbundels, openbaar Van den Heever ’n fyn-ontwikkelde kritiese vermoë. Naas sy skeppende en kritiese aktiwiteite is hy ook werksaam op die algemene historiese terrein met sy omvattende biografie oor <ref>Jansen, E.G. in Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959.</ref>''Generaal J.B.M. Hertzog'' (1943; ook in Engels) en met sy redigering (saam met P. de V. Pienaar) van die driedelige ''Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner'' (1945–1950). Hy stel die versamelbundel ''My jeugland'' (1952) saam, waarin hy heelparty skrywers aanmoedig om oor hulle geboortestreek te skryf. Verder is hy aktiewe letterkundige kritikus wat gereeld resensies en artikels plaas in vakkundige tydskrifte en koerante, insluitende ''Helikon'', ''Die Voorligter'', ''Die Vaderland'', ''Die Huisgenoot'', ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring'', ''Die Brandwag'', ''Die Volksblad'', ''Die Taalgenoot'', ''Tydskrif vir Letterkunde'', ''Ons Eie Boek'', ''Standpunte'' en ''Lantern''. Sy dagboek, wat na sy dood in besit is van sy dogter, mev. Salome Herbst, bestaan slegs in manuskripvorm. == Eerbewyse == In Augustus 1950 hou die Afrikaanse Skrywerskring ’n huldigingsplegtigheid vir Van den Heever. Grey Kollege ken in 1953 ’n eremedalje as oudleerling tydens die skool se jaarlikse prysuitdeling aan hom toe. Agt maande na sy dood reël die Afrikaanse Skrywerskring ’n huldigingsprogram op sy verjaardag op 27 Februarie 1958 en word ’n bronsplaat as huldeblyk op sy graf onthul. Ook postuum onthul die burgemeester van Johannesburg, Pieter Roos, in 1964 ’n gedenkplaat tot sy eer by sy eertydse woning, Maupertius in Westcliffe. Die [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]] (NALN) hou in 2002, honderd jaar na sy geboorte, ’n huldigingsjaar wat ’n kranslegging op die terrein van die destydse Norvalspont konsentrasiekamp ingesluit het. ’n Bustoer op sy Vrystaatse spore word ook gehou en tydens die ''Volksblad''-kunstefees is daar ’n aanbieding van sy werk. Die April 2003 uitgawe van ''Literator'' bevat ’n omvattende oorsig oor sy werk. Van sy werk word in Duits, Engels en Nederlands vertaal. Sy werk dien ook as inspirasie vir verskeie meesters- en doktorsgrade, insluitende ''Realisme en romantiek in die prosawerk van C.M. van den Heever; ’n kritiese stylondersoek'', waarmee Lucia Minnaar aan die Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys promoveer. C. M. van den Heever publiseer 'n omvangryke oeuvre, waaronder romans, gedigte, essays, asook 'n uitmuntende biografie oor generaal [[J.B.M. Hertzog]]. Sy bekendste romans is ''Somer'' en ''Laat vrugte''; vir laasgenoemde ontvang hy die [[Hertzogprys]] vir prosa in [[1942]]. == Publikasies == Werke wat uit sy pen verskyn sluit in:<ref>Digitale Bibliotheek voor Nederlandse Letteren: http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=heev001</ref><ref>Springbokboeke: http://www.springbokboeke.co.za/html/c_m__van_den_heever.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161111193652/http://www.springbokboeke.co.za/html/c_m__van_den_heever.html |date=11 November 2016 }}</ref> {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |1926 |''Stemmingsure'' |- |1927 |''Op die plaas'' |- |1928 |''Die nuwe boord'' |- | |''Langs die grootpad'' |- |1930 |''Droogte'' |- |1932 |''Deining'' |- | |''Simson'' |- | |''Die digter Totius: Sy betekenis vir die Afrikaanse letterkunde'' |- |1933 |''Groei'' |- |1934 |''Vuurvlieg en sterre'' |- | |''Oorsig van die Nederlandse letterkunde'' (saam met Abel Coetzee) |- | |''The achievement of Afrikaans'' (saam met T.J. Haarhoff) |- |1935 |''[[Die Afrikaanse gedagte]]'' |- | |''Somer'' |- |1937 |''Kromburg'' |- |1938 |''Aardse vlam'' |- | |''Kruispad'' |- |1939 |''Laat vrugte'' |- |1941 |''Die stryd om ewewig'' |- | |''Gister'' |- |1942 |''Nooit!'' |- | |''Van aangesig tot aangesig'' |- |1943 |''Generaal J.B.M. Hertzog'' |- |1944 |''Anderkant die berge'' |- |1945 |''Kringloop van die winde'' |- | |''Versamelde gedigte'' |- |1946 |''Woestynsand dek die spore'' |- |1947 |''Mens en woord'' |- |1948 |''Die held'' |- |1949 |''Marthinus se roem'' |- |1950 |''Verhalende gedigte'' |- |1951 |''Jeug'' |- | |''Die laaste baken'' |- |1952 |''Vannag kom die ryp'' |- |1953 |''Dirk se oorwinning'' |- |1954 |''Delwer en sif'' |- | |''Swaard van die oomblik'' |- |1955 |''Honderd sonnette'' |- |1956 |''Beelde in die stroom'' |- |1957 |''Versamelde werke: Deel I-VIII'' |- |1971 |''Sewentien verhale van C.M. van den Heever'' (saamgestel deur A.P. Grové) |- |1983 |''Daiel se afskeid'' |- | |''Vyand'' |- | !Samesteller en redakteur |- |1933 |''Bloemlesing uit die gedigte van Guido Gezelle'' |- |1945 |''Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner'' (saam met P. de V. Pienaar) |- | |''Bloemlesing uit die gedigte van Joost van den Vondel'' |- |1946 |''Bloemlesing uit die gedigte van P.C. Hooft'' |- |1948 |''Bloemlesing uit die gedigte van Jan F.E. Celliers'' (saam met P.J. Nienaber) |- |1949 |''Keur uit die gedigte van Totius'' |- |1952 |''My jeugland'' |- |1954 |''Uitgesoekte gedigte van Malherbe'' |} == Bronnelys == === Boeke === * Afrikaanse Pers-Boekhandel. ''Flitse''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Tweede uitgawe. Eerste druk, 1965. * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede.'' Nasou Beperk. Derde hersiene uitgawe. Tweede druk. Elsiesrivier, 1964. * Antonissen, Rob''. Kern en tooi.'' Nasou Beperk. Eerste uitgawe. Eerste druk. Elsiesrivier, 1963. * APB-Komitee vir Skoolboeke. ''Die junior digbundel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Sesde druk, 1963. * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) ''Voorspraak''. Tafelberg-Uitgewers Beperk. Kaapstad. Eerste uitgawe. Tiende druk, 1994. * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. ''Skrywers en rigtings''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria. Eerste uitgawe, 1952. * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990''. Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1992. * Botha, Elize. ''Afrikaanse essayiste''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Vyfde druk, 1975. * Botha, Elize. ''Prosakroniek.'' Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad. Eerste uitgawe, 1987. * Brink, André P. ''Vertelkunde''. Academica. Pretoria en Kaapstad. Eerste uitgawe, 1987. * Buning, Tj. ''Uit ons digkuns''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria. Nuwe omgewerkte druk, 1960. * Cloete, T.T. ''Faune''. Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe. Derde druk, 1971. * Coetzee, Abel. C.M. van den Heever: ''Die wese van sy kuns''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria, 1936. * Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis.'' Nasou Beperk. Kaapstad. Elfde druk, 1970. * Dekker, G. ''Causerie en kritiek''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria. Eerste druk, 1934. * Dekker, G. ''Oordeel en besinning''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste druk, 1964. * De Vries, Abraham H. ''Kortom''. Academica. Pretoria, Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe, 1983. * De Vries, Abraham H. ''Kortom 2''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1989. * Du Plooy, Heilna. ''C.M. van den Heever (1902–1957)'' in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2''. J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 1999. * Grobler, Hilda. ''Halfeeu.'' Blokboeke 33. Academica. Pretoria en Kaapstad. Eerste uitgawe, 1980. * Grové, A.P. ''Die duister digter.'' Universiteitspers. Natal, Pietermaritzburg en Durban, 1949. * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk. Vyfde uitgawe. Eerste druk, 1988. * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1''. Academica. Pretoria en Kaapstad. Tweede druk, 1984. * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica. Pretoria, Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1983. * Kannemeyer, J.C. ''Verse vir die vraestel.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk. Eerste uitgawe, 1998. * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 2005. * Krige, Uys (red.) ''Afrikaanse versameling''. A.A.M. Stols Uitgevers-maatschappij. Maastricht. Eerste uitgawe, 1937. * Kritzinger, M.S.B. ''Ons jongste letterkunde.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria. Tweede druk, 1940. * Lategan, F.V. ''Kernbeeld van die Afrikaanse kortverhaal''. Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Johannesburg, 1961. * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde''. Academica. Pretoria en Kaapstad. Vierde uitgawe. Eerste druk, 1973. * Malherbe, F.E.J. ''Aspekte van Afrikaanse literatuur.'' Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth. Eerste uitgawe, 1940. * Nasionale Pers Beperk. ''Ons skrywers en hul werke: ’n Plate-album''. Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, 1936. * Nienaber, P.J. en Lategan, F.V. ''Afrikaanse natuurpoësie''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Derde druk, 1952. * Nienaber, P.J. (samesteller) ''Digters en digkuns''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Derde druk, 1954. * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) ''Digters en digkuns''. Perskor-Uitgewers. Kaapstad. Vyfde uitgawe. Sewende druk, 2007. * Nienaber, P.J. ''Gedenkboek C.M. van den Heever 1902–1957''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1959. * Nienaber, P.J. ''Die Hertzogprys Vyftig Jaar.'' Nasionale Boekhandel. Kaapstad. Eerste uitgawe, 1965. * Nienaber, P.J. ''Hier is ons skrywers!'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Eerste uitgawe, 1949. * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Tweede hersiene uitgawe, 1963. * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Derde hersiene uitgawe, 1969. * Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. ''Uit ons letterkunde.'' Afrikaanse Pers- Boekhandel. Sewende druk, 1968. * Opperman, D.J. ''Junior verseboek.'' Nasionale Boekhandel Beperk. Kaapstad. Agste druk, 1960. * Opperman, D.J. ''Wiggelstok''. Nasionale Boekhandel Beperk. Kaapstad. Eerste uitgawe, 1959. * Pheiffer, R.H. ''Woordpaljas.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Johannesburg. Derde uitgawe. Derde druk, 1993. * Pienaar, E.C. ''Taal en poësie van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging''. Nasionale Pers Beperk. Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein. Vierde vermeerderde druk, 1931. * Schoonees, P.C. ''Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging.'' J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch- Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co, Kaapstad 1939 (derde druk). * Schoonees, P.C. ''Tien jaar prosa.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg, 1950. * Smuts, J.P. ''Karakterisering in die Afrikaanse roman''. Hollandsch Afrikaansche Uitgevers Maatschappij. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1975. * Snyman, Henning. ''Kort keur: Abraham H. de Vries''. Reuse-Blokboek 3. Academica. Pretoria Kaapstad  en Johannesburg. Tweede druk, 1983. * Van Coller, H.P. ''Laat vrugte''. Reuse-Blokboek 20. Academica. Pretoria en Kaapstad. Eerste uitgawe, 1987. * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe,  1998. * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2''. J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 1999. * Van Heerden, Ernst. ''C.M. van den Heever.'' in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Derde hersiene uitgawe, 1969. * Van Heerden, Ernst. ''Rekenskap''. Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad. Eerste uitgawe. Tweede druk, 1971. === Vakkundige artikels === *Botha, E. 2003. Vrouekarakters in enkele prosawerke van CM van den Heever. ''Literator.'' *Coetzee, Carli. 1997. The Afrikaans Farm Novel and Idealised Sons- CM van den Heever's Farm Novels as Narratives of the Nation. ''Alternation.'' *Du Plooy, Heilna. 2003. Spore in die sand – ’n herbeskouing van die oeuvre van CM van den Heever. ''Literator.'' *Odendaal, Bernard. 2003. Waardepeilings van die digkuns van CM van den Heever. ''Literator.'' === Tydskrifte en koerante === * Botha, Elize. ''Gedagtes oor die Groot Afrikaanse Roman.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang  28 no. 2, Junie 1988. * Cloete, T.T. ’''n Vignet vir die digter C.M. van den Heever.'' Standpunte. Nuwe reeks 16, Februarie- April 1957. * Du Randt, W.S.H. ''Die tema van bevryding in ‘Laat vrugte'.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 33 no. 3, September 1993. * Haarhoff, T.J. ''Christiaan Maurits van den Heever.'' Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse  Letterkunde te Leiden 1957–1958. * Heyns, J.D. ''’n Vergelyking tussen C.M. van den Heever se ‘Somer’ (1935) en André Letoit se ‘Somer II’ (1985)''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 29 no. 2, Mei 1991. * Hudson, C.W. ''Die gestalte in die poësie van C.M. van den Heever''. Tydskrif vir Letterkunde.  Jaargang 2 no. 1, Februarie 1964. * Klopper, Albert. ''’Om laaste te kan lag’ saamgestel deur Pirow Bekker.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 4, November 1987. * Opperman, D.J. ''C.M. van den Heever as digter.'' Standpunte, Reeks 1 no. 3 1945. * Pieterse, Henning. ''Hoogtepunte in die Afrikaanse verhaalkuns''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 29 no. 3, Augustus 1991. * Prins, M.J. ''’Halfeeu’ byeengebring deur P.G. du Plessis''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no.1, Februarie 1981. * Prins, M.J. ''’Hoogtepunte in die Afrikaanse verhaalkuns’ byeengebring deur A.P. Grové''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 24 no. 1, Februarie 1986. * Prins, M.J. ’''Laat vrugte’ van C.M. van den Heever''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 24 no. 2, Mei 1986. * Smith, M.E. ''’Om laaste kan lag’ saamgestel deur Pirow Bekker''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 2, Mei 1987. === Internet === * {{cite news |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/02/27/4/13.html |title=Van den Heevers word onthou |publisher=[[Die Burger]] (Landelik, bl. 4) |date=27 Februarie 2002 |archive-url=https://archive.is/20140719022420/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/02/27/4/13.html |archive-date=19 Julie 2014 |access-date=14 November 2016 |url-status=dead }} * {{cite news |url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1993/03/25/8/10.html |title=Zoeloe-gedig kroon van Van den Heever-oeuvre |author=Kannemeyer, J.C. |publisher=[[Beeld]] (Kalender, bl. 8) |date=25 Maart 1993 |archive-url=https://archive.is/20140719022310/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1993/03/25/8/10.html |archive-date=19 Julie 2014 |access-date=14 November 2016 |url-status=live }} * Liebenberg, Otto Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2002/03/1/7/3.html * LitNet ATKV-Skrywersalbum 25. Junie 2014: http://www.litnet.co.za/cm-van-den-heever-19021957/ * {{cite news |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2010/07/24/BJ/15/NewsBJ012-001-StoryA-BY.html |title=Die ewige Van den Heever |author=Marais, Loftus |publisher=[[Die Burger]] |archive-url=https://archive.is/20140719023736/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2010/07/24/BJ/15/NewsBJ012-001-StoryA-BY.html |archive-date=19 Julie 2014 |access-date=14 November 2016 |url-status=live }} * Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2002/02/27/2/7.html * {{cite news |url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2002/02/27/8/10.html |title=C.M. van den Heever (100) |publisher=[[Volksblad]] (bl. 8) |date=27 Februarie 2002 |archive-url=https://archive.is/20140716190246/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2002/02/27/8/10.html |archive-date=16 Julie 2014 |access-date=14 November 2016 |url-status=live }} == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Dertigers}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Van den Heever, C.M.}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1902]] [[Kategorie:Sterftes in 1957]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] n10on4r9uaxwstn8wnmswir4lzy3ohx 0 17956 2964256 2923915 2026-09-01T12:57:26Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2964256 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie bladsy handel oor die deelstaat Brandenburg, vir die stad in Brandenburg, sien [[Brandenburg an der Havel]].'' {| cellpadding="2" style="float: right; width: 307px; background: #e3e3e3; margin-left: 1em; border-spacing: 1px;" |+style="font-size:large; padding:0.5em;" | ''Land Brandenburg'' <small>([[Duits]])</small><br />''Land Brannenborg'' <small>([[Nederduits]])</small><br />''Kraj Bramborska'' <small>([[Neder-Sorbies]])</small><br />Deelstaat Brandenburg ! Landsvlag ! Landswapen |---- | align="center" bgcolor="#EFEFEF" | [[Lêer:Flag of Brandenburg.svg|150px]] | align="center" bgcolor="#FFFFFF" | [[Lêer:Brandenburg Wappen.svg|100px]] |- style="background: #ffffff;" align="center" | ([[Vlag van Brandenburg|Besonderhede]]) | ([[Wapen van Brandenburg|Besonderhede]]) |---- ! colspan="2" | Basiese gegewens |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Amptelike taal|Ampstale]]: || [[Duits]], [[Neder-Sorbies]],<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.bravors.brandenburg.de/sixcms/detail.php?gsid=land_bb_bravors_01.c.23338.de |title=Verfassung des Landes Brandenburg – Artikel 25 BbgVerf „Rechte der Sorben/Wenden |publisher=Landesregierung Brandenburg |accessdate=11 Oktober 2016 |archive-date=17 Januarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150117071007/http://www.bravors.brandenburg.de/sixcms/detail.php?gsid=land_bb_bravors_01.c.23338.de |url-status=dead }}</ref> [[Nederduits]]<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.bundesraat-nd.de/index.php?option=com_content&view=article&id=57&Itemid=65&lang=platt |title=Vertreders ut de Länner |publisher=Bundesraat för Nedderdüütsch |author=Elisabeth Berner |accessdate=11 Oktober 2016}}</ref> |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Hoofstad]]: || [[Potsdam]] |---- bgcolor="#FFFFFF" | Gestig op: || [[3 Oktober]] [[1990]] |---- bgcolor="#FFFFFF" | Nieamptelike [[volkslied]]: || ''Märkische Heide, märkischer Sand'' |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Oppervlakte]]: || 29&nbsp;654&nbsp;km²<ref>{{de}} {{cite web |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/154868/umfrage/flaeche-der-deutschen-bundeslaender/ |title=Fläche der deutschen Bundesländer im Jahr 2024 |publisher=Statistik Berlin-Brandenburg |date=Desember 2024 |accessdate=4 Maart 2026}}</ref> <small>(5de)<br />''(31 Desember 2024)''</small> |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Bevolking]]: || 2&nbsp;557&nbsp;273<ref>{{de}} {{cite web |url=https://download.statistik-berlin-brandenburg.de/c46edf062242e8da/0243b78cfcac/SB_A01-07-00_2024m12_BB.xlsx |title=Bevölkerungsstand im Land Brandenburg Dezember 2024 |publisher=Statistik Berlin-Brandenburg |date=Desember 2024 |accessdate=4 Maart 2026}}</ref> <small>(10de)<br />''(31 Desember 2024)''</small> |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Bevolkingsdigtheid]]: || 86 inwoners / km² <small>(15de)</small> |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Bruto binnelandse produk|BBP]]<br />&nbsp;- Totaal <small>(11de)</small><br />&nbsp;- % Verandering teenoor vorige jaar<br />&nbsp;- per inwoner | 2024<br />97,540&nbsp;miljard&nbsp;€<ref>{{de}} {{cite web |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/5042/umfrage/entwicklung-des-bruttoinlandsprodukts-von-brandenburg-seit-1991/ |title=Bruttoinlandsprodukt von Brandenburg von 1991 bis 2024 |publisher=Statista |date=November 2025 |accessdate=4 Maart 2026}}</ref><br />1,1% (2023)<br />38&nbsp;142&nbsp;€ |---- bgcolor="#FFFFFF" | Totale skuldlas: || 21,146&nbsp;miljard&nbsp;€<ref>{{de}} {{cite web |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/157124/umfrage/schuldenstand-der-bundeslaender-2010/ |title=Schulden der Bundesländer¹ in Deutschland am 31. März 2025 |publisher=Statista |date=31 Maart 2025 |accessdate=4 Maart 2026}}</ref><br /><small>(11de) ''(31 Maart 2025)''</small> |---- bgcolor="#FFFFFF" | Skuldlas per inwoner: || 8&nbsp;268&nbsp;€ <small>''(31 Maart 2025)''</small> |---- bgcolor="#FFFFFF" | Werkloosheidsyfer: || 6,7%<ref>{{de}} {{cite web |url=https://statistik.arbeitsagentur.de/DE/Navigation/Statistiken/Statistiken-nach-Regionen/Politische-Gebietsstruktur-Nav.html |title=Arbeitslosenquoten im Januar 2026 – Länder und Kreise |publisher=Statistik der Bundesagentur für Arbeit |date=Januarie 2026 |accessdate=4 Maart 2026}}</ref> <small>''(Januarie 2026)''</small> |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[ISO 3166-2:DE|ISO 3166-2]]: || <code>DE-BB</code> |---- bgcolor="#FFFFFF" | Amptelike webwerf: || [https://www.brandenburg.de/ www.brandenburg.de] |---- ! colspan="2" | Politiek |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Eerste minister]]: || Dietmar Woidke ([[Sosiaal-Demokratiese Party|SPD]])<br />''<small>(sedert 28 Augustus 2013)</small>'' |---- bgcolor="#FFFFFF" | President van die ''[[Landtag]]'': || Ulrike Liedtke (SPD) |---- bgcolor="#FFFFFF" | Regerende partye: || SPD en [[Christelik-Demokratiese Unie|CDU]] |---- bgcolor="#FFFFFF" | Setels in die parlement (''Landtag'')<br />(88 setels)<br /><small>(2019: 88 setels)</small>: | SPD 32 <small>(2019: 25)</small><br />[[Alternative für Deutschland|AfD]] 30 <small>(23)</small><br />CDU 12 <small>(15)</small><br />[[Bündnis Sahra Wagenknecht|BSW]] 9 <small>(–)</small><br />Onafhanklik 3 <small>(–)</small> |---- bgcolor="#FFFFFF" | Laaste verkiesing: || 22 September 2024 |---- bgcolor="#FFFFFF" | Volgende verkiesing: || September 2029 |---- align="center" bgcolor="#FFFFFF" |---- ! colspan="2" | Parlementêre verteenwoordiging |---- bgcolor="#FFFFFF" | Stemme in die Federale Raad (''Bundesrat''): || 4 (van 69) |---- ! colspan="2" | Kaart |---- bgcolor="#FFFFFF" | colspan="2" align="center" | [[Lêer:Locator map Brandenburg in Germany.svg|250px|senter]] |} '''Brandenburg''' ([[Duits]]: [ˈbʁandn̩ˌbʊʁk] {{Audio|De-Brandenburg.ogg|luister}}; [[Nederduits]]: ''Bramborg/Brannenborg''; [[Neder-Sorbies]]: ''Bramborska''), amptelik die '''Deelstaat Brandenburg''' (''Land Brandenburg'', afkorting: BB; ''Land Brannenborg''; ''Kraj Bramborska''), is 'n [[Deelstate van Duitsland|deelstaat]] in die noordooste van [[Duitsland]]. Die administratiewe [[hoofstad]] en grootste stad is [[Potsdam]]. Brandenburg grens in die ooste aan [[Pole]], in die suide aan die deelstaat [[Sakse]], in die weste aan die deelstaat [[Sakse-Anhalt]], in die uiterste weste langs 'n klein deel van die [[Elbe]] se rivierloop aan die deelstaat [[Nedersakse]] en in die noorde aan [[Mecklenburg-Voorpommere]]. Die Duitse hoofstad [[Berlyn]], wat 'n eie deelstaat vorm, word volledig deur Brandenburg omring. [[Lêer:FFH DE 3047-301 Kienhorst Köllnseen Eichheide-4.JPG|duimnael|links|Brandenburg, land van bosse: Vir elke bewoner is daar 300 bome. Die foto wys 'n [[eikeboom]]]] [[Lêer:Stechlinsee.jpg|duimnael|links|Brandenburg, land van mere: Stechlinmeer]] [[Lêer:Sternenpark Westhavelland.jpg|duimnael|links|Die ''Sternenpark Westhavelland'', in Februarie 2014 gesertifiseer deur die ''International Dark Sky Association (IDA)'' en grotendeels in die distrik Havelland sowat 70&nbsp;km wes van Berlyn geleë, word onder die donkerste streke in Duitsland gereken. Die park is vir sterrekykers net so ideaal en vry van [[ligbesoedeling]] soos afgeleë gebiede van [[Namibië]]. Byna die enigste lig is die natuurlike hemellig met 'n oppervlakhelderheid van 21,78 mag/arcsec²<ref>{{de}} [http://www.lichtverschmutzung.de/seiten/sternenparks/ ''Initiative gegen Lichtverschmutzung – Fachgruppe Dark Sky: Sternenparks in Deutschland und Europa. Besoek op 8 November 2019'']</ref>]] Brandenburg se wisselvallige geskiedenis word in historiese bronne gedokumenteer wat sowat tien eeue terugstrek. Die land se status en grense was voortdurend aan veranderinge onderworpe. So het Brandenburg aanvanklik as [[markgraaf]]skap bestaan, om later 'n keurvorstedom, die kerngebied van [[Pruise]] en een van sy provinsies en uiteindelik 'n deelstaat van die [[Duitse Demokratiese Republiek]] (DDR) te word wat reeds vyf jaar ná sy stigting in 1947 weer ontbind en in drie administratiewe distrikte – Potsdam, Frankfurt (Oder) en Cottbus – omgeskep is. Met die hereniging van Wes- en Oos-Duitsland op 3 Oktober 1990 het Brandenburg sy vorige status herwin om een van die sestien deelstate van die Federale Republiek Duitsland te word. Brandenburg is ten opsigte van sy oppervlakte die grootste van vyf nuwe oostelike deelstate wat op die gebied van die voormalige DDR gevorm is. Sy [[infrastruktuur]] is veral op Berlyn gerig, wat soos 'n eiland in die hart van Brandenburg lê. So word na Brandenburg dikwels as 'n deelstaat sonder geografiese hartland verwys.<ref>{{de}} Christiane Büchner en Jochen Franzke: ''Das Land Brandenburg. Kleine politische Landeskunde''. 5de hersiene uitgawe. Potsdam: Brandenburgische Landeszentrale für politische Bildung 2009, bl. 34</ref> Saam met Berlyn vorm Brandenburg die metropolitaanse gebied (Duits: ''Metropolregion'') Berlyn-Brandenburg en ook die welvarendste nedersettings van Brandenburg is in die omgewing van Berlyn geleë. Baie voormalige bewoners van die Duitse hoofstad het hulle hier in die landelike groen gordel gevestig. Die periferie van Brandenburg word deur yl bevolkte gebiede gekenmerk, wat veral op die landbou steun, soos [[Prignitz]], [[Fläming]], [[Spreewald]], [[Oderbruch]] of [[Uckermark]]. In die omgewing van die stad [[Cottbus]] in die suidooste lê uitgestrekte dagboumyngebiede, waar groot hoeveelhede [[bruinkool]] vir die termiese kragsentrales van die gebied ontgin word. Op die oog af is Brandenburg met meer as 3&nbsp;000 mere en sowat 33&nbsp;000 kilometer se rivierlope een van die waterrykste deelstate van Duitsland. Maar ondanks hierdie groot hoeveelhede oppervlakwater is daar 'n tekort aan grondwater en die gebied ontvang in vergelyking met ander deelstate 'n lae reënval. Brandenburg is bowendien 'n sanderige streek waar die grond sonder aangepaste landboumetodes meestal te arm is vir intensiewe boerdery. == Etimologie == [[Lêer:Burgwall Brandenburg.jpg|duimnael|links|Rekonstruksie van die Brandenburg as 'n Slawiese kasteelmuur, ca. 1100]] Die deelstaat Brandenburg het sy naam te danke aan die [[Brandenburg an der Havel|gelyknamige stad]]. Die eerste skriftelike verwysing na die naam Brandenburg dateer uit die Bisdom Brandenburg se stigtingsakte. Dit beskryf die stigting van die bisdom in de ''civitate Brendanburg''. Dit dateer uit die jaar 948, waaroor historici egter oneens is. Die eerste verwysing dateer uit die kronieke van [[Widukind van Corvey]] uit die jaar 967. Dit beskryf die verowering van die ''Brennaburg''.<ref>{{de}} ''Chronik der Stadt Brandenburg.'' hrsg. vom Arbeitskreis Stadtgeschichte im Brandenburgischen Kulturbund e.&nbsp;V., B. Neddermeyer, Berlyn 2003, {{ISBN|3-933254-40-X}}.</ref> Die naam kan die volgende moontlike oorspronge hê: óf 'n [[Slawiese tale|Slawiese]] herkoms van die naam uit ''bran'', "moeras" óf 'n [[Germaanse tale|Germaanse]] herkoms uit ''branda'', "brand". 'n Afleiding van die [[heilige]] [[Brendanus die Navigator]] se naam is weens die in Brandenburg ontbrekende kultus rondom hom onwaarskynlik. Dié naam kon egter tydens die [[Karolingers]] se tydperk rondom die Frankonisering van plekname uit die Wes-Frankiese gebied oordra gewees het en dus sy oorsprong in 'n heiligekultus op 'n ander plek gehad het. Meer onlangse interpretasiepogings maak staat op 'n woord met 'n [[Indo-Europese tale|Indo-Europese]] oorsprong: ''*brendh'' vir "swel". In hierdie geval is die interpretasie gebaseer op 'n waterliggaam met die [[agtervoegsel]] ''-burg'' vir "[[kasteel]]".<ref>{{de}} ''1050 Jahre Brandenburg'', hrsg. von Domstift und Historischer Verein Brandenburg (Havel), bl.&nbsp;21.</ref> Die naam ''Brennabor'' is heel waarskynlik fiktief. Die [[Boheme|Boheemse]] [[Jesuïet]]epriester [[Bohuslav Balbín|Bohuslaus Balbinus]] het in 1677 die plekname van die vroeëre Slawiese nedersettingsgebiede probeer rekonstrueer om hul Slawiese herkoms te bewys: "Brandenburg is destyds deur die Slawe: "Branny Bor", d.w.s. ''silvae custodia'', wag van die bos, genoem.<ref name="OT">{{de}} Otto Tschirch: ''Geschichte der Chur- und Hauptstadt Brandenburg an der Havel.'' 2 Bände. Buch- und Kunstdruckerei J. Wiesike, Brandenburg (Havel) 1928.</ref><ref>{{la}} Bohuslaus Balbinus: ''epitomae historica rerum Bohemicarum''. Lib. I, Praag 1677, bl.&nbsp;23.</ref><ref>{{de}} Otto Tschirch: ''Im Schutze des Rolands – Kulturgeschichtliche Streifzüge durch Alt-Brandenburg.'' 2. Auflage. J. Wiesike, Brandenburg an der Havel 1938.</ref> Om etnies-politieke redes het die Boheemse [[Slawiërs]] die ongewilde Duitse "burg" met die Slawiese, soortgelyk klinkende, maar nie gedokumenteerde "bor" vervang. Weens die "Burg" in die pleknaam kan met sekerheid aanvaar word dat die Slawiese inwoners van Brandenburg na hul kasteelmuur met 'n ander naam verwys het, maar die presiese naam is onbekend. Die fiktiewe "Brennabor" het slegs in gebruik gebly weens die gelyknamige maatskappy Brennabor wat van 1892 af in die stad Brandenburg an der Havel met groot sukses sy fietse onder hierdie naam vervaardig het. == Geografie == [[Lêer:Spreewald 4.jpg|duimnael|links|Landskapstoneel in die [[Unesco]]-biosfeerreservaat Spreewald]] [[Lêer:Nebel am Morgen.jpg|duimnael|Oggendmis in die biosfeerreservaat ''Flusslandschaft Elbe-Brandenburg'']] [[Lêer:Kuestrin Kietz Oder.jpg|duimnael|Grenslandskap [[Oderbruch]]: Uitsig oor die Oderrivier, met die vroeëre Poolse vesting in Kostrzyn nad Odrą op die agtergrond]] Brandenburg lê in die Noord-Duitse Laagvlakte. Sy reliëf word deur twee heuwelreekse en twee laagtes oorheers. Die laagtes is riviervalleie, wat aan sy kante deur moerasgebiede begrens word. Hulle is meestal drooggelê en het vroeër groot hoeveelhede turf opgelewer. Die riviervalleie word in die plaaslike Duitse vakterminologie ''Bruch'' of ''Luch'' genoem. Die noordelike Brandenburg beslaan net klein dele van die Mecklenburgse Mereplato se Noordelike of Baltiese Heuwelreeks. Die heuwelreeks in die suide loop oor 'n lengte van 230 kilometer van die [[Lausitz]]er Hoogtes (of meer presies die Sorause Sandberge) in die ooste oor Triebel en Spremberg, Calau in die noordweste en tot by die kaal en dorre [[Fläming]] – 'n streek wat sy naam aan [[Vlaandere|Vlaamse]] setlaars te danke het wat hulle hier in die [[Middeleeue]] gevestig het. Die suidelike laagte lê teen die noordelike rand van die heuwelreeks, met die [[Spreewald]] as sy vernaamste landskap. Die noordelike laagte lê teen die voet van die Baltiese Heuwelreeks en word oorheers deur die riviervalleie van die Netze- en Warthebruch, die [[Oderbruch]], die Finowvallei, die Havellandse Luch en die Elberiviervallei. Tussen die twee laagtes lê 'n plato, wat vanaf die gebied van die Poolse stad Posen ([[Poznań]]) in die ooste in westelike rigting na Brandenburg loop. Sy vernaamste Brandenburgse landskappe is die Sternbergse Land, die Spreeplato en Middelmark. 'n Aantal laagtes deursny die plato vanuit die suidooste in 'n noordwestelike rigting, soos byvoorbeeld die Faule Obravlakte en die Havelvallei. Die gebied word deur 'n aantal heuwels en heuwelreekse gekenmerk, waaronder die Semmelberg naby Bad Freienwalde op 'n hoogte van 157 meter bo seevlak, die Müggelberge in Berlyn-Köpenick (120 meter), die Havelberge 97 meter) en die Rauensche Berge naby Fürstenwalde (112 tot 152 meter). Die hoogste bergpieke in Brandenburg is die Heidehoogte (Duits: ''Heidehöhe'') naby die grens van die deelstaat Sakse in die suide en die Hagelberg naby Belzig in Fläming op 'n hoogte van 201 meter. Die plato word oorwegend deur sanderige grond en uitgestrekte gebiede met dennebome en heide as die belangrikste flora gekenmerk. Ondanks sy dorre voorkoms is die grond orals deurmeng met leem en danksy aangepaste verbouingsmetodes geskik vir [[landbou]]. Meer as 3&nbsp;000 mere en sowat 33&nbsp;000 kilometer se rivierlope en kanale maak van Brandenburg die waterrykste deelstaat van Duitsland. Nogtans word die land deur 'n tekort aan grondwater geknel. Die meeste groot mere en riviere word deur middel van kanale met mekaar verbind. == Klimaat == [[Lêer:2009-06-21-niederfinow-by-RalfR-3.jpg|duimnael|Wolke bring somerreën<br /><small>Niederfinow, Barnim-distrik</small>]] Brandenburg is in die oorgangsgebied tussen die maritieme klimaatsone van [[Wes-Europa]] en die kontinentale klimaat van [[Oos-Europa]] geleë en het sodoende 'n gematigde kontinentale klimaat met betreklik warm [[somer]]s en soms koue [[winter]]s. Weens die relatief klein hoogteverskille van die terrein is temperatuurverskille tussen die verskillende landsdele beperk tot bepaalde weersituasies. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur wissel tussen 7 en 10&nbsp;°C. Januarie is gewoonlik die koudste maand van die jaar, met 'n gemiddelde van -1&nbsp;°C in die oostelike Brandenburg. Afhangende van die weersomstandighede kan die uiterstes in Januarie tussen -30&nbsp;°C en +15&nbsp;°C wees. Julie is gewoonlik die warmste maand met 'n gemiddelde [[reën]]val van 34 millimeter en 'n gemiddelde temperatuur van 18&nbsp;°C. Brandenburg behoort met 'n gemiddelde jaarlikse reënval van minder as 600 millimeter, wat hoofsaaklik in die somermaande aangeteken word, tot die droogste gebiede in Duitsland en Europa en word gedurende langer droë fases gereeld deur bosbrande bedreig. Net in enkele streke soos die Prignitz in die noordweste en in hoër geleë gebiede soos die Hohe Fläming en die Hohe Barnim word meer as 600&nbsp;mm reënval aangeteken. Die deelstaat het 'n gemiddelde 1&nbsp;600 sonskynure per jaar. Dit maak van Brandenburg een van die sonnigste Duitse deelstate. In 2018 was Brandenburg en Berlyn die warmste van Duitsland se sestien deelstate. Die gemiddelde temperatuur in die somermaande tussen Junie en Augustus was in Brandenburg 20,3&nbsp;°C (in vergelyking met 'n gemiddeld van 19,3&nbsp;°C vir die hele Duitsland).<ref>{{de}} [https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2018/08/wetter-bilanz-deutscher-wetterdienst-sommer-2018-berlin-brandenb.html ''rbb24.de, 30 Augustus 2018: Berlin und Brandenburg sind die heißesten Bundesländer. Besoek op 14 Oktober 2018''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190727012334/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2018/08/wetter-bilanz-deutscher-wetterdienst-sommer-2018-berlin-brandenb.html |date=27 Julie 2019}}</ref> Die deelstaat het in 2018 ook een van sy droogste somers en najare beleef. == Geskiedenis == === Vroeë geskiedenis === [[Lêer:SpreewaldLehde.jpg|duimnael|links|Skuite is nog steeds 'n belangrike vervoermiddel in die waterryke [[Spreewald]]]] [[Lêer:Raddusch 07-2017 img01.jpg|duimnael|'n Gerekonstrueerde [[Slawiërs|Slawiese]] vesting in Raddusch, distrik Oberspreewald-Lausitz]] [[Lêer:Acprussiamap2.gif|duimnael|Die groei van Brandenburg-Pruise tussen 1600 en 1795]] Die [[Mark Brandenburg]] is 'n historiese landskap in die huidige ooste van Duitsland en die huidige weste van Pole. Die Duitse term ''Mark'' verwys na die gebied se rol as 'n grensland van die voormalige [[Heilige Romeinse Ryk]] van die Duitse Nasie. In geografiese opsig het die gebied groot dele van die huidige deelstaat Brandenburg, Berlyn, die landskap Altmark wes van die Elberivier (in die noorde van die huidige deelstaat Sakse-Anhalt) en [[Neumark]] oos van die [[Oder]]rivier (wat tans deel uitmaak van die Poolse [[woiwodskap]]pe [[Woiwodskap Lebus|Lebus]] en [[Woiwodskap Wes-Pommere|Wes-Pommere]]) beslaan. Dele van die huidige Brandenburg soos Neder-Lausitz in die suide het vroeër nie by die Mark Brandenburg behoort nie. Na die huidige deelstaat word in die Duitse omgangstaal dikwels nog steeds as ''Mark Brandenburg'' of kort ''[die] Mark'' verwys. === Brandenburg se begin === {{Hoofartikel|Mark Brandenburg|Heilige Romeinse Ryk}} Die [[Germane]], wat op die gebied van die huidige Brandenburg gewoon het, het tydens die [[Volksverhuising]] in die vierde tot sesde eeu die gebied verlaat. In die 7de en 8ste eeu het [[Slawiërs]] hulle in verskeie golwe in die gebied gevestig. Aangevoer deur [[Hendrik I (Oos-Frankiese Ryk)|Hendrik I]] het gedurende winter 928/929 'n [[Oos-Frankiese Ryk|Oos-Frankiese]] leër die [[Brandenburg an der Havel|Brandenburg]] verower, sentrum van die Heveller se ryk, waarna hulle tribuut moes betaal. [[Otto I (HRR)|Otto I]] het die voorheen losse integrasie versterk en die Saksiese Oos-Mark gestig waarna in 937 vir die eerste keer verwys is. Enkele jare ná sy kroning tot [[keiser]] van die [[Heilige Romeinse Ryk]] in 962 is die Bisdomme Brandenburg, Havelberg en Meissen gestig.<ref>{{de}} Lutz Partenheimer: ''Die Entstehung der Mark Brandenburg''. Böhlau Verlag, Köln 2007, {{ISBN|978-3-412-17106-3}}, Die Unterwerfung der Heveller durch König Heinrich&nbsp;I. (928/929–936), bl. 17–24.</ref><ref name="Parten2007_25–34">{{de}} Lutz Partenheimer: ''Die Entstehung der Mark Brandenburg''. Böhlau Verlag, Köln 2007, {{ISBN|978-3-412-17106-3}}, Die feste Eingliederung der Slawen unter Kaiser Otto&nbsp;I. (936–973), bl. 25–34.</ref><ref>{{de}} Gertraut Eva Schrage: ''Brandenburgische Geschichte''. Akademie Verlag, Berlin 1995, {{ISBN|3-05-002508-5}}, Ur- und Frühgeschichte. Germanen – Slawen – Deutsche, bl. 72–184, Mark des Gero: bl. 80.</ref><ref>{{de}} Karlheinz Blaschke: ''Lexikon des Mittelalters. Band VI. Lukasbilder bis Plantagenêt''. In: Norbert Angermann bis Klaus Zernack (Hrsg.): ''Lexikon des Mittelalters''. (LexMA). 9 Bände. Deutscher Taschenbuchverlag, München 2002, {{ISBN|3-423-59057-2}}, Meißen. II. Bistum, bl. 478–479.</ref> In 965 is die Oos-Mark verdeel. Die suide met onder andere die [[Mark Lausitz]] (die latere Opper-[[Lausitz]]) het onder Duitse heerskappy gebly. In die Noord-Mark is dit egter met die Slawiese opstand in 983 beëindig. Ondanks herhaaldelike veroweringpogings is hier die Duitse Ooskolonisasie en Kerstening vir meer as 150 jaar gekniehalter (In detail was die ontwikkeling meer gedifferensieerd). Van die 12de eeu se eerste derde af het Pommere, Pole, Silesië, Meißen, Maagdeburg, die Duitse konings en Saksiese adellike huise hier vir oorheersing geveg. Die Poolse aansprake het byvoorbeeld in 1124 met die stigting van die Bisdom Lebus gemanifesteer. Uiteindelik het 'n dinastie geseëvier wie se naam van die Aschersleben-kasteel ontleen is.<ref name="Parten2007_25–34" /><ref>{{de}} Lutz Partenheimer: ''Die Entstehung der Mark Brandenburg''. Böhlau Verlag, Köln 2007, {{ISBN|978-3-412-17106-3}}, Der Wendenaufstand des Jahres 983 und die Versuche zur Rückeroberung der Brandenburg, bl. 35–44.</ref><ref>{{de}} Lutz Partenheimer: ''Die Entstehung der Mark Brandenburg''. Böhlau Verlag, Köln 2007, {{ISBN|978-3-412-17106-3}}, Der Brandenburger Raum von der Einstellung der sächsischen Rückeroberungsversuche bis zu ihrer Wiederaufnahme (um 1000 bis Anfang des 12. Jahrhunderts), bl. 45–51.</ref><ref name="BbgGesch_85–168">{{de}} Helmut Assing: ''Brandenburgische Geschichte''. Akademie Verlag, Berlin 1995, {{ISBN|3-05-002508-5}}, Die Landesherrschaft der Askanier, Wittelsbacher und Luxemburger (Mitte des 12. bis Anfang des 15. Jahrhunderts), bl. 85–168.</ref><ref>{{de}} Heinz Teichmann: ''Von Lebus nach Fürstenwalde. Kurze Geschichte des mittelalterlichen Bistums Lebus (1124–1555/98)''. St. Benno Buch- und Zeitschriftenverlag, Leipzig 1991, {{ISBN|3-7462-0532-8}}, I. Bistum und Land Lebus zur Zeit der polnischen Herrschaft (bis etwa 1250). 1. Wie es zur Bistumsgründung kam, bl. 15–18.</ref><ref>{{de}} Lutz Partenheimer: ''Die Entstehung der Mark Brandenburg''. Böhlau Verlag, Köln 2007, {{ISBN|978-3-412-17106-3}}, Die frühen Askanier und die ersten Schritte zur Rückgewinnung des Hevellergebiets und Wiedererrichtung des Bistums Brandenburg. Ursprung und Name des Hauses Askanien-Anhalt, bl. 53–56.</ref> [[Albrecht I van Brandenburg|Albrecht die Beer]] uit die Huis van [[Askaniër]] het noue bande met Pribislaf aangeknoop. Die Hevellervors is in 1150 sonder nakomelinge oorlede. Albrecht I het sy gebied geërf en sodoende die Brandenburg redelik vreedsaam oorgeneem. [[Jaxa van Köpenick|Jaxa]], moontlik die prins van die Sprewane wat onder Poolse gesag was, het homself as 'n familielid van Pribislaf as onterf beskou. In die lente van 1157 is die kasteelpoort vir hom oopgemaak deur omkopery en hy het saam met 'n Poolse leër ingetrek. Albrecht kon die kasteel, met hulp deur onder andere Saksiese adellikes en die Maagdeburgse aartsbiskop [[Wichmann van Seeburg|Wichmann]], op 11 Junie 1157 herower. Hierdie datum word algemeen as die stigtingsdag van die Mark Brandenburg beskou.<ref>{{de}} Lutz Partenheimer: ''Die Entstehung der Mark Brandenburg''. Böhlau Verlag, Köln 2007, {{ISBN|978-3-412-17106-3}}, Die Übernahme des Hevellerfürstentums durch Albrecht den Bären und die „Gründung“ der Mark Brandenburg, bl. 65–76, hier bl. 66–68, 72–76.</ref> [[Lêer:Chorin Monastery 07.jpg|duimnael|Die Chorin-klooster, gestig in 1258]] Tydens hul geleidelike uitbreiding van hul soewereiniteit en gebied kon die Askaniërs hul mededingers óf verdring óf betrek. Hul ryksvrye posisies het min of meer slegs die Heerskappy Ruppin asook die drie Prinsbisdomme Brandenburg, Havelberg en Lebus beskerm. Die Slawiërs is deels hervestig, onder ander by die Chorin-klooster se stigting. Oor die algemeen was hulle tydens die staatsuitbreiding gelykgestel. Aan die einde van die 12de eeu het met die [[Keurvors]]waardigheid die Markgrawe van Brandenburg se politieke belangrikheid gegroei. Hulle het van 1302/1304 ook gesag uitgeoefen oor die Mark Lausitz. In 1320 het die Askaniërs se Brandenburgse lyn uitgesterf.<ref>{{de}} Lutz Partenheimer: ''Die Entstehung der Mark Brandenburg''. Böhlau Verlag, Köln 2007, {{ISBN|978-3-412-17106-3}}, Ausblick auf die weitere Entwicklung der Mark Brandenburg und der Askanier. Der Ausbau der jungen Mark Brandenburg, bl. 78–81.</ref><ref name="Mark2_161–175">{{de}} Johannes Schultze: ''Die Mark Brandenburg. Zweiter Band''. 4. Auflage, Duncker & Humblot, Berlin 2011, {{ISBN|978-3-428-13480-9}}, II. Die Mark unter dem Hause Luxemburg. 1. Kaiser Karl&nbsp;IV. (1373–1378), bl. 161–175, hier bl. 161–162.</ref><ref>{{de}} Christian Gahlbeck, Gertraud Eva Schrage: Chorin. Zisterzienser. In: Heinz-Dieter Heimann, Klaus Neitmann, Winfried Schich und Weitere (Hrsg.): ''Brandenburgisches Klosterbuch. Handbuch der Klöster, Stifte und Kommenden bis zur Mitte des 16. Jahrhunderts. Band I und II'' (= Klaus Neitmann im Auftrag Brandenburgische Historische Kommission und in Verbindung Brandenburgisches Landeshauptarchiv [Hrsg.]: ''Brandenburgische Historische Studien''. Band 14). Be.Bra Wissenschaft Verlag, Berlin 2007, {{ISBN|978-3-937233-26-0}}, 2. Geschichtlicher Abriß. 2.1 Kloster- bzw. Stiftsgeschichte, S. 329–333, hier bl. 330.</ref><ref name="BbgGesch_85–168" /><ref>{{de}} Johannes Schultze: ''Die Mark Brandenburg. Erster Band''. 4. Auflage, Duncker & Humblot, Berlin 2011, {{ISBN|978-3-428-13480-9}}, 18. Otto&nbsp;IV. und Hermann (1300–1308), bl. 198–205, Mark Lausitz: bl. 199–200.</ref> [[Huis van Wittelsbach|Wittelsbach]] en [[Huis van Luxemburg|Luxemburg]] se huismagsbeleid het steeds die twee [[Mark (gewes)|marke]] se geskiedenis met mekaar verbind. Vanuit die Mark Brandenburg se oogpunt was die tydperk onder die Huise van Wittelsbach (1323–1373) en Luxemburg (1373–1415) 'n fase van taamlik swak heersers. Slegs die kort stabiele tydperk onder [[Karel IV (HRR)|Karl IV]] het uitgeblink. Onder sy bewind is eers die Mark Lausitz (1370) en daarna die Mark Brandenburg (1374) by die Boheemse Kroon se landerye gevoeg.<ref name="BbgGesch_85–168" /><ref>{{de}} Marek Wejwoda: Spielball mächtiger Nachbarn. „Die Lausitzen“ im 14. Jahrhundert. In: Heinz-Dieter Heimann, Klaus Neitmann, Uwe Tresp (Hrsg.): Die Nieder- und Oberlausitz – Konturen einer Integrationslandschaft. Band I: Mittelalter (= Die Nieder- und Oberlausitz – Konturen einer Integrationslandschaft). 3 Bände, Lukas Verlag für Kunst- und Geistesgeschichte, Berlin 2013, {{ISBN|978-3-86732-160-0}}, bl. 191–203, hier bl. 192–194.</ref><ref name="Mark2_161–175" /> Van 1411 en uiteindelik van 1415 was die Mark Brandenburg onder gesag van die [[Huis van Hohenzollern|Hohenzollern]]. Hulle het die land suksesvol gepasifiseer en die sentrale mag se gesag herstel. Die Mark Brandenburg, wat deur die [[Dertigjarige Oorlog]] verwoes en verarm is, is van 1640 af geleidelik deur [[Frederik Willem I van Brandenburg|Frederik Willem I]] herbou. Die Swede se inval in 1674/1675 het dit vir 'n rukkie onderbreek. Die Groot Keurvoers en generaal [[Georg van Derfflinger]] het egter beslissende oorwinnings behaal tydens die veldslae by Rathenow, Nauen en veral by Fehrbellin. Brandenburg het van 1648 af 'n aanhoudende opswaai beleef, ook ondersteun deur 'n sterk Brandenburgse leër. Die land het in die 17de eeu noue en samewerkende betrekkinge met sy suidelike buurland, die [[Keurvorstedom Sakse]], gehandhaaf. === Pruise (1701–1933) === {{Hoofartikel|Koninkryk Pruise|Duitse Keiserryk|Republiek van Weimar}} [[Lêer:German Empire - Prussia - Brandenburg (1871).svg|duimnael|Die Brandenburg-provinsie in die [[Duitse Keiserryk]] (1871–1918)]] Van 1701 tot 1946 was die Mark Brandenburg se politieke geskiedenis onlosbaar verbonde met die staat [[Pruise]]. In 1701 het keurvors [[Frederik I van Pruisen|Frederik I van Brandenburg]] homself tot koning in Pruise gekroon. Deur dié rangverhoging van die keurvors is aanvanklik slegs die name van staatsinstellings soos leër, ambassadeurs en owerhede verander van "Keurvorstelik-Brandenburgs" na "Koninklik-Pruisies". Die sentrale provinsie Mark Brandenburg se belangrikheid met die residensiële landskap rondom [[Berlyn]] en [[Potsdam]] het mog meer toegeneem, toe Brandenburg-Pruise in 'n sentrale, absolutistiese staat met politieke ambisies in beide Duitsland en Europa ontwikkel het. Onder koning Frederik I se bewind van 1688 tot 1713 het die Mark se bevolking met sowat een derde toegeneem op meer as 730&nbsp;000 in 1713. Die aantal stede het gegroei na 120. Daarbenewens het die stede [[Brandenburg an der Havel]] en [[Frankfurt (Oder)]] elkeen 'n bevolking van 10&nbsp;000 bereik. Tydens die [[Sewejarige Oorlog]] van 1756 tot 1763 was die Mark weer 'n oorlogsterrein. [[Oostenryk]]se en [[Russiese Ryk|Russiese]] troepe het herhaaldelik die Mark binnegedring en Berlyn tydelik beset. [[Frederik II van Pruise|Frederik II]] het hom tydens die tweede helfte van sy bewind toegespits op die heropbou en ontwikkeling van die Mark. In die Rhingebied, langs die [[Dosse]] en [[Netze]] het hy dreineringslote laat bou en die Plauer- en [[Finowkanaal]] as verbindings tussen Elbe en Oder laat grawe. Die Brandenburgse moeras is omskep in vaste grond en migrante uit Boheme en Veterane kon hulle daarop vestig. Van 1770 tot 1786 is in Kurmark en [[Neumark]] 412 dorpe gestig en 124&nbsp;720 koloniste het 'n nuwe tuiste gevind. Onder andere is in die [[Oderbruch]] 50 dorpe gestig. In historiese opsig het Brandenburg saam met Berlyn (wat deel was van Brandenburg) die hartland van Brandenburg-Pruise gevorm. In die Pruisiese administratiewe hervormings ná die [[Kongres van Wene]] in 1815 is die Brandenburg-provinsie gestig, maar die [[Altmark]] was nie deel van dié provinsie nie, terwyl voorheen Saksiese gebiede in die [[Lausitz]] wél ingesluit is. Brandenburg se gebied was in hierdie tyd op sy grootste en die grootste provinsie van Pruise. As gevolg van die Wet oor die Vorming van Groot-Berlyn het die Duitse hoofstad Berlyn in 1920 'n selfstandige gebied geword en is van die destydse provinsie Brandenburg afgestig. === Nasionaal-sosialistiese bewind en Tweede Wêreldoorlog (1933–1945) === {{Hoofartikel|Nazi-Duitsland}} [[Lêer:Bundesarchiv Bild 170-379, Potsdam, Nikolaikirche (links).jpg|duimnael|Oorlogskade in Potsdam in 1945]] Die Nasionaal-sosialistiese bewind het in Brandenburg, net soos elders in die Duitse Ryk, ingrypende veranderings saamgebring. Die politieke en industriële ontwikkeling is deur die ligging van Berlyn as setel van die NS-diktatuur beïnvloed. So is talle krygstuigfabrieke, militêre installasies en konsentrasiekampe (onder meer in Sachsenhausen naby Oranienburg en in Ravensbrück naby Fürstenberg an der Havel) in Brandenburg gevestig. Militêre aanlegte het van Brandenburgse stede soos Potsdam, Frankfurt (Oder), Prenzlau en Guben nog in die laaste oorlogsmaande van 1945 belangrike teikens van [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|geallieerde]] lugaanvalle gemaak. Die Brandenburgse bevolkingsverliese in die bombardemente en militêre gevegte tussen Duitse en Sowjet-Russiese magte word op 'n halfmiljoen beraam.<ref>{{de}} [https://www.in-berlin-brandenburg.com/Brandenburg/Geschichte/Gegenwart.html ''in-berlin-Brandenburg.com: Brandenburg von der industriellen Revolution bis zur Gegenwart. Besoek op 14 Oktober 2018'']</ref> In die laaste fase van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het, ná swaar verdedigende gevegte die [[Rooi Leër]] die gebied beset en die Brandenburg-provinsie het in 1945 deel geword van die Sowjetse besettingsone, maar sonder die gebiede oorkant die [[Oder-Neiße-grenslyn]] (Neumark), wat aan [[Pole]] oorhandig (en met die Duits-Poolse Grensverdrag van die jaar 1990 het die twee lande hulle grenslyn amptelik erken) en wie se Duitse bevolking verdryf is. In herfs 1946 het die Brandenburgse parlement (Landtag) vir die eerste keer vergader. === Sowjetbesetting en Duitse Demokratiese Republiek (1949–1990) === {{Hoofartikel|Duitse Demokratiese Republiek}} [[Lêer:Deutschland Besatzungszonen 8 Jun 1947 - 22 Apr 1949 sowjetisch.svg|duimnael|links|Die Sowjetbesettingsone in Duitsland ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]]] [[Lêer:DDRBezirke-Brandenburg.png|duimnael|Die administratiewe distrikte Potsdam, Frankfurt (Oder) en Cottbus in die DDR]] Nog in die jaar 1945 is die provinsie Mark Brandenburg in die Sowjetbesettingsone (SBS) met die administratiewe distrikte Potsdam en Frankfurt (Oder) gevorm. Die eerste Brandenburgse parlement, die ''Landtag'', het vir die eerste keer in herfs 1946 vergader. Anders as die ander provinsies van die SBS het Brandenburg nie aan enige historiese tradisie van 'n eie regering of parlement aangeknoop nie, aangesien dit steeds deur die Pruisiese regering beheer is. Op 6 Februarie 1947 is die provinsie in die nuwe Land Brandenburg herstig, wat as 'n deelstaat van die toekomstige Duitse Demokratiese Republiek (DDR) gestig is.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.verfassungen.de/de/bb/brandenburg47-index.htm |title=Verfassung für die Mark Brandenburg vom 6.&nbsp;Februar 1947. |publisher=Verfassungen.de |accessdate=4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304115652/http://www.verfassungen.de/de/bb/brandenburg47-index.htm |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[Vrystaat Pruise]] is op 25 Februarie 1947 deur die Beheerraadwet 46 ontbind. Ná die ontbinding van Pruise in Julie 1947 is die provinsie hernoem in Land Brandenburg met 'n oppervlak van 27&nbsp;612 vierkante kilometer. Die meeste instellings van die land het egter reeds met die stigting van die [[Duitse Demokratiese Republiek]] (DDR) in 1949 die meeste van hulle oorspronklike funksies ingeboet. In 1952 is die Land Brandenburg as gevolg van die DDR se administratiewe hervorming ontbind en in drie distrikte (Duits: ''Bezirke'') opgedeel – Cottbus, Frankfurt (Oder) en Potsdam. Die landelike distrik Perleberg het deel geword van die administratiewe distrik Schwerin, terwyl die landelike distrikte Prenzlau en Templin by die administratiewe distrik Neubrandenburg ingelyf is. Ekonomies gesproke het die tradisionele [[landbou]]gebiede van die voormalige Mark gedurende die DDR se 40 jaar 'n ingrypende verandering ondergaan. Onder andere het die Neder-Lausitz-nywerheidsgebied ontstaan, waaronder die [[bruinkool]]kragsentrales vir energieproduksie met 'n gelyktydige uitbreiding van bruinkoolontginning suid en oos van Cottbus, waar sowat tweederdes van die DDR se brandstofproduksie gekonsentreer was. In [[Ludwigsfelde]] was daar 'n belangrike [[vragmotor]]bedryf, in [[Teltow]] elektriese nywerhede, in [[Schwedt/Oder]] [[ruolie]]- en [[papier]]nywerhede, in [[Brandenburg an der Havel]] en [[Eisenhüttenstadt]] [[staal]]aanlegte, in [[Wildau]] vervaardiging van swaar masjinerieë, in [[Rathenow]] (sedert 1801) optiese nywerhede, in [[Wittstock/Dosse]] en in [[Premnitz]] [[tekstiel]]bedrywe. === Federale Republiek Duitsland (sedert 1990) === [[Lêer:Berlin Brandenburg Airport Terminal 1 at night.jpg|duimnael|Die [[Berlyn-Brandenburg Internasionale Lughawe]] in die openingsjaar 2020]] Op 3 Oktober 1990 is die Land Brandenburg deur die samesmelting van die administratiewe distrikte Cottbus (sonder die landelike distrikte Hoyerswerda, Jessen en Weißwasser), Frankfurt (Oder) en Potsdam saam met die landelike distrikte Perleberg, Prenzlau en Templin herstig. Op 26 Oktober 1990 het die nuwe Landtag (parlement) van Brandenburg vir die eerste keer vergader. Brandenburg se susterdistrik tydens die ontwikkeling van die nuwe strukture was [[Noordryn-Wesfale]]. Die politieke ontwikkeling van die deelstaat is in die tydperk tussen 1990 en 2002 deur die eerste minister [[Manfred Stolpe]] oorheers, ondanks bewerings dat hy vroeër kontakte met die [[Stasi|Staatsveiligheidsdiens]] van die DDR sou onderhou het en onrusbarend hoë werkloosheidsyfers. In Mei 1996 het die burgers van Brandenburg in 'n [[referendum]] teen die voorgestelde vereniging met die deelstaat Berlyn gestem. Die vereiste kiesersopkoms van 25% is nie bereik nie. Op 1 Mei 2004 is in Frankfurt (Oder) die [[Europese Unie]] se uitbreiding met verteenwoordigers uit Duitsland en die buurland Pole simbolies gevier.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/europaeische-union-volksfeste-und-feuerwerke-zur-eu-erweiterung-1158009.html |title=Volksfeste und Feuerwerke zur EU-Erweiterung |publisher=Frankfurter Allgemeine Zeitung |date=1 Mei 2024 |accessdate=19 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219172010/https://www.faz.net/aktuell/politik/europaeische-union-volksfeste-und-feuerwerke-zur-eu-erweiterung-1158009.html |archive-date=19 Desember 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Met die laat vaar van ekonomiese ontwikkeling volgens die "gieterbeginsel" het die Brandenburgse deelstaatregering in 2004 befondsings begin aanpas. Slegs volhoubare nywerhede wat in hul streek reeds goed gevestig was en oor 'n groeipotensiaal beskik het, sou ondersteun word. Onder deelname van 26 stede en munisipaliteite is 15 "plaaslike groeisentras" gestig en vir elkeen die kwalifiseerende nywerheidsbevoegdhede bepaal. == Politiek == === Administratiewe verdeling === [[Lêer:Potsdam Stadtschloss 07-2017.jpg|duimnael|Die Brandenburgse deelstaatparlement of ''[[Landtag]]'' vergader in die stadskasteel van Potsdam]] Sedert 'n administratiewe hervorming in 1993 word Brandenburg in 14 landelike distrikte en vier selfregerende stede verdeel. ==== Landelike distrikte ==== [[Lêer:Brandenburg Kreise (nummeriert).svg|duimnael|Administratiewe distrikte van Brandenburg<br />Distrikte word met syfers (1–14), selfregerende stede met letters aangedui]] {| | colspan="1" | '''Die Brandenburgse distrikte en hulle hoofstede''' |---- | # [[Barnim (distrik)|Barnim]], [[Eberswalde]] (BAR) # [[Dahme-Spreewald]], [[Lübben (Spreewald)]] (LDS) # [[Elbe-Elster]], [[Herzberg (Elster)]] (EE) # [[Havelland]], [[Rathenow]] (HVL) # [[Märkisch-Oderland]], [[Seelow]] (MOL) # [[Oberhavel]], [[Oranienburg]] (OHV) # [[Oberspreewald-Lausitz]], [[Senftenberg]] (OSL) # [[Oder-Spree]], [[Beeskow]] (LOS) # [[Ostprignitz-Ruppin]], [[Neuruppin]] (OPR) # [[Potsdam-Mittelmark]], [[Bad Belzig]] (PM) # [[Prignitz (distrik)|Prignitz]], [[Perleberg]] (PR) # [[Spree-Neiße]], [[Forst (Lausitz)]] (SPN) # [[Teltow-Fläming]], [[Luckenwalde]] (TF) # [[Uckermark (distrik)|Uckermark]], [[Prenzlau]] (UM) |} ==== Selfregerende stede ==== # [[Brandenburg an der Havel]] (BRB) # [[Cottbus]] (CB) # [[Frankfurt (Oder)]] (FF) # [[Potsdam]] (P) === Landswapen en -vlag === [[Lêer:Brandenburg Wappen.svg|regs|75px|Wapen van Brandenburg]] Volgens artikel 4 van die deelstaat Brandenburg se grondwet is die Mark Brandenburgse arend teen 'n wit agtergrond die amptelike wapen van die land. Die landsvlag is rooi en wit met die landswapen in die middel. Die Brandenburgse arend en die wapen dateer uit die 12de eeu en het vir die eerste keer in die standbeeldseël van die Askaniër Otto I van Brandenburg, die seun van Albrecht I, uit die jaar 1170 verskyn. Tot by die einde van die Tweede Wêreldoorlog is 'n aantal bykomende elemente soos swaard en borsskild by die wapen gebruik. {| |- | colspan="5" | Amptelike vlagvertoning op Brandenburgse staatsgeboue: |- | [[Lêer:Flag of Europe.svg|700x80px|Vlag van Europa]] | | [[Lêer:Flag of Germany.svg|700x80px|Vlag van Duitsland]] | | [[Lêer:Flag of Brandenburg.svg|raam|700x80px|Vlag van Brandenburg]] |- | [[Vlag van Europa|Europa]] | | [[Vlag van Duitsland|Duitsland]] | | Brandenburg |} === Eerste ministers === [[Lêer:2017-03-19 Dietmar Woidke SPD Parteitag by Olaf Kosinsky-1.jpg|duimnael|upright|Die huidige eerste minister Dietmar Woidke]] Die [[eerste minister]] (Duits: ''Ministerpräsident'') is die hoof van die deelstaatsregering van Brandenburg, wat uit [[minister]]s en staatsekretarisse bestaan. Al die eerste ministers sedert 1990: * 1990–2002: [[Manfred Stolpe]] (SPD) * 2002–2013: [[Matthias Platzeck]] (SPD) * 2013–''hede'': [[Dietmar Woidke]] (SPD) === Susterstreke === Brandenburg is saam met die ander drie Oos-Duitse deelstate Berlyn, Mecklenburg-Voorpommere en Sakse, asook die vier Poolse woiwodskappe [[Woiwodskap Groot-Pole|Groot-Pole]], [[Woiwodskap Lebus|Lebus]], [[Woiwodskap Neder-Silesië|Neder-Silesië]] en [[Woiwodskap Wes-Pommere|Wes-Pommere]] aktief betrokke in die Oder-vennootskap.<ref>{{de}} {{pl}} {{cite web |url=http://www.oder-partnerschaft.eu/ |title=Oder-Partnerschaft |accessdate=10 Desember 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210055434/https://oder-partnerschaft.eu/ |archive-date=10 Desember 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://mdf.brandenburg.de/mdf/de/europa/polen-und-brandenburg/ |title=Zusammenarbeit mit Polen |publisher=Land Brandenburg |accessdate=4 Maart 2026 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {| class="wikitable" ! class="hintergrundfarbe5" colspan="4" | Susterstreke van Brandenburg<ref>{{de}} {{cite web |url=https://mdfe.brandenburg.de/mdfe/de/europa/brandenburg-international/ |title=Brandenburg International |publisher=Land Brandenburg |accessdate=4 Maart 2026 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | [[Lêer:Flag of Saitama, Saitama.svg|20px]] || [[Saitama]] || {{vlagland|Japan}} || 1999 |- | [[Lêer:Cultural flag of Île-de-France.svg|20px]] || [[Île-de-France]] || {{vlagland|Frankryk}} || 2003 |- | [[Lêer:Regiunea Centru.svg|20px|Ligging van Centru in Roemenië]] || [[Centru]] || {{vlagland|Roemenië}} || 2008 |- | [[Lêer:Hebei in China (+all claims hatched).svg|20px|Ligging van Hebei in die Volksrepubliek China]] || [[Hebei]] || {{vlagland|Volksrepubliek China}} || 2015 |- | [[Lêer:Uusimaa in Finland.svg|20px|Ligging van Uusimaa in Finland]] || [[Helsinki]]-[[Uusimaa]] || {{vlagland|Finland}} || 2024 |} == Demografie == === Huidige bevolking === [[Lêer:Einwohnerentwicklung Land Brandenburg 1955-2005.jpg|duimnael|Demografiese ontwikkeling 1955–2005]] [[Lêer:2009-09-08-chorin-04.jpg|duimnael|Die klooster Chorin naby die gelyknamige nedersetting was 'n beduidende Sistersiënser-abdy in die styl van die Noord-Duitse [[baksteengotiek]] wat in 1258 gestig is]] Die bevolking van Brandenburg het in Desember 2024 sowat 2,6 miljoen beloop en was sodoende die tiende grootste van die sestien Duitse deelstate. Met 'n bevolkingsdigtheid van 86 inwoners per km² is Brandenburg ná Mecklenburg-Voorpommere die ylste bevolkte deelstaat. Met Potsdam en Cottbus kwalifiseer twee Brandenburgse nedersettings in statistieke opsig as ''Großstädte'', dit wil sê groot stede met 'n bevolking van meer as 100&nbsp;000. Die persentasie buitelandse inwoners beloop tans 2,8 persent (teenoor slegs 0,7 persent in 1990).<ref>{{de}} [http://www.statistik.brandenburg.de/cms/detail.php/lbm1.c.223027.de ''Amt für Statistik 2011''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718204019/http://www.statistik.brandenburg.de/cms/detail.php/lbm1.c.223027.de |date=18 Julie 2011 }}</ref> Altesaam vyf persent van die Brandenburgse bevolking is onlangse immigrante of kinders van migrante (teenoor 19 persent van die totale Duitse bevolking). Die [[Sorbe|Sorbiese]] minderheid van 20&nbsp;000 mense – 'n klein Wes-Slawiese volk wat sy eie taal en kultuur bewaar het – is in enkele landelike distrikte in Suid-Brandenburg en in Cottbus saamgetrek. === Demografiese ontwikkeling === Die historiese Mark Brandenburg het geen homogene oorspronklike bevolking nie. Die Mark was 'n kolonisasiegebied waar mense van uiteenlopende Europese etniese agtergrond hulle gevestig het. Die huidige Brandenburgers of ''Märker'' is onder meer nakomelinge van [[Vlaminge]], [[Nederlanders]], [[Friese]], Frankiese en Swabiese boere, Rynlanders en Saksers wat hulle in die vroeë middeleeue hier gevestig het. Hulle is opgevolg deur Sistersiënser-monnike, Protestantse geloofsvlugtelinge uit die [[Oostenryk]]se [[Salzburg (deelstaat)|Salzburg]] en Franse [[Hugenote]]. Die laasgenoemdes was die grootste enkele groep immigrante wat nogtans vinnig geassimileer is – so was die skrywers [[Theodor Fontane]] en Willibald Alexis, die digters Friedrich de la Motte Fouquet, Adelbert von Chamisso en Gottfried Benn naas ander bekende persoonlikhede uit Brandenburg nasate van hierdie ''refugiés''.<ref>{{de}} Frauke Burian en Gisela Heller: ''Brandenburg. 12 Routen rund um Berlin''. München: Polyglott 1992, bl. 5</ref> Franse Hugenote-vlugtelinge het 'n belangrike bydrae tot die ekonomie, staatsdiens, kunslewe en wetenskappe gelewer en ook spore in die plaaslike taalgebruik gelaat. === Taal === [[Lêer:Cottbus Chóśebuz.JPG|duimnael|Tweetalige padteken in [[Cottbus]]]] Naas Hoogduits word veral Mark-Brandenburgse en Berlyn-Brandenburgse dialekte gepraat. In die grensgebied van Brandenburg met Sakse en Sakse-Anhalt speel Thuringies-Opper-Saksiese dialekte soos Anhalties 'n belangrike rol. Ander belangrike dialekte van Brandenburg word in Neder-Lausitz en [[Barnim]] gepraat. In die oostelike deel van Neder-Lausitz praat sowat 20&nbsp;000 mense [[Neder-Sorbies]], 'n [[Wes-Slawiese tale|Wes-Slawiese taal]]. Die gebied is amptelik tweetalig. Die woordeskat van die Brandenburgse dialekte is saamgestel en beskryf in die Brandenburgs-Berlynse Woordeboek (''Brandenburg-Berlinisches Wörterbuch''). === Wêreldbeskouings === Meer as driekwart van Brandenburg se inwoners is ongebonde. ==== Christendom ==== ===== Geskiedenis ===== [[Lêer:Kirche Schoenborn NL.jpg|duimnael|Gotiese dorpskerk in Schönborn, distrik Elbe-Elster]] Die bisdomme Brandenburg en Havelberg is in 948 gestig om die Christelike sendingwerk in die Mark Brandenburg te behartig. Die inheemse Slawiese bevolking het die Christelike geloof egter as die godsdiens van die veroweraars beskou en hulle teen die kerstening verset. Eers in die 12de eeu het die aantal Christene in Brandenburg danksy markgraaf Albrecht "die Beer" se kolonisasiebeleid en die gepaardgaande vestiging van groot getalle Duitse setlaars aanmerklik toegeneem. Die eerste Christelike markgrawe het naas setlaars ook die eerste geestelike ordes na die gebied genooi.<ref>{{de}} [https://web.archive.org/web/20170418222810/https://www.ekbo.de/wir/historie.html ''Evangelische Kirche Berlin-Brandenburg-Schlesische Oberlausitz: 1000 Jahre Kirche für die Menschen der Region. Besoek op 1 Mei 2015'']</ref> In 1170/71 het [[Cisterciënsers]] die eerste klooster oos van die Elberivier gestig, die Zinna-klooster naby Jüterbog. Tien jaar later het die Lehnin-klooster gevolg. In die vroeë 13de eeu het die Cisterciënser-orde steeds meer kloosters opgerig, waaronder die bekende Chorin-klooster in die huidige Barnim-distrik. Elke klooster het oor sy eie skool, omvangryke biblioteek en 'n gesofistikeerde boerdery beskik. In 1170/71 het in Brandenburg en Havelberg, wat albei setels van biskoppe was, ook domkerke ontstaan. Die laat 12de eeu was die beginpunt van 'n nuwe periode in die sakrale boukuns van Brandenburg waartydens die eerste massiewe steenkerke gebou is. Die oudste bewaarde dorpskerk in die Mark Brandenburg is in die huidige Berlynse stadsdeel Marienfelde geleë en dateer waarskynlik van 1220. ===== Protestantse Hervorming ===== [[Lêer:2013-08 View from Rathaus Spandau 01.jpg|duimnael|Die 14de eeuse St. Nikolai-kerk in Spandau (tans 'n distrik van Berlyn)]] In 1539 het die gebied van Brandenburg en Berlyn die Protestantse geloof aangeneem. Historiese kronieke noem twee datums as die begin van die Hervorming in Brandenburg. Op 14 September is die eerste amptelike Lutherse preek in die Berlynse domkerk deur Georg Buchholzer gehou. Op 1 November is in die Spandause St. Nikolai-kerk vir die eerste keer die [[Nagmaal]] volgens die Lutherse ritus in albei gedaantes (brood en wyn) gehou. Dié kerkdiens is deur keurvors Joachim II en die Brandenburgse biskop Matthias von Jagow bygewoon.<ref>{{de}} [http://reformation-mark-brandenburg.de/reformation-regional-und-lokal/chronik/ ''Verein für Berlin-Brandenburgische Kirchengeschichte: Chronik – Reformation in Brandenburg. Besoek op 16 Mei 2017''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170318173006/http://reformation-mark-brandenburg.de/reformation-regional-und-lokal/chronik/ |date=18 Maart 2017 }}</ref> [[Martin Luther]] se reformatoriese grondbeginsels het in 1540 ingang gevind in die nuwe kerkorde. In 1613 het die keurvors en kerkhoof Johann Sigismund die gereformeerde belydenis aanvaar waarop die [[Genève|Geneefse]] kerkhervormer [[Johannes Calvyn]] sy stempel afgedruk het. Anders as in dié tyd gewoonlik is van die bevolking nie verwag om die voorbeeld van die heerser te volg nie. So het die Brandenburgers verkies om aan hul Lutherse geloof vas te hou. Nogtans is daar in Brandenburg en Berlyn vervolgens ook talle gereformeerde kerkgemeentes gestig. ===== Huidige situasie ===== [[Lêer:Friedenskirche, Potsdam, North-east view 20130630 1.jpg|duimnael|Die Italiaans-geïnspireerde [[Vredeskerk (Potsdam)|Vredeskerk]] in Potsdam]] Alhoewel die Christendom die grootste religieuse wêreldbeskouing in Brandenburg is, is slegs 19,3 persent van die bevolking lede van die [[Evangeliese Kerk in Duitsland|Evangelies-Lutherse Kerk]] en verwante vrykerke, 3,2 persent is [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]]. Die meeste kerklik gebonde Brandenburgers is om historiese redes lede van die ''Evangelische Kirche Berlin-Brandenburg-Schlesische Oberlausitz''. Aangesien die grense van kerkprovinsies nie ooreenkom met dié van die huidige Duitse deelstate nie, val enkele gemeentes in die weste en suidweste van Brandenburg administratief onder die ''Evangelische Kirche in Mitteldeutschland''. Rooms-Katolieke Christene is in die aartsbisdom Berlyn georganiseer, met uitsondering van dele van Lausitz (bisdom Görlitz) en gemeentes in die suidweste (bisdom Maagdenburg). In sommige dele van Brandenburg is daar ook gemeentes van die Selfstandige Evangelies-Lutherse Kerk of Oud-Lutherse Kerk wat in administratiewe opsig deel uitmaak van die kerkdistrik Berlyn-Brandenburg. == Ekonomie == === Ekonomiese struktuur === [[Lêer:Lage Berliner Ring Metropolregion Berlin.png|duimnael|Die [[Bundesautobahn 10|Federale Snelweg A 10]] of ''Berliner Ring'']] Brandenburg was die bakermat van die moderne lugvaartbedryf, en lug- en ruimtevaarttegnologie word net soos metaal- en motorvervaardiging, die voedselbedryf, chemiese en optiese bedryf, rolprentvervaardiging en bosbou by Brandenburg se tradisionele ekonomiese sektore gereken wat almal by die globale mark aangepas is. 'n Aantal Brandenburgse ondernemings het hulself as tegnologiese leiers op die wêreldmark gevestig. Intussen speel ook innovatiewe bedrywe soos omgewings- en biotegnologie, die media-, inligtings- en kommunikasiebedryf 'n belangrike rol. Meer as driehonderd buitelandse maatskappye, waaronder die Amerikaanse koeldrankreus ''[[Coca-Cola]]'' en die Sweedse energieverskaffer ''Vattenfall'', het hulle in die deelstaat gevestig. Maatskaplike transformasie en demografiese veranderings – Brandenburg het 'n krimpende arbeidsmag binne 'n verouderende bevolking – is tans die grootste uitdagings vir die plaaslike ekonomie. Die bruto binnelandse produk (BBP) het in 2017 €69,1 miljard beloop. Brandenburg se nywerhede en dienstesektor is langs die [[Bundesautobahn 10|Federale Snelweg A 10]] (''Bundesautobahn 10'') gekonsentreer, wat Berlyn omring, en in 'n aantal nywerheidsentrums wat hoofsaaklik in die suide van die deelstaat geleë is. Naby Eisenhüttenstadt aan die Oder en Brandenburg aan die Havel is staalaanlegte opgerig. Die laasgenoemde stad beskik daarnaas oor belangrike nywerhede soos 'n drukmasjienefabriek van die ''Heidelberger Druckmaschinen AG'' en 'n ratkasfabriek van ''ZF Friedrichshafen''. Maar ook in die noorde van Brandenburg het groot nywerhede ontstaan. Voorbeelde is die [[staal]]fabrieke van Hennigsdorf en die nywerhede in Eberswalde. 'n Ander belangrike nywerheidsentrum is Schwedt aan die Oder in die noordooste van Brandenburg met 'n [[olieraffinadery]] (''PCK Raffinerie GmbH'') en twee [[papier]]fabrieke. In die res van Brandenburg is voedselverwerking, die houtbedryf en landbou die vernaamste ekonomiese sektore. In die suide van die land word [[bruinkool]] in dagboumyne ontgin wat as brandstof vir die termiese [[kragsentrale]]s van ''Vattenfall GmbH'' dien. === Ekonomiese ontwikkeling === [[Lêer:Kiesgrube Haida (Röderland) 3.jpg|duimnael|'n Klipgroef in Haida, Elbe-Elster-distrik]] Die uitvoere, wat sterk begin groei het, is tans een van die belangrikste dryfkragte agter die ekonomiese ontwikkeling van die deelstaat. Brandenburgse handelskantore is onder meer in die [[Russiese Federasie|Russiese]] hoofstad [[Moskou]], die [[Letland]]se hoofstad [[Riga]] en in die [[Verenigde Arabiese Emirate]] geopen. In 2005 het uitvoere €&nbsp;6,6 miljard (ZAR&nbsp;61,5 miljard) beloop, 'n styging van 21,6 persent teenoor dié van die vorige jaar. Sedert die jaar 1995 het uitvoere met 258 persent gestyg. Die belangrikste uitvoergoedere in 2005 was [[Farmaseutiese middel|farmaseutiese produkte]] ter waarde van €&nbsp;520 miljoen (ZAR&nbsp;4&nbsp;858 miljoen), vliegtuie, olieprodukte, plaatstaal, houtprodukte en yster- en staaldrade. Die hoofsaaklike handelsvennote was Pole (€&nbsp;858,1 miljoen / ZAR&nbsp;8&nbsp;015 miljoen), [[Nederland]] (€&nbsp;550,2 miljoen / ZAR&nbsp;5&nbsp;139 miljoen), die [[Verenigde State]], [[Italië]], die [[Verenigde Koninkryk]] en [[Oostenryk]]. Invoere het in 2010 met €&nbsp;14,4 miljard die hoogste vlak sedert 2005 bereik (2009: €&nbsp;11,6 miljard). Uitvoere het van €&nbsp;10,7 miljard in 2009 gestyg tot €&nbsp;12,3 miljard. Die belangrikste handelsvennote vir uitvoere was Frankryk (€&nbsp;2,1 miljard), Pole (€&nbsp;1,4 miljard) en die Verenigde State (€&nbsp;1,1 miljard). Die toekomstige ekonomiese ontwikkeling sal veral op die toerismesektor steun. {| class="wikitable" |+ In- en uitvoere in 2018 in miljoene €<ref>{{de}} [https://mwae.brandenburg.de/de/au%C3%9Fenwirtschaft/bb1.c.478823.de#accordion-tab-bb1c605868de ''Land Brandenburg – Ministerium für Wirtschaft, Arbeit und Energie (MWAE): Außenwirtschaft. Besoek op 6 Augustus 2020'']</ref> ! Rang !! Land !! Uitvoere !! Invoere |- | 1 || {{vlagland|Pole}} || 2105 || 3128 |- | 2 || {{vlagland|Verenigde State}} || 1205 || 464 |- | 3 || {{vlagland|Frankryk}} || 932 || 961 |- | 4 || {{vlagland|Tsjeggië}} || 876 || 475 |- | 5 || {{vlagland|Nederland}} || 653 || 965 |- | 6 || {{vlagland|Italië}} || 630 || 762 |- | 7 || {{vlagland|Oostenryk}} || 503 || 520 |- | 8 || {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} || 469 || 1022 |- | 9 || {{vlagland|Kanada}} || 452 || 441 |- | 10 || {{vlagland|België}} || 420 || 462 |- | || '''Totaal''' || '''12912''' || '''19603''' |} === Handelsbande met Suid-Afrika === 'n Hoëvlak-afvaardiging uit Brandenburg onder leiding van die minister vir ekonomiese sake en Europese aangeleenthede, Ralf Christoffers (Die Linke), met sakeleiers uit bedrywe soos [[hernubare energie]], [[inligtingstegnologie]], motorvervaardiging, metaalvervaardiging, optiese nywerhede, [[chemie]] en geneeskundige tegnologie het in Mei 2013 'n amptelike besoek aan die [[Suid-Afrika|Republiek van Suid-Afrika]] (RSA) afgelê nadat handelsbande tussen die deelstaat en die RSA in die afgelope jare verstewig is. In 2012 het Brandenburg goedere ter waarde van € 52 miljoen na Suid-Afrika uitgevoer, waaronder farmaseutiese produkte en produkte van plastiek. In vergelyking met die vorige jaar het uitvoere met 41 persent gestyg. Suid-Afrika se uitvoere na Brandenburg het in 2012 met 24 persent gestyg tot € 14,1 miljoen. Veral alkoholiese dranke en masjienonderdele is uit die RSA na Brandenburg ingevoer.<ref>{{de}} [http://www.maz-online.de/Brandenburg/Geschaeftsreise ''Märkische Allgemeine, 17 Junie 2013: Südafrika – Geschäftsreise. Besoek op 29 Mei 2018''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200430201749/https://www.maz-online.de/Brandenburg/Geschaeftsreise |date=30 April 2020 }}</ref><ref>{{de}} [https://2010sdafrika.wordpress.com/2013/06/24/land-brandenburg-als-partner-sudafrikas/ ''Südafrika – Land der Kontraste. The German Gateway to South Africa: Land Brandenburg als Partner Südafrikas. Interview mit Ralf Christoffers, Wirtschaftsminister des Landes Brandenburg. Besoek op 29 Mei 2018''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140702070932/http://2010sdafrika.wordpress.com/2013/06/24/land-brandenburg-als-partner-sudafrikas/ |date= 2 Julie 2014 }}</ref> == Kultuur == Brandenburg se veelsydige kulturele erfenis sluit 35&nbsp;000 historiese monumente (waaronder 10&nbsp;000 geboue) en 500 [[kasteel|kastele]] en herehuise in. Volgens artikel 34 van sy grondwet strewe die deelstaat Brandenburg daarna om kuns en kultuur bestendig te ontwikkel en vir almal toeganklik te maak. Die tekort aan fondse en mededinging met kulturele instellings te Berlyn bly 'n uitdaging. In die begroting van 1993 is nog DM 241 miljoen (€ 123,2 miljoen) aan kuns en kultuur bestee. Dié bedrag is sedertdien voortdurend verminder. Nogtans is daar tans sowat 350 museums, 140 openbare biblioteke, talle orkeste en kore, kulturele sentrums, stedelike teaters en kunsgalerye. === Kookkuns === [[Lêer:Neapolitan.jpg|duimnael|links|''Fürst-Pückler''-[[roomys]]]] [[Lêer:Brassica rapa ssp rapa var pygmaea.jpg|duimnael|''Teltower Rübchen'' (''Brassica rapa'' subsp. ''rapa'') is ondanks hulle naam nie aan worteljies verwant nie. Hulle word as kruisblommegroente geklassifiseer]] [[Lêer:Teltower Rübchen 1.jpg|duimnael|links|Klaar gekookte ''Teltower Rübchen'']] [[Lêer:Schwarzer Abt.jpg|duimnael|''Schwarzer Abt'', een van die handelsmerke waaronder swartbier uit Neuzelle bemark word]] Die Brandenburgse kookkuns konsentreer veral op plaaslike landbouprodukte en bewaar ook die kulinêre erfenis van die oorspronklike Slawiese bevolking. Konvensionele en biologiese boerdery lewer produkte van eersterangse gehalte op, wat as inspirasie vir plaaslike sjefs dien. Danksy die talle klein en groot mere neem visgeregte 'n belangrike plek op Brandenburg se spyskaarte in. Snoek, snoekbaars, paling en karper is die gewildste soorte vis. Brandenburg staan tradisioneel as "Berlyn se groentetuin" bekend. In die omgewing van Beelitz word veral [[aspersie]] verbou wat in Berlyn en Brandenburg as die beste in die gebied beskou word. As ''Beelitzer Spargel'' het hierdie groente intussen 'n beskermde "aspersie van oorsprong" geword. Ander bekende groentesoorte is ''Teltower Rübchen'' ("worteltjies uit Teltow"), komkommers, kool en radys uit die Spreewald. Die verbouing en oes van ''Teltower Rübchen'' is 'n arbeidsintensiewe boerdery wat in die DDR-tydperk met sy fokus op massaproduksie ten gunste van ander groentesoorte soos worteltjies opgeoffer is. Ná die Duitse hereniging het die ''Rübchen'' met hul pikante smaak steeds meer gewild geraak. Ook aartappels speel 'n sentrale rol in die kookkuns van Brandenburg. Die gewas, wat oorspronklik uit Amerika ingevoer is, is danksy die invloed van die Pruisiese koning [[Frederik II van Pruise|Frederik die Grote]] sedert die 18de eeu grootskaals aangeplant. Die toerismeraad van die streek Fläming bied selfs 'n "Kulinêre Aartappelroete" vir belangstellendes aan, en plaaslike gashuise en restourante spog met nuwe kulinêre aartappelgeregte vir fynproewers. In die bosgebiede soos Schorfheide en die natuurpark Hoher Fläming word uitstekende wildsvleis- en sampioengeregte aangebied. 'n Spesialiteit van die streek Neder-Lausitz is ''Plinsen'', 'n soort pannekoeke. Orals in Brandenburg word uitstekende tert- en koekspesialiteite en nageregte bedien. Veral die plaaslike ''Fürst-Pückler''-[[roomys]], wat oorspronklik deur 'n Berlynse banketbakker bedien is, het internasionale bekendheid verwerf. 'n Aantal brouerye is in Brandenburg gesetel, waaronder die kloosterbrouery Neuzelle met sy beroemde swartbier. Werder aan die Havel is die sentrum van die plaaslike vrugtebedryf. Hier word die mees noordelik geleë wyn van oorsprong, die ''Werderaner Wachtelberg'', brandewyn en veral vrugtewyne geproduseer. === Sport === [[Lêer:Stadion der Freundschaft.jpg|duimnael|links|[[FC Energie Cottbus]] se Stadion der Freundschaft]] [[Lêer:EuroSpeedway Lausitz Haupttribüne.jpg|duimnael|[[Motorsport]] op die Lausitzring]] [[SC Potsdam]] was teen 2023 Brandenburg se sportklub met die meeste lede. In sy nege takke is daar meer as aktiewe 5&nbsp;000 lede.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.sc-potsdam.de/ueber-uns/ |title=Über uns |publisher=Sport Club Potsdam e.&nbsp;V. |accessdate=4 Maart 2026}}</ref> Die SC Potsdam fokus op gewilde sportsoorte. [[FC Energie Cottbus]] is van Brandenburg se bekendste sportklubs, wat oor jare heen aan die [[Bundesliga|Eerste]] en [[2. Bundesliga|Tweede Bundesliga]] deelgeneem het, maar ook in 1997 die [[DFB-Pokal]]-eindstryd kon haal. 'n Ander bekende klub is die [[1. FFC Turbine Potsdam]], wat herhaaldelik Duitse vrouesokkerkampioen en die DFB-Pokal vir vroue kon wen, maar ook een keer die UEFA Champions League vir vroue. In [[handbal]] was die [[Frankfurter Handball Club]] 'n bekende klub. Brandenburg beskik oor een Olimpiese basis met drie subplekke in Cottbus, Frankfurt (Oder) en Potsdam.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.osp-brandenburg.de/ |title=Olympiastützpunkt Brandenburg |publisher=osp-brandenburg.de |accessdate=4 Maart 2026}}</ref> Veral in dissiplines soos [[roei]], [[Kanovaart|kano]] en [[fietsry]] kon atlete uit hierdie plekke medaljes op Olimpiese Spele verower. Die deelstaat beskik ook oor sporteliteskole. Van Brandenburg se suksesvolste sportlui is die [[boks]]ers [[Henry Maske]] en [[Axel Schulz]], die [[skyfwerp]]ers [[Robert Harting]] en [[Christoph Harting]] asook die swemmer en Olimpiese kampioen [[Britta Steffen]]. Die kanorenjaer [[Birgit Fischer]] uit Brandenburg an der Havel is met agt goue en vier silwermedaljes die suksesvolste Duitse Olimpiese atleet ooit. Die [[judo]]ka [[Yvonne Bönisch]], die judoka en [[soemo]]vegter [[Sandra Köppen-Zuckschwerdt]], die [[Gewigstoot|gewigstoter]] [[Udo Beyer]] en die professionele Speedway-renjaer [[Christian Hefenbrock]] is ook bekend. Op die Lausitzring word [[motorsport]]geleenthede soos die jaarlikse wedrenne tydens die [[DTM]] beslis. Op die voormalige militêre lughawe Groß Dölln asook op die Spreewaldring-opleidingsentrum is daar elk 'n bestuursveiligheidsentrum met 'n renbaan. Sandbaanrenne word in [[Lübbenau]], Speedway in Wolfslake en in Wittstock gehou. Die Groot Prys van Berlyn is 'n perdewedren wat jaarliks op die Galopprennbahn Hoppegarten beslis word. Die wedren is in 1888 vir die eerste keer aangebied en is van die internasionaal vernaamste perderesiesgeleenthede.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.deutscher-galopp.de/gr/200-jahre/ |title=200 Jahre Deutscher Galopp |publisher=deutscher-galopp.de |accessdate=4 Maart 2026}}</ref> Teen 2019 was daar altesaam 14 [[gholf]]bane in Brandenburg. Die meeste van hulle is in die onmiddellike omgewing van die metropool Berlyn geleë.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://golf-knigge.de/golfplaetze-berlin/ |title=Golfplätze in Berlin / Brandenburg – Übersicht |publisher=golfknigge.de |accessdate=4 Maart 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage}} ; Amptelike webwerwe ---- * {{de}} [https://www.brandenburg.de/ Amptelike webwerf] * {{de}} [https://www.landtag.brandenburg.de/ ''Webwerf van die Landtag (Parlement van Brandenburg)''] ; Ensiklopediese inligting ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Brandenburg-state-Germany|title=Brandenburg|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=4 Maart 2026}} {{Geografiese ligging | Senter = [[Lêer:Flag of Brandenburg.svg|20px]] Brandenburg | Noord = [[Lêer:Flag of Mecklenburg-Western Pomerania (state).svg|20px]] [[Mecklenburg-Voorpommere]] | Noordoos = [[Lêer:Flag of Mecklenburg-Western Pomerania (state).svg|20px]] [[Mecklenburg-Voorpommere]] • {{vlagland|Pole}} | Oos = {{vlagland|Pole}} | Suidoos = {{vlagland|Pole}} • [[Lêer:Flag of Saxony.svg|20px|raam]] [[Sakse]] | Suid = [[Lêer:Flag of Saxony.svg|20px|raam]] [[Sakse]] | Suidwes = [[Lêer:Flag of Saxony-Anhalt (state).svg|20px]] [[Sakse-Anhalt]] • [[Lêer:Flag of Saxony.svg|20px|raam]] [[Sakse]] | Wes = [[Lêer:Flag of Saxony-Anhalt (state).svg|20px]] [[Sakse-Anhalt]] | Noordwes = [[Lêer:Flag of Lower Saxony.svg|20px]] [[Nedersakse]] • [[Lêer:Flag of Mecklenburg-Western Pomerania (state).svg|20px]] [[Mecklenburg-Voorpommere]] }} {{Deelstate van Duitsland}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Brandenburg| ]] 9n7sh47gw1r3kk16w8cphjxrs6btjhf 0 18652 2964288 2825581 2026-09-01T13:57:38Z JMK 649 teksdetails 2964288 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Militêre Konflik-en |conflict=Frans-Nederlandse Oorlog |image=[[Lêer:Maastricht-1673.jpg|300px]] |caption=Uitsig oor die Franse leër se kamp voor Maastricht op 29 Junie 1673 |date=[[1672]] – [[1678]] |place=[[Nederland]] |result=Verdrag van Nijmegen |combatant1=[[Lêer:Prinsenvlag.svg|20px]] [[Nederlandse Republiek]]<br />[[Lêer:Flag Germany Emperors Banner.svg|20px]] [[Heilige Romeinse Ryk]]<br />[[Lêer:Flag of Cross of Burgundy.svg|20px]] [[Spanje]]<br />[[Beeld:Flag of Brandenburg.svg|20px]] [[Brandenburg]]<br />[[Beeld:Flag of Denmark.svg|20px]] [[Denemarke]] |combatant2=[[Lêer:Pavillon royal de France.svg|20px]] [[Frankryk|Koninkryk van Frankryk]]<br />[[Lêer:Flag of England.svg|20px]] [[Engeland]]<br />[[Beeld:Flag of Sweden.svg|20px]] [[Sweden]]<br />[[Lêer:Flag of the Bishopric of Münster.svg|20px]] [[Münster|Bisdom van Münster]]<br />[[Lêer:Black St George's Cross.svg|20px]][[Keulen|Bisdom van Keulen]] |commander1=[[Christian V de Danemark]]<br />[[Georg von Derfflinger]]<br />[[Frédéric de Brandebourg]]<br />[[Niels Juel]]<br />[[Charles V de Lorraine]]<br />[[Raimondo Montecuccoli]]<br />[[Michiel de Ruyter]]<br />[[Cornelis Tromp]]<br />[[Guillaume d'Orange]] |commander2=[[François de Créquy]]<br />[[Abraham Duquesne]]<br />[[Jean II d'Estrées]]<br />[[Charles XI de Suède]]<br />[[Louis de Bourbon-Condé]]<br />[[Philippe de Navailles]]<br />[[François de Montmorency]]<br />[[Prince Rupert]]<br />[[Frédéric de Schomberg]]<br />[[Henri de Turenne]]<br />[[Sébastien Vauban]]<br />[[Louis de Vivonne]]<br />[[Jacques II d'Angleterre]] |strength1= |strength2= |casualties1= |casualties2= }} Die '''Frans-Nederlandse Oorlog''' ([[1672]], die [[Rampjaar van 1672|rampjaar]], tot [[1678]]) was 'n oorlog tussen die [[Frankryk|Koninkryk van Frankryk]], die Bisdom van Münster, die [[Keulen|Bisdom van Keulen]] en [[Engeland]] teen die [[Nederlandse Republiek]]. Die [[Heilige Romeinse Ryk]] en [[Spanje]] het later by Nederland aangesluit om 'n viervoudige alliansie te vorm. Die oorlog is met die [[Vrede van Nijmegen|Verdrag van Nijmegen (1678)]] beëindig. Die verdrag het Frankryk beheer van die [[Franche-Comté]] gegee wat te vore aan Spanje behoort het. Frankryk het 'n koalisie gelei wat die Bisdom van Münster, die Bisdom van Keulen en Engeland ingesluit het. Die koalisie het deur die [[Verdrag van Dover]], 'n geheime verdrag wat in [[1670]] tussen [[Karel II van Engeland]] en [[Lodewyk XIV van Frankryk]] gesluit is, ontstaan. [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] was vies oor die Nederlanders se weiering om saam te werk ter vernietiging en verdeling van die [[Spaanse Nederlande]]. Aangesien die Nederlandse weermag sedert [[1648]] verwaarloos is, het die Franse geen probleme ondervind nadat hulle onverwags by die fort van [[Maastricht]] verbygemarsjeer en [[Utrecht]] oorgeneem het nie. Daar word aangeneem dat [[Willem III van Engeland|Prins Willem III van Oranje]] die leidende Nederlandse politikus [[Johan de Witt]] afgeset en vermoor het en as [[stadhouer]] verklaar is. Aangesien die Franse die belangrikste stede in Nederland aan die Engelse belowe het, was hulle nie te gretig om dié in te neem nie en het hulle probeer om sestien miljoen gulde van die Nederlanders te kry vir 'n aparte vrede. Die buitensporige eis het die Nederlandse weerstand verstewig en onderhandelinge het die Republiek tyd gegee om die platteland deur opsetlike vloede te oorstroom, wat die Franse opmars gestuit het. Die biskop van Münster het [[Groningen (provinsie)|Groningen]] probeer beleër, maar was onsuksesvol. 'n Poging is aangewend om die Republiek van die see af in te val maar dit is deur admiraal [[Michiel de Ruyter]] in vier strategiese oorwinnings teen die gekombineerde Engels-Franse vloot (die gebeure staan algemeen bekend as die [[Derde Engels-Nederlandse Oorlog]]) gefnuik. Engeland het toe in [[1674]] kragtens die [[Vrede van Westminster (1674)|Vrede van Westminster]] uit die oorlog getree. Bondgenote het intussen by Nederland aangesluit, naamlik die [[Keurvors]] van [[Brandenburg]], die Keiser van die [[Heilige Romeinse Ryk]] en Karel II van [[Spanje]]. Frankryk se Lodewyk XIV moes ondanks die suksesvolle beleëring van Maastricht in [[1673]] sy planne om die Nederlanders te verslaan, laat vaar en na 'n oorlog aan die Franse grense terugkeer. Teen [[1678]] het hy daarin geslaag om sy opponente se koalisie op te breek en het aansienlike grondgebied in die bepalings van die Verdrag van Nijmegen gewen. Frankryk het naamlik die [[Franche-Comté]] en verskeie gebiede in die [[Suidelike Nederlande]] van Spanje bekom. Die Nederlanders het nogtans daarin geslaag om die ambisies van twee van die belangrikste koningshuise van die tyd, die [[Stuarts]] en die [[Bourbons]], in die wiele te ry. Met die oorlog is die langdurige wedywering tussen die twee magtigste [[Europa|Europese]] heersers ingelui. [[Willem III van Engeland|Willem III]] (wat later ook die troon van Engeland sou oorwin) en [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] en hulle onderskeie leërs sou mekaar in die daaropvolgende jare in 'n lang reeks oorloë teëstaan. [[Kategorie:Geskiedenis van Frankryk]] [[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]] [[Kategorie:Oorloë]] 99ulqv5xiln7zbo60adtvr6reh2j8bi 2964290 2964288 2026-09-01T14:01:13Z JMK 649 2964290 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Militêre Konflik-en |conflict=Frans-Nederlandse Oorlog |image=[[Lêer:Maastricht-1673.jpg|300px]] |caption=Uitsig oor die Franse leër se kamp voor Maastricht op 29 Junie 1673 |date=[[1672]] – [[1678]] |place=[[Nederland]] |result=Verdrag van Nijmegen |combatant1=[[Lêer:Prinsenvlag.svg|20px]] [[Nederlandse Republiek]]<br />[[Lêer:Flag Germany Emperors Banner.svg|20px]] [[Heilige Romeinse Ryk]]<br />[[Lêer:Flag of Cross of Burgundy.svg|20px]] [[Spanje]]<br />[[Beeld:Flag of Brandenburg.svg|20px]] [[Brandenburg]]<br />[[Beeld:Flag of Denmark.svg|20px]] [[Denemarke]] |combatant2=[[Lêer:Pavillon royal de France.svg|20px]] [[Frankryk|Koninkryk van Frankryk]]<br />[[Lêer:Flag of England.svg|20px]] [[Engeland]]<br />[[Beeld:Flag of Sweden.svg|20px]] [[Sweden]]<br />[[Lêer:Flag of the Bishopric of Münster.svg|20px]] [[Münster|Bisdom van Münster]]<br />[[Lêer:Black St George's Cross.svg|20px]][[Keulen|Bisdom van Keulen]] |commander1=[[Christian V de Danemark]]<br />[[Georg von Derfflinger]]<br />[[Frédéric de Brandebourg]]<br />[[Niels Juel]]<br />[[Charles V de Lorraine]]<br />[[Raimondo Montecuccoli]]<br />[[Michiel de Ruyter]]<br />[[Cornelis Tromp]]<br />[[Guillaume d'Orange]] |commander2=[[François de Créquy]]<br />[[Abraham Duquesne]]<br />[[Jean II d'Estrées]]<br />[[Charles XI de Suède]]<br />[[Louis de Bourbon-Condé]]<br />[[Philippe de Navailles]]<br />[[François de Montmorency]]<br />[[Prince Rupert]]<br />[[Frédéric de Schomberg]]<br />[[Henri de Turenne]]<br />[[Sébastien Vauban]]<br />[[Louis de Vivonne]]<br />[[Jacques II d'Angleterre]] |strength1= |strength2= |casualties1= |casualties2= }} Die '''Frans-Nederlandse Oorlog''' ([[1672]], die ''[[Rampjaar van 1672|rampjaar]]'', tot [[1678]]) was 'n oorlog tussen die [[Frankryk|Koninkryk van Frankryk]], die Bisdom van Münster, die [[Keulen|Bisdom van Keulen]] en [[Engeland]] teen die [[Nederlandse Republiek]]. Die [[Heilige Romeinse Ryk]] en [[Spanje]] het later by Nederland aangesluit om 'n viervoudige alliansie te vorm. Die oorlog is met die [[Vrede van Nijmegen|Verdrag van Nijmegen (1678)]] beëindig. Die verdrag het Frankryk beheer van die [[Franche-Comté]] gegee wat te vore aan Spanje behoort het. Frankryk het 'n koalisie gelei wat die Bisdom van Münster, die Bisdom van Keulen en Engeland ingesluit het. Die koalisie het deur die [[Verdrag van Dover]], 'n geheime verdrag wat in [[1670]] tussen [[Karel II van Engeland]] en [[Lodewyk XIV van Frankryk]] gesluit is, ontstaan. [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] was vies oor die Nederlanders se weiering om saam te werk ter vernietiging en verdeling van die [[Spaanse Nederlande]]. Aangesien die Nederlandse weermag sedert [[1648]] verwaarloos is, het die Franse geen probleme ondervind nadat hulle onverwags by die fort van [[Maastricht]] verbygemarsjeer en [[Utrecht]] oorgeneem het nie. Daar word aangeneem dat [[Willem III van Engeland|Prins Willem III van Oranje]] die leidende Nederlandse politikus [[Johan de Witt]] afgeset en vermoor het en as [[stadhouer]] verklaar is. Aangesien die Franse die belangrikste stede in Nederland aan die Engelse belowe het, was hulle nie te gretig om dié in te neem nie en het hulle probeer om sestien miljoen gulde van die Nederlanders te kry vir 'n aparte vrede. Die buitensporige eis het die Nederlandse weerstand verstewig en onderhandelinge het die Republiek tyd gegee om die platteland deur opsetlike vloede te oorstroom, wat die Franse opmars gestuit het. Die biskop van Münster het [[Groningen (provinsie)|Groningen]] probeer beleër, maar was onsuksesvol. 'n Poging is aangewend om die Republiek van die see af in te val maar dit is deur admiraal [[Michiel de Ruyter]] in vier strategiese oorwinnings teen die gekombineerde Engels-Franse vloot (die gebeure staan algemeen bekend as die [[Derde Engels-Nederlandse Oorlog]]) gefnuik. Engeland het toe in [[1674]] kragtens die [[Vrede van Westminster (1674)|Vrede van Westminster]] uit die oorlog getree. Bondgenote het intussen by Nederland aangesluit, naamlik die [[Keurvors]] van [[Brandenburg]], die Keiser van die [[Heilige Romeinse Ryk]] en Karel II van [[Spanje]]. Frankryk se Lodewyk XIV moes ondanks die suksesvolle beleëring van Maastricht in [[1673]] sy planne om die Nederlanders te verslaan, laat vaar en na 'n oorlog aan die Franse grense terugkeer. Teen [[1678]] het hy daarin geslaag om sy opponente se koalisie op te breek en het aansienlike grondgebied in die bepalings van die Verdrag van Nijmegen gewen. Frankryk het naamlik die [[Franche-Comté]] en verskeie gebiede in die [[Suidelike Nederlande]] van Spanje bekom. Die Nederlanders het nogtans daarin geslaag om die ambisies van twee van die belangrikste koningshuise van die tyd, die [[Stuarts]] en die [[Bourbons]], in die wiele te ry. Die oorlog het die langdurige wedywering tussen die twee magtigste [[Europa|Europese]] heersers ingelui. [[Willem III van Engeland|Willem III]] (wat later ook die troon van Engeland sou oorwin) en [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] en hulle onderskeie leërs sou mekaar in die daaropvolgende jare in 'n lang reeks oorloë teëstaan. [[Kategorie:Geskiedenis van Frankryk]] [[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]] [[Kategorie:Oorloë]] p6il6rfxwa6f5a3jc8cj6vx8c4ahvwp 0 25826 2964429 2955545 2026-09-02T05:04:52Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2964429 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Duitse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Duitse nasionale vrouerugbyspan]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Duitsland | beeld = Deutscher Rugby-Verband logo.svg | unie = [[Duitse Rugbybond]] (DRV) | bynaam = ''Schwarze Adler'' (“swart arende”) | embleem = Bondsarend | stadion = | kapasiteit = | kaptein = [[Jörn Schröder]] | afrigter = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Michael Poppmeier]] <small>(sedert 2026)</small> | patroon_la1 = | patroon_b1 = _2018_rugby_germany_h | patroon_ra1 = | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = 222222 | liggaam1 = 222222 | regterarm1 = 222222 | broek1 = 222222 | kouse1 = 222222 | patroon_la2 = | patroon_b2 = _2018_rugby_germany_h | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = ffffff | liggaam2 = ffffff | regterarm2 = ffffff | broek2 = ffffff | kouse2 = ffffff | statistiek = Statistiek | toetse = [[Alexander Widiker]] (59)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=7;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> | toppuntebehaler = [[Raynor Parkinson]] (338)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=7;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> | meestedrieë = [[Jaco Otto]] (25)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=7;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> | eerste = {{FRAru}} 30–5 '''Duitsland''' {{vlagikoon|Republiek van Weimar}}<br />([[Parys]], [[Frankryk]]; 17 April 1927) | grootwen = {{GERru}} 108–0 Serwië en Montenegro {{vlagikoon|Serwië en Montenegro}}<br />([[Heidelberg, Duitsland|Heidelberg]], [[Duitsland]]; 12 November 2005) | grootverloor = {{RUSru}} 89–6 '''Duitsland''' {{vlagikoon|Duitsland}}<br />([[Krasnodar]]; [[Rusland]]; 16 April 2000) | Wêreldbekerverskynings = | jaar = | beste = | url = | unieurl = www.rugbydeutschland.org }} Die '''Duitse nasionale rugbyspan''' ([[Duits]]: ''Deutsche Rugby-Union-Nationalmannschaft'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Duitsland]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby word in Duitsland geadministreer deur die [[Duitse Rugbybond]] (Duits: ''Deutscher Rugby-Verband'', DRV) wat in 1900 gestig is. Hulle dra die bynaam “swart arende” (''Schwarze Adler''), ontleen aan die wapendier van die land, die Bondsarend. Duitsland word deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Duitse rugbyspan is tans (Maart 2026) 35ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Duitsland is reeds op die [[Olimpiese Somerspele 1900]] in [[Parys]] deur die SC Frankfurt 1880 verteenwoordig en het die silwermedalje met [[Verenigde Koninkryk|Groot-Brittanje]] gedeel. Die span het in 1927 sy eerste internasionale wedstryd teen [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] gespeel. In 1934 was Duitsland een van die stigterslede van die ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]], RE) wat as mededinger tot die destydse eksklusiewe, Angel-Saksies oorheersde Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) gestig is.<ref name="rugbyfootballhistory">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1930s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1930s |publisher=Rugby Football History |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Duitsland speel die meeste van sy toetswedstryde tydens die [[Europese Rugbykampioenskap]], waar hulle met ander ontluikende rugbyspanne meeding. Die nasionale span se beste prestasies tot dusver is die derde plek in onderskeidelik 1952 en 2018. Duitsland het tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer nie. Duitsland speel tradisioneel in swart truie met swart broeke en swart sokkies. Van 1951 tot 1990 het die [[Duitse Demokratiese Republiek]] oor sy eie nasionale rugbyspan beskik; albei spanne het mekaar egter nooit ontmoet nie. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Duitse Rugbybond}} [[Lêer:Rugby Landesverbände in Deutschland.gif|duimnael|Die Duitse Rugbybond se 13 plaaslike beheerliggame in blou]] Die beheerliggaam vir rugby in Duitsland is die Duitse Rugbybond ([[Duits]]: ''Deutscher Rugby-Verband'', DRV) met sy hoofkantoor in [[Hannover]]. Die DRV is op 4 November 1900 gestig en het in 1988 by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/germany |title=Germany |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Daarbenewens was die DRV in 1934 ’n stigterslid van die kontinentale beheerliggaam ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]], RE).<ref name="rugbyfootballhistory" /> Die hoogste rugbyliga in Duitsland is die Rugby-Bundesliga wat in 1971 gestig is en waaraan 16 spanne deelneem. Daaronder word die Tweede Bundesliga tussen 18 spanne in drie plaaslike groepe en in die 13 plaaslike beheerliggame se ligas beslis. Die meeste spelers van die Duitse nasionale span speel in dié liga. Van die ander spelers is veral in [[Frankryk]] aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die DRV ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Duitsland oor ’n o/20-nasionale span wat aan die Europese Juniorkampioenskap deelneem. Kinders en jongmense word aan rugby bekend gestel veral deur klubs, skoolsportorganisasies en plaaslike beheerliggame, wat in die Duitse Rugbyjeug saamgevat is. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === Welvarende Britte se nakomelinge het rugby na Duitsland saamgebring. Van die jong mans het in die [[Duitse Bond]] vername privaat hoërskole besoek of in [[Heidelberg, Duitsland|Heidelberg]] gestudeer, ander het in die residensiële stad [[Hannover]] hul militêre diensplig verrig en in hul vrye tyd ’n vroeë weergawe van rugby beoefen. Die [[Ruprecht-Karls-universiteit|Universiteit Heidelberg]] beweer, dat hulle rondom 1850 as eerste instelling aan hul studente rugby aangebied het. In die plaaslike Badiese [[dialek]] van die stad verwys die jong mense na die spel ook as ''Durchtragerles''. [[William Cail]] word as diegene beskou wat rugby in 1865 in [[Bad Cannstatt]] gevestig het.<ref>{{de}} {{cite book |author=Philipp Heineken |title=Erinnerungen an den Cannstatter Fußball-Club |publisher=Verlag Hermann Meister |location=Heidelberg |year=1930 |pages=10}}</ref> Onafhanklik daarvan, waar en wanneer rugby vir die eerste keer gespeel is, het die eerste Duitstalige teks oor dié sport in 1875 verskyn. Op vroeë pogings om “Die wette van sokker soos gespeel by Rugbyskool” (''The Laws of Football as played at Rugby School'') te verduidelik, het joernale en niefiksieboeke gevolg, waarin die sport beskryf is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby-verband.de/das-rugby-sportmuseum-prasentiert-sich-auf-dem-drt/ |title=Das Rugby-Sportmuseum präsentiert sich auf dem DRT |publisher=[[Duitse Rugbybond]] |date=10 Julie 2014 |accessdate=11 Mei 2018}}</ref> Rugby-ondersteuners het betrokke geraak by reeds bestaande sportklubs wat verskeie sportsoorte aangebied het en eie afdelings gestig. Daar was ook klubs wat verskeie balsporte saam aangebied het. Die vroegste bekende voorbeeld hiervan is die in 1878 deur die destyds sowat 15-jarige leerling [[Ferdinand Wilhelm Fricke]] en 24 in dieselfde ouderdom gestigte [[Hannover 78|Duitse sportklub Hannover 78]].<ref name="Geskiedenis">{{de}} {{cite web |url=https://www.rugby-verband.de/verband/geschichte/ |title=Geschichte |publisher=[[Duitse Rugbybond]] |date=2014 |accessdate=19 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140319120602/www.rugby-verband.de/verband/geschichte/ |archive-date=19 Maart 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.hannover78.de/hannover-78/allgemeines/historie/ |title=Die große Tat eines 15 jährigen Pennälers |publisher=[[Hannover 78]] |accessdate=11 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160711071710/http://www.hannover78.de/hannover-78/allgemeines/historie/ |archive-date=11 Julie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1891 het Heidelbergse studente onder aanleiding van hul onderwyser Edward Hill Ullrich by die [[Heidelbergse Roeiklub]] ’n rugby-afdeling gestig.<ref name="Geskiedenis" /><ref name="Bath67">{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |url=https://archive.org/details/rugby0000rich |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=[https://archive.org/details/rugby0000rich/page/67 67]}}</ref> Sedertdien word albei stede, saam met die [[Ryn-Main-streek]], as Duitsland se rugbyvestings beskou.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.totalrugby.de/content/view/10228/41/ |title=Wo sind Deutschlands Rugby-Hochburgen |publisher=Total Rugby |date=19 Mei 2020 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Die vroegste probeerslag om ’n nasionale rugbybeheerliggaam te stig dateer uit 1886, toe verskeie [[Noord-Duitsland|Noord-Duitse]] klubs die Duitse Rubyvoetbalbond gestig het. Nadat dié probeerslag egter misluk het, het die DSV Hannover 78 aangesluit by die Duitse Sokker- en Krieketbond (''Deutscher Fußball- und Cricket Bund''), terwyl Suid-Duitse klubs by die Suid-Duitse Sokkerunie (''Süddeutsche Fußball-Union'') aangesluit het. Tydens ’n “rugbydag” op 13 Februarie 1898 in Heidelberg het Ullrich hom beywer vir nouer bande tussen Suid- en Noord-Duitse klubs en die stigting van ’n nasionale beheerliggaam, waarvoor hy egter min ondersteuning ontvang het. Nadat dié voorstel verder bespreek is, het tydens die “rugbydag” op 11 Maart 1900 in Hannover 19 klubs ooreengekom om in die toekoms saam op te tree, die rugbywette in Duits te vertaal, die eerste Noord-Suid-wedstryd te reël en by die enkele weke vroeër gestigte [[Duise Sokkerbond]] (''Deutscher Fußball-Bund'', DFB) aan te sluit.<ref name="Geskiedenis" /> === Eerste internasionale verskynings === [[Lêer:France germany rugby 1900.jpg|duimnael|Frankryk (wit) teen Duitsland (donker gestreep) tydens die [[Olimpiese Somerspele 1900]]]] Reeds aan die [[Olimpiese Somerspele 1900]], wat in 1900 saam met die [[Wêreldtentoonstelling]] in [[Parys]] gehou is, het ’n Duitse span deelgeneem en ná ’n 17–27-nederlaag teen die gasheer Frankryk met Groot-Brittanje die tweede plek gedeel. Pleks van ’n nasionale span, wat weens die gebrek aan ’n nasionale beheerliggaam nog nie bestaan het nie, het die [[SC Frankfurt 1880]] deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/olympics.htm |title=Rugby at the Olympics |publisher=Rugby Football History |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Op 4 November 1900 is die Duitse Rugbyvoetbalbond (''Deutscher Rugby-Fußball-Bund'') binne die DFB as ’n afdeling op sy eie gestig met Fricke van die DSV Hannover 78 as sy eerste voorsitter. Presies een jaar later het die rugby-afdeling sy bande met die DFB verbreek en homself herstig as [[Duitse Rugbybond]] (''Deutscher Rugby-Verband'', DRV).<ref name="Geskiedenis" /> In 1909 is die Duitse Rugbykampioenskap vir die eerste keer beslis.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.rugby-verband.de/cms/index.php?id=74 |title=Die Zeit vor den Länderspielen |publisher=[[Duitse Rugbybond]] |accessdate=25 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071025044255/http://www.rugby-verband.de/cms/index.php?id=74 |archive-date=25 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hoewel die rugbysport in Frankryk aanvanklik stadiger ontwikkel het, het dit met [[Pierre de Coubertin]], die stigter van die moderne [[Olimpiese Spele]], ’n invloedryke ondersteuner gehad wat homself beywer het vir ’n spoedige verspreiding. Duitsland het nie oor só ’n prominente ondersteuner beskik nie, waarvolgens die ontwikkeling lank stagneer en spoedig agter [[sokker]] s’n teruggeval het.<ref name="examiner">{{en}} {{cite web |url=https://www.irishexaminer.com/sport-columnists/arid-30887265.html |title=Why Germany went from European rugby royalty to paupers |publisher=[[Irish Examiner]] |author=Paul Rouse |date=23 November 2018 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Van die beheerliggaam se stigting tot die eerste amptelike toetswedstryd het dit meer as twee en ’n half dekades geneem. Dit is op 17 April 1927 op [[Stade Olympique Yves-du-Manoir|Stade Olympique]] in die Paryse voorstad [[Colombes]] teen die [[Franse nasionale rugbyspan|Franse nasionale span]] gespeel en het in ’n 5–30-nederlaag geëindig. Vier weke later het die Duitsers op 15 Mei in Frankfurt met 17–16 oor die Franse geseëvier. Op 1 Maart 1928 het die derde ontmoeting tussen albei spanne in Hannover meer as 14&nbsp;000 toeskouers gelok, tot op hede die rekord vir ’n rugbywedstryd in Duitsland.<ref name="Geskiedenis" /><ref name="rugby-verband.de">{{de}} {{cite web |url=https://www.rugby-verband.de/cms/index.php?id=73 |title=Rugby zwischen den beiden Weltkriegen |publisher=[[Duitse Rugbybond]] |accessdate=6 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070806172131/http://www.rugby-verband.de/cms/index.php?id=73 |archive-date=6 Augustus 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Duitsland het ná Frankryk homself as die naasbeste nasionale span op die Europese vasteland gevestig. In die jaarlikse ontmoetings tussen albei spanne was die resultate aanvanklik heelwat ten gunste van die Franse, maar mettertyd het van die uitslae al hoe skraler geword.<ref name="examiner" /> In 1929 het die Duitsers vir die eerste keer te staan gekom teen [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]], in 1931 teen [[Tsjeggo-Slowaakse nasionale rugbyspan|Tsjeggo-Slowakye]] en in 1933 teen [[Nederlandse nasionale rugbyspan|Nederland]]. === Nasionaalsosialisme en naoorlogse tydperk === As gevolg van die [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty|NSDAP]] se magsoorname in Januarie 1933 en die aansluitende gelykskakeling is die DRV net soos al die ander Duitse beheerliggame met dwang in [[Nazi-Duitsland]] se sportsambreelorganisasie ingelyf. Binne die Nasionaal-Sosialistiese Ryksbond vir liggaamlike oefening was dit ondergeskik aan die professionele kantoor 2, wat ook toesig gehou het oor sokker en [[krieket]]. Die destydse DRV-voorsitter [[Hermann Meister]] het as ’n oortuigde kampvegter van ’n verenigde Europa en ’n frankofiel te vergeefs gepoog om aan sy ideale te voldoen, maar rugby het teen die ideologiese instrumentalisering nie meer weerstand ontbied as enige ander sportsoort nie.<ref name="rugby-verband.de" /> Soos in [[Engeland]] was rugby destyds veral die hoër middelklas se sportsoort. Onder die Nasionaalsosialiste en veral onder die [[Sturmabteilung|SA]] het sekere kringe op ’n sterker ondersteuning en verspreiding gemik. Volgens hulle was rugby die “mees manhaftige groot vegspel”, wat se “invoering op skole en jeugorganisasies […] ten sterkste aanbeveel” is.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.leipzig-rugby.de/teil-5/ |title=Teil 5: 1933 bis 1945 – Rugby findet den Weg in die Schulen und wird von den Nationalsozialisten missbraucht |publisher=[[RC Leipzig]] |date=2018 |accessdate=18 Maart 2026 |archive-date= 6 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231206232703/http://www.leipzig-rugby.de/teil-5/ |url-status=dead }}</ref> Die vernaamste ondersteuner was [[Albert Speer]] wat die spel op skool in Heidelberg leer ken het. Nogtans is rugby as “te Engels” beskou en deur sokker en die doelgerig bevorderde [[handbal]] oorvleuel.<ref name="Bath67" /> Ná Frankryk se tydelike skorsing uit die [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] is op inisiatief van die [[Franse Rugbyfederasie]] die wêreldbeheerliggaam ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]], RE) gestig as mededinger tot die destydse eksklusiewe, Angel-Saksies oorheersde Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]). Die DRV was op 2 Januarie 1934 een van die stigterslede.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/about-us/about-rugby-europe |title=About us |publisher=[[Rugby Europa]] |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Twee jaar later, tydens die eerste FIRA-toernooi 1936 in [[Berlyn]] (die [[Europese Rugbykampioenskap]] se voorloper), het die Duitsers ná ’n oorwinning in die halfeindrondte oor [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] die eindstryd gehaal, wat deur Frankryk met 19–14 gewen is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1936 |title=1936 FIRA Tournament |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Ook in 1936 het die Duitsers vir die eerste keer [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] en in 1937 [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] ontmoet. Tydens die FIRA-toernooi 1937 in Parys het hulle in die halfeindstryd teen Italië vasgeval<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1937 |title=1937 FIRA Tournament |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> en tydens die FIRA-toernooi 1938 in [[Boekarest]] het hulle na Frankryk die tweede plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1938 |title=1938 FIRA Tournament |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Op 27 Maart 1938 het Duitsland in Frankfurt sy tweede en tot op hede laaste oorwinning oor Frankryk aangeteken. Die laaste toetswedstryd gedurende die Nazi-bewind was in Mei 1940 weg teen Italië. Die [[Tweede Wêreldoorlog]] het vir die Duitse rugbysport verwoestende gevolge gehad, aangesien 16 nasionale spelers in dié oorlog dood is. Van dié verlies kon die Duitse nasionale rugbyspan nie herstel nie.<ref name="examiner" /> Die naoorlogse tydperk se sosiale omwentelinge het die vooruitgang wat voor die oorlog behaal is, grootliks ongedaan gemaak. Rugby was al sy finansiële ondersteuning kwyt en het die meeste van sy gewildheid verloor wat dit voorheen verwerf het.<ref name="Bath67" /> Van die vestings is slegs Heidelberg, later die [[Amerikaanse Gewapende Magte]] se hoofkwartier in [[Wes-Duitsland]], gespaar in die bomaanvalle. Die eerste internasionale rugbywedstryd in die naoorlogse tydperk is op 13 Maart 1946 sonder Duitse deelname gehou, toe tydens die ''Victory Internationals'' in [[Wuppertal]] die Britse Rynleër en die Nieu-Seelandse Ekspedisiemag mekaar ontmoet het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbymuseum.co.nz/tdih-march-13-1946-scratchy-win-for-kiwis-in-germany/ |title=Scratchy win for “Kiwis” in Germany |publisher=Nieu-Seelandse Rugbymuseum |date=13 Maart 1946 |accessdate=1 Februarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180201075408/https://www.rugbymuseum.co.nz/tdih-march-13-1946-scratchy-win-for-kiwis-in-germany/ |archive-date=1 Februarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit het etlike jare geneem vir die DRV en die plaaslike beheerliggame om hulleself te herorganiseer. In die 1947/48-seisoen is die Duitse Rugbykamioenskap hervat. As gevolg van die Duitse deling is in 1950 in die [[Oos-Duitsland|Duitse Demokratiese Republiek]] by die Duitse Sokkerbond die tegniese komitee vir rugby gestig, wat een jaar later sy eie nasionale span byeengeroep en in 1958 homself in Duitse Rugbysportbeheerliggaam (''Deutscher Rugby-Sportverband'', DRSV) hernoem het.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://sport-record.de/rugby_union/rugby-drsv.html |title=DRSV – Deutscher Rugby Sport Verband der DDR |publisher=sport-record.de |accessdate=7 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250207043307/https://sport-record.de/rugby_union/rugby-drsv.html |archive-date=7 Februarie 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Gedurende die Duitse deling === [[Lêer:Rugbyteam Nederlands Bondsteam tegen Duitsland, Bestanddeelnr 909-4238.jpg|duimnael|Toetswedstryd tussen [[Nederlandse nasionale rugbyspan|Nederland]] en Wes-Duitsland in 1958]] [[Lêer:Rugby Italy vs W Germany 1968.jpg|duimnael|Toetswedstryd tussen [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] en Wes-Duitsland in [[Venesië]] in 1968]] [[Lêer:Rugby Interland Nederland tegen BRD spelmoment, Bestanddeelnr 930-7498.jpg|duimnael|Toetswedstryd teen Nederland in [[Hilversum]] in 1980]] Die Duitse nasionale span, wat slegs die Federale Republiek verteenwoordig het, het op 2 Maart 1952 in Hannover sy eerste toetswedstryd ná ’n pouse van amper twaalf jaar tydens die Europese Rugbybeker 1952 gespeel en België met 16–9 geklop. Een maand later het in [[Padua]] ’n 6–14-nederlaag teen Italië gevolg, waarvolgens hulle die derde plek behaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1952 |title=1952 European Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Ook van 1952 af en tot in die middel-1980’s was jaarlikse wedstryde teen spanne van die Britse Rynleër en die [[Britse Lugmag]] ’n vaste deel van die speelprogram. Die nasionale span het dadelik besef dat hulle weens die oorlogsgevolge en die teenstanders se konsekwente ontwikkelingswerk hul eens goeie posisie kwyt was. Byvoorbeeld is van 1954 tot 1977 jaarliks ’n wedstryd teen die Franse gespeel, wat altyd met ’n reserwespan uitgedraf en nogtans elke wedstryd gewen het (behalwe vir ’n gelykop in 1958). Italië en Roemenië was ook op ’n ander vlak, terwyl Spanje as ’t ware gelykop was. In September 1956 het die Duitsers ’n toer na die Verenigde Koninkryk onderneem, waartydens hulle die drie wedstryde teen die klubs [[Cardiff RFC]], [[Swansea RFC]] en [[Harlequins]] swak verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/277 |title=1956 West Germany tour to England and Wales |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Toe die FIRA die Europese Rugbykampioenskap ná ’n onderbreking van meer as tien jaar hervat het (onder deelname van Noord-Afrikaanse spanne), het die Duitsers in die eerste afdeling begin. Ná ’n oorwinning oor Tsjeggo-Slowakye en ’n gelykop teen Italië het hulle tydens die FIRA-nasiesbeker 1965/66 die vierde plek beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1965%2F66 |title=1965/66 FIRA Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Die laaste plek in 1967/68 het nog geen gevolge ingehou nie, maar ná die FIRA-nasiesbeker 1968/69 is hulle gerelegeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1968%2F69 |title=1968/69 FIRA Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Pleks daarvan om die tweede afdeling aan te pak het hulle vir sekere jare nie aan die toernooi deelgeneem nie en slegs op internasionale wedstryde gefokus. In 1971 het die DRV die [[Rugby-Bundesliga]] gestig, wat die aparte Noord- en Suid-kampioenskappe vervang het. Die hoop op meer belangstelling is egter nie vervul nie en rugby het ’n nissportsoort gebly.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.rugby-verband.de/cms/index.php?id=72 |title=Wiederaufbau der Vereine und Landesverbände |publisher=[[Duitse Rugbybond]] |accessdate=25 Oktober 2007 |archive-url=https://archive.today/20071025044336/http://www.rugby-verband.de/cms/index.php?id=72 |archive-date=25 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Duitsers het op 3 November 1972 in [[Boekarest]] ’n groot verrassing aangeteken, toe hulle die as heelwat hoër geagte Roemene met 11–10 geklop het – slegs een week nadat hulle teen Tsjeggo-Slowakye een van hul ergste nederlae ooit gely het.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.rugby-verband.de/cms/index.php?id=71 |title=Der DRV in Europa und der Welt |publisher=[[Duitse Rugbybond]] |date=2007 |accessdate=25 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071025044319/http://www.rugby-verband.de/cms/index.php?id=71 |archive-date=25 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná ’n herstrukturering van die FIRA-beker het Duitsland weer aan dié toernooi deelgeneem, tydens die FIRA-beker 1973/74 in die tweede afdeling begin en in die derde plek onder vyf deelnemers geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1973%2F74 |title=1973/74 FIRA Trophy – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Tydens die FIRA-beker 1974/75 het Duitsland vir die eerste keer ’n nie-Europese span ontmoet en op 13 April 1975 in Heidelberg [[Marokkaanse nasionale rugbyspan|Marokko]] met 19–11 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1974%2F75 |title=1974/75 FIRA Trophy – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Die span het tydens die FIRA-beker 1980/81 met die promosie na die FIRA-beker se eerste afdeling ’n groot sukses behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1980%2F81 |title=1980/81 FIRA Trophy – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Tussen 1981 en 1983 het Duitsland tien wedstryde op dié vlak gespeel, waarvan hulle slegs dié teen die [[Sowjetse nasionale rugbyspan|Sowjetunie]] kon wen, waarvolgens hulle weer na die tweede afdeling gerelegeer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1982%2F83 |title=1982/83 FIRA Trophy |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Ná die FIRA-beker 1983/84 het hulle ’n verdere relegasie na die derde afdeling in die gesig gestaar. Duitsland het dit vrygespring ná nog ’n herstrukturering ná die FIRA-beker 1984/85, omdat die FIRA die tweede en derde afdeling saamgevat het. In 1984 is die DRV deur die Sowjetse beheerliggaam genooi vir ’n toernooi in [[Moskou]] teen die nasionale spanne van die Sowjetunie en [[Poolse nasionale rugbyspan|Pole]], asook die Sowjetse vakbondfederasie se keurspan; die Duitsers het al hul wedstryde verloor en in die laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/331?Stagione=1984 |title=1984 Soviet Rugby Federation Trophy |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Gedurende die [[Koue Oorlog]] het die DRV herhaaldelik na nouer bande met die Oos-Duitse rugbysport gestreef. Hulle het by die [[Duitse Gimnastiek- en Sportfederasie]] (''Deutscher Turn- und Sportbund'', DTSB), wat oorgeskik was aan die DRSV, meermale aangeklop vir toetswedstryde tussen albei nasionale spanne, wat deur die DTSB egter telkens van die hand gewys is. Nadat ’n gesamentlike keurspan van BSG Lok Berlyn en BSG Post Berlyn in 1985 tydens ’n toernooi in [[Olomouc]] teen die [[Berlynse Sportklub]] gespeel het, het die DTSB sy geaffilieerde spanne verbied om aan internasionale toernooie met Wes-Duitse spanne deel te neem.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.postsv-rugby.de/ |title=Chronik 30 Jahre – Geschichte des Post SV Berlin Rugby |publisher=Post SV Berlin Rugby |accessdate=20 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120220042655/http://www.postsv-rugby.de/ |archive-date=20 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In November 1988 het die DRV as 38ste lid by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) aangesluit, waarvolgens Duitsland een jaar later aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering kon deelneem. Hulle het hul enigste kwalifiseringswedstryd, wat deel was van die FIRA-beker 1989/90, op 17 September 1989 in Heidelberg teen Nederland met 6–12 verloor, waarmee hulle uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/174?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – European qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> === Ná die hereniging === [[Lêer:Rugby Union in Germany . Centenary game - German XV vs. Barbarians. August 2000 in Hannover.jpg|duimnael|Wedstryd teen die [[Britse Barbarians|Barbarians]] op 12 Augustus 2000 in Hannover]] [[Lêer:Germany vs Belgium rugby match.jpg|duimnael|Kwalifiseringswedstryd teen België vir die Rugbywêreldbeker 2007]] Die laaste toetswedstryd voor die Duitse hereniging was in Julie 1990 weg in [[Windhoek]] teen die span van die onlangs onafhanklik geworde [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] wat in ’n swak 9–54-nederlaag geëindig het. In Desember dieselfde jaar het die DRSV homself ontbind en die Oos-Duitse klubs het aangesluit by die DRV wat tot die stigting van die Tweede Bundesliga gelei het.<ref name="Geskiedenis" /> Aan die FIRA-beker 1990–1992 het Duitsland deelgeneem met ’n herenigde nasionale span wat in die eerste vyf wedstryde daarin geslaag het om onoorwonne te bly. Ondanks ’n wegnederlaag teen België het hulle die eerste plek in hul groep behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1990%2F92 |title=1990/92 FIRA Trophy – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Pleks van ’n gewone regstreekse promosie na die FIRA-beker 1992–1994 se eerste afdeling moes Duitsland aan ’n kwalifisering deelneem. Op ’n oorwinning oor België het nederlae teen [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]], Marokko en die Franse reserwespan gevolg, waarvolgens die span in die daaropvolgende fase nie om die titel meegeding het nie, maar om die sesde plek. Dit het hulle bespreek ná ’n nederlaag in die eerste wedstryd teen [[Tunisiese nasionale rugbyspan|Tunesië]], maar ook oorwinnings oor België, Marokko en [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1992%2F94 |title=1992/94 FIRA Trophy |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Die Duitsers het in Mei 1993 die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-kwalifisering in die tweede rondte met oorwinnings oor [[Litause nasionale rugbyspan|Litaue]] en [[Lettiese nasionale rugbyspan|Letland]] begin. Een jaar later het hulle in die derde rondte egter swak nederlae teen beide Roemenië en Rusland gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/174?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – European qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Die goeie resultaat in die FIRA-beker 1992–1994 se tweede fase het egter niks opgelewer nie, aangesien die FIRA die Europese toernooi weereens herstruktureer het, waarvolgens Duitsland tydens die FIRA-beker 1994–1997 in die tweede afdeling aangebly het. Hul wenrekord was gebalanseerd: Op oorwinnings oor [[Tsjeggiese nasionale rugbyspan|Tsjeggië]] en [[Deense nasionale rugbyspan|Denemarke]] het nederlae teen [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] en Nederland gevolg, waarmee hulle die derde plek beklee het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1994%2F96 |title=1994/96 FIRA Trophy – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Die jare van 1997 tot 1999 was ’n tyd van veranderinge in Europese rugby, aangesien FIRA homself onder die IRVR as vastelandse beheerliggaam geskik en gelyktydig die nie-Europese lede ontslaan het. Buitendien het met Frankryk en Italië die twee sterkste spanne nie meer aan die Europese kampioenskappe deelgeneem nie. Om dié redes is ander toernooie beslis, wat nie as vastelandse kampioenskappe geag is nie. In die FIRA-toernooi 1996/97 se eerste rondte het die Duitsers in groep A na Spanje en België die derde plek beklee. Daarna het hulle om die negende plek meegeding, wat hulle ná oorwinnings oor Denemarke en Tsjeggië behaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/146?Stagione=1996%2F97 |title=1996/97 FIRA Tournament |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Tydens die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering, wat in die [[winter]]semester 1997/98 beslis is, kon die Duitsers die eerste rondte vryspring. In die tweede rondte het hulle eers [[Andorraanse nasionale rugbyspan|Andorra]] en Tsjeggië geklop, maar toe teen beide Portugal en Spanje verloor, waarvolgens hulle met hul derde plek die volgende rondte misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/174?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – European qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Tydens die FIRA-toernooi 1998/99 het Duitsland sy wedstryde teen Tunisië, [[Luxemburgse nasionale rugbyspan|Luxemburg]] en België gewen, terwyl die wedstryd teen [[Joego-Slawiese nasionale rugbyspan|Joego-Slawië]] weens die [[Kosovo-oorlog]] afgelas moes word.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/146?Stagione=1998%2F99 |title=1998/99 FIRA Tournament |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Daarmee het die span sy groep gewen, waarmee hulle die Europese Nasiesbeker 1999/2000 se tweede afdeling gehaal het, die eerste toernooi van die Europese toernooi se nuwe formaat. Duitsland het die eerste wedstryd teen [[Oekraïense nasionale rugbyspan|Oekraïne]] gewen, maar hulle het die ander wedstryde teen Rusland, [[Kroatiese nasionale rugbyspan|Kroasië]] en Denemarke verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/148?Stagione=2000 |title=2000 European Nations Cup – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Ter geleentheid van die Duitse Rugbybond se 100ste verjaarsdag het die nasionale span op 12 Augustus 2000 op die [[Eilenriedestadion]] in [[Hannover]] te staan gekom teen die [[Britse Barbarians|Barbarians]], die wêreld se bekendste uitnodigingspan; dié wedstryd het in ’n 19–47-nederlaag geëindig. Die Europese Nasiesbeker 2001/02 was gelyktydig die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering se tweede fase. Ná oorwinnings oor Denemarke en Letland, maar ook nederlae teen [[Sweedse nasionale rugbyspan|Swede]] en Pole het hulle die tweede plek behaal, waarmee hulle egter die volgende rondte misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/148?Stagione=2001%2F02 |title=2001/02 European Nations Cup – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Ook tydens die Europese Nasiesbeker 2002–2004 het die Duitsers die tweede plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/148?Stagione=2002%2F04 |title=2002/04 European Nations Cup – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Die Europese Nasiesbeker 2004–2006 het gelyktydig as die [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering se eerste deel gedien. Duitsland het ná oorwinnings oor [[Moldawiese nasionale rugbyspan|Moldowa]], Luxemburg, Denemarke en [[Oostenrykse nasionale rugbyspan|Oostenryk]] die eerste plek in hul groep behaal en daarmee die derde rondte bespreek. Hulle het dit ná oorwinnings oor [[Maltese nasionale rugbyspan|Malta]], Serwië en Montenegro, Kroasië en België ook beklink. Daarna het die Duitsers teen Spanje om die bevordering na die eerste afdeling gespeel. Hulle het die tuiswedstryd in Heidelberg met 18–6 gewen. Die wegwedstryd in [[Madrid]] het egter in ’n 10–36-nederlaag geëindig, waarmee hulle uit die rugbywêreldbekerkwalifisering geskakel is. Daarmee is ook ’n wenreeks van nege wedstryde beëindig, tot op hede die Duitse nasionale span se langste wenreeks.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/148?Stagione=2004%2F06 |title=2004/06 European Nations Cup – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Tydens die Europese Nasiesbeker 2006–2008 het Duitsland België, Moldowa, Oekraïne en Nederland ontmoet. Op twee wegnederlae teen die Moldawiërs en Belge het ses oorwinnings gevolg. Die Duitsers het die toernooi op die eerste plek afgesluit en hulle is sodoende na die eerste afdeling gepromoveer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/148?Stagione=2006%2F08 |title=2006/08 European Nations Cup – Division 2A |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Op 28 April 2007 het die tuiswedstryd teen Nederland op die [[Rudolf-Kalweit-stadion]] in Hannover 8&nbsp;123 toeskouers gelok, die hoogste gehoor vir ’n rugbywedstryd in Duitsland sedert die Tweede Wêreldoorlog.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.totalrugby.de/component/option,com_joomleague/func,showReport/p,57/mid,15530/Itemid,356/ |title=Spielbericht – 4. Spieltag |publisher=TotalRugby.de |date=28 April 2007 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> === Mislukte saamwerking met die WRA === [[Lêer:España-alemania2.JPG|duimnael|Duitsland speel teen [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] op 15 November 2008]] [[Lêer:DRV in Georgien 2016 (57 of 83).jpg|duimnael|Die Duitse span voor die wedstryd teen Georgië in 2016]] [[Lêer:Rugby World Cup Qualifier Germany-Canada , 2018 in Marseille.jpg|duimnael|Duitsland teen Kanada tydens die rugbywêreldbekerkwalifisering in [[Marseille]] in 2018]] In Oktober 2007 het die Switsers-Duitse entrepreneur [[Hans-Peter Wild]], die eienaar van die drankhandelsmerk [[Capri-Sun]], die niewinsgewende ''WILD Rugby Academy – Stiftung zur Förderung des Rugbysports'' (WRA) gestig. Deur kennisoordrag sou rugby in Duitsland bevorder word en meer gewildheid verkry, waarvoor hy oor die jare heen sowat 20 miljoen euro belê het.<ref name="times">{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/rugby/international/juice-billionaire-s-backing-runs-dry-for-germany-s-rwc-bid-1.3689826 |title=Juice billionaire’s backing runs dry for Germany’s RWC bid |publisher=[[The Irish Times]] |author=Andy Bull |date=7 November 2018 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Aanvanklik was die fokus op die ontwikkelling van junior- en massasport, begelei deur verskeie skool- en klubprojekte.<ref name="wra">{{de}} {{cite web |url=http://www.wildrugbyacademy.de/wra-2/ueber-die-wra/ |title=Über die WRA |publisher=WILD Rugby Academy |date=2019 |accessdate=22 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190822123637/http://www.wildrugbyacademy.de/wra-2/ueber-die-wra/ |archive-date=22 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Deur doelgerigte ontwikkelingswerk sou die Duitse nasionale span by die wêreldklas aansluit. Aanvanklik is op die aanbly in die afdeling tydens die Europese Nasiesbeker 2008–2010 gemik, wat ook deel gevorm het van die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.totalrugby.de/content/view/830/37/ |title=Finsterer: “Werden andere deutsche Mannschaft sehen” |publisher=TotalRugby.de |author=Christian Düncher |date=11 November 2008 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Hierdie voorneme was egter moeilik, aangesien die eerste vyf wedstryde almal in nederlae geëindig het. Nogtans was daar ook vordering sigbaar, byvoorbeeld in ’n oorwinning tydens ’n vriendskaplike wedstryd oor [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] in November 2009.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.rugby-journal.de/index.php/basis/meldung/deutschland_besiegt_hong_kong_mit_2424_160/ |title=Deutschland besiegt Hongkong mit 24:14 (16:0) |publisher=Rugby Journal |date=12 Desember 2009 |accessdate=21 Februarie 2010}} {{dooie skakel}}</ref> Met die erkenning van [[Sewesrugby]] as ’n [[Olimpiese sportsoort]] het die DRV nou ook federale ondersteuning geniet. Buitendien het die [[Bundeswehr]] ingestem om agt tot tien spelers in sy sportbevorderingsgroep op te neem.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.totalrugby.de/content/view/2559/37/ |title=DRV XV: Bundeswehr löst die großen Rugby-Probleme |publisher=TotalRugby.de |author=Christian Düncher |date=26 Februarie 2010 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> In die toernooi se verdere verloop het Duitsland weer al sy wedstryde verloor en hulle is gerelegeer, waarvolgens die hoofafrigter [[Rudolf Finsterer]] ná tien jaar bedank het.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.totalrugby.de/content/view/2616/37/ |title=Deutschland steigt ab / Finsterer tritt zurück |publisher=TotalRugby.de |author=Christian Düncher |date=20 Maart 2010 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Onder sy opvolger [[Torsten Schippe]] het Duitsland die Europese Nasiesbeker 2010–2012 in afdeling 1B begin. Ná ’n teleurstellende eerste helfte van die toernooi, waartydens die span slegs een van sy vyf wedstryde kon wen, het hulle in die tweede helfte aansienlik verbeter en drie wedstryde gewen, waardeur hulle die toernooi in die vierde plek afgesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/147?Stagione=2010%2F12 |title=2010/12 European Nations Cup – Division 1B |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Tydens die Europese Nasiesbeker 2012–2014 het die Duitsers alles in die stryd gewerp vir ’n promosie na die afdeling 1A. Ondanks wegnederlae teen Pole en Moldowa het hulle daarin geslaag. Hulle het al die agt ander wedstryde gewen en die toernooi in die eerste plek afgesluit.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.totalrugby.de/content/view/5999/37/ |title=Deutsche 15er-Herren mit Kantersieg gegen Schweden |publisher=TotalRugby.de |date=6 April 2013 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Schippe het in April 2013 as hoofafrigter bedank en beroepsverpligtinge aangevoer.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.totalrugby.de/content/view/6042/37/ |title=15er-Nationaltrainer Torsten Schippe tritt zurück |publisher=TotalRugby.de |date=18 April 2013 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Hy is opgevolg deur sy adjunkafrigter, die Suid-Afrikaner [[Kobus Potgieter]] wat by die WRA aangestel was.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.totalrugby.de/content/view/6479/37/ |title=DRV-Nationaltrainer Kobus Potgieter: Polen ist der Favorit |publisher=TotalRugby.de |date=6 November 2013 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Hierdie verbintenis was nou verwant aan die groter betrokkenheid van die WRA, wat deur die voormalige hoofafrigter [[Robert Mohr]] aangevoer is en van 2014 af die DRV se “premiumvennoot” was.<ref name="wra" /><ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.totalrugby.de/content/view/6752/40/ |title=DRV-Partner Wild Rugby Academy will das deutsche Rugby der europäischen Spitze näher bringen |publisher=TotalRugby.de |date=14 April 2014 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> As groepwenner is Duitsland toegelaat om in die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering se uitspeelwedstryd te speel. Op 10 Mei 2014 het die span weg teen Nederland te staan gekom en met 17–7 geseëvier. Twee weke later het hulle die kans gehad om teen Rusland vir die laaste uitspeelrondte te kwalifiseer. In [[Hamburg]] het hulle ietwat verrassend tot in die 77ste minuut met 20–17 voorgeloop, maar hulle het toe kort voor die wedstryd se einde twee [[Drie (sport)|drieë]] afgestaan en met 20–31 verloor, waarmee hulle uitgeskakel is.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.totalrugby.de/content/view/6880/37/ |title=WM-Qualifikation: DRV XV verliert nach großem Kampf gegen Russland |publisher=TotalRugby.de |date=24 Mei 2014 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Tydens die Europese Nasiesbeker 2014–2016 was hulle van voorneme om in die afdeling aan te bly. Die Duitsers het in Februarie en Maart 2015 al hul vyf wedstryde verloor en voorlopig die laaste plek beklee. Met finansiële bystand deur die WRA het hulle aan die einde van die jaar ’n kort toer na Suid-Amerika aangepak. Hulle het twee wegwedstryde teen [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]] gespeel in [[Blumenau]] en [[São Paulo]], wat hulle albei kon wen.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.wildrugbyacademy.de/2016/11/rueckblick-auf-die-drv-brasilien-tour-2015/ |title=Rückblick auf die DRV Brasilien-Tour 2015 |publisher=WILD Rugby Academy |date=14 November 2016 |accessdate=10 Augustus 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250810230806/http://www.wildrugbyacademy.de/2016/11/rueckblick-auf-die-drv-brasilien-tour-2015/ |archive-date=10 Augustus 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die tweede helfte van die Europese Nasiesbeker in Februarie en Maart 2016 het die Duitsers swak nederlae teen Georgië, Rusland en Roemenië gely, maar hulle kon ook Portugal klop en het teen Spanje gelykop gespeel, waarvolgens hulle met hul vyfde plek in die hoogste afdeling aangebly het.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.totalrugby.de/content/view/8141/37/ |title=ENC 2016: DRV XV schafft nach Unentschieden gegen Spanien den EM-Klassenerhalt |publisher=TotalRugby.de |date=20 Maart 2016 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2016 eindjaarrugbytoetsreeks]] het hulle [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] en twee keer Brasilië gehuisves en al drie wedstryde gewen. In die eerste wedstryd tydens die Europese Rugbykampioenskap 2016/17 het die Duitsers in [[Offenbach am Main]] ’n verrassende 41–38-oorwinning oor Roemenië aangeteken. Hulle is weer deur Georgië, Spanje en Rusland verslaan, maar hulle kon België klop en het in die eerste afdeling aangebly.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/7?Stagione=2016%2F17 |title=2017 Rugby Europe Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Naas die WRA het Hans-Peter Wild ook die [[Heidelbergse Roeiklub]] ondersteun, wat vir die Europese Rugby-uitdaagbeker gekwalifiseer het. In Junie 2017 het hy ook die Paryse tradisionele klub [[Stade Français]] oorgeneem. Die Europese Professionele Klubrugby, wat toesig hou oor die Europese Bekertoernooie, het daarop aangedring, dat hy weens ’n moontlike belangebotsing van een van die twee klubs afstand doen, waarna hy Stade Français gekies het.<ref name="times" /> ’n Kort rukkie later het die sedert ’n geruime tyd aanhoudende konflik tussen Wild en die beheerliggaam oor die nasionale span se bemarking geëskaleer, waarvolgens die WRA in Augustus die vennootskap met die beheerliggaam beëindig het. Vir die nasionale span het dit ingrypende gevolge gehad, aangesien amper al die spelers en afrigters by die WRA aangestel was en in die Rugby-Bundesliga vir die Heidelbergse Roeiklub gespeel het. Uit solidariteit met Wild, wat op ’n meer professionelle beheerliggaam aangedring het, het hulle in November begin staak.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.welt.de/sport/article170856321/Streit-mit-Verband-Die-deutsche-Rugby-Nationalmannschaft-befindet-sich-im-Streik.html |title=Die deutsche Rugby-Nationalmannschaft befindet sich im Streik |publisher=[[Die Welt]] |date=22 November 2017 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Die DRV moes op kort kennisgewing ’n heeltemal nuwe span saamstel.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.op-online.de/sport/lokalsport/rugby-verband-erneuert-offenbach-kritik-streikenden-nationalspielern-ex-sponsor-9397746.html |title=Zur Not mit dem Zug nach Russland |publisher=[[Offenbach-Post]] |author=Christian Düncher |date=27 November 2017 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Dié span was tydens die Europese Rugbykampioenskap 2018, wat saam met die vorige jaar se toernooi ook in aanmerking gekom het vir die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering, heeltemal oorlaai en het al hul vyf wedstryde swak verloor, hoewel hulle met die Uruguaan [[Pablo Lemoine]] ’n internasionaal ervare voorlopige afrigter kon aanstel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/7?Stagione=2017%2F18 |title=2018 Rugby Europe Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Wild het die beheerliggaam van “diepste amateurisme” en ’n gebrek aan wil en vaardighede beskuldig. Hy moes glo selfs die DRV met 80&nbsp;000 euro help om dit teen bankrotskap te beskerm. Wild het die WRA in Junie 2018 gelikwideer en hy het ook die beplande uitbreiding van die opvoedingsentrum in Heidelberg gekanselleer.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.faz.net/aktuell/sport/mehr-sport/rugby-foerderer-hans-peter-wild-stellt-zahlung-ein-15639530.html |title=„Es ist tiefstes Amateurtum“ |publisher=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]] |author=Rainer Seele |date=14 Junie 2018 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> === Verdere ontwikkeling === [[Lêer:2023-24 REIC Germany vs Georgia 89.jpg|duimnael|Duitsland teen Georgië tydens die [[Europese Rugbykampioenskap]] 2023/24 in [[Dessau-Roßlau]]]] [[Lêer:2025-26 REIC Germany vs Portugal 90.jpg|duimnael|Duitse rugbyspelers ná die wedstryd teen Portugal tydens die Europese Rugbykampioenskap 2025/26 in Dessau-Roßlau]] Drie maande ná die einde van die Europese Rugbykampioenskap 2018 het die Duitsers die onverwagte kans gehad om wel vir die Rugbywêreldbeker 2019 te kwalifiseer. Nadat die nasionale rugbyspanne van België, Roemenië en Spanje tydens hul kwalifiseringsrondtes ontoelaatbare spelers ingespan het, is hulle op 15 Mei 2018 deur [[Rugby Europa]] vir elke wedstryd met hierdie spelers beboet met puntaftrekking.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/340527 |title=Independent Appeal Committee decision regarding Romania and Spain |work=[[Wêreldrugby]] |date=6 Junie 2018 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/story/_/id/23511452/rugby-world-cup-russia-benefit-romania-spain-belgium-deducted-points |title=Russia handed 2019 World Cup spot |publisher=ESPNscrum |author=Martyn Thomas |date=15 Mei 2018 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Vervolgens het Rusland onmiddellik vir die Rugbywêreldbeker 2019 gekwalifiseer, terwyl Duitsland, ondanks redelik hoë nederlae, die volgende rondte gehaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2018/0515/963738-russia-into-rugby-world-cup-as-romania-are-disqualified/ |title=Russia into Rugby World Cup as Romania are punished |publisher=[[Raidió Teilifís Éireann|RTÉ]] |date=16 Mei 2018 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Die gereelde spelers het op baie kort kennisgewing na die nasionale span teruggekeer en hulle in Heidelberg na ’n 16–13-oorwinning oor Portugal geneem.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.sueddeutsche.de/sport/rugby-deutsches-rugby-team-wahrt-wm-chance-16-13-gegen-portugal-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-180616-99-752701 |title=Deutsches Rugby-Team wahrt WM-Chance: 16:13 gegen Portugal |publisher=[[Süddeutsche Zeitung]] |date=17 Junie 2018 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> In die daaropvolgende uitspeelwedstryd het die Duitsers [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] ontvang. Die meermalige rugbywêreldbekerdeelnemer het aan sy status as gunsteling voldoen; hulle het die tuiswedstryd in [[Apia]] en die wegwedstryd in Heidelberg maklik gewen.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://ballreiter.futbol/fremdsport/rugby-deutschland-samoa/ |title=Fremdgehen mit ovalem Ball: Rugby-WM-Quali Deutschland vs Samoa 28:42 – 14.7.2018 |publisher=Der Ballreiter |date=17 Julie 2018 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Vervolgens kon Duitsland slegs vir die hooftoernooi kwalifiseer tydens die uitspeelrondte wat in November 2018 in [[Marseille]] beslis is. In voorbereiding daarop het die DRV die Engelse [[Mike Ford]] as nuwe hoofafrigter aangestel.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/mike-ford-takes-germany-reins |title=Mike Ford takes Germany reins |publisher=Planet Rugby |date=7 September 2018 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Die Duitsers kon die gunsteling Hongkong met 26–9 klop. Met die daaropvolgende 10–29-nederlaag teen [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] is hulle egter uitgeskakel. Ná die 43–6-oorwinning oor [[Keniaanse nasionale rugbyspan|Kenia]] in die laaste wedstryd kon hulle nietemin die toernooi in die tweede plek afsluit.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.fr.de/sport/sport-mix/deutsches-rugby-team-436-sieg-ueber-kenia-10961184.html |title=Deutsches Rugby-Team mit 43:6-Sieg über Kenia |publisher=[[Frankfurter Rundschau]] |date=4 Januarie 2019 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Tydens die Europese Rugbykampioenskap 2019 het die Duitsers al hul vyf wedstryde verloor, waarvolgens hulle op 15 Junie 2019 in die relegasie teen Portugal moes speel. In Frankfurt het hulle ’n 32–37-nederlaag gely en is vervolgens gerelegeer.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://rp-online.de/sport/andere/rugby-deutschland-nach-krimi-in-der-relegation-gegen-portugal-abgestiegen_aid-39455097 |title=Deutsche Rugby-Nationalmannschaft nach Krimi abgestiegen |publisher=[[Rheinische Post]] |date=15 Junie 2019 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Gevolglik het die beheerliggaam, wat finansieel steeds in die knyp was, in September 2019 die hoofafrigter Ford tydelik vervang met die voormalige nasionale spelers [[Mark Kuhlmann]] en [[Alexander Widiker]].<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.sportbuzzer.de/artikel/rugby-ex-hannoveraner-kuhlmann-wird-trainer-des-deutschen-nationalteams/ |title=Ex-Hannoveraner Mark Kuhlmann wird Trainer des deutschen Nationalteams |publisher=sportbuzzer.de |author=Stefan Dinse |date=18 September 2019 |accessdate=18 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518153226/https://www.sportbuzzer.de/artikel/rugby-ex-hannoveraner-kuhlmann-wird-trainer-des-deutschen-nationalteams/ |archive-date=18 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Reeds in Januarie 2020 is altwee deur die Suid-Afrikaners Melvine Smith en Byron Schmidt vervang,<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.sport.de/news/ne3924461/deutsches-rugby-team-bekommt-neue-trainer/ |title=Deutsches Rugby Team bekommt neue Trainer |publisher=Sport.de |date=16 Januarie 2020 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> toe in September dieselfde jaar Kuhlmann as hoofafrigter aangestel is.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.stimme.de/sport/regionalsport/regional/der-heilbronner-mark-kuhlmann-macht-die-rolle-rueckwaerts-ins-amt-des-rugby-bundestrainers-art-4398298 |title=Kuhlmann übernimmt erneut das Amt des Rugby-Bundestrainers |publisher=[[Heilbronner Stimme]] |author=Stephan Sonntag |date=24 September 2020 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> As gevolg van die baie veranderinge is die afwaartse neiging ook in die laer Rugby Europa Trofee 2019/20 voortgesit. Op ’n oorwinning het twee nederlae gevolg (waaronder vir die eerste keer teen [[Switserse nasionale rugbyspan|Switserland]]),<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.bernerzeitung.ch/luginbuehl-erlebt-beim-debuet-historisches-255353535333 |title=Luginbühl erlebt beim Debüt Historisches |publisher=[[Berner Zeitung]] |author=Peter Berger |date=3 Maart 2020 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> voordat die toernooi in Maart 2020 weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] afgelas moes word. Die internasionale speelprogram is toe tot in Oktober 2021 gekniehalter. Tydens die Rugby Europa Trofee 2021/22 het Duitsland slegs die derde plek behaal, maar baat gevind by ’n herstrukturering van die toernooi, waarvolgens hulle in die 2022/23-seisoen kon deelneem aan die Europese Rugbykampioenskap, waartydens die span die sesde plek onder agt deelnemers beklee het. Tydens die Europese Rugbykampioenskap 2023/24 het die Duitsers weer die sesde plek behaal, waarmee hulle in dié afdeling aangebly het. Daarteenoor het die 2024/25-toernooi teleurstellend verloop en die span het met die agtste plek laaste geëindig en sodoende die [[Rugbywêreldbeker 2027]] misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sport1.de/news/rugby/rugby-europe-championship/2025/03/rugby-em-deutschland-verliert-auch-gegen-die-schweiz |title=Weitere EM-Pleite für Deutschland |publisher=Sport1 |date=15 Maart 2025 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Nadat die span tydens die Europese Rugbykampioenskap 2025/26 ook in die agtste plek geëindig het, is hulle na die Trofee gerelegeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/portugal-dethrone-georgia-with-shock-win-in-rec-final/ |title=Portugal dethrone Georgia after shock win in REC final |publisher=RugbyPass |author=Francisco Isaac |date=16 Maart 2026 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Daarna het Mark Kuhlmann as hoofafrigter bedank en hy is deur die [[Suid-Afrika]]anse [[Michael Poppmeier]] opgevolg.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.sport1.de/news/rugby/2026/05/neuer-rugby-bundestrainer-gefunden |title=Neuer Rugby-Bundestrainer gefunden |publisher=Sport1 |date=11 Mei 2026 |accessdate=19 Mei 2026}}</ref> == Trui, kenteken en bynaam == Duitsland speel tradisioneel in ’n swart trui met swart broeke en swart sokkies. Hul alternatiewe trui is wit met wit broeke en wit sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Italiaanse sportuitruster [[Macron (maatskappy)|Macron]]<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.rugbydeutschland.org/archiv-81788v4/news/39109?lang=de |title=Neues Macron-Trikot für 15er-Rugbynationalteams |publisher=[[Duitse Rugbybond]] |date=3 Februarie 2023 |accessdate=26 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230526024141/https://www.rugbydeutschland.org/archiv-81788v4/news/39109?lang=de |archive-date=26 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en die truiborg is die Franse padkonstruksiemaatskappy [[Eurovia]].<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.rugbydeutschland.org/post-295872v4/posts/53290 |titel=EUROVIA neuer Hauptsponsor von Rugby Deutschland |publisher=[[Duitse Rugbybond]] |date=30 Mei 2024 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Nog ’n truiborg is die Nederlandse maatskappy [[Swiss Sense]] wat ook op die trui verskyn.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.rugbydeutschland.org/post-295872v4/posts/64524 |title=Partnerschaft mit Swiss Sense ausgebaut |publisher=[[Duitse Rugbybond]] |date=12 Februarie 2026 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam [[Duitse Rugbybond]] se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon die woord rugby met die belettering ''Deutscher Rugby Verband'' in Duits onder die nasionale kleure [[Vlag van Duitsland|swart-rooi-goud]], met die afkorting DRV links aan in ’n gestileerde rugbybal. Die nasionale span se bynaam is “swart arende” (''Schwarze Adler''), ontleen aan die wapendier van die land, die Bondsarend. == Tuisstadions == [[Lêer:Fritz Grunebaum Sportpark Heidelberg.jpg|duimnael|[[Fritz-Grunebaum-sportpark]] in Heidelberg]] Duitsland se tuiswedstryde word oorwegend in die rugbyvestings [[Hannover]] en [[Heidelberg, Duitsland|Heidelberg]] gespeel. In die Hannoverse [[Rudolf-Kalweit-stadion]] en die Heidelbergse [[Fritz-Grunebaum-sportpark]] is ongeveer dieselfde aantal tuiswedstryde gespeel, heelwat meer as in al die ander Duitse stede. == Aanhangersklub == Op 10 Mei 2013 is in die Heidelbergse Duitse Rugbysportmuseum die niewinsgewende vereniging ''Freunde der deutschen Rugby-Nationalmannschaft e.V.'' gestig en ’n raad van drie lede gekies. Dié vereniging ondersteun die [[Duitse Rugbybond]] se nasionale spanne (mans, o/19 en o/23) se sportiewe aktiwiteite in die nie-Olimpiese vyftienrugby op verskeie maniere. Dit samel fondse in deur lidmaatskapfooie, skenkings en borgskapondersteuning om hierdie spanne te help finansier wat betrokke is by [[Rugby Europa]]- en [[Wêreldrugby]]-toernooie.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://scrum.de/2013/06/22/freunde-der-deutschen-rugby-nationalmannschaft-gegrundet/ |title=Freunde der deutschen Rugby-Nationalmannschaft gegründet |publisher=scrum.de |date=22 Junie 2013 |accessdate=30 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140430051456/http://scrum.de/2013/06/22/freunde-der-deutschen-rugby-nationalmannschaft-gegrundet/ |archive-date=30 April 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Toetswedstryde == Duitsland het 165 van sy 358 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 46,09%. Duitsland se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Maart 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=7;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Germany |publisher=ESPNscrum |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ANDru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BELru}} || 35 || 23 || 11 || 1 || 65,71 |- | {{BRAru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BULru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CHIru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{DENru}} || 9 || 8 || 1 || 0 || 88,89 |- | {{FRAru}} || 16 || 2 || 14 || 0 || 12,50 |- | {{GEOru}} || 10 || 0 || 10 || 0 || 0,00 |- | {{HKGru}} || 5 || 3 || 2 || 0 || 60,00 |- | {{ITAru}} || 21 || 5 || 15 || 1 || 23,81 |- | {{YUGru}} || 7 || 6 || 0 || 1 || 85,71 |- | {{CANru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{KENru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CROru}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 33,33 |- | {{LATru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{LTUru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{LUXru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{MLTru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{MARru}} || 9 || 2 || 7 || 0 || 22,22 |- | {{NAMru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{NEDru}} || 50 || 29 || 20 || 1 || 58,00 |- | {{UKRru}} || 8 || 5 || 2 || 1 || 62,50 |- | {{AUTru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{POLru}} || 22 || 9 || 13 || 0 || 40,91 |- | {{PORru}} || 13 || 4 || 9 || 0 || 30,77 |- | {{ROMru}} || 22 || 6 || 16 || 0 || 27,27 |- | {{RUSru}} || 11 || 0 || 11 || 0 || 0,00 |- | {{SAMru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{SOWru}} || 6 || 1 || 5 || 0 || 16,67 |- | {{ESPru}} || 26 || 8 || 16 || 2 || 30,77 |- | {{SWEru}} || 10 || 7 || 3 || 0 || 70,00 |- | {{SUIru}} || 10 || 7 || 3 || 0 || 70,00 |- | {{CZEru}} || 10 || 8 || 2 || 0 || 80,00 |- | {{CSKru}} || 15 || 5 || 9 || 1 || 33,33 |- | {{TUNru}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 50,00 |- | {{URUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{UAEru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''358''' || '''165''' || '''184''' || '''9''' || '''46,09''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Duitsland kon tot dusver nog nie vir ’n rugbywêreldbekertoernooi kwalifiseer nie. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Olimpiese Spele === Vyftienrugby was slegs vier keer ’n Olimpiese sportsoort. Tydens die eerste toernooi het die Duitse span die tweede plek behaal. * [[Olimpiese Somerspele 1900|1900]]: Tweede plek * [[Olimpiese Somerspele 1908|1908]]: ''Nie deelgeneem nie'' * [[Olimpiese Somerspele 1920|1920]]: ''Nie deelgeneem nie'' * [[Olimpiese Somerspele 1924|1924]]: ''Nie deelgeneem nie'' === Europese Rugbykampioenskap === Die Duitse nasionale span neem sedert 1952 aan die Europese Rugbykampioenskap deel, meestal in die tweede afdeling. Hulle het sedertdien nog nie ’n toernooi gewen nie en twee keer in die derde plek geëindig. === Ander toetswedstryde === In teenstelling met die meeste ander rugbylande het die Duitsers gedurende die amateurtydperk min oorsese toere onderneem. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks reis Duitsland na die Suidelike Halfrond en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks tree Duitsland as gasheer op. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Duitsland nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Duitse span gevorm tydens die [[Europese Rugbykampioenskap]] 2025:<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.rugbydeutschland.org/post-295872v4/posts/57947 |title=Schwarze Adler bereit für EM-Start in Rumänien |publisher=[[Duitse Rugbybond]] |date=28 Januarie 2025 |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(Hintermannschaft)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub |- | [[Tim Menzel]] || [[Skrumskakel]] || [[Valence Romans Drôme Rugby|Valence Romans]] |- | [[Jan Piosik]] || Skrumskakel || [[Hannover 78]] |- | [[Nikolai Klewinghaus]] || [[Losskakel]] || [[SC Neuenheim]] |- | [[Bader Werner Pretorius]] || Losskakel || [[Clube Rugby São Miguel|São Miguel]] |- | [[Bastian van der Bosch]] || Losskakel || [[Rudergesellschaft Heidelberg|RG Heidelberg]] |- | [[Markus Bachofer]] || [[Senter]] || [[Heidelberger Ruderklub|Heidelberger RK]] |- | [[Leo Wolf]] || Senter || [[SC Frankfurt 1880]] |- | [[Zinzan Hees]] || [[Vleuel]] || [[Rugby-Klub Heusenstamm|RK Heusenstamm]] |- | [[Felix Lammers]] || Vleuel || [[SC Neuenheim]] |- | [[Nico Windemuth]] || Vleuel || [[SC Germania List]] |- | [[Shawn Ingle]] || [[Heelagter]] || [[Maidenhead RFC|Maidenhead]] |- | [[Robin Plümpe]] || Heelagter || [[Rudergesellschaft Heidelberg|RG Heidelberg]] |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(Stürmer)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub |- | [[Andrew Reintges]] || [[Haker]] || [[Heidelberger Ruderklub|Heidelberger RK]] |- | [[Mika Tyumenev]] || Haker || [[Cercle athlétique castelsarrasinois|Castelsarrasin]] |- | [[Chris Edene]] || [[Stut]] || [[SC Frankfurt 1880]] |- | [[Henry Otto Pearson]] || Stut || [[Esher RFC|Esher]] |- | [[Jörn Schröder]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Stut || [[Heidelberger Ruderklub|Heidelberger RK]] |- | [[Daniel Wolf]] || Stut || [[SC Frankfurt 1880]] |- | [[Eric Marks]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[RC Vannes|Vannes]] |- | [[Hassan Rayan]] || Slot || [[SC Frankfurt 1880]] |- | [[Oliver Stein]] || Slot || [[SC Frankfurt 1880]] |- | [[Marcel Henn]] || [[Losvoorspeler]] || [[SC Frankfurt 1880]] |- | [[Howard Packman]] || Losvoorspeler || [[Tonbridge Juddians RFC|Tonbridge Juddians]] |- | [[Justin Renc]] || Losvoorspeler || [[TSV Handschuhsheim Rugby|TSV Handschuhsheim]] |} |} === Bekende spelers === Tot dusver is nog geen Duitse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Duitsland se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen: Maart 2026)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=7;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Alexander Widiker]] || 2002–2016 || 59 |- | {{0}}2 || [[Samy Fuchsel]] || 2012–2021 || 49 |- | {{0}}3 || [[Kehoma Brenner]] || 2006–2017 || 48 |- | {{0}}4 || [[Clemens von Grumbkow]] || 2003–2018 || 48 |- | {{0}}5 || [[Manuel Wilhelm]] || 2003–2014 || 46 |- | {{0}}6 || [[Raynor Parkinson]] || 2011–2024 || 43 |- | {{0}}7 || [[Mustafa Güngör]] || 2003–2012 || 41 |- | {{0}}8 || [[Benjamin Krause]] || 2003–2013 || 41 |- | {{0}}9 || [[Sean Armstrong]] || 2011–2018 || 40 |- | 10 || [[Tim Menzel]] || 2010–2019 || 38 |} <!-- | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=7;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} --> |} {| | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=7;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Raynor Parkinson]] || 2011–2024 || 338 |- | {{0}}2 || [[Jaco Otto]] || 2015–2019 || 125 |- | {{0}}3 || [[Matthieu Franke]] || 2006–2012 || 120 |- | {{0}}4 || [[Chris Hilsenback]] || 2012–2019 || 104 |- | {{0}}5 || [[Fabian Heimpel]] || 2010–2017 || {{0}}78 |- | {{0}}6 || [[Tim Kasten]] || 2005–2012 || {{0}}75 |- | {{0}}7 || [[Mustafa Güngör]] || 2003–2012 || {{0}}72 |- | {{0}}8 || [[Kieran Manawatu]] || 2012–2015 || {{0}}50 |- | {{0}}9 || [[Clemens von Grumbkow]] || 2003–2018 || {{0}}45 |- | 10 || [[Sean Armstrong]] || 2011–2018 || {{0}}40 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=7;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=18 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Jaco Otto]] || 2015–2019 || 25 |- | {{0}}2 || [[Mustafa Güngör]] || 2003–2012 || 10 |- | {{0}}3 || [[Tim Kasten]] || 2005–2012 || 10 |- | {{0}}4 || [[Clemens von Grumbkow]] || 2003–2018 || {{0}}9 |- | {{0}}5 || [[Sean Armstrong]] || 2011–2018 || {{0}}8 |- | {{0}}6 || [[Marten Strauch]] || 2007–2015 || {{0}}8 |- | {{0}}7 || [[Kehoma Brenner]] || 2006–2017 || {{0}}7 |- | {{0}}8 || [[Steffan Liebig]] || 2010–2018 || {{0}}7 |- | {{0}}9 || [[Kieran Manawatu]] || 2012–2015 || {{0}}7 |- | 10 || [[Pieter Jordaan]] || 2011–2014 || {{0}}6 |} |} == Afrigters == [[Lêer:2025-26 REIC Germany vs Portugal 93.jpg|duimnael|upright|Mark Kuhlmann in 2026]] Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Duitse nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Tydperk !! Naam |- | 1952–1959 | ? |- | 1959–1969 | [[Helmut Flügge]] |- | 1969–1981 | [[Klaus Wesch]] |- | 1981–1988 | [[Fritz Raupers]] |- | 1988–1990 | [[Robert Antonin]] |- | 1990–1992 | [[Jean-Claude Rutault]] |- | 1992–2000 | [[Peter Ianusevici]] |- | 2000–2001 | [[Torsten Schippe]] |- | 2001–2010 | [[Rudolf Finsterer]] |- | 2010–2013 | Torsten Schippe |- | 2013–2018 | Kobus Potgieter |- | 2018 | [[Pablo Lemoine]] |- | 2018–2019 | [[Mike Ford]] |- | 2019–2020 | [[Mark Kuhlmann]] en [[Alexander Widiker]] |- | 2020 | Melvine Smith en Byron Schmidt |- | 2020–2026 | Mark Kuhlmann |- | sedert 2026 | Michael Poppmeier |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Duitse nasionale krieketspan]] * [[Duitse nasionale vrouerugbyspan]] * [[Duitse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |url=https://archive.org/details/rugby0000rich |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} * {{de}} Claus-Peter Bach: ''100 Jahre Deutscher Rugby-Verband''. vermoedelik uitgegee deur: Gehrden-Leveste (Schroeder-Verlag), 2000. (statistieke en afrigters tot in 1999). == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Germany national rugby union team|Duitse nasionale rugbyspan}} * {{de}} [https://www.rugbydeutschland.org/ Amptelike webwerf van die Duitse Rugbybond] * {{de}} [http://www.totalrugby.de/ TotalRugby.de Rugbygemeenskap met omvattende statistieke oor die nasionale span en sy spelers] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/germany Duitsland by Wêreldrugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Duitsland]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Europa]] syh3kcbak8eu21svgk16oab7px9u6fe 0 26283 2964285 2918754 2026-09-01T13:51:52Z Sobaka 328 /* Geskiedenis */ skakel 2964285 wikitext text/x-wiki {{Etniese groep | beeld = [[Lêer:Swazis dancing in a cultural village show in Eswatini, 2006.jpg|250px]] | onderskrif = Swazi-dansers | groep = Swazi's | bevolking = 2&nbsp;482&nbsp;046 | plek = {{vlagland|Suid-Afrika}} 1&nbsp;185&nbsp;000<br /> {{vlagland|eSwatini}} 1&nbsp;297&nbsp;046<br /> {{vlagland|Zimbabwe}} 71&nbsp;000<br /> {{vlagland|Mosambiek}} 1&nbsp;300 | taal = [[Swazi]], [[Engels]], [[Afrikaans]], [[Portugees]] | geloof = [[Christendom|Christene]], Tradisionele Afrika-godsdiens | verwante = Nguni, Sotho-Tswana, ander [[Bantoe]]-volke }} Die '''Swazi's''' is 'n [[Bantoevolke|Bantoevolk]] in [[Suider-Afrika]]. Hulle woon hoofsaaklik in [[Eswatini]] (voorheen Swaziland), [[Suid-Afrika]] en in die suide van [[Mosambiek]]. Die Swazi's se taal is [[Swazi]]. Van die 2,5 miljoen Swazi's woon 'n groot deel (ongeveer 50%) in Suid-Afrika. == Geskiedenis == [[Lêer:Swazi Warriors.jpg|duimnael|links|Swazi-krygers dans tydens die [[Incwala]]]] Die onafhanklike staat eSwatini het sy oorsprong in die agttiende eeu met die integrasie van Nguni- en Sotho-elemente. Oorspronklik het die Sotho die noordelike streke van eSwatini bewoon en die [[Nguni]] die suidelike streke. Sedert [[1820]] is hulle onderwerp aan die Nguni-stamhoof [[Sobhuza I]] van die Ngwane-stam. Sy seun, Mswati, wat uiteindelik die Sotho onderwerp het, het die unifikasieproses voltooi en [[Mswati III]] heers vandag oor die hele Swazi-koninkryk. Die Sotho-sprekende volke is òf deur die proses geabsorbeer òf weggedryf en groot getalle Nguni-vlugtelinge vanuit [[KwaZulu-Natal]] het hulle by die Swazi aangesluit. === Kraal- en hutuitleg === Die tradisionele Swazikraal is betreklik klein en word soms net deur een familie bewoon. Dit is gewoonlik naby die stam se gemeenskaplike weivelde geleë. Die middelpunt van 'n kraal is die beeskraal, wat in die geval van 'n stamkaptein se kraal 2 ingange het. Direk agter die beeskraal staan die hoofhut wat deur die kaptein of familiehoof se moeder bewoon word. As sy moeder oorlede is, word dit deur sy hoofvrou bewoon. Regs daarvan woon die eerste vrou as die moeder nog leef, of andersins die tweede vrou. Links van die hoofhut woon of die tweede vrou, of ander vroue van die kaptein of kraalhoof. Wanneer een van die vroue onvrugbaar is, neem die man 'n bykomende vrou en haar hut word net agter die van die onvrugbare vrou geplaas. Ongetroude seuns wat puberteit bereik, woon in 'n gesamentlike hut wat gewoonlik skuins agter die hutte van die belangrike vroue staan. Soortgelyke hutte word ook vir ongetroude meisies gebou, maar die posisie daarvan wissel. 'n Wooneenheid bestaan uit 'n woonhut, ʼn kookhut en 'n pakhut en word deur 'n heining van takke en bondels gras omhein. Aan die agterkant van die kraal kom platforms voor waarop die graan opgestapel word totdat dit gedors word. Daarna word dit in ondergrondse putte in en om die bees kraal gebêre. Elke kraal het ook 'n vuurmaakplek wat met spesiale "medisyne" behandel is en as weerligafleier moet dien. Die hut, wat 'n deursnee van sowat 4 m het, is byekorfvormig en die raamwerk van jong takke word met gras bedek. Die ingang is gewoonlik baie laag. In die middel van die hut is 'n vuurmaakplek. Die deel regs van die vuurmaakplek is tradisioneel die man se kant van die hut en die deel links daarvan die vrou s'n. Teenoor die ingang aan die agterkant van die hut word offers aan die voorvadergeeste gebring en die deel is met 'n walletjie om ring. Die huishouding se honde slaap altyd aan weerskante van die ingang. === Stam- en sosiale organisasie === Die Swazivolk is in sibbes georganiseer, wat elk van 'n gemeenskaplike voorouer sou afstam. Die rang en status wat 'n sibbe binne die volk geniet, word bepaal deur sy verwantskap met die regerende sibbe, die Nkosi Dlamini. Verwantskap word volgens die manlike lyn bereken. Tradisioneel mag 'n man met meer as een vrou trou, maar aangesien die bruidskat net in die vorm van beeste betaal kan word, is dit vir baie mans te duur en kom poligamie nie algemeen voor nie. Die Swazi's handhaaf streng reëls ten opsigte van die keuse van huweliksmaats. Buiten in die geval van die koning, word huwelike binne dieselfde sibbe nie toegelaat nie. 'n Man mag ook nie met die dogter van sy oom aan moederskant trou solank sy vader nog leef nie, aangesien hy moontlik met haar gaan trou. Daar word verwag dat 'n man verkieslik met ʼn meisie uit een van sy oumas se sibbes trou. Na die troue trek die bruid by haar man se familie in. Uniek van die Swazi's is dat hulle nie net deur 'n opperhoof of koning (die leeu) regeer word nie, maar ook deur die koning se moeder (die olifantkoei). Sy is net so magtig soos haar seun en word met dieselfde respek behandel, terwyl haar sibbe op die [[Nkosi Dlamini]] na die hoogste rangposisie in die volk beklee. Uit haar rol spruit ook die aansien wat die moeder van 'n kraal hoof of stamkaptein geniet. Die tradisionele regering is baie demokraties. Die koning en sy moeder word deur 2 rade bygestaan, naamlik 'n binneraad, wat uit 'n klein groep mans van adellike afkoms bestaan, en 'n groter algemene raad, met verteenwoordigers uit alle statusklasse. Laasgenoemde se besluite is deurslaggewend. === Tradisionele leefwyse === Die Swazi's is 'n herdersvolk by wie akkerbou ʼn ondergeskikte rol speel. Hulle heg groot waarde aan beeste, wat net vir baie spesiale geleenthede geslag word. Melk is egter 'n vername bestanddeel van hul dieet. Die belangrikste akkerbouprodukte is mielies, sorghum, suikerriet, pampoen, kalbas en waatlemoene. Die landerye word hoofsaaklik deur die vroue bewerk, wat elk met die geboorte van hul eerste kind 'n eie lappie grond kry. Die eerste oeste val min of meer saam met die sogenaamde [[incwala]], die Swazi's se belangrikste fees. Hoewel daar eers na die fees van die nuwe seisoen se oes geëet mag word, is dit nie in die eerste plek ʼn fees van die eerste vrugte, soos by ander Swart volke, nie, maar dien dit eerder om die koning se posisie te verstewig en die volk as 'n eenheid saam te snoer. Dit word in [[Desember]] gehou en die hoogtepunt duur 6 dae lank. Die voorbereidings strek oor sowat 3 weke. 'n Uitgesoekte groep mans word uitgestuur om bestanddele vir 'n "medisyne" te versamel waarmee die koning ritueel versterk word. Die mengsel bestaan onder meer uit seewater, water uit die land se belangrikste riviere, sekere plante, asook sekere dele van 'n swart bul wat tydens die fees geslag word. Die koning word daarmee gewas en moet ook ʼn mondvol daarvan in die 4 windrigtings spoeg. Die fees gaan met baie dansery en singery gepaard, terwyl sekere taboes ook deurentyd gehandhaaf moet word. Na die sesde dag van die fees is dit veronderstel om te reën aangesien die koning en sy moeder oor die reënmaakkuns sou beskik. 'n Ander belangrike fees is die van die rietdans waarby meisies wat puberteit bereik het, riete moet gaan sny om die windskerm om die huis van die koning se moeder op seremoniële wyse te gaan hernieu. Tydens die danse wat hulle dan uitvoer, hou hulle lang messe vas as teken van hul maagdelikheid. Jong mans mag nie trou voordat hulle in regimente geplaas en in oorlogvoering opgelei is nie. Die Swazi's se tradisionele leefwyse is egter nie so oorloggerig soos die van die [[Zoeloes]] nie, en strooptogte word eerder uitgevoer ten einde beeste te bekom en die mans die geleentheid te gee om hulle te onderskei, eerder as die opbou van 'n ryk. Net soos die ander Swart volke van [[Suid-Afrika]], glo die Swazi's in ʼn opperwese (die "eerste voorvader"), maar hy word nie regstreeks aanbid nie. Hul tradisionele godsdiens berus op die verering van die voorvadergeeste, onder meer deur middel van offers. === Kleredrag === Die tradisionele kleredrag is van beesvel en bestaan uit ʼn lang voorskoot en skouermantel. Vir spesiale geleenthede word dit ryklik met krale en uitgekamde beessterthare versier. Die hare kry besondere aandag by die Swazi's. Jong mans en meisies pluis dit uit totdat dit regop staan en versier dit dan met vere. Getroude vroue dui hul status aan deur die hare in 'n byekorfvormige bol te dra. Die hare word ook graag met 'n mengsel van vet en as van verbrande aalwynblare gebleik. Die gewone man moet egter sekere taboes ten opsigte van kleredrag en versierings handhaaf. Luiperdvel en rooi loerievere mag byvoorbeeld net tydens die incwalafees gedra word, andersins is dit tot die adellikes en kapteins beperk. Groot, pienk krale mag ook net deur adellikes gedra word. == Vandag == [[Lêer:Princess at the Reed Dance in Eswatini.jpg|duimnael|links|Prinses Sikhanyiso dans by Umhlanga]] Met die totstandkoming van eSwatini is baie etniese Swazi's uit die nuwe staat uitgesluit en 50% woon tans in Suid-Afrika. Die mense wat in hierdie klein koningkrykie woon, is nou verwant aan hul [[Zoeloe]]-bure, en daar is weinig verskil tussen hulle tale.<ref>[[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]], [[Eric Rosenthal]], 1967</ref> Die Swazi's is tradisioneel landbouers en vee speel 'n belangrike rol. 'n Kenmerkende Swazi-tradisie is die jaarlikse [[rietdans]], wat gewoonlik in die lente begin. Jong maagde - waarvan een deur die Swazi-koning tot nuwe vrou gekies sal word - voer hierdie seremonie uit. Vandag betrek hierdie geleentheid honderde jong meisies, wat met varsgeplukte riete en geklee in kleurvolle tradisionele krale vir langer as sewe dae voor 'n groot gehoor swaai en sing. ==Trivia== Sibusiso Vilane is 'n bekende bergklimmer wat in Suid-Afrika gebore is en in Swaziland grootgeword het. In 2003 was hy die eerste swart man om die kruin van [[Everest]] te bereik. == Sien ook == * [[Vlag van eSwatini]] == Bronne == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409680}}, volume 27, bl. 49, 50 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Swazi people}} {{Navigasie etniese groepe in Suid-Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Etniese groepe in Eswatini]] [[Kategorie:Etniese groepe in Mosambiek]] [[Kategorie:Etniese groepe in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Etniese groepe in Zimbabwe]] [[Kategorie:Inheemse volke van Suider-Afrika]] [[Kategorie:Bantoevolke]] 9hve9xgi1sjl3v6cyesx3nxoszmm5pl 2964286 2964285 2026-09-01T13:53:32Z Sobaka 328 /* Tradisionele leefwyse */ opruim 2964286 wikitext text/x-wiki {{Etniese groep | beeld = [[Lêer:Swazis dancing in a cultural village show in Eswatini, 2006.jpg|250px]] | onderskrif = Swazi-dansers | groep = Swazi's | bevolking = 2&nbsp;482&nbsp;046 | plek = {{vlagland|Suid-Afrika}} 1&nbsp;185&nbsp;000<br /> {{vlagland|eSwatini}} 1&nbsp;297&nbsp;046<br /> {{vlagland|Zimbabwe}} 71&nbsp;000<br /> {{vlagland|Mosambiek}} 1&nbsp;300 | taal = [[Swazi]], [[Engels]], [[Afrikaans]], [[Portugees]] | geloof = [[Christendom|Christene]], Tradisionele Afrika-godsdiens | verwante = Nguni, Sotho-Tswana, ander [[Bantoe]]-volke }} Die '''Swazi's''' is 'n [[Bantoevolke|Bantoevolk]] in [[Suider-Afrika]]. Hulle woon hoofsaaklik in [[Eswatini]] (voorheen Swaziland), [[Suid-Afrika]] en in die suide van [[Mosambiek]]. Die Swazi's se taal is [[Swazi]]. Van die 2,5 miljoen Swazi's woon 'n groot deel (ongeveer 50%) in Suid-Afrika. == Geskiedenis == [[Lêer:Swazi Warriors.jpg|duimnael|links|Swazi-krygers dans tydens die [[Incwala]]]] Die onafhanklike staat eSwatini het sy oorsprong in die agttiende eeu met die integrasie van Nguni- en Sotho-elemente. Oorspronklik het die Sotho die noordelike streke van eSwatini bewoon en die [[Nguni]] die suidelike streke. Sedert [[1820]] is hulle onderwerp aan die Nguni-stamhoof [[Sobhuza I]] van die Ngwane-stam. Sy seun, Mswati, wat uiteindelik die Sotho onderwerp het, het die unifikasieproses voltooi en [[Mswati III]] heers vandag oor die hele Swazi-koninkryk. Die Sotho-sprekende volke is òf deur die proses geabsorbeer òf weggedryf en groot getalle Nguni-vlugtelinge vanuit [[KwaZulu-Natal]] het hulle by die Swazi aangesluit. === Kraal- en hutuitleg === Die tradisionele Swazikraal is betreklik klein en word soms net deur een familie bewoon. Dit is gewoonlik naby die stam se gemeenskaplike weivelde geleë. Die middelpunt van 'n kraal is die beeskraal, wat in die geval van 'n stamkaptein se kraal 2 ingange het. Direk agter die beeskraal staan die hoofhut wat deur die kaptein of familiehoof se moeder bewoon word. As sy moeder oorlede is, word dit deur sy hoofvrou bewoon. Regs daarvan woon die eerste vrou as die moeder nog leef, of andersins die tweede vrou. Links van die hoofhut woon of die tweede vrou, of ander vroue van die kaptein of kraalhoof. Wanneer een van die vroue onvrugbaar is, neem die man 'n bykomende vrou en haar hut word net agter die van die onvrugbare vrou geplaas. Ongetroude seuns wat puberteit bereik, woon in 'n gesamentlike hut wat gewoonlik skuins agter die hutte van die belangrike vroue staan. Soortgelyke hutte word ook vir ongetroude meisies gebou, maar die posisie daarvan wissel. 'n Wooneenheid bestaan uit 'n woonhut, ʼn kookhut en 'n pakhut en word deur 'n heining van takke en bondels gras omhein. Aan die agterkant van die kraal kom platforms voor waarop die graan opgestapel word totdat dit gedors word. Daarna word dit in ondergrondse putte in en om die bees kraal gebêre. Elke kraal het ook 'n vuurmaakplek wat met spesiale "medisyne" behandel is en as weerligafleier moet dien. Die hut, wat 'n deursnee van sowat 4 m het, is byekorfvormig en die raamwerk van jong takke word met gras bedek. Die ingang is gewoonlik baie laag. In die middel van die hut is 'n vuurmaakplek. Die deel regs van die vuurmaakplek is tradisioneel die man se kant van die hut en die deel links daarvan die vrou s'n. Teenoor die ingang aan die agterkant van die hut word offers aan die voorvadergeeste gebring en die deel is met 'n walletjie om ring. Die huishouding se honde slaap altyd aan weerskante van die ingang. === Stam- en sosiale organisasie === Die Swazivolk is in sibbes georganiseer, wat elk van 'n gemeenskaplike voorouer sou afstam. Die rang en status wat 'n sibbe binne die volk geniet, word bepaal deur sy verwantskap met die regerende sibbe, die Nkosi Dlamini. Verwantskap word volgens die manlike lyn bereken. Tradisioneel mag 'n man met meer as een vrou trou, maar aangesien die bruidskat net in die vorm van beeste betaal kan word, is dit vir baie mans te duur en kom poligamie nie algemeen voor nie. Die Swazi's handhaaf streng reëls ten opsigte van die keuse van huweliksmaats. Buiten in die geval van die koning, word huwelike binne dieselfde sibbe nie toegelaat nie. 'n Man mag ook nie met die dogter van sy oom aan moederskant trou solank sy vader nog leef nie, aangesien hy moontlik met haar gaan trou. Daar word verwag dat 'n man verkieslik met ʼn meisie uit een van sy oumas se sibbes trou. Na die troue trek die bruid by haar man se familie in. Uniek van die Swazi's is dat hulle nie net deur 'n opperhoof of koning (die leeu) regeer word nie, maar ook deur die koning se moeder (die olifantkoei). Sy is net so magtig soos haar seun en word met dieselfde respek behandel, terwyl haar sibbe op die [[Nkosi Dlamini]] na die hoogste rangposisie in die volk beklee. Uit haar rol spruit ook die aansien wat die moeder van 'n kraal hoof of stamkaptein geniet. Die tradisionele regering is baie demokraties. Die koning en sy moeder word deur 2 rade bygestaan, naamlik 'n binneraad, wat uit 'n klein groep mans van adellike afkoms bestaan, en 'n groter algemene raad, met verteenwoordigers uit alle statusklasse. Laasgenoemde se besluite is deurslaggewend. === Tradisionele leefwyse === Die Swazi's is 'n herdersvolk by wie akkerbou ʼn ondergeskikte rol speel. Hulle heg groot waarde aan beeste, wat net vir baie spesiale geleenthede geslag word. Melk is egter 'n vername bestanddeel van hul dieet. Die belangrikste akkerbouprodukte is mielies, sorghum, suikerriet, pampoen, kalbas en waatlemoene. Die landerye word hoofsaaklik deur die vroue bewerk, wat elk met die geboorte van hul eerste kind 'n eie lappie grond kry. Die eerste oeste val min of meer saam met die [[Incwala]], die Swazi's se belangrikste fees. Hoewel daar eers na die fees van die nuwe seisoen se oes geëet mag word, is dit nie in die eerste plek ʼn fees van die eerste vrugte, soos by ander Swart volke, nie, maar dien dit eerder om die koning se posisie te verstewig en die volk as 'n eenheid saam te snoer. Dit word in [[Desember]] gehou en die hoogtepunt duur 6 dae lank. Die voorbereidings strek oor sowat 3 weke. 'n Uitgesoekte groep mans word uitgestuur om bestanddele vir 'n "medisyne" te versamel waarmee die koning ritueel versterk word. Die mengsel bestaan onder meer uit seewater, water uit die land se belangrikste riviere, sekere plante, asook sekere dele van 'n swart bul wat tydens die fees geslag word. Die koning word daarmee gewas en moet ook ʼn mondvol daarvan in die 4 windrigtings spoeg. Die fees gaan met baie dansery en singery gepaard, terwyl sekere taboes ook deurentyd gehandhaaf moet word. Na die sesde dag van die fees is dit veronderstel om te reën aangesien die koning en sy moeder oor die reënmaakkuns sou beskik. 'n Ander belangrike fees is die van die rietdans waarby meisies wat puberteit bereik het, riete moet gaan sny om die windskerm om die huis van die koning se moeder op seremoniële wyse te gaan hernieu. Tydens die danse wat hulle dan uitvoer, hou hulle lang messe vas as teken van hul maagdelikheid. Jong mans mag nie trou voordat hulle in regimente geplaas en in oorlogvoering opgelei is nie. Die Swazi's se tradisionele leefwyse is egter nie so oorloggerig soos die van die [[Zoeloes]] nie, en strooptogte word eerder uitgevoer ten einde beeste te bekom en die mans die geleentheid te gee om hulle te onderskei, eerder as die opbou van 'n ryk. Net soos die ander Swart volke van [[Suid-Afrika]], glo die Swazi's in ʼn opperwese (die "eerste voorvader"), maar hy word nie regstreeks aanbid nie. Hul tradisionele godsdiens berus op die verering van die voorvadergeeste, onder meer deur middel van offers. === Kleredrag === Die tradisionele kleredrag is van beesvel en bestaan uit ʼn lang voorskoot en skouermantel. Vir spesiale geleenthede word dit ryklik met krale en uitgekamde beessterthare versier. Die hare kry besondere aandag by die Swazi's. Jong mans en meisies pluis dit uit totdat dit regop staan en versier dit dan met vere. Getroude vroue dui hul status aan deur die hare in 'n byekorfvormige bol te dra. Die hare word ook graag met 'n mengsel van vet en as van verbrande aalwynblare gebleik. Die gewone man moet egter sekere taboes ten opsigte van kleredrag en versierings handhaaf. Luiperdvel en rooi loerievere mag byvoorbeeld net tydens die incwalafees gedra word, andersins is dit tot die adellikes en kapteins beperk. Groot, pienk krale mag ook net deur adellikes gedra word. == Vandag == [[Lêer:Princess at the Reed Dance in Eswatini.jpg|duimnael|links|Prinses Sikhanyiso dans by Umhlanga]] Met die totstandkoming van eSwatini is baie etniese Swazi's uit die nuwe staat uitgesluit en 50% woon tans in Suid-Afrika. Die mense wat in hierdie klein koningkrykie woon, is nou verwant aan hul [[Zoeloe]]-bure, en daar is weinig verskil tussen hulle tale.<ref>[[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]], [[Eric Rosenthal]], 1967</ref> Die Swazi's is tradisioneel landbouers en vee speel 'n belangrike rol. 'n Kenmerkende Swazi-tradisie is die jaarlikse [[rietdans]], wat gewoonlik in die lente begin. Jong maagde - waarvan een deur die Swazi-koning tot nuwe vrou gekies sal word - voer hierdie seremonie uit. Vandag betrek hierdie geleentheid honderde jong meisies, wat met varsgeplukte riete en geklee in kleurvolle tradisionele krale vir langer as sewe dae voor 'n groot gehoor swaai en sing. ==Trivia== Sibusiso Vilane is 'n bekende bergklimmer wat in Suid-Afrika gebore is en in Swaziland grootgeword het. In 2003 was hy die eerste swart man om die kruin van [[Everest]] te bereik. == Sien ook == * [[Vlag van eSwatini]] == Bronne == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409680}}, volume 27, bl. 49, 50 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Swazi people}} {{Navigasie etniese groepe in Suid-Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Etniese groepe in Eswatini]] [[Kategorie:Etniese groepe in Mosambiek]] [[Kategorie:Etniese groepe in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Etniese groepe in Zimbabwe]] [[Kategorie:Inheemse volke van Suider-Afrika]] [[Kategorie:Bantoevolke]] 1qoy4dut16nmd1eso9zs0ds47vo7zac 0 31462 2964380 2963166 2026-09-01T19:12:00Z Oesjaar 7467 Sintaksfout 2964380 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Damaskus |ander_naam=Damas |inheemse_naam=دمشق |nedersetting_tipe=Stad |bynaam=Stad van Jasmyn (مدينة الياسمين) |slagspreuk= |beeld_stadsilhoeët=Damascus montage.png |beeldgrootte=240px |beeldbyskrif= |beeld_vlag=Flag of Damascus (until 2024).svg |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël=Damascus-Seal.jpg |seëlskakel= |seëlgrootte= |duimdrukkerkaart=Sirië |duimdrukkeretiketposisie= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Sirië}} |onderafdelingtipe1=Goewerneurskap |onderafdelingtipe2= |onderafdelingtipe3= |onderafdelingnaam1=Damaskus |onderafdelingnaam2= |onderafdelingnaam3= |regeringvoetnotas= |regeringstipe=Burgemeester-en-raadsregering |leiertitel=Goewerneur |leiernaam=Bishr Al Sabban |oppervlak_totaal_km2=105 |oppervlak_land_km2=77 |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2=40,5 |oppervlak_land_myl2=29,7 |hoogte_m=680 |hoogte_voet=2231 |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|33|30|47|N|36|17|31|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2010 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=1834741 |bevolking_metro=2799960 |bevolkingsdigtheid_km2=6605 |bevolkingnota= |tydsone=AST |utcafset=+3 |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe=Poskode |poskode=0100 |skakelkode=11 |voetnotas= |webwerf=[http://www.damascus.gov.sy damascus.gov.sy] }} '''Damaskus''' ([[Arabies]]: دمشق ''Dimashq'', [[Frans]]: ''Damas'') is die [[hoofstad]] en die grootste stad van [[Sirië]] met 'n bevolking van sowat 1&nbsp;834&nbsp;741 in 2010 en 'n oppervlakte van 105&nbsp;[[vierkante kilometer|km²]]. Damaskus is die oudste steedsbewoonde hoofstad ter wêreld en word as [[Wêrelderfenisgebied|Unesco-Wêrelderfenisgebied]] gelys.<ref name="unesco">[http://whc.unesco.org/en/list/20 unesco.org]</ref><ref name="moore">Moore, A.M.T. ''The Neolithic of the Levant''. Oxford, UK: Oxford University, 1978. 192–198. Print.</ref><ref name="Burns2">{{Harvnb|Burns|2005|p=2}}</ref><ref name="Burns5">{{Harvnb|Burns|2005|pp=5–6}}</ref> Die stad vorm sy eie plaaslike regering en is ook die hoofstad van Rif Dimashq distrik. Die stad is die tuiste van sowat 1,8 miljoen mense; volgens die ranglys van Siriese stede is dit die grootste stad van die land, met [[Aleppo]] tweede. Die stad word in die volksmond ''Sham'' genoem. Die Arameese vorm van die naam, ''Darmsûq'', beteken "'n goed bewaterde land".<ref name="worldatlas">{{Cite web |title=Biggest Cities In Syria |date=25 April 2017 |url=https://www.worldatlas.com/articles/biggest-cities-in-syria.html |publisher=WorldAtlas}}</ref> Die stad staan in Sirië in die volksmond as ''aš-Šām'' bekend en word poëties die "Stad van Jasmyn" (مَدِيْنَةُ الْيَاسْمِينِ, ''Madīnat al-Yāsmīn'') genoem. Damaskus is 'n belangrike kulturele middelpunt van die [[Levant]] en die [[Arabiese wêreld]].<ref name="Bowker">{{Cite book |last=Bowker |first=John |chapter=Damascus |date=2003 |title=The Concise Oxford Dictionary of World Religions |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780192800947.001.0001/acref-9780192800947-e-1793}}</ref> Damaskus lê in die suidweste van Sirië en is die middelpunt van 'n groot metropolitaanse gebied. Dit is teen die oostelike voetheuwels van die Anti-Libanongebergte geleë, 80&nbsp;km binneland vanaf die oostelike kus van die [[Middellandse See]], op 'n plato 680&nbsp;m bo [[seevlak]]. Die stad het 'n dor klimaat weens die reënskadu-effek, en die Baradarivier vloei daardeur.<ref name="DumperStanley">{{Cite encyclopedia |year=2007 |title=Cities of the Middle East and North Africa: A Historical Encyclopedia |publisher=ABC-CLIO |editor1=Michael R.T. Dumper |editor2=Bruce E. Stanley |access-date=12 Mei 2021}}</ref> Damaskus is een van die oudste steedsbewoonde stede ter wêreld. Dit is die eerste keer in die 3de millennium v.C. bewoon en is van 661 tot 750 as die hoofstad van die Ommajade-kalifaat gekies. Ná die oorwinning van die Abbasidiese dinastie is die setel van Islamitiese mag na [[Bagdad]] verskuif. Volgens sommige is Damaskus die vierde heiligste stad in die Islam. Die stad se belang het deur die Abbasidiese era afgeneem, maar dit het weer beduidende belang in die Ajjubidiese, [[Mameluk|Mamelukke]]- en Ottomaanse tydperke verkry.<ref name="Totah">{{Cite journal |last=Totah |first=Faedah M. |year=2009 |title=Return to the origin: negotiating the modern and unmodern in the old city of Damascus |journal=City & Society |volume=21 |issue=1 |pages=58–81}}</ref> Vandag is dit die setel van die sentrale regering van Sirië. Tydens die [[Siriese Burgeroorlog]] is Damaskus as die minste bewoonbare stad van 140 wêreldstede in die Global Liveability Ranking aangewys; vanaf Junie 2023 was dit die minste bewoonbare van 173 wêreldstede in dieselfde ranglys. In 2017 is twee ontwikkelingsprojekte in Damaskus van stapel gestuur om nuwe woonwyke te bou, Marota City en Basillia City, om die naoorlogse heropbou te simboliseer.<ref>{{Cite web |url=https://www.cnn.com/travel/article/worlds-most-livable-cities-2019-trnd/index.html |title=World's most livable city revealed |last=Buckley |first=Julia |date=4 September 2019 |publisher=CNN}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 November 2018 |title=A luxury city shows blueprint for Syria's rebuilding plans |url=https://apnews.com/article/5b5c0055ddfd46d2916f29b9e43349f5 |publisher=Associated Press |access-date=7 Junie 2024}}</ref> == Naam en etimologie == Die naam van Damaskus verskyn die eerste keer in die geografiese lys van [[Toetmoses III]] as ''tjmsqw'' in die 15de eeu v.C. Die etimologie van die antieke naam ''tjmsqw'' (T-ms-q.w) is onseker. 'n Aantal Akkadiese spellings kom in die [[Amarna-briewe]] uit die 14de eeu v.C. voor: ''Dimašqa'' en ''Dimašqì''.<ref>{{Cite book |last=Gauthier |first=Henri |title=Dictionnaire des Noms Géographiques Contenus dans les Textes Hiéroglyphiques |volume=6 |date=1929 |page=42}}</ref> In die Nieu-Assiriese [[Akkadies]] is dit as ''Ša-imerišu'' opgeteken. Later kom die [[Aramees|Arameese]] ''Damašq'' in Ou-Aramees en ''Dammeśeq'' in Bybelse [[Hebreeus]] voor; spellings van die naam sluit dikwels 'n indringende ''resh'' (die letter ''r'') in, moontlik onder invloed van die stam ''dr'', wat "woning" beteken. Vandaar die Qumraniese ''Darmeśeq'' en die [[Siries]]e ''Darmsûq'', wat "'n goed bewaterde land" beteken.<ref>{{Cite web |title=Kalmasoft – Phonetic Database of Syriac Words |url=http://www.kalmasoft.com/KLEX/dbsyriac.htm |access-date=20 Junie 2021 |archive-date=16 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210616000000/http://www.kalmasoft.com/KLEX/dbsyriac.htm}}</ref> In die Griekse mitologie is daar drie verklarings vir die stad se naam ''Damaskós'' (Δαμασκός). Volgens een is dit na die reus Askos (Ἄσκος) vernoem. 'n Ander sê dit is vernoem na Damaskos, die seun van [[Hermes]] en die nimf Alimede, wat van [[Arkadië]] na Sirië gereis het en 'n stad met sy naam gestig het. 'n Derde weergawe hou dit dat Damaskos 'n man was wat, nadat [[Dionusos]] Sirië met wingerde vrugbaar gemaak het, hulle met 'n byl afgekap het; woedend het Dionusos hom agtervolg en gevil. Sy oorspronklike naam was Darmaskos, wat later tot Damaskos ontwikkel het. Die Engelse en Latynse naam van die stad, ''Damascus'', is dus uit die Griekse Δαμασκός oorgeneem.<ref>Stephanus van Bisantium, ''Ethnica'', bl. 9.</ref> In [[Arabies]] word die stad ''Dimashq'' (دمشق) genoem. Dit staan ook as ''aš-Šām'' bekend onder die inwoners van Damaskus, van Sirië en ander Arabiese buurlande, en in Turkye as ''Şam''. ''Aš-Šām'' is 'n Arabiese term vir die "Levant" en vir "Sirië"; laasgenoemde, en veral die historiese streek Sirië, word ''Bilād aš-Šām'' (بلاد الشام, letterlik "land van die Levant") genoem. Die term beteken etimologies "land van die linkerhand" of "die noorde", aangesien iemand in die Hedjaz wat ooswaarts na die sonsopkoms kyk, die noorde aan sy linkerkant sal vind. Dit staan in teenstelling met die naam van [[Jemen]] (اَلْيَمَن, ''al-Yaman''), wat ooreenstemmend "die regterhand" of "die suide" beteken. Die gepatroneerde Bisantynse en Chinese sy wat deur Damaskus – een van die westelike eindpunte van die Syderoete – beskikbaar was, het aan Engels die woord ''damask'' gegee.<ref>{{Cite book |last=Younger |first=K. Lawson Jr. |title=A Political History of the Arameans: From Their Origins to the End of Their Polities |publisher=SBL Press |year=2016 |isbn=978-1-58983-128-5}}</ref><ref>{{Cite book |last=Johnston |first=Ruth A. |title=All Things Medieval: An Encyclopedia of the Medieval World |url=https://archive.org/details/allthingsmedieva0000john |publisher=Greenwood |year=2011 |page=[https://archive.org/details/allthingsmedieva0000john/page/149 149] |isbn=978-0-313-36462-4}}</ref> == Geografie == Damaskus is op 'n strategiese plek gebou, op 'n plato 680&nbsp;m bo [[seevlak]] en sowat 80&nbsp;km binneland vanaf die [[Middellandse See]], beskut deur die Anti-Libanongebergte, van water voorsien deur die Baradarivier, en op 'n kruispad tussen handelsroetes: die noord-suid-roete wat [[Egipte]] met Klein-Asië verbind, en die oos-wes-woestynroete wat [[Libanon]] met die Eufraatvallei verbind. Die Anti-Libanongebergte merk die grens tussen Sirië en Libanon. Die reeks het pieke van meer as 3&nbsp;000&nbsp;m en keer neerslag van die Middellandse See, sodat die Damaskus-streek soms aan droogtes onderhewig is. In antieke tye het die Baradarivier, wat uit bergstrome ontstaan wat deur smeltende sneeu gevoed word, dit egter versag. Damaskus word omring deur die Ghouta, besproeide landbougrond waar groente, graan en vrugte sedert antieke tye geboer word. Kaarte van Romeinse Sirië dui aan dat die Baradarivier in 'n meer van 'n aansienlike grootte oos van Damaskus uitgemond het. Dit word vandag Bahira Atayba, die weifelende meer, genoem, omdat dit in jare van ernstige droogte opdroog.<ref name="romeartlover">romeartlover, [http://romeartlover.tripod.com/Damasco1.html "Damascus: the ancient town"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151008020818/http://romeartlover.tripod.com/Damasco1.html |date=8 Oktober 2015}}</ref> Damaskus is 15 kilometer oos van die Siries-Libanese grens geleë. Die Golanhoogtes, wat in die [[Sesdaagse Oorlog]] in 1967 deur [[Israel]] beset is, lê suidwes van Damaskus, en die grens met [[Jordanië]] loop ongeveer 100 kilometer suid van die stad. Die [[Arabiese woestyn|Groot Arabiese Woestyn]] strek suidoos van Damaskus, en oos van die stad strek die [[Siriese woestyn]] suidwaarts tot by die [[Arabiese Skiereiland]]. Die stadsgebied lê in die Baradavallei teen die voet van die Qasyun-bergpiek. Die Ghuta-oase is van ouds die lewensaar van Damaskus; dit kry sy water uit die Barada, 'n klein rivier sonder monding wat wes van die stad in die gebergtes van die Anti-Libanon ontspring en dwarsdeur die jaar water het. Die moderne stad het 'n oppervlakte van 105&nbsp;km², waarvan 77&nbsp;km² stedelik is, terwyl die berg Qasioun die res beslaan. Die ou stad van Damaskus, wat deur die stadsmure omsluit word, lê op die suidelike oewer van die Barada, wat byna droog is. Na die suidooste, noorde en noordooste word dit omring deur voorstedelike gebiede wie se geskiedenis tot die Middeleeue terugstrek: Midan in die suidweste, Sarouja en Imara in die noorde en noordweste. Dié buurte het oorspronklik langs paaie uit die stad ontstaan, naby die grafte van godsdienstige figure. In die 19de eeu het buitedorpies op die hange van die berg Qasioun ontwikkel, wat oor die stad uitkyk en waar die al-Salihiyah-buurt reeds om die belangrike heiligdom van die middeleeuse Andalusiese sjeik en filosoof Ibn Arabi gesentreer was. Dié buurte is aanvanklik deur [[Koerde|Koerdiese]] soldate en Moslemvlugtelinge uit die Europese streke van die [[Ottomaanse Ryk]] wat onder Christelike bewind geval het, bewoon. Hulle het dus as ''al-Akrad'' ("die Koerde") en ''al-Muhajirin'' ("die migrante") bekend gestaan. Hulle lê 2 tot 3&nbsp;km noord van die ou stad.<ref name="DMA">{{Cite web |publisher=Damascus Metropolitan Area Urban Planning and Development |url=http://dma-upd.org/PublicFiles/File/Discussion%20Papers/02_Strategy%20and%20Frameworks%20for%20the%20Development%20of%20DMA.pdf |title=Strategy and Frameworks for the Development of the Damascus Metropolitan Area |access-date=12 Mei 2021}}</ref> Van die laat 19de eeu af het 'n moderne administratiewe en kommersiële middelpunt wes van die ou stad, om die Barada, begin ontstaan, gesentreer om die gebied bekend as al-Marjeh ("die weiveld"). Al-Marjeh het gou die naam geword van wat aanvanklik die sentrale plein van die moderne Damaskus was, met die stadsaal daarin. Die geregshowe, poskantoor en spoorwegstasie het op hoër grond effens suidwaarts gestaan. 'n Europees geaarde woonwyk is gou langs die pad tussen al-Marjeh en al-Salihiyah gebou, en die kommersiële en administratiewe middelpunt het geleidelik noordwaarts na dié gebied verskuif.<ref name="DMA" /> In die 20ste eeu het voorstede noord van die Barada ontwikkel, en tot 'n mate ook in die suide. In 1956–1957 het Yarmouk die tuiste van baie [[Staat Palestina|Palestynse]] vlugtelinge geword. Stadsbeplanners het verkies om die Ghouta sover moontlik te bewaar, en in die latere 20ste eeu was sommige van die belangrikste ontwikkelingsgebiede in die noorde, in die westelike Mezzeh-buurt en meer onlangs langs die Baradavallei in Dummar in die noordweste en op die berghange by Barzeh in die noordooste. Armer gebiede, dikwels sonder amptelike goedkeuring gebou, het suid van die hoofstad ontwikkel.<ref>Hamad Said al-Mawed, ''The Palestinian refugees in Syria: Their past, present, and future'', 1999.</ref> Damaskus was voorheen deur 'n oase omring, die Ghouta-streek (الغوطة, ''al-ġūṭä''), wat deur die Baradarivier bewater is. Die Fijeh-fontein, wes langs die Baradavallei, het die stad met drinkwater voorsien, en verskeie bronne in die weste is deur waterkontrakteurs aangewend. Die vloei van die Barada het met die snelle uitbreiding van behuising en industrie gedaal en dit byna droog gelaat. Die onderste grondwaterlae is besmet deur die stad se afloop van swaar gebruikte paaie, industrie en riool.<ref name="DMA" /> === Klimaat === Damaskus het 'n droë klimaat as gevolg van die reënskadu van die Anti-Libanon. Die somers is droog met amper geen neerslag nie. Winters is sag met relatief hoë neerslae en af en toe sneeuval. Damaskus het 'n koel dor klimaat (''BWk'') volgens die Köppen-Geiger-klimaatklassifikasiestelsel, weens die reënskadu-effek van die Anti-Libanongebergte en die heersende seestrome. Somers is langdurig, droog en warm met min humiditeit. Winters is koel en effens reënerig; sneeuval is ongewoon. Die herfs is kort en mild, maar het die drastiesste temperatuurverandering, in teenstelling met die lente, waar die oorgang na die somer meer geleidelik en gestadig is. Die jaarlikse reënval is ongeveer 130&nbsp;mm, wat van Oktober tot Mei val.<ref>{{Cite journal |last1=Kottek |first1=M. |last2=Grieser |first2=J. |last3=Beck |first3=C. |last4=Rudolf |first4=B. |last5=Rubel |first5=F. |title=World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated |journal=Meteorologische Zeitschrift |volume=15 |year=2006 |pages=259–263 |doi=10.1127/0941-2948/2006/0130}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:88%;" |+ Klimaatdata vir Damaskus (Damaskus Internasionale Lughawe), normale 1991–2020 ! Maand !! Jan !! Feb !! Mrt !! Apr !! Mei !! Jun !! Jul !! Aug !! Sep !! Okt !! Nov !! Des !! Jaar |- ! style="text-align:left;" | Rekordhoogte (°C) | 23,2 || 28,0 || 34,4 || 37,6 || 41,4 || 45,0 || 45,8 || 44,8 || 44,6 || 38,0 || 31,0 || 25,1 || 45,8 |- ! style="text-align:left;" | Gem. maksimum (°C) | 13,1 || 15,3 || 20,0 || 25,3 || 30,9 || 35,3 || 37,8 || 37,6 || 34,6 || 29,0 || 20,6 || 14,8 || — |- ! style="text-align:left;" | Gem. daaglikse temp. (°C) | 5,9 || 7,8 || 11,0 || 15,5 || 20,2 || 24,4 || 26,3 || 26,0 || 23,2 || 18,1 || 11,8 || 7,2 || 16,6 |- ! style="text-align:left;" | Gem. minimum (°C) | 0,8 || 2,0 || 4,8 || 8,0 || 12,1 || 15,9 || 18,6 || 18,6 || 15,3 || 11,0 || 5,2 || 1,9 || — |- ! style="text-align:left;" | Rekordlaagte (°C) | −10,8 || −12,0 || −6,0 || −7,5 || 1,4 || 6,2 || 10,5 || 9,5 || 3,5 || −1,0 || −8,6 || −8,8 || −12,0 |- ! style="text-align:left;" | Neerslag (mm) | 26,0 || 22,4 || 13,9 || 5,6 || 4,8 || 0,3 || 0 || 0 || 0,3 || 6,3 || 21,4 || 23,6 || 124,7 |- ! style="text-align:left;" | Reëndae | 4,8 || 4,4 || 2,6 || 1,3 || 1,0 || 0,1 || 0,0 || 0,0 || 0,1 || 1,2 || 3,3 || 4,2 || 23,0 |- ! style="text-align:left;" | Gem. relatiewe humiditeit (%) | 76 || 69 || 59 || 50 || 43 || 41 || 44 || 48 || 47 || 52 || 63 || 75 || 56 |- ! style="text-align:left;" | Gem. sonure per maand | 164,3 || 182,0 || 226,3 || 249,0 || 322,4 || 357,0 || 365,8 || 353,4 || 306,0 || 266,6 || 207,0 || 164,3 || 3&nbsp;164,1 |- | colspan="14" style="text-align:left; font-size:95%;" | Bron: NOAA (gemiddelde temperatuur 1961–1990; humiditeit en sonskyn 1970–1990)<ref name="NOAA">{{Cite web |title=Damascus Climate Normals 1961–1990 |url=ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/SY/40080.TXT |publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration |access-date=8 Januarie 2016}}</ref> |} {{Galery|breedte=200|regels=3 |Barada river in Damascus (April 2009).jpg|Een van die skaars tydperke waarin die Barada hoog staan, hier langs die Four Seasons-hotel in die middestad van Damaskus |Damascus-snow-ثلج-الشام.jpg|Sneeu op die berg Qasioun |Damascus SPOT 1363.jpg|Damaskus in die lente, gesien vanaf die Spot-satelliet }} == Geskiedenis == === Vroeë nedersetting === Die eerste opgrawings in Damaskus dateer van ongeveer 2500 v.Chr. Die eerste vermelding van Damaskus in geskrifte dateer van ongeveer 1500 v.C. Koolstof-14-datering by Tell Ramad, aan die buitewyke van Damaskus, dui daarop dat die terrein sedert die tweede helfte van die sewende millennium v.C. bewoon kon gewees het, moontlik omstreeks 6300 v.C. Daar is egter bewyse van nedersetting in die breër Baradabekken wat tot 9000 v.C. terugdateer, hoewel daar tot in die tweede millennium v.C. geen grootskaalse nedersetting binne Damaskus se mure was nie.<ref name="moore" /><ref name="Burns2" /> === Laat Bronstydperk === In die vroeë 18de dinastie, tydens die regering van Toetmoses III van [[Egipte]], vermeld hy Damaskus. Die naam van Damaskus het in sy geografiese lys as ''tjmsqw'' in die 15de eeu v.C. verskyn. Gedurende die laat 18de dinastie vermeld die Amarna-briewe (omstreeks 1350 v.C.) Damaskus (''Dimasqu'') as 'n stad wat deur Biryawaza regeer is. Gedurende die 19de dinastie (omstreeks 1260 v.C.) het die Damaskus-streek en die res van Sirië 'n slagveld tussen die Hettiete uit die noorde en die Egiptenaars uit die suide geword, wat met 'n verdrag tussen Hattusili III en Ramses II geëindig het: eersgenoemde het beheer oor die Damaskus-gebied in 1259 v.C. aan laasgenoemde oorgedra.<ref name="Burns5" /><ref name="Burns7">{{Harvnb|Burns|2005|p=7}}</ref> === Ystertydperk === Damaskus was van die laat 12de eeu vC. die hoofstad van 'n magtige ryk van die [[Arameërs]], bekend onder die naam Aram-Damaskus. Later het die stad oorgegaan na die [[Nieu-Babiloniese Ryk]] en later na die [[Achaemenidiese Ryk|Achaemenidiese Ryk van Persië]]. Teen die 8ste eeu v.C. is Damaskus feitlik deur die [[Assirië|Assiriërs]] ingesluk en het dit 'n donker tydperk betree. Nietemin het dit die ekonomiese en kulturele middelpunt van die Nabye Ooste sowel as van die Arameese weerstand gebly. In 727 het 'n opstand in die stad plaasgevind, maar dit is deur Assiriese magte onderdruk. Nadat Assirië onder Tiglat-Pileser III 'n grootskaalse veldtog onderneem het om opstande deur die hele Sirië te onderdruk, het Damaskus aan hul bewind onderworpe geraak. Een gevolg hiervan was stabiliteit vir die stad en voordele uit die speserye- en wierookhandel met Arabië. In 694 v.C. is die dorp ''Šaʾimerišu'' genoem en sy goewerneur was Ilu-issīya. Die Assiriese gesag het teen 609–605 v.C. afgeneem en Sirië-Palestina het in die invloedsfeer van farao Necho II se Egipte beland. Teen 572 v.C. het Nebukadnesar II van die [[Nieu-Babiloniese Ryk|Nieu-Babiloniërs]] die hele Sirië verower, maar Damaskus se status onder Babilon is relatief onbekend.<ref name="Burns9">{{Harvnb|Burns|2005|p=9}}</ref><ref name="Burns10">{{Harvnb|Burns|2005|p=10}}</ref><ref name="Burns11">{{Harvnb|Burns|2005|p=11}}</ref><ref name="Burns2123">{{Harvnb|Burns|2005|pp=21–23}}</ref> === Hellenistiese tydperk === In 332 v.C. het [[Alexander die Grote]] se leër die stad verower. Hierna het Damaskus vir ongeveer duisend jaar onder die invloed van die [[Hellenistiese Griekeland|Hellenistiese]] en later [[Romeinse Ryk|Romeinse]] kulture gebly.<ref name="unesco" /><ref name="moore" /> Ná sy dood in 323 v.C. het dit die plek van 'n stryd tussen die [[Seleukidiese Ryk|Seleukidiese]] en Ptolemeïese ryke geword, en beheer oor die stad het gereeld van een ryk na 'n ander oorgegaan. Seleukos I Nikator, een van Alexander se generaals, het [[Antiogië]] die hoofstad van sy ryk gemaak, wat gelei het tot die afname van Damaskus se belang in vergelyking met nuwe Seleukidiese stede soos die Siriese Laodicea in die noorde. Later het Demetrios III Filopator die stad volgens die Griekse hippodamiese stelsel herbou en dit "Demetrias" herdoop.<ref>Getzel M. Cohen, ''The Hellenistic Settlements in Syria, the Red Sea Basin, and North Africa'', University of California Press, 2006.</ref> === Romeinse tydperk === [[Lêer:Ancient City of Damascus-107615.jpg|duimnael|Ruïnes van die Jupitertempel by die ingang van die Al-Hamidiyah-soek]] In 64 v.C. het die Romeinse generaal [[Pompeius]] die westelike deel van Sirië geannekseer. Die Romeine het Damaskus beset en dit by die bond van tien stede bekend as die Dekapolis ingelyf, wat self by die provinsie Sirië ingelyf is en outonomie gekry het. Damaskus is deur die Romeine heeltemal herontwerp nadat Pompeius die streek verower het. Die ou stad van Damaskus behou die reghoekige vorm van die Romeinse stad, met sy twee hoofasse: die ''Decumanus Maximus'' (oos-wes, vandag bekend as die ''Via Recta'') en die ''Cardo'' (noord-suid), met die ''Decumanus'' omtrent twee keer so lank. Die Romeine het 'n monumentale poort aan die oostelike einde van die ''Decumanus Maximus'' gebou; die poort het oorspronklik drie boë gehad, met die middelste boog vir strydwaens en die ander vir voetgangers.<ref name="romeartlover" /> In 23 v.C. het keiser [[Augustus]] aan [[Herodes die Grote]] gebiede gegee wat deur Zenodorus beheer is, en sommige geleerdes meen Herodes het ook beheer oor Damaskus gekry. Óf beheer oor Damaskus het met Herodes die Grote se dood na Sirië teruggekeer, óf dit was deel van die gebiede wat aan Herodes Filippus gegee is en met sy dood in 33/34 n.C. aan Sirië oorgedra is. Daar word bespiegel dat beheer oor Damaskus deur Aretas IV Filopatris van [[Nabateërs|Nabatea]] bekom is tussen Herodes Filippus se dood en Aretas se dood in 40 n.C., maar daar is aansienlike bewyse dat Aretas nie voor 37 n.C. beheer oor die stad gehad het nie. Die Romeinse keiser [[Trajanus]], wat die Nabateïese Koninkryk geannekseer het, was voorheen in Damaskus, aangesien sy vader Marcus Ulpius Traianus van 73 tot 74 n.C. goewerneur van Sirië was; daar het hy die etnies-Griekse argitek en ingenieur Apollodorus van Damaskus ontmoet, wat by hom in [[Rome]] aangesluit het toe hy in 91 n.C. konsul was en verskeie monumente gedurende die 2de eeu gebou het.<ref>Jerry Knoblet, ''Herod the Great'', University Press of America, 2005.</ref><ref>{{Harvnb|Burns|2005|p=52}}</ref><ref>Abdulkarim (2003), bl. 35–37.</ref> [[Lêer:End of Via Recta, at Bab Sharqi gate.jpg|links|duimnael|Die Bybelse Reguit Straat van Damaskus, wat na die Bab Sharqi-poort lei]] Damaskus het aan die begin van die 2de eeu 'n metropool geword en is in 222 deur keiser [[Septimius Severus]] tot 'n ''colonia'' opgegradeer. Gedurende die ''[[Pax Romana]]'' het Damaskus en die hele Romeinse provinsie Sirië begin floreer. Damaskus se belang as karavaanstad was duidelik: die handelsroetes uit Suid-Arabië, [[Palmyra]], [[Petra]] en die Syderoete het alles daar saamgeloop, en die stad het aan die Romeinse vraag na oosterse luukshede voldoen. Omstreeks 125 n.C. het die Romeinse keiser [[Hadrianus]] die stad tot "Metropolis van Coele-Sirië" bevorder.<ref>Kevin Butcher, ''Coinage in Roman Syria: Northern Syria, 64 BC–AD 253'', Royal Numismatic Society, 2004.</ref> Min van die Romeine se argitektuur het oorgebly, maar die stadsbeplanning van die ou stad het 'n blywende uitwerking gehad. Romeinse argitekte het die stad se Griekse en Arameese grondslae saamgebring en dit in 'n nuwe uitleg van omtrent 1&nbsp;500 by 750&nbsp;m saamgesmelt, omring deur 'n muur. Die muur het sewe poorte gehad, maar slegs die oostelike poort, Bab Sharqi, bly oor. Romeinse Damaskus lê meestal tot 5&nbsp;m onder die moderne stad.<ref name="romeartlover" /> Die ou buurt Bab Tuma is aan die einde van die Romeinse/Bisantynse era deur die plaaslike Oosters-Ortodokse gemeenskap ontwikkel. Volgens die Handelinge van die Apostels het sowel Sint [[Paulus van Tarsus|Paulus]] as Sint Thomas in daardie buurt gewoon. Rooms-Katolieke geskiedkundiges beskou Bab Tuma ook as die geboorteplek van verskeie pouse, soos Johannes V en Gregorius III. 'n Gemeenskap van Joodse Christene het gevolglik met die koms van Sint Paulus se bekeringswerk tot die Christendom oorgegaan. Gedurende die Bisantyns-Sassanidiese Oorlog van 602–628 is die stad beleër en in 613 deur Shahrbaraz verower, saam met 'n groot aantal Bisantynse troepe as gevangenes. Dit was in [[Sassanidiese Ryk|Sassanidiese]] hande tot naby die einde van die oorlog.<ref>Rainer Riesner, ''Paul's Early Period: Chronology, Mission Strategy, Theology'', Wm. B. Eerdmans, 1998, bl. 83–84, 89.</ref><ref>Kaegi (2003), bl. 75–77.</ref><ref>Crawford (2013), bl. 42–43.</ref> === Rashidun-tydperk === Die profeet [[Mohammed]] se eerste indirekte omgang met die mense van Damaskus was toe hy 'n brief deur sy geselle Shiya ibn Wahab aan Harith ibn Abi Shamir, die koning van Damaskus, gestuur het. Die brief het gelui: "Vrede vir hom wat ware leiding volg. Weet dat my godsdiens oral sal seëvier. Jy behoort die Islam te aanvaar, en wat ook al onder jou bevel is, sal joue bly."<ref>Safiur-Rahman Mubarakpuri, ''The Sealed Nectar'', bl. 227.</ref> Nadat die grootste deel van die Siriese platteland tydens die regering van kalief [[Omar|Umar]] (634–644) deur die Rashidun-kalifaat verower is, is Damaskus self in Augustus–September 634 n.C. deur die Arabies-Moslem-generaal Khalid ibn al-Walid verower; sy leër het reeds in April 634 probeer om die stad in te neem, maar sonder sukses. Met Damaskus nou in Arabies-Moslem-hande het die Bisantyne, ontsteld oor die verlies van hul aansienlikste stad in die Nabye Ooste, besluit om beheer daaroor terug te wen. Onder keiser Heraklius het die Bisantyne 'n leër opgestel wat dié van die Rashidun in mannekrag oortref het. Hulle het in die lente van 636 in Suid-Sirië opgeruk en Khalid ibn al-Walid se magte het gevolglik uit Damaskus teruggetrek om vir 'n hernieude konfrontasie voor te berei. In Augustus het die twee kante mekaar langs die Jarmoekrivier ontmoet, waar hulle 'n groot veldslag gestry het wat op 'n beslissende Moslem-oorwinning geëindig het en die Moslem-heerskappy oor Sirië en Palestina bevestig het. Terwyl die Moslems die stad geadministreer het, het die bevolking van Damaskus meesal Christelik gebly – Oosters-Ortodoks en Monofisities – met 'n groeiende gemeenskap van Moslems uit [[Mekka]], Medina en die [[Siriese woestyn]]. Die goewerneur wat aan die stad toegewys is, wat as die hoofstad van Islamitiese Sirië gekies is, was Mu'awiya I.<ref>Akbar Shāh Ḵẖān Najībābādī, ''History of Islam'', vol. 1.</ref><ref name="Burns99">{{Harvnb|Burns|2005|pp=98–99}}</ref><ref name="Burns100">{{Harvnb|Burns|2005|p=100}}</ref> === Ommajade- en Abbasidiese tydperke === [[Lêer:Umayyad Mosque, Damascus.jpg|duimnael|links|Uitsig oor Damaskus met die Ommajade-moskee in die middel]] In 635 is die stad na 'n jaar lange beleg deur die Arabiere verower. Onder die Umayyad -dinastie het Damaskus van 661 tot 750 die hoofstad van die Arabiese Ryk geword. Die kalief, wat uit dieselfde dinastie gekom het, het ook sy setel hier gehad. Hierdie tydperk word as 'n bloeitydperk vir die stad beskou en verskeie groot [[Moskee|moskees]] is gebou, waarvan die Umayyad-moskee verreweg die belangrikste is. Ná die dood van die vierde Rashidun-kalief [[Ali]] in 661 is Mu'awiya as kalief van die uitbreidende Islamitiese ryk gekies. Weens die groot hoeveelheid besittings wat sy geslag, die Ommajade, in die stad besit het, en weens die stad se tradisionele ekonomiese en maatskaplike bande met die Hedjaz sowel as met die Christelike Arabiese stamme van die streek, het Mu'awiya Damaskus as die hoofstad van die hele Ommajade-kalifaat gevestig – 'n ryk wat 'n enorme gebied beslaan het, van die Iberiese Halfeiland in die weste tot Sentraal-Asië en die Indusrivier in die ooste. Met die troonsbestyging van kalief Abd al-Malik in 685 is 'n eiesoortige Islamitiese muntstelsel ingevoer en is al die surplusinkomste van die kalifaat se provinsies na die skatkis van Damaskus gestuur. [[Arabies]] is ook as die amptelike taal gevestig (voorheen Grieks), wat die Islam se posisie in die ryk beklemtoon het en die stad se Ommajade-administrasie 'n voordeel bo die Griekssprekende Christene gegee het wat voorheen oor administratiewe sake gepresideer het.<ref name="Burns104">{{Harvnb|Burns|2005|pp=103–104}}</ref><ref name="Burns107">{{Harvnb|Burns|2005|pp=106–107}}</ref> Abd al-Malik se opvolger al-Walid het in 706 met die bou van die Groot Moskee van Damaskus (bekend as die Ommajade-moskee) begin. Die terrein was oorspronklik die Christelike Katedraal van Sint Johannes, en die Moslems het die gebou se toewyding aan [[Johannes die Doper]] behou. Teen 715 was die moskee voltooi. Al-Walid is in dieselfde jaar oorlede en is eers deur Suleiman ibn Abd al-Malik en daarna deur Umar II opgevolg, wat elk vir kort tydperke regeer het voordat Hisham in 724 aan die bewind gekom het. Met dié opvolgings het die status van Damaskus geleidelik verswak, aangesien Suleiman Ramla as sy verblyf gekies het en Hisham Resafa. Ná laasgenoemde se moord in 743 was die Ommajade-kalifaat – wat toe van Spanje tot Indië gestrek het – aan die verbrokkel weens wydverspreide opstande. Tydens die regering van Marwan II in 744 is die hoofstad van die ryk na Harran in die Jazira-streek verskuif.<ref name="Burns110">{{Harvnb|Burns|2005|p=110}}</ref> In 750 is die Umayyads deur die Abbaside verslaan en Damaskus het sy funksie as die ryk se hoofstad aan [[Bagdad]] verloor. Dit was vir 'n lang tyd die hoofstad van die Emiraat Damaskus en, langs Aleppo, was dit een van die sentrums van weerstand teen die [[Kruisvaarders]]. Die kruisvaarders het Damaskus tydens die [[Kruistog|Tweede Kruistog]] beleër, maar kon nie die stad inneem nie, deels weens honger en dors. Op 25 Augustus 750 het die Abbasiede, wat die Ommajade reeds in die Slag van die Zab in Irak verslaan het, Damaskus verower met min weerstand. Met die aanbreek van die [[Abbasidiese Kalifaat]] is Damaskus deur [[Bagdad]], die nuwe Islamitiese hoofstad, oorskadu en onderskik. Binne die eerste ses maande van Abbasidiese bewind het opstande in die stad begin uitbreek, hoewel te geïsoleerd en ongefokus om 'n werklike bedreiging te wees. Nietemin is die laaste van die vooraanstaande Ommajade tereggestel, die tradisionele amptenare van Damaskus verban en die leërgeneraals van die stad afgedank. Daarna is die Ommajade-familiebegraafplaas geskend en die stadsmure afgebreek, wat Damaskus tot 'n provinsiale dorp van min belang verminder het. Dit het vir die volgende eeu meestal uit die geskrewe rekords verdwyn, en die enigste beduidende verbetering van die stad was die Abbasidies-geboude skatkiskoepel in die Ommajade-moskee in 789. In 811 het verre oorblyfsels van die Ommajade-dinastie 'n sterk opstand in Damaskus op die been gebring wat uiteindelik onderdruk is. Op 24 November 847 het 'n aardbewing Damaskus getref en verwoes, met sowat 70&nbsp;000 sterftes.<ref name="Burns113">{{Harvnb|Burns|2005|p=113}}</ref><ref name="Burns122">{{Harvnb|Burns|2005|pp=121–122}}</ref> Ahmad ibn Tulun, 'n afwykende Turkse ''wali'' wat deur die Abbasiede aangestel is, het Sirië, insluitend Damaskus, in 878–79 van sy oorhere verower. Uit respek vir die Ommajade-heersers het hy 'n heiligdom op die terrein van Mu'awiya se graf opgerig. Die Tulunidiese bewind oor Damaskus was kort en het net tot 906 geduur voordat dit deur die Karmatiërs vervang is, wat die [[Sjia|Sjia-Islam]] aangehang het. Weens hul onvermoë om die uitgestrekte gebied wat hulle beset het te beheer, het die Karmatiërs uit Damaskus teruggetrek en 'n nuwe dinastie, die Ikhshidiede, het beheer daaroor geneem. Die Sjiïtiese Fatimiede het in 970 beheer verkry, wat vyandighede tussen hulle en die stad se Soenni-Arabiere aangevuur het. Die Arabiese geograaf al-Muqaddasi het Damaskus in 985 besoek en opgemerk dat die argitektuur en infrastruktuur van die stad "manjifiek" was, maar dat die lewensomstandighede aaklig was. Van 1041 tot 1063 is daar geen bekende rekords van die stad se geskiedenis nie; teen daardie tyd het Damaskus 'n stadsadministrasie ontbreek en 'n verswakte ekonomie en 'n aansienlik verminderde bevolking gehad.<ref name="Burns132">{{Harvnb|Burns|2005|pp=130–132}}</ref><ref name="Burns135">{{Harvnb|Burns|2005|pp=135–136}}</ref><ref name="Burns138">{{Harvnb|Burns|2005|pp=137–138}}</ref> === Seldjoekse en Ajjubidiese tydperke === [[Lêer:Kuppel Nur ad-Din Madrasa.JPG|duimnael|Die tweelingkoepels van die Nur al-Din-madrassa]] Terwyl die heersers van Damaskus met hul mede-Seldjoeke in Aleppo en Diyarbakır in konflik gewikkel was, het die kruisvaarders, wat in 1097 in die Levant aangekom het, [[Jerusalem]], die Libanongebergte en Palestina verower. Toghtekin het die Westerse indringers as 'n werklike bedreiging vir Damaskus gesien, wat destyds nominaal [[Homs]], die Bekaavallei, Hauran en die Golanhoogte as deel van sy gebiede ingesluit het. Met militêre steun van Sharaf al-Din Mawdud van Mosoel het Toghtekin dit reggekry om kruisvaarderstrooptogte in die Golan en Hauran te stuit. Mawdud is in 1109 in die Ommajade-moskee vermoor, wat Damaskus van noordelike Moslem-steun ontneem en Toghtekin gedwing het om in 1110 tot 'n wapenstilstand met die kruisvaarders in te stem. In 1126 het die kruisvaarderleër onder Balduin II teen Buridiese magte onder Toghtekin by Marj al-Saffar naby Damaskus geveg; ten spyte van hul taktiese oorwinning het die kruisvaarders egter in hul doel om Damaskus in te neem, gefaal.<ref name="Burns142">{{Harvnb|Burns|2005|p=142}}</ref><ref name="Burns147">{{Harvnb|Burns|2005|p=147}}</ref> Ná die dood van [[Saladin]] in 1193 was daar gereelde konflikte tussen die verskillende Ajjubidiese sultans wat in Damaskus en Kaïro regeer het. Damaskus was die hoofstad van onafhanklike Ajjubidiese heersers tussen 1193 en 1201, van 1218 tot 1238, van 1239 tot 1245 en van 1250 tot 1260; in ander tye is dit deur die Ajjubidiese heersers van Egipte regeer. Tydens die onderlinge oorloë wat die Ajjubidiese heersers gevoer het, is Damaskus herhaaldelik beleër.<ref>R. Stephen Humphreys, ''From Saladin to the Mongols: The Ayyubids of Damascus, 1193–1260'', State University of New York Press, 1977.</ref> [[Lêer:Damascus Madrasa Adaliye 9822.jpg|duimnael|Die Al-Adiliyah-madrassa, in 1215 deur die Ajjubidiese sultan al-Adil I gestig]] Die al-Salihiyah-distrik, op die hange van die berg Qasioun, is in die middel van die 12de eeu gestig; sy vroegste inwoners was vlugtelinge uit Jerusalem wat hulle in Damaskus gevestig het ná die stad se inname deur die kruisvaarders. Die Ajjubidiese tydperk het uitgebreide stedelike uitbreiding in Damaskus gesien, met die bou van talle madrassas, moskees en ander openbare instellings binne sowel as buite die mure van die ou stad. Die tydperk het ook die bou van die eerste gemeentemoskees gesien wat sedert die bou van die Ommajade-moskee sowat vyf eeue tevore opgerig is; anders as die Ommajade-moskee was dié moskees alles buite die mure van die ou stad geleë. In dieselfde tydperk is die sitadel van Damaskus herbou nadat die vroeëre Seldjoekse sitadel verwoes is. Die Ajjubidiese madrassas en mausoleums word deur hul kenmerkende rooi koepels onderskei, waarvan die rooi koepel van Saladin se mausoleum 'n bekende voorbeeld is.<ref>Abd al-Razzaq Moaz, ''The Ayyubid Era: Art and Architecture in Medieval Syria'', Museum With No Frontiers, 2001.</ref> === Mamelukke-tydperk === [[Lêer:Ancient City of Damascus-107601 (retouched).jpg|duimnael|Die mausoleumkamer van sultan Baybars in die Al-Zahiriyah-madrassa]] In 1260 het die [[Mameluk|Mamelukke]] die stad verower. Die Ajjubidiese bewind (en onafhanklikheid) het met die Mongoolse inval in Sirië in 1260 tot 'n einde gekom, toe die Mongole onder Kitbuqa die stad op 1 Maart 1260 binnegegaan het, saam met die koning van Armenië, Hethum I, en die prins van Antiogië, Bohemund VI; die burgers van Damaskus het dus vir die eerste keer in ses eeue drie Christelike maghebbers in triomf deur hul strate sien ry. Ná die Mongoolse nederlaag by Ain Jalut op 3 September 1260 is Damaskus egter vyf dae later verower en het dit die provinsiale hoofstad van die Mamelukke-sultanaat geword, wat vanuit Egipte regeer is. Ná hul oorwinning in die Slag van Wadi al-Khaznadar het die Mongole onder Ghazan die stad tien dae lank beleër; dit het tussen 30 Desember 1299 en 6 Januarie 1300 oorgegee, hoewel sy sitadel weerstand gebied het. In Mei 1300 het die Egiptiese Mamelukke uit Egipte teruggekeer en die hele gebied sonder 'n veldslag herower. In April 1303 het die Mamelukke die Mongoolse leër in die Slag van Marj al-Saffar verslaan en so 'n einde gemaak aan die Mongoolse invalle in die Levant. Later het die [[Swart Dood]] van 1348–1349 tot die helfte van die stad se bevolking gedood.<ref>Runciman (1987), bl. 307, 439.</ref><ref>Amitai (1987), bl. 247–248.</ref><ref>Nicolle (2001), bl. 80.</ref> Damaskus was eens bekend vir sy handewerk van swaardmakers. In 1400 het [[Timoer|Timur]], die Turko-Mongoolse veroweraar, Damaskus beleër. Die Mamelukke-sultan het 'n afvaardiging uit Kaïro gestuur, waaronder [[Ibn Chaldoen|Ibn Khaldoen]], wat met hom onderhandel het, maar ná hul terugtrekking het Timur die stad op 17 Maart 1401 geplunder. Die Ommajade-moskee is verbrand en mans en vroue is in slawerny weggevoer. 'n Groot aantal van die stad se ambagsmanne is na Timur se hoofstad [[Samarkand]] geneem om hul vaardighede in diens van die Mongoolse oorlogsmasjien te stel; hulle was die gelukkiger burgers, want baie is afgemaai en hul koppe is in 'n veld buite die noordoostelike hoek van die mure opgestapel, waar 'n stadsplein steeds die naam ''Burj al-Ru'us'' ("die toring van koppe") dra. Iets van die ou smeedkuns talm vandag nog in Damaskus. Damaskus is herbou en het tot 1516 as 'n Mamelukse provinsiale hoofstad bly dien.<ref>Ibn Khaldun (1952), bl. 97.</ref> === Ottomaanse tydperk === [[Lêer:داخل قصر العظم.jpg|links|duimnael|Die Al-Azm-paleis, in die tradisionele Damasceense binnehofstyl gebou]] In 1516 het die [[Ottomaanse Ryk]] die stad verower en dit tot en met die [[Eerste Wêreldoorlog]] onder beheer gehou. Vroeg in 1516 het die [[Ottomaanse Ryk]], bekommerd oor die gevaar van 'n bondgenootskap tussen die Mamelukke en die Persiese Safawiede, 'n veroweringsveldtog teen die Mamelukke-sultanaat begin. Op 21 September het die Mamelukse goewerneur van Damaskus die stad ontvlug, en op 2 Oktober is die ''khutba'' in die Ommajade-moskee in die naam van [[Selim I]] afgekondig. Die dag daarna het die seëvierende sultan die stad binnegegaan en drie maande daar gebly. Op 15 Desember het hy Damaskus by Bab al-Jabiya verlaat met die oog op die verowering van Egipte. Met sy terugkeer in Oktober 1517 het die sultan die bou van 'n moskee, ''tekkiye'' en mausoleum by die heiligdom van sjeik Muhi al-Din ibn Arabi in al-Salihiyah beveel; dit sou die eerste van Damaskus se groot Ottomaanse monumente wees. Volgens 'n Ottomaanse sensus van dié tyd het Damaskus 10&nbsp;423 huishoudings gehad.<ref>Abd al-Qadir al-Rihawi en Émilie E. Ouéchek, "Les deux ''takiyya'' de Damas", ''Bulletin d'études orientales'', 1975.</ref><ref>"Population and Revenue in the Towns of Palestine in the Sixteenth Century".</ref> Die Ottomane het die volgende 400 jaar gebly, behalwe vir 'n kort besetting deur Ibrahim Pasha van Egipte van 1832 tot 1840. Weens sy belang as die vertrekpunt vir een van die twee groot [[hadj]]-karavane na [[Mekka]] is Damaskus met meer aandag deur die Porte behandel as wat sy grootte sou regverdig – vir die grootste deel van dié tydperk was [[Aleppo]] meer bevolk en kommersieel belangriker. In 1559 is die westelike gebou van die Sulaymaniyya Takiyya, wat 'n moskee en 'n ''khan'' vir pelgrims op die pad na Mekka insluit, voltooi volgens 'n ontwerp deur die bekende Ottomaanse argitek [[Mimar Sinan]], en kort daarna is die Salimiyya-madrassa daarby aangebou. Gedurende die Ottomaanse tydperk is die stad Heilige Damaskus (شام شريف, ''şam-ı şerif'') genoem, 'n titel wat ook vir Jerusalem gebruik is.<ref>{{Cite journal |last=Shafir |first=Nir |date=2020 |title=In an Ottoman Holy Land: The Hajj and the Road from Damascus, 1500–1800 |journal=History of Religions |volume=60 |issue=1 |pages=1–36}}</ref> [[Lêer:Khan Asad Pasha, Damascus.jpg|duimnael|Die Khan As'ad Pasha]] Vroeg in die 19de eeu was Damaskus bekend vir sy skadukoffiehuise langs die oewers van die Barada. Onder Ottomaanse bewind is Christene en [[Jode]] as ''dhimmi''s beskou, wat toegelaat is om hul godsdienste onder bepaalde beperkings te beoefen. Tydens die Damaskus-aangeleentheid van 1840 is die valse beskuldiging van rituele moord teen lede van die Joodse gemeenskap van Damaskus gebring. Die slagting van Christene in 1860 was ook een van die beruggaste voorvalle van dié eeue, toe gevegte tussen [[Droese]] en Maroniete in die Libanongebergte na die stad oorgespoel het. Etlike duisende Christene is in Junie 1860 doodgemaak, met baie meer wat gered is deur die tussenkoms van die Algeriese eksiel Abd al-Qadir en sy soldate, wat hulle na Abd al-Qadir se woning en die sitadel van Damaskus in veiligheid gebring het. Die Christelike kwartier van die ou stad, met verskeie kerke, is afgebrand.<ref>Ellen Clare Miller, ''Eastern Sketches – notes of scenery, schools and tent life in Syria and Palestine'', William Oliphant and Company, Edinburgh, 1871.</ref> Die Amerikaanse sendeling E.C. Miller teken aan dat die bevolking van die stad in 1867 "omtrent" 140&nbsp;000 was, waarvan 30&nbsp;000 Christene, 10&nbsp;000 Jode en 100&nbsp;000 "Mohammedane" was, met minder as 100 Protestantse Christene. Die Amerikaanse skrywer [[Mark Twain]] het Damaskus intussen besoek en daaroor in ''The Innocents Abroad'' geskryf, waarin hy sê: "Hoewel jy so oud soos die geskiedenis self is, is jy fris soos die asem van die lente, blomryk soos jou eie roosknop en welriekend soos jou eie lemoenblom, o Damaskus, pêrel van die Ooste!" In November 1898 het die Duitse keiser [[Wilhelm II van Duitsland|Wilhelm II]] Damaskus besoek tydens sy reis na die Ottomaanse Ryk.<ref>{{Harvnb|Twain|1869|p=283}}</ref> === Moderne tydperk === ==== 20ste eeu ==== [[Lêer:Emir Faisal; Lt. Colonel T.E. Lawrence - early 1918.jpg|duimnael|links|Koning Faisal van Sirië en T.E. Lawrence tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]], 1918]] In die Eerste Wêreldoorlog het generaal Edmund Allenby, namens die [[Verenigde Koninkryk]], ondersteun deur Arabiese troepe (Arabiese Opstand), die stad van die Ottomane ingeneem. Damaskus het later die hoofstad van die Franse mandaat van Sirië geword. Op 5 Augustus 1949 is 'n hewige aanval op die Menarsha-sinagoge van die stad gepleeg. Twaalf Siriese Jode is vermoor, insluitend agt kinders. In die vroeë jare van die 20ste eeu het nasionalistiese sentiment in Damaskus, aanvanklik kultureel van aard, 'n politieke kleur begin aanneem, grootliks in reaksie op die verturksingsprogram van die Komitee van Eenheid en Vooruitgang wat in 1908 in Istanbul gevestig is. Die ophanging van 'n aantal patriotiese intellektuele deur Jamal Pasha, goewerneur van Damaskus, in Beiroet en Damaskus in 1915 en 1916 het die nasionalistiese gevoel verder aangevuur, en in 1918, toe die magte van die Arabiese Opstand en die Britse Ryksmagte genader het, het inwoners op die terugtrekkende Turkse troepe geskiet.<ref>Élisée Reclus, Ernst Georg Ravenstein en Augustus Henry Keane, ''The Earth and Its Inhabitants'', bl. 401.</ref> Op 1 Oktober 1918 het T.E. Lawrence Damaskus binnegegaan – die derde aankoms van die dag, met die eerste die Australiese 3de Ligte Perdebrigade onder majoor A.C.N. "Harry" Olden. Twee dae later, op 3 Oktober 1918, het die magte van die Arabiese Opstand onder prins Faisal ook Damaskus binnegegaan. 'n Militêre regering onder Shukri Pasha is aangestel en Faisal ibn Hussein is as koning van Sirië uitgeroep. Politieke spanning het in November 1917 ontstaan toe die nuwe Bolsjewistiese regering in Rusland die Sykes-Picot-ooreenkoms bekend gemaak het, waarvolgens Brittanje en Frankryk gereël het om die Arabiese Ooste onder mekaar te verdeel. Die Siriese Nasionale Kongres het in Maart 'n demokratiese grondwet aangeneem. Die Versailles-konferensie het egter aan Frankryk 'n [[Volkebond]]-mandaat oor Sirië toegeken, en in 1920 het 'n Franse leër onder generaal Mariano Goybet die Anti-Libanongebergte oorgesteek, 'n klein Siriese verdedigingsekspedisie in die Slag van Maysalun verslaan en Damaskus binnegegaan.<ref>A. Barker, "The Allies Enter Damascus", ''History Today'', vol. 48, 1998.</ref><ref>P.M. Roberts, ''World War I: A Student Encyclopedia'', ABC-CLIO, 2006, bl. 657.</ref> Toe die Groot Siriese Opstand in die Hauran in 1925 na Damaskus versprei het, het die Franse dit met swaar wapens onderdruk en die stad op 9 Mei 1926 gebombardeer en beskiet. Gevolglik is die gebied van die ou stad tussen die Al-Hamidiyah-soek en die Medhat Pasha-soek tot op die grond afgebrand, met baie sterftes, en dit staan sedertdien as ''al-Hariqa'' ("die brand") bekend. Die ou stad is met doringdraad omring om te verhoed dat rebelle in die Ghouta infiltreer, en 'n nuwe pad is buite die noordelike vestingmure gebou om die beweging van gepantserde motors te vergemaklik. Die verslaggewer George Seldes het 308 lyke aanskou en gesuggereer dat daar meer dooies onder die puin kon wees – en dat 'n maksimum een duisend kon wees.<ref>[https://www.nytimes.com/1926/05/20/archives/french-shells-kill-600-in-damascus-500-civilians-including-women.html "French Shells Kill 600 in Damascus"], ''The New York Times'', 20 Mei 1926.</ref><ref>George Seldes, ''Witness to a Century'', Ballantine Books, 1987, bl. 232.</ref> Op 21 Junie 1941, drie weke ná die begin van die Geallieerde Sirië-Libanon-veldtog, is Damaskus deur 'n gemengde Brits-Indiese en Vrye Franse mag van die Vichy-Franse magte verower. Die Franse het ingestem om in 1946 te onttrek, ná die Britse tussenkoms tydens die Levantkrisis, wat tot die volle onafhanklikheid van Sirië gelei het. Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Sirië onafhanklik geword en Damaskus die hoofstad. Die stad het die hoofstad gebly, selfs ná die begin van Baathistiese bewind in 1963. In 1979 is die ou stad van Damaskus, met sy versameling argeologiese en historiese godsdienstige terreine, deur [[Unesco]] as [[Wêrelderfenisgebied]] gelys.<ref name="unesco" /> ==== Burgeroorlog ==== [[Lêer:Damascus Opera House.jpg|duimnael|Die Damaskus-operahuis (in 2004 geopen) staan agter die Damasceense Swaardmonument, 'n baken wat in 1960 op die Ommajade-plein opgerig is]] Teen Januarie 2012 het gevegte tussen die gereelde leër en rebelle die buitewyke van Damaskus bereik, wat na berigte verhinder het dat mense hul huise verlaat of bereik, veral toe veiligheidsoperasies daar van die einde van Januarie tot in Februarie geïntensiveer het. Teen Junie 2012 het koeëls en granaatskerwe oornag in huise in Damaskus ingeslaan terwyl troepe teen die Vrye Siriese Leër in die strate geveg het.<ref>{{Cite news |url=https://www.haaretz.com/2012-06-10/ty-article/heavy-gunfire-in-syrias-capital-during-weekend/0000017f-f683-d887-a7ff-fee727e70000 |title=Heavy gunfire in Syria's capital during the weekend |newspaper=Haaretz |date=10 Junie 2012 |archive-date=2 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230402185806/https://www.haaretz.com/2012-06-10/ty-article/heavy-gunfire-in-syrias-capital-during-weekend/0000017f-f683-d887-a7ff-fee727e70000}}</ref> Die Damaskus-voorstad Ghouta het in Desember 2017 swaar bombardering gely en 'n verdere golf bombardering het in Februarie 2018 begin. Op 20 Mei 2018 het Damaskus en die hele Rif Dimashq-goewerneurskap vir die eerste keer in sewe jaar volledig onder regeringsbeheer gekom ná die ontruiming van die Islamitiese Staat uit die Yarmouk-kamp. In September 2019 het Damaskus die ''Guinness World Records'' betree as die minste bewoonbare stad, met 'n telling van 30,7 punte op die Economist se Global Liveability Index; die neiging om die minste bewoonbare stad op aarde te wees, het egter in 2017 begin en het vanaf 2024 voortgeduur.<ref>{{Cite news |url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-military-in-full-control-of-damascus-for-first-time-in-years/ |title=Syrian military in full control of Damascus for first time in years |last=Aboufadel |first=Leith |date=20 Mei 2018 |newspaper=Al-Masdar News |archive-url=https://web.archive.org/web/20180520192808/https://www.almasdarnews.com/article/syrian-military-in-full-control-of-damascus-for-first-time-in-years/ |archive-date=20 Mei 2018}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/100393-least-habitable-city |title=Least habitable city |website=Guinness World Records}}</ref> Siriese rebelle onder leiding van die HTS-rebellegroep het op 8 Desember 2024, ná 'n reeks offensiewe, Damaskus binnegegaan, die Sednaya-gevangenis verower en uiteindelik die ineenstorting van Baathistiese Sirië bewerkstellig.<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/live/2024/12/07/world/syria-war-damascus/ |title=Syrian rebels said their forces had entered Damascus |work=The New York Times |date=8 Desember 2024}}</ref> Op 23 Februarie 2025 het die Israeliese premier Benjamin Netanjahu die volledige demilitarisering van Suid-Sirië in die provinsies Quneitra, Daraa en Suweyda geëis, sowel as die onttrekking van Siriese magte uit Siriese gebied suid van Damaskus. Sirië se nuwe regering onder president Ahmed al-Sharaa het Netanjahu se eise verwerp, en 'n paar uur later het Israel 'n golf lugaanvalle in Damaskus en Suid-Sirië uitgevoer.<ref>{{Cite news |title=Israel demands complete demilitarisation of southern Syria |url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgenz02lp8o |work=BBC |date=24 Februarie 2025}}</ref><ref>{{Cite news |title=Israel bombs 'military targets' in southern Syria, outside Damascus |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/2/26/israel-bombs-military-targets-in-southern-syria-outside-damascus |work=Al Jazeera |date=26 Februarie 2025}}</ref> == Ekonomie == [[Lêer:BankSharqAndBlueTower.jpg|links|duimnael|Bank Al-Sharq en die Blue Tower-hotel in Hamrastraat]] Die historiese rol wat Damaskus as belangrike handelsentrum gespeel het, het in die afgelope jare verander weens politieke ontwikkeling in die streek sowel as die ontwikkeling van moderne handel. Die meeste goedere wat in Damaskus en in Sirië vervaardig word, word na die lande van die Arabiese Skiereiland versprei. Damaskus hou sedert 1954 ook elke herfs 'n jaarlikse internasionale handelstentoonstelling.<ref name="Britannica-Dam">{{Cite web |url=https://www.britannica.com/place/Damascus |title=Damascus |website=Encyclopædia Britannica |access-date=28 November 2009}}</ref> Die toerismebedryf in Damaskus het baie potensiaal, hoewel die burgeroorlog dié vooruitsigte belemmer het. Die oorvloed kulturele rykdom in Damaskus is sedert die laat 1980's beskeie aangewend, met die ontwikkeling van baie verblyf- en vervoerondernemings en ander verwante beleggings. Sedert die vroeë 2000's het talle boetiekhotelle en lewendige koffiehuise in die ou stad geopen, wat baie Europese toeriste sowel as Damasceners lok.<ref name="Britannica-Dam" /> [[Lêer:Districts of damascus english.svg|duimnael|upright=0.95|Die munisipaliteite van Damaskus]] In 2009 is nuwe kantoorruimte gebou en op die eiendomsmark beskikbaar gestel. Marota City en Basilia City is twee nuwe ontwikkelingsprojekte in Damaskus wat as naoorlogse heropbouspogings beskou word. Die Damaskus-effektebeurs het in Maart 2009 formeel vir handel geopen en is die enigste effektebeurs in Sirië; dit is in die Barzeh-distrik geleë, binne Sirië se finansiëlemarkte- en effektekommissie.<ref>{{Cite web |title=Inauguration of Damascus Stock Exchange |url=http://www.sebcsyria.com/web2008/art.php?art_id=1619 |publisher=Syrian Enterprise and Business Center |access-date=28 November 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110503210033/http://www.sebcsyria.com/web2008/art.php?art_id=1619 |archive-date=3 Mei 2011}}</ref> Damaskus is die tuiste van 'n wye reeks industriële bedrywighede, soos tekstiel, voedselverwerking, sement en verskeie chemiese industrieë. Die meerderheid fabrieke word deur die staat bedryf, met beperkte privatisering benewens ekonomiese bedrywighede wat deur die private sektor gelei word en wat vanaf die vroeë 2000's met die liberalisering van die handel toegelaat is. Tradisionele handewerk en ambagsmanne se kopergravures word steeds in die ou stad vervaardig.<ref name="Britannica-Dam" /> == Demografie == === Bevolking === Die bevolking van Damaskus het veral in die tweede helfte van die [[20ste eeu|twintigste eeu]] sterk gegroei as gevolg van die migrasie van die Siriese platteland na die stad. In 1943 het die stad nog 286&nbsp;000 inwoners gehad, in 1960 was daar reeds 'n halfmiljoen. Omstreeks 2010 het die stad sowat 1,8 miljoen inwoners gehad. Volgens 'n skatting vir 2024 woon sowat 2&nbsp;799&nbsp;960 mense in die metropolitaanse gebied.<ref name="CBS">[https://web.archive.org/web/20160305082831/http://cbssyr.sy/new%20web%20site/General_census/census_2004/NH/TAB01-1-2004.htm General Census of Population and Housing 2004], Siriese Sentrale Buro vir Statistiek.</ref> === Etnisiteit === Die oorgrote meerderheid Damasceners is Siriese [[Arabiere]]. Die [[Koerde]] is die tweede grootste etniese minderheid, met 'n bevolking van ongeveer 300&nbsp;000; hulle woon hoofsaaklik in die buurte Wadi al-Mashari ("Zorava" of "Zore Afa" in Koerdies) en Rukn al-Din. Hul presiese getal is nie bekend nie omdat hulle hoofsaaklik vlugtelinge uit [[Turkye]] en [[Irak]] is. Ander minderhede sluit [[Staat Palestina|Palestyne]], [[Armene|Armeniërs]], [[Assiriërs]], Arameërs, Turkmene, Circassiërs en 'n klein Griekse gemeenskap in.<ref name="unesco" /><ref name="moore" /><ref>{{Cite book |last=Chatty |first=Dawn |title=Displacement and Dispossession in the Modern Middle East |url=https://archive.org/details/displacementdisp0000chat |publisher=Cambridge University Press |year=2010 |isbn=978-0-521-81792-9}}</ref> === Godsdiens === Die meerderheid van Damaskus se bevolking is Soennitiese Moslems. Ongeveer 10% is Christene, terwyl daar nog 'n klein Joodse gemeenskap is. Die [[Islam]] is die grootste godsdiens en die meerderheid Moslems is [[Soenni]], terwyl [[Alawiete]] en Twaalwer-[[Sjia|Sjiïete]] aansienlike minderhede uitmaak. Ongeveer 78% van die bevolking is Soenni-Moslems, sowat 12% Christene en sowat 10% Sjia-Moslems. Alawiete woon hoofsaaklik in die buurte Mezzeh 86 en Sumariyah, deel van die Mezzeh-distrik, en in die buurt Eish al-Warwar in die distrik Barzeh. Twaalwers woon hoofsaaklik naby die Sjiïtiese heilige plekke Sayyidah Ruqayya en Sayyidah Zaynab. Daar word geglo dat daar meer as 200 [[moskee]]s in Damaskus is, waarvan die Ommajade-moskee die bekendste is.<ref>{{Cite book |last=Flood |first=Finbarr Barry |title=The Great Mosque of Damascus: Studies on the Makings of an Umayyad Visual Culture |url=https://archive.org/details/greatmosqueofdam0000floo |publisher=Brill |year=2001 |isbn=978-90-04-11638-2}}</ref> Christene verteenwoordig ongeveer 10 tot 15% van die bevolking. Verskeie Oosters-Christelike ritusse het hul hoofkwartiere in Damaskus, waaronder die [[Siries-Ortodokse Kerk]], die Siries-Katolieke Kerk, die Melkitiese Grieks-Katolieke Kerk en die [[Grieks-Ortodokse Kerk van Antiogië]]. Die Christelike distrikte in die stad is Bab Tuma, Qassaa en Ghassani, elk met baie kerke. In die voorstad Soufanieh is 'n reeks verskynings van die Maagd Maria na berigte tussen 1982 en 2004 waargeneem.<ref>{{Cite web |title=Syria – Report on International Religious Freedom |url=https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/syria/ |publisher=Amerikaanse Departement van Staat |access-date=18 Junie 2025}}</ref> 'n Kleiner [[Droese]]-minderheid bewoon die stad, veral in die gemengde Christelik-Droese voorstede Tadamon, Jaramana en Sahnaya. Daar was 'n klein Joodse gemeenskap in wat die ''Harat al-Yahud'' ("die Joodse kwartier") genoem word. Hulle was die oorblyfsels van 'n antieke en veel groter Joodse aanwesigheid in Sirië wat minstens tot die Romeinse tye terugdateer; vanaf 2023 het geen Jode meer oorgebly nie.<ref>{{Cite web |url=https://www.thejc.com/news/world/new-report-urges-urgent-action-to-preserve-remaining-jewish-sites-in-syria-and-iraq-tl9w4b2s |title='Urgent' action urged to preserve remaining Jewish sites in Syria and Iraq |work=The Jewish Chronicle}}</ref> Die [[Soefisme]] was gedurende die tweede helfte van die 20ste eeu 'n invloedryke strekking in die Soenni-godsdienspraktyke, veral in Damaskus. Die grootste vroue- en meisiesbeweging in die Moslemwêreld is Soefi-georiënteerd en is in Damaskus gebaseer onder leiding van Munira al-Qubaysi. Die Siriese Soefisme het sy bolwerk in stedelike streke soos Damaskus, waar dit ook politieke bewegings soos Zayd gevestig het.<ref>{{Cite web |url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/10/syria-sufi-salafi-war-islam.html |title=Syrian Sufis Divided As Salafist Influence Grows |work=Al-Monitor |date=2013}}</ref> == Historiese besienswaardighede == [[Lêer:Damasco via rectaHPIM3222.JPG|links|duimnael|'n Tipiese historiese Damasceense straat]] Die antieke stad Damaskus is in 1979 op die Wêrelderfenislys ingeskryf. Van die Arameese koninkryk (11de tot 7de eeu v.C.) af het Damaskus tot die politieke en stedelike middelpunt van die streek gegroei. Vandag bevat die antieke stad meer as 125 kultuurerfenisterreine wat Damaskus se lang geskiedenis verteenwoordig, waaronder argeologiese en argitektoniese oorblyfsels uit die Hellenistiese, Romeinse, Bisantynse, Islamitiese en Ottomaanse tydperke. Voortgesette konflik en oorlog bly egter die argeologiese erfenis bedreig en argeologiese ontdekking in Damaskus verhinder.<ref>{{Cite web |title=Ancient History, Modern Destruction: Assessing the Current Status of Syria's World Heritage Sites Using High-Resolution Satellite Imagery |url=https://www.aaas.org/resources/ancient-history-modern-destruction-assessing-current-status-syria-s-world-heritage-sites |work=aaas.org |publisher=American Association for the Advancement of Science |access-date=2 Oktober 2024}}</ref> Die sitadel van Damaskus is in die noordwestelike hoek van die ou stad. Die Reguit Straat van Damaskus (waarna in die verhaal van die bekering van Sint Paulus in Handelinge 9:11 verwys word), ook bekend as die ''Via Recta'', was die ''decumanus'' (oos-wes-hoofstraat) van Romeinse Damaskus en het oor 1&nbsp;500&nbsp;m gestrek. Vandag bestaan dit uit die straat Bab Sharqi en die Souk Medhat Pasha, 'n oordekte mark. Die Bab Sharqi-straat is vol klein winkels en lei na die ou Christelike kwartier Bab Tuma (Sint Thomas se Poort), waar die St. Georgekatedraal, die setel van die [[Siries-Ortodokse Kerk]], geleë is. Aan die einde van die Bab Sharqi-straat kom 'n mens by die Huis van Ananias, 'n ondergrondse kapel wat die kelder van Ananias se huis was. Die Ommajade-moskee, ook bekend as die Groot Moskee van Damaskus, is een van die grootste moskees ter wêreld en ook een van die oudste plekke van deurlopende gebed sedert die opkoms van die Islam; 'n heiligdom in die moskee bevat na bewering die liggaam van [[Johannes die Doper]]. Die mausoleum waarin [[Saladin]] begrawe is, is in die tuine net buite die moskee. Die Sayyidah Ruqayya-moskee, die heiligdom van die jongste dogter van Husayn ibn Ali, is ook naby die Ommajade-moskee te vind. Nog 'n plek wat baie besoek word, is die Sayyidah Zaynab-moskee, waar die graf van Zaynab bint Ali is.<ref name="unesco-lys">{{Cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/20 |title=Ancient City of Damascus |publisher=Unesco |access-date=31 Oktober 2017}}</ref> Die Harat al-Yehud of Joodse kwartier is 'n onlangs herstelde historiese toeristebestemming wat voor die uitbreek van die burgeroorlog gewild onder Europeërs was. Vakansiegangers kan die buurt en die skilderagtige antieke huise geniet wat deur die heeltemal vertrekte Siriese Joodse gemeenskap verlaat is.<ref>{{Cite news |last=England |first=Andrew |date=19 Mei 2010 |title=Damascus gives old Jewish quarter new life |work=Financial Times}}</ref> Ander plekke van belang sluit in: * Die Sitadel van Damaskus * Die Nasionale [[Museum]] van Damaskus * Die ontelbare fonteine in die stad * Die baie geboue met Ottomaanse argitektuur * Die grafte en begraafplase van belangrike figure uit die Islam en die Christendom (byvoorbeeld Johannes die Doper en imam Hussein) * Die Bab Saghir-begraafplaas * Die Nabi Habeel-moskee * Oorblyfsels van die tempel van Jupiter === Mure en poorte van Damaskus === [[Lêer:Bab Touma Gate Damascus.jpg|duimnael|Die Bab Tuma-poort]] Die ou stad van Damaskus, met 'n oppervlakte van ongeveer 86,12 hektaar, word deur vestingmure aan die noordelike en oostelike kante en deel van die suidelike kant omring. Daar is sewe bestaande stadspoorte, waarvan die oudste tot die Romeinse tydperk terugdateer. Dit is, kloksgewys van die sitadel se noorde: * Bab al-Faradis ("die poort van die vrugteboorde" of "van die paradys") * Bab al-Salam ("die poort van vrede"), albei op die noordelike grens van die ou stad * Bab Tuma ("Thomas se Poort") in die noordoostelike hoek, wat na die Christelike kwartier van dieselfde naam lei * Bab Sharqi ("oostelike poort") in die oostelike muur, die enigste een wat sy Romeinse plan behou * Bab Kisan in die suidooste, waaruit die oorlewering hou dat Sint Paulus in 'n mandjie van die vestingmure af ontsnap het; dié poort is gesluit en in die Kapel van Sint Paulus omskep * Bab al-Saghir (die Klein Poort), wat na die Bab al-Saghir-begraafplaas lei * Bab al-Jabiya by die ingang van die Souk Midhat Pasha, in die suidweste Ander gebiede buite die ommuurde stad dra ook die naam "poort": Bab al-Faraj, Bab Mousalla en Bab Sreija, albei suidwes van die ommuurde stad.<ref name="unesco-lys" /> === Kerke in die ou stad === [[Lêer:Damascus Greek Orthodox Patriarchate 1573.jpg|duimnael|Die Mariamitiese Katedraal van Damaskus]] * Die Kapel van Sint Paulus * Die Huiskapel van Ananias, moontlik die oudste huiskerk ter wêreld * Die Mariamitiese Katedraal van Damaskus * Die Katedraal van die Ontslaping van Ons Liewe Vrou * Die Rooms-Katolieke katedraal in Zaitoon-laan * Die Sint Johannes Damascenus-kerk * Sint Paulus se Laura * Sint George se Siries-Ortodokse Katedraal === Moskees en Islamitiese bakens in die ou stad === * Die Groot Moskee van Damaskus (ook die Ommajade-moskee genoem) * Die Sayyidah Ruqayya-moskee * Die Hanabila-moskee * Die Al-Tawba-moskee * Die Jarrah-moskee * Saladin se Mausoleum === Ou Damasceense huise === [[Lêer:حارة الفرايين.jpg|duimnael|'n Gangetjie in ou Damaskus]] * Die Azm-paleis, oorspronklik in 1750 as die woning van die Ottomaanse goewerneur van Damaskus, As'ad Pasha al-Azm, gebou en tans die Museum van Kuns en Volkstradisies * Bayt al-Aqqad * Bayt Farhi, 'n groot Joodse binnehofherehuis uit die laat 18de eeu wat vir die vooraanstaande Farhi-familie gebou is * Maktab Anbar, 'n Joodse private herehuis uit die middel van die 19de eeu wat in 1976 deur die Ministerie van Kultuur herstel is om as biblioteek, uitstallingsentrum, museum en ambagswerkswinkels te dien * Beit al-Mamlouka, 'n Damasceense huis uit die 17de eeu wat sedert 2005 as 'n luukse boetiekhotel in die ou stad dien<ref>{{Cite web |url=http://archnet.org/sites/203/media_contents/20341 |title=Maktab Anbar Restoration |publisher=Archnet |access-date=9 Oktober 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151227013955/http://archnet.org/sites/203/media_contents/20341 |archive-date=27 Desember 2015}}</ref> === Bedreigings vir die toekoms van die ou stad === Weens die snelle afname van die bevolking van ou Damaskus (tussen 1995 en 2009 het sowat 30&nbsp;000 mense uit die ou stad na moderner verblyf verhuis) word 'n groeiende aantal geboue verlaat of raak dit in verval. In Maart 2007 het die plaaslike regering aangekondig dat dit geboue in die ou stad langs 'n strook vestingmure van 1&nbsp;400&nbsp;m sou sloop as deel van 'n herontwikkelingskema. Dié faktore het daartoe gelei dat die ou stad deur die World Monuments Fund op sy 2008-waglys van die 100 mees bedreigde terreine ter wêreld geplaas is.<ref>{{Cite news |last=Hendawi |first=Hamza |title=Old Damascus struggles to cope in the new Syria |work=San Diego Union-Tribune}}</ref><ref>{{Cite web |author=World Monuments Fund |title=2008 World Monuments Watch List of 100 Most Endangered Sites |url=http://www.wmf.org/sites/default/files/wmf_publication/Watch_2008_site_descriptions_0.pdf |work=World Monuments Fund |access-date=27 Julie 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130320161546/http://www.wmf.org/sites/default/files/wmf_publication/Watch_2008_site_descriptions_0.pdf |archive-date=20 Maart 2013}}</ref> Ten spyte van die aanbevelings van die Unesco-Wêrelderfenissentrum is die Souq al-Atiq, 'n beskermde buffersone, in November 2006 in drie dae verwoes; Koning Faisalstraat, 'n tradisionele handewerkstreek in 'n beskermde buffersone naby die mure van ou Damaskus tussen die sitadel en Bab Tuma, word deur 'n voorgestelde snelweg bedreig; en in 2007 is die ou stad van Damaskus, en veral die distrik Bab Tuma, deur die World Monuments Fund as een van die mees bedreigde terreine ter wêreld erken. In Oktober 2010 het die Global Heritage Fund Damaskus een van 12 kultuurerfenisterreine genoem wat die meeste "op die punt" van onherstelbare verlies en verwoesting staan.<ref>{{Cite web |url=http://globalheritagefund.org/vanishing |title=Vanishing sites |publisher=Global Heritage Fund |access-date=1 Junie 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515054040/http://globalheritagefund.org/vanishing |archive-date=15 Mei 2011}}</ref> == Onderwys == [[Lêer:Damascus university internal view.jpg|duimnael|Die Universiteit van Damaskus]] Damaskus is die hoofsentrum van [[onderwys]] in Sirië. Dit is die tuiste van die Universiteit van Damaskus, die oudste en grootste universiteit in Sirië. Nadat wetgewing wat private hoëronderwysinstellings toelaat aangeneem is, is verskeie nuwe universiteite in die stad en die omliggende gebied gestig, waaronder die Siriese Virtuele Universiteit, die Internasionale Universiteit vir Wetenskap en Tegnologie, die Siriese Private Universiteit, die Arabiese Internasionale Universiteit, die Universiteit van Kalamoon, die Yarmouk Private Universiteit, die Wadi Internasionale Universiteit, die Al-Jazeera-universiteit en die Europese Universiteit Damaskus.<ref>{{Cite news |url=http://spu.edu.sy/index.php?&lang=2 |title=Syrian Private University |access-date=2 Desember 2018}}</ref> Instellings speel ook 'n belangrike rol in die onderwys, waaronder die Hoër Instituut vir Sakebestuur, die Hoër Instituut vir Toegepaste Wetenskap en Tegnologie, die Hoër Instituut vir Dramatiese Kunste en die Nasionale Instituut vir Administrasie.<ref>{{Cite journal |last=Al-Raeei |first=Marwan |date=2023 |title=Analysing of the sustainable development goals in Damascus University during Syrian crisis |journal=Discover Sustainability}}</ref> == Vervoer == [[Lêer:Damascus-Hejaz station.jpg|duimnael|Die Al-Hejaz-stasie]] Damaskus is met ander groot stede in Sirië deur 'n snelwegnetwerk verbind. Die M5 verbind Damaskus met [[Homs]], Hama, [[Aleppo]] en [[Turkye]] in die noorde en met [[Jordanië]] in die suide. Die M1 loop van Homs na [[Latakia]] en Tartus, en die M4 verbind die stad met Al-Hasakah en [[Irak]]. Die M1-hoofweg verbind die stad met Wes-Sirië en [[Beiroet]]. Die hoof[[lughawe]] is die Damaskus Internasionale Lughawe, ongeveer 20&nbsp;km van die stad, met verbindings na 'n paar Midde-Oosterse stede. Voor die begin van die Siriese Burgeroorlog het die lughawe verbindings na baie Asiatiese, Europese, Afrikaanse en Suid-Amerikaanse stede gehad. Strate in Damaskus is dikwels nou, veral in die ouer dele van die stad, en spoedwalle word wyd gebruik om die spoed van voertuie te beperk. Baie taximaatskappye bedryf in Damaskus; tariewe word deur die wet gereguleer en taxibestuurders is verplig om 'n taximeter te gebruik. Openbare vervoer in Damaskus is grootliks van busse en minibusse afhanklik. Daar is omtrent honderd roetes wat binne die stad bedryf word en sommige daarvan strek van die middestad na nabygeleë voorstede. Daar is geen rooster vir die roetes nie, en weens die beperkte aantal amptelike bushaltes stop busse gewoonlik waar 'n passasier ook al moet op- of afklim. Die aantal busse wat dieselfde roete bedien, is relatief hoog, wat die wagtyd verminder. Roetes is nie genommer nie, maar kry eerder opskrifte wat meestal die twee eindpunte en moontlik 'n belangrike stasie langs die roete aandui. Tussen 2019 en 2022 is meer as 100 moderne busse uit [[China]] gelewer as deel van 'n internasionale ooreenkoms, wat die openbare vervoer van Damaskus versterk en gemoderniseer het.<ref>{{Cite news |author=Mazen Eyon |url=https://sana.sy/en/?p=276570 |title=Syria receives one hundred domestic traffic-buses offered by China |publisher=SANA |date=29 Junie 2022 |archive-date=7 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220707011252/http://sana.sy/en/?p=276570}}</ref> Die voormalige hoofspoorwegstasie van Damaskus, wat deur Siriese Spoorweë bedien is, was die al-Hejaz-spoorwegstasie, ongeveer 1&nbsp;km wes van die ou stad. Die stasie is nou buite gebruik en die spore is verwyder, maar daar is steeds 'n kaartjietoonbank en 'n pendeldiens na die Qadam-stasie in die suide van die stad, wat nou as die hoofspoorwegstasie funksioneer. In 2008 het die regering 'n plan aangekondig om 'n Damaskus-metro te bou; 'n metronetwerk van vier lyne word verwag om teen 2050 in bedryf te wees.<ref>{{Cite web |url=http://www.damascus-metro.com/ |title=Die groen lyn |publisher=Damascus-metro.com |language=ar |access-date=24 Augustus 2026 |archive-date=11 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080911213856/http://www.damascus-metro.com/ |url-status=dead }}</ref> == Kultuur == [[Lêer:Damascus National Museum Umayyad Castle Gate.jpg|links|duimnael|Die Nasionale Museum van Damaskus]] Damaskus is as die Arabiese Kultuurhoofstad van 2008 gekies. Die voorbereiding vir die feestelikheid het in Februarie 2007 begin met die stigting van die Administratiewe Komitee vir "Damaskus, Arabiese Kultuurhoofstad" by presidensiële dekreet. Museums in Damaskus sluit die Nasionale Museum van Damaskus, die Azem-paleis, die Krygsmuseum, die Oktoberoorlog-panoramamuseum, die Museum van Arabiese Kalligrafie en die Nur al-Din Bimaristan in.<ref>{{Cite web |url=http://damascus.org.sy/ |title=Damaskus, Arabiese Kultuurhoofstad 2008 |language=ar |access-date=27 Desember 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805132907/http://damascus.org.sy/ |archive-date=5 Augustus 2011}}</ref> === Sport en ontspanning === [[Lêer:Al-Fayhaa Stadium in Damascus, Syria as seen from Mount Qasioun.jpg|links|duimnael|Die Al-Fayhaa-sportkompleks]] Gewilde [[sport]]soorte sluit [[sokker]], [[basketbal]], [[swem]], [[tennis]], [[tafeltennis]], [[ruitersport]] en [[skaak]] in. Damaskus is die tuiste van baie sokkerklubs wat aan die Siriese Premierliga deelneem, waaronder al-Jaish, al-Shorta, Al-Wahda en Al-Majd. Baie ander sportklubs is in verskeie distrikte van die stad geleë. Die vyfde en die sewende Pan-Arabiese Spele is onderskeidelik in 1976 en 1992 in Damaskus gehou. Die nou gemoderniseerde Al-Fayhaa-sportstad beskik oor 'n basketbalbaan en 'n saal wat tot 8&nbsp;000 mense kan huisves. Laat in November 2021 het Sirië se nasionale basketbalspan daar teen Kasakstan gespeel, wat Damaskus die gasheer van Sirië se eerste internasionale basketbaltoernooi in byna twee dekades gemaak het. Die stad het ook 'n moderne [[Gholf|gholfbaan]] naby die Ebla Cham Palace-hotel aan die suidoostelike buitewyke van Damaskus.<ref>{{Cite news |author=Albert Aji |title=Syria hosts first international basketball tourney in years |publisher=Associated Press |date=November 2021}}</ref> [[Lêer:Bakdash ice-cream shop in the old souk in Damascus.jpg|duimnael|upright=.8|''Booza'' word in die Bakdash-roomyswinkel in die Damaskus-mark verkoop]] Damaskus het 'n lewendige naglewe. Koffiehuise bied Arabiese koffie, tee en ''nargileh'' (waterpype) aan. Kaartspeletjies, ''tables'' (variante van tafelspel) en skaak is aktiwiteite wat gereeld in kafees voorkom. Dié koffiehuise het in die verlede 'n internasionale reputasie gehad. Huidige rolprente kan by Cinema City gesien word, wat voorheen as Cinema Dimashq bekend was. Die Tishreen-park is een van die grootste parke in Damaskus en is die tuiste van die jaarlikse Damaskus-blommeskou. Ander parke sluit al-Jahiz, al-Sibbki, al-Tijara en al-Wahda in. Die stad se bekende Ghouta-oase is ook 'n naweekbestemming vir ontspanning. Baie ontspanningsentrums bedryf in die stad, waaronder sportklubs, swembaddens en gholfbane. Die Siriese Arabiese Perdevereniging in Damaskus bied 'n wye reeks aktiwiteite en dienste vir perdetelers en -ruiters aan.<ref>{{Cite web |url=http://www.saha-sy.org/ |title=Syrian Arab Horse Association |access-date=20 Junie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100712044901/http://www.saha-sy.org/ |archive-date=12 Julie 2010}}</ref> === Besienswaardighede in die omgewing === [[Lêer:Alzabadani.JPG|duimnael|Die Zabadani-oord naby Damaskus]] * '''Madaya''': 'n klein bergdorpie en bekende vakansieoord. * '''Bloudan''': 'n dorp 51&nbsp;km noordwes van Damaskus; sy gematigde temperatuur en lae humiditeit in die somer lok baie besoekers uit Damaskus en van oral in Sirië, Libanon en die Persiese Golf. * '''Zabadani''': 'n stad naby die grens met Libanon. Sy milde weer en die skilderagtige uitsigte het die dorp 'n gewilde oord vir sowel toeriste as besoekers uit ander Siriese stede gemaak. * '''Maaloula''': 'n dorp waar Wes-Neo-Aramees oorheersend gepraat word. * '''Saidnaya''': 'n stad in die berge, 1&nbsp;500&nbsp;m bo seevlak, wat een van die biskoplike stede van die antieke Patriargaat van Antiogië was. == Susterstede == {{Div col|colwidth=20em}} * [[Ankara]], [[Turkye]] * [[Astana]], [[Kasakstan]] * [[Boekarest]], [[Roemenië]] * [[Buenos Aires]], [[Argentinië]] * Córdoba, [[Spanje]] * [[Doebai]], [[Verenigde Arabiese Emirate]] * [[Istanboel]], Turkye * [[Rabat]], [[Marokko]] * Toledo, Spanje * [[Jerevan]], [[Armenië]] {{Div col end}} == Gebore in Damaskus == * Apollodorus van Damaskus (65-130), argitek * Damascius (462-538), filosoof * Johannes Damascenus (676-749), kerkvader * Abd al-Rahman I (731-788), eerste emir van Córdoba * Soraya Tarzi (1899-1968), Koningin van [[Afghanistan]] * Michel Aflaq (1910-1989), een van die stigters van die Baath-party * Salah Tarazi (1917-1980), diplomaat en regter * Abdallah el-Khani (1925), diplomaat, minister en regter * Haitham al-Maleh (1931), menseregteverdediger, prokureur en voormalige regter * Sadiq Jalal al-Azm (1934-2016), filosoof * Walid Muallem (1941-2020), politikus (minister van buitelandse sake) * Bassam Tibi (1944), Duitse politieke wetenskaplike * Abbas al-Noury (1954), akteur * Yasser Seirawan (1960), Amerikaanse skaakspeler * Bashar al-Assad (1965), president van Sirië (2000 – hede) * Diana El Jeiroudi (1977), filmregisseur en vervaardiger * Noura Ghazi (1981), prokureur en menseregte-aktivis * Yusra Mardini (1998), swemmer == Verwysings == {{Verwysings|30em}} == Bronnelys == * {{en}} Abdulkarim, Maamoun (2003). ''Apollodorus of Damascus and Trajan's Column''. L'Erma di Bretschneider. {{ISBN|978-88-8265-233-3}} * {{en}} Amitai, Reuven (1987). "Mongol Raids into Palestine (AD 1260 and 1300)". ''Journal of the Royal Asiatic Society'', bl. 236–255. * {{en}} Burns, Ross (2005). ''Damascus: A History''. Routledge. {{ISBN|978-0-415-27105-9}} * {{en}} Crawford, Peter (2013). ''The War of the Three Gods: Romans, Persians and the Rise of Islam''. Pen and Sword. {{ISBN|978-1-4738-2865-0}} * {{en}} Ibn Khaldun (1952). ''Ibn Khaldūn and Tamerlane: Their Historic Meeting in Damascus, 1401 A.D.'' Vertaal deur Walter Joseph Fischel. University of California Press. * {{en}} Kaegi, Walter Emil (2003). ''Heraclius: Emperor of Byzantium''. Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-81459-6}} * {{en}} Nicolle, David (2001). ''The Crusades''. Osprey Publishing. {{ISBN|978-1-84176-179-4}} * {{en}} Runciman, Steven (1987). ''A History of the Crusades, Volume 3: The Kingdom of Acre and the Later Crusades''. Cambridge University Press. {{ISBN|978-0-521-34772-3}} * {{en}} Twain, Mark (1869). ''The Innocents Abroad''. American Publishing Company. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Damascus}} {{Hoofstede in Asië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Sirië]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Sirië]] [[Kategorie:Hoofstede in Asië]] mofz3ib1bliuifr5l41hkyeyu4cxuai 0 32162 2964292 2964230 2026-09-01T14:06:46Z Pynappel 70858 /* Voorsitters en direkteure */ 2964292 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge |kenteken = [[Lêer:Fak-logo.svg|50px]] |tipe = Artikel 21-maatskappy |stigting = [[Bloemfontein]], 18-19 Desember 1929 |ligging_stad = [[Pretoria]] |ligging_land = [[Suid-Afrika]] |ligging = [[Voortrekkermonument]] |stigter = Afrikaanse Taal-kultuur konferensie |sleutelpersone = Danie Goosen<br/>Danie Langner |eienaar = |gebied_bedien = Suid-Afrika |industrie = Afrikanerkultuursake |produkte = |dienste = |inkomste = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |bates = |getal_werknemers = |ouer = [[Solidariteit]]beweging |afdelings = |filiale = |slagspreuk = Tuiste. Trots. Toekoms |webwerf = [http://fak.org.za fak.org.za] |ontbind = |voetnotas = |internasionaal = nee }} Die '''Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge''' (afgekort FAK) is ’n [[artikel 21-maatskappy]] sonder winsbejag wat in Desember [[1929]] gestig is om die landwye koördinering van [[Afrikaners|Afrikaner]]-kultuurorganisasies te behartig. ==Geskiedenis== [[Lêer:FAK-Reelingskomitee.JPG|250px|left|thumb|Lede van die Reëlingskomitee wat op 24 Augustus 1929 in [[Bloemfontein]] vergader het. V.l.n.r., voor: Dr. L.M. du Toit, [[Eitemal|W.J. du Preez Erlank]], J.W. Potgieter, L.W. Hiemstra, dr. [[D.F. Malherbe]], I.M. Lombard, mev. M. Visser, adv. [[C.R. Swart]], dr. A.J.H. van der Walt. Middel: J.J. Scheepers, J. Lingenfelder, W. Viljoen, J. Combrink, prof. [[Joon van Rooy|J.C. van Rooy]], [[M.C. Botha (skrywer)|M.C. Botha]], D. Bosman, prof. L.J. du Plessis, dr. C.F. Visser. Agter: J.S. Olivier, dr. [[Theo Wassenaar]], J.H. Basson, dr. B.A. de Wet, prof. [[Gerrit Dekker]], dr. H.A. Steyn, R.J. Coetzee, J.J. Ferreira, [[S.J. Naudé]], Frans Viljoen]] In die twintiger- en dertigerjare van die twintigste eeu het [[Afrikaners]] hulself kultureel in ’n verskeidenheid instellings begin organiseer. Ten spyte van politieke verskille onder Afrikaners wat lang jare reeds kom, het ’n behoefte aan formele kulturele eenheid ontstaan. Hoewel die ideaal van politieke eenheid voorlopig buite bereik was, kon Afrikaners daarin slaag om in ’n groot mate kulturele samewerking te bewerkstellig.<ref>Langner, D. (red). FAK 85. Pretoria: FAK. p.6</ref> Die behoefte aan ’n inspirerende en noemenswaardige kulturele organisasie het ontstaan uit die behoftes van die Afrikaners. Enersyds het ’n kulturele krisis bestaan weens [[Alfred Milner]] se verengelsingsbeleid na afloop van die [[Tweede Vryheidsoorlog]], waardeur Afrikaners onder meer as halstarrig, onbekwaam en nutteloos beskryf is, en andersyds moes klerklike, kulturele en maatskaplike toestande ook die hoof gebied word. Die ekonomiese spanning van die [[Groot Depressie]] is veroorsaak dat talle Afrikaners die platteland moes verlaat om hul heil in die stede te gaan soek. Verstedelikte Afrikaners is dus verwyder uit hul tradisionele familie-ondersteuningstrukture en hul bande met taal en kultuur is onder ernstige druk geplaas. Afrikaners het geen opleiding gehad om professioneel in stede mee te ding nie, hulle was finansieel arm en was polities en kultureel onseker en geïsoleer.<ref>Langner, D. (red). FAK 85. Pretoria: FAK. p.7</ref> [[Beeld:FAK eerste uitvoerende komitee.jpg|duimnael|regs|320px|Die eerste uitvoerende komitee van die pas gestige Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge in 1929. [[Mabel Jansen]] was die eerste vroulike lid van die uitvoerende komitee en dekades lank ook die enigste. Sy dien as lid tot 1935 en op [[11 Julie]] [[1974]] ken die FAK aan haar die Erepenning vir Volksdiens toe. Die ander lede was (van links na regs): I.M. Lombard, dr. [[N.J. van der Merwe]] (voorsitter), L.J. Erasmus, prof. T.J. Hugo (ondervoorsitter) en prof. E.C. Pienaar.]] Op 24 Augustus 1929 het ’n groep Afrikaners onder die vaandel van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] vergader om te besin oor die beskerming van hul kulturele erfenis. Die doel was om mense en organisasie van ooreenstemmende innerlike oortuiging bymekaar te bring, en om ’n aksie te loods vir die handhawing van die Afrikaanse taal en die positiewe ontwikkeling van die Afrikanerkultuur. Daaruit het ook die FAK se leuse “Handhaaf en bou” voorgevloei. Die FAK is gevolglik gestig tydens die Uniale Taal- en Kultuurkongres wat op 18-19 Desember 1929 in die Bloemfonteinse stadsaal gehou is. Tydens die stigtingsgeleentheid is referate deur onder andere proff. E.C. Pienaar en T.J. Hugo en drr. A.J.R. van Rhijn en [[P.C. Schoonees]] gelewer. Dr. [[D.F. Malan]], toe minister van binnelandse sake, het ook die konferensiegangers toegespreek en hulle herinner aan 1911 toe tydens ’n soortgelyke konferensie in Bloemfontein die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] met pres. [[M.T. Steyn]] as eerste voorsitter, gestig is.<ref>Swart, M.J. & Geyser, O. 1979. ''Vyftig jaar Volksdiens: Die geskiedenis van die Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge'', 1929–1979. Pretoria: FAK. p.14-17.</ref> Tydens die stigtingskonferensie is dan ook die Uitvoerende Komitee gekies, bestaande uit dr. [[N.J. van der Merwe]] van die Vrystaat, prof. E.C. Pienaar van Kaapland, mev. [[Mabel Jansen]] van Natal en dr. T.J. Hugo en mnr. L.J. Erasmus van Transvaal. Ivan Lombard wat sekretaris van die konferensie was, is gevra om voorlopig as sekretaris-penningmeester op te tree. Die Uitvoerende Komitee het die opdrag gehad om wanneer die middele gevind is, ’n voltydse sekretaris aan te stel. == Lede == Hul lede bestaan nie net uit nasionale en provinsiale Afrikaanse organisasies nie, maar het ook individuele lede. Die FAK stel homself ten doel om die belange van Afrikaners en die Afrikaanse wêreld in die algemeen te bevorder. Die FAK skakel en onderhandel met die regering namens sy lede-organisasies (sonder om hulle reg om dit self ook te doen weg te neem). Lede van die FAK verkies jaarliks verteenwoordigers vir hul direksie. Tydens die jaarlikse ledevergadering word ook verslag van aktiwiteite gedoen en verdere optrede beplan. [[Beeld:Gawie Cillié klein.jpg|duimnael|regs|130px|Prof. [[Gawie Cillié]] was voorsitter van die FAK van 1980 tot 1984.]] == Voorsitters == * Dr [[N.J. van der Merwe]], 1929 tot 1940 * Prof [[Joon van Rooy]], 1941 tot 1951 * Prof [[H.B. Thom]], 1952 tot 1970 * Ds D.P.M. Beukes, 1970 tot 1976 * Prof [[Benedictus Kok]], 1976 tot 1979 * Prof [[Gawie Cillié]], 1980 tot 1984 <!--* Prof Jan (J.C.) de Koning, 1984 tot 1992--> * Prof [[Johan Heyns]], 1993 tot 1994 * Mnr [[Piet Badenhorst]], 1998<!--September--> tot 2004<!--September--> * Prof [[Danie Goosen]], 2004<!--September--> tot 2024 * Dr [[Carel Boshoff IV|Carel Boshoff]], 2024 tot hede == Direkteure == Dr Ben Cronjé was die hoofdirekteur in die 1980's. In hierdie hoedanigheid het hy onder meer op 8 Augustus 1987 die amptelike opening van die historiese Voortrekkerhuis-museum in Pietermaritzburg behartig. Dr Danie Langner is in 2012 as hoofdirekteur aangestel, en dien in soortgelyke hoedanigheid by die [[Voortrekkermonument]] en [[Die Erfenisstigting]]. == Sien ook == * [[F.A.K.-Volksangbundel]] * [[Internasionale Afrikaans-Ekspo]] == Verwysings == {{verwysings|2}} == Eksterne skakels == * [http://www.fak.org.za/ Die FAK se tuisblad] [[Kategorie:FAK]] [[Kategorie:Afrikaans]] [[Kategorie:Kulturele bewegings]] [[Kategorie:Organisasies sonder winsoogmerk]] ir6dtqp5f8x1rih8kg6c5j1l8j46jjc 2964293 2964292 2026-09-01T14:07:18Z Pynappel 70858 /* Direkteure */ 2964293 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge |kenteken = [[Lêer:Fak-logo.svg|50px]] |tipe = Artikel 21-maatskappy |stigting = [[Bloemfontein]], 18-19 Desember 1929 |ligging_stad = [[Pretoria]] |ligging_land = [[Suid-Afrika]] |ligging = [[Voortrekkermonument]] |stigter = Afrikaanse Taal-kultuur konferensie |sleutelpersone = Danie Goosen<br/>Danie Langner |eienaar = |gebied_bedien = Suid-Afrika |industrie = Afrikanerkultuursake |produkte = |dienste = |inkomste = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |bates = |getal_werknemers = |ouer = [[Solidariteit]]beweging |afdelings = |filiale = |slagspreuk = Tuiste. Trots. Toekoms |webwerf = [http://fak.org.za fak.org.za] |ontbind = |voetnotas = |internasionaal = nee }} Die '''Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge''' (afgekort FAK) is ’n [[artikel 21-maatskappy]] sonder winsbejag wat in Desember [[1929]] gestig is om die landwye koördinering van [[Afrikaners|Afrikaner]]-kultuurorganisasies te behartig. ==Geskiedenis== [[Lêer:FAK-Reelingskomitee.JPG|250px|left|thumb|Lede van die Reëlingskomitee wat op 24 Augustus 1929 in [[Bloemfontein]] vergader het. V.l.n.r., voor: Dr. L.M. du Toit, [[Eitemal|W.J. du Preez Erlank]], J.W. Potgieter, L.W. Hiemstra, dr. [[D.F. Malherbe]], I.M. Lombard, mev. M. Visser, adv. [[C.R. Swart]], dr. A.J.H. van der Walt. Middel: J.J. Scheepers, J. Lingenfelder, W. Viljoen, J. Combrink, prof. [[Joon van Rooy|J.C. van Rooy]], [[M.C. Botha (skrywer)|M.C. Botha]], D. Bosman, prof. L.J. du Plessis, dr. C.F. Visser. Agter: J.S. Olivier, dr. [[Theo Wassenaar]], J.H. Basson, dr. B.A. de Wet, prof. [[Gerrit Dekker]], dr. H.A. Steyn, R.J. Coetzee, J.J. Ferreira, [[S.J. Naudé]], Frans Viljoen]] In die twintiger- en dertigerjare van die twintigste eeu het [[Afrikaners]] hulself kultureel in ’n verskeidenheid instellings begin organiseer. Ten spyte van politieke verskille onder Afrikaners wat lang jare reeds kom, het ’n behoefte aan formele kulturele eenheid ontstaan. Hoewel die ideaal van politieke eenheid voorlopig buite bereik was, kon Afrikaners daarin slaag om in ’n groot mate kulturele samewerking te bewerkstellig.<ref>Langner, D. (red). FAK 85. Pretoria: FAK. p.6</ref> Die behoefte aan ’n inspirerende en noemenswaardige kulturele organisasie het ontstaan uit die behoftes van die Afrikaners. Enersyds het ’n kulturele krisis bestaan weens [[Alfred Milner]] se verengelsingsbeleid na afloop van die [[Tweede Vryheidsoorlog]], waardeur Afrikaners onder meer as halstarrig, onbekwaam en nutteloos beskryf is, en andersyds moes klerklike, kulturele en maatskaplike toestande ook die hoof gebied word. Die ekonomiese spanning van die [[Groot Depressie]] is veroorsaak dat talle Afrikaners die platteland moes verlaat om hul heil in die stede te gaan soek. Verstedelikte Afrikaners is dus verwyder uit hul tradisionele familie-ondersteuningstrukture en hul bande met taal en kultuur is onder ernstige druk geplaas. Afrikaners het geen opleiding gehad om professioneel in stede mee te ding nie, hulle was finansieel arm en was polities en kultureel onseker en geïsoleer.<ref>Langner, D. (red). FAK 85. Pretoria: FAK. p.7</ref> [[Beeld:FAK eerste uitvoerende komitee.jpg|duimnael|regs|320px|Die eerste uitvoerende komitee van die pas gestige Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge in 1929. [[Mabel Jansen]] was die eerste vroulike lid van die uitvoerende komitee en dekades lank ook die enigste. Sy dien as lid tot 1935 en op [[11 Julie]] [[1974]] ken die FAK aan haar die Erepenning vir Volksdiens toe. Die ander lede was (van links na regs): I.M. Lombard, dr. [[N.J. van der Merwe]] (voorsitter), L.J. Erasmus, prof. T.J. Hugo (ondervoorsitter) en prof. E.C. Pienaar.]] Op 24 Augustus 1929 het ’n groep Afrikaners onder die vaandel van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] vergader om te besin oor die beskerming van hul kulturele erfenis. Die doel was om mense en organisasie van ooreenstemmende innerlike oortuiging bymekaar te bring, en om ’n aksie te loods vir die handhawing van die Afrikaanse taal en die positiewe ontwikkeling van die Afrikanerkultuur. Daaruit het ook die FAK se leuse “Handhaaf en bou” voorgevloei. Die FAK is gevolglik gestig tydens die Uniale Taal- en Kultuurkongres wat op 18-19 Desember 1929 in die Bloemfonteinse stadsaal gehou is. Tydens die stigtingsgeleentheid is referate deur onder andere proff. E.C. Pienaar en T.J. Hugo en drr. A.J.R. van Rhijn en [[P.C. Schoonees]] gelewer. Dr. [[D.F. Malan]], toe minister van binnelandse sake, het ook die konferensiegangers toegespreek en hulle herinner aan 1911 toe tydens ’n soortgelyke konferensie in Bloemfontein die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] met pres. [[M.T. Steyn]] as eerste voorsitter, gestig is.<ref>Swart, M.J. & Geyser, O. 1979. ''Vyftig jaar Volksdiens: Die geskiedenis van die Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge'', 1929–1979. Pretoria: FAK. p.14-17.</ref> Tydens die stigtingskonferensie is dan ook die Uitvoerende Komitee gekies, bestaande uit dr. [[N.J. van der Merwe]] van die Vrystaat, prof. E.C. Pienaar van Kaapland, mev. [[Mabel Jansen]] van Natal en dr. T.J. Hugo en mnr. L.J. Erasmus van Transvaal. Ivan Lombard wat sekretaris van die konferensie was, is gevra om voorlopig as sekretaris-penningmeester op te tree. Die Uitvoerende Komitee het die opdrag gehad om wanneer die middele gevind is, ’n voltydse sekretaris aan te stel. == Lede == Hul lede bestaan nie net uit nasionale en provinsiale Afrikaanse organisasies nie, maar het ook individuele lede. Die FAK stel homself ten doel om die belange van Afrikaners en die Afrikaanse wêreld in die algemeen te bevorder. Die FAK skakel en onderhandel met die regering namens sy lede-organisasies (sonder om hulle reg om dit self ook te doen weg te neem). Lede van die FAK verkies jaarliks verteenwoordigers vir hul direksie. Tydens die jaarlikse ledevergadering word ook verslag van aktiwiteite gedoen en verdere optrede beplan. [[Beeld:Gawie Cillié klein.jpg|duimnael|regs|130px|Prof. [[Gawie Cillié]] was voorsitter van die FAK van 1980 tot 1984.]] == Voorsitters == * Dr [[N.J. van der Merwe]], 1929 tot 1940 * Prof [[Joon van Rooy]], 1941 tot 1951 * Prof [[H.B. Thom]], 1952 tot 1970 * Ds D.P.M. Beukes, 1970 tot 1976 * Prof [[Benedictus Kok]], 1976 tot 1979 * Prof [[Gawie Cillié]], 1980 tot 1984 <!--* Prof Jan (J.C.) de Koning, 1984 tot 1992--> * Prof [[Johan Heyns]], 1993 tot 1994 * Mnr [[Piet Badenhorst]], 1998<!--September--> tot 2004<!--September--> * Prof [[Danie Goosen]], 2004<!--September--> tot 2024 * Dr [[Carel Boshoff IV|Carel Boshoff]], 2024 tot hede == Direkteure == Dr. Ben Cronjé was die hoofdirekteur in die 1980's. In hierdie hoedanigheid het hy onder meer op 8 Augustus 1987 die amptelike opening van die historiese Voortrekkerhuis-museum in Pietermaritzburg behartig. Dr. Danie Langner is in 2012 as besturende direkteur aangestel, en dien in soortgelyke hoedanigheid by die [[Voortrekkermonument]] en [[Die Erfenisstigting]]. == Sien ook == * [[F.A.K.-Volksangbundel]] * [[Internasionale Afrikaans-Ekspo]] == Verwysings == {{verwysings|2}} == Eksterne skakels == * [http://www.fak.org.za/ Die FAK se tuisblad] [[Kategorie:FAK]] [[Kategorie:Afrikaans]] [[Kategorie:Kulturele bewegings]] [[Kategorie:Organisasies sonder winsoogmerk]] tbc7dtbp3i4xfvoh2n62pcucxe837yd 2964296 2964293 2026-09-01T14:22:51Z Pynappel 70858 /* Voorsitters */ 2964296 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge |kenteken = [[Lêer:Fak-logo.svg|50px]] |tipe = Artikel 21-maatskappy |stigting = [[Bloemfontein]], 18-19 Desember 1929 |ligging_stad = [[Pretoria]] |ligging_land = [[Suid-Afrika]] |ligging = [[Voortrekkermonument]] |stigter = Afrikaanse Taal-kultuur konferensie |sleutelpersone = Danie Goosen<br/>Danie Langner |eienaar = |gebied_bedien = Suid-Afrika |industrie = Afrikanerkultuursake |produkte = |dienste = |inkomste = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |bates = |getal_werknemers = |ouer = [[Solidariteit]]beweging |afdelings = |filiale = |slagspreuk = Tuiste. Trots. Toekoms |webwerf = [http://fak.org.za fak.org.za] |ontbind = |voetnotas = |internasionaal = nee }} Die '''Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge''' (afgekort FAK) is ’n [[artikel 21-maatskappy]] sonder winsbejag wat in Desember [[1929]] gestig is om die landwye koördinering van [[Afrikaners|Afrikaner]]-kultuurorganisasies te behartig. ==Geskiedenis== [[Lêer:FAK-Reelingskomitee.JPG|250px|left|thumb|Lede van die Reëlingskomitee wat op 24 Augustus 1929 in [[Bloemfontein]] vergader het. V.l.n.r., voor: Dr. L.M. du Toit, [[Eitemal|W.J. du Preez Erlank]], J.W. Potgieter, L.W. Hiemstra, dr. [[D.F. Malherbe]], I.M. Lombard, mev. M. Visser, adv. [[C.R. Swart]], dr. A.J.H. van der Walt. Middel: J.J. Scheepers, J. Lingenfelder, W. Viljoen, J. Combrink, prof. [[Joon van Rooy|J.C. van Rooy]], [[M.C. Botha (skrywer)|M.C. Botha]], D. Bosman, prof. L.J. du Plessis, dr. C.F. Visser. Agter: J.S. Olivier, dr. [[Theo Wassenaar]], J.H. Basson, dr. B.A. de Wet, prof. [[Gerrit Dekker]], dr. H.A. Steyn, R.J. Coetzee, J.J. Ferreira, [[S.J. Naudé]], Frans Viljoen]] In die twintiger- en dertigerjare van die twintigste eeu het [[Afrikaners]] hulself kultureel in ’n verskeidenheid instellings begin organiseer. Ten spyte van politieke verskille onder Afrikaners wat lang jare reeds kom, het ’n behoefte aan formele kulturele eenheid ontstaan. Hoewel die ideaal van politieke eenheid voorlopig buite bereik was, kon Afrikaners daarin slaag om in ’n groot mate kulturele samewerking te bewerkstellig.<ref>Langner, D. (red). FAK 85. Pretoria: FAK. p.6</ref> Die behoefte aan ’n inspirerende en noemenswaardige kulturele organisasie het ontstaan uit die behoftes van die Afrikaners. Enersyds het ’n kulturele krisis bestaan weens [[Alfred Milner]] se verengelsingsbeleid na afloop van die [[Tweede Vryheidsoorlog]], waardeur Afrikaners onder meer as halstarrig, onbekwaam en nutteloos beskryf is, en andersyds moes klerklike, kulturele en maatskaplike toestande ook die hoof gebied word. Die ekonomiese spanning van die [[Groot Depressie]] is veroorsaak dat talle Afrikaners die platteland moes verlaat om hul heil in die stede te gaan soek. Verstedelikte Afrikaners is dus verwyder uit hul tradisionele familie-ondersteuningstrukture en hul bande met taal en kultuur is onder ernstige druk geplaas. Afrikaners het geen opleiding gehad om professioneel in stede mee te ding nie, hulle was finansieel arm en was polities en kultureel onseker en geïsoleer.<ref>Langner, D. (red). FAK 85. Pretoria: FAK. p.7</ref> [[Beeld:FAK eerste uitvoerende komitee.jpg|duimnael|regs|320px|Die eerste uitvoerende komitee van die pas gestige Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge in 1929. [[Mabel Jansen]] was die eerste vroulike lid van die uitvoerende komitee en dekades lank ook die enigste. Sy dien as lid tot 1935 en op [[11 Julie]] [[1974]] ken die FAK aan haar die Erepenning vir Volksdiens toe. Die ander lede was (van links na regs): I.M. Lombard, dr. [[N.J. van der Merwe]] (voorsitter), L.J. Erasmus, prof. T.J. Hugo (ondervoorsitter) en prof. E.C. Pienaar.]] Op 24 Augustus 1929 het ’n groep Afrikaners onder die vaandel van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] vergader om te besin oor die beskerming van hul kulturele erfenis. Die doel was om mense en organisasie van ooreenstemmende innerlike oortuiging bymekaar te bring, en om ’n aksie te loods vir die handhawing van die Afrikaanse taal en die positiewe ontwikkeling van die Afrikanerkultuur. Daaruit het ook die FAK se leuse “Handhaaf en bou” voorgevloei. Die FAK is gevolglik gestig tydens die Uniale Taal- en Kultuurkongres wat op 18-19 Desember 1929 in die Bloemfonteinse stadsaal gehou is. Tydens die stigtingsgeleentheid is referate deur onder andere proff. E.C. Pienaar en T.J. Hugo en drr. A.J.R. van Rhijn en [[P.C. Schoonees]] gelewer. Dr. [[D.F. Malan]], toe minister van binnelandse sake, het ook die konferensiegangers toegespreek en hulle herinner aan 1911 toe tydens ’n soortgelyke konferensie in Bloemfontein die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] met pres. [[M.T. Steyn]] as eerste voorsitter, gestig is.<ref>Swart, M.J. & Geyser, O. 1979. ''Vyftig jaar Volksdiens: Die geskiedenis van die Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge'', 1929–1979. Pretoria: FAK. p.14-17.</ref> Tydens die stigtingskonferensie is dan ook die Uitvoerende Komitee gekies, bestaande uit dr. [[N.J. van der Merwe]] van die Vrystaat, prof. E.C. Pienaar van Kaapland, mev. [[Mabel Jansen]] van Natal en dr. T.J. Hugo en mnr. L.J. Erasmus van Transvaal. Ivan Lombard wat sekretaris van die konferensie was, is gevra om voorlopig as sekretaris-penningmeester op te tree. Die Uitvoerende Komitee het die opdrag gehad om wanneer die middele gevind is, ’n voltydse sekretaris aan te stel. == Lede == Hul lede bestaan nie net uit nasionale en provinsiale Afrikaanse organisasies nie, maar het ook individuele lede. Die FAK stel homself ten doel om die belange van Afrikaners en die Afrikaanse wêreld in die algemeen te bevorder. Die FAK skakel en onderhandel met die regering namens sy lede-organisasies (sonder om hulle reg om dit self ook te doen weg te neem). Lede van die FAK verkies jaarliks verteenwoordigers vir hul direksie. Tydens die jaarlikse ledevergadering word ook verslag van aktiwiteite gedoen en verdere optrede beplan. [[Beeld:Gawie Cillié klein.jpg|duimnael|regs|130px|Prof. [[Gawie Cillié]] was voorsitter van die FAK van 1980 tot 1984.]] == Voorsitters == * Dr [[N.J. van der Merwe]], 1929 tot 1940<ref name="Weet, 2023">{{Cite web| last = Barker| first = Elana| title = FAK (Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge)| work = [[Weet]] | access-date = 2026-09-01| date = 2023-08-28| url = https://weet.co.za/my-land/fak-federasie-van-afrikaanse-kultuurvereniginge/}}</ref> * Prof [[Joon van Rooy]], 1941 tot 1951 * Prof [[H.B. Thom]], 1952 tot 1970 * Ds D.P.M. Beukes, 1970 tot 1976 * Prof [[Benedictus Kok]], 1976 tot 1979 * Prof [[Gawie Cillié]], 1980 tot 1984 <!--* Prof Jan (J.C.) de Koning, 1984 tot 1992--> * Prof [[Johan Heyns]], 1993 tot 1994 * Mnr [[Piet Badenhorst]], 1998<!--September--> tot 2004<!--September--> * Prof [[Danie Goosen]], 2004<!--September--> tot 2024 * Dr [[Carel Boshoff IV|Carel Boshoff]], 2024 tot hede == Direkteure == Dr. Ben Cronjé was die hoofdirekteur in die 1980's. In hierdie hoedanigheid het hy onder meer op 8 Augustus 1987 die amptelike opening van die historiese Voortrekkerhuis-museum in Pietermaritzburg behartig. Dr. Danie Langner is in 2012 as besturende direkteur aangestel, en dien in soortgelyke hoedanigheid by die [[Voortrekkermonument]] en [[Die Erfenisstigting]]. == Sien ook == * [[F.A.K.-Volksangbundel]] * [[Internasionale Afrikaans-Ekspo]] == Verwysings == {{verwysings|2}} == Eksterne skakels == * [http://www.fak.org.za/ Die FAK se tuisblad] [[Kategorie:FAK]] [[Kategorie:Afrikaans]] [[Kategorie:Kulturele bewegings]] [[Kategorie:Organisasies sonder winsoogmerk]] sf28n6wnhhdos6dgvcvw3hz1pma61rm 2964299 2964296 2026-09-01T14:45:18Z Pynappel 70858 /* Voorsitters */ 2964299 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge |kenteken = [[Lêer:Fak-logo.svg|50px]] |tipe = Artikel 21-maatskappy |stigting = [[Bloemfontein]], 18-19 Desember 1929 |ligging_stad = [[Pretoria]] |ligging_land = [[Suid-Afrika]] |ligging = [[Voortrekkermonument]] |stigter = Afrikaanse Taal-kultuur konferensie |sleutelpersone = Danie Goosen<br/>Danie Langner |eienaar = |gebied_bedien = Suid-Afrika |industrie = Afrikanerkultuursake |produkte = |dienste = |inkomste = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |bates = |getal_werknemers = |ouer = [[Solidariteit]]beweging |afdelings = |filiale = |slagspreuk = Tuiste. Trots. Toekoms |webwerf = [http://fak.org.za fak.org.za] |ontbind = |voetnotas = |internasionaal = nee }} Die '''Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge''' (afgekort FAK) is ’n [[artikel 21-maatskappy]] sonder winsbejag wat in Desember [[1929]] gestig is om die landwye koördinering van [[Afrikaners|Afrikaner]]-kultuurorganisasies te behartig. ==Geskiedenis== [[Lêer:FAK-Reelingskomitee.JPG|250px|left|thumb|Lede van die Reëlingskomitee wat op 24 Augustus 1929 in [[Bloemfontein]] vergader het. V.l.n.r., voor: Dr. L.M. du Toit, [[Eitemal|W.J. du Preez Erlank]], J.W. Potgieter, L.W. Hiemstra, dr. [[D.F. Malherbe]], I.M. Lombard, mev. M. Visser, adv. [[C.R. Swart]], dr. A.J.H. van der Walt. Middel: J.J. Scheepers, J. Lingenfelder, W. Viljoen, J. Combrink, prof. [[Joon van Rooy|J.C. van Rooy]], [[M.C. Botha (skrywer)|M.C. Botha]], D. Bosman, prof. L.J. du Plessis, dr. C.F. Visser. Agter: J.S. Olivier, dr. [[Theo Wassenaar]], J.H. Basson, dr. B.A. de Wet, prof. [[Gerrit Dekker]], dr. H.A. Steyn, R.J. Coetzee, J.J. Ferreira, [[S.J. Naudé]], Frans Viljoen]] In die twintiger- en dertigerjare van die twintigste eeu het [[Afrikaners]] hulself kultureel in ’n verskeidenheid instellings begin organiseer. Ten spyte van politieke verskille onder Afrikaners wat lang jare reeds kom, het ’n behoefte aan formele kulturele eenheid ontstaan. Hoewel die ideaal van politieke eenheid voorlopig buite bereik was, kon Afrikaners daarin slaag om in ’n groot mate kulturele samewerking te bewerkstellig.<ref>Langner, D. (red). FAK 85. Pretoria: FAK. p.6</ref> Die behoefte aan ’n inspirerende en noemenswaardige kulturele organisasie het ontstaan uit die behoftes van die Afrikaners. Enersyds het ’n kulturele krisis bestaan weens [[Alfred Milner]] se verengelsingsbeleid na afloop van die [[Tweede Vryheidsoorlog]], waardeur Afrikaners onder meer as halstarrig, onbekwaam en nutteloos beskryf is, en andersyds moes klerklike, kulturele en maatskaplike toestande ook die hoof gebied word. Die ekonomiese spanning van die [[Groot Depressie]] is veroorsaak dat talle Afrikaners die platteland moes verlaat om hul heil in die stede te gaan soek. Verstedelikte Afrikaners is dus verwyder uit hul tradisionele familie-ondersteuningstrukture en hul bande met taal en kultuur is onder ernstige druk geplaas. Afrikaners het geen opleiding gehad om professioneel in stede mee te ding nie, hulle was finansieel arm en was polities en kultureel onseker en geïsoleer.<ref>Langner, D. (red). FAK 85. Pretoria: FAK. p.7</ref> [[Beeld:FAK eerste uitvoerende komitee.jpg|duimnael|regs|320px|Die eerste uitvoerende komitee van die pas gestige Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge in 1929. [[Mabel Jansen]] was die eerste vroulike lid van die uitvoerende komitee en dekades lank ook die enigste. Sy dien as lid tot 1935 en op [[11 Julie]] [[1974]] ken die FAK aan haar die Erepenning vir Volksdiens toe. Die ander lede was (van links na regs): I.M. Lombard, dr. [[N.J. van der Merwe]] (voorsitter), L.J. Erasmus, prof. T.J. Hugo (ondervoorsitter) en prof. E.C. Pienaar.]] Op 24 Augustus 1929 het ’n groep Afrikaners onder die vaandel van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] vergader om te besin oor die beskerming van hul kulturele erfenis. Die doel was om mense en organisasie van ooreenstemmende innerlike oortuiging bymekaar te bring, en om ’n aksie te loods vir die handhawing van die Afrikaanse taal en die positiewe ontwikkeling van die Afrikanerkultuur. Daaruit het ook die FAK se leuse “Handhaaf en bou” voorgevloei. Die FAK is gevolglik gestig tydens die Uniale Taal- en Kultuurkongres wat op 18-19 Desember 1929 in die Bloemfonteinse stadsaal gehou is. Tydens die stigtingsgeleentheid is referate deur onder andere proff. E.C. Pienaar en T.J. Hugo en drr. A.J.R. van Rhijn en [[P.C. Schoonees]] gelewer. Dr. [[D.F. Malan]], toe minister van binnelandse sake, het ook die konferensiegangers toegespreek en hulle herinner aan 1911 toe tydens ’n soortgelyke konferensie in Bloemfontein die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] met pres. [[M.T. Steyn]] as eerste voorsitter, gestig is.<ref>Swart, M.J. & Geyser, O. 1979. ''Vyftig jaar Volksdiens: Die geskiedenis van die Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge'', 1929–1979. Pretoria: FAK. p.14-17.</ref> Tydens die stigtingskonferensie is dan ook die Uitvoerende Komitee gekies, bestaande uit dr. [[N.J. van der Merwe]] van die Vrystaat, prof. E.C. Pienaar van Kaapland, mev. [[Mabel Jansen]] van Natal en dr. T.J. Hugo en mnr. L.J. Erasmus van Transvaal. Ivan Lombard wat sekretaris van die konferensie was, is gevra om voorlopig as sekretaris-penningmeester op te tree. Die Uitvoerende Komitee het die opdrag gehad om wanneer die middele gevind is, ’n voltydse sekretaris aan te stel. == Lede == Hul lede bestaan nie net uit nasionale en provinsiale Afrikaanse organisasies nie, maar het ook individuele lede. Die FAK stel homself ten doel om die belange van Afrikaners en die Afrikaanse wêreld in die algemeen te bevorder. Die FAK skakel en onderhandel met die regering namens sy lede-organisasies (sonder om hulle reg om dit self ook te doen weg te neem). Lede van die FAK verkies jaarliks verteenwoordigers vir hul direksie. Tydens die jaarlikse ledevergadering word ook verslag van aktiwiteite gedoen en verdere optrede beplan. [[Beeld:Gawie Cillié klein.jpg|duimnael|regs|130px|Prof. [[Gawie Cillié]] was voorsitter van die FAK van 1980 tot 1984.]] == Voorsitters == * Dr [[N.J. van der Merwe]], 1929 tot 1940<ref name="Weet, 2023">{{Cite web| last = Barker| first = Elana| title = FAK (Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge)| work = [[Weet]] | access-date = 2026-09-01| date = 2023-08-28| url = https://weet.co.za/my-land/fak-federasie-van-afrikaanse-kultuurvereniginge/}}</ref><ref name="Drotsky, 2024">{{Cite web| last = Drotsky| first = Charlotte| title = 95 jaar van die FAK in 2024| work = FAK| access-date = 2026-09-01| date = 2024-01-11| url = https://fak.org.za/95-jaar-van-die-fak-in-2024/}}</ref> * Prof [[Joon van Rooy]], 1941 tot 1951 * Prof [[H.B. Thom]], 1952 tot 1970 * Ds D.P.M. Beukes, 1970 tot 1976 * Prof [[Benedictus Kok]], 1976 tot 1979 * Prof [[Gawie Cillié]], 1980 tot 1984 <!--* Prof Jan (J.C.) de Koning, 1984 tot 1992--> * Prof [[Johan Heyns]], 1993 tot 1994 * Mnr [[Piet Badenhorst]], 1998<!--September--> tot 2004<!--September--> * Prof [[Danie Goosen]], 2004<!--September--> tot 2024 * Dr [[Carel Boshoff IV|Carel Boshoff]], 2024 tot hede == Direkteure == Dr. Ben Cronjé was die hoofdirekteur in die 1980's. In hierdie hoedanigheid het hy onder meer op 8 Augustus 1987 die amptelike opening van die historiese Voortrekkerhuis-museum in Pietermaritzburg behartig. Dr. Danie Langner is in 2012 as besturende direkteur aangestel, en dien in soortgelyke hoedanigheid by die [[Voortrekkermonument]] en [[Die Erfenisstigting]]. == Sien ook == * [[F.A.K.-Volksangbundel]] * [[Internasionale Afrikaans-Ekspo]] == Verwysings == {{verwysings|2}} == Eksterne skakels == * [http://www.fak.org.za/ Die FAK se tuisblad] [[Kategorie:FAK]] [[Kategorie:Afrikaans]] [[Kategorie:Kulturele bewegings]] [[Kategorie:Organisasies sonder winsoogmerk]] 5b85uokoz8u66jfek1g82mryqcn4cze 0 33446 2964379 2869145 2026-09-01T19:00:20Z SpesBona 2720 skakels aangepas 2964379 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 0 1em 2em; width: 26em; text-align: right; font-size: 0.86em; line-height: normal;"> <div style="border: 1px solid #ccd2d9; background: #f0f6fa; text-align: left; padding: 0.5em 1em; text-align: center;"> <big>'''Oseanië'''</big> <div style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 0em 0.4em 0; vertical-align: top;"> <div align=center> [[Lêer:Oceania (orthographic projection).svg|200px|Ligging van Oseanië op 'n wêreldkaart]] </div> </div> {| style="background: transparent; text-align: left; table-layout: auto; border-collapse: collapse; padding: 0; font-size: 100%;" cellspacing="0" cellpadding="0" ! style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Oppervlakte | style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 8&nbsp;525&nbsp;989&nbsp;km² (7de) |- ! style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Bevolking | style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 36&nbsp;659&nbsp;000 (2010, 6de) |- ! style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Bevolkingsdigtheid | style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 4,19/km² |- ! style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Lande | style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 15 |- ! style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Afhanklike gebiede | style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 25 |- ! style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tale | style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Engels]], [[Frans]] en [[Oseaniese tale]] soos [[Hawais]] en [[Maori (taal)|Māori]] |- ! style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Tydsones | style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[UTC+14:00|UTC+14]] ([[Kiribati]]) tot [[UTC-11:00|UTC-11]] ([[Amerikaans-Samoa]] en [[Niue]]) |- ! style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Grootste stede | style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | {{vlagikoon|Australië}} [[Sydney]]<br />{{vlagikoon|Australië}} [[Melbourne]]<br />{{vlagikoon|Australië}} [[Brisbane]]<br />{{vlagikoon|Australië}} [[Perth]]<br />{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Auckland]]<br />{{vlagikoon|Australië}} [[Adelaide, Suid-Australië|Adelaide]]<br />{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Honolulu]]<br />{{vlagikoon|Australië}} [[Canberra]]<br />{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Christchurch]]<br />{{vlagikoon|Indonesië}} [[Djajapoera]]<br />{{vlagikoon|Papoea-Nieu-Guinee}} [[Port Moresby]]<br />{{vlagikoon|Nieu-Kaledonië}} [[Nouméa]]<br />{{vlagikoon|Australië}} [[Goudkus, Queensland|Goudkus]] |} </div> </div> '''Oseanië''' is die kollektiewe naam vir 'n groot aantal [[eiland]]e in die [[Stille Oseaan]]. Die gebied word meestal in drie [[Argipel|eilandgroepe]] ingedeel: [[Melanesië]], [[Mikronesië]] en [[Polinesië]].<ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20090210042249/http://www.bartleby.com/65/oc/Oceania.html "Oceania"]. 2005. ''The Columbia Encyclopedia'', 6th ed. Columbia University Press.</ref> In 'n breër sin verwys die term Oseanië na al die eilande tussen [[Suidoos-Asië]] en die [[Amerikas]], insluitende [[Australasië]] en die [[Maleise argipel]]. In 'n ruimer perspektief word [[Australië]], [[Nieu-Guinee]] en [[Nieu-Seeland]] ook as deel van Oseanië gesien. Mense praat dan van die [[kontinent]] Oseanië, hoewel dit strenggesproke foutief is omrede slegs die [[Australië (kontinent)|Australiese kontinent]] (Sahoellandplaat) as 'n kontinent gereken word. == Lande == Die kaart met skakels hieronder wys die eksklusiewe ekonomiese streke van die eilande van Oseanië en omliggende gebiede as ’n gids vir die volgende tabel. (Duidelike politieke grense is onmoontlik op ’n kaart van die Stille Oseaan op hierdie skaal.) {{Oseaniëkaart}} [[Lêer:Oceania satellite.jpg|duimnael|300px|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Oseanië]] [[Lêer:Oceania-map 1-41000000.jpg|duimnael|300px|Kaart van Oseanië]] [[Lêer:Map OC-Oceania.PNG|duimnael|300px|Verspreiding van eilandgroepe in Oseanië]] [[Lêer:"Political Oceania" CIA World Factbook.jpg|duimnael|300px|Politiese kaart van Oseanië]] [[Lêer:Pacific Culture Areas.jpg|duimnael|300px|Indeling van Oseanië in substreke volgens kulturele kriteria]] {|border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- style="background:#ececec;" ! Naam van streek en gebied, met [[vlag]] ! [[Lys van lande volgens oppervlak|Oppervlak]]<br />(km²) ! [[Lys van lande volgens bevolking|Bevolking]]<ref>{{en}} [http://www.census.gov/cgi-bin/ipc/idbrank.pl USCensusBureau:Countries and Areas Ranked by Population: 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506215409/http://www.census.gov/cgi-bin/ipc/idbrank.pl |date=6 Mei 2009}}</ref> ! [[Lys van lande volgens bevolkingsdigtheid|Bevolkingsdigtheid]]<br />(per km²) ! [[Hoofstad]] |- | colspan="6" style="background:#eee; text-align:center;"|'''[[Australasië]]''' |- | [[Ashmore- en Cartiereilande]] (Australië) | style="text-align:right;"| 199 | style="text-align:right;"| | style="text-align:right;"| | |- | '''{{vlagland|Australië}}''' | style="text-align:right;"| 7&nbsp;686&nbsp;850 | style="text-align:right;"| 23&nbsp;034&nbsp;879 | style="text-align:right;"| 3 | [[Canberra]] |- | {{vlagland|Kerseiland}} (Australië) | style="text-align:right;"| 135 | style="text-align:right;"| 1&nbsp;493 | style="text-align:right;"| 4 | [[Flying Fish Cove]] |- | {{vlagland|Cocos (Keeling)-eilande}} (Australië) | style="text-align:right;"| 14 | style="text-align:right;"| 628 | style="text-align:right;"| 45 | [[West Island]] |- | [[Koraalsee-eilande]] (Australië) | style="text-align:right;"| 10 | style="text-align:right;"| 4 | style="text-align:right;"| | |- | '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' | style="text-align:right;"| 268&nbsp;680 | style="text-align:right;"| 4&nbsp;465&nbsp;900 | style="text-align:right;"| 17 | [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] |- | {{vlagland|Norfolk-eiland}} (Australië) | style="text-align:right;"| 35 | style="text-align:right;"| 2&nbsp;302 | style="text-align:right;"| 62 | [[Kingston, Norfolkeiland|Kingston]] |- | colspan="6" style="background:#eee; text-align:center;"| '''[[Melanesië]]''' |- | '''{{vlagland|Fidji}}''' | style="text-align:right;"| 18&nbsp;270 | style="text-align:right;"| 856&nbsp;346 | style="text-align:right;"| 47 | [[Suva]] |- | {{vlagland|Nieu-Kaledonië}} (Frankryk) | style="text-align:right;"| 19&nbsp;060 | style="text-align:right;"| 240&nbsp;390 | style="text-align:right;"| 13 | [[Nouméa]] |- | [[Molukke]] (Indonesië) | style="text-align:right;"| 74&nbsp;505 | style="text-align:right;"| 1&nbsp;895&nbsp;000 | style="text-align:right;"| | |- | [[Lêer:Flag of Papua 2.svg|23px]] Papua (Indonesië) | style="text-align:right;"| 319&nbsp;036 | style="text-align:right;"| 3&nbsp;486&nbsp;432 | style="text-align:right;"| 11 | [[Djajapoera]] |- | [[Lêer:Flag of West Papua (vectorised).svg|23px]] Wes-Papua (Indonesië) | style="text-align:right;"| 140&nbsp;375 | style="text-align:right;"| 760&nbsp;855 | style="text-align:right;"| 5 | [[Manokwari]] |- | '''{{vlagland|Papoea-Nieu-Guinee}}''' | style="text-align:right;"| 462&nbsp;840 | style="text-align:right;"| 5&nbsp;172&nbsp;033 | style="text-align:right;"| 11 | [[Port Moresby]] |- | '''{{vlagland|Salomonseilande}}''' | style="text-align:right;"| 28&nbsp;450 | style="text-align:right;"| 494&nbsp;786 | style="text-align:right;"| 17 | [[Honiara]] |- | '''{{vlagland|Vanuatu}}''' | style="text-align:right;"| 12&nbsp;200 | style="text-align:right;"| 240&nbsp;000 | style="text-align:right;"| 20 | [[Port Vila]] |- | colspan="6" style="background:#eee; text-align:center;"| '''[[Mikronesië]]''' |- | '''{{vlagland|Mikronesië}}''' | style="text-align:right;"| 702 | style="text-align:right;"| 135&nbsp;869 | style="text-align:right;"| 194 | [[Palikir]] |- | {{vlagland|Guam}} (Verenigde State) | style="text-align:right;"| 549 | style="text-align:right;"| 160&nbsp;796 | style="text-align:right;"| 293 | [[Hagåtña]] |- | '''{{vlagland|Kiribati}}''' | style="text-align:right;"| 811 | style="text-align:right;"| 96&nbsp;335 | style="text-align:right;"| 119 | [[Suid-Tarawa]] |- | '''{{vlagland|Marshalleilande}}''' | style="text-align:right;"| 181 | style="text-align:right;"| 73&nbsp;630 | style="text-align:right;"| 407 | [[Majuro]] |- | '''{{vlagland|Nauru}}''' | style="text-align:right;"| 21 | style="text-align:right;"| 12&nbsp;329 | style="text-align:right;"| 587 | [[Yaren]] <small>(''de facto'')</small> |- | {{vlagland|Noord-Mariana-eilande}} (Verenigde State) | style="text-align:right;"| 477 | style="text-align:right;"| 77&nbsp;311 | style="text-align:right;"| 162 | [[Saipan]] |- | '''{{vlagland|Palau}}''' | style="text-align:right;"| 458 | style="text-align:right;"| 19&nbsp;409 | style="text-align:right;"| 42 | [[Ngerulmud]] |- | [[Lêer:Flag of Wake Island.svg|23px]] [[Wake-eiland]] (Verenigde State) | style="text-align:right;"| 2 | style="text-align:right;"| 150 | style="text-align:right;"| | [[Wake-eiland]] |- | colspan="6" style="background:#eee; text-align:center;"| '''[[Polinesië]]''' |- | {{vlagland|Amerikaans-Samoa}} (Verenigde State) | style="text-align:right;"| 199 | style="text-align:right;"| 68&nbsp;688 | style="text-align:right;"| 345 | [[Pago Pago]] |- | {{vlagland|Cookeilande}} (Nieu-Seeland) | style="text-align:right;"| 240 | style="text-align:right;"| 20&nbsp;811 | style="text-align:right;"| 87 | [[Avarua]] |- | {{vlagland|Paaseiland}} (Chili) | style="text-align:right;"| 164 | style="text-align:right;"| 5&nbsp;761 | style="text-align:right;"| 31 | [[Hanga Roa]] |- | {{vlagland|Frans-Polinesië}} (Frankryk) | style="text-align:right;"| 4&nbsp;167 | style="text-align:right;"| 257&nbsp;847 | style="text-align:right;"| 62 | [[Papeete]] |- | [[Lêer:Flag of Hawaii.svg|23px]] [[Hawaii]] (Verenigde State) | style="text-align:right;"| 16&nbsp;636 | style="text-align:right;"| 1&nbsp;360&nbsp;301 | style="text-align:right;"| 82 | [[Honolulu]] |- | {{vlagland|Niue}} (Nieu-Seeland) | style="text-align:right;"| 260 | style="text-align:right;"| 2&nbsp;134 | style="text-align:right;"| 8 | [[Alofi]] |- | {{vlagland|Pitcairn-eilande}} (Verenigde Koninkryk) | style="text-align:right;"| 5 | style="text-align:right;"| 47 | style="text-align:right;"| 10 | [[Adamstown]] |- | '''{{vlagland|Samoa}}''' | style="text-align:right;"| 2&nbsp;944 | style="text-align:right;"| 179&nbsp;000 | style="text-align:right;"| 63 | [[Apia]] |- | {{vlagland|Tokelau}} (Nieu-Seeland) | style="text-align:right;"| 10 | style="text-align:right;"| 1&nbsp;431 | style="text-align:right;"| 143 | |- | '''{{vlagland|Tonga}}''' | style="text-align:right;"| 748 | style="text-align:right;"| 106&nbsp;137 | style="text-align:right;"| 142 | [[Nukuʻalofa]] |- | '''{{vlagland|Tuvalu}}''' | style="text-align:right;"| 26 | style="text-align:right;"| 11&nbsp;146 | style="text-align:right;"| 429 | [[Funafuti]] |- | {{vlagland|Wallis en Futuna}} (Frankryk) | style="text-align:right;"| 274 | style="text-align:right;"| 15&nbsp;585 | style="text-align:right;"| 57 | [[Matāʻutu]] |- style="font-weight:bold;" | Totaal | style="text-align:right;"| 8&nbsp;919&nbsp;530 | style="text-align:right;"| 41&nbsp;050&nbsp;699 | style="text-align:right;"| 4 | rowspan=2 colspan=2| |- style="font-weight:bold;" | ''Totaal sonder vastelandse Australië'' | style="text-align:right;"| 1&nbsp;232&nbsp;680 | style="text-align:right;"| 19&nbsp;022&nbsp;699 | style="text-align:right;"| 15 |} == Algemene gegewens == [[Lêer:Aoraki Mount Cook.JPG|duimnael|[[Mount Cook|Aoraki/Mount Cook]], geleë op die [[Nieu-Seeland]]se [[Suideiland]]]] [[Lêer:Puncakjaya.jpg|duimnael|[[Poensjak Djaia|Poensjak Djaia/Carstenszpiramide]], die hoogste bergpiek van Oseanië]] Die [[Stille Oseaan]] is die grootste aaneengeslote watermassa op aarde. Dit is twee maal groter as die [[Atlantiese Oseaan]]; op sy breedste is hy meer as 20&nbsp;000&nbsp;km breed, terwyl die oppervlakte meer as 180 miljoen km² beslaan. Op sommige plekke, in die sogenaamde trôe (so as die Tongatrog en die [[Marianatrog]]), is die see meer as 11&nbsp;km diep. Na raming is daar meer as 7&nbsp;000 eilande in die gebied, waarvan net meer as 2&nbsp;600 bewoon word. Die grootte van die eilande wissel baie: [[Nieu-Guinee]] beslaan meer as 800&nbsp;000&nbsp;km², [[Tahiti]] sowat 1&nbsp;000&nbsp;km², terwyl Puka-Puka net 5&nbsp;km² groot is. Slegs sowat 1% van die totale oppervlakte van die Stille Oseaan bestaan uit landmassas. Die eilande het op verskillende maniere ontstaan. Nieu-Guinee is 'n kontinentale eiland en het vroeër deel uitgemaak van 'n vasteland of kontinent. Vanweë die styging van die seevlak na die laaste ystyd is die laagste dele van die kontinent oorstroom, terwyl die hoër liggende gebiede, wat droog gebly het, eilande geword het. Tahiti en Puka-Puka is egter oseaniese eilande, wat nie deel uitgemaak het van 'n vasteland nie. Daar kan tussen twee soorte oseaniese eilande onderskei word, naamlik [[Vulkaan|vulkaniese]] en die kleiner [[koraal]]eilande. Vulkaniese eilande bestaan uit die pieke van vulkane wat so hoog van die seebodem af strek dat hulle redelik ver bo die water uitsteek. Gewoonlik bestaan vulkaniese eilande uit 'n aantal pieke en tussenruimtes wat opgevul is met vulkaniese afskeidings- en verweringsmateriaal. Tipiese voorbeelde is die [[Hawaii]]-eilande, die [[Geselskapseilande]] (''Archipel de la Société'', waarvan Tahiti deel uitmaak) en die [[Marquesaseilande]]. Vulkaniese eilande is meestal baie vrugbaar en die hoë [[reën]]val maak oorvloedige [[plante]]groei moontlik. Koraaleilande is daarenteen laag en steek net 'n paar meter bo die seevlak uit. Hulle is opgebou uit [[kalk]] wat deur koraaldiertjies gevorm word. Namate die seevlak na die ystyd gestyg het, het die korale ook al hoe hoër gegroei en uiteindelik ’n [[koraalrif]] rondom die langsaam kleiner wordende vasteland of eiland gevorm. Baie vulkaniese eilande het vandag sulke riwwe, wat 'n beskerming teen die geweld van die oseaan vorm. Wanneer so 'n (vulkaniese) eiland met verloop van tyd geheel en al onder die water verdwyn, bly net 'n koraalring oor, ’n wye krans van [[kalksteen]], wat as ’n [[atol]] bekend staan. Die vlak water binne die ring vorm 'n [[Strandmeer|lagune]]. Wind en golwe verweer die kalkrande en vorm 'n reeks los, lae eilandjies, wat uit 'n soort growwe sand op 'n rotsagtige ondergrond bestaan. Hierdie lae eilande is oor die algemeen droog en onvrugbaar en net 'n paar plante kan daar groei. Die verskillende spesies van die genus ''Pandanus'' (familie ''Pandanacea'') en die [[kokospalm]] (''Cocos nucifera'') is die belangrikste plantegroei. Hoewel die meeste atolle ’n omtrek van 'n paar kilometer het, is net 'n paar van die talle eilandjies bewoonbaar. Die eilande van die Stille Oseaan word in die volgende hoofgroepe verdeel: [[Polinesië]], [[Melanesië]] en [[Mikronesië]]. == Terminologie == === Soomriwwe (ook kusriwwe genoem) === Hulle ontwikkel op die seebodem teenaan die kus en smelt plek-plek daarmee saam. === Walriwwe === [[Lêer:Mvey0290.jpg|duimnael|'n Eiland met 'n strandrif in [[Mikronesië]]<ref>{{en}} [http://www.guardian.co.uk/environment/interactive/2009/sep/02/coral-world-interactive "Coral reefs around the world"].</ref>]] Walriwwe (Engels: ''barrier reefs''), lê ewewydig met die kus, maar word deur 'n breë seestrook, 'n strandkanaal genoem, daarvan geskei. Hulle kan tussen 100 meter en meer as 100 kilometer van die kus af lê en honderde kilometers lank wees. Die groot, beroemde walrif aan die kus van [[Queensland]] in [[Australië]] is ongeveer 2&nbsp;000 kilometer lank en ongeveer 150 kilometer van die kus. Hierdie rif beskerm wel die kus teen die aanslae van die see, maar dit bou ook groot gevaar vir die skeepvaart in. Baie skepe het reeds hier gestrand, terwyl ander ernstig deur die vlak uitlopers van die rif beskadig is. === Atolle (strandmeereilande) === Dit is lae koraaleilande wat 'n kring vorm om die stukkie see wat bulle insluit. Op party plekke is die rif onderbreek en kan mens die strandmeer in die middel (diepte tot 150 meter) van die oop see af bereik. Volgens die bioloog [[Charles Darwin]] het die atolle ontstaan deurdat koraalneerslae om klein eilande gevorm het. Soos die [[koraalrif]] groei, sink die eiland totdat dit geheel en al onder die see verdwyn, en ons het dan 'n strandmeer, omring deur die kring van koraaleilande. Hoewel hierdie teorie vandag die meeste aanhang geniet, is daar bewyse dat dit in sy eenvoudigste vorm nie die enigste verklaring vir die vorming van atolle is nie. === Polinesië === {{Hoofartikel|Polinesië}} [[Lêer:Map OC-Polynesia.PNG|duimnael|Kaart van Polinesië]] Die eilande binne ’n denkbeeldige driehoek wat deur [[Hawaii]] (Verenigde State), [[Nieu-Seeland]] en [[Paaseiland]] (Chili) gevorm word, staan bekend as Polinesië ("baie eilande"). Die gebied het 'n bevolking van sowat 10 miljoen. Die Polinesiërs toon, ondanks die dikwels groot afstande tussen die verskillende eilandgroepe, baie ooreenkomste ten opsigte van [[taal]] en [[kultuur]]. Naas die reeds genoemde grenseilande, behoort onder meer die volgende tot Polinesië: die [[Cookeilande]] (Nieu-Seeland), die Geselskapseilande (Frankryk), die atolle van die [[Tuamotu-argipel]] (Frankryk), die [[Samoa]]-eilande (deels selfstandig, deels Verenigde State), die [[Tonga]]-eilande (selfstandig), die [[Marquesaseilande]] (Frankryk) en [[Tuvalu]], die voormalige Britse Eillice-eilande wat sedert 1975 onafhanklik is. === Mikronesië === {{Hoofartikel|Mikronesië}} [[Lêer:Map of Micronesia Oceania.png|duimnael|Kaart van Mikronesië]] Mikronesië ("klein eilande") word begrens deur ’n denkbeeldige lyn wat deur Hawaii en Nieu-Seeland loop in die ooste, deur [[Japan]] en die [[Filippyne]] in die weste en deur die Filippyne en [[Fidji]] in die suide. In hierdie gebied het sowat 1 miljoen mense gewoon. Die meeste eilande in hierdie gebied is atolle, terwyl 'n paar, soos [[Yap]], [[Ponape]] of [[Saipan]], vulkaniese eilande is. Net soos die atol [[Tarawa]] het Saipan tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] bekend geword vanweë die verwoede stryd tussen die Verenigde State en Japan om besit van hierdie strategies belangrike eilande. Mikronesië sluit ook die [[Mariana-eilande|Mariana-]], die [[Karoline-eilande|Karoline-]], die [[Marshalleilande|Marshall]]-, die [[Palau]]-en die [[Kiribati]]-eilande in. Sedert die Tweede Wêreldoorlog staan al hierdie groepe, met uitsondering van die [[Gefedereerde State van Mikronesië]], [[Kiribati]], Marshalleilande, [[Nauru]] en [[Palau]], onder die bestuur van die Verenigde State (die sogenaamde [[Eilandgebiede van die Verenigde State van Amerika|eilandgebiede]]). === Melanesië === {{Hoofartikel|Melanesië}} [[Lêer:Map OC-Melanesia.PNG|duimnael|Kaart van Melanesië]] Melanesië ("swart eilande", so genoem na aanleiding van die donker velkleur van die bewoners) bestaan meestal uit kontinentale eilande wat in 'n lang boog noordoos van Australië uitgestrek lê. Daar is meer as 10 miljoen inwoners in hierdie gebied. Die bevolking van hierdie eilande is baie minder homogeen as die van die ander twee groepe. Die meeste van hulle is wel donker van kleur, maar die taal en kultuur verskil aansienlik. Die belangrikste eiland in hierdie groep is Nieu-Guinee (dit behoort gedeeltelik aan [[Indonesië]] en is gedeeltelik onafhanklik). Ander eilande wat tot die groep behoort, is [[Nieu-Brittanje]] (Papoea-Nieu-Guinee), die [[Salomonseilande]] (Brittanje), die [[Nuwe Hebride]] (Vanuatu), die [[Fidji]]-eilande (selfstandig), [[Trobriand]]-eiland (Papoea-Nieu-Guinee) en [[Nieu-Kaledonië]] (Frankryk). === Ekonomiese betekenis === [[Lêer:Destinos turisticos de Tahití.jpg|duimnael|[[Toerisme]] in [[Tahiti]]]] [[Lêer:Hodges, Resolution and Adventure in Matavai Bay.jpg|duimnael|[[James Cook]] se skepe in Tahiti]] Oseanië het reeds vroeg in die 19de eeu ekonomies aanloklik geword. Die [[walvis]] is op groot skaal gejag en die handel in sandelhout het gebloei. Ander belangrike produkte was [[kopra]] (gedroogde klapper), [[suiker]], [[pynappel]]s, [[vis]] en [[fosfaat]]. Kopra, die gedroogde vleis van die kokosneut, is 'n belangrike grondstof vir die vervaardiging van [[seep]] en margarien. Toe die handelsmoontlikhede daarvan bekend word, is die [[kokospalm]] op groot skaal aangeplant en na raming was daar met die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog ongeveer 50 miljoen kokospalms in Oseanië. Meer as 'n kwartmiljoen ton kopra word jaarliks na die kopraverwerkende nywerhede van die [[Weste]]rse lande uitgevoer. ’n Deel van die kopra word deur die inheemse bevolking geproduseer, terwyl die res verkry word van groot plantasies wat in besit van Westerse ondernemings is. Hierdie ondernemings het 'n groot invloed op die daaglikse lewe in die gebiede waar hulle plantasies het, veral in Melanesië. In teenstelling met kopra, wat byna oral geproduseer word, is die verbouing van suikerriet beperk tot 'n paar eilandgroepe, naamlik Hawaii, waar Amerikaanse kapitaal geïnvesteer is, die Fidji-eilande (met Britse geld) en die Mariane-eilande, waar Japan groot belange het. Die verbouing van suikerriet is sowel kapitaal- as arbeidsintensief. Die investering en bestuur het van buite gekom en arbeiders moes mettertyd ingevoer word. Die inheemse bevolking was nie in die monotone roetinewerk op die suikerplantasies geïnteresseerd nie. Byna 40&nbsp;000 Chinese is sedert 1835 vir hierdie doel na Hawaii gebring. Na hul kontrakte verstryk het, het heel party na [[China]] teruggekeer, maar die meeste het hulle in Hawaii gevestig en hulle op die handel toegelê. Vandag is die handel grotendeels in Chinese hande. Tussen 1894 en 1939 is meer as 180&nbsp;000 Japanners na die eilande gebring en hulle vorm tans die grootste bevolkingsgroep op die Hawaii-eilande. Ook hulle het die plantasies geleidelik verlaat, en om in die voortdurende arbeiderstekort te voorsien, is arbeiders uit die Filippyne gebring. Vandag woon daar meer as 100&nbsp;000 Filippino's in Hawaii. Die suikerverbouing op die Hawaii-eilande word deur slegs ’n paar families gemonopoliseer en na die Tweede Wêreldoorlog was daar hewige arbeidskonflikte. Op die Fidji-eilande word die suikerplantasies bewerk deur ingevoerde arbeiders uit [[Indië]]. Die meer as 60&nbsp;000 arbeiders wat tussen 1870 en 1916 vir die werk gewerf is, was ywerig en ambisieus en het gou hulle invloed laat geld. Hulle speel vandag 'n groot rol in die ekonomie van die eilande. Veral op die Hawaii-eilande, maar ook elders, vorm pynappelverbouing 'n belangrike bron van inkomste. Die probleem om hierdie vrugte in eetbare toestand oor die oseaan te vervoer, is opgelos deur die pynappels in te maak. Die Hawaii-eilande lewer op die oomblik meer as 60% van die wêreld se ingemaakte pynappels. Wat die visserybedryf betref, word daar nou op groot skaal [[tuna]] en [[katonkel]] gevang omdat die walvisse byna heeltemal uitgeroei is. Veral Japanse vissers is baie bedrywig in die gebied. 'n Deel van die jaarlikse visvangs word van klein, primitiewe bootjies gevang en 'n deel van groot, goed toegeruste skepe met 'n groot vaarbereik en van die modernste hulpmiddele om skole vis op te spoor. Dik lae fosfaat word op die klein, geïsoleerde eilandjies Nauru en Ocean Island (Kiribati) aangetref. Hierdie delfstof word sedert 1900 ontgin, ook met behulp van ingevoerde (Japanse en Chinese) arbeiders. Ook elders, byvoorbeeld op [[Makatea]] (naby [[Tahiti]]) en Angaur (Karoline-eilande), word fosfaat ontgin. Die jare na die Tweede Wêreldoorlog het nog 'n nuwe bron van inkomste vir die eilande van Oseanië opgelewer, naamlik [[toerisme]]. Dit was veral die Hawaii-eilande en Tahiti wat die eerste belangstelling gewek het. Vandag is baie meer eilande op toerisme toegespits, soos die Samoa- en die Tonga-eilande. Die welvaart wat toerisme gebring het, het daartoe gelei dat ook ander eilande probeer om welgestelde vakansiegangers te trek. === Ekonomiese probleme === [[Lêer:Puu oo.jpg|duimnael|Pu'u'Oo, 'n vulkaniese keël op [[Kīlauea]], [[Hawaii]]]] Die inheemse bevolking trek maar min voordeel uit die welvaart. Hulle werk in hotelle en is ook lede van dansgroepe, maar deel nie noodwendig in die winste nie. Op byna al die eilande is die probleme dieselfde: die inkomste is beperk, die bevolkingstal klein en die oppervlakte van die eilande onekonomies klein. Solank hulle deel uitgemaak het van 'n groter geheel, byvoorbeeld as kolonie of as lid van 'n gemenebes, het dit voorspoedig gegaan. Van die eilande en eilandgroepe het nou selfstandig geword, en die ekonomiese vooruitsigte is minder rooskleurig. Die meeste van hierdie eilande is slegs op een produk aangewese of is finansieel van hul (vroeëre) koloniseerders afhanklik. Daar word met onderlinge samewerking geprobeer om oplossings vir die gemeenskaplike probleme te vind. Staatjies soos [[Tonga]], die [[Cookeilande]], [[Niue]], [[Papoea-Nieu-Guinee]] en [[Samoa]] is, saam met die buurlande [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]], verenig in onder meer die South Pacific Forum en die South Pacific Commission. Ook die betrekkinge met ander lande wat groot belange (ekonomies of strategies) in die gebied het, soos die [[Verenigde Koninkryk]], [[Frankryk]], [[Japan]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], speel 'n belangrike rol. == Polinesië == [[Lêer:Ahu Tongariki.jpg|duimnael|Ahu Tongariki op [[Paaseiland]]]] Die Polinesiese eilande is oor die algemeen groter, hoër en vrugbaarder as die atolle van Mikronesië. Dit geld egter nie vir die Eillice- en [[Tuamotu-argipel|Tuamoto]]-eilande nie, wat (net soos die meeste Mikronesiese eilande) geheel en al uit atolle bestaan, en ook nie vir 'n paar van die Cookeilande nie, wat insgelyks tot hierdie kategorie behoort. Die lewensomstandighede op die ander eilande is gunstiger, daar woon baie meer mense en daar het uiteindelik baie komplekse kulture ontwikkel. Die bewoners van die verskillende eilandgroepe toon baie ooreenkomste ten opsigte van sedes, gewoontes en tale. Tog verstaan die Polinesiërs mekaar onderling nie maklik nie. Hul [[Polinesiese tale]] verskil soos byvoorbeeld [[Spaans]], [[Frans]] en [[Italiaans]] van mekaar verskil. Vir die buitestaander lyk dit egter asof daar baie ooreenkomste is. So is die woord vir huis byvoorbeeld in [[Samoaans]] ''fale'', in [[Tahitiaans]] ''fare'', in [[Hawaiis]] ''hale'', in [[Cookeilandse Māori]] ''are'', op die Marquesas-eilande hae en op Mangareva ''hare''. Die tradisionele bestaansmiddel is tuinbou ([[taro]], jam, broodvrug, kokosneute, [[skroefpalm]] en [[piesang]]s), veeteelt ([[vark]]e) en vissery. Die oeste is gewoonlik oorvloedig en baie Europese ontdekkingsreisigers het hieruit voordeel getrek. Voorrade is aangevul en die vermoeide bemanning kon rus. Hierdie Suidsee-eilande het dan ook vir ’n lang tyd bekend gestaan as die "paradys op aarde". Hierdie opvatting het ontstaan na aanleiding van verslae van 18de eeuse ontdekkers soos Louis Antoine de Bougainville (1729–1822) en [[Samuel Wallis]] (1728–1795). Hul redelik verdraaide berigte het as 't ware as bewys gedien vir die bestaan van die sogenaamde edel barbaar, 'n ideale figuur wat veral in die geskrifte van [[Jean-Jacques Rousseau]] en sy aanhangers verheerlik is. Hulle het betoog dat die mens net in sy natuurlike staat werklik gelukkig is. Die minder gelukkige kant van die Polinesiërs se lewenswyse, wat ook in die joernale van ontdekkingsreisigers beskryf is, is in [[Europa]] geïgnoreer. === Die Polinesiese samelewing === [[Lêer:Chronological dispersal of Austronesian people across the Pacific (per Benton et al, 2012, adapted from Bellwood, 2011).svg|duimnael|Chronologiese verspreiding van Austronesiese volke oor die Indo-Stille Oseaan<ref>{{en}} Chambers, Geoff (2013). "Genetics and the Origins of the Polynesians". John Wiley & Sons, Inc. doi:10.1002/9780470015902.a0020808.pub2</ref>]] [[Lêer:1852 Bocage Map of Australia and Polynesia - Geographicus - Oceanie-bocage-1852.jpg|duimnael|1852-kaart van Australië en Polinesië]] In Polinesië, net soos op die Mikronesiese eilande was herkoms ’n bepalende faktor in 'n persoon se posisie in die samelewing. Daar het dikwels 'n groot afstand tussen die verskillende groepe van die bevolking bestaan. Oor die algemeen was daar 'n adellike groep met baie voorregte, en dan die gewone volk, wat talle verpligtinge gehad het. Hierdie patroon het van eiland tot eiland en van eilandgroep tot eilandgroep verskil, maar die ongelykheid het tog die grondslag van die Polinesiese samelewing gevorm. Die Polinesiërs glo dat hulle van een van die drie gode Tu, Tane of Rangiroa afstam. Van die goddelike krag het in hul afstammelinge bewaar gebly, en die krag was natuurlik die sterkste in diegene wat direkte afstammelinge van hierdie gode was. Hierdie krag is gewoonlik met die term ''mana'' aangedui. In die tradisionele eilandsamelewing het hierdie afstammelinge van die gode die vorste geword. Hul posisie is deur die godsdiens bevestig, maar hulle moes tog deur die verrigting van groot dade toon dat hulle inderdaad die draers van hierdie sogenaamde ''mana'' was. Hierdie vorste is as so heilig beskou en was volgens oorlewering met sulke ontsettende mag beklee dat alles wat op hulle betrekking gehad het, met die uiterste omsigtigheid behandel moes word. Die taboe, soos dit bekend gestaan het, het veral gedien om die bestaande samelewing met sy range en stande te stabiliseer. In die daaglikse lewe het die taboe (in Polinesies word daar gepraat van "[[tapu]]") ook gedien om die gewone burger teen die gewaande bonatuurlike kragte van die vors te beskerm. Oortreding van 'n taboe sou 'n onmiddellike dood tot gevolg hê, maar voor dit kon gebeur, is die skuldige deur handlangers van die vors doodgemaak. Die begrip ''taboe'' het ook buite Polinesië 'n meer algemene betekenis verkry. Direk onder die vors was die adel. Die adelstand was nou verwant aan die vors en kon aanspraak maak op verhewe afstamming. Uit hierdie groep het gewoonlik die bestuursamptenare, die ministers, die distrikshoofde, leëraanvoerders en [[priester]]s gekom. Net op die Hawaii-eilande was dit moontlik dat begaafde manne uit die volk betekenisvolle poste kon bekom. Die volk het egter nie net uit 'n gedifferensieerde massa tuinbouers en vissers bestaan nie. Bepaalde families, die sogenaamde lae adel, het wel meer aansien as ander gehad. Op Tahiti was dit byvoorbeeld die raatira, die kleingrondbesitters, en op die Tonga-eilande die matapule, die laer bestuursamptenare. Bepaalde beroepe het aan die beoefenaars daarvan ook meer aansien gegee as ander beroepe, soos byvoorbeeld die [[kano]]bouers, die huisbouers of bekwame krygsmanne. Die res van die bevolking het meestal bestaan uit tuinbouers en vissers. Hulle het in ruil vir grond in bruikleen gereeld voedsel aan hulle leenheer verskaf en ook ander dienste gelewer. In werklikheid was dit 'n soort pag- en belastingstelsel. Hulle was ook verplig om op bepaalde tye goedere, meestal voedsel, aan die vors te lewer, in tye van oorlog saam met hom te veg, en, indien nodig, vir die vors allerlei werk te verrig. So is daar op Tahiti in die loop van die eeue tientalle [[tempel]]s (''marae'') gebou. op die Tonga-eilande groot grafmonumente van koraalkalk en op die Hawaii-eilande [[landbou]]terrasse. === Daaglikse lewe === [[Lêer:Poumatua2.jpg|duimnael|[[Maori|Māori]]-kerfwerk]] Afgesien van hierdie verpligtinge het die lewe van die gemiddelde Polinesiër rustig verloop. Daar was [[voedsel]] in oorvloed, die [[klimaat]] was gunstig en die werk in die tuine of die vissery is afgewissel met feeste waarin sang en dans 'n belangrike rol gespeel het. Hoewel baie Westerlinge wat die eilande besoek het hierdie feeste dikwels as onbehoorlik beskou het, was dit vir die eilandbewoners normaal. Die eilandbewoners het, in terme van Westerse maatstawwe, 'n baie vrydenkende benadering tot voorhuwelikse omgang en buite-egtelike kinders is niks vreemds nie. ’n Meisie wat reeds 'n kind het, is eintlik 'n gesogte eggenote omdat sy reeds haar vrugbaarheid bewys het. Daar is ook maklik afstand gedoen van kinders. Kinders is uitgeruil of aan vriende gegee, en die meeste Polinesiërs was ook altyd bereid om kinders aan te neem. Die tradisionele kleredrag op die eilande was van geklopte boombas, die sogenaamde ''tapa'', gemaak. Die klere is deur die vroue gemaak en die grondstof was die bas van die papiermoerbeiboom, wat spesiaal vir hierdie doel gekweek is. Om die bas te bekom, is die boom afgekap en die bas afgetrek. Na 'n paar weke in die water het die skors losgegaan en die repe bas is met houthamers geklop totdat dit sag en dun was. Hierdie stukke is dan met ander stroke bas vergroot en verstewig en dan beskilder. Vandag word daar nog op baie eilande ''tapa'' gemaak, wat veral gebruik word as bruilofs- en begrafnisgeskenke. == Mikronesië == [[Lêer:HH1883 pg125 Hafen von Jap.jpg|duimnael|Steengeld word na Yap-eiland in Mikronesië vervoer (1880)]] Die meeste eilande wat tot Mikronesië behoort, is atolle met net 'n paar honderd bewoners. Die bevolking leef meestal uit die [[natuur]], maar vandag word die voorrade soms met ingemaakte voedsel wat ingevoer is, aangevul. Westerse gebruiksartikels word ook ingevoer. Die belangrikste plant is die [[kokospalm]] (''Cocos nucifera''), wat byna alles lewer wat die mens nodig het. Die kiemwit van die neute word geëet of gedroog en as kopra verkoop, die sap (kokosmelk) word gedrink, van die vesels word garing en tou gemaak, en die groot blare word gebruik vir die dekking van huise. Die stam van die boom lewer die hout vir gebruiksvoorwerpe, huise en bote. Die doppe van die neute word as kommetjies, skottels of lampies gebruik, en soms ook as [[ratel]]s om [[haaie]] mee af te skrik. Van die blare van [[skroefpalm]]s (familie ''Pandanaceae'') word rokke gemaak, die vrugte word geëet en die hout en die vesels word ook gebruik. Die verbouing van [[taro]] (Colocasia esculenta), 'n knolgewas wat soos 'n [[aartappel]] lyk is ’n moeisame proses op die atolle. Taro is afhanklik van baie varswater, wat skaars is op die lae eilande. Om die probleem te oorbrug, word diep groewe in die grond (tarogate) gegrawe totdat die (brak) grondwater bereik is. Die knolle word dan in 'n mandjie wat met grand en blare (groenbemesting) gevul is, in die brakwater geplaas, waar hulle mettertyd ryp word en 'n redelike oes lewer. Die plantaardige dieet word aangevul met vis. Die vroue en kinders soek in die riwwe en die vlak lagunewater na vis en [[skaaldier]]e, terwyl die mans en seuns, toegerus met nette, visstokke en spiese, met hul kano's in die see gaan visvang. Gewoonlik woon die atolbewoners saam in klein dorpies. Die reghoekige huise is ruim en lugtig. Die raam word van kokospalmtakke gemaak, die dak bestaan uit 'n dik laag palmblare (sonwerend), en die mure bestaan uit vlegwerk wat so gemaak word dat dit opgerol kan word. Die wind kan dan deur die huis waai sodat dit altyd koel is. Vandag word sinkplate dikwels gebruik, maar hulle is nie eintlik vir die klimaat geskik nie; hulle roes gou en hou die hitte van die son nie uit die huis nie. Net soos ingemaakte voedsel, huishoudelike metaalgereedskap en [[tabak]] word hierdie sinkplate gekoop van die Blanke of die Chinese koprahandelaars. Ten einde voldoende kopra te kan produseer om die ingevoerde goedere te kan bekostig, word kokospalms oral op die atol aangeplant. === Die samelewing === [[Lêer:Palau-rock-islands20071222.jpg|duimnael|Natuurreservaat Chelbacheb-eilande, [[Palau]]]] [[Lêer:Castle Bravo Blast.jpg|duimnael|Ontploffing van [[Castle Bravo]] met die gevolglike paddastoelwolk in Mikronesië]] Grondbesit is op familiereg gebaseer en alle lede van die familie het die reg om van die gemeenskaplike besit gebruik te maak. In die praktyk is hierdie reg egter beperk tot lede van die familie wat op die eiland woon. Hierdie stelsel skep egter 'n probleem ten opsigte van 'n jong egpaar. Wanneer 'n jong man wil trou, moet hy sy bruid buite sy familie gaan soek. In hierdie klein eilandsamelewings is almal omtrent verwant en hy moet dus wegtrek en probeer om op 'n ander eiland ’n vrou te vind. Hierin slaag hy gewoonlik, maar wanneer hy wegtrek en hom 'n geruime tyd elders gaan vestig, verloor hy sy reg op 'n stukkie van die (skaars) grond. Hy moet dus probeer om op sy "tuiseiland" bekend te bly, sodat sy reg bewaar word. So nie probeer hy, dikwels met behulp van sy skoonfamilie, elders grond verwerf. Hierdie situasie bring mee dat die eilandbewoners gewoonlik baie goed op die hoogte is van hul stamboom en hul familie, omdat dit aanspraak op grond beteken. Daar is ook 'n ander rede waarom die stamboom en familie belangrik is. Nie al die atolbewoners is gelyk nie; sommige het meer aansien as ander en die aansien word erflik bepaal. So het 'n oudste seun byvoorbeeld meer aansien as die jongste en die oudste seun van ’n oudste seun het weer meer aansien as sy broers of neefs. In werklikheid het elkeen dus 'n eie "rang". Op sommige eilande het hierdie stelsel daartoe gelei dat so 'n oudste seun van 'n oudste seun, ensovoorts, op grond van sy afstamming 'n hoofman met baie mag geword het. Op ander eilande word hy daarenteen weer net 'n soort voorsitter van 'n raad van oudstes. Sedert die einde van die Tweede Wêreldoorlog het daar geleidelik veranderinge in hierdie sosiale stelsel gekom. Die meeste Mikronesiese eilande word tans deur die Verenigde State bestuur, wat baie gedoen het om die [[onderwys]] en [[gesondheid]]sorg te verbeter. Die meeste kinders ontvang tans onderrig. Op 'n paar meer sentraal geleë eilande is middelbare skole tot stand gebring en hulle word goed bygewoon. Geskoolde jongmense het in baie gevalle inspraak gekry in die bestuur van die eilande, maar ’n probleem wat van wee die nuwe situasie ontstaan het, is dat daar vir die meeste skoolverlaters geen werk op die eilande is nie. Baie van hulle het daarom na die bestuursentra getrek of geëmigreer na gebiede waar hulle hul opleiding wel kan gebruik. == Melanesië == [[Lêer:Melanesians.jpg|duimnael|Verspreiding van Melanesiërs]] [[Lêer:Atlas pittoresque pl 096.jpg|duimnael|Melanesiese matrose in die Stille Oseaan, 1846]] Van die drie hoofgroepe toon Melanesië verreweg die grootste verskeidenheid ten opsigte van tale, sedes en gewoontes. Op Nieu-Guinee alleen word meer as 700 tale, wat tradisioneel beskryf word as die [[Papoea-tale]], gepraat. Die ander tale van Melanesië word saam met dié van Polinesië, Mikronesië en Indonesië tot die [[Austronesiese tale]] gereken. Die bestaansmiddele op die Melanesiese eilande toon 'n groot ooreenkoms met dié elders in Oseanië. Die belangrikste voedselgewasse is, naas die kokosneut, taro, jam en broodvrugte. Al drie hierdie gewasse kom in tallose plaaslike variëteite ten opsigte van grootte en smaak voor. Minder verspreid is die piesang en die verskillende soorte sagopalms, wat veral op Nieu-Guinee voorkom. Om die sago te berei, moet die boom afgekap en die stam gekloof word. Die murg van die stam lewer die sago. Die plantaardige dieet word aangevul met varkvleis. Langs die kus word ook vis gevang. Op die groter eilande word daar ook baie gejag. Hoewel die groot verskille ten opsigte van tale en kulture dit moeilik maak om te veralgemeen, kan daar amper oral 'n onderskeid gemaak word tussen die bewoners aan die kus en die in die binneland. Die kusbewoners het meestal meer kontak met mekaar en ook 'n meer gevarieerde dieet. Die binnelanders het oor die algemeen 'n meer primitiewe leefwyse en leef ook meer geïsoleerd. Daar is 'n paar merkbare verskille tussen Melanesië en Polinesië. Die Melanesiërs byvoorbeeld stel meer belang in materiële dinge soos die bekomming van rykdomme en prestige as die Polinesiërs. Die Melanesiese maatskappye het in teenstelling met die Polinesiese kulture ook 'n meer demokratiese karakter. Nêrens anders word daar so 'n onbuigsame sosiale struktuur aangetref as by die Polinesiërs nie. Hoewel sowel die Melanesiërs as die Polinesiërs magtige gode het, speel die gode geen rol in die daaglikse lewe van die Melanesiërs nie. By hulle vervul die voorvadergeeste 'n veel belangriker funksie. In Polinesië word nie net die gode in ’n uitgebreide ritueel aanbid nie, maar bepaalde groepe mense word ook gesien as direkte of indirekte afstammelinge van gode. Hul uitgebreide voorregte word deur ’n stelsel van gebods- en verbodsbepalings beskerm. Wat die materiële kultuur betref, is daar die verskil dat die kuns en ambagswerk in Melanesië in beginsel vir elkeen beskikbaar is, terwyl die fraaiste en die beste ambagswerk net vir die boonste laag van die Polinesiese samelewing bestem is. Oor die algemeen is die Melanesiese kultuur op materiële gebied minder ontwikkel as dié van Polinesië. === Dobu === [[Lêer:Dobu (Landsat).JPG|duimnael|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Dobu]] [[Lêer:Karta PG D´Entrecasteaux isl.PNG|duimnael|Ligging van Dobu binne die D’Entrecasteaux-eilande]] [[Lêer:CHIEF GAGANAMOLE AND WIFE, DOBU.jpg|duimnael|'n Stamhoof en sy vrou op Dobu-eiland, aan die begin van die 20ste eeu]] Die Dobu bewoon 'n klein eilandjie in die Massim-groep suidoos van Nieu-Guinee. Dit is ’n bergagtige eiland wat min moontlikhede vir landbou bied, en die belangrikste gewas is die jam. Die Dobu woon verspreid in klein gehuggies. Hulle het 'n uitgebreide stelsel van gebede, spreuke en besweringe ontwikkel – dikwels aangedui met die term magie – om hulle bestaan te verseker. Die een wat oor die sterkste spreuke en besweringe beskik, het volgens hulle die grootste kans op sukses. Hierdie opvatting het daartoe gelei dat iemand wat nie veel sukses behaal het nie, glo dat iemand anders towerkuns teen hom gebruik. Die samelewing word dus oorheers deur agterdog en afguns. Hierdie benadering het ook ’n invloed op die familielewe. Gewoonlik kom die man en vrou uit verskillende dorpe en hulle woon afwisselend vir 'n jaar in mekaar se dorp. By die Dobu erf die vrou alles, en 'n kind vind dat wanneer die familie die jaar in sy vader se dorp woon, hy geen aanspraak kan maak op grond of besittings nie. Alles wat die vader besit, behoort in werklikheid aan die familie van sy moeder. Gedurende die jaar in die moeder se dorp is die situasie vir die kind heeltemal anders. Hier behoort die kind tot die groep van grondbesitters. Die vader is hier net ’n "vreemdeling", wat die talle reëls en voorskrifte ten opsigte van die "besitters" in ag moet neem. Situasies soos die, gekombineer met die reeds genoemde oorheersende agterdog en jaloesie, bring mee dat die lewe van 'n Dobu in voortdurende spanning verloop. Die verskillende eilande in die Massimgebied het deur die eeue kontak met mekaar behou deur middel van 'n ingewikkelde seremoniële handelstelsel, die ''kula''. Volgens die stelsel word armbande vir halssnoere geruil, maar hierdie voorwerpe word selde as versierings gedra omdat hulle voortdurend weerverruil word. Terwyl een groep voorwerpe regsom in ’n denkbeeldige sirkel stuur, stuur die ander groep voorwerpe linksom. Die ruilvennote bou op die manier al ruilend en manipulerend 'n hele netwerk van betrekkinge op waarbinne hulle nie net die seremoniële sierade ruil nie, maar ook kano's vol kos en gebruiksvoorwerpe. 'n Deelnemer aan hierdie stelsel kan nie weier om bepaalde sierade te ruil nie. In so 'n geval word daar soveel morele druk deur die ander deelnemers op hom uitgeoefen dat hy uiteindelik moet toegee. Onder Westerse invloed het die kula van sy betekenis verloor, hoewel daar nog ekspedisies onderneem word om elders begeerde sierade te bekom. === Siuai === Die Siuai in die suidweste van [[Bougainville]], een van die Salomonseilande, woon op 'n vlakte tussen die berge en die kusmoerasse en verbou daar [[taro]], piesangs en kokospalms. Varkboerdery word nog rondom die dorpies gedryf. Hulle vul hulle dieet aan deur te jag en vis te vang. Die lewe van die Siuai is taamlik eentonig en bestaan hoof saaklik uit plant, skoffel en oes. Hoewel de Siuai nog towerkuns beoefen, het dit 'n ander betekenis as by die [[Dobu]]. Dieselfde geld vir familieverhoudinge. Hoewel afstamming ook hier matrilineêr erflik is, lei dit nie tot spanninge nie. Die erfreg kan selfs "gekoop" word. Die kultuur van die Siuai word gekenmerk deur die wyse waarop die leierskap van 'n groep of stam bepaal word. Leierskap kan nie geërf word nie, en wanneer ’n ambisieuse man die posisie van mumi of leier wil hê, moet hy bereid wees om daarvoor te werk. Eers moet hy grand besit. Dit kan hy bekom deur groter tuine aan te hê en te bewerk, van vriende of familie te leen, of deur varke te teel en te verkoop. Wanneer hy dan genoeg materiële goedere verwerf het, begin die moeisame taak om dit weer so strategies moontlik uit te deel deur feeste te hou. Om dit te kan doen, moet hy egter eers ’n vergaderplek bou, en die eerste groot fees word gehou wanneer die gebou voltooi is. Die moontlike leier probeer om soveel mense moontlik oor te haal om hom te help bou. Tydens die bouery voorsien hy hulle rojaal van voedsel, en as die huis uiteindelik klaar is, word die inwydingsfees gehou. Dit is die begin van sy proses om meer aansien en invloed te verwerf en hy moet voortgaan om aktiwiteite en feeste te organiseer. Geleidelik plaas hy die mense wat die feeste bywoon, onder 'n verpligting teenoor hom. Die wat die beste hierin slaag, word as 'n groot leier beskou. Deur middel van sy rykdom en geskenke bind hy die mense aan hom en is hy voortdurend besig om sy netwerk uit te brei en te verstewig. Solank al les goed gaan, is almal bereid om hom te steun, maar as hy sy hulpmiddele te gou uitput, verswak sy posisie vinnig. == Sien ook == * [[Australasië]] * [[Australië (kontinent)]] * [[Seelandië]] * [[Vlae van Oseanië]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == * ''[[Kennis (ensiklopedie)|Kennis]]'', 1980, {{ISBN|0-7981-0825-8}}, volume 3, bl. 511 * ''[[Wêreldspektrum]]'', 1982, {{ISBN|0-908409-63-X}}, volume 22, bl. 18 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Oceania}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Oceania-region-Pacific-Ocean|title=Oceania|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=20 Mei 2019}} {{Kontinente}} {{Gebied}} {{Lande van Oseanië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oseanië| ]] inp9h6kisrvl0ay7qe7q5fz8kk52chp 0 34094 2964386 2839664 2026-09-01T19:30:32Z SpesBona 2720 skakel aangepas 2964386 wikitext text/x-wiki '''[[Australië]]''' bestaan uit ses '''state''' ([[Engels]]: ''States'') en tien '''gebiede''' ([[Engels]]: ''Territories''). {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |+<big>State en gebiede</big> !Naam !Typ !class="unsortable" | Kaart !class="unsortable" | Vlag !class="unsortable" | Wapen !Toetrede !Oppervlakte !Bevolking (2010) !Hoofstad !Grootste stad |- |[[Ashmore- en Cartiereilande]] |Gebied |align=center|[[Lêer:AshmoreandCartierIslands.png|border|54x36px]] |align=center|- |align=center|- | - |align=right|199 km² |align=right|0 | - |[[West Islet]] |- |[[Australies-Antarktiese Gebied]] |Gebied |align=center|[[Lêer:Antarctica, Australia territorial claim.svg|border|54x36px]] |align=center|- |align=center|- | - |align=right|5&nbsp;896&nbsp;500 km² |align=right|1&nbsp;000 | - |[[Mawson Station]] |- |[[Australiese Hoofstadgebied]] |Gebied |align=center|[[Lêer:Tigris-Australia location Australian Capital Territory.svg|border|54x36px]] |align=center|[[Lêer:Flag of the Australian Capital Territory.png|border|54x36px]] |align=center|[[Lêer:Coat of Arms of the Australian Capital Territory.svg|border|54x36px]] |1 Januarie 1901 |align=right|2&nbsp;358 km² |align=right|358&nbsp;894 |[[Canberra]] |[[Canberra]] |- |[[Heard- en McDonaldeilande]] |Gebied |align=center|[[Lêer:LocatieHeardMcDonald.png|border|54x36px]] |align=center|- |align=center|- | - |align=right|372 km² |align=right|0 | - |[[Atlas Cove]] |- |[[Jervisbaaigebied]] |Gebied |align=center|[[Lêer:ACT-Jervis Bay-MJC.png|border|54x36px]] |align=center|- |align=center|- |1989 |align=right|70 km² |align=right|611 |[[Jervisbaaistad]] |[[Jervisbaaistad]] |- |[[Kerseiland]] |Gebied |align=center|[[Lêer:Christmas Island in its region.svg|border|54x36px]] |align=center|[[Lêer:Flag of Christmas Island.svg|border|54x36px]] |align=center|[[Lêer:Coat_of_Arms_of_Christmas_Island.svg|border|54x36px]] |1957 |align=right|135 km² |align=right|1&nbsp;493 |[[Flying Fish Cove]] |[[Flying Fish Cove]] |- |[[Kokoseilande]] |Gebied |align=center|[[Lêer:Keelingislands.png|border|54x36px]] |align=center|[[Lêer:Flag of the Cocos (Keeling) Islands.png|border|54x36px]] |align=center|[[Lêer:Clunies-Ross family arms.svg|border|54x36px]] |1955 |align=right|14 km² |align=right|628 |[[West Island]] |[[West Island]] |- |[[Koraalsee-eilande]] |Gebied |align=center|[[Lêer:Coral Sea Islands.png|border|54x36px]] |align=center|- |align=center|- | 1969 |align=right|10 km² |align=right|4 | - |[[Willis Island]] |- |[[Nieu-Suid-Wallis]] |Deelstaat |align=center|[[Lêer:Tigris-Australia location New South Wales.svg|border|54x36px]] |align=center|[[Lêer:Flag of New South Wales.svg|border|54x36px]] |align=center|[[Lêer:Coat of Arms of New South Wales.svg|border|54x36px]] |1 Januarie 1901 |align=right|800&nbsp;642 km² |align=right|7&nbsp;238&nbsp;819 |[[Sydney]] |[[Sydney]] |- |[[Noordelike Gebied]] |Gebied |align=center|[[Lêer:Tigris-Australia location Northern Territory.svg|border|54x36px]] |align=center|[[Lêer:Flag of the Northern Territory.svg|border|54x36px]] |align=center|[[Lêer:Northern_Territory_Coat_of_Arms.svg|border|54x36px]] |1 Januarie 1911 |align=right|1&nbsp;349&nbsp;129 km² |align=right|229&nbsp;675 |[[Darwin]] |[[Darwin]] |- |[[Norfolkeiland]] |Gebied |align=center|[[Lêer:LocationNorfolkIsland.png|border|54x36px]] |align=center|[[Lêer:Flag of Norfolk Island.svg|border|54x36px]] |align=center|[[Lêer:Coat of Arms of Norfolk Island.svg|border|54x36px]] |1979 |align=right|35 km² |align=right|2&nbsp;114 |[[Kingston, Norfolkeiland|Kingston]] |[[Burnt Pine]] |- |[[Queensland]] |Deelstaat |align=center|[[Lêer:Tigris-Australia location Queensland.svg|border|54x36px]] |align=center|[[Lêer:Flag of Queensland.svg|border|54x36px]] |align=center|[[Lêer:Coat of Arms of Queensland.svg|border|54x36px]] |1 Januarie 1901 |align=right|1&nbsp;730&nbsp;648 km² |align=right|4&nbsp;516&nbsp;361 |[[Brisbane]] |[[Brisbane]] |- |[[Suid-Australië]] |Deelstaat |align=center|[[Lêer:Tigris-Australia location South Australia.svg|border|54x36px]] |align=center|[[Lêer:Flag of South Australia.svg|border|54x36px]] |align=center|[[Lêer:South Australian Coat of Arms.svg|border|54x36px]] |1 Januarie 1901 |align=right|983&nbsp;482 km² |align=right|1&nbsp;644&nbsp;642 |[[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]] |[[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]] |- |[[Tasmanië]] |Deelstaat |align=center|[[Lêer:Tigris-Australia location Tasmania.svg|border|54x36px]] |align=center|[[Lêer:Flag of Tasmania.svg|border|54x36px]] |align=center|[[Lêer:Tasmania Coat of Arms.svg|border|54x36px]] |1 Januarie 1901 |align=right|68&nbsp;401 km² |align=right|507&nbsp;626 |[[Hobart]] |[[Hobart]] |- |[[Victoria (Australië)|Victoria]] |Deelstaat |align=center|[[Lêer:Tigris-Australia location Victoria.svg|border|54x36px]] |align=center|[[Lêer:Flag of Victoria (Australia).svg|border|54x36px]] |align=center|[[Lêer:Coat_of_Arms_of_Victoria.svg|border|54x36px]] |1 Januarie 1901 |align=right|227&nbsp;416 km² |align=right|5&nbsp;547&nbsp;527 |[[Melbourne]] |[[Melbourne]] |- |[[Wes-Australië]] |Deelstaat |align=center|[[Lêer:Tigris-Australia location Western Australia.svg|border|54x36px]] |align=center|[[Lêer:Flag of Western Australia.svg|border|54x36px]] |align=center|[[Lêer:Western Australian Coat of Arms.svg|border|54x36px]] |1 Januarie 1901 |align=right|2&nbsp;529&nbsp;875 km² |align=right|2&nbsp;296&nbsp;411 |[[Perth]] |[[Perth]] |} {{Navigasie indeling Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Deelstate en gebiede van Australië| ]] 8udteplyk33ci68awge9fz3763vao4r 0 34518 2964384 2887817 2026-09-01T19:30:14Z SpesBona 2720 Bygewerk 2964384 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Gebied van Norfolkeiland |volle_naam = <small>''Territory of Norfolk Island'' ([[Engels]])<br />''Teratri of Norf'k Ailen''<ref>{{en}} [http://www.info.gov.nf/legislation/ConsolidatedActs/NorfolkIslandBroadcastingAct2001.doc Norfolk Island Broadcasting Act 2001 – Norf'k Ailen Brordkaasen Aekt 2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140919045552/http://www.info.gov.nf/legislation/ConsolidatedActs/NorfolkIslandBroadcastingAct2001.doc |date=19 September 2014 }}</ref> ([[Norf’k-Pitcairn]])</small> |algemene_naam = Norfolkeiland |beeld_vlag = Flag of Norfolk Island.svg |beeld_wapen = Coat of arms of Norfolk Island.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Norfolk Island in its region.svg |leuse = ''Inasmuch''<br /><small>''(Engels vir: "Sover")''</small> |volkslied = ''[[God Save the King]]'' (amptelik)<br /><small>''(Engels vir: "God beskerm die koning")''</small><br /><center>[[Lêer:U.S. Navy Band - God Save the King.oga]]</center><br />''[[Come Ye Blessed]]'' |amptelike_tale = [[Engels]] en [[Norf’k-Pitcairn]]<ref name="language act">{{en}} [http://www.info.gov.nf/legislation/NumberedActs/2004/NorfolkIslandLanguage(Norf'k)Act2004.doc Norfolk Island Language (Norf'k) Act 2004 (Act No. 25 of 2004)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121009004721/http://www.info.gov.nf/legislation/NumberedActs/2004/NorfolkIslandLanguage%28Norf%27k%29Act2004.doc |date=9 Oktober 2012}}</ref> |hoofstad = [[Kingston, Norfolkeiland|Kingston]] {{Koördinate|29|3|S|167|58|O}} |latd = 29 |latm = 3 |latNS = S |longd = 167 |longm = 58 |longEW = O |grootste_stad = [[Burnt Pine]] |regeringsvorm = Federale parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Monarg]]<br />• Goewerneur-generaal<br />• Administrateur |leiername = [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]]<br />[[David Hurley]]<br />[[Eric Hutchinson]] |oppervlak_rang = 227<sup>ste</sup> |oppervlak_grootte = |oppervlak = 34,6 |oppervlakmi² = 13,4 |persent_water = feitlik niks |bevolking_skatting = |bevolking_skatting_jaar = |bevolking_rang = – |bevolking_sensus = 2&nbsp;188<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2021/quickstat/SAL90004 |title=Cocos (Keeling) Islands |publisher=Australiese Kantoor vir Statistiek |date=27 Junie 2017 |accessdate=10 Oktober 2019}} {{dooie skakel}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2021 |bevolkingsdigtheid = 61,9 |bevolkingsdigtheidmi² = 160,3 |bevolkingsdigtheidrang = |BBP_PPP = |BBP_PPP_rang = |BBP_PPP_jaar = |BBP_PPP_per_kapita = |BBP_PPP_per_kapita_rang = |BBP = $60&nbsp;209&nbsp;320<ref>{{en}} {{cite book|url=https://www.regional.gov.au/territories/norfolk_island/norfolk-island-economy/files/Monitoring_the_Norfolk_Island_Economy.pdf|title=Monitoring the Norfolk Island Economy|publisher=Department of Infrastructure, Transport, Cities and Regional Development|year=2019|location=Norfolk Islands|pages=4}}</ref> |BBP_rang = |BBP_jaar = 2016 |BBP_per_kapita = |BBP_per_kapita_rang = |onafhanklikheidstipe = Stigting |onafhanklikheidsgebeure = • Afstigting van <br />[[Tasmanië]]<br />• Oorgeplaas na<br />Australiese beheer |onafhanklikheidsdatums = <br />Australiese eksterne gebied<br /><br />[[1 November]] [[1856]]<br /><br />[[1 Julie]] [[1914]] |MOI = |MOI_rang = |MOI_jaar = |MOI_kategorie = |Gini = |Gini_rang = |Gini_jaar = |Gini_kategorie = |geldeenheid = [[Australiese dollar]] |geldeenheid_kode = AUD |land_kode = NF |tydsone = NFT |utc_afwyking = [[UTC+11:30|+11:30]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC+11:30|+11:30]] |internet_domein = [[.nf]] |skakelkode = 672 |voetskrif = }} '''Norfolkeiland''' ([[Engels]]: ''Norfolk Island'' of ''Territory of Norfolk Island'', [[Norfuk]]: ''Norfuk Ailen''<ref>{{en}} [http://www.info.gov.nf/adminforms/immigration/Passenger%20Arrival%20Card.pdf NI Arrival Card] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111113235258/http://www.info.gov.nf/adminforms/immigration/Passenger%20Arrival%20Card.pdf |date=13 November 2011}}</ref>) is 'n [[eiland]] in die [[Stille Oseaan]] wat tussen [[Australië]] in die weste, [[Nieu-Seeland]] in die suide en [[Nieu-Kaledonië]] in die noorde geleë is. [[Lêer:Norfolk Island-CIA WFB Map.png|duimnael|links|Kaart van die Norfolkeiland]] Die eiland is 'n Australiese eksterne gebied met 'n oppervlakte van 34,6&nbsp;km² en het in 2021 'n bevolking van 2&nbsp;188 gehad. Norfolk is in 1774 deur kaptein [[James Cook]] ontdek en die hoogste punt is 318&nbsp;m (Bates Berg). Die [[hoofstad]] is [[Kingston, Norfolkeiland|Kingston]] en die grootste nedersetting is [[Burnt Pine]]. == Geskiedenis == Daar is argeologiese bewyse op die eiland gevind wat dui op daarop dat [[Polinesië|Polinesiese]] seevaarders tussen die dertiende en vyftiende eeu die eiland bewoon het. Kaptein [[James Cook]] besoek die eiland in Oktober 1774 en op 6 Maart 1788 neem die Britte besit van die onbewoonde eiland. Die eiland se gematigde klimaat en vrugbare grond is geskik vir [[landbou]] en gevolglik voorsien Norfolkeiland in van die voedselbehoeftes van die Britse nedersetting te [[Sydney]]. Sommige vrye setlaars vestig hulle op die eiland. Dit word egter hoofsaaklik as 'n strafkolonie gebruik tot en met 1814 toe die Britte die eiland verlaat omrede die nedersetting baie afgeleë is asook die afwesigheid van 'n natuurlike hawe. Die Britte keer terug in 1825 met die uitsluitlike doel om weereens 'n strafkolonie te vestig. Dié gevangenis word wêreldwyd berug vir die mishandel van die gevangenis. In die vroeë 1850’s begin die nedersetting te taan en teen 1855 woon daar slegs elf mense op die eiland. Op 8 Junie 1856 word die eiland oorhandig aan die [[Pitcairneilande]]rs. Hulle was die berugte afstammelinge van die ''HMS Bounty''-rebelle en hulle [[Tahiti]]aanse vroue. Die 196 oorspronklike setlaars woon eers in die gevangenisgeboue in [[Kingston, Norfolkeiland|Kingston]]. Hulle ontvang later 50-akker plasies wat hulle bewoon en bewerk en waar hulle selfversorgend word. Omrede hierdie setlaars gefokus was op landbou, word die inheemse woude op grootskaal afgekap om plek te maak vir weivelde en saailande. Gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] word 'n vliegveld op die eiland opgerig vanweë Norfolkeiland se strategiese ligging. Na dié oorlog bied die lughawe maklike toegang vir toeriste tot die eiland en dra by tot die groei van die toerismebedryf.<ref>{{en}} [https://norfolkislandnationalpark.gov.au/discover/history/ History]</ref><ref>{{en}} [https://www.pitcairners.org/settlements2.html The Second Settlement]</ref> == Geografie == === Ligging === Norfolkeiland is 'n eksterne gebied van [[Australië]] wat geleë is in die [[Stille Oseaan|Suidelike Stille Oseaan]] ongeveer 1&nbsp;600&nbsp;km noordoos van [[Sydney]] ([[Australië]]), 890&nbsp;km noordoos vanaf [[Lord Howe-eiland]] ([[Australië]]), 1&nbsp;100&nbsp;km noordwes van [[Auckland]], ([[Nieu-Seeland]]) en 800&nbsp;km suid van [[Nouméa]] ([[Nieu-Kaledonië]]). Die eiland is ongeveer 8&nbsp;km lank en 5&nbsp;km breed met 'n totale oppervlakte van 3&nbsp;445 hektaar. Die eksterne gebied bestaan uit Norfolkeiland asook die onbewoonde [[Nepeaneiland]] en [[Phillipeiland]] ten suide van die hoofeiland.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.norfolkisland.gov.nf/tourism-and-economic-development/about-norfolk-island |title=About Norfolk Island |accessdate=21 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221190554/http://www.norfolkisland.gov.nf/tourism-and-economic-development/about-norfolk-island |archive-date=21 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Klimaat === Norfolkeiland het 'n subtropiese klimaat wat gematigd word deur die omliggende see. Die gemiddelde maksimum temperature wissel van 18&nbsp;°C tot 19&nbsp;°C gedurende die [[winter]]maande en tussen 23&nbsp;°C en 25&nbsp;°C gedurende die [[somer]]maande. Die hoogste temperatuur wat al ooit aangeteken is was 28,4&nbsp;°C op 11 Februarie 1996. Die gemiddelde minimum temperature wissel van 13&nbsp;°C tot 15&nbsp;°C gedurende die wintermaande en wissel tussen 18&nbsp;°C en 20&nbsp;°C gedurende die somermaande. Die laagste temperatuur wat al ooit aangeteken is was 6,2&nbsp;°C op 29 Julie 1953. Die jaarlikse gemiddelde reënval is 1&nbsp;312&nbsp;mm, met die hoogste reënval wat plaasvind vanaf Mei tot Augustus. Donderstorms kom voor gedurende die winter en die lente met gemiddeld twaalf [[donderstorm]]s per jaar waarvan gemiddeld een donderstorm per jaar tydens die winter gepaardgaan met [[hael]].<ref>{{en}} [https://www.bom.gov.au/nsw/norfolk/climate.shtml Climate of Norfolk Island]</ref> === Nasionale parke === ==== Norfolkeiland Nasionale Park en Botaniese tuin ==== Norfolkeiland Nasionale Park en Botaniese tuin word geproklameer in 1986 en beslaan 10% van die oppervlakte van Norfolkeiland. Die park bevat die hoogste punt genaamd Bates Berg (319&nbsp;m). Daar is vyftien wandelpaaie van tot 1,7&nbsp;km lank. Die park beslaan pragtige natuurskoon en beskerm [[Norfolkeiland denneboom|Norfolkeiland dennebome]] wat tot 60&nbsp;m hoog staan asook die wêreld se langste boomvarings ([[Cyathea brownii]]). Ten minste veertig plantspesies en sewe voëlspesies (onder andere die [[Norfolkeiland groen papegaai]]) is endemies aan die eiland. Die noordelike deel van die park is geleë langs die ruwe kuslyn wat die Kaptein Cook Monument en piekniekarea bevat asook pragtige uitsig bied op 'n aantal klein eilandjies langs die kus. Dié nasionale park bevat ook Phillipeiland en Nepeaneiland wat beide suid van Norfolkeiland geleë is.<ref name="parksaustralia.gov.au">{{en}} [https://norfolkislandnationalpark.gov.au/ Norfolk Island National Park]</ref> ==== Norfolkeiland Marienepark ==== Die park is geproklameer op 14 Desember 2013. Die marienepark begin 1&nbsp;400&nbsp;km oos van [[Evans Head]], [[Nieu-Suid-Wallis]] ([[Australië]]) en omsluit Norfolkeiland. Die park is 188&nbsp;444&nbsp;km² groot met sommige dele tot 5&nbsp;km diep. Die park bevat 'n Nationale Park asook 'n Veelvuldige Gebruiksone met 'n Spesiale Doelwitsone wat die eiland omsluit. Binne die park is daar twintig skeepswrakke, onder andere die ''[[HMS Sirius]]'' wat in 1790 gesink het.<ref name="parksaustralia.gov.au" /> == Demografie == {| class="wikitable" !Jaar !Bevolking |- |1991 |1&nbsp;912 |- |1996 |1&nbsp;772 |- |2001 |2&nbsp;037 |- |2006 |1&nbsp;836 |- |2011 |1&nbsp;795 |- |2016 |1&nbsp;757 |} Bron: Australiese Regering, Departement van Infrastruktuur, Vervoer, Stede en Streeksontwikkeling.<ref>{{en}} [https://oec.world/en/visualize/treemap?dataset=hs92&show=product&flow=export&country=nfk&time=2016 What does Norfolk Island export? (2016)]</ref> Die bevolking van Norfolkeiland was in 2016 1&nbsp;748, waarvan 46,8% manlik en 53,2% vroulik. Die gemiddelde ouderdom van die eilandbewoners was 49 jaar, terwyl dit slegs 38 jaar is in die res van [[Australië]]. Die inwoners het hulle herkoms aangedui as [[Australië]]rs (22,8%), [[Engelse|Engels]] (22,4%), [[Pitcairneilande]]rs (20%) en [[Skotte|Skots]] (6%). Die meeste inwoners is gebore in [[Australië]] (39,7%), gevolg deur Norfolkeiland (22,1%), [[Nieu-Seeland]] (17,6%), [[Fidji]] (2,7%) en [[Engeland]] (2,6%). Die mees algemene geloof op die eiland is die [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse Kerk]] (29,5%), geen geloof (26,8%) en [[Rooms-Katolieke Kerk]] (12,6%). [[Engels]] is die grootste huistaal (45,5%), gevolg deur [[Norf’k-Pitcairn]] (40,9%) en [[Fidjiaans]] (2%). Dit verskil wesenlik van die res van [[Australië]] waar 72,7% [[Engels]] as huistaal praat en beide Norf’k-Pitcairn en [[Fidjiaans]] deur 'n onbeduidende aantal mense gepraat word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/quickstat/SSC90004?opendocument |title=argiefkopie |accessdate=7 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507211725/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/quickstat/SSC90004?opendocument |archive-date=7 Mei 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Onderwys == Die eiland het een skool genaamd ''Norfolk Island Central School'' wat bestuur word deur die New South Wales Department of Education (voorskool tot jaar 12) en wat sedert 1906 geleë is te Middlegate. Vanaf 1856 tot 1906 is klasse aangebied in die Administrasiegebou in [[Kingston, Norfolk|Kingston]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://norfolkisl-c.schools.nsw.gov.au/about-our-school/history.html |title=About Our School |accessdate=24 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191224052438/https://norfolkisl-c.schools.nsw.gov.au/about-our-school/history.html |archive-date=24 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Regering == Die selfbestuur wat Norfolkeiland in 1979 verkry het, ondergaan in Mei 2015 drastiese veranderinge toe die ''Norfolk Island Legislation Amendment Act 2015'' inwerking getree het. Die Australiese regering aanvaar met hierdie wetgewing die verantwoordelikheid om alle dienste aan Norfolkeiland te verskaf en te befonds. Dit sluit egter dienste uit wat deur 'n plaaslike regering verskaf en befonds word. Deel van hierdie wetgewing is ook die totstandkoming van 'n verkose Norfolkeiland Distriksraad (''Norfolk Island District Council'') ná 1 Julie 2016. Die Norfolkeiland Distriksraad funksioneer soos 'n munisipaliteit en het vyf raadslede, insluitende die burgemeester. Sedert 1 Julie 2016 is Australiese belastingwetgewing, welsynswetgewing, immigrasiewetgewing, doeane- en gesondheidsmaatreëls van toepassing op Norfolkeiland. Dit sluit in ''Medicare'', die Australiese staatsmediesefonds. Die inwoners word sedert 2016 ook verplig om in die Australiese federale verkiesings te stem. Die eiland vorm saam met die suidelike deel van die [[Australiese Hoofstadgebied]] die setel genaamd ''Bean'' in die Huis van Verteenwoordigers in die federale parlement in [[Canberra]].<ref>{{en}} [https://www.regional.gov.au/territories/norfolk_island/governance/index.asp Governance] {{dooie skakel}}</ref> == Ekonomie == Norfolkeiland is afhanklik van [[toerisme]] om ekonomiese groei aan te dryf. Gevolglik het Norfolkeiland 'n ekonomiese afswaai ervaar sedert die globale finansiële krisis in 2008. Nagenoeg 40% van die ekonomiese bedrywighede is toerismeverwant en in 2016 het die nagenoeg 30&nbsp;000 toeriste 'n geskatte AUD33 miljoen bygedra tot die ekonomie.<ref name="regional.gov.au">{{en}} [https://www.regional.gov.au/territories/norfolk_island/norfolk-island-economy/monitoring-the-ni-economy.aspx Monitoring the Norfolk Island Economy]</ref> Die [[landbou]]sektor produseer genoeg [[beesvleis]], [[pluimvee]] en [[Eier (voedsel)|eiers]] om aan die plaaslike behoeftes te voorsien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/norfolk-island/ |title=Norfolk Island |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |accessdate=18 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118050134/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/norfolk-island/ |archive-date=18 Januarie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Uitvoere bestaan uit hout, sade van die Norfolkeiland denneboom en die [[Kentia palmboom]], asook klein hoeveelhede [[avokado]]pere.<ref>{{en}} https://oec.world/en/visualize/tree_map/hs92/export/nfk/all/show/2016/</ref> Die geskatte bruto geografiese produk was AUD82 miljoen in 2016.<ref name="regional.gov.au" /> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Norfolk-Island|title=Norfolk Island|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=21 September 2022}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/norfolk-island/|title=Norfolk Island|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=21 September 2022}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Norfolk Island}} * {{en}} {{Wikivoyage|Norfolk_Island|Norfolkeiland}} {{Navigasie indeling Australië}} {{Lande van Oseanië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Norfolkeiland| ]] j01kcw4rrn50hqcqohfan1zptzhcmab 2964395 2964384 2026-09-01T20:30:03Z SpesBona 2720 + Prente & Amptelike webwerf 2964395 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Gebied Norfolkeiland |volle_naam = <small>''Territory of Norfolk Island'' ([[Engels]])<br />''Teratri of Norf'k Ailen''<ref>{{en}} [http://www.info.gov.nf/legislation/ConsolidatedActs/NorfolkIslandBroadcastingAct2001.doc Norfolk Island Broadcasting Act 2001 – Norf'k Ailen Brordkaasen Aekt 2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140919045552/http://www.info.gov.nf/legislation/ConsolidatedActs/NorfolkIslandBroadcastingAct2001.doc |date=19 September 2014 }}</ref> ([[Norf’k-Pitcairn]])</small> |algemene_naam = Norfolkeiland |beeld_vlag = Flag of Norfolk Island.svg |beeld_wapen = Coat of arms of Norfolk Island.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Norfolk Island in its region.svg |leuse = ''Inasmuch''<br /><small>''(Engels vir: "Sover")''</small> |volkslied = ''[[God Save the King]]'' (amptelik)<br /><small>''(Engels vir: "God beskerm die koning")''</small><br /><center>[[Lêer:U.S. Navy Band - God Save the King.oga]]</center><br />''[[Come Ye Blessed]]'' |amptelike_tale = [[Engels]] en [[Norf’k-Pitcairn]]<ref name="language act">{{en}} [http://www.info.gov.nf/legislation/NumberedActs/2004/NorfolkIslandLanguage(Norf'k)Act2004.doc Norfolk Island Language (Norf'k) Act 2004 (Act No. 25 of 2004)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121009004721/http://www.info.gov.nf/legislation/NumberedActs/2004/NorfolkIslandLanguage%28Norf%27k%29Act2004.doc |date=9 Oktober 2012}}</ref> |hoofstad = [[Kingston, Norfolkeiland|Kingston]] {{Koördinate|29|3|S|167|58|O}} |latd = 29 |latm = 3 |latNS = S |longd = 167 |longm = 58 |longEW = O |grootste_stad = [[Burnt Pine]] |regeringsvorm = Federale parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Monarg]]<br />• Goewerneur-generaal<br />• Administrateur |leiername = [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]]<br />[[David Hurley]]<br />[[Eric Hutchinson]] |oppervlak_rang = 227<sup>ste</sup> |oppervlak_grootte = |oppervlak = 34,6 |oppervlakmi² = 13,4 |persent_water = feitlik niks |bevolking_skatting = |bevolking_skatting_jaar = |bevolking_rang = – |bevolking_sensus = 2&nbsp;188<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2021/quickstat/SAL90004 |title=Cocos (Keeling) Islands |publisher=Australiese Kantoor vir Statistiek |date=27 Junie 2017 |accessdate=10 Oktober 2019}} {{dooie skakel}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2021 |bevolkingsdigtheid = 61,9 |bevolkingsdigtheidmi² = 160,3 |bevolkingsdigtheidrang = |BBP_PPP = |BBP_PPP_rang = |BBP_PPP_jaar = |BBP_PPP_per_kapita = |BBP_PPP_per_kapita_rang = |BBP = $60&nbsp;209&nbsp;320<ref>{{en}} {{cite book|url=https://www.regional.gov.au/territories/norfolk_island/norfolk-island-economy/files/Monitoring_the_Norfolk_Island_Economy.pdf|title=Monitoring the Norfolk Island Economy|publisher=Department of Infrastructure, Transport, Cities and Regional Development|year=2019|location=Norfolk Islands|pages=4}}</ref> |BBP_rang = |BBP_jaar = 2016 |BBP_per_kapita = |BBP_per_kapita_rang = |onafhanklikheidstipe = Stigting |onafhanklikheidsgebeure = • Afstigting van <br />[[Tasmanië]]<br />• Oorgeplaas na<br />Australiese beheer |onafhanklikheidsdatums = <br />Australiese eksterne gebied<br /><br />[[1 November]] [[1856]]<br /><br />[[1 Julie]] [[1914]] |MOI = |MOI_rang = |MOI_jaar = |MOI_kategorie = |Gini = |Gini_rang = |Gini_jaar = |Gini_kategorie = |geldeenheid = [[Australiese dollar]] |geldeenheid_kode = AUD |land_kode = NF |tydsone = NFT |utc_afwyking = [[UTC+11:30|+11:30]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC+11:30|+11:30]] |internet_domein = [[.nf]] |skakelkode = 672 |voetskrif = }} '''Norfolkeiland''' ([[Engels]]: ''Norfolk Island'' of ''Territory of Norfolk Island'', [[Norfuk]]: ''Norfuk Ailen''<ref>{{en}} [http://www.info.gov.nf/adminforms/immigration/Passenger%20Arrival%20Card.pdf NI Arrival Card] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111113235258/http://www.info.gov.nf/adminforms/immigration/Passenger%20Arrival%20Card.pdf |date=13 November 2011}}</ref>) is 'n [[eiland]] in die [[Stille Oseaan]] wat tussen [[Australië]] in die weste, [[Nieu-Seeland]] in die suide en [[Nieu-Kaledonië]] in die noorde geleë is. [[Lêer:Norfolk Island-CIA WFB Map.png|duimnael|links|Kaart van die Norfolkeiland]] Die eiland is 'n Australiese eksterne gebied met 'n oppervlakte van 34,6&nbsp;km² en het in 2021 'n bevolking van 2&nbsp;188 gehad. Norfolk is in 1774 deur kaptein [[James Cook]] ontdek en die hoogste punt is 318&nbsp;m (Bates Berg). Die [[hoofstad]] is [[Kingston, Norfolkeiland|Kingston]] en die grootste nedersetting is [[Burnt Pine]]. == Geskiedenis == [[Lêer:Norfolk Island jail1.jpg|duimnael|links|Die voormalige tronk op Norfolkeiland]] Daar is argeologiese bewyse op die eiland gevind wat dui op daarop dat [[Polinesië|Polinesiese]] seevaarders tussen die dertiende en vyftiende eeu die eiland bewoon het. Kaptein [[James Cook]] besoek die eiland in Oktober 1774 en op 6 Maart 1788 neem die Britte besit van die onbewoonde eiland. Die eiland se gematigde klimaat en vrugbare grond is geskik vir [[landbou]] en gevolglik voorsien Norfolkeiland in van die voedselbehoeftes van die Britse nedersetting te [[Sydney]]. Sommige vrye setlaars vestig hulle op die eiland. Dit word egter hoofsaaklik as 'n strafkolonie gebruik tot en met 1814 toe die Britte die eiland verlaat omrede die nedersetting baie afgeleë is asook die afwesigheid van 'n natuurlike hawe. Die Britte keer terug in 1825 met die uitsluitlike doel om weereens 'n strafkolonie te vestig. Dié gevangenis word wêreldwyd berug vir die mishandel van die gevangenis. In die vroeë 1850’s begin die nedersetting te taan en teen 1855 woon daar slegs elf mense op die eiland. Op 8 Junie 1856 word die eiland oorhandig aan die [[Pitcairneilande]]rs. Hulle was die berugte afstammelinge van die ''HMS Bounty''-rebelle en hulle [[Tahiti]]aanse vroue. Die 196 oorspronklike setlaars woon eers in die gevangenisgeboue in [[Kingston, Norfolkeiland|Kingston]]. Hulle ontvang later 50-akker plasies wat hulle bewoon en bewerk en waar hulle selfversorgend word. Omrede hierdie setlaars gefokus was op landbou, word die inheemse woude op grootskaal afgekap om plek te maak vir weivelde en saailande. Gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] word 'n vliegveld op die eiland opgerig vanweë Norfolkeiland se strategiese ligging. Na dié oorlog bied die lughawe maklike toegang vir toeriste tot die eiland en dra by tot die groei van die toerismebedryf.<ref>{{en}} [https://norfolkislandnationalpark.gov.au/discover/history/ History]</ref><ref>{{en}} [https://www.pitcairners.org/settlements2.html The Second Settlement]</ref> == Geografie == === Ligging === [[Lêer:Norfolk Island Philip Island.jpg|duimnael|links|'n Uitsig oor Norfolkeiland met Nepean en Phillip-eiland in die agtergrond]] Norfolkeiland is 'n eksterne gebied van [[Australië]] wat geleë is in die [[Stille Oseaan|Suidelike Stille Oseaan]] ongeveer 1&nbsp;600&nbsp;km noordoos van [[Sydney]] ([[Australië]]), 890&nbsp;km noordoos vanaf [[Lord Howe-eiland]] ([[Australië]]), 1&nbsp;100&nbsp;km noordwes van [[Auckland]], ([[Nieu-Seeland]]) en 800&nbsp;km suid van [[Nouméa]] ([[Nieu-Kaledonië]]). Die eiland is ongeveer 8&nbsp;km lank en 5&nbsp;km breed met 'n totale oppervlakte van 3&nbsp;445 hektaar. Die eksterne gebied bestaan uit Norfolkeiland asook die onbewoonde [[Nepeaneiland]] en [[Phillipeiland]] ten suide van die hoofeiland.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.norfolkisland.gov.nf/tourism-and-economic-development/about-norfolk-island |title=About Norfolk Island |accessdate=21 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221190554/http://www.norfolkisland.gov.nf/tourism-and-economic-development/about-norfolk-island |archive-date=21 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Klimaat === Norfolkeiland het 'n subtropiese klimaat wat gematigd word deur die omliggende see. Die gemiddelde maksimum temperature wissel van 18&nbsp;°C tot 19&nbsp;°C gedurende die [[winter]]maande en tussen 23&nbsp;°C en 25&nbsp;°C gedurende die [[somer]]maande. Die hoogste temperatuur wat al ooit aangeteken is was 28,4&nbsp;°C op 11 Februarie 1996. Die gemiddelde minimum temperature wissel van 13&nbsp;°C tot 15&nbsp;°C gedurende die wintermaande en wissel tussen 18&nbsp;°C en 20&nbsp;°C gedurende die somermaande. Die laagste temperatuur wat al ooit aangeteken is was 6,2&nbsp;°C op 29 Julie 1953. Die jaarlikse gemiddelde reënval is 1&nbsp;312&nbsp;mm, met die hoogste reënval wat plaasvind vanaf Mei tot Augustus. Donderstorms kom voor gedurende die winter en die lente met gemiddeld twaalf [[donderstorm]]s per jaar waarvan gemiddeld een donderstorm per jaar tydens die winter gepaardgaan met [[hael]].<ref>{{en}} [https://www.bom.gov.au/nsw/norfolk/climate.shtml Climate of Norfolk Island]</ref> === Nasionale parke === ==== Norfolkeiland Nasionale Park en Botaniese tuin ==== [[Lêer:Norfolk Island Bomboras.jpg|duimnael|Landskap op Norfolkeiland]] Norfolkeiland Nasionale Park en Botaniese tuin word geproklameer in 1986 en beslaan 10% van die oppervlakte van Norfolkeiland. Die park bevat die hoogste punt genaamd Bates Berg (319&nbsp;m). Daar is vyftien wandelpaaie van tot 1,7&nbsp;km lank. Die park beslaan pragtige natuurskoon en beskerm [[Norfolkeiland denneboom|Norfolkeiland dennebome]] wat tot 60&nbsp;m hoog staan asook die wêreld se langste boomvarings ([[Cyathea brownii]]). Ten minste veertig plantspesies en sewe voëlspesies (onder andere die [[Norfolkeiland groen papegaai]]) is endemies aan die eiland. Die noordelike deel van die park is geleë langs die ruwe kuslyn wat die Kaptein Cook Monument en piekniekarea bevat asook pragtige uitsig bied op 'n aantal klein eilandjies langs die kus. Dié nasionale park bevat ook Phillipeiland en Nepeaneiland wat beide suid van Norfolkeiland geleë is.<ref name="parksaustralia.gov.au">{{en}} [https://norfolkislandnationalpark.gov.au/ Norfolk Island National Park]</ref> ==== Norfolkeiland Marienepark ==== Die park is geproklameer op 14 Desember 2013. Die marienepark begin 1&nbsp;400&nbsp;km oos van [[Evans Head]], [[Nieu-Suid-Wallis]] ([[Australië]]) en omsluit Norfolkeiland. Die park is 188&nbsp;444&nbsp;km² groot met sommige dele tot 5&nbsp;km diep. Die park bevat 'n Nationale Park asook 'n Veelvuldige Gebruiksone met 'n Spesiale Doelwitsone wat die eiland omsluit. Binne die park is daar twintig skeepswrakke, onder andere die ''[[HMS Sirius]]'' wat in 1790 gesink het.<ref name="parksaustralia.gov.au" /> == Demografie == [[Lêer:Norfolk Island St Barnabas Chapel.jpg|duimnael|Melonesiese kerk op Norfolkeiland]] [[Lêer:Norfolk Island Cemetery (11791295794).jpg|duimnael|[[Begraafplaas]] op Norfolkeiland]] {| class="wikitable" !Jaar !Bevolking |- |1991 |1&nbsp;912 |- |1996 |1&nbsp;772 |- |2001 |2&nbsp;037 |- |2006 |1&nbsp;836 |- |2011 |1&nbsp;795 |- |2016 |1&nbsp;757 |} Bron: Australiese Regering, Departement van Infrastruktuur, Vervoer, Stede en Streeksontwikkeling.<ref>{{en}} [https://oec.world/en/visualize/treemap?dataset=hs92&show=product&flow=export&country=nfk&time=2016 What does Norfolk Island export? (2016)]</ref> Die bevolking van Norfolkeiland was in 2016 1&nbsp;748, waarvan 46,8% manlik en 53,2% vroulik. Die gemiddelde ouderdom van die eilandbewoners was 49 jaar, terwyl dit slegs 38 jaar is in die res van [[Australië]]. Die inwoners het hulle herkoms aangedui as [[Australië]]rs (22,8%), [[Engelse|Engels]] (22,4%), [[Pitcairneilande]]rs (20%) en [[Skotte|Skots]] (6%). Die meeste inwoners is gebore in [[Australië]] (39,7%), gevolg deur Norfolkeiland (22,1%), [[Nieu-Seeland]] (17,6%), [[Fidji]] (2,7%) en [[Engeland]] (2,6%). Die mees algemene geloof op die eiland is die [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse Kerk]] (29,5%), geen geloof (26,8%) en [[Rooms-Katolieke Kerk]] (12,6%). [[Engels]] is die grootste huistaal (45,5%), gevolg deur [[Norf’k-Pitcairn]] (40,9%) en [[Fidjiaans]] (2%). Dit verskil wesenlik van die res van [[Australië]] waar 72,7% [[Engels]] as huistaal praat en beide Norf’k-Pitcairn en [[Fidjiaans]] deur 'n onbeduidende aantal mense gepraat word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/quickstat/SSC90004?opendocument |title=argiefkopie |accessdate=7 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507211725/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/quickstat/SSC90004?opendocument |archive-date=7 Mei 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Onderwys == [[Lêer:NorfolkIslandCentral School1.jpg|duimnael|Die ''Norfolk Island Central School'']] Die eiland het een skool genaamd ''Norfolk Island Central School'' wat bestuur word deur die New South Wales Department of Education (voorskool tot jaar 12) en wat sedert 1906 geleë is te Middlegate. Vanaf 1856 tot 1906 is klasse aangebied in die Administrasiegebou in Kingston.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://norfolkisl-c.schools.nsw.gov.au/about-our-school/history.html |title=About Our School |accessdate=24 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191224052438/https://norfolkisl-c.schools.nsw.gov.au/about-our-school/history.html |archive-date=24 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Regering == [[Lêer:Government House, Norfolk Island.jpg|duimnael|Regeringsgebou op Norfolkeiland]] Die selfbestuur wat Norfolkeiland in 1979 verkry het, ondergaan in Mei 2015 drastiese veranderinge toe die ''Norfolk Island Legislation Amendment Act 2015'' inwerking getree het. Die Australiese regering aanvaar met hierdie wetgewing die verantwoordelikheid om alle dienste aan Norfolkeiland te verskaf en te befonds. Dit sluit egter dienste uit wat deur 'n plaaslike regering verskaf en befonds word. Deel van hierdie wetgewing is ook die totstandkoming van 'n verkose Norfolkeiland Distriksraad (''Norfolk Island District Council'') ná 1 Julie 2016. Die Norfolkeiland Distriksraad funksioneer soos 'n munisipaliteit en het vyf raadslede, insluitende die burgemeester. Sedert 1 Julie 2016 is Australiese belastingwetgewing, welsynswetgewing, immigrasiewetgewing, doeane- en gesondheidsmaatreëls van toepassing op Norfolkeiland. Dit sluit in ''Medicare'', die Australiese staatsmediesefonds. Die inwoners word sedert 2016 ook verplig om in die Australiese federale verkiesings te stem. Die eiland vorm saam met die suidelike deel van die [[Australiese Hoofstadgebied]] die setel genaamd ''Bean'' in die Huis van Verteenwoordigers in die federale parlement in [[Canberra]].<ref>{{en}} [https://www.regional.gov.au/territories/norfolk_island/governance/index.asp Governance] {{dooie skakel}}</ref> == Ekonomie == Norfolkeiland is afhanklik van [[toerisme]] om ekonomiese groei aan te dryf. Gevolglik het Norfolkeiland 'n ekonomiese afswaai ervaar sedert die globale finansiële krisis in 2008. Nagenoeg 40% van die ekonomiese bedrywighede is toerismeverwant en in 2016 het die nagenoeg 30&nbsp;000 toeriste 'n geskatte AUD33 miljoen bygedra tot die ekonomie.<ref name="regional.gov.au">{{en}} [https://www.regional.gov.au/territories/norfolk_island/norfolk-island-economy/monitoring-the-ni-economy.aspx Monitoring the Norfolk Island Economy]</ref> Die [[landbou]]sektor produseer genoeg [[beesvleis]], [[pluimvee]] en [[Eier (voedsel)|eiers]] om aan die plaaslike behoeftes te voorsien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/norfolk-island/ |title=Norfolk Island |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |accessdate=18 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118050134/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/norfolk-island/ |archive-date=18 Januarie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Uitvoere bestaan uit hout, sade van die Norfolkeiland denneboom en die [[Kentia palmboom]], asook klein hoeveelhede [[avokado]]pere.<ref>{{en}} https://oec.world/en/visualize/tree_map/hs92/export/nfk/all/show/2016/</ref> Die geskatte bruto geografiese produk was AUD82 miljoen in 2016.<ref name="regional.gov.au" /> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Norfolk-Island|title=Norfolk Island|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=21 September 2022}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/norfolk-island/|title=Norfolk Island|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=21 September 2022}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Norfolk Island|Norfolkeiland}} * {{en}} {{Wikivoyage|Norfolk_Island|Norfolkeiland}} * {{en}} [https://www.nirc.gov.au/ Amptelike webwerf] {{Navigasie indeling Australië}} {{Lande van Oseanië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Norfolkeiland| ]] 44kugo82p7htt4owmdfedsotz7drb65 0 38729 2964479 2954842 2026-09-02T10:43:38Z Oesjaar 7467 Maak sintaksfout reg. 2964479 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #FFFFFF; background: #003399; padding: 4px; font-size:170%;" | Dnipro<br />Дніпро<br />Днепр<br /> [[Lêer:1201044 original (1).jpg|280px]] <br /> |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Ligging in Oekraïne''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Dnipropetrowsk Ukraine map.png|180px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coat of arms of Dnipro.svg|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Флаг Днепропетровска 2.png|90px|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlag|Oekraïne}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oblast''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Dnipropetrovsk Oblast.svg|21px]] [[Dnipro-oblast]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" |{{Koördinate|48|27|52|N|35|2|46|E}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[1526]] (amptelik,<ref name="new date">[https://dniprorada.gov.ua/uk/articles/item/84723/rujnuvannya-imperskih-ta-radyanskih-mifologem-dovedenu-istorikami-spravzhnyu-datu-zasnuvannya-dnipra-oficijno-vnesli-do-statutu-mista-ce-1526-rik Руйнування імперських та радянських міфологем. Доведену істориками справжню дату заснування Дніпра офіційно внесли до Статуту міста — це 1526 рік]. [[Dnipro City Council]]</ref> Stara Samar) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 405 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 115 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2007) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;040&nbsp;000 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2,968/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +2 |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +3 |-die Sowjet-tydperk te wysig |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Ivan Ianovych Kulichenko]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike Webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.rada.dp.ua/ www.rada.dp.ua] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080601054900/http://www.rada.dp.ua/ |date= 1 Junie 2008 }} |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Dnipro''' ([[Oekraïens]]: ''Дніпро'', [[Russies]]: ''Днепр'') is die derde grootste stad in [[Oekraïne]], met 'n bevolking van naastenby een miljoen in 2015. Die stad dien as die administratiewe setel van die [[Dnipro-oblast]]. Oorspronklik is die stad Dnipropetrofsk genoem. In 2015 het die Oekraïense parlement besluit om honderde plekname met betrekking tot die Sowjet-tydperk en Sowjet-Russiese kommuniste, wat by massamoorde in Oekraïne betrokke was, te wysig.<ref>[http://uatoday.tv/society/dnipropetrovsk-renamed-as-dnipro-651161.html ''Ukraine Today, 19 May 2016: Dnipropetrovsk renamed as Dnipro. Besoek op 19 Mei 2016'']</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Commons|Dnipropetrovsk|Dnipro}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Oekraïne]] l07e3olnewk631fiqlolazmx2az83kt 10 42145 2964378 2492662 2026-09-01T19:00:18Z SpesBona 2720 skakel aangepas 2964378 wikitext text/x-wiki {{Navigasieboks | name = Hoofstede in Oseanië | title = [[Hoofstad|Hoofstede]] in [[Oseanië]] | image = [[Lêer:Oceania (orthographic projection).svg|100px]] | listclass = hlist | group1 = Hoofstede van [[Lys van lande|onafhanklike lande]] | list1 = [[Apia]] • [[Canberra]] • [[Funafuti]] • [[Honiara]] • [[Majuro]] • [[Ngerulmud]] • [[Nukuʻalofa]] • [[Palikir]] • [[Port Moresby]] • [[Port Vila]] • [[Suid-Tarawa]] • [[Suva]] • [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] • [[Yaren]] | group2 = Hoofstede van [[Lys van afhanklike gebiede|afhanklike gebiede]] | list2 = [[Adamstown]] • [[Alofi]] • [[Atafu]]<sup>a</sup> • [[Avarua]] • [[Fakaofo]]<sup>a</sup> • [[Hagåtña]] • [[Hanga Roa]] • [[Honolulu]] • [[Kingston, Norfolkeiland|Kingston]] • [[Matāʻutu]] • [[Nukunonu]]<sup>a</sup> • [[Nouméa]] • [[Pago Pago]] • [[Papeete]] • [[Saipan]] | group3 = Hoofstede van | list3 = [[:Sjabloon:Hoofstede in Afrika|Afrika]] • [[:Sjabloon:Hoofstede in Asië|Asië]] • [[:Sjabloon:Hoofstede in Europa|Europa]] • [[:Sjabloon:Hoofstede in Noord-Amerika|Noord-Amerika]] • [[:Sjabloon:Hoofstede in Suid-Amerika|Suid-Amerika]] | below = <sup>a</sup>[[Tokelau]] se hoofstad wissel jaarliks tussen [[Atafu]], [[Nukunonu]] en [[Fakaofo]]. }}<includeonly>[[Kategorie:Hoofstede in Oseanië]]</includeonly><noinclude> [[Kategorie:Stadsjablone]] </noinclude> om1ux7it0sntgak77rs6mweue4sclnj 0 43458 2964310 2923049 2026-09-01T15:04:52Z Oesjaar 7467 /* Eksterne skakels */ Verbeter 2964310 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Die Kerkbode 8 Sept 1937.jpg|duimnael|links|240px|''Die Kerkbode'' het op 8 September 1937 'n foto van die kerkgebou van die [[NG gemeente Johannesburg]] op sy voorblad geplaas ter viering van die 50ste bestaansjaar van die oudste gemeente aan die [[Witwatersrand|Rand]]. Daar was toe reeds 22 gemeentes in die gebied met 62&nbsp;000 lidmate.]] [[Beeld:George Malan.jpg|duimnael|160px|Ds. [[George Stephanus Malan|G.S. Malan]], redakteur van 1913 tot 1918.]] [[Beeld:PGJ_Meiring.jpg|duimnael|160px|Ds. [[Pieter Gerhardus Jacobus Meiring|P.G.J. Meiring]], redakteur van 1921 tot 1938.]] [[Beeld:Ds GSJ Möller.jpg|duimnael|160px|Ds. Gideon Möller, redakteur van 1970 tot 1986.]] Die '''''Kerkbode''''' is die amptelike orgaan van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] wat in [[1849]] deur dr. [[Abraham Faure]] as ''De Gereformeerde Kerkbode'' opgerig is. Later het dit as ''De Kerkbode'' en ''Die Kerkbode'' bekendgestaan, maar in [[2003]] is die "die" in die titel laat vaar. Die blad verskyn elke twee weke. Dit is die oudste blad van sy soort in [[Suid-Afrika]]. In sy eerste 160 jaar het die ''Kerkbode'' 19 redakteurs gehad, onder wie bekende figure soos die omstrede teoloog prof. [[John du Plessis]], ds. [[Pieter Gerhardus Jacobus Meiring|P.G.J. Meiring]], latere leier van die [[Konserwatiewe Party]] dr. [[Andries Treurnicht]], kerkleier en skrywer dr. [[Frits Gaum]] en skrywer en voormalige moderator [[Johann Symington]]. Die ''Kerkbode'' se sirkulasie het deur die jare gewissel tussen 10&nbsp;000 en 50&nbsp;000 en dit was in 'n stadium veel invloedryker as wat die omset 'n mens sou laat vermoed. In [[2009]] skakel die blad oor na 'n formaat wat meer aan 'n tydskrif as koerant herinner, maar dit dra steeds al die kerk se amptelike berigte asook die meeste betrekkings in die NG Kerk en in sy meer as 1&nbsp;100 gemeentes. Dit word op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] uitgegee. Adri-Louise van Renen-Fourie was van 2011<ref>{{Cite web |url=http://mediamense.co.za/index.php?frontend_action=display_compound_text_content&item_id=2630 |title=Mediamense.co.za |access-date=15 Junie 2014 |archive-date= 5 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305234138/http://mediamense.co.za/index.php?frontend_action=display_compound_text_content&item_id=2630 |url-status=dead }}</ref> die eerste vroulike redakteur van die ''Kerkbode'' tot sy in 2013 om gesondheidsredes moes bedank.<ref>[http://kerkbode.co.za/10-vrae-aan-adri-louise-van-renen-fourie/ 10 vrae aan … Adri-Louise van Renen-Fourie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140624004340/http://kerkbode.co.za/10-vrae-aan-adri-louise-van-renen-fourie/ |date=24 Junie 2014 }}, ''Kerkbode'', [[19 September]] [[2013]].</ref> Sy is op Sondag [[15 Junie]] [[2014]] oorlede nadat lewerkanker twee jaar vantevore by haar gediagnoseer is. == Bronne == * [[Frits Gaum|Gaum, Frits]], dr. (hoofred.), ''Christelike Kernensiklopedie'', Lux Verbi.BM, Wellington, 2008. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.kerkbode.co.za/ Die Kerkbode se tuisblad] * [http://www.beeld.com/Suid-Afrika/Nuus/Oudredakteur-van-Kerkbode-sterf-20100617 Beeld oor afsterwe van oudredakteur ds. Tappies Möller] [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika|*]] [[Kategorie:Afrikaanse tydskrifte]] pw3b0dytuoxjffdppke671d6hqs63gc 0 43995 2964410 2922042 2026-09-01T22:23:00Z Oesjaar 7467 Sintaksfout 2964410 wikitext text/x-wiki [[Lêer:NBVp1.jpg|duimnael|regs|Bladsy van die nuutste [[Nederlands]]e bybelvertaling]] '''Genesis''' ([[Grieks]] '''Γένεσις''' = ''ontstaan'' ; [[Hebreeus]] ב'''ראשית''' beres'jiet = ''in die begin'') is die eerste boek van die Joodse [[Tanag]], die Samaritaanse [[Pentateug]] asook die Christelike [[Ou Testament]] (ook Hebreeuse Skrifte genoem). Dit is sodoende die eerste boek van die [[Bybelse kanon]]. Die boek is 'n verslag van die skepping van die wêreld, die vroeë geskiedenis van die mensdom, en van [[Israel]] se voorvaders en die oorsprong van die [[Jode|Joodse volk]]. Tradisie erken [[Moses]] as die skrywer van Genesis, sowel as die boeke [[Eksodus (Bybel)|Eksodus]], [[Levitikus]], [[Numeri]] en die meeste van [[Deuteronomium]], maar moderne geleerdes, veral vanaf die 19de eeu, sien dit as geskryf honderde jare nadat Moses veronderstel was om te leef, in die 6de en 5de eeue vC. Gebaseer op die wetenskaplike interpretasie van [[Argeologie|argeologiese]], [[Genetika|genetiese]] en [[Linguistiek|linguistiese]] bewyse, beskou die meeste geleerdes Genesis as hoofsaaklik [[Christelike mitologie|Joods-Christelike mitologie]] eerder as histories. Genesis is in twee dele verdeel, die oergeskiedenis (hoofstukke 1–11) en die voorvadergeskiedenis (hoofstukke 12–50). Die oergeskiedenis sit die skrywer se konsepte uiteen van die aard van die godheid en van die mensdom se verhouding met die skepper daarvan: God skep 'n wêreld wat goed en geskik is vir die mensdom, maar wanneer die mens dit met [[sonde]] bederf, besluit God om sy skepping te vernietig, wat net die regverdige [[Noag]] en sy gesin spaar om die verhouding tussen mens en God te hervestig. Die voorvadergeskiedenis (hoofstukke 12–50) vertel van die voorgeskiedenis van Israel, God se uitverkore volk. Op God se bevel, [[Abraham]] se reise vanaf sy geboorteplek (beskryf as [[Ur]] van die [[Galdeërs]]) na die godgegewe land [[Kanaän]], waar hy as 'n bywoner woon, net soos sy seun [[Isak]] en sy kleinseun [[Jakob]]. Jakob se naam word verander na "Israel", en deur die agentskap van sy seun Josef, verhuis die kinders van Israel na Egipte toe, altesaam 70 mense met hul huishoudings, en God belowe hulle 'n toekoms van grootheid. Genesis eindig met Israel in [[Egipte]], gereed vir die koms van Moses en die uittog. Die vertelling word gekenmerk deur 'n reeks verbonde met God. In [[Judaïsme]] sentreer die teologiese belangrikheid van Genesis op die verbonde wat God verbind met sy uitverkore volk en die volk met die Beloofde Land. Die [[Christendom]] interpreteer Genesis as die prefigurasie van sekere kardinale Christelike oortuigings, hoofsaaklik die behoefte aan redding (die hoop of versekering van alle Christene) en die verlossingsdaad van [[Jesus van Nasaret|Christus]] aan die Kruis as die vervulling van verbondsbeloftes as die Seun van God. == Hooftrekke van die boek == * Die skepping 1:1-2:4 * Die [[sondeval]] 2:4-3:23 * [[Adam en Eva|Adam]] se nageslag tot by [[Noag]] 4:1-6:8 * Noag en die [[sondvloed]] 6:9-9:29 * Die mense word meer en versprei oor die aarde 10:1-11:32 * [[Abraham]] 12:1-25:18 * [[Isak]] en sy twee seuns Jakob en Esau 25:19-36:43 * Josef en sy broers 37:1-45:28 * [[Jakob]] en sy nageslag in Egipte 46:1-50:26 == Temas == Genesis begin reg by die begin. God het die wêreld geskep. 'n Wêreld wat goed is. Hy het die mens gemaak, die kroon van sy skepping. Die goeie skepping van God versleg gaandeweg as gevolg van die sonde van die mens, wat homself wou oortref deur te probeer om soos God te word. Dan word alles weggevee deur die groot vloed. 'n Nuwe begin word gemaak - om maar net weer in die dwaasheid te verval. In hoofstuk 12 verskuif die klem. Daar word nou gefokus op een man, Abram, en sy familie. God wil nie sy skepping vernietig nie. Daarom werk Hy, deur een uitverkore man, en een uitverkore nasie, om die wêreld te vernuwe. Genesis voer die verhaal verby Isak en Jakob tot by die dood van Josef in [[Egipte]]. == Die Skepping<ref>Sien Gen. 1-2:4.</ref>== [[Lêer:Schoepfungslehre Marienstern.jpg|duimnael|350px|Visuele voorstelling van die skeppingsverhaal in die tuin van die klooster St. Marienstern, deelstaat [[Sakse]], [[Duitsland]]]] Die groot drama van die oorsprong van alle dinge begin by God: #Die ontstaan van die wêreld en van die lewe was geen toeval nie. Daar is 'n Skeppergod; # God het alles wat bestaan gemaak; # Alles wat God gemaak het was goed; # Die hoogtepunt van God se skeppingsdade was die skepping van die mens; # Die mens word in twee opsigte van ander skepsele onderskei: hy alleen is na die beeld van God self geskape en hy is oor alles aangestel; # Die ses dae waarin God sy skeppingswerk verrig het is gevolg deur 'n dag van rus. Die skepping is in twee fases gedoen. Genesis 1-2 lees as volg:<blockquote>"In die begin het God die hemel en die Aarde geskep. Die aarde was heeltemal onbewoonbaar, dit was donker op die diep waters, maar die Gees van God het oor die waters gesweef"</blockquote> Daarna het God die Aarde georden. Derhalwe hoef die mens nie bekommerd te wees as die wetenskaplikes sê dat die aarde miljoene jare oud is nie. Niemand weet hoe lank die twee fases van God se skeppingswerke van mekaar was nie. In die ses skeppingsdae is daar agt skeppingsdade, wat elk inglei word met die woorde "Toe het God gesê...":</blockquote> # Dag 1: lig en duisternis word geskei; # Dag 2: die Aarde se atmosfeer word geskep (die uitspansel); # Dag 3: skeiding van droë land en seë en plante en bome; # Dag 4: Son, Maan en sterre, seisoene, dae en jare word geskape; # Dag 5: seediere en voëls word geskep; # Dag 6: landdiere en die mens word geskep; # Dag 7: Die Skepping is voltooi. God rus. === Fokus op die mens<ref>Sien Gen. 2 vanaf vers 5.</ref>=== [[Lêer:17 13 311 creation museum.jpg|duimnael|Die tuin van Eden: Adam gee name aan die diere<br /><small>''Creation Museum, Petersburg, Kentucky, VSA''</small>]] Hierdie tweede beskrywing van die skepping is nie net 'n herhaling van die eerste nie. Dit gaan hier oor die fokus op die mens. Hier word ook 'n ander naam vir God gebruik. In die eerste weergawe was dit Elohim (God die Skepper, die groot en verhewe een wat in die ewigheid woon). Nou is dit [[Jahwe]] (God in verhouding tot sy mense). God skep die mens (die [[Hebreeus|Hebreeuse]] woord wat met Adam vertaal word, beteken man). Hy plant 'n [[Tuin van Eden|tuin in Eden]], waar die mens moet woon. Maar die mens is nie gemaak vir 'n eensame, selfgenoegsame bestaan nie. Voëls en diere bied nie die soort kameraadskap wat hy nodig het nie. Derhalwe skep God die vrou, 'n nuwe wese, wat die ere-aard van die man deel. === Die mens is aan God ongehoorsaam<ref>Sien Gen. 3.</ref> === God het gesê hulle mag alles gebruik en eet, maar net nie van die twee bome in die middel van die tuin nie. Die [[Satan|slang]] bevraagteken egter die woord van God en noem God 'n leuenaar. Die slang oorreed die vrou om van die aanloklike vrugte van die [[boom]] van "Goed en Kwaad" te eet, wat weer vir Adam oorreed om van die vrugte te eet. Die gevolge is onvermydelik. 'n Heilige God kan nie met sonde saamleef nie. Hy bestraf die slang én die mens. Die mens word uit Eden verban. Maar voor hulle gaan, sorg Hy eers weer vir hulle deur hulle te klee. === Die eerste gesin en die eerste moord<ref>Sien Gen. 4.</ref> === [[Lêer:15 23 1116 creation museum.jpg|duimnael|Kain en Abel<br /><small>''Creation Museum, Petersburg, Kentucky, VSA''</small>]] Nadat Adam en Eva uit Eden gedryf word kry hulle twee seuns, [[Kain en Abel|Kain, die boer en Abel, die veewagter]]. Later bring hulle elk 'n offer aan God. Abel se offer word aanvaar, maar Kain se offer nie. Dit is nie wat Abel geoffer het nie, maar sy geloof, wat gemaak het dat sy offer aanvaar is. Kain bewys waarom sy offer nie aanvaar is nie, deur vir Abel te vermoor. God verban Kain tot 'n swerwerslewe, maar beskerm hom teen menslike wraak. Hierna volg dan 'n opgawe van sommige van sy afstammelinge en toon ook die begin van die beskawing aan. Die eerste stad word gebou, hulle leer om [[musiek]] te maak en om yster en brons te smee. Die laaste twee verse verleen hoop. Set word vir Adam en Eva gebore en die mense begin om die naam van die Here aan te roep. == Geslagsregister<ref>Gen. 5.</ref>== Daar kan gemerk word dat al die geslagsregisters in die Bybel dieselfde patroon volg: "Toe A x jaar oud was, het hy die vader van B geword. Na die geboorte van B het hy nog y jaar gelewe en ander seuns en dogters gehad. So was al sy dae z jaar, en hy het gesterwe." == Die sondvloed<ref>Gen. 6-9.</ref>== === Redding en God se belofte aan Noag<ref>Gen. 6-9:17</ref>=== [[Lêer:Noah P4280268.jpg|duimnael|Noag se ark<br /><small>''Creation Museum, Petersburg, Kentucky, VSA''</small>]] Vloedverhale is uit die meeste wêrelddele en in baie tale oorgelewer. Die [[Babilonië|Babeloniese]] weergawes stem aansienlik ooreen met die verhaal wat hier opgeteken is. Dit is nie verbasend nie, want albei berus op dieselfde gebeurtenis. Die woord ark beteken in Hebreeus "kis". Dit word elders net gebruik vir die waterdigte mandjie waar die baba, [[Moses]], op die [[Nylrivier|Nyl]] gedryf het. Die ark was geweldig groot en ontwerp om te dryf en nie om te seil nie. Die ark was 135x22½x14 meter, in ons mate. === Die verbond met Noag<ref>Gen. 9:6-17.</ref>=== 'n Belangrike tema wat herhaaldelik in die Skrif voorkom: God bevestig sy verbond agtereenvolgens met Noag, Abraham, die volk Israel deur Moses en met [[Dawid]]. Elke verbond bevat verdere, ryker beloftes, totdat die koms van [[Jesus van Nasaret|Christus]] die "nuwe vebond" inlei. In elke geval neem God die inisiatief - dit is geen ooreenkoms tussen gelykes nie. God bepaal die voorwaardes. Hy maak hulle bekend, en Hy alleen waarborg dat hulle gehou sal word. Die mens geniet die seëninge van die verbond soverre as wat hy die bevele van God gehoorsaam. === Noag se dronkenskap === Selfs 'n algemene nuwe begin verander nie die mens se sondige natuur nie. Gam minag sy dronk vader en Noag vervloek hom deur sy afstammelinge, die [[Kanaäniete]]. Hulle het onderdane van Israel, wat van Sem afstam, geword. == Van Noag tot die roeping van Abraham<ref>Gen. 10-11.</ref>== === Die families van Noag se drie seuns === Sien weereens die artikel in Wikepedia nl. "Geslagsregister van Adam tot Jesus." Die ander geslagsregisters is interessant, maar die belangrikste is die laaste een, nl. die van Sem. Uit hom word die stam van Juda gebore. == Babel<ref>Gen. 11:1-9.</ref>== In Sinar, koningkryk van [[Nimrod]] die jagter,<ref>Sien Gen. 10:10.</ref> span mense saam in 'n groot bouprojek - 'n stad en 'n [[Toring van Babel|toring]] wat tot in die hemel reik word gebou. God kyk af na hierdie gesamentlike poging van die mens om homself te vergoddelik, die begin van hernieude opstand teen Hom. Hy verdeel die mense deur taalverskille en verstrooi hulle in verskillende landstreke - juis dit wat hulle wou verhoed. Die toring van Babel was waarskynlik 'n tempeltoring met baie verdiepings, soos die wat in die vroeë derde millennium vC in Babelonië gebou is. == Geslagsregister Sem tot Abraham<ref>Gen. 11:10-32</ref>== Hier is die name weer selektief en word die totale tydsduur waarskynlik verkort. Noag se voorsate het aansienlik langer gelewe as Tera s'n en die ouderdom vir die ouerskap is baie jonger. By Tera se naam word meer besonderhede gegee. Tera se drie seuns word genoem, asook hul geboorteplek. Na die dood van Haran, vertrek Tera na [[Kanaän]] met sy kleinseun Lot en sy seun Abraham en kinderlose skoondogter Sarai. Hulle trek nie verder as [[Harran]] nie. Tera sterf en die toneel is gereed vir die verhaal van Abraham, om "die vader van baie nasies te word.<ref>Sien Gen. 17:5.</ref> == Abraham 'n nuwe begin<ref>Gen. 12-25:18.</ref>== === God se roeping van Abraham en die reis na Kanaän<ref>Gen. 12:1-9.</ref>=== God roep een man en maak aan hom beloftes, wat Abraham gehoorsaam beantwoord. Abram se antwoord lei regstreeks tot die geboorte van 'n nuwe nasie en lei later tot seën vir die hele aarde. Abram trek weg op bevel van God met sy kinderlose vrou en sy neef Lot. By Sigem in die landstreek Kanaän praat God weer met hom. Hierdie land sal die erfdeel van Abram se nakomelinge word. Steeds gaan die reis voort, suidwaarts na die Negeb, 'n droë landstreek van sowat 7 500 km, wat strek vanaf [[Berseba]] tot by die [[Sinai]]-gebergtes. Hier is weiveld vir die nomade se vee. === Die skeding van Lot<ref>Gen. 13.</ref>=== Abram en Lot se veekuddes brei so uit dat hulle dit nie meer kon dra nie. Dit lei tot 'n familiebreuk. Lot wat deur sy groothartige oom die geleentheid gegun word om te kies, soek die vrugbare aarde van die [[Jordaanrivier]] uit. === Oorlog teen die konings en die ontmoetinge met Melgisedek<ref>Gen. 14.</ref>=== Hoewel 'n half-nomadiese lewe in Abram se tyd niks buitengewoon was nie, was daar ook gevestigde lewe in dorpe en ommuurde stede. [[Sjeik|Sjeiks]] wat op hul beurt vasalle van konings was, het plaaslik regeer. Daar het oorlog uitgebreek tussen Kedorlaomer en ander konings teen die konings van oa. Sodom en Gomorra. In die Siddimvlakte was daar oral asfaltgate. Die konings van Sodom en Gemorra het gevlug en baie van hulle het in die gate geval. Die wat oorleef het, het berge toe gevlug. Koning Kedorlaomer het al die besittings van Sodom en Gomorra gebuit en weggevat. Ook Lot, wat in Sodom gewoon het is weggevoer. Toe Abram hoor dat Lot weggevoer was, het hy sy volgelinge, 318 slawe wat by hom gebore is, hulle wapens laat vat en die konings agtervolg. Die nag het Abram en sy manne hulle van alle kante af aangeval, hulle oorwin en al die besittings teruggekry. Hy het ook vir Lot, al die vrouens en ander mense gered. Nadat Abram teruggekom het, het die konings van Sodom en Gomorra, asook [[Melgisedek]], die koning en priester van Salem, kos en wyn gebring en vir Abram geseën. Abram het aan Melgisedek 'n tiende van alles gegee. Abram het ook geweier om enigiets uit die hand van die konings van Sodom en Gomorra te aanvaar. Hy het egter seker gemaak dat die manne by hom hulle deel kry. === Die verbond word bevestig<ref>Gen. 15.</ref>=== Die [[argeologie]] het getoon dat die gebruike wat hier en in latere hoofstukke, die bekende sosiale en kulturele gedragspatroon van noordelike [[Mesopotamië|Mesopotanië]] weerspieël. Die woord van God het in 'n gesig tot Abram gekom:<blockquote>"Moenie bang wees nie, Abram, Ek beskerm jou. Jou beloning sal baie groot wees".</blockquote>Verder het die Here met Abram 'n verbond gesluit:<blockquote>"Aan jou nageslag gee Ek hierdie land, van Egiptespruit af tot by die [[Eufraat]], die grootrivier; die land van die Keniete, die Kenessiete en die Kadmoniete, die [[Hetiete]], die Feresiete en die Refaïte, die [[Amoriete]], die Kanaäniete, die Girgasiete en die Jebusiete".</blockquote> In verse 3 en 4 kom die "erfgename" voor. Dit was nie ongewoon in daardie tyd om 'n erfgenaam aan te neem nie. Soms soos hier, was dit 'n [[Slawerny|slaaf]]. In vers 6 staan: "Toe het Abram in die Here geglo". Hy is dus gered deur sy geloof en nie oor sy goeie werke nie. Die ritueel wat hom afspeel in verse 9-11 is 'n tipiese prosedure vir die bevestiging van 'n verdrag.<ref>Sien Jer. 34:18.</ref> === 'n Seun by 'n slavin<ref>Gen. 16.</ref>=== Soos altyd dink die mens hy moet die Here so 'n bietjie help. Sarai val terug op 'n ou gebruik deur haar slaaf aan Abram te gee. Die kind wat uit hierdie verbintenis gebore word, word Sarai se kind. Maar Sarai se emosies maak dat sy Hagar later laat wegjaag. === Die [[besnydenis]] as verbondsteken en gee van nuwe name<ref>Gen.17.</ref>=== Die vyfde bevesting van die verbond van God met Abram gaan gepaard met die gee van nuwe name. Abram word Abraham en Sarai word Sara. Daarby kom die fisieke teken van die besnydenis. 24 jaar na die vertrek uit Harran word die geboorte van Abraham se erfgenaam aangekondig. === Drie besoekers en Abraham se gebed vir Sodom<ref>Gen. 18.</ref>=== Abraham het 'n vreemdeling verwelkom, en heeltemal ontwetend, die Here self in sy huis ingeneem. Die gullle ontvangs en versorging (tenspyte daarvan dat die besoekers in die middel van die middagslapie aangekom het), is tipies van die gasvryheid van die [[Nomade|nomadiese.]] woestynbewoners. Met die woorde: "Is iets te buitengewoon vir die Here"<ref>Gen. 18:14.</ref> onthul die besoekers hul werklike identiteit en Sara se ongelowige lag maak plek vir vrees. Abraham se gebed vir Sodom gee ons insig in die kwaliteit van sy verhouding tot God. Sodom kon nie eers tien goeie mense oplewer nie, maar God het sy lankmoedigheid gewys. === Die vernietiging van Sodom en Gomorra en Lot se redding<ref>Gen. 19.</ref>=== Daar is uiteenlopende konkretiserings van Sodom se sondigheid in Bybeltekste, soos hoogmoed en gierigheid (Es. 16, 49) of 'n verbreking van die ongeskrewe wet van gasvryheid (Gen 19, in teenstelling met Abraham in Gen 18). Op die seksuele aspek daarvan word eers in latere Christelike tradisies gefokus.<ref>[https://www.bibelwissenschaft.de/wibilex/das-bibellexikon/lexikon/sachwort/anzeigen/details/sodom-und-gomorra-2/ch/1ac7ab1aa72f086b207e2493ae64ec1f/ ''Bibelwissenschaft.de - Das wissenschaftliche Portal der deutschen Bibelgesellschaft: Sodom und Gomorra. Besoek op 15 Julie 2019'']</ref> Geslagsgemeenskap dui hier op seksuele vernedering deur gedwonge geslagsomgang - dit wil sê die verkragting van een heteroseksuele man deur 'n ander. In die betrokke nie-Europese oosterse samelewings was dit 'n ritueel waardeur die verkragter sy dominante status op 'n gewelddadige manier beklemtoon het. Gedwonge geslagsomgang met Abraham se gaste, die engele, sou 'n dubbele vernedering vir Abraham gewees het (iets wat vandag in Engels as ''gang rape'' beskryf word).<ref>[https://www.bibleandhomosexuality.org/what-has-sodom-got-to-do-with-homosexuality/ ''Bible and Homosexuality: What has Sodom got to do with homosexuality? Rev'd Dr Jonathan Tallon, New Testament lecturer and early Church researcher. Besoek op 15 Julie 2019''] It has everything to do with homosexuality. My only truth is the Bible. I will quote te English and Afrikaans text of Gen. 19:4: "The men of the city called unto lot, and said unto him, Where are the men which came in to thee this night? Bring them unto us, that we may know them." Gen. 15:5: Hulle het vir Lot geroep en vir hom gevra: "Waar is die mans wat vanaand na jou toe gekom het? Bring hulle uit na ons toe. Ons wil geslagsgemeenskap met hulle he. The New Oxford Illustrated Dictionary define homosexuality as: "Relating or belonging to the same sex.; sexually attracted to members of the same sex."</ref><ref>{{Cite web |url=http://biblefaithsexuality.com/sodom-and-gomorah/ |title=''Bible + Faith + Sexuality: Total Annihilation: Sodom, Gomorrah and the Sin of Homosexuality. Besoek op 15 Julie 2019'' |access-date=15 Julie 2019 |archive-date=15 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190715153620/http://biblefaithsexuality.com/sodom-and-gomorah/ |url-status=dead }}</ref> Elke man in die stad is betrokke - nie een ondersteun Lot se protes teen die skending van die grondbeginsels van gasvryheid en van menslikheid nie. Argeologiese bevindinge getuig van 'n katastrofe in hierdie gebied. Die vlak water van die [[Dooie See]] bedek nou die stede. Niks kon die stede red nie, maar om Lot se ontwil spaar die Here Soar en vertraag die oorstroming totdat Lot veilig is. Lot se vrou, onwillig om te volg, bly staan, kyk om en verander in 'n soutpilaar. In plaaslike oorleweringe word die soutrotse langs die Dooie See nou nog na haar vernoem. === Abraham en koning Abimelek<ref>Gen. 20.</ref>=== Abraham het van [[Mamre]] af weggetrek na die suidland en hom gevestig tussen Kades en Sur. Hy het op 'n keer in Gerar gewoon en voorgegee dat Sara sy suster is. Koning [[Abimeleg]] het haar laat haal om met haar te trou. Een nag het God in 'n droom aan Abimeleg verskyn en gesê: <blockquote>"Jy gaan sterf omdat jy met hierdie vrou wil trou, sy is al getroud".</blockquote> Abimeleg het met Abraham geraas, maar aan hom geskenke en Sara teruggegee. Abraham het vir Abimeleg gebid en die Here het vir Abimeleg gesond gemaak. === Isak word gebore en Hagar en Ismael vertrek<ref>Gen. 21:1-21.</ref>=== Tussen die die belofte van Isak se geboorte en die vervulling daarvan het 25 jaar verloop. Die bejaarde ouers het rede om verheug te wees. Sara se bevel om Hagar weg te stuur was in stryd met die gebruike van daardie tyd, daarom raadpleeg Abraham eers die Here voordat hy daartoe instem. [[Paulus van Tarsus|Paulus]] verduidelik waarom dit onvermydelik was<ref>Gal. 4:30-31.</ref><blockquote>"Maar wat sê die Skrif hiervan? Jaag die slavin en haar seun weg, want die seun van die slavin mag hoegenaamd nie saam met die seun van die vrygeborene erf nie. Ons is dus nie kinders van 'n slavin nie, broers; ons is kinders van die vrye."</blockquote> === 'n Twis oor waterputte<ref>Gen. 21:22-34.</ref>=== Waterputte was in die droë klimaat van [[Staat Palestina|Palestina]] kosbaar vir veewagters, en daar het dikwels twiste oor die besit daarvan ontstaan. Die reënval in die gebied krimp van 100mm in Januarie tot so te sê niks in die vier somermaande. Abraham het by Abimeleg beswaar aangeteken oor die waterput wat deur Abiimeleg se slawe afgevat is. Abimeleg het nie daarvan geweet nie en hy en Abimeleg het 'n ooreenkoms aangegaan, wat verklaar dat die put wel Abraham s'n is. === Die hoogste toets - Abraham moet vir Isak offer<ref>Gen. 22.</ref>=== Abraham se vorige ondervinding van God sou hom sekerlik nie laat dink het, 'n kinderoffer Hom sou behaag nie. Maar dit is juis wat God hier vir Abraham vra. Net toe Abraham vir Isak wou slag, het God hom gekeer en gesê dat Hy nou weet dat Abraham Hom lief het en bereid was om sy enigste seun te offer vir Hom. Toe Abraham weer sien daar 'n skaaplam agter hom en offer toe die bok in Isak se plek. Die Here het verder gesê hy sal Abraham baie seën oor dit wat hy gedoen het. Abraham het sy offer gebring op een van die hewels waarop Jerusalem nou staan. Die reis daarnatoe het sowat 3 dae geneem en was 85km ver. === Die dood en begrafnis van Sara<ref>Gen. 23.</ref>=== Sara het 127 jaar oud geword. Sy is oorlede in Kirjat-Arba, dit is Hebron, in Kanaän. Abraham het oor haar gaan rou en huil. Abraham het 'n graf gekoop by die Hetiete. Die Hetiete is vermoedelik immigrante van die Hetitiese ryk (wat omstreeks 1800vC in Turkye tot stand gekom het. Die hele transaksie voldoen in die fynste besondergede aan die bekende Hetitiese wet: die afweeg van die silwer volgens erkende standaarde in die teenwoordigheid van getuies by die stadspoort. Daarna het Abraham sy vrou Sara in die Makpelagrot op die stuk grond, oos van Mamre, begrawe. Vandag is daar 'n moskee bo-oor die tradisionele plek van die graf in Hebron, gebou. === 'n Vrou vir Isak<ref>Gen. 24.</ref>=== Hierdie verhaal is, wat vorm en inhoud betref, een van die lieflikste in die [[Ou Testament]]. Dit bied 'n lewendige beeld van die tradisionele Oosterse huwelik. Abraham laat sy slaaf sweer dat hy nie Isak sal laat trou met 'n dogter van die Kanaäniete by wie hy nou woon nie. Die slaaf vertrek met geskenke na Mesopotamie, na die stad waar Nahor gewoon het. Hy bid dat God die vrou moet aandui wat Isak se vrou moet word. God antwoord die slaaf se gebed en wys Rebekka, die kleindogter van Nahor aan. Isak het vir Rebekka in die tent van sy ma laat woon en met haar getrou. Isak het Rebekka liefgehad en is vertroos na die dood van sy ma. === Abraham se laaste dae<ref>Gen. 25:1-11.</ref>=== Isak het Abraham se enigste ergenaam gebly, en by die dood van Abraham het die seën van God syne geword. === Ismael se afstammelinge<ref>Gen. 25:12-18.</ref>=== Die stamme het Sinai en Noordwes-Arabië bewoon vanaf Gawila tot by Sur. == Isak == === Die tweeling Esau en Jakob<ref>Gen. 25:19-34.</ref>=== Isak het tot die Here gebid oor Rebekka, want sy was kinderloos. Die Here het sy gebed verhoor, en Rebekka het swanger geword. Sy het 'n tweeling verwag en die Here het vir haar gesê daar is twee nasies in haar, twee volke uit jou sal geskei word. Een sal sterker wees as die ander; die oudste sal die jongste dien. Die eerste is gebore: rooi, vol hare soos 'n veljas, en hy is Esau genoem. Sy broer is na hom gebore en sy hand het aan Esau se hakskeen vasgehou. Hy is Jakob genoem. Die seuns het groot geword. Esau was 'n ervare jagter, 'n man van die veld. Jakob was 'n rustige mens, hy het tuis gebly. Isak het vir Esau voorgetrek, want hy het van vleis gehou. Rebekka het weer vir Jakob voorgetrek. Hierdie voortrekkery het ernstige gevolge ingehou. Esau het sy eersgeboortereg vir 'n bietjie lensiesop verkoop. So is die Here se woord aan Rebekka vervul. As eersgebore seun sou Esau vir Isak opvolg as hoof van die familie, en 'n dubbele deel van die besittings erf. Wanneer hy hierdie reg verruil, boet hy alle reg in op die seën wat daarmee gepaard gaan. === Isak en Abimeleg<ref>Gen. 26:1-33.</ref>=== Na die eerste [[hongersnood]] vroeër in Abraham se tyd was daar weer 'n hongersnood in die land. Isak het toe getrek na Gerar, na die gebied van koning Abimeleg<ref>Die naam was waarskynlik 'n familie of troosnaam. Dit is waarskynlik nie dieselfde koning as die een waarmee Abraham te doen gehad het nie.</ref> van Egipte. Die Here het aan Isak verskyn en gesê hy moet nie Egipte toe trek nie en het die belofte herhaal. Isak het dieselfde gedoen as Abraham vroeër deur te sê Rebekka is sy suster, omdat hy bang was vir Abimeleg. [[Abimeleg]] het uitgevind van die bedrog en het later vir Isak weggestuur omdat hy te sterk geword het. Isak het Berseba toe getrek en die Here het weer aan hom verskyn en weer die belofte herhaal. Abimelek het besoek afgelê by Isak in Berseba en gevra vir 'n verbond tussen hulle, omdat Abimeleg gesien het dat die Here by Isak is, en dat Isak hulle nie leed sal aandoen nie. === Isak trou weer<ref>Gen. 26:34-35.</ref>=== Toe Esau 40 jaar oud was, het hy getrou met Jehudit dogter van Beëri, 'n Hetiet, en met Basemat 'n dogter van Elon, ook 'n Hetiet. Hulle het baie kommer in Isak en Rebekka se lewe gebring. == Bedrog en lis: Jakob se bannelingskap en terugkeer<ref>Gen. 27-35</ref>== === Die seën === Nie een van die familielede kom goed daarvan af in hierdie voorval nie. Isak se plan is in stryd met dit wat God voorspel het toe die seuns gebore is.<ref>Gen. 25:23.</ref> Deur in te stem daartoe verbreek Esau sy eed.<ref>Gen. 25:33.</ref> Jakob en Rebekka, alhoewel hulle ooreenkomstig die voorspelling van God optree, wend hulle glad nie tot Hom nie, maar lieg en bedrieg om hulle doel te bereik. Isak maak op sy sintuie staat, wat hom in die steek laat. Die seën word Jakob s'n, soos God dit bestem het - maar teen 'n dure prys. Esau dreig met moord. Die verhouding tussen Isak en Rebekka versuur. Rebekka sal nooit weer haar geliefde seun sien nie. Jakob, die tuisblyer, word 'n uitgewekene. === Die voortvlugtige<ref>Gen. 28.</ref>=== In sy afskeidsseën erken Isak vir Jakob as die erfgenaam van God se veelvuldige beloftes. Isak laat Jakob beloof dat hy nie sal trou met 'n [[Kanaän|Kanaänitiese]] meisie nie, maar dat hy na Paddan-Aram<ref>Paddan-Aram was die beboorteland van sy ma en was geleë tussen die Bo-Eufraaten die Haborrivier. Die Arameërs het later na die suide en noorde getrek en hulle in Sirië en Mesopotamië gevestig.</ref> toe sal gaan en daar 'n vrou sal kry. Aangesien Esau nou geweet het sy pa hou nie van Kanaänitiese meisies nie, het hy getrou met Magalat, 'n dogter van Ismael, [[Abraham]] se seun. Jakob het intussen by Bet-El<ref>Bet-El, "huis van God". Bet-El was 95km. noord van Berseba.</ref> oornag waar God aan hom verskyn en hom geseën het. Jakob het, nadat hy opgestaan het, die klip wat as sy kopkussing gedien het, regop gesit en olie daarop gegiet en 'n belofte afgelê dat as die Here hom veilig teruglei na sy ouerhuis, sal die Here sy God wees. Hierdie klip sal 'n [[tempel]] wees en van alles wat die Here hom gee, sal hy 'n tiende aan die Here gee. === Die jare by Laban. Die bedrieër word bedrieg<ref>Gen. 29-31.</ref>=== Hierdie 3 hoofstukke dek die 20 jaar van Jakob se ballingskap. 14 jaar diens vir sy vroue en 6 vir sy kuddes. Die jare hou min vreugde vir Jakob in, wat in sy oom Laban het hy 'n bedrieër soos hyself teëkom. Die bedrog met Lea lei tot 'n onuithoubare huislike lewe. Die ongeliefde vrou hoop met die geboorte van elke nuwe seun dat sy haar man se liefde kan wen. Ragel, die beeldskone en beminde, is verbitterd oor haar kinderloosheid. Tussen die twee word Jakob 'n uitruilvoorwerp.<ref>Gen. 29:15-16.</ref> Geen wonder nie dat die wet later 'n man verbied het om met sy vrou se suster te trou terwyl die vrou nog leef. Jakob bied sy diens aan in plaas van die gebruiklike huweliksgeskenk. Laban laat nie op hom wag om hierdie vrygewige aanbod uit te buit nie<ref>Gen. 29:18.</ref>. Die geskenk van 'n diensmeisie vir sy dogter<ref>Gen. 29:24.</ref> was moontlik deel van die bruidskat. Na die week van feestelikhede met die troue van Jakob en Lea, word Ragel aan Jakob gegee op voorwaarde dat Jakob nog sewe jaar vir haar Laban moes dien. === Jakob se kinders by Lea === * Ruben * Simeon * Levi * Juda === Slavin bring kry vir Jakob kinders === Ragel volg dieselfde gebruik as Sara en gee haar slavin Bilha<ref>Gen. 30:4.</ref> vir Jakob om vir haar kinders te gee. Bilha het twee seuns gehad: * Dan; * Naftali Hierna het Ragel haar ander slavin, Silpa, aan Jakob gegee en het ook twee seuns gehad: * Gad; * Aser Lea het ook weer 'n seun en 'n dogter gehad: * Sebulon * Dina Ragel het uiteindelik swanger geword en Josef is gebore. === Laban bedrieg Jakob weer<ref>Gen. 30:25-43.</ref>=== Jakob het vir Laban gesê hy wil nou teruggaan na sy geboorteland. Na onderhandelings het Laban ingestem en Jakob het gesê dat hy al die gestreepte en bont skaatlammers en swart bokke wil hê. Laban het dieselfde dag nog al die gevlekte en bont bokramme en al die gestreepte en bont bokooie afgekeer en ook alles waaraan iets wits was en al die swartskape en hulle onder die sorg van sy seuns geplaas. Jakob het jong lote van populiere, amandels en plataanbome gevat en stroke daarvan afgeskil; sodat daar wit srepe op die lote was. Hy het dit toe in die waterkrippe gesit, reg voor die kleinvee waar hulle kom suip het. Die ooie het dan gevlekte en gesreepte en bont lammers gekry. Wanneer die sterk diere gedek moes word, het Jakob die lote voor hulle in die kruppe gesit. So het Laban die swak diere gekry en Jakob die sterkes. Jakob het al hoe ryker geword. Hy het baie kleinvee, slavinne en [[Donkie|donkies]] gehad. === Jakob trek na Kanaän<ref>Gen. 31.</ref> === Laban en sy seuns se houding teenoor Jakob het versuur en die Here het vir Jakob gesê om terug te gaan na Kanaän, na sy familie. Toe hy dit aan Lea en Ragel vertel het hulle beaam dat hulle nie meer enige aandeel aan hul vaderhuis het nie en dat hul pa hulle soos vreemdelinge behandel. Hy het hulle verkoop en die geld opgebruik. Jakob het sy vrouens, kinders en sy vee geneem en vertrek. === Jakob en Laban sluit 'n ooreenkoms<ref>Gen. 31:19-55.</ref>=== Toe Laban agterkom Jakob en sy besittings is weg, het hy Jakob agterna gesit. Die nag het God aan Laban verskyn en aan hom gesê dat hy versigtig moet wees as hy Jakob raakloop. Jakob se kamp was opgeslaan by Gileadberg en Laban het ook daar kamp opgeslaan. Jakob en Laban het 'n nie-aanvalsverdrag gesluit en dit met 'n klipstapel verseël. Jakob het op die berg geoffer en hulle het saam geëet. Vroeg die volgende more het Laban sy dogters en kleinkinders met seënwense gegroet en vertrek. === God ontmoet Jakob<ref>Gen. 32.</ref>=== Hoewel Esau hom in Seïr in die verre suide gevestig het, is 'n ontmoeting tussen die twee broers onvermydelik. Die nuus dat Esau oppad was om hom vinnig tegemoet te kom met 'n leërmag, het Jakob met angs vervul. Hierdie keer beplan hy nie net nie, maar bid ook. Alleen en slapeloos, kom Jakob se lang stryd teen God tot 'n hoogtepunt, in 'n vreemde worsteling wat hom kreupel, maar as 'n nuwe mens, laat. Die volgende [[altaar]] wat hy oprig, is nie vir die God van sy vaders nie, maar vir "Die God van Israel". Die man waarmee Jakob worstel, verander sy naam na Israel, want hy het teen God en teen mense 'n stryd gevoer en hy het dit end-uit volgehou. Die Here het vir Jakob net daar geseën en Jakob het die plek Pniël genoem, "want", het hy gesê:<blockquote>"ek het God van aangesig gesien en tog het ek nie omgekom nie."</blockquote> === Jakob ontmoet Esau<ref>Gen. 33.</ref>=== Esau se verwelkoming van Jakob, wat hom veronreg het, is so verrassend gulhartig dat [[Jesus van Nasaret|Jesus]] hom in gedagte gehad het toe hy die gelykenis van die verlore seun vertel het<ref>Luk. 15:20.</ref>. Jakob se geskenk en die aanvaarding daarvan deur Esau, verseël die versoening. Jakob is glad nie van plan om Seïr toe te gaan nie, soos die volgende skof van die reis aandui<ref>Gen. 33:14.</ref>. Selfs nou nog kan Jakob nie eerlik wees nie. === Jakob koop grond naby Sigem<ref>Gen. 33:18-20.</ref>=== Jakob het veilig by Sigem aangekom en het buite die dorp kamp opgeslaan. Hy het 'n stuk grond gekoop en 'n altaar gebou en dit genoem:<blockquote>"Die God van Israel is God."</blockquote> === Dina en Sigem: 'n verkragting en slagting<ref>Gen. 34.</ref>=== Die stad Sigem het 'n lang en belangrike geskiedenis. Jakob se verblyf daar het hom duur te staan gekom - en die verraderlike wraak van Simeon en Levi het hy nooit vergeet nie<ref>Kyk Gen. 49:5.</ref> Dina, die dogter van Jakob en Lea is deur Sigem, seun van die Hewiet Gamor, 'n volksleier, verkrag. Sigem het Dina lief gekry en haar hart probeer wen. Gamor se pa is na Jakob en sy seuns toe en het toestemming gevra dat Sigem en Dina mag trou. Dina se broers het hom geantwoord dat Sigem en die ander mans eers besny moes word en dan kan Dina met Sigem trou en hulle kon dan met hulle dogters trou. Al die mans van die stad het hulle toe laat besny en drie dae later, toe hulle baie pyn gehad het, het Simeon en Levi, elkeen sy swaard gevat en al die mans doodgemaak, ook vir Sigem en Gamor. Hulle het die stad ook geplunder. Jakob het met sy seuns geraas en gesê hulle het hom in die moeilikheid gedompel en sy naam sleggemaak. === Die terugkeer na Bet-El; Benjamin word gebore; Ragel en Isak Sterf<ref name="gen36">Gen. 36.</ref>=== Hierdie hoofstuk eindig die afdeling oor Jakob. Vreemde gode word verwyder. God herbevestig sy verbond met Israel. Ragel sterf naby [[Betlehem]] toe sy die lewe skenk aan die laaste van die kinders van Jakob se 12 seuns nl. [[Benjamin]]. Jakob en Esau ontmoet mekaar weer van aangesig tot aangesig by die dood van die bejaarde Isak. == Esau se afstammelinge<ref name="gen36" />== Voordat ons by die volgende stadium in die verhaal kom, word eers aandag geskenk aan die ander tak van die familie. Esau het getrou met Kanaänitiese meisies: met Ada dogter van Elon, 'n [[Hetiete|Hetiet]], met Oholibama dogter van Ana, dogter van Sibon, 'n Hetiet, en met Basemat dogter van Ismael en suster van Nebajot. Daar is vir hom kinders gebore in Kanaän en toe die gebied te klein geword het vir sy en Jakob se vee, het Esau getrek na die Seïrberge<ref>Seïr/Edom was die vallei tussen die Dooie See en die Rooi See (Golf van Akaba) en die bergagtige streek aan beide kante. Die hoofweg van die koning; 'n belangrike handelsroete.</ref> en daar is ook vir hom kinders gebore. Van hulle het konings en stamhoofde geword. == Josef<ref>Gen. 37-50.</ref> == === Josef en sy drome<ref>Gen. 37:1-11.</ref> === Josef was 17 toe hy kleinvee opgepas het saam met sy broers. Josef het slegte stories oor sy broers by Jakob aangedra. Jakob was die liefste vir Josef. Jakob het vir Josef lang klere met moue gemaak. Josef se broers het dit beskou as 'n teken dat Jakob van plan was om hulle te verontagsaam en Josef die erfgenaam te maak<ref>Vergelyk Gen. 48:21-22 en Gen. 49:22 ev.</ref>. Josef het ook twee drome gehad wat wys sy pa en broers is onderdanig aan hom. Sy broers was afgunstig op hom hieroor, en sy pa en broers het bly dink aan die drome. === Josef word 'n slaaf<ref>Gen. 37:12-36.</ref>=== Josef se broers het hulle pa se vee gaan oppas in Sigem. Israel stuur vir Josef na sy broers om te gaan kyk hoe dit met hulle gaan. Hy het hulle by Dotan gekry. Josef se broers het hom van ver af gesien en ooreengekom om Josef die ou dromer dood te maak en in 'n put te gooi. Hulle sou dan beweer 'n wilde [[dier]] het hom opgevreet. Ruben wou hom red en het voorgestel dat hulle hom net in die put gooi; hy wou hom later red. Josef het skaars by hulle gekom of hulle trek sy klere uit en gooi hom in die droëput. Daar kom toe Ismaelitiese handelaars uit Gilead aan, wat oppad [[Egipte]] toe was. Die broers, Ruben was nie daar nie, verkoop Josef aan die handelaars, wat hom na Egipte geneem het. Toe Ruben by die put kom was Josef nie daar nie. Die broers het toe 'n boklam geslag en die klere van Josef in die bloed gedoop en dit vir Israel gestuur. Israel het oor Josef getreur. Intussen het die handelaars vir Josef aan Potifar, wat aan die farao se paleis verbonde was, verkoop. === Juda en Tamar<ref>Gen. 38.</ref>=== Die verhaal van Josef word onderbreek en hierdie onvleiende verhaal word waarskynlik ingesluit omdat dit deel vorm van die stamboom van die koninklike familie waaruit die [[Messias]] voorgekom het. Juda het sy oudste seun, Er, laat trou met Tamar. Die Here het hom beskou as 'n slegte man en het hom laat sterf. Volgens die swaershuweliksgebruik, het Juda Er se broer, Onan, met Tamar laat trou. Onan het egter elke keer as hy met Tamar gemeenskap gehad het, sy saad op die grond laat val. Die rede daarvoor is dat hy geweet het die kinders wat gebore sou word, as Er s'n beskou sou word. Dit was verkeerd in die oë van die Here en Hy het Onan ook laat sterf. Dit was Juda se plig om sy ander seun, Sela, met Tamar te laat trou. Hy was egter bang Sela sou ook sterf. Daarom het hy Tamar teruggestuur na haar ouerhuis. Tamar het haar vermom soos 'n [[Prostitusie|prostituut]] en met Juda omgang gehad. Tamar het Juda se seëlring as pand geneem. Drie maande later het Juda die berig gekry dat Tamar swanger is. Tamar is voor hom gebring sodat sy verbrand kon word. Sy het die seëlring te voorskyn gebring en Juda het haar onder sy dak ingeneem. Peres en sy tweeling broer Serag is gebore. As daar gekyk word na die Geslagsregister van [[Adam]] tot Jesus, sal daar gesien word dat Jesus afgestam het van Peres. === Josef in Potifar se huis<ref>Gen. 39.</ref> === Ons keer terug na Josef. Josef is na Egipte gebring en as slaaf aan Potifar, 'n amptenaar van die farao en hoof van die lyfwag, 'n Egiptenaar van geboorte, verkoop. Die Here was by Josef en Potifar het dit raakgesien. Potifar het hom sy persoonlike slaaf gemaak en hom aangestel oor sy hele huishouding en al sy besittings. Josef was frisgebou en mooi. Potifar se vrou wou by hom slaap, maar Josef wou nie so iets aan sy eienaar doen nie. Sy het dag vir dag aangehou. Op 'n dag toe daar nie ander slawe was nie het sy Josef gegryp, maar Josef het losgeruk en buitentoe gevlug, terwyl sy 'n stuk kledingstuk in haar hand gehou het. Potifar se vrou het Josef valslik beskuldig en Potifar het Josef daaroor in die tronk gegooi. Ook in die tronk was die Here by hom en die tronkbewaarder het vir Josef aangestel as hoof van die gevangenes. Wat hy ookal aangepak het was suksesvol. === Josef lê die bakker en skinker se drome uit<ref>Gen. 40.</ref> === Die verhaal toon die belangrikheid wat drome en hul verklarings gehad het. Die Egiptiese wysgere het handboeke oor drome gehad wat hulle gehelp met die vertolkings daarvan. Hierteenoor het Josef geheel en al op God vertrou om die betekenis duidelik te maak. Josef vertel aan die bakker dat hy ongelukkig doodgemaak gaan word, maar dat die skinker<ref>die farao se bekerdraer was 'n belangrike amptenaar. Sien Neh. 1:11.</ref> in sy pos herstel gaan word. Josef vra die skinker om hom te onthou as hy by die [[farao]] is. Maar hy vergeet van Josef. === Josef lê die farao se droom uit<ref>Gen.41.</ref>=== Twee jaar later kry die farao self 'n droom wat sy towenaars en wyse manne dronkslaan, ten spyte val hul opleiding en naslaanboeke. Wanneer die skinker Josef uiteindelik onthou, was Josef nie net in staat is om die boodskap van God uit te lê nie, maar ook met 'n duidelike plan van aksie vorendag te kom. Die farao stel Josef aan om die plan uit te voer en maak hom tweede in bevel in Egipte. Hy word tradisioneel ingehuldig met 'n seëlring<ref>Teken van gesag.</ref>, fyn linne<ref>Koninklike hofdrag.</ref> en 'n goue ketting as beloning vir sy dienste. Perde en strydwaens het die [[Hyksos]]-farao's gehelp om die oorhand in Egipte te verkry. Na 13 jaar as slaaf, word Josef die farao se raadgewer. Swaar hongersnood was nie onbekend in Egipte nie, maar dit het selde gelyktydig in Egipte en [[Staat Palestina|Palestina]] voorgekom. === Hongersnood herenig die gesin<ref>Gen. 42-45.</ref>=== Hierdie hoofstukke is 'n ontroerende weergawe van hoe Josef sy broers ontmoet, toets en uiteindelik met hulle herenig is. Agter sy oënskoulike strengheid, lê volkome grootmoedige vergifnis van die kwaad wat hulle hom aangedoen het en 'n diepe insig in die manier waarop God die beskerming van die mens beheer<ref>Gen. 45:5ev.</ref>. 20 jaar het nog nie die broers se skuldgevoelens uitgewis nie<ref>Gen. 42:21-22.</ref> en hulle sal nie teenoor [[Benjamin]] optree soos wat hulle teen Josef opgetree het nie. Die Egiptenare het waarskynlik gevrees vir die rituele verontreiniging van hul voedsel deur die teenwoordigheid van die vreemdelinge aan hul tafel, derhalwe het hulle nie saam met Josef se familie geëet nie. Om dieselfde rede wou die [[Jode]] later ook nie saam met heidene eet nie<ref>Gen. 43:32.</ref>. === Israel vestig hom in Egipte<ref>Gen. 46-47.</ref>=== Jakob, ook Israel genoem, se huishouding het bestaan uit 70 lede toe hy Egipte binnegekom het. Saam met al die vroue en diensknegte was die geselskap baie meer. Die Egiptiese weersin in Jakob se herderstam dien hier 'n nuttige doel, deurdat dit bydra om die familie as 'n afgesonderde eenheid te bewaar<ref>Gen. 46:34.</ref>. Onder Josef se ekonomiese beleid word die farao besitter van die land en die inwoners sy pagters. Net die [[Priester|priesters]] behou hul eiendomme<ref>Gen. 47:16-19.</ref>. === Die seën van Jakob<ref>Gen. 48-49.</ref>=== Die seën van Josef se seuns deur Israel, was 'n geloofsdaad<ref>Hebr. 11:21.</ref>. Sonder weifeling het Jakob die seën van God aan die jongste seun oorgedra. Die seën van die sterwende Jakob wys heen na die verre toekoms, wanneer die afstammelinge van hierdie 12 die beloofte land sou inneem. Ruben se skanddaad kos hom sy eersgeboortereg<ref>Gen. 36:22.</ref>. Jakob se veroordeling van Simeon en Levi se dade by Sigem<ref>Gen. 34:13ev.</ref> is onomwonde. Albei stamme sou verstrooi word, maar Levi sou die priesterdom van die volk word. Uit Juda<ref>Sien Geslagsregister van Adam tot Jesus en Gen. 49:10.</ref> het die koninklike familie van Israel gestam, waaruit die [[Messias]] uiteindelik gebore sou word. === Van die dood van Jakob tot die dood van Josef - die einde van die begin<ref>Gen. 50.</ref>=== Jakob word by Lea in die familiegraf in [[Hebron]] begrawe - die laaste van die gesin wat in Kanaän begrawe sou word vir langer as 40 jaar. Josef se lewensduur van 110 jaar was die Egiptiese ideaal, 'n teken van God se goedkeuring van Josef se lewe. Die versoek op sy sterfbed dat sy liggaam saamgevat moet word Kanaän toe as hulle trek,<ref>Gen. 50:25.</ref> getuig van sy geloof. {{Brei uit}} == Sien ook == * Geskiedenis van Israel in die Bybelse tyd * [[Geslagsregister vanaf Adam tot Jesus]] == Bronne == * Die Bybel: Nuwe vertaling ([[Bybelgenootskap van Suid-Afrika]]) * [[Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal|HAT: Verklarende Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal (Vyfde uitgawe): F.F. Odendal & R.H. Gouws (Kaapstad 2005)]] * Handboek by die Bybel, Hersiene Uitgawe Uitgegee deur Lux Verbi. * Bybel nuwe vertaling Bybelgenootskap van SA. === Kommentare oor Genesis === * {{Cite book|last=Sweeney|first=Marvin|chapter=Genesis in the Context of Jewish Thought|editor1-last=Evans|editor1-first=Craig A.|editor2-last=Lohr|editor2-first=Joel N.|title=The Book of Genesis: Composition, Reception, and Interpretation|publisher=BRILL|year=2012|url=https://books.google.com/books?id=tB77B7HT23wC|isbn=978-9004226531}} * {{Cite book|last=Bandstra|first=Barry L.|title=Reading the Old Testament|publisher=Cengage Learning|year=2008|url=https://books.google.com/books?id=vRY9mTUZKJcC|isbn=978-0495391050}} * {{Cite book|last=Bergant|first=Dianne|title=Genesis: In the Beginning|publisher=Liturgical Press|year=2013|url=https://books.google.com/books?id=mRCwAQAAQBAJ|isbn=9780814682753}} * {{Cite book|last=Blenkinsopp|first=Joseph|title=Creation, Un-creation, Re-creation: A Discursive Commentary on Genesis 1–11|publisher=Continuum International Publishing Group|year=2011|url=https://books.google.com/books?id=B12qwOSMD20C|isbn=9780567372871}} * {{cite book|last=Brueggemann|first=Walter|date=1986|title=Genesis|series=Interpretation: A Bible Commentary for Teaching and Preaching|url=https://books.google.com/books?id=AJh1BwAAQBAJ|location=Atlanta|publisher=John Knox Press|isbn=0-8042-3101-X|author-link=Walter Brueggemann}} * {{Cite book|last=Carr|first=David M.|chapter=Genesis, Book of|editor1-last=Freedman|editor1-first=David Noel|editor2-last=Myers|editor2-first=Allen C.|title=Eerdmans Dictionary of the Bible|publisher=Amsterdam University Press|year=2000|url=https://books.google.com/books?id=B12qwOSMD20C|isbn=9780567372871}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Book of Genesis|Genesis}} {{Wikt|Genesis}} * [http://www.bybel.co.za 'n Afrikaanse webwerf oor die Bybel] * [https://www.bible.com/af/bible/2/gen.1.aba Genesis] {{Bybelboeke}} {{Normdata}} [[Kategorie:Hebreeuse Bybel]] [[Kategorie:Ou Testament]] q7o989f70jazwv329jn0eo99d9hcsgz 0 50937 2964407 2922005 2026-09-01T22:20:41Z Oesjaar 7467 Sintaksfout 2964407 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Bonaire |volle_naam = <small>''Bonaire'' ([[Nederlands]])<br />''Boneiru'' ([[Papiaments]])</small> |algemene_naam = Bonaire |beeld_vlag = Flag of Bonaire.svg |beeld_wapen = Blason de Bonaire (Antilles néerlandaises).svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Bonaire in its region.svg |leuse = |volkslied = ''[[Tera di Solo y suave biento]]''<br /><small>''(Papiaments vir: "Land van die son en sagte briesie")''</small> |amptelike_tale = [[Nederlands]] en [[Papiaments]]<ref name=languages>{{nl}} {{cite web |url=http://wetten.overheid.nl/BWBR0028063/tekst_bevat_taal%2Bin%2Bhet%2Bbestuurlijk%2Bverkeer/geldigheidsdatum_14-10-2012 |title=Invoeringswet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba |publisher=wetten.nl |accessdate=29 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160108005823/http://wetten.overheid.nl/BWBR0028063/tekst_bevat_taal%2Bin%2Bhet%2Bbestuurlijk%2Bverkeer/geldigheidsdatum_14-10-2012 |archive-date=8 Januarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |hoofstad = [[Kralendijk]] {{Koördinate|12|9|N|68|16|W}} |latd = 12 |latm = 9 |latNS = N |longd = 68 |longm = 16 |longEW = W |grootste_stad = [[Kralendijk]] |regeringsvorm = [[Karibies Nederland|Besondere munisipaliteit]]<br />binne [[Nederland]] |leiertitels = <br />• [[Nederlandse monargie|Monarg]]<br />• [[Eerste minister]]<br />• Luitenant-goewerneur |leiername = [[Willem-Alexander van die Nederlande|Willem-Alexander]]<br />[[Dick Schoof]]<br />[[Edison Rijna]] |oppervlak_rang = |oppervlak_grootte = |oppervlak = 288<ref>{{nl}} {{cite web |url=https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/caribische-deel-van-het-koninkrijk/vraag-en-antwoord/waaruit-bestaat-het-koninkrijk-der-nederlanden |title=Waaruit bestaat het Koninkrijk der Nederlanden? – Rijksoverheid.nl |publisher=Ministerie van Algemene |date=19 Mei 2015 |accessdate=19 Mei 2015}}</ref> |oppervlakmi² = 111 |persent_water = feitlik geen |bevolking_skatting = 22&nbsp;573<ref>{{en}} {{cite web |url=https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2022/how-has-the-population-evolved-over-the-past-decade/ |title=How has the population evolved over the past decade? – the Caribbean Netherlands in numbers 2022 &#124; CBS}}</ref> |bevolking_skatting_jaar = 2022 |bevolking_rang = – |bevolking_sensus = |bevolking_sensus_jaar = |bevolkingsdigtheid = 69 |bevolkingsdigtheidmi² = 180 |bevolkingsdigtheidrang = |BBP_PPP = |BBP_PPP_rang = |BBP_PPP_jaar = |BBP_PPP_per_kapita = |BBP_PPP_per_kapita_rang = |BBP = |BBP_rang = |BBP_jaar = |BBP_per_kapita = |BBP_per_kapita_rang = |onafhanklikheidstipe = Geïnkorporeer |onafhanklikheidsgebeure = • Datum |onafhanklikheidsdatums = <br />binne [[Nederland]]<br />[[10 Oktober]] [[2010]] |MOI = |MOI_rang = |MOI_jaar = |MOI_kategorie = |Gini = |Gini_rang = |Gini_jaar = |Gini_kategorie = |geldeenheid = [[Amerikaanse dollar]] ($) |geldeenheid_kode = USD |land_kode = BQ-BO, NL-BQ1 |tydsone = AST |utc_afwyking = [[UTC-04:00|-4]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC-04:00|-4]] |internet_domein = [[.nl]], [[.an]]{{smallsup|a}}<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.iso.org/iso/support/country_codes/iso_3166_code_lists/iso-3166-1_decoding_table.htm#BQ |title=ISO 3166-1 decoding table |publisher=International Organization for Standardization |accessdate=29 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161209010225/http://www.iso.org/iso/support/country_codes/iso_3166_code_lists/iso-3166-1_decoding_table.htm#BQ |archive-date= 9 Desember 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |skakelkode = 599-7 |voetskrif = a. Gaan gestaak word. }} '''Bonaire''' ([[Nederlands]]: [boːˈnɛːr(ə)], {{Audio|Nl-Bonaire.ogg|luister}}; [[Papiaments]]: ''Boneiru'', [bʊˈne̝i̯ru]) is 'n [[Nederland]]se eiland in die [[Karibiese See]] en behoort tot die [[ABC-eilande]] net noord van [[Venezuela]]. Tot in 2010 het Bonaire deel uitgemaak van die [[Nederlandse Antille]], maar dié eiland is sedert 10 Oktober 2010 'n [[Karibies Nederland|besondere munisipaliteit]] binne [[Nederland]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-latin-america-11511355 |title=Status change means Dutch Antilles no longer exists |publisher=[[BBC]] |date=10 Oktober 2010 |accessdate=10 Augustus 2023}}</ref> [[Lêer:Bonaire highres.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Bonaire]] [[Lêer:Bonaire.PNG|duimnael|links|Kaart van Bonaire]] Die [[amptelike taal]] is Nederlands; ander tale wat gepraat word is Papiaments (die volkstaal) en verder ook [[Spaans]] en [[Engels]]. Die [[hoofstad]] en grootste stad is [[Kralendijk]]. Die eiland beslaan 'n oppervlakte van 288&nbsp;km² en het 'n bevolking van 22&nbsp;573 in 2022 gehad. Sedert 1 Januarie 2011 is die [[Amerikaanse dollar]] die amptelike [[geldeenheid]].<ref>{{nl}} {{cite web |url=http://www.bes.dnb.nl/en/frequently_asked_questions?faq_id=6#faq-6 |title=Bonaire, Sint Eustatius, Saba |publisher=De Nederlandsche Bank |accessdate=25 Desember 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101225145829/http://www.bes.dnb.nl/en/frequently_asked_questions?faq_id=6#faq-6 |archive-date=25 Desember 2010}}</ref> == Etimologie == Die woord "Bonaire" is glo ontleen aan die Caquetio-woord ''Bonay'' wat "lae land" beteken. Die vroeë Spaanse en Nederlandse koloniste het sy spelling in ''Bojnaj'' en ''Bonaire'' verander. Franse invloed, wat op verskillende tyde teenwoordig was, was nooit sterk genoeg om die aanname moontlik te maak dat die woord "goeie lug" beteken nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.infobonaire.com/history/ |title=Bonaire's History{{Snd}} InfoBonaire |author=Elly A.}}</ref> 'n Ander teorie is dat die naam van 'n Spaanse oorsprong is, aangesien die Spaanse die eerste Europeërs was wat hulle op die eiland gevestig het. Volgens dié teorie is die naam afgelei van ''buen aire'' ("goeie lug").<ref>{{es}} {{cite book |last=Seco |first=Manuel |url=https://books.google.com/books?id=FLF2iT9qZHQC&q=Bonaire+buen+aire&pg=PA229 |title=Estudios de lingüística española: homenaje a Manuel Seco |date=2012 |publisher=Universiteit van Alicante |isbn=978-84-9717-183-0}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |last=Treasury |first=United States Department of the |url=https://books.google.com/books?id=VvnRWAy5TksC&q=Bonaire+buen+aire&pg=PA758 |title=Treasury Decisions Under Customs and Other Laws |date=1895 |publisher=U.S. Government Printing Office}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Bonaire|title=Bonaire|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=10 Augustus 2023}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{nl}} [https://bonairegov.com/ Amptelike webwerf van Bonaire se regering] {{Navigasie indeling Nederland}} {{Lande van Noord-Amerika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bonaire| ]] pj3fzn0r0yakxztqn5qcrwigsgg5gsx 0 51980 2964385 1496619 2026-09-01T19:30:22Z SpesBona 2720 skakel aangepas 2964385 wikitext text/x-wiki '''Kingston''' is (of was) die naam van 'n aantal stede en dorpe: * [[Kingston, Jamaika]], die hoofstad van Jamaika * [[Kingston, Norfolkeiland]], die hoofstad van die Australiese oorsese grondgebied * [[Kingston, Ontario]], 'n stad in Ontario, Kanada * [[Kingston, Tasmanië]], 'n stad in Tasmanië, Australië * [[Kingston upon Hull]], 'n stad in Engeland, Verenigde Koninkryk * [[Kingston upon Thames]], 'n stad in Engeland, Verenigde Koninkryk '''Sien ook''' * [[Kingstown]], die hoofstad van St. Vincent en die Grenadines {{Dubbelsinnig}} s6x7sdzdrv3dukko0lc3t727869sm3m 10 52546 2964437 2816532 2026-09-02T07:19:00Z Aliwal2012 39067 opdateer 2964437 wikitext text/x-wiki {{Navigasieboks | name = Wikipedias |title = Lys van Wikipedias volgens aantal artikels |group1= 2&nbsp;000&nbsp;000+ |list1 = [[Engelse Wikipedia|Engels]] ([[:en:|en]]) (7&nbsp;200&nbsp;000+){{·}} [[Cebuano Wikipedia|Cebuano]] ([[:ceb:|ceb]]) (6&nbsp;115&nbsp;000){{·}} [[Duitse Wikipedia|Duits]] ([[:de:|de]]) (3&nbsp;148&nbsp;000){{·}} [[Franse Wikipedia|Frans]] ([[:fr:|fr]]) (2&nbsp;777&nbsp;000){{·}} [[Sweedse Wikipedia|Sweeds]] ([[:sv:|sv]]) (2&nbsp;628&nbsp;000){{·}} [[Nederlandse Wikipedia|Nederlands]] ([[:nl:|nl]]) (2&nbsp;226&nbsp;000){{·}} [[Spaanse Wikipedia|Spaans]] ([[:es:|es]]) (2&nbsp;135&nbsp;000){{·}} [[Russiese Wikipedia|Russies]] ([[:ru:|ru]]) (2&nbsp;116&nbsp;000) |group2= 1&nbsp;000&nbsp;000+ |list2 = [[Italiaanse Wikipedia|Italiaans]] ([[:it:|it]]){{·}} [[Poolse Wikipedia|Pools]] ([[:pl:|pl]]){{·}} [[Egipties-Arabiese Wikipedia|Egiptiese Arabies]] ([[:arz:|arz]]){{·}} [[Chinese Wikipedia|Chinees]] ([[:zh:|zh]]){{·}} [[Japannese Wikipedia|Japannees]] ([[:ja:|ja]]){{·}} [[Oekraïense Wikipedia|Oekraïens]] ([[:uk:|uk]]){{·}} [[Arabiese Wikipedia|Arabies]] ([[:ar:|ar]]){{·}} [[Viëtnamese Wikipedia|Viëtnamees]] ([[:vi:|vi]]){{·}} [[Waray-Waray Wikipedia|Waray-Waray]] ([[:war:|war]]){{·}} [[Portugese Wikipedia|Portugees]] ([[:pt:|pt]]){{·}} [[Persiese Wikipedia|Persies]] ([[:fa:|fa]]) |group3= 500&nbsp;000+ |list3 = [[Katalaanse Wikipedia|Katalaans]] ([[:ca:|ca]]){{·}} [[Indonesiese Wikipedia|Indonesies]] ([[:id:|id]]){{·}} [[Koreaanse Wikipedia|Koreaans]] ([[:ko:|ko]]){{·}} [[Serwiese Wikipedia|Serwies]] ([[:sr:|sr]]){{·}} [[Noorse Wikipedia|Noors]] ([[Bokmål]]) ([[:no:|no]]){{·}} [[Turkse Wikipedia|Turks]] ([[:tr:|tr]]){{·}} [[Tsjetsjniese Wikipedia|Tsjetsjnies]] ([[:ce:|ce]]){{·}} [[Finse Wikipedia|Fins]] ([[:fi:|fi]]){{·}} [[Tsjeggiese Wikipedia|Tsjeggies]] ([[:cs:|cs]]){{·}} [[Hongaarse Wikipedia|Hongaars]] ([[:hu:|hu]]){{·}} [[Roemeense Wikipedia|Roemeens]] ([[:ro:|ro]]){{·}} [[Tartaarse Wikipedia|Tartaars]] ([[:tt:|tt]]) |group4= 300&nbsp;000+ |list4 = [[Baskiese Wikipedia|Baskies]] ([[:eu:|eu]]){{·}} [[Serwo-Kroatiese Wikipedia|Serwo-Kroaties]] ([[:sh:|sh]]){{·}} Min-nan ([[:zh-min-nan:|zh-min-nan]]){{·}} [[Maleisiese Wikipedia|Maleis]] ([[:ms:|ms]]){{·}} [[Hebreeuse Wikipedia|Hebreeus]] ([[:he:|he]]){{·}} [[Esperanto Wikipedia|Esperanto]] ([[:eo:|eo]]){{·}} [[Armeense Wikipedia|Armeens]] ([[:hy:|hy]]){{·}} [[Deense Wikipedia|Deens]] ([[:da:|da]]){{·}} [[Bulgaarse Wikipedia|Bulgaars]] ([[:bg:|bg]]) |group5= 200&nbsp;000+ |list5 = [[Oesbekiese Wikipedia|Oesbekies]] ([[:uz:|uz]]){{·}} [[Walliese Wikipedia|Wallies]] ([[:cy:|cy]]){{·}} [[Eenvoudige Engelse Wikipedia|Eenvoudige Engels]] ([[:simple:|simple]]){{·}} [[Wit-Russiese Wikipedia|Belarussies]] ([[:be:|be]]){{·}} [[Griekse Wikipedia|Grieks]] ([[:el:|el]]){{·}} [[Slowaakse Wikipedia|Slowaaks]] ([[:sk:|sk]]){{·}} [[Estniese Wikipedia|Estnies]] ([[:et:|et]]){{·}} [[Aserbeidjanse Wikipedia|Suid-Aserbeidjans]] ([[:azb:|azb]]){{·}} [[Kasakse Wikipedia|Kasaks]] ([[:kk:|kk]]){{·}} [[Minangkabau Wikipedia|Minangkabau]] ([[:min:|min]]){{·}} [[Oerdoe Wikipedia|Oerdoe]] ([[:ur:|ur]]){{·}} [[Kroatiese Wikipedia|Kroaties]] ([[:hr:|hr]]){{·}} [[Litause Wikipedia|Litaus]] ([[:lt:|lt]]){{·}} [[Galiciese Wikipedia|Galicies]] ([[:gl:|gl]]){{·}} [[Aserbeidjanse Wikipedia|Aserbeidjans]] ([[:az:|az]]) |group6= 100&nbsp;000+ |list6 = [[Sloweense Wikipedia|Sloweens]] ([[:sl:|sl]]){{·}} [[Georgiese Wikipedia|Georgies]] ([[:ka:|ka]]){{·}} [[Noorse Wikipedia|Noors]] ([[Nynorsk]]) ([[:nn:|nn]]){{·}} [[Tamil Wikipedia|Tamil]] ([[:ta:|ta]]){{·}} [[Thai Wikipedia|Thai]] ([[:th:|th]]){{·}} [[Hindi Wikipedia|Hindi]] ([[:hi:|hi]]){{·}} [[Bengaalse Wikipedia|Bengaals]] ([[:bn:|bn]]){{·}} [[Macedoniese Wikipedia|Macedonies]] ([[:mk:|mk]]){{·}} [[Kantonese Wikipedia|Kantonees]] ([[:zh-yue:|zh-yue]]){{·}} [[Latynse Wikipedia|Latyn]] ([[:la:|la]]){{·}} [[Asturiese Wikipedia|Asturies]] ([[:ast:|ast]]){{·}} [[Letse Wikipedia|Lets]] ([[:lv:|lv]]){{·}} [[Afrikaanse Wikipedia|Afrikaans]]{{·}} [[Tadjikse Wikipedia|Tadjiks]] ([[:tg:|tg]]){{·}} [[Telugu Wikipedia|Telugu]] ([[:te:|te]]){{·}} [[Birmaanse Wikipedia|Birmaans]] ([[:my:|my]]){{·}} [[Albaniese Wikipedia|Albanies]] ([[:sq:|sq]]) |group7= 50&nbsp;000+ |list7 = [[Marathi Wikipedia|Marathi]] ([[:mr:|mr]]){{·}} [[Malgassiese Wikipedia|Malgassies]] ([[:mg:|mg]]){{·}} [[Swahili Wikipedia|Swahili]] ([[:sw:|sw]]){{·}} [[Bosniese Wikipedia|Bosnies]] ([[:bs:|bs]]){{·}} [[Oksitaanse Wikipedia|Oksitaans]] ([[:oc:|oc]]){{·}} [[Koerdies]] ([[:ku:|ku]]){{·}} [[Bretons]] ([[:br:|br]]){{·}} [[Malayalamse Wikipedia|Malayalam]] ([[:ml:|ml]]){{·}} [[Platduits]] ([[:nds:|nds]]){{·}} [[Kirgisiese Wikipedia|Kirgisies]] ([[:ky:|ky]]){{·}} Sentraal-Koerdies ([[:ckb:|ckb]]){{·}} [[Lombardiese Wikipedia|Lombardies]] ([[:lmo:|lmo]]){{·}} [[Javaanse Wikipedia|Javaans]] ([[:jv:|jv]]){{·}} [[Wes-Pandjabi-Wikipedia|Wes-Pandjabi]] ([[:pnb:|pnb]]){{·}} [[Newari Wikipedia|Newari]] ([[:new:|new]]){{·}} [[Haïtiese Kreool Wikipedia|Haïties]] ([[:ht:|ht]]){{·}} [[Piëmontese Wikipedia|Piëmontees]] ([[:pms:|pms]]){{·}} [[Venesiaans]] ([[:vec:|vec]]){{·}} [[Luxemburgse Wikipedia|Luxemburgs]] ([[:lb:|lb]]){{·}} [[Basjkiriese Wikipedia|Basjkiries]] ([[:ba:|ba]]){{·}} [[Soendanees]] ([[:su:|su]]){{·}} [[Iers-Gaeliese Wikipedia|Iers-Gaelies]] ([[:ga:|ga]]){{·}} [[Yslandse Wikipedia|Yslands]] ([[:is:|is]]){{·}} [[Silesies]] ([[:szl:|szl]]){{·}} [[Tsjoewasjiese Wikipedia|Tsjoewasjies]] ([[:cv:|cv]]){{·}} [[Pandjabi]] ([[:pa:|pa]]){{·}} [[Friese Wikipedia|Fries]] ([[:fy:|fy]]){{·}} [[Hausa]] ([[:ha:|ha]]){{·}} [[Ido]] ([[:io:|io]]) |group8= 30&nbsp;000+ |list8 = [[Tagalog Wikipedia|Tagalog]] ([[:tl:|tl]]){{·}} [[Aragonese Wikipedia|Aragonees]] ([[:an:|an]]){{·}} [[Wu]] ([[:wuu:|wuu]]){{·}} Zazaki ([[:diq:|diq]]){{·}} [[Volapük Wikipedia|Volapük]] ([[:vo:|vo]]){{·}} [[Joroeba Wikipedia|Joroeba]] ([[:yo:|yo]]){{·}} [[Skotse Wikipedia|Skots]] ([[:sco:|sco]]){{·}} [[Gujarati]] ([[:gu:|gu]]){{·}} [[Kannada]] ([[:kn:|kn]]){{·}} [[Alemanniese Duits]] ([[:als:|als]]) |group9= 20&nbsp;000+ |list9 = Kotava ([[:avk:|avk]]){{·}} [[Interlingua]] ([[:ia:|ia]]){{·}} [[Nepalese Wikipedia|Nepalees]] ([[:ne:|ne]]){{·}} Krimse Tatar ([[:crh:|crh]]){{·}} [[Balinees]] ([[:ban:|ban]]){{·}} [[Beiers]] ([[:bar:|bar]]){{·}} [[Sisiliaans]] ([[:scn:|scn]]){{·}} [[Mongools]] ([[:mn:|mn]]){{·}} Bishnupriya Manipuri ([[:bpy:|bpy]]){{·}} [[Quechua]] ([[:qu:|qu]]){{·}} [[Navajo (taal)|Navajo]] ([[:nv:|nv]]){{·}} Mingreliaans ([[:xmf:|xmf]]){{·}} [[Noord-Fries]] ([[:frr:|frr]]) |group10= 10&nbsp;000+ |list10 = [[Singalees]] ([[:si:|si]]){{·}} [[Pashto]] ([[:ps:|ps]]){{·}} Samogitaans ([[:bat-smg:|bat-smg]]){{·}} [[Osseties]] ([[:os:|os]]){{·}} [[Oriya]] ([[:or:|or]]){{·}} [[Sacha]]/[[Jakoeties]] ([[:sah:|sah]]){{·}} Min Dong ([[:cdo:|cdo]]){{·}} Skots-Gallies ([[:gd:|gd]]){{·}} Buginees ([[:bug:|bug]]){{·}} Mazandarani ([[:mzn:|mzn]]){{·}} [[Igbo]] ([[:ig:|ig]]){{·}} [[Jiddisj]] ([[:yi:|yi]]){{·}} [[Sindhi]] ([[:sd:|sd]]){{·}} [[Ilokano]] ([[:ilo:|ilo]]){{·}} [[Amharies]] ([[:am:|am]]){{·}} [[Napolitaans]] ([[:nap:|nap]]){{·}} Tumbuka ([[:tum:|tum]]){{·}} [[Limburgs]] ([[:li:|li]]){{·}} [[Faroëes]] ([[:fo:|fo]]){{·}} Gorontalo ([[:gor:|gor]]){{·}} [[Opper-Sorbies]] ([[:hsb:|hsb]]){{·}} Banyumasan ([[:map-bms:|map-bms]]){{·}} Sentraal-Bikol ([[:bcl:|bcl]]){{·}} Maithili ([[:mai:|mai]]){{·}} Shan ([[:shn:|shn]]){{·}} Emilian-Romagnolo ([[:eml:|eml]]){{·}} [[Atjehs|Acehnees]] ([[:ace:|ace]]){{·}} [[Tradisionele Chinees|Klassieke Chinees]] ([[:zh-classical:|zh-classical]]){{·}} [[Sanskrit]] ([[:sa:|sa]]){{·}} [[Assamees]] ([[:as:|as]]){{·}} [[Wallonies]] ([[:wa:|wa]]){{·}} [[Ligurië|Liguries]] ([[:lij:|lij]]){{·}} [[Zoeloe]] ([[:zu:|zu]]){{·}} [[Shona (taal)|Shona]] ([[:sn:|sn]]){{·}} Oos-Mari ([[:mhr:|mhr]]){{·}} Fiji Hindi ([[:hif:|hif]]){{·}} Wes-Mari ([[:mrj:|mrj]]){{·}} [[Manipuri]] ([[:mni:|mni]]) }} 2erw4v0nlr2ub8499nh44g001d92t94 0 53172 2964447 2232056 2026-09-02T07:38:11Z Aliwal2012 39067 2964447 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Bloubergstrand |nedersetting_tipe=Voorstad |beeld_stadsilhoeët=Bloubergstrand_wza.jpg |beeldgrootte=270px |beeldbyskrif=Sweefski is 'n gewilde tydverdryf op Bloubergstrand |duimdrukkerkaart=Wes-Kaap |duimdrukkeretiketposisie=bokant |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Suid-Afrika}} |onderafdelingtipe1=[[Provinsies van Suid-Afrika|Provinsie]] |onderafdelingtipe2=Metropolitaanse Munisipaliteit |onderafdelingnaam1=[[Wes-Kaap]] |onderafdelingnaam2=[[Stad Kaapstad Metropolitaanse Munisipaliteit|Stad Kaapstad]] |leiertitel=Raadslid |leiernaam=Magrieta Jansen van Vuuren |stigtingstitel= |stigtingsdatum= |oppervlak_totaal_km2=1.39 |hoogte_m=5 |koördinate = {{Koördinate|33|47|50|S|18|27|43|O|region:ZA_type:city_source:GNS-enwiki|display=inline,title }} |bevolking_soos_op=2011 |bevolking_totaal=2133<ref name="census2011">[https://census2011.adrianfrith.com/place/199013002 Subplek Bloubergstrand] ''Sensus 2011''</ref> |bevolkingsdigtheid_km2=1500 |tydsone=[[Suid-Afrikaanse Standaardtyd|SAST]] |utcafset=+2 |poskodetipe=[[Poskode]] |poskode=7436 (Busse)<br /> 7441 (Strate) |skakelkode=021 |voetnotas= |webwerf= }} '''Bloubergstrand''' is 'n [[voorstad]] in die noorde van [[Kaapstad]], in die [[Wes-Kaap]]<nowiki/>provinsie, [[Suid-Afrika]]. Bloubergstrand is geleë aan die [[Atlantiese Oseaan]]kus en kyk suid uit op [[Tafelberg]], vandaar die voorstad se naam. [[Robbeneiland]] is 6.9&nbsp;km wes van Bloubergstrand. Die skip [[Hermes (skip)|''Hermes'']] het op 12 Mei 1901 hier gestrand. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Kaapstadse voorstede}} [[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]] 2gd0h203p3m0x07qonqkl4gok7wcqau 0 54437 2964377 2889493 2026-09-01T19:00:14Z SpesBona 2720 Opruim 2964377 wikitext text/x-wiki :''Hierdie artikel handel oor die graafskap in Engeland. Vir die eiland in die Stille Oseaan, sien [[Norfolkeiland]].'' {| class="wikitable float-right" border=1 cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" width=300 !colspan=2 align=center bgcolor="#ff9999"|Norfolk |- |align="center"|[[Lêer:Flag of Norfolk.svg|120px]]<br />Vlag<br />[[Lêer:Arms of Norfolk.svg|120px]]<br />Wapen |align="center"|[[Lêer:Norfolk UK locator map 2010.svg|150px]]<br />Ligging in Engeland |- !width="45%" colspan=2 bgcolor="#ff9999"|Seremoniële graafskap Norfolk |- |Hoofstad|| [[Norwich]] |- |Oppervlakte||5&nbsp;371&nbsp;km² |- |Bevolking||898&nbsp;400 (2017) |- |Bevolkingsdigtheid||166 inw./km² |- !width="45%" colspan=2 bgcolor="#ff9999"|Administratiewe (nie-metropolitaanse) graafskap |- |Streek||Norfolk |- |Administratiewe setel|| Norwich |- |[[ISO 3166-2:GB|ISO 3166-2]]:||GB-NFK |- |Oppervlakte||5&nbsp;371&nbsp;km² |- |Bevolking||898&nbsp;400 (2017) |- |Bevolkingsdigtheid||166 inw./km² |- |Webtuiste||[https://www.norfolk.gov.uk/ www.norfolk.gov.uk] |- !colspan=2 bgcolor="#ff9999"|Distrikte en Unitêre owerhede |- |colspan=2|<center>[[Lêer:Norfolk numbered districts 1974-2028.svg|250px]]</center> # [[Norwich]] # Suid-Norfolk # [[Great Yarmouth]] # Broadland # Noord-Norfolk # King's Lynn and West Norfolk # Breckland |} '''Norfolk''' (uitgespreek /ˈnɔrfək/) is 'n [[graafskap]] in die ooste van [[Engeland]], in die [[Verenigde Koninkryk]]. Die graafskap grens aan [[Suffolk]] in die suide, [[Lincolnshire]] in die suidweste en [[Cambridgeshire]] in die weste. [[Norwich]], Norfolk se hoofstad (''county town'') en grootste stad, het 'n bevolking van sowat 215&nbsp;000.<ref>{{en}} [http://www.nomisweb.co.uk/articles/747.aspx 2011-sensus (VK)]</ref> Die graafskap sluit ook in die stede [[Great Yarmouth]] en [[King's Lynn]]. Norfolk het in 2017 'n geskatte bevolking van 898&nbsp;400 gehad en is daarmee die 26ste grootste graafskap in die land. == Sien ook == * [[Oos-Anglië]] * [[Universiteit van Oos-Anglië]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Norfolk, England|Norfolk}} * {{en}} {{Wikivoyage|Norfolk_(England)|Norfolk}} * {{en}} [http://www.norfolk.gov.uk/ Amptelike webwerf] * {{en}} [http://www.visitnorfolk.co.uk/ Norfolk-toerisme] {{Saadjie}} {{Graafskappe van Engeland}} {{Normdata}} [[Kategorie:Graafskappe in Engeland]] pudlbiuxtom8za6r5q7z3dd9bkgexiq 0 56396 2964284 2429659 2026-09-01T13:50:33Z Sobaka 328 skakel 2964284 wikitext text/x-wiki {{gaantaalna}} [[Lêer:SudwalaCaves1.jpg|duimnael|regs|240px|Een van die blomsteen-formasies in die Sudwalagrotte]] [[Lêer:SudwalaCaves2.jpg|duimnael|regs|240px|Die Sudwalagrotte is deur die Swazi's as 'n skuiling gebruik.]] [[Lêer:SudwalaCaves3.jpg|duimnael|regs|240px|Een van die grot se formasies.]] Die '''Sudwalagrotte''' is in die Mankelekele-heuwels in [[Mpumalanga]], ongeveer 35&nbsp;km van [[Nelspruit]], geleë. Die Sudwalagrotte, wat 240 miljoen jaar gelede ontstaan het en onder die oudstes ter wêreld gereken word, staan onder meer bekend vir sy blomsteen-formasies. Die Sudwalagrotte het 'n baie interessante geskiedenis. Die grotte het in prehistoriese tye as skuilplek gedien omdat daar 'n konstante toevoer van vars lug van 'n onbekende bron in die grot was. In die negentiende eeu is die Sudwalagrotte deur Somquba, die broer van die Swazi-kroonprins, as 'n vesting gebruik. In 'n magstryd vir die Swazitroon, is baie bloedige gevegte by die grot se ingang geveg. Die verhaal begin as volg: Nadat Koning Sobhuza I van Swaziland in 1836 gesterf het, kon sy erfgenaam Mswati II, nie die vakante troon bestyg nie, omdat hy 'n minderjarige was. Daarom het sy Neef, Opperhoof Usutfu sy plek gevul. Usutfu het homself egter gou bewys as 'n gebrekkige keuse as koning, omdat hy te swak was om 'n aanslag op die troon deur Mswati se broer Somquba, te verhoed. Somquba het aangedring op 'n [[Incwala]], of Fees van die Eerste Vrugte. Dit was hoogverraad, aangesien niemand behalwe die Swazi Koning self 'n Incwala kon hou nie. Na 'n skermutseling met Mswati se weermag naby die Mgwenyana River, 9&nbsp;km wes van [[Barberton]], het Somquba en sy volgelinge met sowat 500 van Mswati se beeste van die gebied af weggevlug. Hulle het later oor die Krokodilrivier gemarsjeer, tussen die Mankelexele berge, naby Elandshoek en Schagen. Dit was sowat 10&nbsp;km van die grotte af, wat nou bekend staan as die Sudwalagrotte. Hulle het hier ’n nedersetting gevestig en dit was M'selezie genoem. Somquba het beskerming gesoek en ontvang by die nuutgestigte Boere nedersetting van [[Lydenburg]]. Hy het 'n formele alliansie (1856 - 1857) met die Lydenburg Republiek gemaak. Daar was voortdurende konflik tussen Mswati en Somquba se volgelinge in die vorm van strooptogte en veediefstal. Die Boere het ingestem om Somquba te steun, in ruil vir arbeid en om die eerste waterkanaal by Lydenburg te grawe. Nog 'n voordeel vir die Boere was dat Somquba opgetree het as 'n buffer tussen hulle en Mswati. Gedurende die vroeë 1860's het Sonquba van die Grot te wete gekom, en ten tyde van konflik, het hy en sy volgelinge, met hulle beeste daar geskuil. Hulle het genoeg kos in die grot opgegaar en daar was oorgenoeg [[water]] vir hulle in die grot. Dit was 'n goeie skuiling en wegkruipplek vir die Somquba. Somquba het waarnemingposte by die hoofingang van die grot gehad om hulle betyds te waarsku teen gevaar. Die ingang na die grot was altyd skoon gehou van obstruksies sodat hulle vinnig in die grotte kon terugtrek. Die hoofingang van die grot was baie kleiner in Somquba se tyd as wat dit vandag is. Dit was so nou dat sy klein kudde van gesogde Ngunibeeste met hulle lang horings, skaars by die grot se ingang kon inkom en hulle moes een vir een met die hand in die grot ingelei word. Niemand weet presies hoeveel keer Somquba skuiling in die grotte geneem het nie, maar menigte bloedige gevegte is op die terrein gevoer. Op een tydstip, het die immer-aanhoudende Mswati-regimente 'n groot vuur by die ingang van die grotte gemaak, terwyl Somquba en sy krygers binne in was. Die poging om Somquba en sy manne te versmoor het egter gefaal as gevolg van die natuurlike vloei van lug binne in die grotte. Die boere van Lydenburg kommando, gelei deur Abel Erasmus, het Somquba te hulp gesnel. Die boere-kommando het die Mswati regimente verdryf en Somquba bevry. Tekens van die groot vuur is vandag nog sigbaar. Somquba en sy volgelinge het die grotte nog lank daarna as skuiling gebruik, totdat Somquba in 'n onverwagse aanval vermoor is. Na Somquba se dood het die ooblywende krygers onder die leierskap van Sudwala, Somquba se hoofindoena (raadslin/kaptein) vir 'n ruk lank aangebly. Hy was die hoofwag van die grotte se ingang en is ook die persoon na wie die grotte uiteindelik vernoem is. Sy naam word tot hierdie dag toe herdenk en daar word gesê dat sy gees steeds in die grotte talm. Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog|Tweede Boereoorlog]], in 1899–1902, is die grotte deur die Boere gebruik om ammunisie vir hul 94-pond [[Long Tom]]-kanonne te stoor. Daar was op 'n tyd ook geglo dat President [[Paul Kruger]] sy legendariese [[Kruger-miljoene]] daar weggesteek het. Die "Kruger Miljoene" is [[goud]] wat na bewering iewers verdwyn het tussen Waterval-Onder en [[Nelspruit]] gedurende Paul Kruger se tog van Pretoria na Lourenço Marques, nou [[Maputo]] in Mozambique. In 1914 is 'n maatskappy gestig om groot hoeveelhede [[ghwano]] uit te grawe. Dit is as bemesting aan boere verkoop. Dit is hoekom die grot se hoofingang vandag breër en wyer is as in die verlede. == Toerisme == Die Sudwalaskraal-plaas, wat die tuiste van die grotte is, is in 1965 deur Philippus Rudolf gekoop. Hy het die grotte as 'n toeriste-aantreklikheid geopen. == Konsertsaal == 'n Belangrike kamer in die Sudwalagrotte is die PR Owen Hall, dit is 70 meter in deursnee en 37 meter hoog, met 'n konstante temperatuur van 17°C. Hierdie kamer is op 'n aantal geleenthede as 'n konsertsaal gebruik, insluitend Julie 1970, toe die Duitse sanger Ivan Rebroff hier 'n konsert aangebied het. Konserte is gestaak weens vandalisme in die grotte in 2002, maar is in 2006 weer hervat. ''Chris Chameleon'' het in die grotte saam met die [[Drakensberg-seunskoor]] as deel van die InniBos Kunstefees in 2012 opgetree. Hulle het die gewyde lied ''Pie Jesu'' uitgevoer. == Eksterne skakels == * [http://www.sudwalacaves.com/history.html www.sudwalacaves.com/history.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305154949/http://www.sudwalacaves.com/history.html |date= 5 Maart 2016 }} * [http://www.dinosaurpark.co.za/ ''Dinosouruspark''] {{Koördinate|25|22|10.98|S|30|42|0.67|O|type:landmark_scale:2000|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Grotte van Suid-Afrika]] odqsd476ypljztc0bgbz6q9h1jvoynb 2 60124 2964423 2963984 2026-09-01T23:33:58Z JMK 649 +item 2964423 wikitext text/x-wiki Onderaan volg 'n aantal Afrikaanse spel- en taalriglyne wat dalk moeilike besluite vergemaklik of eenvormigheid kan meebring. Enige opmerkings word verwelkom – ek is reeds op verskillende punte tereggewys. Voorbeelde van hierdie foute duik algemeen op in Wikipedia en in my eie skrywes. Sommige inligting hier word blykbaar as verouderd beskou en wisselvorme word pleks daarvan aanvaar. Die dikwels onkundige en ongeërgde publiek<ref name="sil1">Afgetrede Majelsab. Nicholas Silverbottom rapporteer bv. die volgende in 'n brief aan Beeld:<br>&nbsp;&nbsp;Lief Editeur, ek neem op my woordboek om te addresseer jou in goed Afrikaans – beter dan die Engels-bespikkelde taal ek hoor in generaal. Ook sodat jy kry die mening en verstaan goed die rede vir my regverdige <u>verontwaardiging</u>. Ek woon op 'n gholf-boedel, omring van Afrikaans-praters, maar wanneer hulle praat <u>ek bedek my ore</u>. Hulle violeer Koningin se Engels deur dit by die skrof van die nek in te sleep by hulle Afrikaans. Hulle <u>onvermoë</u> (die gebruik van twee dotte op letters dryf my laf en op teen die wal!) <u>om te meester selfs die baar rudimente van beskaafde kommunikasie</u> is anderkant die bleek! Ek neem die sterkste eksepsie tot die diefstal van die Koningin se woords! Waarom kan die mense van die Afrikaans woordboek nie skep woorde vir "amazing", "awesome", "songs" en die soortgelykes nie; waarom stoep so laag om woords uit 'n ander taal te steel? Dit is eenvoudig nie krieket nie! Mag ek suggesteer dat Afrikaans-praters liewer altesaam oor skakel tot Engels? Dit behoort nie te moeilik te wees, want uit hulle praat is dit helder dat hulle reeds 'n groot woordskat van Engels het.<br>Kyk: {{cite news |last1=Silverbottom |first1=Nicholas, Maj. (Ret.) |title=Afrikaners wat so Mengels praat | agency=Beeld |page=20 |date=28 Julie 2022}}</ref> word hul sin gegee, en Van der Merwe se voorstelle van 1966 pas miskien by dié wat strenger korrek wil wees. Voorbehoud: Soos die verwysings aandui word verskillende bronne geraadpleeg wat soms teenstrydige advies gee, eerder as om enige kommissie as die wysheid in pag te aanvaar. Sover ek Wikipedia se standpunt verstaan is dit ook nie korrek om 'n eksterne owerheid oor ons aan te stel nie. Wat hierdie bladsy dan betref kan selfs skrywers aandui wat gangbare Afrikaans is aldan nie. ==Algemene foute== ===Spelling=== ====ë==== {{multiple image | align = right | direction = vertical | header = Meervoude | header_align = center | image1 = Orchid 3943.jpg | width1 = 200 | caption1 = '''Een''' orgidee, '''twee''' orgideë | image2 = Cycas circinalis 18zz.jpg | width2 = 200 | caption2 = '''Een''' sikadee (plant), '''twee''' sikadeë<br>'''Een''' sikade (besie), '''twee''' sikades | image3 = Schuppentier2-drawing.jpg | width3 = 200 | caption3 = '''Een''' ietermagô / ietermago / ietermagog, '''twee''' ietermagôs / ietermago's / ietermagogs / ietermagogge<ref name =awsr10/> of skubdiere, maar nié ietermagoë nie. | background color=;border:none; }} * '''Met ë:''' "Gereël" (d.i. bepaal, afgespreek), "reëlmatig" en "bejeën" is korrek. "Vanwee" en "teekom" moet wees "vanweë" en "teëkom", want met "wee" en "tee" het dit niks te make nie. Kyk ook: verwarbare woorde. * '''Sonder ë:''' "Gereëld" moet egter wees "gereeld" (d.i. dikwels, gedurig, periodiek. Kyk ook: "reling") en "kopieër" moet wees "kopieer", maar wel "kopieë" of "afskrifte" (en nié "kopië"). "Wel en wee" (teenoor "vanweë"), "finansieel", "kommersieel" en "definieer" is ook sonder deeltekens, maar wel "finansiële" en "kommersiële" (en nié "finansieële"). * Vgl. enkelvoud en meervoud: "prieel" vs. "priële", "dieet" vs. "diëte", "braktee" vs. "brakteë", "orgidee" vs. "orgideë" (en nié "orgidieë"). "Teorië" moet egter wees "teorieë", maar sommige ingeligte persone verkies wel om "bakterië" te skryf, eerder as "bakterieë", waar lg. die reël is.<ref>[http://tech.groups.yahoo.com/group/taalgesprek/message/17061 Taalgesprek: Bakterië/bakterieë]</ref> * "Vermoeë" moet wees "vermoë", en "droeë" moet wees "droë". ====ge+, be+==== * Die verledetyd van elke werkwoord wat met 'n "i" begin, kry 'n deelteken, bv. "geïmproviseer", "geïsoleer", ens. So ook "geëksamineer", "geëmplojeerde", "ongeëwenaard", "geëerd" en "geënt", maar wel "ge-eg" (getroud) en "ge-e-pos". "Geoktrooieer" ook sonder deelteken. "Toe-eien" het wel 'n koppelteken, maar "toegeëien", nie. * So ook "beïndruk", "beïnvloed" ensomeer, maar "geoes" het geen deelteken. ===="ei" vs "y"==== * "Lei" en "vermei" (wanneer ly of vermy bedoel word), "toewei", "inweiding" en "oorskrei" is <u>almal foutief</u>, maar "uitreiking" en "uitwei" is korrek. L.W. dat jy 'n eentonige lewe "lei", selfs wanneer dié 'n "lyding" is.<ref name=vdm/> "Karwei" is terloops 'n aksie, en "[[karwy]]" 'n plant en spesery.<ref>[https://www.facebook.com/groups/2550041835/posts/10160014455341836 Karwei vs. karwy], Viva taalwenk</ref> ====1 of 2 (mede)klinkers==== * Die Nederlandse "meerendeel" en "meerendeels" word in Afrikaans "merendeel" (s.nw.) en "merendeels" (bywoord). * "Rondstander", "voor-", "om-", "buite-", "teenstander" (d.i. mense) bevat slegs een "a", teenoor "lamp-" of "hoedestaander" (d.i. objekte) wat twee benodig.<ref name=taal5/> * "Heeltemal" bevat slegs een "a", teenoor "twee maal", "drie maal" en "partymaal" wat korrek is. * "Vanoggend", "vanmiddag", en daarom ook "vanaand" met telkens een "n", al klink dit nié na "van-aand" nie. * "Weeklag" en "weeklaag", soos ook "rouklag" en "rouklaag" is almal korrek binne die korrekte konteks, en afhangend van die betekenis. * "Kommersieel" en "kommentaar" het albei twee m'e, "onmiddellik" het twee l'e, maar "middele" en "onverbiddelik" elk net een. * "Emigrant" het een "m", maar "immigrant" twee. "Tarief" het soos die Engelse "tariff" en "sheriff" slegs een "r". * Vgl. adres, adressant (die afsender, nié ontvanger), interessant, akkommodasie, komitee, kommissie, galery, millennium, Japannese, Irakkese (of Irakse)<ref name=uvj1/> en Soedannees. ====Ander==== * "s'n" (besitlike vnw.) i.p.v. "sin" (s.nw.): "Die foto is Piet s'n."<ref>[https://maroelamedia.co.za/afrikaans/taalgebruik/taalgebruik-sn-sin-2/ Taalgebruik: s'n, sin], 12 September 2024, Maroela Media</ref> * "Platform" word met 'n "f" gespel, alhoewel die woord afstam van "plat-vorm". * "Dagvaarding", i.p.v. "dagvaardiging". * "Driedimensionale" is blykbaar te verkies bo "driedimensionele",<ref>Volgens 'n taalkundig-oplettende fisikaprofessor, maar nie volgens woordeboeke nie.</ref> maar "terrestriale" moet wees "terrestriële". * "Ver" en "versover"/"vir sover" het nie kappies nie, miskien na aanleiding van Nederlands. Woorde soos "vêr-linkse", moet dan eintlik "ver-linkse" wees, nieteenstaande die uitspraak van "ver", 'n langer klinker het as dié in "veg", en wel identies aan die "ê" van "militêr", monetêr, rudimentêr, ens. "Insoverre" (ook los geskryf: "in soverre"), en "verreikend" (vgl. "verrykend") het ook geen kappies nie. Daar is wel 'n boek genaamd "Ons kom van vêr" deur Carstens & le Cordeur (2017) — dit blykbaar omdat die kappie in die 21ste eeu wel as wisselvorm aanvaar word. * "Verreweg" en "op verre na (nog nie ...)" is terloops albei korrek, maar "by ver", "by verre", "by verreweg" en "ver te veel" word almal by Engels geleen.<ref name=vdm1/> ===Woordgebruik=== ====Afrikaans of nie==== [[lêer:US Navy 040920-N-3019M-006 Boatswain's Mate 1st Class Jesse Rodriguez cooks hamburgers, hot dogs and chicken for family members.jpg|duimnael|regs|160px|"Burgermeesters" aan die werk!<ref name=rg2/>]] * "Huidiglik" is nié Afrikaans nie, moet wees "tans", of "hede". Vgl. "alternatiewelik" (d.i. so nie, anders; of). * "Nogals" moet wees "nogal". Kyk ook "foutlyn", ens. * Daar is wel 'n "burgersentrum" (sentrum vir die burgers) in Afrikaans, maar geen "burgermeester" nie (wel in Duits: Bürgermeister, d.i. burger/s + meester). Die "burgemeester" (met verbindings-"e") is die meester van die burg.<ref name=rg2>‘Burgermeester’ - 5 taalfoute wat jy maak sonder dat jy weet, Riaan Grobler, 22 Oktober 2015 06:20</ref> * Nié "kosmopolitaans" (Eng: ''cosmopolitan'') nie, maar "kosmopolities" (kosmopoliet = wêreldburger). "Poliets" beteken terloops gevat/hoflik/slim/oulik, bv. "poliets met die mond".<ref>[https://maroelamedia.co.za/afrikaans/taaltoffie/woord-poliets/ Woord: poliets], 9 September 2024</ref> * Daar bestaan nié "Australianers" nie, maar wel "Australiërs".<ref name=rg3>Nóg 10 taalfoute wat Afrikaanssprekendes (onbewustelik) maak, Riaan Grobler, 08 Oktober 2015 08:46</ref> Wellig ook geen "Indianers" nie, maar tog "Abidjanners", "Dagestanners", "Dominikaners", "Japanners", "Hirosjimaers" en "Yunnanners". Jy kan wel praat van "Europeane" en "Afrikane", maar mense van Alaska is "Alaskiërs".<ref name =awsr10>Afrikaanse Woordelys en Spelreëls (10de Uitgawe, 2009): Lys van buitelandse geografiese name met afleidings, p. 522</ref> * "Venue" is blykbaar geldige Afrikaans vir 'n plek of lokaal, en ook nie 'n Anglisisme nie.<ref name =rg5>5 ‘anglisismes’ wat nie regtig anglisismes is nie, Riaan Grobler, 15 Oktober 2015 05:47</ref> "Wel-af" klink na "well off", maar is blykbaar ook nie 'n Anglisisme nie.<ref name=vdm1/> ====Woorde passend by onderwerp of situasie==== * "Aantal" is geskik vir 'n ongetelde, maar telbare hoeveelheid, bv. "'n Aantal diere het langs die pad geloop". "Getal" word gebruik wanneer getel word, selfs wanneer dit 'n raming is, bv. "Die getal sprekers/sprekertal is 150&nbsp;000." Die skuinsstreep/solidus koppel die voorafgaande en volgende woord/getal terloops sonder spasies.<ref>[https://maroelamedia.co.za/afrikaans/taaltoffie/woord-solidus/ Woord: solidus], Maroela Media, 16 September 2024</ref> * "Aanspreek" word gereserveer vir hoorders en nie situasies nie. 'n Probleem word dus nié "aangespreek" nie, maar kan o.m. opgelos word, of 'n saak kan beredder, ondersoek, aangeroer, aangepak of in oënskou geneem word, ens.<ref name=taal2/> * "Uitgesproke" word gereserveer vir uitsprake. 'n "Uitgesproke persoon" (eerder reguit/padlangse) of "uitgesproke kommunis" is dus sinnelose samestellings,<ref name=vdm1/> en moet wees: 'n openlike/openhartige/rondborstige kommunis. * M-studente skryf 'n "skripsie" of "verhandeling", en D-studente skryf 'n "proefskrif".<ref name=uvj1/> * 'n "Klant" bring vir jou "klandisie", d.w.s. hy of sy koop produkte. Maar die "kliënt" betaal vir 'n diens.<ref name=vdm1/> * "Onder andere" het betrekking op mense, instede van "onder meer" (twee woorde, soos "o.m." suggereer) wat dui op enige ander objekte * So reeds genoem kan mens kan 'n "voor-", "om-" of "buite<u>stander</u>" wees, maar dooie objekte sal 'n "lamp-" of "hoede<u>staander</u>" wees. Nietemin verwys al voorgenoemde na iets wat staan.<ref name=taal5>[http://www.savryskutskrywer.co.za/vgk_taalghoeroe_1.htm#.Wx2bC_ZuL7M Taalwenk 5, Louis van Rooyen, savryskutskrywer]</ref> * "Treinwaens" (insluitend "eetwaens") vervoer mense, maar "treintrokke"/"goederewaens" (hetsy oop of toe) is komponente van goederetreine.<ref name =rsg2-2-2020>[http://www.rsg.co.za/Program-Potgooi/48/Taaldinge Taaldinge], RSG, 2 Februarie 2020</ref> Die "platform" van 'n stasie is terloops 'n "perron", en vrag word "per spoor" vervoer, nié "per trein" nie.<ref name=az2>[https://maroelamedia.co.za/afrikaans/taalgebruik/taalgebruik-trein/ Taalgebruik: trein, Maroelamedia; Skryf Afrikaans A-Z, Pharos], 9 Januarie 2020</ref> * Geboue en dorpe kan "ontruim" word, maar mense word "verskuif".<ref name=uvj1>[https://www.uj.ac.za/faculties/humanities/Department-of-Afrikaans/Documents/Afrikaanse%20Taalgids_2018.pdf Afrikaanse Taalgids], Kantoor vir Meertalige Taaldienste, Universiteit van Johannesburg, deur Tisa Viviers (2018)</ref> * Jou belasting of skuld is "uitstaande", want dit moet nog betaal, ingebring, gehef of verreken word. 'n Mens is egter nie "uitstaande" nie (vgl. Eng: ''outstanding'', albei betekenisse), maar wel voortreflik, uitsonderlik, knap, ens. Jy kan wel uitstaan uit die verkeer of proses, of uitsteek bo ander as jy lank is.<ref name=vdm1/> Kyk ook: uitstaan/veel/verdra; 'n kans staan/hê * Die syfer "9" is nie opsigself 'n "nommer" nie, maar kan vir numerering (nié "numering"<ref name=v2022/>) gebruik word. Daar is terloops net 10 syfers: 0, 1, ..., 9. Getalle (vir hoeveelhede, somtotale) en nommers (vir identifikasie, rangorde) is samestellings van syfers.<ref name=alt1/> * "Vure" veroorsaak gewoonlik nie skade nie, maar "brande" wel.<ref name =rsg2-2-2020/> Albei word terloops geblus of doodgemaak, en nié "uitgesit" nie.<ref name=vdm1/> Jy kan wel "op hete kole (nié "naalde en spelde") sit", d.i. iets ongeduldig afwag.<ref name=vdm1/> * Mens "spandeer geld" (vgl. "spandabelrig"), maar "bestee tyd" (vgl. "tydsbesteding").<ref name=taalk>[https://www.facebook.com/Taalkommissie/posts/828293967227233 Taalkommissie en Viva (Virtuele Instituut vir Afrikaans) op facebook]</ref> Sekere woordeboeke verskil blykbaar hiervan, en "geld bestee" word ook aanbeveel. * 'n Projek of veldtog word nié "geloods" nie (nog minder "geloots"), maar eerder "begin", "aan die gang gesit", "van stapel gestuur", "aangevoor", "op tou gesit", "georganiseer", "onderneem", ensomeer. "Loods" (ww.) is die werk van die loods (s.nw), d.w.s. die persoon wat die boot of skip stuur. By vliegtuie is dit die "vlieënier" (nie die "loods" nie.)<ref>[https://maroelamedia.co.za/afrikaans/taaltoffie/woord-loods/ Woord: loods], Suné van Heerden, Maroela Media, 25 Nov 2013</ref> * Musiekstukke (sang, begeleiding) word "uitgevoer", maar toneelstukke (kostuums, dekor) word "opgevoer".<ref>[https://maroelamedia.co.za/afrikaans/taalgebruik/taalgebruik-opvoer-uitvoer/ Taalgebruik: opvoer, uitvoer], Christa Steyn-Bezuidenhout, 5 September 2024</ref> Tog behoort albei tot die uitvoerende kunste. * "Watersnood" is geen watertekort nie, want volgens sommige is hier geen verbinding-"s" is ter sprake nie,<ref>[https://www.instagram.com/viva_afrikaans/p/C-CTdNMvaVP/ Watersnood, Viva]</ref> maar wel 'n "snood", oftewel oormaat/oorvloed, soos by 'n oormaat honger: hongersnood. Afrikaanse, Nederlandse en Duitse woordeboeke gee "snood"/"schnöde" egter aan as "gemeen", "laag", "boos" ensomeer, wat nie eersgenoemde verklaring beaam nie. 'n "Snoodaard" sou dan 'n booswig wees, en "snode misdaad" 'n "heinous crime". * "Die man ''wat'' daar staan" is korrek, en nié "die man ''wie'' daar staan" nie. Wanneer besit egter betrokke is kan (en moet) jy sê: "die man ''wie'' (nié ''wat'') se hoed afgeval het."<ref name=alt2/> * Jy "staan nie 'n kans" om te wen nie, maar "het 'n goeie kans" om te wen. Kyk Anglisismes. En jy "wen" nie jou mededingers nie (nie 'n transitiewe werkwoord), maar jy "klop" hulle (wel transitief). Jy kan egter die kompetisie of wedstryd "wen".<ref name=rg3/> Kyk woordsoorte: ====Korrekte woordsoorte==== :''Kyk ook: [[Woordsoort]]'' * "Uitsluitend" en "eksklusief" is b.nwe (beskryf s.nwe, vgl. Eng. ''exclusive'') maar "uitsluitlik" is 'n bywoord (beskryf ww., vgl. ''exclusively''). Dit is m.a.w. verkeerd om te sê "Die klub is uitsluitlik.", dit is "uitsluitend" of "eksklusief". * "Marine-" kan aangewend word as marineomgewing, marinebioloog, ens., maar die los byvoeglike naamwoord is "mariene". Soortgelyk is "stereotipe" die selfstandige naamwoord en "stereotiepe" die byvoeglike.<ref name=uvj1/> Vgl. ook "bydrae" (snw) vs. "bydra" (werkwoord) en politieke vs. polities (bywoord) * Jy "groei" nie 'n baard, of mielies of enigiets anders nie, want "groei" is nie 'n oorganklike werkwoord soos Eng: ''grow'' nie. Jy "kweek 'n baard" of "verbou mielies", ens. Kyk ook "opgegroei". * Om dieselde rede "sink" jy nie 'n skip of enigiets anders nie, maar jy het dit "laat sink", of "tot sink gebring".<ref name=vdm1/> * Die koffie het lekker "gesmaak" en nie lekker "geproe" nie,<ref name=rg3/> want jy proe aan die koffie, en nie die koffie aan jou nie. * "Die handhaaf van" goeie Afrikaans moet "die handhawing van" goeie Afrikaans wees, want "handhaaf" is 'n werkwoord, en "handhawing" nié.<ref name=jrap/> "Opbloeiing", "nasporing", "opstelling", "doodloping" en "vervalling" kan egter vervang word <u>deur</u> "opbloei", "naspoor", "opstel", "doodloop", en "verval", almal selfstandige naamwoorde. Die -ing word net gebruik waar dit noodsaaklik is. * "Verseker" is 'n werkwoord, jy kan jou eiendom verseker, of jy kan iemand verseker van die waarde van 'n produk, ens. "Vir seker" beteken egter "beslis" of "gewis",<ref name = rg7>Die top-10 taalfoute wat Afrikaanssprekendes (onbewustelik) maak, Riaan Grobler, 30 September 2015 11:50</ref> soos in Engels: "''for sure''". ====Sinsbou==== [[Lêer:DAT & Compact Cassette (cropped).jpg|regs|duimnael|"Dat", 'n belangrike Afrikaanse woord]] :''Kyk ook: [[Voegwoord]]'' Voegwoorde van afhanklike bysinne word soms uitgelaat, of word <u>deur</u> die verkeerde voegwoord vervang. In informele spraak, of in aanhalings van informele spraak, kan jy sê: "Ek weet hy het dit gedoen," i.p.v. "Ek weet dat hy dit gedoen het." As jy egter iets meer formeel skryf, soos in 'n artikel, is dit seker minder gepas. Die uitlaat van "dat" in voorgenoemde word aan die invloed van Maleis toegeskryf,<ref>5.2 Dependent clauses, in [https://books.google.co.za/books?id=YTKpSJIJkRsC&pg=PT414#v=snippet&q Roots of Afrikaans: Selected Writings of Hans Den Besten], Hans den Besten, p. 414</ref> wat egter ook die Engelse patroon is, wat ek as eietydse oorsaak vermoed. Voegwoorde word gevolg deur inversie, 'n woordorde waar die werkwoord na die einde van die sin skuif, en waar eenvoud van styl ook nuttig is.<ref name=vdm1/> * Dit is dan verkeerd om te sê: "Hy glo hy sal slaag," en moet wees: "hy glo <u>dat</u> hy sal slaag". * Dit is korrek om te sê: "Ek wil weet wat jy dink <u>dat</u> dit is", en verkeerd sonder die "dat".<ref name=vdm1/> * Dit is ook verkeerd om te sê: "Dit wil voorkom dat ...".<ref name=vdm1/> Vervang dit met "dit wil voorkom <u>of</u> ..." Wat onvolledige konstruksies betref, vgl. ook "dit hang af of..." en "dit hang af in watter...". Dit moet wees: "dit hang daar<u>van</u> af of". Die "van" is noodsaaklik.<ref name=vdm1/> "Hierdie is nie 'n poskantoor nie" moet wees "Hierdie <u>gebou</u> [of paslike alternatief] is nie 'n poskantoor nie," óf "Dit is nie 'n poskantoor hierdie nie."<ref>'n Beeld van Afrikaanse woorde: Kort stukke oor die woordeskat uit die radiorubriek Weeklikse Woordeboek, deur Louis Eksteen (Pretoria: Academica, 1984) {{ISBN|9780868741956}}</ref> Kyk ook: werkwoord-komplement ====Vae stopwoorde==== [[Lêer:Ahmet ÖZER - Vali-2.jpg|regs|duimnael|Na 'n in diepte ondersoek het ons al die modaliteite in plek]] Suidpunt het my attent gemaak op "in plek" wat waar moontlik as afgesaagde, lui en vae stopterm gebruik word, bv. in die sin: "Sy voer aan dat hoewel die nuwe munisipale regulasies nog nie ''in plek'' is nie…" Dis natuurlik beter om duidelik te stel wat jy wil sê, bv.: “Sy voer aan dat hoewel die nuwe munisipale regulasies nog nie /van krag is nie/in werking getree het nie/uitgevaardig is nie/bekragtig is nie/deurgevoer is nie/ter tafel gelê is nie/…”<ref>[http://praag.co.za/?p=46666 Vergeetwoorde of zombiewoorde?], Suidpunt op Praag (1 Augustus 2019)</ref> Soortgelyk kan "in diepte" (Eng: ''in depth'') vervang word met "diepgaande", "grondig", "deeglik", "deurtastend", "deurdringend", of wat die beste mag pas.<ref name=v2022/> ''Modaliteit'', 'n gunsteling van waanwyse amptenare, is eweneens 'n woord op soek na 'n goeie definisie, en kan deur die meer spesifieke "proses", "metode", "prosedure", "stelsel" of "werkswyse" vervang word. ====Verwarbare woorde==== * "Gety" is die deining van die see, of strenggesproke 'n tydsbestek binne 'n langer periode. "Hooggety" is bv. een van die getytye, en "herfsgety" die tyd van een van die seisoene, en 'n (onbepaalde) "jaargety" is 'n deel van die jaar. Soos voorgaande kan 'n "feesgety" miskien so 'n onbepaalde tyd wees, een van die feestye, maar nie "kersgety" nie, want daar is kwalik meer kerstye as die enkele een waarna ons verwys. Gebruik dus "kerstyd".<ref name=vdm1/> * Tydig (d.i. betyds) en tydelik (d.i. nie permanent nie) is nié sinonieme nie.<ref name=vdm1/> * Ook is teenswoordig (d.i. nousedae, vgl. tans) en teenwoordig (vgl. aanwesig, kyk ook: bywoon) nié sinonieme nie. Ons praat van 'n "teenswoordige situasie/omstandigheid", en wel van "teenwoordige tyd" (Eng: ''present tense'') wat inderdaad die tyd van 'n werkwoord vir huidige gebeure aandui.<ref name =krit/> Nousedae is terloops nie 'n Anglisisme (Eng: ''nowadays'') nie, maar 'n Afrikaanse skepping soos hedendaags, vanmelewe/vergange se dae, ens.<ref name=vdm1/> * Ek bespeur persoonlik 'n onderskeid tussen "teenwoordig" en "aanwesig". "Aanwesig" dui vir my op 'n onafwendbare insluiting, kieue is bv. "aanwesig" by 'n vis, terwyl "teenwoordig" dui op 'n willekeurige opsie: "die baas was teenwoordig by die vergadering", hy het dit bygewoon. * Vgl. aanwending (d.i. toepassing/gebruik) met aanwensel (iets wat aangewen/aangeleer is).<ref name =krit>Verklarende Afrikaanse Woordeboek, Kritzinger et al.</ref> "Aanwen<u>d</u>sel" is terloops verkeerd, maar "voorwendsel" korrek.<ref name=vdm1/> * Vgl. potensiaal (s.nw., moontlikheid) met potensieel (b.nw. of bw., moontlik sodanig): iets bereik sy volle potensiaal, maar iemand is 'n potensiële vyand.<ref name=vdm1/> * Atlete hardloop die "tweede rondte (met begin en eindpunt) van die baan", maar 'n tennisspeler is in die "tweede ronde" uitgeskakel. Jou span het na die "tweede ronde" deurgedring, en jy kan 'n "tweede of derde ronde" drankies bestel.<ref name=rg3/> * "Besondere" beteken spesifiek, bepaald, ens., maar "besonderse" beteken uitermate, uitsonderlik, spesiaal, ens. * Jy hoef my ook nie te "onthou" om my werk te doen nie, maar jy kan my "herinner".<ref name=rg3/> * Die gevolge kan "verreikend" (sonder kappie) wees, d.w.s. 'n nadraai hê, en jou taalstudies mag "verrykend" wees. * "Tamteer" en "tempteer" is nie sinonieme soos sekere woordeboeke aandui nie. "Tamteer" beteken "pla" of "terg", terwyl "tempteer" met uitlokking te doen het, bv. deur iemand in die versoeking stel of te verlei.<ref name=vdm1/> * Insae (toegang tot inligting) en insig (verstaan inligting) is nié sinonieme nie.<ref name=vdm1/> * Die "onderhawige artikel" is die betrokke artikel, die een onder bespreking, waarop die fokus val, die lig op gewerp word. Dis nie te verwar met "onderhewige" of "onderworpe", wat 'n afhanklikheid, voorbehoud of vatbaarheid aandui nie.<ref name=vdm1/> * "Essens", bv. koffie-essens, is 'n aftreksel of ekstrak, maar "essensie" is die wese van die saak, dit wat essensieel (nie essensieël) is. * Iemand "fungeer" as regter, predikant of president, maar tydens die hoof se siekte "ageer" sy plaasvervanger – die "agerende" neem waar of tree in sy plek op. Wanneer jy egter 'n veldtog voer "agiteer" jy. Iemand kan wel as voorsitter "funksioneer", maar "funksioneer" is tipies meer tegnies. Sy verstand, of die masjiene "funksioneer" bv. nie meer goed nie.<ref name=vdm1/> * Die polisie ontvang 'n "klag" (meervoud: "klagte") wat "ingedien" of "aangemeld" is, maar nié "gelê" is nie, en die munisipaliteit ontvang 'n "klagte" (meervoud: "klagtes"). Jy sal iemand "aankla" of "maak 'n aanklag", maar "lê" dit ook nie. 'n Dokument word wel "voorgelê" vir goedkeuring, of jy "lê dit voor".<ref name=vdm1/> * Iets word "aangekondig" wanneer nuwe dinge (nuus) skriftelik of mondeling bekend gestel word — tipies weekliks, maandeliks, seisoenaal, ens. 'n "Afkondiging" word egter gedoen vir 'n noodtoestand of krygswet, d.w.s. regulasies of nuwe verordeninge wat ''ad hoc'' in werking gestel word, en letterlik of figuurlik van 'n verhewe plek, balkon, raadsaal of kansel af, d.w.s. afwaarts, gebesig word.<ref name =rsg5-1-2020>[http://www.rsg.co.za/Program-Potgooi/48/Taaldinge Taaldinge], RSG, 5 Januarie 2020</ref> * Jou observasie word verwoord met 'n "opmerking", maar jou ligte aanklag word verwoord met 'n "aanmerking".<ref name=arg4>[https://www.facebook.com/groups/2550041835/permalink/10157489384916836 Argaïese Afrikaanse uitdrukkings is cool!], Mariette Maartens, Louis Krüger, Facebook (2020)</ref> Die semanties onverwante "in aanmerking neem/kom" is egter sonder vg. negatiewe konnotasie. * Die pad loop "afdraand" of "afdraande", maar nie "afdra<u>e</u>nde" nie, want dan word iets gedra – afdraande gedra. * In alledaagse gebruik is "spoed" en "snelheid" tog verskillend,<ref name=vdm1/> alhoewel baie sprekers dit nie eerbiedig nie. Die eerste beteken "vinnige/goeie voortgang maak" (dus geen "stadige spoed"), en is 'n werkwoord of proses: ek "spoed met die grondpad langs", of ek "bespoedig die proses/saak", ek "ervaar voorspoed". Die tweede is 'n toestand wat aandui dat iets in vinnige/stadige beweging verkeer: die kar ry teen hoë/lae snelheid (nié spoed, vgl. Eng: ''at high speed''), en die objek val/wentel teen hoë/lae snelheid en/of versnelling. Vgl. "snelheidsperk", en tog "spoedlokval", seker omdat jy "gespoed" (terloops korrek) het. * In fisika-onderwerpe is bg. woorde verwant maar volkome onverwarbaar (vgl. Eng: ''speed'' vs. ''velocity'') – die eerste is naamlik 'n skalaar en die tweede 'n vektor. Spoed (op 'n tydstip) kan deur een getal (gegewe 'n spoed-eenheid soos km/h) beskryf word, maar snelheid (op 'n tydstip) benodig minstens twee, bv. die spoedgrootte en -rigting in samehang. Jy kry ook spoed- en snelheidfunksies – nuttige begrippe as spoed of snelheid verander. Hierdie verandering of "versnelling" word tipies of by implikasie as 'n vektor aangewend, maar is dubbelsinnig. * "Transforms" en "transformasies" is albei goeie Afrikaans in wiskunde, maar is onverwant en nie te verwar nie. "Fourier-"<ref name="eng2">{{cite book |last1=Engelbrecht |first1=J.C. |last2=Grobler |first2=J.J. |last3=Penning |first3=F.D. |last4=Strydom |first4=B.C. |last5=Swart |first5=J. |last6=Van der Walt |first6=T. |last7=Van Eldik |first7=P. |title=Analise 2: Meerveranderlike en Komplekse Funksies |date=1984 |publisher=Uitgewers Mathematicae |location=Pretoria |isbn=0-620-07064-1 |pages=427, 432, 435, 462 |edition=1ste}}</ref> en Laplace-transforms is nie dieselde as "transformasie/s" van basisse van vektorruimtes nie.<ref name="rund">{{cite book |last1=Rund |first1=H. |last2=Van der Merwe |first2=J.H. |last3=Van der Mark |first3=J. |last4=Grässer |first4=H.S.P. |last5=Viljoen |first5=G. |last6=Wille |first6=R.J. |title=Inleiding tot Algebra en Analise vir Voorgraadse Studente |date=1970 |publisher=McGraw-Hill |location=Johannesburg |isbn=0-07-091265-3 |pages=141 |edition = 1ste }}</ref> 'n "Fast Fourier Transform" is dus 'n "Vinnige Fourier-transform", sonder 'n tweede koppelteken of "-asie" – die byvoeglike naamwoord bly apart. * 'n Bibliofaag (meerv. bibliofagi, Gr. biblion: boek + phagein: om te eet) is eintlik maar 'n boekwurm, 'n gretige leser. 'n Bibliofiel is 'n boekevriend wat veral fraai, seldsame uitgawes versamel, en "bibliofiele uitgawes" is gevolglik vir diegene wat sulke fraai uitgawes waardeer. 'n Bibliomaan is 'n boekegek of hartstogtelike versamelaar van allerlei boeke, in die breë.<ref name=arg5>[https://www.facebook.com/groups/2550041835/permalink/10157476846371836 Argaïese Afrikaanse uitdrukkings is cool!], Martelize Faber, Barbara Zietsman, Christo Viljoen et al., Facebook (2020)</ref> Bibliograaf is 'n boekbeskrywer. * Blykbaar kan mens praat van 'n plastiese sak, of plastieksak. Soortgelyk is identies(uit Duits)/identiek(uit Frans), fanaties/fanatiek, lakonies/lakoniek(bondig) en numeries/numeriek almal sinonieme byvoeglike naamwoorde.<ref name =alt2>Alet Cloete, Taaldinge 18 Junie 2023</ref> Daar is egter uitsonderings want die betekenis kan effens verskil: eksentries (middelpuntafwykend)/eksentriek(eienaardig), fisies(fisika, tasbare)/fisiek(liggaamlik) en simpaties(senuwees)/simpatiek(meegevoel), krities(negatiewe kritiek)/kritiek(allerbelangrik). 'n Spesie is dus nie "krities bedreig" nie, maar wel "kritiek bedreig". * In die Suid-Afrikaanse konteks is 'n "lektor" en "dosent" nie sinonieme nie.<ref>[[:en:Academic ranks in South Africa|Akademiese range in Suid-Afrika]]</ref> 'n Dosent is enige leerkrag in hoër onderwys. 'n "Lektor" is egter een van die akademiese range soos senior lektor (soms vas geskryf), medeprofessor, ens. 'n "Lektor" is dus 'n dosent, maar lg. nie altyd 'n "lektor" nie. Met die uitsondering van "hoogleraar", d.i. professor, word "leraar" deesdae vir predikante voorbehou.<ref name=vdm/> Akademiese range is weer nie met (akademiese) administratiewe range soos dekaan, rektor en kansellier te verwar nie. Dié administrateurs is nie dosente nie. * Professore of soms senior lektore sal by tye deur 'n student genader word om met sy/haar meesters- of doktorsgraad leiding te gee. Spesifiek sal dié dosent 'n student se "leier" tydens sy/haar meestersgraad-"verhandeling" wees, of "promotor" by 'n doktorsgraad-"proefskrif". Die leier/promotor sal vooraf oordeel of kennis, samevattings/gevolgtrekkings of teorieë aangaande die gekose subjek nog ontbreek, 'n datastel beskikbaar is, en sal na afloop bepaal of alle tersaaklike bronne geraadpleeg is. Dié aktiwiteite val onder die hoof van "navorsing" ('n stryd met die onbekende), in teenstelling met "studies", d.i. opdoen van kennis oor reeds bekende onderwerpe. * Na aanleiding van 'n vraag van Oesjaar: Die woorde "produksie" en "vervaardiging" (vgl. ''manufacturing'') lyk inderdaad na sinonieme, maar eersgenoemde is minder kwalitatief. Dit behels nie noodwendig omskakeling van rustowwe in 'n saamgestelde eindproduk nie, en die lewering daarvan word makliker in een syfer uitgedruk: 'n goudmyn produseer 100 ons goud, 'n kragstasie 100 watt elektrisiteit, visserye 100 ton vis. 'n Fabriek vervaardig egter televisiestelle, waar die vervaardiging op etlike maniere gekwantifiseer en gekwalifiseer kan word. * "Guur" en "onguur" is wel sinonieme omdat die betekenis van guur (sagsinnig) tans vergete is. Albei beteken nou onaangenaam, kras, ens.<ref name =alt2/> * "Koste" en "onkoste" is eweneens sinonieme maar word effens verskillend gebruik: "Ek het groot onkoste gemaak." Een opsie kan "ten koste van" 'n ander afgespeel word, maar "teen alle koste" (Angl.) moet wees "tot elke prys".<ref name=vdm/> Albei eersgenoemdes is terloops meervoude, sonder enige simpleks. Pasop dus vir "koste<u>s</u>" en "onkoste<u>s</u>".<ref name=vdm/> Kyk: meervoudsvorme * "Ontgaan" en "ontval" het oorwegend verskillende betekenisse. 'n Woord het jou nie "ontval" (afgesterf, verloor) nie, maar "ontgaan" (ontglip, vergeet, iets versuim). * 'n "Reling" is 'n fisiese skerm wat verhoed dat jy êrens afry of afval. 'n "Reëling" is egter 'n geskrewe of konsepsuele protokol waarvolgens 'n proses of stap "in die reël..." (nié "as die reël..." (Angl.) nie) verloop. Vgl. ook 'n gereëlde vs. gereelde geleentheid. =====Verwarring met Engels===== :''Kyk ook: [[Valse vriende]]'' * Jy maak nie 'n "offer" nie, maar wel 'n "aanbod".<ref>[https://maroelamedia.co.za/afrikaans/taalgebruik/taalgebruik-aanbied-offer/ Taalgebruik: aanbied, offer], 3 Oktober 2024, Maroela Media</ref> En iemand is "dapper", d.w.s. "moedig", maar 'n "brawe" persoon is "deugsaam", "fatsoenlik" of "goed".<ref name=rg3/> * Biljoen is in Engels ''trillion'', en die Engelse ''billion'' is "miljard". Biljoenêrs is gevolglik baie skaars, behalwe in lande wat hoë inflasie gehad het. Die aarde is nie vyf biljoen jaar oud (soos een program-aanbieder te vertelle het) nie, want vyf biljoen jaar gelede het die heelal (sover ons verstaan) nog nie bestaan nie. * "Eventueel" beteken "moontlikerwys" of "gebeurlik", en is nie ekwivalent aan "eventually", wat "uiteindelik" beteken nie. Vgl. ook "eventualiteit" en "evenement". * 'n Joernaal is 'n dag- of logboek, en nie 'n vaktydskrif soos in Engels (''journal'') nie.<ref name=uvj1/> * Brutaal beteken parmantig of prontuit, vgl. Eng. ''brutal''. "Bombasties" beteken nie dat die persoon luid is of op jou skree nie, maar hy of sy is eerder opgepof, hoogdrawend of opgesmuk. Vgl. bombas en bombasyn. * "Kompensasie" word soms as 'n sinoniem vir "vergoeding" gebruik, maar eersg. is eintlik 'n aanvulling wat 'n balans of korrekte instelling meebring.<ref name=rr1/> * "Familie" is nie gelyk aan Eng. "''family''" nie, want lg. kan ook op 'n "gesin" dui.<ref name=rg2/> Byna soortgelyk is "datum" nie ekwivalent aan "''date''" nie, want "''date''" kan verwys na 1952, 'n jaartal in Afrikaans. 6 April 1652 is 'n datum in Afrikaans, en ook 'n "''date''" in Engels.<ref name=vdm1/> * Etlike "valse vriende" of verwarrings haal nie die woordeboek nie, kyk onder by "foutlyn" endiesmeer. ====Voorsetsels en ander==== * Gebruik van "'''in'''": Teks word vertaal "in" Afrikaans, nie "na" Afrikaans nie. Jy het "in die eksamen geslaag" is korrek, die "in" moet nie uitgelaat word nie. Hy vertel dit "op Afrikaans", of "in Afrikaans" is albei korrek. Nié "in hulle honderde" nie, maar wel "by die honderde".<ref name=vdm1/> Iets is nié "in die agtergrond" nie, maar wel "op die" agter- of voorgrond. Nié "in hakies" nie, maar "tussen hakies". Hy sal nié "in 'n maand" betaal nie, maar "binne 'n maand".<ref name=vdm1/> "In terme van" is nie goeie Afrikaans nie, en kan vervang word <u>deur</u> "betreffende", "wat die ... betref" of "insoverre".<ref name =jrap>[https://www.litnet.co.za/swak-afrikaans-op-rsg/ Swak Afrikaans op RSG], Jan Rap (2013-06-14)</ref> Lg. (los of vas) mag na 'n Anglisisme klink, maar word ook in Nederlands aangetref.<ref name=vdm1/> Vgl. versover. *Gebruik van "'''op'''": Daar is 'n kans "op reën", en nié "vir reën" nie. "Op vakansie" is blykbaar so korrek as "op toer", "op pensioen", "op diens", "op wag", "op patrollie", "op kommando", "op die begroting", "op my rekening", "op die lys", ens. 'n Heksejag op die "op"-woord, blykbaar as synde Anglisismes, sou "met vakansie", "aan diens" en "met besoek" aan die Afrikaanse taal besorg het. "In berekening" of "in begroting bring" is ook korrek, maar het ander betekenisse. Ook korrek is: "Op die voorgrond/agtergrond", "op die vergadering is besluit tot algehele staking".<ref name=vdm1/> "Op 'n tydstip" is korrek, maar "op 'n stadium" moet wees "in 'n stadium".<ref name=rr1/> *Gebruik van "'''met'''" (d.i. twee of meer dinge saam): Jy voorsien nie iemand "met" iets nie, maar "van" iets. Jy verkoop nie iets "met" wins of verlies nie, maar "teen" wins of verlies. Ek het baie min gekoop "vir" die geld, eerder as "met" die geld. Jy gaan wel "(saam) met iemand op toer". * Gebruik van "'''na'''": Jy laat jou boedel "na" aan erfgename, as 'n nalatenskap,<ref name=arg1>[https://www.facebook.com/groups/2550041835/permalink/10155497392991836/ Argaïese Afrikaanse uitdrukkings is cool!], Elsabé Pienaar, Facebook (2018)</ref> maar laat naasbestaandes "agter". "Ná alles" moet wees "per slot van rekening". Die woord "na" dui tipies 'n rigting of volgorde aan, teenoor "tot" wat 'n onderlinge verband aandui waar rigting/volgorde/proses irrelevant is.<ref name=vdm1/> Korrek: "ek kyk op na die berge", "ek ry van een plaas na die ander", "van die een na die ander oorgegaan" en "van die ooste na die weste". * Gebruik van "'''tot'''": Korrek is: "afgekort tot ...", "'n terugkeer tot beginsels", "van huis tot huis" of jy nou reis, bel of groet, "van plaas tot plaas", "dag tot dag", "van oos tot wes", "van kwaad tot erger", "hy was homself van kop tot tone", "tot 2000 sak mielies gewen" (verkeerd: "tot soveel as 2000..."). Ook korrek: "al tot 2000 gewen", "tot na 2000 sak mielies gewen" en "tot na vandag nie opgedaag nie".<ref name=vdm1/> * Gebruik van "'''dit'''": "langs dit" moet wees "langsaan" of "aanliggend", en oor die algemeen kan "met dit/wat", "na dit", "vir dit", "oor dit", "van dit", "van/vir wat" vervang word <u>deur</u> die <u>betreklike vnw.'e</u> "daarmee/waarmee", "daarna", "daarvoor", "daaroor", "daarvan" en "waarvan/waarvoor".<ref>Vgl. klankgreep by [https://maroelamedia.co.za/afrikaans/taaltoffie/taaltoffie-ag-vir-wat/ Taaltoffie: Ag, vir wat?], Karien Brits, 14 September 2023</ref> D.w.s., nié "maak jou ''reg'' vir dit" nie, maar "maak jou ''gereed'' daarvoor".<ref name=jrap/> "Oor dit wel sin maak" moet eerder wees "omdat dit sinvol/logies/gegrond is". * Gebruik van "'''as'''": "dit lui soos volg" en nié "dit lui as volg" nie,<ref name=vdm>Word om ewe aanvaar in ''Die Korrekte Woord'', deur H.J.J.M. van der Merwe, 1968</ref> en nié "tot soveel as R100 gewen" nie, maar "al tot R100 gewen". Nié "as dit nie vir hom was nie", maar "dis alleen aan hom te danke dat". Nié "wat as dit gebeur" nie, maar "gestel nou dit gebeur". "Sê-nou dit gebeur" is wel beter as eersg., maar ook 'n Anglisisme.<ref name=jrap/> Nié "as sulks" nie, maar "as sodanig". Dis wel korrek om te sê: "Sulks het ek nog nooit gesien nie".<ref name=vdm1/> Verdere Anglisismes hiernaas: ===Anglisismes en indringers=== [[Lêer:Britannia - geograph.org.uk - 977223.jpg|duimnael|regs|150px|Britannia en haar slawe]] :''Kyk ook: [[Anglisisme]]'' Anglisismes (terloops met hoofletter) klink na Afrikaans of lyk na Afrikaans (wolf in skaapsklere),<ref name=arg3/> en slaag daardeur om bestaande uitsprake, woorde en uitdrukkings te verdring, wat mettertyd verleer word.<ref name =rsg3-11-2019>[http://www.rsg.co.za/Program-Potgooi/48/Taaldinge Taaldinge], Sophia Kapp, RSG, 3 November 2019</ref> ====Uitspraak==== * Anglisismes manifesteer ook in uitspraak, bv. "mieuzeum" i.p.v. "museum",<ref name =rsg3-11-2019/> "halleloeja" i.p.v. halleluja, "rabber" i.p.v. rubber, "kouwid" (met dank RSG) i.p.v. covid of kovis, "bouma" (met dank SABC) i.p.v. boma en "tjoena-vangste" (met dank SABC) i.p.v. tunavangste, benewens uitsprake soos "mirsydies", "owdy" en "nissin" vir sekere motorfabrikate.<ref name =jrap/> Daar is tog woorde wat etlike aanvaarde uitsprake het, soos bv. "bulletin".<ref name=alt1>Alet Cloete, Taaldinge 13 Augustus 2023, RSG</ref> * Vgl. ook "kontrák" (korrek) met "kóntrak" (verkeerd), "dirék" vs. "dírek", en kilo ("kilo"/"kiloe" vs. "kilou"). * Kóntak is korrek, maar nie as 'n werkwoord nie. Jy kan wel kontak maak, of in aanraking kom. ====Aanvaarde/ingeburgerde Anglisismes==== Die volgende staan onder Engelse invloed, maar is vandag 100% Afrikaans:<ref name=arg3/> * Stasiemeester, magistraat, tenk, lorrie, orraait, boetson (hoendersiekte), sypaadjie, hardeware (kyk daar), geboortemerk, vonkprop, stadsaal, bokoste, trurat, Kaapstad, Oostelike Provinsie, Westelike Provinsie Daar is ook gewaande Anglisismes:<ref name=arg3/> * Arriveer, attensie, bombasties (kyk bo), distansie, delikaat, figureer, grasieus, kapituleer, konklusie, korpulent, opsie, onus, palaat,<ref name=2m/> prognose, projeksie, relevant, substituut, simultaan,<ref name=2m/> tirannie en venue het die skyn van Anglisismes, maar is dit nie. ====Sintaktiese en vaste uitdrukkings==== * "Meeste mense dink" (Eng: ''most people think'') moet wees "die meeste mense dink". * "Hierdie is ..." (Eng: ''This is ...'') moet wees "Dit is ...". * "Bloed is dikker as water" moet wees "bloed kruip waar dit nie kan loop nie." * Jy sit nie "op naalde en spelde" (Eng: ''pins and needles'') nie, maar "op hete kole", d.i. wag ongeduldig. * "Die vet is in die vuur" moet wees "die gort is gaar". * "Die emmer skop" moet wees "lepel in die dak steek".<ref name=arg3>[https://www.facebook.com/groups/2550041835/permalink/10157347362616836 Argaïese Afrikaanse uitdrukkings is cool!], Maureen van Helden, Rita van Rooyen en Sybrand Burger, Facebook (2020)</ref> * "Sy been trek" moet wees "met hom die gek skeer"<ref name=arg3/> * "Die bal aan die rol sit" moet wees "iets aan die gang kry"<ref name=arg3/> * "'n Blad uit haar boek neem" moet wees "haar voorbeeld volg"<ref name=arg3/> * "Hy noem 'n graaf 'n graaf" en "hy draai geen doekies om nie" is blykbaar albei taaleie.<ref name=arg3/> * Daar bestaan verder 'n magdom/legio Afrikaanse uitdrukkings wat uit Engels ontleen is, waarvan sommige wel, maar ander niks verdring nie.<ref>[http://uir.unisa.ac.za/bitstream/handle/10500/17987/thesis_de_wet_jp.pdf Afrikaans: 'n Ideologiese besinning in 'n multilinguistiese Suid-Afrikaanse bestel], J.P. de Wet, Unisa, 1997</ref> ====Voorsetsels==== * Gebruik van "'''op'''": Minder korrek as die reeds bg. aanwendings is: "op (''<u>in</u>'') die bestuur/komitee/staf/redaksie/raad" en miskien "personeel". En heel <u>verkeerd</u> is: Genoeg om op (''<u>van</u>'') te leef. Die geld/kos is op (''<u>gedaan</u>''). Baie werk op hande (''<u>het baie werk / hooi op die vurk</u>''). Geen eksemplare op hande (''<u>in voorraad / voorhande</u>''). Kontant op (''<u>by</u>'') aflewering. Julle tyd is op (''<u>verstreke</u>''). <u>''Die woorde <u>tussen hakies</u> (nié "in hakies") is die <u>korrektes</u>.''</u><ref name=vdm1/> Jy is wel op tyd / betyds, en nié "in tyd" (Angl.) nie.<ref>Van der Merwe & Ponelis 1982:197</ref> * Gebruik van "'''uit'''": "uit en uit" (Eng: ''out-and-out'') moet wees "deur en deur", of "oor en oor".<ref name=vdm1/> ====Werkwoorde en aksies==== * Hy het daar "opgegroei" is wel so aanvaarbaar as "grootgeword", alhoewel eersg. na 'n Anglisisme mag klink.<ref name=vdm1/> * Gebruik van "'''gaan'''": "Bed toe gaan" is korrek, maar "hulle sal sonder kos moet gaan" moet wees "... sonder kos moet bly". "Alles gaan verkeerd", moet wees "alles loop verkeerd". Iemand het nie "van sy kop af gegaan" nie, maar "... geraak". Hy "gaan in vir sitrus" moet wees "lê hom toe op sitrus".<ref name=vdm1/> * Vgl. ook "ingaan", jy kan op 'n "saak ingaan", maar nie "ingaan vir eksamen" nie. 'n Eksamen word terloops afgelê of gedoen en nie "geskryf" nie.<ref name=vdm1/> Die lig het nie "uitgegaan" (buitentoe) nie, maar het "doodgegaan", of is "uitgedoof".<ref name=vdm1/> Vgl. "uitgesit". Jy kan nie "teruggaan op jou woord nie", maar kan wel jou "woord/belofte breek/verbreek".<ref name=vdm1/> * Gebruik van "'''neem'''": "<u>tyd neem</u>" i.p.v. kos/besig wees, "<u>as eggenote neem</u>" i.p.v. neem tot eggenote, "<u>maaltyd neem</u>" i.p.v. gebruik/nuttig, "<u>suiker neem in koffie</u>" i.p.v. gebruik, "<u>kans geneem</u>" i.p.v. gewaag, "<u>iemand se part neem</u>" i.p.v. party kies/in bresse tree, "<u>moeite neem</u>" i.p.v. doen, "<u>stappe neem</u>" i.p.v. doen, en "<u>eed neem</u>" i.p.v. aflê/doen/sweer, <u>is almal Anglisismes</u>.<ref name=vdm1>{{cite book |last1=Van der Merwe |first1=H.J.J.M. |title=Die Korrekte Woord – Afrikaanse Taalkwessies |date=1977 |publisher=J.L. van Schaik Bpk |location=Pretoria |isbn=0-627-00141-6 |page=66 ("dat"), 138-139 ("inversie"), 201 ("on-Afrikaanse woordorde"), 302 ("vernoem"), ens. |edition=6de}}</ref> [[Lêer:Freedom of Panorama protest in South Africa 2023 01.jpg|duimnael|Hierdie mense <u>maak</u> 'n beroep <u>op</u> 'n owerheid <u>om</u> [[vryheid van panorama]].]] * Gebruik van "'''doen'''": Jy "doen dan moeite", "doen stappe" en "doen 'n eed", maar "bewys" 'n guns.<ref name=rg1/> Ook doen jy 'n bekentenis, stappe, 'n keuse, 'n aanbeveling, 'n mededeling en 'n skenking.<ref name=uvj1/> Iemand sal jou nie "indoen" nie, maar wel "inloop" of "te na kom". Die onsinnige "Ek doen." is ook nie ekwivalent aan Eng: "''I do.''" nie. * Gebruik van "'''maak'''": 'n Beroep word wel "gemaak", maar let op die [[voorsetsel]]s van die indirekte en direkte voorwerpe: jy maak 'n '''be'''roep <u>op</u> iemand (datief) <u>om</u> fondse (akkusatief), óf, maak 'n '''op'''roep <u>om</u> fondse.<ref name=vdm/> 'n "Beroep" vereis dus 'n mens as indirekte voorwerp, terwyl "oproep" geen indirekte voorwerp het nie. Vgl ook: aanspreek. * Gebruik van "'''deel'''": As sinonieme van deel (werkwoord) sien ek "splits", "splyt", "verdeel", en tog 'n paar ander. Onder die invloed van Engels egter, neem dit deesdae die plek in van "meedeel" (s.nw. "mededeling"), of van "aanbeveel", "aankondig", "adviseer", "oordra" en "aanbied". Die dominee wil iets "met ons deel", die aanlyn-verkoopsman wil "iets met ons deel" (eintlik wil hy nie), of aanbieders beskryf hulself as "ons wat deel".<ref>Een aanlyn-lekeprediker (Facebook, 2020) sê: "Ek wil graag met julle deel wat die Here op my hart gedeel het," en sodanige aanwending van "deel" is dan blykbaar aan die uitbrei.</ref> Hulle wil jou eintlik "iets meedeel", "van iets vertel", "van iets oortuig", of "iets aanbied". * 'n "Kamer deel" is 'n ingeburgerde Anglisisme, maar "ek sal met jou deel", menend "afreken", is verkeerd.<ref name=vdm1/> Dis korrek om te sê: "wat oorbly is jou deel (s.nw.)", of "dis jou beurt om die kaarte te deel", of "uit te deel", maar daardie deelbeurt is nie "jou deel" nie.<ref name=vdm1/> Iets of mense word nie in gelyke dele of in groepe "opgedeel" nie, maar wel "ingedeel" of "verdeel".<ref name=vdm1/> [[Lêer:Shark stranded on Red Cliffs-06+ (2515537742).jpg|duimnael|regs|SABC: "Die haaie het by die eiland uitgehang" — sien is glo.]] * Gebruik van "'''hang'''": In Afrikaans word tipies gesê: hy is gehang (Eng: ''he was hanged''), maar "opgehang" is beter.<ref name=vdm1/> In Engels is dit gebruiklik om te sê: "he was hanging out with" / "we were hanging around" / "hang on/in there", en dit lyk of dit ook in Afrikaans en Nederlands inslag vind, selfs in woordeboeke. Miskien is dit waar "rondhang", "uithangplek", "uithanggeleentheid", "ons gaan daar uithang" of selfs "ons hang by die braaivleis" ontspring het. 'n SABC-program ry dit holrug: "Die haaie het by die eiland uitgehang." Toegegee, die alternatief is soms nie byderhand nie, maar na gelang van konteks kan "oorwinter", "rondswem", "deurkruis", "bevaar", "vertoef/vertoewe", "gedraal", "aangebly", "bly aan daar/hou vas!", "gehou by", "tyd verwyl by", "tyd deurgebring by", "geboer in/by", "gebeusel", "getalm", "gesloer", "-slenter", "-drentel", "geleuter", "getreusel", "lanterfant" ensomeer, oorweeg word. Kyk ook: "hang af". * Gebruik van "'''breek'''": As sinonieme van "breek" sien ek etlike, wat meestal te doen het met "stukkend maak", bv. beskadig, fynmaal, omdolwe, rinneweer, ruïneer, saboteer, skend, verdelg, vermorsel, verniel, verpletter, verskeur, verwoes, ensovoorts. Dit wil egter voorkom of "breek" onder die invloed van Engels die plek inneem van "onderbreek". 'n "Onderbreking" is egter iets wat ophou en later op dieselde trant aangaan, d.w.s. 'n diskontinuïteit, intermissie, pouse, reses, ruskans, ruspoos, ruspouse, tussenpoos of verposing. So sal die programaanbiedster/er ons dan tot vervelens herinner: "ons is terug na die advertensiebreek," en dié word sommer op die SABC-skerm gespel as "advertensiebreuk". Om die gebroke kykers te spaar kan hulle oorweeg: "ons gaan voort na die reklameflitse". Daar is ook 'n sg. "sigaretbreek", waar sigarette nie gebreek word nie. Of mense "maak 'n breek", "ons breek hier". * 'n Droogte kan wel deur reën gebreek of onderbreek word. Jy breek wel 'n belofte / eed / jou woord / slegte gewoonte / 'n mens (geestelik/geldelik ens.) / met jou vriende.<ref name=vdm1/> * Jy het nie die wet "gebreek" nie, maar "oortree"/"geskend". Ook word die rekord nie "gebreek" nie, maar "verbeter". Die perd word nie "ingebreek" nie, maar "mak gemaak", "beteuel", of "gedresseer". Jy "breek nie weg" van 'n organisasie nie, maar "onttrek jou". Vergaderings word nie "opgebreek" nie, maar "verdaag", "ontwrig" of "uiteengejaag".<ref name=vdm1/> Vgl. kamp opbreek. * Gebruik van "'''kruis'''": In 2023 se [[Johan Badenhorst|Voetspore]]-reeks (kyk SABC-Afrikaans) word ons meegedeel dat hulle die "kontinent gekruis" het. Ook op wikipedia word paaie en riviere "gekruis". In Texas word Tuli's en Angusse wel gekruis (of gekruisteel), en op Afrikaans kan jy "kruis" wanneer 'n fisiese kruis of oorkruis beweging ter sprake is. Jy kan ook 'n gebied "deurkruis" met kruis en dwars bewegings, maar om 'n rivier, pad of kontinent te "kruis" of "oorkruis" is albei verkeerd. Vervang dit <u>deur</u> "oorsteek", "oorgaan" of "deurgaan".<ref name=vdm1/> * Jy sal nie in Afrikaans "kamp" of "uitkamp" nie, maar wel "'''kampeer'''", "kamp opslaan", en "kamp opbreek".<ref name=vdm1/> Met die "kampplek" (toutologie) en "kamptoerusting" (d.i. kamp se toerusting) word miskien bedoel "kampeerplek" en "kampeertoerusting". * Jy "'''open'''" wel 'n gebou/fabriek/winkel/skool/oë/vergadering/dansparty, maar 'n blik/deur/venster word "oopgemaak".<ref name=vdm1/> * Iets "het sin" (d.i. "sinvol"), of dit "het geen sin nie" (d.i. "sinneloos"/"onsinnig"), maar dit kan nie sin ''maak'' nie (Eng: ''it makes sense'').<ref name=taal7/> * Verblyf vir jou gesinsvakansie is nie "geboek" nie, maar "bespreek", so ook jou konsertkaartjies, ens.<ref name=rg2/> Jy het nie die dokter "gaan sien" nie, maar "besoek" of "gespreek". * "Hande skud" moet wees "handgee", "handdruk gee" of "groet". Mense loop terloops "hand aan hand", nie "hand in hand" nie.<ref name=vdm1/> Jy "vat" nie iemand se hand nie, want dis nie los van die liggaam nie. Jy "lag in jou vuis", nie "in jou mou" nie. Jy sal nie die dokument/werk/vorms "inhandig" (Eng: ''hand in'') nie, maar "afgee", "indien", "ingee" of "inlewer".<ref name=vdm1/> Dit kan ook "oorhandig" word, maar is dan nie sinoniem met "afgee" nie. * Hy/dit het goed "uitgedraai", moet wees "terreggekom", of daar het "iets goeds van hom terreggekom". Hy kan wel probeer om hom "uit te draai" uit 'n situasie/opdrag/werk. Die soektog sal "op niks uitdraai nie", moet wees: "op niks uitloop nie."<ref name=vdm1/> * Sy het nie haar motor "laat diens" of "gediens" nie, maar "versien" of "herstel". Jy sal nie van al die eet "gewig optel" nie, maar wel "aansit". Jy "vat" nie "jou tyd" nie, maar is "traag", "nie haastig nie" of "haas jou nie", ens. Die saal is nie "volgepak" of "gepak" nie, maar "stampvol".<ref name =rg1>Taalgeneraal: 10 Anglisismes wat jy onwetend gebruik, Riaan Grobler, 14 Januarie 2016 16:32</ref> * Jy kan iemand wel medisyne "ingee", maar jou motor het nie "ingegee" nie, dit "raak onklaar". Daar is wel 'n "ingewing van die oomblik".<ref name=vdm1/> * "Inlê" is nie sinoniem met "laatslaap" nie,<ref name=jrap/> maar jy kan vrugte "inlê". * Die kunstenaar het nie "lewendig opgetree" nie (of was hy nogal lewendig?), en dit is nie "lewendig uitgesaai" nie, maar sy optrede is "regstreeks/direk uitgesaai".<ref>[https://blogs.litnet.co.za/kobusvictor/2009/03/27/taalblapse/ Taalblapse], Kobus Victor, 27 Maart 2009</ref> Jy het nie "op die program ingeluister" nie, maar net "geluister".<ref name=vdm1/> * "Jy berus jou ..." of "ek berus my", ens., is verkeerd, maar "hy berus in ..." (nie wederkerig) is korrek.<ref name=vdm1/> * "Sien ook" is verkieslik "kyk ook", maar albei is aanvaarbaar.<ref name=vdm/> Jy het nie iets "opgekyk" nie, maar "nageslaan" of "opgesoek".<ref name=az1>[https://maroelamedia.co.za/afrikaans/taalgebruik/taalgebruik-kyk/ Taalgebruik: kyk, Maroelamedia; Skryf Afrikaans A-Z, Pharos]</ref> Iemand "kyk na hom/haarself" in 'n spieël, ander sien om na hulself, sorg vir hulself, is goedversorgd. Jy het nié "jou weg oopgesien" nie, maar "sien kans".<ref name=vdm1/> * Jy het nie "uit sigarette gehardloop nie", maar dit het "opgeraak". Ook "hardloop jy nie weg" van verantwoordelikhede nie, maar "ontduik dit", of "skram weg" daarvan. Jy "hardloop nie weg" met 'n idee nie, maar "sit op loop" daarmee, en jy "hardloop" nie 'n winkel of sg. besigheid (kyk: besigheid) nie. Jy hardloop ook nie "vir al wat jy werd is" nie, maar "so al wat jy kan".<ref name=vdm1/> "Vir al wat ek omgee" moet terloops wees "wat my betref...", en "vir al wat ek weet" moet wees "versover ek weet...".<ref name=vdm1/> * Jy kan wel sê: "Ek sal bydra", in antwoord op 'n voorstel. "Bydra" verg andersins 'n komplement, d.w.s. "daartoe bydra" of "bydra tot". Die werkwoord-komplement is hier noodsaaklik,<ref name=vdm1/> maar die werkwoord-komplement "uit" is verkeerd en oorbodig in die sin "ek probeer/toets dit <u>uit</u>". Kyk ook: "uitkamp". * Insgelyk is dit verkeerd en oorbodig om te sê: ek het "opgeëindig by", of hy/sy het "opgeëindig as", synde dit nou die "uiteindelike bestemming" of 'n "onverwagse verdrag van sake/plek/bestemming" sou wees. Jy eindig/beland maar net by/in 'n plek of situasie.<ref name=arg2>[https://www.facebook.com/groups/2550041835/permalink/10157348434176836 Argaïese Afrikaanse uitdrukkings is cool!], Martha Koelman Nèè Potgieter, Facebook (2020)</ref> Jy kan wel iets afend, afeindig of opeis. * Sekere werkwoorde vereis 'n spesifieke voorsetsel, gebruik bv. "vervang <u>deur</u>" i.p.v. "vervang met". Vgl. "die dorp is verower van/op die vyand", albei reg.<ref name=vdm1/> Kyk: werkwoord-komplement ====Selfstandige naamwoorde==== {{multiple image | align = right | direction = vertical | header = Generasie-Y & Z | header_align = center | image1 = NF-1-Tache cafe-au-lait.jpg | alt1 = | width1 = 200 | caption1 = 'n Moedervlek was eens nié 'n geboortemerk (Eng: ''birth mark'') nie, maar vandag wel... | image2 = Accident Salisbury 1856.jpg | alt2 = | width2 = 200 | caption2 = Dís nou 'n besigheid! | image3 = Statue of Janus 傑纳士像 - panoramio.jpg | alt3 = | width3 = 200 | caption3 = 'n Tweegesig- was eens nié 'n tweegatjakkals nie, maar deesdae wel... | background color=;border:none; }} * "Beton" is die korrekte woord vir "konkreet" in boukunde, en "titanium" moet wees "titaan". 'n "Perdeskoen" is 'n "hoefyster" of "perdeyster", "slakkepas" 'n "slakkegang", "swartbord" 'n "skryfbord", en "hardeware" is na ware "ysterware".<ref name=taal7/> Weliswaar rekenaarhardeware en -sagteware, oftewel -apparatuur en -programmatuur.<ref name=uvj1/> 'n "Teoris" (meervoud: teoriste) is eintlik 'n teoretikus (meervoud: teoretici of teoretikusse). Die klavierkonsert het nie "bewegings" nie, maar "dele". "Wingerde" is nie "wynlande" nie, maar daar is 'n Kaapse wynland (Eng. ''Cape winelands'', kyk meervoudsvorme).<ref name=2m/> In geologie is daar nie 'n "foutlyn" nie maar 'n "verskuiwing". "Kantlyn" is terloops die lyn en nie die -ruimte nie.<ref name=vdm1/> "Geboortemerk" was na regte 'n "moedervlek", ... eens op 'n tyd. * Soortgelyk is 'n "feering" (mikologie) 'n "heksekring", 'n "skaalinsek" 'n "dopluis",<ref>'n Sandvlooi (Eng: ''sandhopper'') is wel 'n [[skaaldier]], maar nié 'n insek of "skaalinsek" nie.</ref> en "moorlande" eintlik "veenlande". * Jy doen fluks "sake", en nié fluks of goeie "besigheid" nie. 'n Sg. "besigheid" is eintlik 'n "sake-onderneming", vgl. "sakeman", "sakevrou", "sakekern", "sakebrief" en "sakevertroueindeks". Jou "besigheidskaartjie" eintlik 'n "visitekaartjie".<ref name="rr1">{{cite web |last1="Genade" |first1=Ina |title=Roei uit die taalgoggas |url=http://www.rooirose.co.za/roei-uit-die-taalgoggas/ |website=rooirose.co.za |publisher=Rooirose |date = 2015-03-06 |accessdate=17 May 2020}}</ref> Iemand moet hom/haar nie met jou "sake" (i.p.v. besigheid) inlaat/bemoei (i.p.v. inmeng) nie. "Inmeng" is ook korrek: in (nie "met") jou sake inmeng.<ref name=vdm1/> * Iemand is nie 'n "tweegesig" nie, maar jy kan wel 'n "tweegesigbeeld" kry, d.w.s. met twee gesigte. 'n Sg. "tweegesigpersoon" is miskien 'n "tweegatjakkals".<ref name=vdm1/> * "Term" of "terme" is glibberige kalante wat hul maklik tuismaak in Afrikaans. 'n Diens het egter nie "terme en voorwaardes" nie, maar "bepalings en voorwaardes".<ref name=rg2/> So ook die "voorwaardes van die vredesluiting" eerder as die "terme" daarvan, en ons "koop op paaiemente" of "vra die verkoper na sy/haar voorwaardes" (d.i. ''terms of purchase'' en ''buying on terms'').<ref name=vdm1/> "In terme van jou opvatting" moet wees "volgens/na jou opvatting", en "in terme van hierdie regulasie" moet wees "volgens/ingevolge/kragtens hierdie regulasie".<ref name=vdm1/> "In terme van" moet wees "betreffende", "wat die ... betref" of "insoverre".<ref name =jrap/> "Met die term verstaan ons" moet wees "hiermee verstaan ons", of "onder die term verstaan ons".<ref name=vdm1/> * Die woorde wat in vaktaal gebruik word is wel "terme", en ons praat dan van "terminologie", d.w.s. die navorsing van, en skepping van terme. "Terminografie" is die praktyk van termwerk, insluitend standaardisasie en die saamstel van termlyste en woordeboeke.<ref name =rsg22-12-2019>[http://www.rsg.co.za/Program-Potgooi/48/Taaldinge Taaldinge], RSG, 22 Desember 2019</ref> * Wanneer jou motor onklaar raak (nie "ingee" nie) en jy dit wil versien (nie "laat diens" of "gediens" nie), soek jy nié na "parte" nie, maar wel na "onderdele".<ref name=rg1/> Daar is wel 'n "smeerdiens".<ref name=vdm1/> Blykbaar koop ons by die vulstasie "ongelode petrol" eerder as "loodvrye petrol", want petrol sonder die toevoeging bevat reeds lood. 'n 4x4-voertuig is eintlik 'n viertrekvoertuig, d.w.s. met oordraratkas na 2de ewenaar, terwyl 'n voertuig met alwielaandrywing daarsonder (nié "sonder dit") klaarkom.<ref name=2m>[https://iono.fm/e/1033530 Taaldinge 2 Mei 2021], RSG</ref> ====Foutiewe (en korrekte) meervoudsvorme==== [[lêer:Afrikaanse meervoudsvorme.png|duimnael|regs|180px|Sg. "bylaag" en "toelaag" skep 'n probleem, want wat sou die meervoude wees?<ref name=vdm1/> ]] * "Statistieke" (Eng: ''statistics'') moet wees "statistiek" as dit gaan oor die metode / vakgebied / wetenskap van massaverskynsels. Verskillende soorte of dokumente hiervan kan wel "statistieke" genoem word, bv. "Statistieke SA". "Skoolgrond", "dorpsgrond", "hoofkwartier", "nasionale argief", "Natalse middelland", "Uniegebou", "wynland" van die Kaap, "Victoriawaterval", "Howickwaterval", "Kirstenbosch botaniese tuin", ens., ontvang in Afrikaans geen meervoud<ref name =rsg19-1-2020>[http://www.rsg.co.za/Program-Potgooi/48/Taaldinge Taaldinge], RSG, 19 Januarie 2020</ref> soos in Engels nie. Die opname is aldus uit die "argief" (en nie "argiewe") opgediep, al bestaan die argief uit meer as een lêer, kabinet of vertrekke. Vgl. "kampioenskap" met "kampioenskappe", wat uit 'n wedstrydreeks of -reekse bestaan. * Jy dra ('n) "bril" en nie "brille" (Eng: ''glasses'') nie, en "toestande" kan ook maar "toestand" wees,<ref name=vdm1/> al word dit deur verskillende faktore bepaal. Ook sê jy nie jou "gebede" op wanneer dit een gebed is nie. Vgl. die "massas", ons "invoere" en "uitvoere", ons "oortuigings" en die "werksplase".<ref name=vdm1/> Vitamiene C moet wees vitamien C (kyk onder). "Die tweelinge" verwys na minstens 4 wesens, maar in Engels kan ''twins'' 2 wees, en ''twin'' een wese. * Jy sit jou "studie" voort, al bestaan dit uit verskeie modules, vakke, ens.<ref name=uvj1/> "Studies" verwys na uiteenlopende studierigtings of -projekte wat nie in direkte verband staan nie. "Eksamen" ontvang slegs die meervoud "eksamens" as dit oor jare strek, want een eksamen sluit verskillende vraestelle in. Soos elders genoem slaag of druip jy nie 'n eksamen nie, maar kan wel "in die (nié jou) eksamen druip/slaag",<ref name=vdm1/> want die eksamen is hier nie die direkte voorwerp, of akkusatief nie. * Party woordeboeke gee "keus", meervoud "keuse", ander weer "keuse" en "keuses", of albei. In ieder geval <u>doen</u> jy jou keuses (of keuse, of keus) en maak hulle nie. Molekuul/molekule/molekules is ewe dubbelsinnig.<ref name=vdm1/> Let op die <u>wisselvorme</u>: vitamien (mv. vitamiene) vs. vitamine (mv. vitamines), proteïen (mv. proteïene) vs. proteïne (mv. proteïnes), én aspirien vs. aspirine (albei enkelvoud).<ref name=uvj1/> Rakende klag/klagte/klagtes, kyk bo. * "Slagpale" is wel korrek, en die meervoud bly maar "slagpale". Ook is "tussenpose" (nié "tussenposes") die korrekte meervoud, want die enkelvoud is "tussenpoos".<ref name=vdm1/> Vgl. "pouse", meervoud "pouses". * Die Klein- en Groot-Swartberge in samehang lewer die Swartberge, al drie in die meervoud. 28+ ander berge in Suider-Afrika staan bloot as Swartberg (enkelvoud) bekend. Soortgelyk is Suurberge (meervoud) slegs die bekendste van etlike Suurberg-berge in Suid-Afrika. Vgl. Drakensberge. ====Ander indringers==== * "'''Tyd'''" word dikwels verkeerd aangewend. "Vir 'n lang tyd" (bloot: "lank") en "oor tyd" is [[Anglisisme]]s, maar jy kan wel "oortyd werk". "By hierdie tyd" moet wees: "teen hierdie tyd." Die dirigent moet nie "tyd hou" nie, maar "maat hou". "Vat jou tyd" moet wees "gebruik jou tyd", ens. "Wat is die tyd?" moet wees: "hoe laat is dit?" "In 'n paar uur se tyd" moet wees: "oor/binne 'n paar uur". 'n Wedstryd se "halftyd" is na ware die "rustyd". "Ek het nie tyd vir hom nie" moet wees: "ek duld hom nie(?)", "ek het geen geduld met hom nie", "kan hom nie uitstaan/veel/verdra nie."<ref name=vdm1/> * "Al die tyd" is korrek, maar tipies dui "al" op iets wat ''getel'' kan word. "Al die pad gestap", of selfs "al die veld is vrolik", <u>is dan Anglisismes</u>, en die korrekte sinne sou wees "die hele pad gestap", of "die ganse/hele veld ...". "Al twee van hulle" <u>is 'n Anglisisme</u>, en moet wees "(hulle) al twee" of "(hulle) albei". "Twee van hulle", d.w.s. twee uit 'n groter getal of groep, is korrek.<ref name=vdm1/> *"Van tyd tot tyd" is blykbaar nié 'n Anglisisme nie, en word ook in Nederlands en Duits opgemerk. "Met die loop van (die) tyd" is blykbaar ook korrek,<ref name=vdm1/> maar kan miskien vervang word <u>deur</u>: "met verloop van tyd", "mettertyd" (of "met tyd"), "op die langeduur", "gaandeweg" of "algaande", ens. "'n Geruime tyd" is ook nié 'n Anglisisme nie.<ref name=vdm1/> Kyk ook: tydig, -gety. * "in gemeen" (Eng: ''in common'') moet wees "met mekaar gemeen", of "niks gemeens met mekaar". * "Skool bygewoon" (dankie Google-vertaler) moet wees "op skool gewees by..." of "skool gegaan by...". Ook "studeer aan Harvard-universiteit", nie "bygewoon". * "Sover terug as 1916", moet wees "reeds in 1916", maar "10 jaar/maand/rukkie terug/gelede" is korrek. * "Soveel so" is 'n Anglisisme. Dit moet vervang word <u>deur</u> "sodanig dat", "tot so 'n mate", "dermate", "derwyse", ens. * "Kleurvol" (Eng: ''colourful'') moet wees "kleurryk", en "soomloos" (Eng: ''seamless'') moet wees "naatloos". * Jy is nie "oop" vir oortuiging nie, maar "vatbaar vir...".<ref name=rg1/> Iemand is ook nie "beïndrukbaar" nie, maar "ontvanklik" of "vatbaar vir" idees, ens.<ref name=taal7>[http://www.savryskutskrywer.co.za/vgk_taal.htm#.Wx2XmfZuL7N Taalwenk 7, Louis van Rooyen, savryskutskrywer]</ref> * Klakkeloos: jy het niks "uitgemis" nie, maar "misgeloop", en die maatskappy het nie sy dividend "'n mis gegee" nie, maar oorgeslaan of teruggehou. Jy kan wel die bus mis of misloop, maar het dit liefs verpas.<ref name=vdm1/> Jy het ook nié die saak "opgebring" nie, maar "opgehaal", en het liefs nie jou kinders "self opgebring" nie. * "Geboorte gee" moet wees "lewe skenk aan".<ref name=vdm1/> ====SABC-Afrikaans==== Dié is nogal 'n bron van vreugde, want jy leer hoe om dinge nié te sê nie, of minstens sit dit jou aan die dink. 'n Paar voorbeelde: * "Die roofdier wil nie sy posisie weggee nie." Of wil hy dit miskien nie verklap of verraai nie? * "Die mense/honde het die spoor opgetel." Of het hulle begin spoorsny, of ruik of gewaar hulle dit? * "Hulle het wat dit vat om bo uit te kom." Of het hulle wat dit verg? * "...die eintlike regte lewe (Eng: ''real life'') nagmerrie." Hulle bedoel maar: die werklike nagmerrie. * "...die seekoeie se rolpoeding voorkoms (Eng: ''roly-poly looks'')." Miskien moet hulle sê: potjierol voorkoms? * "...aggressie op 'n vlak van sy eie." Miskien: ongeëwenaarde aggressie? Die Pretoria-dialek insgelyk: * "Hulle is spiteful want hulle wil bribes hardloop." Miskien: Hulle is astrant / steeks / stuurs / hardkoppig / moedswillig / opsetlik want hulle soek omkoopgeld / afkoopgeld / smeergeld / wil konkel / wil my afrokkel. * "Hierdie boek bevat pryslose inligting." My woordeboek is seker verouderd. ====Germanismes==== * Die woord "vele" is blykbaar 'n ander indringer, en die korrekte woord sou wees "heelwat", "baie", "verskillende", "etlike", "allerlei", "talle", of wat die situasie mag vereis. Ook is "albei" 'n beter keuse as "beide", maar "die beide gevangenes" of "die beide Amerikas" is blykbaar gangbaar. * "Meerdere mense" moet wees "verskeie mense", maar jy kan praat van "meerdere aspekte".<ref name=vdm/> "Eenduidig" moet eerder wees "ondubbelsinnig,"<ref name =rsg3-11-2019/> maar eersgenoemde is gewild en miskien nodig in wiskunde-vaktaal. Mens kry byvoorbeeld "eenduidige funksies", ens. * Aanvaarde germanismes is "eerstens", "tweedens", "hoogstens", ens.<ref name=vdm1/> ===Pleonasmes=== :''Kyk ook: [[Pleonasme]]'' * 'n "Onverwagte verrassing" is steeds net 'n verrassing, en 'n "eindresultaat" is die resultaat, slotsom, afloop, nasleep, konklusie, uitkoms, uitwerking of 'n voortvloeisel.<ref>[https://jouwerk.solidariteit.co.za/taalflaters-en-taboes-in-die-werkplek-2/ Taalflaters en -taboes in die werkplek], Cilleste vd Walt & Inge Strydom, 6 Augustus 2014</ref> "Ek persoonlik" "stap liefs te voet," en vir dié wat "vooruit beplan" het, is dit "bowendien ook" oorbodig om al die "ware feite" "weer te herhaal".<ref>[https://www.litnet.co.za/red-ons-taal/ Red ons taal], Jean Oosthuizen, 2015-06-03</ref> * Die foutiewe uitdrukking van die [[trappe van vergelyking|oortreffende trap]], "mees algemeenste", moet wees "mees algemene" of bloot "algemeenste". "Meer deftiger" moet wees "meer deftig" of bloot "deftiger". "Meer dikwels" moet wees "meermale", en "minder dikwels", "mindermale".<ref name=vdm1/> * Wat [[toutologie|toutologië]] betref sê hulle ons moet sê "Gondwana" en nié "Gondwanaland" nie, want Gondwana sou reeds "land van die Gonde" beteken. "Gondwanaland" ontspring egter reeds by die Oostenrykse geologie-professor Eduard Seuss, en aangesien "wana" eintlik bos beteken, is ek onseker oor die saak.<ref>[https://www.thestudy.net.au/projects/gondwana-name.html Gondwana: How it got its name], Notes by Craig Robertson (Maart 2008)</ref> * Ingeburgerde toutologië is tortelduif, windhond, lintwurm, walvis, winkelhaak en verskillende soorte ('n pleonasme).<ref name=vdm1/> Kyk: samestellings. ===Los en vas=== Los en vas skryf (nié "los- en vasskryf") is 'n taal[[:en:tameletjie|tameletjie]] wat met 'n kennis van woordsoorte bygelê word:<ref>[https://iono.fm/e/1073963 Taaldinge 18 Julie 2021], Sophia Kapp, Viva</ref> * Byvoeglike naamwoorde kan ''attributief'' of ''predikatief'' aangewend word, en staan dus altyd los: "privaat sak" (''a.''), en "die sak is privaat" (''p.'') Vgl. "privaat skool", "privaat belange". Die mens is wit, ensomeer, dus 'n wit, swart of bruin mens. 'n "Reuseaandeel" want die "die aandeel is reus"?? "Reuse-" is dus nie 'n b.nw. nie maar 'n s.nw. met verbindings-e, en word net soos "leeueaandeel" vas geskryf. Vgl. "reuse- politieke vergadering". * Woorde soos "baie", "effe", "ewe" en "heel" word gewoonlik deur 'n bywoord of b.nw. gevolg, en help ook om lg. te onderskei. Vgl. bv. "skaars<u>s</u>te" teenoor "skaarste". Droë seisoen en nat seisoen, maar wel reënseisoen. Lengte en breedte is nie b.nwe nie, en ons skryf dus lengte- en breedtegraad. * Betekenisverdigting lewer egter samestellings soos [[sagtevrugte]], [[Bloutrein]], bruinsuiker, bruinbrood, growwebrood,<ref name=adinda/> langbroek en donkerkamer,<ref>[https://www.beterafrikaans.co.za/website/mob.php?pag=128 Beter Afrikaans: Betekenisverdigting]</ref> benewens veral siektename soos bloutong en spesiename soos wildehond, bloubok, blouduiker, bloublasie, bloukappie,<ref name=adinda/> rooibok, mooimeisie, geelperske en geelwortel wat almal net soos "skoolboek" vas geskryf word. "Die boom het 'n geel wortel," bevat egter geen samestelling nie, en die woorde word dan los geskryf.<ref>[https://beterafrikaans.co.za/website/index.php?pag=127 Beter Afrikaans: Samestellings]</ref> * Samestellings in byvoeglike naamwoorde en bywoorde word ook vas geskryf, bv. [[helderrooi]], [[grysgroen]] of saggeaard, benewens "goeie-" in groetvorme soos goeiemôre, goeiemiddag, goeienaand, goeienag en goeiedag.<ref name=v2022>Viva, 2022</ref> * [[Groot-Winterhoekberge|Groot-]] en [[Klein-Winterhoekberge]] is geografiese name wat volgens die AWS met koppeltekens geskryf word. * Woorde wat tydsduur of mate aandui, gevolg deur ’n byvoeglike naamwoord, word los geskryf. Voorbeelde is "16 maande lange/oue", "vier weke lange" en "drie uur lange".<ref>[https://beterafrikaans.co.za/website/index.php Beter Afrikaans]</ref> "Aldrie" moet wees "al drie". * Vgl. wel "agt uur" (tydsduur) met "agtuur" (tydstip, vas). Vg. is vergelykbaar met derdejaar(student), of derdegraad(tamaties). Die tamaties is wel "derde graad", en die student in sy/haar "derde jaar".<ref name=adinda>[https://juffer.files.wordpress.com/2015/08/s-p-e-l-l-i-n-g.pdf Kan jy die volgende woorde reg spel?], Adinda Vermaak, Kurrikulumadviseur: Afrikaans, Distrik Metro-Noord, WKOD, Januarie 2009</ref> Kyk: samestellende afleidings. * "Op pad" is twee woorde, bv: "Hulle is op pad huis toe". "Oppad" en "huistoe" is dan verkeerd. * "Al weer", "nog steeds", "weer eens", "bekend staan", "op sigself" (nié "in sigself"),<ref name=taalk/> "so iets" en "onder lede" is ook telkens twee woorde. * Lg. het blykbaar nou die wisselvorm "weereens". "Ek/my self" en "ek/myself" is ook albei korrek. * "Temeer", "destemeer", "alte-/alhoemeer", "-minder", "-verder", "-sterker", "-swakker", "-stadiger", "-vinniger" kan blykbaar vas geskryf word, alhoewel die AWS neig om dit los te skryf.<ref name=vdm1/> * "Agslaan" en "voetslaan" is telkens een woord, maar "munt slaan" twee. * "Tegemoetgaan" en "tegemoetgegaan" is telkens een woord, maar "ten gronde gaan", "te water laat".<ref name=arg1/> * Soortgelyk sal jy sal iets "ter syde stel" of "ter tafel lê" en dié word los geskryf, maar "tersydestelling" en "tertafellegging" is sg. <u>samestellende afleidings</u> wat vas geskryf word.<ref name=aws2>Afrikaanse Woordelys en Spelreëls (10de Uitgawe, 2009): Woordgroepe, p. 128-130</ref> Vgl. Ou Testament vs. Ou-Testamenties, Derde Wêreld vs. Derdewêrelds, dertiende eeu vs. dertiende-eeus, tweede graad vs. tweedegraads, vyf jaar vs. vyfjaarliks. * B.nw./telwoord + s.nw. as bepaler van 'n opvolgende s.nw. lewer bv. die volgende samestellings: Derde Wêreld vs. Derdewêreldlande, droë land vs. droëlandboerdery, lang termyn vs. langtermynbeplanning.<ref name=aws2/> * "Skeef loop" en "skeefloop" is onderskeidelik letterlik en figuurlik te verstaan. Vgl. ook "onder druk" en "onderdruk".<ref name =taal11>Taalwenke 11, Elsabe, saskrywersendigters</ref> "Aan mekaar" beteken "vir/teen elkander" en "aanmekaar" beteken "aanhoudend".<ref>[https://www.facebook.com/Beterafrikaans/ Beterafrikaans], 9 Maart 2020</ref> ===Formate=== * "100&nbsp;000" kry geen komma in Afrikaanse sinne nie. * "06:30" is die enigste skryfwyse vir half sewe, en dan net vir die oggend. Afkortings vir voormiddag en namiddag word deesdae ontmoedig. * Afkortings BSc en BCom en ander kwalifikasies word sonder punte geskryf. MA en BA kan insgelyk sonder punte geskryf word, alhoewel M.A. en B.A. nie verkeerd is nie. So ook is "mnr Pienaar" en "prof Dreyer" sonder punte.<ref name=taal2>Taalwenke 2, saskrywersendigters</ref> ==Benamings== ===Geskiedenis=== ====Antieke Griekse wêreld==== By artikels rakende Griekse geskiedenis word meestal op die spelling berus, soos deur C.A. van Rooy<ref name = Rooy>{{Cite book | last = van Rooy | first = C.A. | authorlink = | title = Antieke Griekse Geskiedenis | publisher = Butterworth en kie | location = Durban, Pretoria | date = 1980 | pages = 413 | doi = | isbn = 0-409-08017-9 }}</ref> aangegee. Dit behels byna deurgaans spelling soos "Plutarchos" eerder as bv. Plutarchus of Plutargos. Die oe-klank word deurgaans met 'n "u" geskryf, sodat die keuse sal wees Suda, eerder as Soeda of Souda. "-aea", soos in Plataea (in Engels) word gespel "-aia", d.w.s. Plataia, Alkmaionide, ens.<br> Van Rooy, en wikipedia, blyk enkele uitsonderings te aanvaar, soos bv. Masedonië, eerder as Makedonië, waaraan heelwat tale wel voorkeur gee. Afrikaanse skrywer Dan Sleigh skryf dit wel Makedonië, en Kappadokië, in teenstelling met Trasië. 'n Verdere nuttige riglyn is P.S. Dreyer et al.<ref name = Dreyer>{{Cite book | last = Dreyer | first = P.S. en ander | authorlink = | title = Die Westerse Politieke Tradisie | publisher = H & R-Academica | location = Pretoria, Kaapstad, Johannesburg | date = 1981 | pages = 469 | doi = | isbn = 0-86874-119-1 }}</ref> ====Antieke Romeinse wêreld==== Beste praktyk blyk te wees om die oorspronklike Latynse spelling te volg, met slegs die uitsondering van die "u" vir die "v", die "j" vir die "i", soos in Trajanus en Pompeji, en sekere terminologie wat verafrikaans is, soos Konsul i.p.v. Consul. Met verwysing na die Romeinse tyd kan sekere Griekse plekname waarskynlik aangepas word. Onder meer kan Kilikië bv. Cilicië word in 'n latere era, en Issos kan Issus word. ====Antieke Midde-ooste==== Name soos Toetank(g)amoen, Aboe Simbel en Hammoerabi, in stede van Tutankamun, Abu Simbel en Hammurabi word in Afrikaanse bronne opgemerk. Buite die direkte Grieks-Romeinse invloedsfeer word die "oe" dan wel gebruik. ===Politieke geskiedenis (antiek of modern)=== In Engelse artikels oor antieke onderwerpe word maklik gepraat van "classes" wat egter na "stande" verwys, of na "states" wat eintlik na "stadstate" verwys. Afrikaanse wikipedia kan oorweeg om hierop te verbeter en die terme binne hul paslike konteks aan te wend. ====Stande en klasse==== * ''Stande'' (Eng: ''estates''), wat klasse voorafgegaan het en nie meer bestaan nie, word onderverdeel in die gewone mense (gepeupel ens.), geestelikes en [[landadel]] (Eng: ''landed gentry''). * As onderskeibare konsep het ''klasse'' met die [[Industriële Revolusie|nywerheidsrewolusie]] (vanaf 1750) ontstaan, en word dan onderverdeel in die proletariaat (werkers), [[bourgeoisie]] (middelklas, burgery, winkeliers en mense met alledaagse idees)<ref name =ox1/> en kapitaliste (ondernemers). Marx en kie het hul teorieë op hierdie klasse staangemaak, en hierdie klasse bestaan steeds. * 'n Aristokrasie is egter 'n voorbeeld van 'n ''stand'' óf ''klas'' wat sigself op oorerflike wyse aan die bopunt van die stand- of klasstruktuur plaas, bv. regering deur 'n oligargie of deur 'n ander bevoorregte of intellektuele sosiale orde.<ref name =ox1>The Concise Oxford Dictionary, 1961</ref> ====Stadstate en state==== * ''Stadstaat'' is die paslike begrip vir politieke instellings regdeur die antieke tyd en middeleeue. * Die ''staat'' as onderskeibare begrip word in [[Niccolò Machiavelli|Machiavelli]] (oorl. 1527) se geskrifte bespeur, maar word eers wetlik bepaal deur die [[Dertigjarige Oorlog|Vrede van Wesfale]], 1648. 'n Staat word gedefinieer as 'n standhoudende regsliggaam met internasionaal erkende onafhanklikheid, wat beskik oor 'n afgebakende grondgebied, bevolking en regering.<ref name="venter1">{{cite book |last1=Venter |first1=Albert |last2=Botha |first2=Susan |last3=du Plessis |first3=Louis |last4=Alberts |first4=Mariëtta |title=Verklarende Politieke Woordeboek / Explanatory Dictionary of Politics |date=2017 |publisher=Juta |location=Kaapstad |isbn=9781485119944 |page=364}}</ref> Die [[Unie van Suid-Afrika]] word 'n staat in 1931 (nié 1910), danksy die Statuut van Westminster, maar dan steeds met 'n buitelandse monargie as staatshoof. Dié word eers in 1961 met SA-republiekwording afgeskaf, terwyl Indië dit reeds in 1950 doen, maar aanbly in die statebond. * State word op twee wyses onderverdeel, naamlik owerheidsvorm (interne aard) en staatsvorm (interstaatlike verband). Die owerheidsvorme sluit bv. die mag-, stande-, klasse-, volk-, demokratiese, welvaart-, liberale, nasionale en regstaat in,<ref>S. W. Schaper, 1963, Tussen Machtsstaat en Welvaartsstaat, Koninklijke Drukkerij van Gorcum & Comp.</ref> of sekere kombinasies hiervan. Staatsvorm is die organisasie daarvan as unie of federasie, oftewel uniaal of federaal.<ref name="venter1"/> ===Ander=== ====Hindoe- en oosterse name==== By artikels rakende Hindoe- en oosterse name, kan ons seker gelei word deur woorde soos "Foedji", "Hindoe", "Hindi" en "Kalkutta". Let op die verskil tussen die "oe"- en "u"-klank. ====Plekname in Afrika==== * Plekname in Afrika lewer 'n groot uitdaging; voorstelle is welkom. Dit wil blyk of Livingstone en kie name op wyses weergegee het, wat dikwels onbestrede aanvaar word. * As ek wes-Vrystaat skryf verander my medegebruikers dit na Wes-Vrystaat, en wes-Mediterreens na Wes-Mediterreens. 'n Goeie vraag is dan of Bloemfontein in die wes-Vrystaat is aldan nie. As die wes-Vrystaat nie amptelik afbaken is nie, weet ons nie. Daarom gebruik ek persoonlik 'n kleinletter, want dis nie 'n naam nie maar 'n beskrywing. Soortgelyk "sub-Sahara" in 'n sin, wel nie as opskrif, want tensy ons van bakens verskaf word is die noordgrens van hierdie gebied vaag en verander na gelang van weersomstandighede ensomeer. Sahara benodig natuurlik 'n hoofletter want dis 'n naam, nie van 'n amptelik afgebakende gebied nie, maar van 'n woestynarea. * Let daarop dat die woord "nedersetting" nie noodwendig 'n gehug, dorp of stad is nie. Die nedersetting van die 1820 Setlaars was aanvanklik amptelik, geografies en standhoudend afgebaken as die plase wat aan hulle toegeken is. Kort daarop het setlaars die plase verlaat en dorpe gestig. Op al hierdie stadia was dit nog 'n enkele nedersetting, hetsy dit afgebaken was, verander het, aldan nie. ====Spesiename==== Name word vas geskryf, soms met 'n koppelteken. Hoofletters word beperk tot een per naam, bv. Gespikkelde katonkel, i.p.v. Gespikkelde Katonkel. Voorkeur word gegee aan 'n wêreldwye perspektief om dubbelsinnighede uit te skakel. Soortname in Germaanse tale word gewoonlik beperk tot maksimum twee dele, soos in die bg. visspesie, en nie soveel as drie dele, wat dikwels by Engels die geval is nie. ====Persoonsname==== Die tendens in koerante is blykbaar om persoonsname te skryf soos die persone dit self geskryf het. So word daar gepraat van "Louis Tregardt", maar wel "S.P.E. Trichardt". ====G-klank==== Name van persone, plekke of organisasies word dikwels met 'n "ch", "k", "kh" of "h" gespel, eerder as 'n "g", bloot omdat die name via Romeine of Britte oorgelewer is wat nie die g-klank magtig was/is nie. As die oorspronklike uitspraak gehandhaaf word sal ons praat van Bethlegem (Bethlehem), Negemia (Nehemia), Gaghai (Hagai), Giskiahoe (Hiskia), Gamas (Hamas), Gezbollah (Hezbollah), Gartoem (Khartoem), Kgama (Khama), en Agmed (vgl. Ahmed Kathrada), en Toetankgamoen is 'n benadering van die oorspronklike uitspraak. In o.m. Grieks, Spaans en Xhosa mag die g-klank ook verbloem wees as ander letters. ==Kyk ook== * [[Hulp:Speltoetser]] * [[:Kategorie:Gaan taal na]] * [[Wikipedia:Styl]] * [[Wikipedia:Algemene spelfoute]] * [[Gebruiker:Anrie/Antieke Eiename]] * [https://archive.org/details/afrikaansewoordelysspelreels?sort=-date AWS-aanlyn] ... verouderd maar baie nuttig! ===en artikels=== * [[Meervoud#Afkappingsteken|Afkappingsteken]] * [[Afrikaanse woordelys en spelreëls]] * [[Akuut-aksentteken]] * [[Deelteken]] * [[Gravis-aksentteken]] * [[Grondbeginsels van die Afrikaanse spelling]] * [[Hoofletter]] * [[Kappie (leesteken)]] * [[Koppelteken]] * [[Ortografie]] ==Verwysings== {{verwysings}} [[Kategorie:Gebruikerswoordeboeke]] 1o0fqt6v7yvrqwajinvypgs8rp3hf48 2964448 2964423 2026-09-02T07:42:16Z JMK 649 +item 2964448 wikitext text/x-wiki Onderaan volg 'n aantal Afrikaanse spel- en taalriglyne wat dalk moeilike besluite vergemaklik of eenvormigheid kan meebring. Enige opmerkings word verwelkom – ek is reeds op verskillende punte tereggewys. Voorbeelde van hierdie foute duik algemeen op in Wikipedia en in my eie skrywes. Sommige inligting hier word blykbaar as verouderd beskou en wisselvorme word pleks daarvan aanvaar. Die dikwels onkundige en ongeërgde publiek<ref name="sil1">Afgetrede Maj. Nicholas Silverbottom rapporteer bv. die volgende in 'n brief aan Beeld:<br>&nbsp;&nbsp;Lief Editeur, ek neem op my woordboek om te addresseer jou in goed Afrikaans – beter dan die Engels-bespikkelde taal ek hoor in generaal. Ook sodat jy kry die mening en verstaan goed die rede vir my regverdige <u>verontwaardiging</u>. Ek woon op 'n gholf-boedel, omring van Afrikaans-praters, maar wanneer hulle praat <u>ek bedek my ore</u>. Hulle violeer Koningin se Engels deur dit by die skrof van die nek in te sleep by hulle Afrikaans. Hulle <u>onvermoë</u> (die gebruik van twee dotte op letters dryf my laf en op teen die wal!) <u>om te meester selfs die baar rudimente van beskaafde kommunikasie</u> is anderkant die bleek! Ek neem die sterkste eksepsie tot die diefstal van die Koningin se woords! Waarom kan die mense van die Afrikaans woordboek nie skep woorde vir "amazing", "awesome", "songs" en die soortgelykes nie; waarom stoep so laag om woords uit 'n ander taal te steel? Dit is eenvoudig nie krieket nie! Mag ek suggesteer dat Afrikaans-praters liewer altesaam oor skakel tot Engels? Dit behoort nie te moeilik te wees, want uit hulle praat is dit helder dat hulle reeds 'n groot woordskat van Engels het.<br>Kyk: {{cite news |last1=Silverbottom |first1=Nicholas, Maj. (Ret.) |title=Afrikaners wat so Mengels praat | agency=Beeld |page=20 |date=28 Julie 2022}}</ref> word hul sin gegee, en Van der Merwe se voorstelle van 1966 pas miskien by dié wat strenger korrek wil wees. Voorbehoud: Soos die verwysings aandui word verskillende bronne geraadpleeg wat soms teenstrydige advies gee, eerder as om enige kommissie as die wysheid in pag te aanvaar. Sover ek Wikipedia se standpunt verstaan is dit ook nie korrek om 'n eksterne owerheid oor ons aan te stel nie. Wat hierdie bladsy dan betref kan selfs skrywers aandui wat gangbare Afrikaans is aldan nie. ==Algemene foute== ===Spelling=== ====ë==== {{multiple image | align = right | direction = vertical | header = Meervoude | header_align = center | image1 = Orchid 3943.jpg | width1 = 200 | caption1 = '''Een''' orgidee, '''twee''' orgideë | image2 = Cycas circinalis 18zz.jpg | width2 = 200 | caption2 = '''Een''' sikadee (plant), '''twee''' sikadeë<br>'''Een''' sikade (besie), '''twee''' sikades | image3 = Schuppentier2-drawing.jpg | width3 = 200 | caption3 = '''Een''' ietermagô / ietermago / ietermagog, '''twee''' ietermagôs / ietermago's / ietermagogs / ietermagogge<ref name =awsr10/> of skubdiere, maar nié ietermagoë nie. | background color=;border:none; }} * '''Met ë:''' "Gereël" (d.i. bepaal, afgespreek), "reëlmatig" en "bejeën" is korrek. "Vanwee" en "teekom" moet wees "vanweë" en "teëkom", want met "wee" en "tee" het dit niks te make nie. Kyk ook: verwarbare woorde. * '''Sonder ë:''' "Gereëld" moet egter wees "gereeld" (d.i. dikwels, gedurig, periodiek. Kyk ook: "reling") en "kopieër" moet wees "kopieer", maar wel "kopieë" of "afskrifte" (en nié "kopië"). "Wel en wee" (teenoor "vanweë"), "finansieel", "kommersieel" en "definieer" is ook sonder deeltekens, maar wel "finansiële" en "kommersiële" (en nié "finansieële"). * Vgl. enkelvoud en meervoud: "prieel" vs. "priële", "dieet" vs. "diëte", "braktee" vs. "brakteë", "orgidee" vs. "orgideë" (en nié "orgidieë"). "Teorië" moet egter wees "teorieë", maar sommige ingeligte persone verkies wel om "bakterië" te skryf, eerder as "bakterieë", waar lg. die reël is.<ref>[http://tech.groups.yahoo.com/group/taalgesprek/message/17061 Taalgesprek: Bakterië/bakterieë]</ref> * "Vermoeë" moet wees "vermoë", en "droeë" moet wees "droë". ====ge+, be+==== * Die verledetyd van elke werkwoord wat met 'n "i" begin, kry 'n deelteken, bv. "geïmproviseer", "geïsoleer", ens. So ook "geëksamineer", "geëmplojeerde", "ongeëwenaard", "geëerd" en "geënt", maar wel "ge-eg" (getroud) en "ge-e-pos". "Geoktrooieer" ook sonder deelteken. "Toe-eien" het wel 'n koppelteken, maar "toegeëien", nie. * So ook "beïndruk", "beïnvloed" ensomeer, maar "geoes" het geen deelteken. ===="ei" vs "y"==== * "Lei" en "vermei" (wanneer ly of vermy bedoel word), "toewei", "inweiding" en "oorskrei" is <u>almal foutief</u>, maar "uitreiking" en "uitwei" is korrek. L.W. dat jy 'n eentonige lewe "lei", selfs wanneer dié 'n "lyding" is.<ref name=vdm/> "Karwei" is terloops 'n aksie, en "[[karwy]]" 'n plant en spesery.<ref>[https://www.facebook.com/groups/2550041835/posts/10160014455341836 Karwei vs. karwy], Viva taalwenk</ref> ====1 of 2 (mede)klinkers==== * Die Nederlandse "meerendeel" en "meerendeels" word in Afrikaans "merendeel" (s.nw.) en "merendeels" (bywoord). * "Rondstander", "voor-", "om-", "buite-", "teenstander" (d.i. mense) bevat slegs een "a", teenoor "lamp-" of "hoedestaander" (d.i. objekte) wat twee benodig.<ref name=taal5/> * "Heeltemal" bevat slegs een "a", teenoor "twee maal", "drie maal" en "partymaal" wat korrek is. * "Vanoggend", "vanmiddag", en daarom ook "vanaand" met telkens een "n", al klink dit nié na "van-aand" nie. * "Weeklag" en "weeklaag", soos ook "rouklag" en "rouklaag" is almal korrek binne die korrekte konteks, en afhangend van die betekenis. * "Kommersieel" en "kommentaar" het albei twee m'e, "onmiddellik" het twee l'e, maar "middele" en "onverbiddelik" elk net een. * "Emigrant" het een "m", maar "immigrant" twee. "Tarief" het soos die Engelse "tariff" en "sheriff" slegs een "r". * Vgl. adres, adressant (die afsender, nié ontvanger), interessant, akkommodasie, komitee, kommissie, galery, millennium, Japannese, Irakkese (of Irakse)<ref name=uvj1/> en Soedannees. ====Ander==== * "s'n" (besitlike vnw.) i.p.v. "sin" (s.nw.): "Die foto is Piet s'n."<ref>[https://maroelamedia.co.za/afrikaans/taalgebruik/taalgebruik-sn-sin-2/ Taalgebruik: s'n, sin], 12 September 2024, Maroela Media</ref> * "Platform" word met 'n "f" gespel, alhoewel die woord afstam van "plat-vorm". * "Dagvaarding", i.p.v. "dagvaardiging". * "Driedimensionale" is blykbaar te verkies bo "driedimensionele",<ref>Volgens 'n taalkundig-oplettende fisikaprofessor, maar nie volgens woordeboeke nie.</ref> maar "terrestriale" moet wees "terrestriële". * "Ver" en "versover"/"vir sover" het nie kappies nie, miskien na aanleiding van Nederlands. Woorde soos "vêr-linkse", moet dan eintlik "ver-linkse" wees, nieteenstaande die uitspraak van "ver", 'n langer klinker het as dié in "veg", en wel identies aan die "ê" van "militêr", monetêr, rudimentêr, ens. "Insoverre" (ook los geskryf: "in soverre"), en "verreikend" (vgl. "verrykend") het ook geen kappies nie. Daar is wel 'n boek genaamd "Ons kom van vêr" deur Carstens & le Cordeur (2017) — dit blykbaar omdat die kappie in die 21ste eeu wel as wisselvorm aanvaar word. * "Verreweg" en "op verre na (nog nie ...)" is terloops albei korrek, maar "by ver", "by verre", "by verreweg" en "ver te veel" word almal by Engels geleen.<ref name=vdm1/> ===Woordgebruik=== ====Afrikaans of nie==== [[lêer:US Navy 040920-N-3019M-006 Boatswain's Mate 1st Class Jesse Rodriguez cooks hamburgers, hot dogs and chicken for family members.jpg|duimnael|regs|160px|"Burgermeesters" aan die werk!<ref name=rg2/>]] * "Huidiglik" is nié Afrikaans nie, moet wees "tans", of "hede". Vgl. "alternatiewelik" (d.i. so nie, anders; of). * "Nogals" moet wees "nogal". Kyk ook "foutlyn", ens. * Daar is wel 'n "burgersentrum" (sentrum vir die burgers) in Afrikaans, maar geen "burgermeester" nie (wel in Duits: Bürgermeister, d.i. burger/s + meester). Die "burgemeester" (met verbindings-"e") is die meester van die burg.<ref name=rg2>‘Burgermeester’ - 5 taalfoute wat jy maak sonder dat jy weet, Riaan Grobler, 22 Oktober 2015 06:20</ref> * Nié "kosmopolitaans" (Eng: ''cosmopolitan'') nie, maar "kosmopolities" (kosmopoliet = wêreldburger). "Poliets" beteken terloops gevat/hoflik/slim/oulik, bv. "poliets met die mond".<ref>[https://maroelamedia.co.za/afrikaans/taaltoffie/woord-poliets/ Woord: poliets], 9 September 2024</ref> * Daar bestaan nié "Australianers" nie, maar wel "Australiërs".<ref name=rg3>Nóg 10 taalfoute wat Afrikaanssprekendes (onbewustelik) maak, Riaan Grobler, 08 Oktober 2015 08:46</ref> Wellig ook geen "Indianers" nie, maar tog "Abidjanners", "Dagestanners", "Dominikaners", "Japanners", "Hirosjimaers" en "Yunnanners". Jy kan wel praat van "Europeane" en "Afrikane", maar mense van Alaska is "Alaskiërs".<ref name =awsr10>Afrikaanse Woordelys en Spelreëls (10de Uitgawe, 2009): Lys van buitelandse geografiese name met afleidings, p. 522</ref> * "Venue" is blykbaar geldige Afrikaans vir 'n plek of lokaal, en ook nie 'n Anglisisme nie.<ref name =rg5>5 ‘anglisismes’ wat nie regtig anglisismes is nie, Riaan Grobler, 15 Oktober 2015 05:47</ref> "Wel-af" klink na "well off", maar is blykbaar ook nie 'n Anglisisme nie.<ref name=vdm1/> ====Woorde passend by onderwerp of situasie==== * "Aantal" is geskik vir 'n ongetelde, maar telbare hoeveelheid, bv. "'n Aantal diere het langs die pad geloop". "Getal" word gebruik wanneer getel word, selfs wanneer dit 'n raming is, bv. "Die getal sprekers/sprekertal is 150&nbsp;000." Die skuinsstreep/solidus koppel die voorafgaande en volgende woord/getal terloops sonder spasies.<ref>[https://maroelamedia.co.za/afrikaans/taaltoffie/woord-solidus/ Woord: solidus], Maroela Media, 16 September 2024</ref> * "Aanspreek" word gereserveer vir hoorders en nie situasies nie. 'n Probleem word dus nié "aangespreek" nie, maar kan o.m. opgelos word, of 'n saak kan beredder, ondersoek, aangeroer, aangepak of in oënskou geneem word, ens.<ref name=taal2/> * "Uitgesproke" word gereserveer vir uitsprake. 'n "Uitgesproke persoon" (eerder reguit/padlangse) of "uitgesproke kommunis" is dus sinnelose samestellings,<ref name=vdm1/> en moet wees: 'n openlike/openhartige/rondborstige kommunis. * M-studente skryf 'n "skripsie" of "verhandeling", en D-studente skryf 'n "proefskrif".<ref name=uvj1/> * 'n "Klant" bring vir jou "klandisie", d.w.s. hy of sy koop produkte. Maar die "kliënt" betaal vir 'n diens.<ref name=vdm1/> * "Onder andere" het betrekking op mense, instede van "onder meer" (twee woorde, soos "o.m." suggereer) wat dui op enige ander objekte * So reeds genoem kan mens kan 'n "voor-", "om-" of "buite<u>stander</u>" wees, maar dooie objekte sal 'n "lamp-" of "hoede<u>staander</u>" wees. Nietemin verwys al voorgenoemde na iets wat staan.<ref name=taal5>[http://www.savryskutskrywer.co.za/vgk_taalghoeroe_1.htm#.Wx2bC_ZuL7M Taalwenk 5, Louis van Rooyen, savryskutskrywer]</ref> * "Treinwaens" (insluitend "eetwaens") vervoer mense, maar "treintrokke"/"goederewaens" (hetsy oop of toe) is komponente van goederetreine.<ref name =rsg2-2-2020>[http://www.rsg.co.za/Program-Potgooi/48/Taaldinge Taaldinge], RSG, 2 Februarie 2020</ref> Die "platform" van 'n stasie is terloops 'n "perron", en vrag word "per spoor" vervoer, nié "per trein" nie.<ref name=az2>[https://maroelamedia.co.za/afrikaans/taalgebruik/taalgebruik-trein/ Taalgebruik: trein, Maroelamedia; Skryf Afrikaans A-Z, Pharos], 9 Januarie 2020</ref> * Geboue en dorpe kan "ontruim" word, maar mense word "verskuif".<ref name=uvj1>[https://www.uj.ac.za/faculties/humanities/Department-of-Afrikaans/Documents/Afrikaanse%20Taalgids_2018.pdf Afrikaanse Taalgids], Kantoor vir Meertalige Taaldienste, Universiteit van Johannesburg, deur Tisa Viviers (2018)</ref> * Jou belasting of skuld is "uitstaande", want dit moet nog betaal, ingebring, gehef of verreken word. 'n Mens is egter nie "uitstaande" nie (vgl. Eng: ''outstanding'', albei betekenisse), maar wel voortreflik, uitsonderlik, knap, ens. Jy kan wel uitstaan uit die verkeer of proses, of uitsteek bo ander as jy lank is.<ref name=vdm1/> Kyk ook: uitstaan/veel/verdra; 'n kans staan/hê * Die syfer "9" is nie opsigself 'n "nommer" nie, maar kan vir numerering (nié "numering"<ref name=v2022/>) gebruik word. Daar is terloops net 10 syfers: 0, 1, ..., 9. Getalle (vir hoeveelhede, somtotale) en nommers (vir identifikasie, rangorde) is samestellings van syfers.<ref name=alt1/> * "Vure" veroorsaak gewoonlik nie skade nie, maar "brande" wel.<ref name =rsg2-2-2020/> Albei word terloops geblus of doodgemaak, en nié "uitgesit" nie.<ref name=vdm1/> Jy kan wel "op hete kole (nié "naalde en spelde") sit", d.i. iets ongeduldig afwag.<ref name=vdm1/> * Mens "spandeer geld" (vgl. "spandabelrig"), maar "bestee tyd" (vgl. "tydsbesteding").<ref name=taalk>[https://www.facebook.com/Taalkommissie/posts/828293967227233 Taalkommissie en Viva (Virtuele Instituut vir Afrikaans) op facebook]</ref> Sekere woordeboeke verskil blykbaar hiervan, en "geld bestee" word ook aanbeveel. * 'n Projek of veldtog word nié "geloods" nie (nog minder "geloots"), maar eerder "begin", "aan die gang gesit", "van stapel gestuur", "aangevoor", "op tou gesit", "georganiseer", "onderneem", ensomeer. "Loods" (ww.) is die werk van die loods (s.nw), d.w.s. die persoon wat die boot of skip stuur. By vliegtuie is dit die "vlieënier" (nie die "loods" nie.)<ref>[https://maroelamedia.co.za/afrikaans/taaltoffie/woord-loods/ Woord: loods], Suné van Heerden, Maroela Media, 25 Nov 2013</ref> * Musiekstukke (sang, begeleiding) word "uitgevoer", maar toneelstukke (kostuums, dekor) word "opgevoer".<ref>[https://maroelamedia.co.za/afrikaans/taalgebruik/taalgebruik-opvoer-uitvoer/ Taalgebruik: opvoer, uitvoer], Christa Steyn-Bezuidenhout, 5 September 2024</ref> Tog behoort albei tot die uitvoerende kunste. * "Watersnood" is geen watertekort nie, want volgens sommige is hier geen verbinding-"s" is ter sprake nie,<ref>[https://www.instagram.com/viva_afrikaans/p/C-CTdNMvaVP/ Watersnood, Viva]</ref> maar wel 'n "snood", oftewel oormaat/oorvloed, soos by 'n oormaat honger: hongersnood. Afrikaanse, Nederlandse en Duitse woordeboeke gee "snood"/"schnöde" egter aan as "gemeen", "laag", "boos" ensomeer, wat nie eersgenoemde verklaring beaam nie. 'n "Snoodaard" sou dan 'n booswig wees, en "snode misdaad" 'n "heinous crime". * "Die man ''wat'' daar staan" is korrek, en nié "die man ''wie'' daar staan" nie. Wanneer besit egter betrokke is kan (en moet) jy sê: "die man ''wie'' (nié ''wat'') se hoed afgeval het."<ref name=alt2/> * Jy "staan nie 'n kans" om te wen nie, maar "het 'n goeie kans" om te wen. Kyk Anglisismes. En jy "wen" nie jou mededingers nie (nie 'n transitiewe werkwoord), maar jy "klop" hulle (wel transitief). Jy kan egter die kompetisie of wedstryd "wen".<ref name=rg3/> Kyk woordsoorte: ====Korrekte woordsoorte==== :''Kyk ook: [[Woordsoort]]'' * "Uitsluitend" en "eksklusief" is b.nwe (beskryf s.nwe, vgl. Eng. ''exclusive'') maar "uitsluitlik" is 'n bywoord (beskryf ww., vgl. ''exclusively''). Dit is m.a.w. verkeerd om te sê "Die klub is uitsluitlik.", dit is "uitsluitend" of "eksklusief". * "Marine-" kan aangewend word as marineomgewing, marinebioloog, ens., maar die los byvoeglike naamwoord is "mariene". Soortgelyk is "stereotipe" die selfstandige naamwoord en "stereotiepe" die byvoeglike.<ref name=uvj1/> Vgl. ook "bydrae" (snw) vs. "bydra" (werkwoord) en politieke vs. polities (bywoord) * Jy "groei" nie 'n baard, of mielies of enigiets anders nie, want "groei" is nie 'n oorganklike werkwoord soos Eng: ''grow'' nie. Jy "kweek 'n baard" of "verbou mielies", ens. Kyk ook "opgegroei". * Om dieselde rede "sink" jy nie 'n skip of enigiets anders nie, maar jy het dit "laat sink", of "tot sink gebring".<ref name=vdm1/> * Die koffie het lekker "gesmaak" en nie lekker "geproe" nie,<ref name=rg3/> want jy proe aan die koffie, en nie die koffie aan jou nie. * "Die handhaaf van" goeie Afrikaans moet "die handhawing van" goeie Afrikaans wees, want "handhaaf" is 'n werkwoord, en "handhawing" nié.<ref name=jrap/> "Opbloeiing", "nasporing", "opstelling", "doodloping" en "vervalling" kan egter vervang word <u>deur</u> "opbloei", "naspoor", "opstel", "doodloop", en "verval", almal selfstandige naamwoorde. Die -ing word net gebruik waar dit noodsaaklik is. * "Verseker" is 'n werkwoord, jy kan jou eiendom verseker, of jy kan iemand verseker van die waarde van 'n produk, ens. "Vir seker" beteken egter "beslis" of "gewis",<ref name = rg7>Die top-10 taalfoute wat Afrikaanssprekendes (onbewustelik) maak, Riaan Grobler, 30 September 2015 11:50</ref> soos in Engels: "''for sure''". ====Sinsbou==== [[Lêer:DAT & Compact Cassette (cropped).jpg|regs|duimnael|"Dat", 'n belangrike Afrikaanse woord]] :''Kyk ook: [[Voegwoord]]'' Voegwoorde van afhanklike bysinne word soms uitgelaat, of word <u>deur</u> die verkeerde voegwoord vervang. In informele spraak, of in aanhalings van informele spraak, kan jy sê: "Ek weet hy het dit gedoen," i.p.v. "Ek weet dat hy dit gedoen het." As jy egter iets meer formeel skryf, soos in 'n artikel, is dit seker minder gepas. Die uitlaat van "dat" in voorgenoemde word aan die invloed van Maleis toegeskryf,<ref>5.2 Dependent clauses, in [https://books.google.co.za/books?id=YTKpSJIJkRsC&pg=PT414#v=snippet&q Roots of Afrikaans: Selected Writings of Hans Den Besten], Hans den Besten, p. 414</ref> wat egter ook die Engelse patroon is, wat ek as eietydse oorsaak vermoed. Voegwoorde word gevolg deur inversie, 'n woordorde waar die werkwoord na die einde van die sin skuif, en waar eenvoud van styl ook nuttig is.<ref name=vdm1/> * Dit is dan verkeerd om te sê: "Hy glo hy sal slaag," en moet wees: "hy glo <u>dat</u> hy sal slaag". * Dit is korrek om te sê: "Ek wil weet wat jy dink <u>dat</u> dit is", en verkeerd sonder die "dat".<ref name=vdm1/> * Dit is ook verkeerd om te sê: "Dit wil voorkom dat ...".<ref name=vdm1/> Vervang dit met "dit wil voorkom <u>of</u> ..." Wat onvolledige konstruksies betref, vgl. ook "dit hang af of..." en "dit hang af in watter...". Dit moet wees: "dit hang daar<u>van</u> af of". Die "van" is noodsaaklik.<ref name=vdm1/> "Hierdie is nie 'n poskantoor nie" moet wees "Hierdie <u>gebou</u> [of paslike alternatief] is nie 'n poskantoor nie," óf "Dit is nie 'n poskantoor hierdie nie."<ref>'n Beeld van Afrikaanse woorde: Kort stukke oor die woordeskat uit die radiorubriek Weeklikse Woordeboek, deur Louis Eksteen (Pretoria: Academica, 1984) {{ISBN|9780868741956}}</ref> Kyk ook: werkwoord-komplement ====Vae stopwoorde==== [[Lêer:Ahmet ÖZER - Vali-2.jpg|regs|duimnael|Na 'n in diepte ondersoek het ons al die modaliteite in plek]] Suidpunt het my attent gemaak op "in plek" wat waar moontlik as afgesaagde, lui en vae stopterm gebruik word, bv. in die sin: "Sy voer aan dat hoewel die nuwe munisipale regulasies nog nie ''in plek'' is nie…" Dis natuurlik beter om duidelik te stel wat jy wil sê, bv.: “Sy voer aan dat hoewel die nuwe munisipale regulasies nog nie /van krag is nie/in werking getree het nie/uitgevaardig is nie/bekragtig is nie/deurgevoer is nie/ter tafel gelê is nie/…”<ref>[http://praag.co.za/?p=46666 Vergeetwoorde of zombiewoorde?], Suidpunt op Praag (1 Augustus 2019)</ref> Soortgelyk kan "in diepte" (Eng: ''in depth'') vervang word met "diepgaande", "grondig", "deeglik", "deurtastend", "deurdringend", of wat die beste mag pas.<ref name=v2022/> ''Modaliteit'', 'n gunsteling van waanwyse amptenare, is eweneens 'n woord op soek na 'n goeie definisie, en kan deur die meer spesifieke "proses", "metode", "prosedure", "stelsel" of "werkswyse" vervang word. ====Verwarbare woorde==== * "Gety" is die deining van die see, of strenggesproke 'n tydsbestek binne 'n langer periode. "Hooggety" is bv. een van die getytye, en "herfsgety" die tyd van een van die seisoene, en 'n (onbepaalde) "jaargety" is 'n deel van die jaar. Soos voorgaande kan 'n "feesgety" miskien so 'n onbepaalde tyd wees, een van die feestye, maar nie "kersgety" nie, want daar is kwalik meer kerstye as die enkele een waarna ons verwys. Gebruik dus "kerstyd".<ref name=vdm1/> * Tydig (d.i. betyds) en tydelik (d.i. nie permanent nie) is nié sinonieme nie.<ref name=vdm1/> * Ook is teenswoordig (d.i. nousedae, vgl. tans) en teenwoordig (vgl. aanwesig, kyk ook: bywoon) nié sinonieme nie. Ons praat van 'n "teenswoordige situasie/omstandigheid", en wel van "teenwoordige tyd" (Eng: ''present tense'') wat inderdaad die tyd van 'n werkwoord vir huidige gebeure aandui.<ref name =krit/> Nousedae is terloops nie 'n Anglisisme (Eng: ''nowadays'') nie, maar 'n Afrikaanse skepping soos hedendaags, vanmelewe/vergange se dae, ens.<ref name=vdm1/> * Ek bespeur persoonlik 'n onderskeid tussen "teenwoordig" en "aanwesig". "Aanwesig" dui vir my op 'n onafwendbare insluiting, kieue is bv. "aanwesig" by 'n vis, terwyl "teenwoordig" dui op 'n willekeurige opsie: "die baas was teenwoordig by die vergadering", hy het dit bygewoon. * Vgl. aanwending (d.i. toepassing/gebruik) met aanwensel (iets wat aangewen/aangeleer is).<ref name =krit>Verklarende Afrikaanse Woordeboek, Kritzinger et al.</ref> "Aanwen<u>d</u>sel" is terloops verkeerd, maar "voorwendsel" korrek.<ref name=vdm1/> * Vgl. potensiaal (s.nw., moontlikheid) met potensieel (b.nw. of bw., moontlik sodanig): iets bereik sy volle potensiaal, maar iemand is 'n potensiële vyand.<ref name=vdm1/> * Atlete hardloop die "tweede rondte (met begin en eindpunt) van die baan", maar 'n tennisspeler is in die "tweede ronde" uitgeskakel. Jou span het na die "tweede ronde" deurgedring, en jy kan 'n "tweede of derde ronde" drankies bestel.<ref name=rg3/> * "Besondere" beteken spesifiek, bepaald, ens., maar "besonderse" beteken uitermate, uitsonderlik, spesiaal, ens. * Jy hoef my ook nie te "onthou" om my werk te doen nie, maar jy kan my "herinner".<ref name=rg3/> * Die gevolge kan "verreikend" (sonder kappie) wees, d.w.s. 'n nadraai hê, en jou taalstudies mag "verrykend" wees. * "Tamteer" en "tempteer" is nie sinonieme soos sekere woordeboeke aandui nie. "Tamteer" beteken "pla" of "terg", terwyl "tempteer" met uitlokking te doen het, bv. deur iemand in die versoeking stel of te verlei.<ref name=vdm1/> * Insae (toegang tot inligting) en insig (verstaan inligting) is nié sinonieme nie.<ref name=vdm1/> * Die "onderhawige artikel" is die betrokke artikel, die een onder bespreking, waarop die fokus val, die lig op gewerp word. Dis nie te verwar met "onderhewige" of "onderworpe", wat 'n afhanklikheid, voorbehoud of vatbaarheid aandui nie.<ref name=vdm1/> * "Essens", bv. koffie-essens, is 'n aftreksel of ekstrak, maar "essensie" is die wese van die saak, dit wat essensieel (nie essensieël) is. * Iemand "fungeer" as regter, predikant of president, maar tydens die hoof se siekte "ageer" sy plaasvervanger – die "agerende" neem waar of tree in sy plek op. Wanneer jy egter 'n veldtog voer "agiteer" jy. Iemand kan wel as voorsitter "funksioneer", maar "funksioneer" is tipies meer tegnies. Sy verstand, of die masjiene "funksioneer" bv. nie meer goed nie.<ref name=vdm1/> * Die polisie ontvang 'n "klag" (meervoud: "klagte") wat "ingedien" of "aangemeld" is, maar nié "gelê" is nie, en die munisipaliteit ontvang 'n "klagte" (meervoud: "klagtes"). Jy sal iemand "aankla" of "maak 'n aanklag", maar "lê" dit ook nie. 'n Dokument word wel "voorgelê" vir goedkeuring, of jy "lê dit voor".<ref name=vdm1/> * Iets word "aangekondig" wanneer nuwe dinge (nuus) skriftelik of mondeling bekend gestel word — tipies weekliks, maandeliks, seisoenaal, ens. 'n "Afkondiging" word egter gedoen vir 'n noodtoestand of krygswet, d.w.s. regulasies of nuwe verordeninge wat ''ad hoc'' in werking gestel word, en letterlik of figuurlik van 'n verhewe plek, balkon, raadsaal of kansel af, d.w.s. afwaarts, gebesig word.<ref name =rsg5-1-2020>[http://www.rsg.co.za/Program-Potgooi/48/Taaldinge Taaldinge], RSG, 5 Januarie 2020</ref> * Jou observasie word verwoord met 'n "opmerking", maar jou ligte aanklag word verwoord met 'n "aanmerking".<ref name=arg4>[https://www.facebook.com/groups/2550041835/permalink/10157489384916836 Argaïese Afrikaanse uitdrukkings is cool!], Mariette Maartens, Louis Krüger, Facebook (2020)</ref> Die semanties onverwante "in aanmerking neem/kom" is egter sonder vg. negatiewe konnotasie. * Die pad loop "afdraand" of "afdraande", maar nie "afdra<u>e</u>nde" nie, want dan word iets gedra – afdraande gedra. * In alledaagse gebruik is "spoed" en "snelheid" tog verskillend,<ref name=vdm1/> alhoewel baie sprekers dit nie eerbiedig nie. Die eerste beteken "vinnige/goeie voortgang maak" (dus geen "stadige spoed"), en is 'n werkwoord of proses: ek "spoed met die grondpad langs", of ek "bespoedig die proses/saak", ek "ervaar voorspoed". Die tweede is 'n toestand wat aandui dat iets in vinnige/stadige beweging verkeer: die kar ry teen hoë/lae snelheid (nié spoed, vgl. Eng: ''at high speed''), en die objek val/wentel teen hoë/lae snelheid en/of versnelling. Vgl. "snelheidsperk", en tog "spoedlokval", seker omdat jy "gespoed" (terloops korrek) het. * In fisika-onderwerpe is bg. woorde verwant maar volkome onverwarbaar (vgl. Eng: ''speed'' vs. ''velocity'') – die eerste is naamlik 'n skalaar en die tweede 'n vektor. Spoed (op 'n tydstip) kan deur een getal (gegewe 'n spoed-eenheid soos km/h) beskryf word, maar snelheid (op 'n tydstip) benodig minstens twee, bv. die spoedgrootte en -rigting in samehang. Jy kry ook spoed- en snelheidfunksies – nuttige begrippe as spoed of snelheid verander. Hierdie verandering of "versnelling" word tipies of by implikasie as 'n vektor aangewend, maar is dubbelsinnig. * "Transforms" en "transformasies" is albei goeie Afrikaans in wiskunde, maar is onverwant en nie te verwar nie. "Fourier-"<ref name="eng2">{{cite book |last1=Engelbrecht |first1=J.C. |last2=Grobler |first2=J.J. |last3=Penning |first3=F.D. |last4=Strydom |first4=B.C. |last5=Swart |first5=J. |last6=Van der Walt |first6=T. |last7=Van Eldik |first7=P. |title=Analise 2: Meerveranderlike en Komplekse Funksies |date=1984 |publisher=Uitgewers Mathematicae |location=Pretoria |isbn=0-620-07064-1 |pages=427, 432, 435, 462 |edition=1ste}}</ref> en Laplace-transforms is nie dieselde as "transformasie/s" van basisse van vektorruimtes nie.<ref name="rund">{{cite book |last1=Rund |first1=H. |last2=Van der Merwe |first2=J.H. |last3=Van der Mark |first3=J. |last4=Grässer |first4=H.S.P. |last5=Viljoen |first5=G. |last6=Wille |first6=R.J. |title=Inleiding tot Algebra en Analise vir Voorgraadse Studente |date=1970 |publisher=McGraw-Hill |location=Johannesburg |isbn=0-07-091265-3 |pages=141 |edition = 1ste }}</ref> 'n "Fast Fourier Transform" is dus 'n "Vinnige Fourier-transform", sonder 'n tweede koppelteken of "-asie" – die byvoeglike naamwoord bly apart. * 'n Bibliofaag (meerv. bibliofagi, Gr. biblion: boek + phagein: om te eet) is eintlik maar 'n boekwurm, 'n gretige leser. 'n Bibliofiel is 'n boekevriend wat veral fraai, seldsame uitgawes versamel, en "bibliofiele uitgawes" is gevolglik vir diegene wat sulke fraai uitgawes waardeer. 'n Bibliomaan is 'n boekegek of hartstogtelike versamelaar van allerlei boeke, in die breë.<ref name=arg5>[https://www.facebook.com/groups/2550041835/permalink/10157476846371836 Argaïese Afrikaanse uitdrukkings is cool!], Martelize Faber, Barbara Zietsman, Christo Viljoen et al., Facebook (2020)</ref> Bibliograaf is 'n boekbeskrywer. * Blykbaar kan mens praat van 'n plastiese sak, of plastieksak. Soortgelyk is identies(uit Duits)/identiek(uit Frans), fanaties/fanatiek, lakonies/lakoniek(bondig) en numeries/numeriek almal sinonieme byvoeglike naamwoorde.<ref name =alt2>Alet Cloete, Taaldinge 18 Junie 2023</ref> Daar is egter uitsonderings want die betekenis kan effens verskil: eksentries (middelpuntafwykend)/eksentriek(eienaardig), fisies(fisika, tasbare)/fisiek(liggaamlik) en simpaties(senuwees)/simpatiek(meegevoel), krities(negatiewe kritiek)/kritiek(allerbelangrik). 'n Spesie is dus nie "krities bedreig" nie, maar wel "kritiek bedreig". * In die Suid-Afrikaanse konteks is 'n "lektor" en "dosent" nie sinonieme nie.<ref>[[:en:Academic ranks in South Africa|Akademiese range in Suid-Afrika]]</ref> 'n Dosent is enige leerkrag in hoër onderwys. 'n "Lektor" is egter een van die akademiese range soos senior lektor (soms vas geskryf), medeprofessor, ens. 'n "Lektor" is dus 'n dosent, maar lg. nie altyd 'n "lektor" nie. Met die uitsondering van "hoogleraar", d.i. professor, word "leraar" deesdae vir predikante voorbehou.<ref name=vdm/> * Akademiese range is weer nie met (akademiese) administratiewe range soos dekaan, rektor en kansellier te verwar nie. Dié administrateurs is nié dosente nie. Soos 'n inspektoraat die hele inspekteurkorps van 'n area omsluit, kan 'n rektoraat die rektor en vise-rektore saamvat. 'n Professor/lektor word insgelyk in 'n professoraat/lektoraat aangestel en vervul professorale/rektorale pligte.<ref name = vdm1/> * Professore of soms senior lektore sal by tye deur 'n student genader word om met sy/haar meesters- of doktorsgraad leiding te gee. Spesifiek sal dié dosent 'n student se "leier" tydens sy/haar meestersgraad-"verhandeling" wees, of "promotor" by 'n doktorsgraad-"proefskrif". Die leier/promotor sal vooraf oordeel of kennis, samevattings/gevolgtrekkings of teorieë aangaande die gekose subjek nog ontbreek, 'n datastel beskikbaar is, en sal na afloop bepaal of alle tersaaklike bronne geraadpleeg is. Dié aktiwiteite val onder die hoof van "navorsing" ('n stryd met die onbekende), in teenstelling met "studies", d.i. opdoen van kennis oor reeds bekende onderwerpe. * Na aanleiding van 'n vraag van Oesjaar: Die woorde "produksie" en "vervaardiging" (vgl. ''manufacturing'') lyk inderdaad na sinonieme, maar eersgenoemde is minder kwalitatief. Dit behels nie noodwendig omskakeling van rustowwe in 'n saamgestelde eindproduk nie, en die lewering daarvan word makliker in een syfer uitgedruk: 'n goudmyn produseer 100 ons goud, 'n kragstasie 100 watt elektrisiteit, visserye 100 ton vis. 'n Fabriek vervaardig egter televisiestelle, waar die vervaardiging op etlike maniere gekwantifiseer en gekwalifiseer kan word. * "Guur" en "onguur" is wel sinonieme omdat die betekenis van guur (sagsinnig) tans vergete is. Albei beteken nou onaangenaam, kras, ens.<ref name =alt2/> * "Koste" en "onkoste" is eweneens sinonieme maar word effens verskillend gebruik: "Ek het groot onkoste gemaak." Een opsie kan "ten koste van" 'n ander afgespeel word, maar "teen alle koste" (Angl.) moet wees "tot elke prys".<ref name=vdm/> Albei eersgenoemdes is terloops meervoude, sonder enige simpleks. Pasop dus vir "koste<u>s</u>" en "onkoste<u>s</u>".<ref name=vdm/> Kyk: meervoudsvorme * "Ontgaan" en "ontval" het oorwegend verskillende betekenisse. 'n Woord het jou nie "ontval" (afgesterf, verloor) nie, maar "ontgaan" (ontglip, vergeet, iets versuim). * 'n "Reling" is 'n fisiese skerm wat verhoed dat jy êrens afry of afval. 'n "Reëling" is egter 'n geskrewe of konsepsuele protokol waarvolgens 'n proses of stap "in die reël..." (nié "as die reël..." (Angl.) nie) verloop. Vgl. ook 'n gereëlde vs. gereelde geleentheid. =====Verwarring met Engels===== :''Kyk ook: [[Valse vriende]]'' * Jy maak nie 'n "offer" nie, maar wel 'n "aanbod".<ref>[https://maroelamedia.co.za/afrikaans/taalgebruik/taalgebruik-aanbied-offer/ Taalgebruik: aanbied, offer], 3 Oktober 2024, Maroela Media</ref> En iemand is "dapper", d.w.s. "moedig", maar 'n "brawe" persoon is "deugsaam", "fatsoenlik" of "goed".<ref name=rg3/> * Biljoen is in Engels ''trillion'', en die Engelse ''billion'' is "miljard". Biljoenêrs is gevolglik baie skaars, behalwe in lande wat hoë inflasie gehad het. Die aarde is nie vyf biljoen jaar oud (soos een program-aanbieder te vertelle het) nie, want vyf biljoen jaar gelede het die heelal (sover ons verstaan) nog nie bestaan nie. * "Eventueel" beteken "moontlikerwys" of "gebeurlik", en is nie ekwivalent aan "eventually", wat "uiteindelik" beteken nie. Vgl. ook "eventualiteit" en "evenement". * 'n Joernaal is 'n dag- of logboek, en nie 'n vaktydskrif soos in Engels (''journal'') nie.<ref name=uvj1/> * Brutaal beteken parmantig of prontuit, vgl. Eng. ''brutal''. "Bombasties" beteken nie dat die persoon luid is of op jou skree nie, maar hy of sy is eerder opgepof, hoogdrawend of opgesmuk. Vgl. bombas en bombasyn. * "Kompensasie" word soms as 'n sinoniem vir "vergoeding" gebruik, maar eersg. is eintlik 'n aanvulling wat 'n balans of korrekte instelling meebring.<ref name=rr1/> * "Familie" is nie gelyk aan Eng. "''family''" nie, want lg. kan ook op 'n "gesin" dui.<ref name=rg2/> Byna soortgelyk is "datum" nie ekwivalent aan "''date''" nie, want "''date''" kan verwys na 1952, 'n jaartal in Afrikaans. 6 April 1652 is 'n datum in Afrikaans, en ook 'n "''date''" in Engels.<ref name=vdm1/> * Etlike "valse vriende" of verwarrings haal nie die woordeboek nie, kyk onder by "foutlyn" endiesmeer. ====Voorsetsels en ander==== * Gebruik van "'''in'''": Teks word vertaal "in" Afrikaans, nie "na" Afrikaans nie. Jy het "in die eksamen geslaag" is korrek, die "in" moet nie uitgelaat word nie. Hy vertel dit "op Afrikaans", of "in Afrikaans" is albei korrek. Nié "in hulle honderde" nie, maar wel "by die honderde".<ref name=vdm1/> Iets is nié "in die agtergrond" nie, maar wel "op die" agter- of voorgrond. Nié "in hakies" nie, maar "tussen hakies". Hy sal nié "in 'n maand" betaal nie, maar "binne 'n maand".<ref name=vdm1/> "In terme van" is nie goeie Afrikaans nie, en kan vervang word <u>deur</u> "betreffende", "wat die ... betref" of "insoverre".<ref name =jrap>[https://www.litnet.co.za/swak-afrikaans-op-rsg/ Swak Afrikaans op RSG], Jan Rap (2013-06-14)</ref> Lg. (los of vas) mag na 'n Anglisisme klink, maar word ook in Nederlands aangetref.<ref name=vdm1/> Vgl. versover. *Gebruik van "'''op'''": Daar is 'n kans "op reën", en nié "vir reën" nie. "Op vakansie" is blykbaar so korrek as "op toer", "op pensioen", "op diens", "op wag", "op patrollie", "op kommando", "op die begroting", "op my rekening", "op die lys", ens. 'n Heksejag op die "op"-woord, blykbaar as synde Anglisismes, sou "met vakansie", "aan diens" en "met besoek" aan die Afrikaanse taal besorg het. "In berekening" of "in begroting bring" is ook korrek, maar het ander betekenisse. Ook korrek is: "Op die voorgrond/agtergrond", "op die vergadering is besluit tot algehele staking".<ref name=vdm1/> "Op 'n tydstip" is korrek, maar "op 'n stadium" moet wees "in 'n stadium".<ref name=rr1/> *Gebruik van "'''met'''" (d.i. twee of meer dinge saam): Jy voorsien nie iemand "met" iets nie, maar "van" iets. Jy verkoop nie iets "met" wins of verlies nie, maar "teen" wins of verlies. Ek het baie min gekoop "vir" die geld, eerder as "met" die geld. Jy gaan wel "(saam) met iemand op toer". * Gebruik van "'''na'''": Jy laat jou boedel "na" aan erfgename, as 'n nalatenskap,<ref name=arg1>[https://www.facebook.com/groups/2550041835/permalink/10155497392991836/ Argaïese Afrikaanse uitdrukkings is cool!], Elsabé Pienaar, Facebook (2018)</ref> maar laat naasbestaandes "agter". "Ná alles" moet wees "per slot van rekening". Die woord "na" dui tipies 'n rigting of volgorde aan, teenoor "tot" wat 'n onderlinge verband aandui waar rigting/volgorde/proses irrelevant is.<ref name=vdm1/> Korrek: "ek kyk op na die berge", "ek ry van een plaas na die ander", "van die een na die ander oorgegaan" en "van die ooste na die weste". * Gebruik van "'''tot'''": Korrek is: "afgekort tot ...", "'n terugkeer tot beginsels", "van huis tot huis" of jy nou reis, bel of groet, "van plaas tot plaas", "dag tot dag", "van oos tot wes", "van kwaad tot erger", "hy was homself van kop tot tone", "tot 2000 sak mielies gewen" (verkeerd: "tot soveel as 2000..."). Ook korrek: "al tot 2000 gewen", "tot na 2000 sak mielies gewen" en "tot na vandag nie opgedaag nie".<ref name=vdm1/> * Gebruik van "'''dit'''": "langs dit" moet wees "langsaan" of "aanliggend", en oor die algemeen kan "met dit/wat", "na dit", "vir dit", "oor dit", "van dit", "van/vir wat" vervang word <u>deur</u> die <u>betreklike vnw.'e</u> "daarmee/waarmee", "daarna", "daarvoor", "daaroor", "daarvan" en "waarvan/waarvoor".<ref>Vgl. klankgreep by [https://maroelamedia.co.za/afrikaans/taaltoffie/taaltoffie-ag-vir-wat/ Taaltoffie: Ag, vir wat?], Karien Brits, 14 September 2023</ref> D.w.s., nié "maak jou ''reg'' vir dit" nie, maar "maak jou ''gereed'' daarvoor".<ref name=jrap/> "Oor dit wel sin maak" moet eerder wees "omdat dit sinvol/logies/gegrond is". * Gebruik van "'''as'''": "dit lui soos volg" en nié "dit lui as volg" nie,<ref name=vdm>Word om ewe aanvaar in ''Die Korrekte Woord'', deur H.J.J.M. van der Merwe, 1968</ref> en nié "tot soveel as R100 gewen" nie, maar "al tot R100 gewen". Nié "as dit nie vir hom was nie", maar "dis alleen aan hom te danke dat". Nié "wat as dit gebeur" nie, maar "gestel nou dit gebeur". "Sê-nou dit gebeur" is wel beter as eersg., maar ook 'n Anglisisme.<ref name=jrap/> Nié "as sulks" nie, maar "as sodanig". Dis wel korrek om te sê: "Sulks het ek nog nooit gesien nie".<ref name=vdm1/> Verdere Anglisismes hiernaas: ===Anglisismes en indringers=== [[Lêer:Britannia - geograph.org.uk - 977223.jpg|duimnael|regs|150px|Britannia en haar slawe]] :''Kyk ook: [[Anglisisme]]'' Anglisismes (terloops met hoofletter) klink na Afrikaans of lyk na Afrikaans (wolf in skaapsklere),<ref name=arg3/> en slaag daardeur om bestaande uitsprake, woorde en uitdrukkings te verdring, wat mettertyd verleer word.<ref name =rsg3-11-2019>[http://www.rsg.co.za/Program-Potgooi/48/Taaldinge Taaldinge], Sophia Kapp, RSG, 3 November 2019</ref> ====Uitspraak==== * Anglisismes manifesteer ook in uitspraak, bv. "mieuzeum" i.p.v. "museum",<ref name =rsg3-11-2019/> "halleloeja" i.p.v. halleluja, "rabber" i.p.v. rubber, "kouwid" (met dank RSG) i.p.v. covid of kovis, "bouma" (met dank SABC) i.p.v. boma en "tjoena-vangste" (met dank SABC) i.p.v. tunavangste, benewens uitsprake soos "mirsydies", "owdy" en "nissin" vir sekere motorfabrikate.<ref name =jrap/> Daar is tog woorde wat etlike aanvaarde uitsprake het, soos bv. "bulletin".<ref name=alt1>Alet Cloete, Taaldinge 13 Augustus 2023, RSG</ref> * Vgl. ook "kontrák" (korrek) met "kóntrak" (verkeerd), "dirék" vs. "dírek", en kilo ("kilo"/"kiloe" vs. "kilou"). * Kóntak is korrek, maar nie as 'n werkwoord nie. Jy kan wel kontak maak, of in aanraking kom. ====Aanvaarde/ingeburgerde Anglisismes==== Die volgende staan onder Engelse invloed, maar is vandag 100% Afrikaans:<ref name=arg3/> * Stasiemeester, magistraat, tenk, lorrie, orraait, boetson (hoendersiekte), sypaadjie, hardeware (kyk daar), geboortemerk, vonkprop, stadsaal, bokoste, trurat, Kaapstad, Oostelike Provinsie, Westelike Provinsie Daar is ook gewaande Anglisismes:<ref name=arg3/> * Arriveer, attensie, bombasties (kyk bo), distansie, delikaat, figureer, grasieus, kapituleer, konklusie, korpulent, opsie, onus, palaat,<ref name=2m/> prognose, projeksie, relevant, substituut, simultaan,<ref name=2m/> tirannie en venue het die skyn van Anglisismes, maar is dit nie. ====Sintaktiese en vaste uitdrukkings==== * "Meeste mense dink" (Eng: ''most people think'') moet wees "die meeste mense dink". * "Hierdie is ..." (Eng: ''This is ...'') moet wees "Dit is ...". * "Bloed is dikker as water" moet wees "bloed kruip waar dit nie kan loop nie." * Jy sit nie "op naalde en spelde" (Eng: ''pins and needles'') nie, maar "op hete kole", d.i. wag ongeduldig. * "Die vet is in die vuur" moet wees "die gort is gaar". * "Die emmer skop" moet wees "lepel in die dak steek".<ref name=arg3>[https://www.facebook.com/groups/2550041835/permalink/10157347362616836 Argaïese Afrikaanse uitdrukkings is cool!], Maureen van Helden, Rita van Rooyen en Sybrand Burger, Facebook (2020)</ref> * "Sy been trek" moet wees "met hom die gek skeer"<ref name=arg3/> * "Die bal aan die rol sit" moet wees "iets aan die gang kry"<ref name=arg3/> * "'n Blad uit haar boek neem" moet wees "haar voorbeeld volg"<ref name=arg3/> * "Hy noem 'n graaf 'n graaf" en "hy draai geen doekies om nie" is blykbaar albei taaleie.<ref name=arg3/> * Daar bestaan verder 'n magdom/legio Afrikaanse uitdrukkings wat uit Engels ontleen is, waarvan sommige wel, maar ander niks verdring nie.<ref>[http://uir.unisa.ac.za/bitstream/handle/10500/17987/thesis_de_wet_jp.pdf Afrikaans: 'n Ideologiese besinning in 'n multilinguistiese Suid-Afrikaanse bestel], J.P. de Wet, Unisa, 1997</ref> ====Voorsetsels==== * Gebruik van "'''op'''": Minder korrek as die reeds bg. aanwendings is: "op (''<u>in</u>'') die bestuur/komitee/staf/redaksie/raad" en miskien "personeel". En heel <u>verkeerd</u> is: Genoeg om op (''<u>van</u>'') te leef. Die geld/kos is op (''<u>gedaan</u>''). Baie werk op hande (''<u>het baie werk / hooi op die vurk</u>''). Geen eksemplare op hande (''<u>in voorraad / voorhande</u>''). Kontant op (''<u>by</u>'') aflewering. Julle tyd is op (''<u>verstreke</u>''). <u>''Die woorde <u>tussen hakies</u> (nié "in hakies") is die <u>korrektes</u>.''</u><ref name=vdm1/> Jy is wel op tyd / betyds, en nié "in tyd" (Angl.) nie.<ref>Van der Merwe & Ponelis 1982:197</ref> * Gebruik van "'''uit'''": "uit en uit" (Eng: ''out-and-out'') moet wees "deur en deur", of "oor en oor".<ref name=vdm1/> ====Werkwoorde en aksies==== * Hy het daar "opgegroei" is wel so aanvaarbaar as "grootgeword", alhoewel eersg. na 'n Anglisisme mag klink.<ref name=vdm1/> * Gebruik van "'''gaan'''": "Bed toe gaan" is korrek, maar "hulle sal sonder kos moet gaan" moet wees "... sonder kos moet bly". "Alles gaan verkeerd", moet wees "alles loop verkeerd". Iemand het nie "van sy kop af gegaan" nie, maar "... geraak". Hy "gaan in vir sitrus" moet wees "lê hom toe op sitrus".<ref name=vdm1/> * Vgl. ook "ingaan", jy kan op 'n "saak ingaan", maar nie "ingaan vir eksamen" nie. 'n Eksamen word terloops afgelê of gedoen en nie "geskryf" nie.<ref name=vdm1/> Die lig het nie "uitgegaan" (buitentoe) nie, maar het "doodgegaan", of is "uitgedoof".<ref name=vdm1/> Vgl. "uitgesit". Jy kan nie "teruggaan op jou woord nie", maar kan wel jou "woord/belofte breek/verbreek".<ref name=vdm1/> * Gebruik van "'''neem'''": "<u>tyd neem</u>" i.p.v. kos/besig wees, "<u>as eggenote neem</u>" i.p.v. neem tot eggenote, "<u>maaltyd neem</u>" i.p.v. gebruik/nuttig, "<u>suiker neem in koffie</u>" i.p.v. gebruik, "<u>kans geneem</u>" i.p.v. gewaag, "<u>iemand se part neem</u>" i.p.v. party kies/in bresse tree, "<u>moeite neem</u>" i.p.v. doen, "<u>stappe neem</u>" i.p.v. doen, en "<u>eed neem</u>" i.p.v. aflê/doen/sweer, <u>is almal Anglisismes</u>.<ref name=vdm1>{{cite book |last1=Van der Merwe |first1=H.J.J.M. |title=Die Korrekte Woord – Afrikaanse Taalkwessies |date=1977 |publisher=J.L. van Schaik Bpk |location=Pretoria |isbn=0-627-00141-6 |page=66 ("dat"), 138-139 ("inversie"), 201 ("on-Afrikaanse woordorde"), 302 ("vernoem"), ens. |edition=6de}}</ref> [[Lêer:Freedom of Panorama protest in South Africa 2023 01.jpg|duimnael|Hierdie mense <u>maak</u> 'n beroep <u>op</u> 'n owerheid <u>om</u> [[vryheid van panorama]].]] * Gebruik van "'''doen'''": Jy "doen dan moeite", "doen stappe" en "doen 'n eed", maar "bewys" 'n guns.<ref name=rg1/> Ook doen jy 'n bekentenis, stappe, 'n keuse, 'n aanbeveling, 'n mededeling en 'n skenking.<ref name=uvj1/> Iemand sal jou nie "indoen" nie, maar wel "inloop" of "te na kom". Die onsinnige "Ek doen." is ook nie ekwivalent aan Eng: "''I do.''" nie. * Gebruik van "'''maak'''": 'n Beroep word wel "gemaak", maar let op die [[voorsetsel]]s van die indirekte en direkte voorwerpe: jy maak 'n '''be'''roep <u>op</u> iemand (datief) <u>om</u> fondse (akkusatief), óf, maak 'n '''op'''roep <u>om</u> fondse.<ref name=vdm/> 'n "Beroep" vereis dus 'n mens as indirekte voorwerp, terwyl "oproep" geen indirekte voorwerp het nie. Vgl ook: aanspreek. * Gebruik van "'''deel'''": As sinonieme van deel (werkwoord) sien ek "splits", "splyt", "verdeel", en tog 'n paar ander. Onder die invloed van Engels egter, neem dit deesdae die plek in van "meedeel" (s.nw. "mededeling"), of van "aanbeveel", "aankondig", "adviseer", "oordra" en "aanbied". Die dominee wil iets "met ons deel", die aanlyn-verkoopsman wil "iets met ons deel" (eintlik wil hy nie), of aanbieders beskryf hulself as "ons wat deel".<ref>Een aanlyn-lekeprediker (Facebook, 2020) sê: "Ek wil graag met julle deel wat die Here op my hart gedeel het," en sodanige aanwending van "deel" is dan blykbaar aan die uitbrei.</ref> Hulle wil jou eintlik "iets meedeel", "van iets vertel", "van iets oortuig", of "iets aanbied". * 'n "Kamer deel" is 'n ingeburgerde Anglisisme, maar "ek sal met jou deel", menend "afreken", is verkeerd.<ref name=vdm1/> Dis korrek om te sê: "wat oorbly is jou deel (s.nw.)", of "dis jou beurt om die kaarte te deel", of "uit te deel", maar daardie deelbeurt is nie "jou deel" nie.<ref name=vdm1/> Iets of mense word nie in gelyke dele of in groepe "opgedeel" nie, maar wel "ingedeel" of "verdeel".<ref name=vdm1/> [[Lêer:Shark stranded on Red Cliffs-06+ (2515537742).jpg|duimnael|regs|SABC: "Die haaie het by die eiland uitgehang" — sien is glo.]] * Gebruik van "'''hang'''": In Afrikaans word tipies gesê: hy is gehang (Eng: ''he was hanged''), maar "opgehang" is beter.<ref name=vdm1/> In Engels is dit gebruiklik om te sê: "he was hanging out with" / "we were hanging around" / "hang on/in there", en dit lyk of dit ook in Afrikaans en Nederlands inslag vind, selfs in woordeboeke. Miskien is dit waar "rondhang", "uithangplek", "uithanggeleentheid", "ons gaan daar uithang" of selfs "ons hang by die braaivleis" ontspring het. 'n SABC-program ry dit holrug: "Die haaie het by die eiland uitgehang." Toegegee, die alternatief is soms nie byderhand nie, maar na gelang van konteks kan "oorwinter", "rondswem", "deurkruis", "bevaar", "vertoef/vertoewe", "gedraal", "aangebly", "bly aan daar/hou vas!", "gehou by", "tyd verwyl by", "tyd deurgebring by", "geboer in/by", "gebeusel", "getalm", "gesloer", "-slenter", "-drentel", "geleuter", "getreusel", "lanterfant" ensomeer, oorweeg word. Kyk ook: "hang af". * Gebruik van "'''breek'''": As sinonieme van "breek" sien ek etlike, wat meestal te doen het met "stukkend maak", bv. beskadig, fynmaal, omdolwe, rinneweer, ruïneer, saboteer, skend, verdelg, vermorsel, verniel, verpletter, verskeur, verwoes, ensovoorts. Dit wil egter voorkom of "breek" onder die invloed van Engels die plek inneem van "onderbreek". 'n "Onderbreking" is egter iets wat ophou en later op dieselde trant aangaan, d.w.s. 'n diskontinuïteit, intermissie, pouse, reses, ruskans, ruspoos, ruspouse, tussenpoos of verposing. So sal die programaanbiedster/er ons dan tot vervelens herinner: "ons is terug na die advertensiebreek," en dié word sommer op die SABC-skerm gespel as "advertensiebreuk". Om die gebroke kykers te spaar kan hulle oorweeg: "ons gaan voort na die reklameflitse". Daar is ook 'n sg. "sigaretbreek", waar sigarette nie gebreek word nie. Of mense "maak 'n breek", "ons breek hier". * 'n Droogte kan wel deur reën gebreek of onderbreek word. Jy breek wel 'n belofte / eed / jou woord / slegte gewoonte / 'n mens (geestelik/geldelik ens.) / met jou vriende.<ref name=vdm1/> * Jy het nie die wet "gebreek" nie, maar "oortree"/"geskend". Ook word die rekord nie "gebreek" nie, maar "verbeter". Die perd word nie "ingebreek" nie, maar "mak gemaak", "beteuel", of "gedresseer". Jy "breek nie weg" van 'n organisasie nie, maar "onttrek jou". Vergaderings word nie "opgebreek" nie, maar "verdaag", "ontwrig" of "uiteengejaag".<ref name=vdm1/> Vgl. kamp opbreek. * Gebruik van "'''kruis'''": In 2023 se [[Johan Badenhorst|Voetspore]]-reeks (kyk SABC-Afrikaans) word ons meegedeel dat hulle die "kontinent gekruis" het. Ook op wikipedia word paaie en riviere "gekruis". In Texas word Tuli's en Angusse wel gekruis (of gekruisteel), en op Afrikaans kan jy "kruis" wanneer 'n fisiese kruis of oorkruis beweging ter sprake is. Jy kan ook 'n gebied "deurkruis" met kruis en dwars bewegings, maar om 'n rivier, pad of kontinent te "kruis" of "oorkruis" is albei verkeerd. Vervang dit <u>deur</u> "oorsteek", "oorgaan" of "deurgaan".<ref name=vdm1/> * Jy sal nie in Afrikaans "kamp" of "uitkamp" nie, maar wel "'''kampeer'''", "kamp opslaan", en "kamp opbreek".<ref name=vdm1/> Met die "kampplek" (toutologie) en "kamptoerusting" (d.i. kamp se toerusting) word miskien bedoel "kampeerplek" en "kampeertoerusting". * Jy "'''open'''" wel 'n gebou/fabriek/winkel/skool/oë/vergadering/dansparty, maar 'n blik/deur/venster word "oopgemaak".<ref name=vdm1/> * Iets "het sin" (d.i. "sinvol"), of dit "het geen sin nie" (d.i. "sinneloos"/"onsinnig"), maar dit kan nie sin ''maak'' nie (Eng: ''it makes sense'').<ref name=taal7/> * Verblyf vir jou gesinsvakansie is nie "geboek" nie, maar "bespreek", so ook jou konsertkaartjies, ens.<ref name=rg2/> Jy het nie die dokter "gaan sien" nie, maar "besoek" of "gespreek". * "Hande skud" moet wees "handgee", "handdruk gee" of "groet". Mense loop terloops "hand aan hand", nie "hand in hand" nie.<ref name=vdm1/> Jy "vat" nie iemand se hand nie, want dis nie los van die liggaam nie. Jy "lag in jou vuis", nie "in jou mou" nie. Jy sal nie die dokument/werk/vorms "inhandig" (Eng: ''hand in'') nie, maar "afgee", "indien", "ingee" of "inlewer".<ref name=vdm1/> Dit kan ook "oorhandig" word, maar is dan nie sinoniem met "afgee" nie. * Hy/dit het goed "uitgedraai", moet wees "terreggekom", of daar het "iets goeds van hom terreggekom". Hy kan wel probeer om hom "uit te draai" uit 'n situasie/opdrag/werk. Die soektog sal "op niks uitdraai nie", moet wees: "op niks uitloop nie."<ref name=vdm1/> * Sy het nie haar motor "laat diens" of "gediens" nie, maar "versien" of "herstel". Jy sal nie van al die eet "gewig optel" nie, maar wel "aansit". Jy "vat" nie "jou tyd" nie, maar is "traag", "nie haastig nie" of "haas jou nie", ens. Die saal is nie "volgepak" of "gepak" nie, maar "stampvol".<ref name =rg1>Taalgeneraal: 10 Anglisismes wat jy onwetend gebruik, Riaan Grobler, 14 Januarie 2016 16:32</ref> * Jy kan iemand wel medisyne "ingee", maar jou motor het nie "ingegee" nie, dit "raak onklaar". Daar is wel 'n "ingewing van die oomblik".<ref name=vdm1/> * "Inlê" is nie sinoniem met "laatslaap" nie,<ref name=jrap/> maar jy kan vrugte "inlê". * Die kunstenaar het nie "lewendig opgetree" nie (of was hy nogal lewendig?), en dit is nie "lewendig uitgesaai" nie, maar sy optrede is "regstreeks/direk uitgesaai".<ref>[https://blogs.litnet.co.za/kobusvictor/2009/03/27/taalblapse/ Taalblapse], Kobus Victor, 27 Maart 2009</ref> Jy het nie "op die program ingeluister" nie, maar net "geluister".<ref name=vdm1/> * "Jy berus jou ..." of "ek berus my", ens., is verkeerd, maar "hy berus in ..." (nie wederkerig) is korrek.<ref name=vdm1/> * "Sien ook" is verkieslik "kyk ook", maar albei is aanvaarbaar.<ref name=vdm/> Jy het nie iets "opgekyk" nie, maar "nageslaan" of "opgesoek".<ref name=az1>[https://maroelamedia.co.za/afrikaans/taalgebruik/taalgebruik-kyk/ Taalgebruik: kyk, Maroelamedia; Skryf Afrikaans A-Z, Pharos]</ref> Iemand "kyk na hom/haarself" in 'n spieël, ander sien om na hulself, sorg vir hulself, is goedversorgd. Jy het nié "jou weg oopgesien" nie, maar "sien kans".<ref name=vdm1/> * Jy het nie "uit sigarette gehardloop nie", maar dit het "opgeraak". Ook "hardloop jy nie weg" van verantwoordelikhede nie, maar "ontduik dit", of "skram weg" daarvan. Jy "hardloop nie weg" met 'n idee nie, maar "sit op loop" daarmee, en jy "hardloop" nie 'n winkel of sg. besigheid (kyk: besigheid) nie. Jy hardloop ook nie "vir al wat jy werd is" nie, maar "so al wat jy kan".<ref name=vdm1/> "Vir al wat ek omgee" moet terloops wees "wat my betref...", en "vir al wat ek weet" moet wees "versover ek weet...".<ref name=vdm1/> * Jy kan wel sê: "Ek sal bydra", in antwoord op 'n voorstel. "Bydra" verg andersins 'n komplement, d.w.s. "daartoe bydra" of "bydra tot". Die werkwoord-komplement is hier noodsaaklik,<ref name=vdm1/> maar die werkwoord-komplement "uit" is verkeerd en oorbodig in die sin "ek probeer/toets dit <u>uit</u>". Kyk ook: "uitkamp". * Insgelyk is dit verkeerd en oorbodig om te sê: ek het "opgeëindig by", of hy/sy het "opgeëindig as", synde dit nou die "uiteindelike bestemming" of 'n "onverwagse verdrag van sake/plek/bestemming" sou wees. Jy eindig/beland maar net by/in 'n plek of situasie.<ref name=arg2>[https://www.facebook.com/groups/2550041835/permalink/10157348434176836 Argaïese Afrikaanse uitdrukkings is cool!], Martha Koelman Nèè Potgieter, Facebook (2020)</ref> Jy kan wel iets afend, afeindig of opeis. * Sekere werkwoorde vereis 'n spesifieke voorsetsel, gebruik bv. "vervang <u>deur</u>" i.p.v. "vervang met". Vgl. "die dorp is verower van/op die vyand", albei reg.<ref name=vdm1/> Kyk: werkwoord-komplement ====Selfstandige naamwoorde==== {{multiple image | align = right | direction = vertical | header = Generasie-Y & Z | header_align = center | image1 = NF-1-Tache cafe-au-lait.jpg | alt1 = | width1 = 200 | caption1 = 'n Moedervlek was eens nié 'n geboortemerk (Eng: ''birth mark'') nie, maar vandag wel... | image2 = Accident Salisbury 1856.jpg | alt2 = | width2 = 200 | caption2 = Dís nou 'n besigheid! | image3 = Statue of Janus 傑纳士像 - panoramio.jpg | alt3 = | width3 = 200 | caption3 = 'n Tweegesig- was eens nié 'n tweegatjakkals nie, maar deesdae wel... | background color=;border:none; }} * "Beton" is die korrekte woord vir "konkreet" in boukunde, en "titanium" moet wees "titaan". 'n "Perdeskoen" is 'n "hoefyster" of "perdeyster", "slakkepas" 'n "slakkegang", "swartbord" 'n "skryfbord", en "hardeware" is na ware "ysterware".<ref name=taal7/> Weliswaar rekenaarhardeware en -sagteware, oftewel -apparatuur en -programmatuur.<ref name=uvj1/> 'n "Teoris" (meervoud: teoriste) is eintlik 'n teoretikus (meervoud: teoretici of teoretikusse). Die klavierkonsert het nie "bewegings" nie, maar "dele". "Wingerde" is nie "wynlande" nie, maar daar is 'n Kaapse wynland (Eng. ''Cape winelands'', kyk meervoudsvorme).<ref name=2m/> In geologie is daar nie 'n "foutlyn" nie maar 'n "verskuiwing". "Kantlyn" is terloops die lyn en nie die -ruimte nie.<ref name=vdm1/> "Geboortemerk" was na regte 'n "moedervlek", ... eens op 'n tyd. * Soortgelyk is 'n "feering" (mikologie) 'n "heksekring", 'n "skaalinsek" 'n "dopluis",<ref>'n Sandvlooi (Eng: ''sandhopper'') is wel 'n [[skaaldier]], maar nié 'n insek of "skaalinsek" nie.</ref> en "moorlande" eintlik "veenlande". * Jy doen fluks "sake", en nié fluks of goeie "besigheid" nie. 'n Sg. "besigheid" is eintlik 'n "sake-onderneming", vgl. "sakeman", "sakevrou", "sakekern", "sakebrief" en "sakevertroueindeks". Jou "besigheidskaartjie" eintlik 'n "visitekaartjie".<ref name="rr1">{{cite web |last1="Genade" |first1=Ina |title=Roei uit die taalgoggas |url=http://www.rooirose.co.za/roei-uit-die-taalgoggas/ |website=rooirose.co.za |publisher=Rooirose |date = 2015-03-06 |accessdate=17 May 2020}}</ref> Iemand moet hom/haar nie met jou "sake" (i.p.v. besigheid) inlaat/bemoei (i.p.v. inmeng) nie. "Inmeng" is ook korrek: in (nie "met") jou sake inmeng.<ref name=vdm1/> * Iemand is nie 'n "tweegesig" nie, maar jy kan wel 'n "tweegesigbeeld" kry, d.w.s. met twee gesigte. 'n Sg. "tweegesigpersoon" is miskien 'n "tweegatjakkals".<ref name=vdm1/> * "Term" of "terme" is glibberige kalante wat hul maklik tuismaak in Afrikaans. 'n Diens het egter nie "terme en voorwaardes" nie, maar "bepalings en voorwaardes".<ref name=rg2/> So ook die "voorwaardes van die vredesluiting" eerder as die "terme" daarvan, en ons "koop op paaiemente" of "vra die verkoper na sy/haar voorwaardes" (d.i. ''terms of purchase'' en ''buying on terms'').<ref name=vdm1/> "In terme van jou opvatting" moet wees "volgens/na jou opvatting", en "in terme van hierdie regulasie" moet wees "volgens/ingevolge/kragtens hierdie regulasie".<ref name=vdm1/> "In terme van" moet wees "betreffende", "wat die ... betref" of "insoverre".<ref name =jrap/> "Met die term verstaan ons" moet wees "hiermee verstaan ons", of "onder die term verstaan ons".<ref name=vdm1/> * Die woorde wat in vaktaal gebruik word is wel "terme", en ons praat dan van "terminologie", d.w.s. die navorsing van, en skepping van terme. "Terminografie" is die praktyk van termwerk, insluitend standaardisasie en die saamstel van termlyste en woordeboeke.<ref name =rsg22-12-2019>[http://www.rsg.co.za/Program-Potgooi/48/Taaldinge Taaldinge], RSG, 22 Desember 2019</ref> * Wanneer jou motor onklaar raak (nie "ingee" nie) en jy dit wil versien (nie "laat diens" of "gediens" nie), soek jy nié na "parte" nie, maar wel na "onderdele".<ref name=rg1/> Daar is wel 'n "smeerdiens".<ref name=vdm1/> Blykbaar koop ons by die vulstasie "ongelode petrol" eerder as "loodvrye petrol", want petrol sonder die toevoeging bevat reeds lood. 'n 4x4-voertuig is eintlik 'n viertrekvoertuig, d.w.s. met oordraratkas na 2de ewenaar, terwyl 'n voertuig met alwielaandrywing daarsonder (nié "sonder dit") klaarkom.<ref name=2m>[https://iono.fm/e/1033530 Taaldinge 2 Mei 2021], RSG</ref> ====Foutiewe (en korrekte) meervoudsvorme==== [[lêer:Afrikaanse meervoudsvorme.png|duimnael|regs|180px|Sg. "bylaag" en "toelaag" skep 'n probleem, want wat sou die meervoude wees?<ref name=vdm1/> ]] * "Statistieke" (Eng: ''statistics'') moet wees "statistiek" as dit gaan oor die metode / vakgebied / wetenskap van massaverskynsels. Verskillende soorte of dokumente hiervan kan wel "statistieke" genoem word, bv. "Statistieke SA". "Skoolgrond", "dorpsgrond", "hoofkwartier", "nasionale argief", "Natalse middelland", "Uniegebou", "wynland" van die Kaap, "Victoriawaterval", "Howickwaterval", "Kirstenbosch botaniese tuin", ens., ontvang in Afrikaans geen meervoud<ref name =rsg19-1-2020>[http://www.rsg.co.za/Program-Potgooi/48/Taaldinge Taaldinge], RSG, 19 Januarie 2020</ref> soos in Engels nie. Die opname is aldus uit die "argief" (en nie "argiewe") opgediep, al bestaan die argief uit meer as een lêer, kabinet of vertrekke. Vgl. "kampioenskap" met "kampioenskappe", wat uit 'n wedstrydreeks of -reekse bestaan. * Jy dra ('n) "bril" en nie "brille" (Eng: ''glasses'') nie, en "toestande" kan ook maar "toestand" wees,<ref name=vdm1/> al word dit deur verskillende faktore bepaal. Ook sê jy nie jou "gebede" op wanneer dit een gebed is nie. Vgl. die "massas", ons "invoere" en "uitvoere", ons "oortuigings" en die "werksplase".<ref name=vdm1/> Vitamiene C moet wees vitamien C (kyk onder). "Die tweelinge" verwys na minstens 4 wesens, maar in Engels kan ''twins'' 2 wees, en ''twin'' een wese. * Jy sit jou "studie" voort, al bestaan dit uit verskeie modules, vakke, ens.<ref name=uvj1/> "Studies" verwys na uiteenlopende studierigtings of -projekte wat nie in direkte verband staan nie. "Eksamen" ontvang slegs die meervoud "eksamens" as dit oor jare strek, want een eksamen sluit verskillende vraestelle in. Soos elders genoem slaag of druip jy nie 'n eksamen nie, maar kan wel "in die (nié jou) eksamen druip/slaag",<ref name=vdm1/> want die eksamen is hier nie die direkte voorwerp, of akkusatief nie. * Party woordeboeke gee "keus", meervoud "keuse", ander weer "keuse" en "keuses", of albei. In ieder geval <u>doen</u> jy jou keuses (of keuse, of keus) en maak hulle nie. Molekuul/molekule/molekules is ewe dubbelsinnig.<ref name=vdm1/> Let op die <u>wisselvorme</u>: vitamien (mv. vitamiene) vs. vitamine (mv. vitamines), proteïen (mv. proteïene) vs. proteïne (mv. proteïnes), én aspirien vs. aspirine (albei enkelvoud).<ref name=uvj1/> Rakende klag/klagte/klagtes, kyk bo. * "Slagpale" is wel korrek, en die meervoud bly maar "slagpale". Ook is "tussenpose" (nié "tussenposes") die korrekte meervoud, want die enkelvoud is "tussenpoos".<ref name=vdm1/> Vgl. "pouse", meervoud "pouses". * Die Klein- en Groot-Swartberge in samehang lewer die Swartberge, al drie in die meervoud. 28+ ander berge in Suider-Afrika staan bloot as Swartberg (enkelvoud) bekend. Soortgelyk is Suurberge (meervoud) slegs die bekendste van etlike Suurberg-berge in Suid-Afrika. Vgl. Drakensberge. ====Ander indringers==== * "'''Tyd'''" word dikwels verkeerd aangewend. "Vir 'n lang tyd" (bloot: "lank") en "oor tyd" is [[Anglisisme]]s, maar jy kan wel "oortyd werk". "By hierdie tyd" moet wees: "teen hierdie tyd." Die dirigent moet nie "tyd hou" nie, maar "maat hou". "Vat jou tyd" moet wees "gebruik jou tyd", ens. "Wat is die tyd?" moet wees: "hoe laat is dit?" "In 'n paar uur se tyd" moet wees: "oor/binne 'n paar uur". 'n Wedstryd se "halftyd" is na ware die "rustyd". "Ek het nie tyd vir hom nie" moet wees: "ek duld hom nie(?)", "ek het geen geduld met hom nie", "kan hom nie uitstaan/veel/verdra nie."<ref name=vdm1/> * "Al die tyd" is korrek, maar tipies dui "al" op iets wat ''getel'' kan word. "Al die pad gestap", of selfs "al die veld is vrolik", <u>is dan Anglisismes</u>, en die korrekte sinne sou wees "die hele pad gestap", of "die ganse/hele veld ...". "Al twee van hulle" <u>is 'n Anglisisme</u>, en moet wees "(hulle) al twee" of "(hulle) albei". "Twee van hulle", d.w.s. twee uit 'n groter getal of groep, is korrek.<ref name=vdm1/> *"Van tyd tot tyd" is blykbaar nié 'n Anglisisme nie, en word ook in Nederlands en Duits opgemerk. "Met die loop van (die) tyd" is blykbaar ook korrek,<ref name=vdm1/> maar kan miskien vervang word <u>deur</u>: "met verloop van tyd", "mettertyd" (of "met tyd"), "op die langeduur", "gaandeweg" of "algaande", ens. "'n Geruime tyd" is ook nié 'n Anglisisme nie.<ref name=vdm1/> Kyk ook: tydig, -gety. * "in gemeen" (Eng: ''in common'') moet wees "met mekaar gemeen", of "niks gemeens met mekaar". * "Skool bygewoon" (dankie Google-vertaler) moet wees "op skool gewees by..." of "skool gegaan by...". Ook "studeer aan Harvard-universiteit", nie "bygewoon". * "Sover terug as 1916", moet wees "reeds in 1916", maar "10 jaar/maand/rukkie terug/gelede" is korrek. * "Soveel so" is 'n Anglisisme. Dit moet vervang word <u>deur</u> "sodanig dat", "tot so 'n mate", "dermate", "derwyse", ens. * "Kleurvol" (Eng: ''colourful'') moet wees "kleurryk", en "soomloos" (Eng: ''seamless'') moet wees "naatloos". * Jy is nie "oop" vir oortuiging nie, maar "vatbaar vir...".<ref name=rg1/> Iemand is ook nie "beïndrukbaar" nie, maar "ontvanklik" of "vatbaar vir" idees, ens.<ref name=taal7>[http://www.savryskutskrywer.co.za/vgk_taal.htm#.Wx2XmfZuL7N Taalwenk 7, Louis van Rooyen, savryskutskrywer]</ref> * Klakkeloos: jy het niks "uitgemis" nie, maar "misgeloop", en die maatskappy het nie sy dividend "'n mis gegee" nie, maar oorgeslaan of teruggehou. Jy kan wel die bus mis of misloop, maar het dit liefs verpas.<ref name=vdm1/> Jy het ook nié die saak "opgebring" nie, maar "opgehaal", en het liefs nie jou kinders "self opgebring" nie. * "Geboorte gee" moet wees "lewe skenk aan".<ref name=vdm1/> ====SABC-Afrikaans==== Dié is nogal 'n bron van vreugde, want jy leer hoe om dinge nié te sê nie, of minstens sit dit jou aan die dink. 'n Paar voorbeelde: * "Die roofdier wil nie sy posisie weggee nie." Of wil hy dit miskien nie verklap of verraai nie? * "Die mense/honde het die spoor opgetel." Of het hulle begin spoorsny, of ruik of gewaar hulle dit? * "Hulle het wat dit vat om bo uit te kom." Of het hulle wat dit verg? * "...die eintlike regte lewe (Eng: ''real life'') nagmerrie." Hulle bedoel maar: die werklike nagmerrie. * "...die seekoeie se rolpoeding voorkoms (Eng: ''roly-poly looks'')." Miskien moet hulle sê: potjierol voorkoms? * "...aggressie op 'n vlak van sy eie." Miskien: ongeëwenaarde aggressie? Die Pretoria-dialek insgelyk: * "Hulle is spiteful want hulle wil bribes hardloop." Miskien: Hulle is astrant / steeks / stuurs / hardkoppig / moedswillig / opsetlik want hulle soek omkoopgeld / afkoopgeld / smeergeld / wil konkel / wil my afrokkel. * "Hierdie boek bevat pryslose inligting." My woordeboek is seker verouderd. ====Germanismes==== * Die woord "vele" is blykbaar 'n ander indringer, en die korrekte woord sou wees "heelwat", "baie", "verskillende", "etlike", "allerlei", "talle", of wat die situasie mag vereis. Ook is "albei" 'n beter keuse as "beide", maar "die beide gevangenes" of "die beide Amerikas" is blykbaar gangbaar. * "Meerdere mense" moet wees "verskeie mense", maar jy kan praat van "meerdere aspekte".<ref name=vdm/> "Eenduidig" moet eerder wees "ondubbelsinnig,"<ref name =rsg3-11-2019/> maar eersgenoemde is gewild en miskien nodig in wiskunde-vaktaal. Mens kry byvoorbeeld "eenduidige funksies", ens. * Aanvaarde germanismes is "eerstens", "tweedens", "hoogstens", ens.<ref name=vdm1/> ===Pleonasmes=== :''Kyk ook: [[Pleonasme]]'' * 'n "Onverwagte verrassing" is steeds net 'n verrassing, en 'n "eindresultaat" is die resultaat, slotsom, afloop, nasleep, konklusie, uitkoms, uitwerking of 'n voortvloeisel.<ref>[https://jouwerk.solidariteit.co.za/taalflaters-en-taboes-in-die-werkplek-2/ Taalflaters en -taboes in die werkplek], Cilleste vd Walt & Inge Strydom, 6 Augustus 2014</ref> "Ek persoonlik" "stap liefs te voet," en vir dié wat "vooruit beplan" het, is dit "bowendien ook" oorbodig om al die "ware feite" "weer te herhaal".<ref>[https://www.litnet.co.za/red-ons-taal/ Red ons taal], Jean Oosthuizen, 2015-06-03</ref> * Die foutiewe uitdrukking van die [[trappe van vergelyking|oortreffende trap]], "mees algemeenste", moet wees "mees algemene" of bloot "algemeenste". "Meer deftiger" moet wees "meer deftig" of bloot "deftiger". "Meer dikwels" moet wees "meermale", en "minder dikwels", "mindermale".<ref name=vdm1/> * Wat [[toutologie|toutologië]] betref sê hulle ons moet sê "Gondwana" en nié "Gondwanaland" nie, want Gondwana sou reeds "land van die Gonde" beteken. "Gondwanaland" ontspring egter reeds by die Oostenrykse geologie-professor Eduard Seuss, en aangesien "wana" eintlik bos beteken, is ek onseker oor die saak.<ref>[https://www.thestudy.net.au/projects/gondwana-name.html Gondwana: How it got its name], Notes by Craig Robertson (Maart 2008)</ref> * Ingeburgerde toutologië is tortelduif, windhond, lintwurm, walvis, winkelhaak en verskillende soorte ('n pleonasme).<ref name=vdm1/> Kyk: samestellings. ===Los en vas=== Los en vas skryf (nié "los- en vasskryf") is 'n taal[[:en:tameletjie|tameletjie]] wat met 'n kennis van woordsoorte bygelê word:<ref>[https://iono.fm/e/1073963 Taaldinge 18 Julie 2021], Sophia Kapp, Viva</ref> * Byvoeglike naamwoorde kan ''attributief'' of ''predikatief'' aangewend word, en staan dus altyd los: "privaat sak" (''a.''), en "die sak is privaat" (''p.'') Vgl. "privaat skool", "privaat belange". Die mens is wit, ensomeer, dus 'n wit, swart of bruin mens. 'n "Reuseaandeel" want die "die aandeel is reus"?? "Reuse-" is dus nie 'n b.nw. nie maar 'n s.nw. met verbindings-e, en word net soos "leeueaandeel" vas geskryf. Vgl. "reuse- politieke vergadering". * Woorde soos "baie", "effe", "ewe" en "heel" word gewoonlik deur 'n bywoord of b.nw. gevolg, en help ook om lg. te onderskei. Vgl. bv. "skaars<u>s</u>te" teenoor "skaarste". Droë seisoen en nat seisoen, maar wel reënseisoen. Lengte en breedte is nie b.nwe nie, en ons skryf dus lengte- en breedtegraad. * Betekenisverdigting lewer egter samestellings soos [[sagtevrugte]], [[Bloutrein]], bruinsuiker, bruinbrood, growwebrood,<ref name=adinda/> langbroek en donkerkamer,<ref>[https://www.beterafrikaans.co.za/website/mob.php?pag=128 Beter Afrikaans: Betekenisverdigting]</ref> benewens veral siektename soos bloutong en spesiename soos wildehond, bloubok, blouduiker, bloublasie, bloukappie,<ref name=adinda/> rooibok, mooimeisie, geelperske en geelwortel wat almal net soos "skoolboek" vas geskryf word. "Die boom het 'n geel wortel," bevat egter geen samestelling nie, en die woorde word dan los geskryf.<ref>[https://beterafrikaans.co.za/website/index.php?pag=127 Beter Afrikaans: Samestellings]</ref> * Samestellings in byvoeglike naamwoorde en bywoorde word ook vas geskryf, bv. [[helderrooi]], [[grysgroen]] of saggeaard, benewens "goeie-" in groetvorme soos goeiemôre, goeiemiddag, goeienaand, goeienag en goeiedag.<ref name=v2022>Viva, 2022</ref> * [[Groot-Winterhoekberge|Groot-]] en [[Klein-Winterhoekberge]] is geografiese name wat volgens die AWS met koppeltekens geskryf word. * Woorde wat tydsduur of mate aandui, gevolg deur ’n byvoeglike naamwoord, word los geskryf. Voorbeelde is "16 maande lange/oue", "vier weke lange" en "drie uur lange".<ref>[https://beterafrikaans.co.za/website/index.php Beter Afrikaans]</ref> "Aldrie" moet wees "al drie". * Vgl. wel "agt uur" (tydsduur) met "agtuur" (tydstip, vas). Vg. is vergelykbaar met derdejaar(student), of derdegraad(tamaties). Die tamaties is wel "derde graad", en die student in sy/haar "derde jaar".<ref name=adinda>[https://juffer.files.wordpress.com/2015/08/s-p-e-l-l-i-n-g.pdf Kan jy die volgende woorde reg spel?], Adinda Vermaak, Kurrikulumadviseur: Afrikaans, Distrik Metro-Noord, WKOD, Januarie 2009</ref> Kyk: samestellende afleidings. * "Op pad" is twee woorde, bv: "Hulle is op pad huis toe". "Oppad" en "huistoe" is dan verkeerd. * "Al weer", "nog steeds", "weer eens", "bekend staan", "op sigself" (nié "in sigself"),<ref name=taalk/> "so iets" en "onder lede" is ook telkens twee woorde. * Lg. het blykbaar nou die wisselvorm "weereens". "Ek/my self" en "ek/myself" is ook albei korrek. * "Temeer", "destemeer", "alte-/alhoemeer", "-minder", "-verder", "-sterker", "-swakker", "-stadiger", "-vinniger" kan blykbaar vas geskryf word, alhoewel die AWS neig om dit los te skryf.<ref name=vdm1/> * "Agslaan" en "voetslaan" is telkens een woord, maar "munt slaan" twee. * "Tegemoetgaan" en "tegemoetgegaan" is telkens een woord, maar "ten gronde gaan", "te water laat".<ref name=arg1/> * Soortgelyk sal jy sal iets "ter syde stel" of "ter tafel lê" en dié word los geskryf, maar "tersydestelling" en "tertafellegging" is sg. <u>samestellende afleidings</u> wat vas geskryf word.<ref name=aws2>Afrikaanse Woordelys en Spelreëls (10de Uitgawe, 2009): Woordgroepe, p. 128-130</ref> Vgl. Ou Testament vs. Ou-Testamenties, Derde Wêreld vs. Derdewêrelds, dertiende eeu vs. dertiende-eeus, tweede graad vs. tweedegraads, vyf jaar vs. vyfjaarliks. * B.nw./telwoord + s.nw. as bepaler van 'n opvolgende s.nw. lewer bv. die volgende samestellings: Derde Wêreld vs. Derdewêreldlande, droë land vs. droëlandboerdery, lang termyn vs. langtermynbeplanning.<ref name=aws2/> * "Skeef loop" en "skeefloop" is onderskeidelik letterlik en figuurlik te verstaan. Vgl. ook "onder druk" en "onderdruk".<ref name =taal11>Taalwenke 11, Elsabe, saskrywersendigters</ref> "Aan mekaar" beteken "vir/teen elkander" en "aanmekaar" beteken "aanhoudend".<ref>[https://www.facebook.com/Beterafrikaans/ Beterafrikaans], 9 Maart 2020</ref> ===Formate=== * "100&nbsp;000" kry geen komma in Afrikaanse sinne nie. * "06:30" is die enigste skryfwyse vir half sewe, en dan net vir die oggend. Afkortings vir voormiddag en namiddag word deesdae ontmoedig. * Afkortings BSc en BCom en ander kwalifikasies word sonder punte geskryf. MA en BA kan insgelyk sonder punte geskryf word, alhoewel M.A. en B.A. nie verkeerd is nie. So ook is "mnr Pienaar" en "prof Dreyer" sonder punte.<ref name=taal2>Taalwenke 2, saskrywersendigters</ref> ==Benamings== ===Geskiedenis=== ====Antieke Griekse wêreld==== By artikels rakende Griekse geskiedenis word meestal op die spelling berus, soos deur C.A. van Rooy<ref name = Rooy>{{Cite book | last = van Rooy | first = C.A. | authorlink = | title = Antieke Griekse Geskiedenis | publisher = Butterworth en kie | location = Durban, Pretoria | date = 1980 | pages = 413 | doi = | isbn = 0-409-08017-9 }}</ref> aangegee. Dit behels byna deurgaans spelling soos "Plutarchos" eerder as bv. Plutarchus of Plutargos. Die oe-klank word deurgaans met 'n "u" geskryf, sodat die keuse sal wees Suda, eerder as Soeda of Souda. "-aea", soos in Plataea (in Engels) word gespel "-aia", d.w.s. Plataia, Alkmaionide, ens.<br> Van Rooy, en wikipedia, blyk enkele uitsonderings te aanvaar, soos bv. Masedonië, eerder as Makedonië, waaraan heelwat tale wel voorkeur gee. Afrikaanse skrywer Dan Sleigh skryf dit wel Makedonië, en Kappadokië, in teenstelling met Trasië. 'n Verdere nuttige riglyn is P.S. Dreyer et al.<ref name = Dreyer>{{Cite book | last = Dreyer | first = P.S. en ander | authorlink = | title = Die Westerse Politieke Tradisie | publisher = H & R-Academica | location = Pretoria, Kaapstad, Johannesburg | date = 1981 | pages = 469 | doi = | isbn = 0-86874-119-1 }}</ref> ====Antieke Romeinse wêreld==== Beste praktyk blyk te wees om die oorspronklike Latynse spelling te volg, met slegs die uitsondering van die "u" vir die "v", die "j" vir die "i", soos in Trajanus en Pompeji, en sekere terminologie wat verafrikaans is, soos Konsul i.p.v. Consul. Met verwysing na die Romeinse tyd kan sekere Griekse plekname waarskynlik aangepas word. Onder meer kan Kilikië bv. Cilicië word in 'n latere era, en Issos kan Issus word. ====Antieke Midde-ooste==== Name soos Toetank(g)amoen, Aboe Simbel en Hammoerabi, in stede van Tutankamun, Abu Simbel en Hammurabi word in Afrikaanse bronne opgemerk. Buite die direkte Grieks-Romeinse invloedsfeer word die "oe" dan wel gebruik. ===Politieke geskiedenis (antiek of modern)=== In Engelse artikels oor antieke onderwerpe word maklik gepraat van "classes" wat egter na "stande" verwys, of na "states" wat eintlik na "stadstate" verwys. Afrikaanse wikipedia kan oorweeg om hierop te verbeter en die terme binne hul paslike konteks aan te wend. ====Stande en klasse==== * ''Stande'' (Eng: ''estates''), wat klasse voorafgegaan het en nie meer bestaan nie, word onderverdeel in die gewone mense (gepeupel ens.), geestelikes en [[landadel]] (Eng: ''landed gentry''). * As onderskeibare konsep het ''klasse'' met die [[Industriële Revolusie|nywerheidsrewolusie]] (vanaf 1750) ontstaan, en word dan onderverdeel in die proletariaat (werkers), [[bourgeoisie]] (middelklas, burgery, winkeliers en mense met alledaagse idees)<ref name =ox1/> en kapitaliste (ondernemers). Marx en kie het hul teorieë op hierdie klasse staangemaak, en hierdie klasse bestaan steeds. * 'n Aristokrasie is egter 'n voorbeeld van 'n ''stand'' óf ''klas'' wat sigself op oorerflike wyse aan die bopunt van die stand- of klasstruktuur plaas, bv. regering deur 'n oligargie of deur 'n ander bevoorregte of intellektuele sosiale orde.<ref name =ox1>The Concise Oxford Dictionary, 1961</ref> ====Stadstate en state==== * ''Stadstaat'' is die paslike begrip vir politieke instellings regdeur die antieke tyd en middeleeue. * Die ''staat'' as onderskeibare begrip word in [[Niccolò Machiavelli|Machiavelli]] (oorl. 1527) se geskrifte bespeur, maar word eers wetlik bepaal deur die [[Dertigjarige Oorlog|Vrede van Wesfale]], 1648. 'n Staat word gedefinieer as 'n standhoudende regsliggaam met internasionaal erkende onafhanklikheid, wat beskik oor 'n afgebakende grondgebied, bevolking en regering.<ref name="venter1">{{cite book |last1=Venter |first1=Albert |last2=Botha |first2=Susan |last3=du Plessis |first3=Louis |last4=Alberts |first4=Mariëtta |title=Verklarende Politieke Woordeboek / Explanatory Dictionary of Politics |date=2017 |publisher=Juta |location=Kaapstad |isbn=9781485119944 |page=364}}</ref> Die [[Unie van Suid-Afrika]] word 'n staat in 1931 (nié 1910), danksy die Statuut van Westminster, maar dan steeds met 'n buitelandse monargie as staatshoof. Dié word eers in 1961 met SA-republiekwording afgeskaf, terwyl Indië dit reeds in 1950 doen, maar aanbly in die statebond. * State word op twee wyses onderverdeel, naamlik owerheidsvorm (interne aard) en staatsvorm (interstaatlike verband). Die owerheidsvorme sluit bv. die mag-, stande-, klasse-, volk-, demokratiese, welvaart-, liberale, nasionale en regstaat in,<ref>S. W. Schaper, 1963, Tussen Machtsstaat en Welvaartsstaat, Koninklijke Drukkerij van Gorcum & Comp.</ref> of sekere kombinasies hiervan. Staatsvorm is die organisasie daarvan as unie of federasie, oftewel uniaal of federaal.<ref name="venter1"/> ===Ander=== ====Hindoe- en oosterse name==== By artikels rakende Hindoe- en oosterse name, kan ons seker gelei word deur woorde soos "Foedji", "Hindoe", "Hindi" en "Kalkutta". Let op die verskil tussen die "oe"- en "u"-klank. ====Plekname in Afrika==== * Plekname in Afrika lewer 'n groot uitdaging; voorstelle is welkom. Dit wil blyk of Livingstone en kie name op wyses weergegee het, wat dikwels onbestrede aanvaar word. * As ek wes-Vrystaat skryf verander my medegebruikers dit na Wes-Vrystaat, en wes-Mediterreens na Wes-Mediterreens. 'n Goeie vraag is dan of Bloemfontein in die wes-Vrystaat is aldan nie. As die wes-Vrystaat nie amptelik afbaken is nie, weet ons nie. Daarom gebruik ek persoonlik 'n kleinletter, want dis nie 'n naam nie maar 'n beskrywing. Soortgelyk "sub-Sahara" in 'n sin, wel nie as opskrif, want tensy ons van bakens verskaf word is die noordgrens van hierdie gebied vaag en verander na gelang van weersomstandighede ensomeer. Sahara benodig natuurlik 'n hoofletter want dis 'n naam, nie van 'n amptelik afgebakende gebied nie, maar van 'n woestynarea. * Let daarop dat die woord "nedersetting" nie noodwendig 'n gehug, dorp of stad is nie. Die nedersetting van die 1820 Setlaars was aanvanklik amptelik, geografies en standhoudend afgebaken as die plase wat aan hulle toegeken is. Kort daarop het setlaars die plase verlaat en dorpe gestig. Op al hierdie stadia was dit nog 'n enkele nedersetting, hetsy dit afgebaken was, verander het, aldan nie. ====Spesiename==== Name word vas geskryf, soms met 'n koppelteken. Hoofletters word beperk tot een per naam, bv. Gespikkelde katonkel, i.p.v. Gespikkelde Katonkel. Voorkeur word gegee aan 'n wêreldwye perspektief om dubbelsinnighede uit te skakel. Soortname in Germaanse tale word gewoonlik beperk tot maksimum twee dele, soos in die bg. visspesie, en nie soveel as drie dele, wat dikwels by Engels die geval is nie. ====Persoonsname==== Die tendens in koerante is blykbaar om persoonsname te skryf soos die persone dit self geskryf het. So word daar gepraat van "Louis Tregardt", maar wel "S.P.E. Trichardt". ====G-klank==== Name van persone, plekke of organisasies word dikwels met 'n "ch", "k", "kh" of "h" gespel, eerder as 'n "g", bloot omdat die name via Romeine of Britte oorgelewer is wat nie die g-klank magtig was/is nie. As die oorspronklike uitspraak gehandhaaf word sal ons praat van Bethlegem (Bethlehem), Negemia (Nehemia), Gaghai (Hagai), Giskiahoe (Hiskia), Gamas (Hamas), Gezbollah (Hezbollah), Gartoem (Khartoem), Kgama (Khama), en Agmed (vgl. Ahmed Kathrada), en Toetankgamoen is 'n benadering van die oorspronklike uitspraak. In o.m. Grieks, Spaans en Xhosa mag die g-klank ook verbloem wees as ander letters. ==Kyk ook== * [[Hulp:Speltoetser]] * [[:Kategorie:Gaan taal na]] * [[Wikipedia:Styl]] * [[Wikipedia:Algemene spelfoute]] * [[Gebruiker:Anrie/Antieke Eiename]] * [https://archive.org/details/afrikaansewoordelysspelreels?sort=-date AWS-aanlyn] ... verouderd maar baie nuttig! ===en artikels=== * [[Meervoud#Afkappingsteken|Afkappingsteken]] * [[Afrikaanse woordelys en spelreëls]] * [[Akuut-aksentteken]] * [[Deelteken]] * [[Gravis-aksentteken]] * [[Grondbeginsels van die Afrikaanse spelling]] * [[Hoofletter]] * [[Kappie (leesteken)]] * [[Koppelteken]] * [[Ortografie]] ==Verwysings== {{verwysings}} [[Kategorie:Gebruikerswoordeboeke]] 6u02kc7wfa9clxdnijikn7ujazwrueh 0 63625 2964304 2956968 2026-09-01T15:00:10Z Oesjaar 7467 Ek hoop so... 2964304 wikitext text/x-wiki {{Versmelt|Chelsea FC}} {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Stamford Bridge stadium.jpg|250px]]<!-- [[Lêer:Chelsea FC.svg|260px]] --> | klubnaam = Chelsea | vollenaam = Chelsea Football Club | stigting = {{start date and age|df=yes|1905|3|10}} | stadion = [[Stamford Bridge (sokkerstadion)|Stamford Bridge]], [[Londen]] | kapasiteit = 40 173 | eienaar = BlueCo | voorsitter = Todd Boehly | bestuurder = [[Xabi Alonso]] | afrigter = | liga = [[Premier League]] | website = {{URL|https://chelseafc.com}} | patroon_la1 = _chelsea2627h | patroon_b1 = _chelsea2627h | patroon_ra1 = _chelsea2627h | patroon_sh1 = _chelsea2627h | patroon_so1 = _chelsea2627hl | linkerarm1 = 14349B | liggaam1 = 14349B | regterarm1 = 14349B | broek1 = 14349B | kouse1 = FFFFFF | patroon_la2 = _chelsea2627a | patroon_b2 = _chelsea2627a | patroon_ra2 = _chelsea2627a | patroon_sh2 = _chelsea2627a | patroon_so2 = _chelsea2627al | linkerarm2 = 000000 | liggaam2 = 000000 | regterarm2 = 000000 | broek2 = 000000 | kouse2 = F0D104 }} '''Chelsea Football Club''' is 'n professionele sokkerklub wat in Fulham, Wes-Londen, Engeland, gevestig is. Hulle speel in die [[Premier League|Premierliga]], die hoogste vlak van Engelse sokker, en is een van die suksesvolste klubs in die Engelse sokkergeskiedenis. In plaaslike sokker het Chelsea ses ligatitels, agt FA-bekers, vyf ligabekers, vier FA Community Shields en twee Full Members' Cups gewen. In internasionale sokker het hulle twee [[UEFA Champions League]]s, twee [[UEFA Europa League]]s, twee [[UEFA Bekerwenner-beker]]s, twee UEFA Super Cups, twee FIFA Club World Cups en een UEFA Konferensieliga gewen. Hulle is die heersende klubwêreldkampioen. Die klub is in 1905 gestig, na die naburige gebied Chelsea vernoem, en speel hul tuiswedstryde op [[Stamford Bridge (sokkerstadion)|Stamford Bridge]]. Chelsea het hul eerste groot plaaslike trofee, die First Division-kampioenskap, in 1955 gewen. Hulle het hul eerste Premierliga-titel in die 2004/05-seisoen gewen. Chelsea het hul eerste Europese trofee in 1971 verower toe hulle die Bekerwenner-beker gewen het—’n prestasie wat hulle in 1998 herhaal het. Hulle het hul eerste UEFA Champions League-titel in 2012 gewen en dit in 2021 weer behaal. Chelsea het die UEFA Europa League twee keer gewen: in 2013 en 2019. Nadat hulle die UEFA Konferensieliga in 2025 gewen het, het Chelsea die eerste klub geword wat al vier hoof- UEFA-kompetisies sowel as alle UEFA-manskompetisies gewen het.<ref>{{Cite web |date=28 August 2025 |title=Chelsea to be handed special UEFA award before Champions League draw in honour of completing 'European set' with last season's Conference League triumph {{!}} Goal.com US |url=https://www.goal.com/en-us/lists/chelsea-special-uefa-award-champions-league-draw-european-set-conference-league/blt9113e9bf1af78217 |access-date=29 August 2025 |website=www.goal.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Champions League draw: Blues discover league phase opponents |url=https://www.chelseafc.com/en/news/article/chelsea-champions-league-league-phase-opponents-confirmed |access-date=29 August 2025 |website=www.chelseafc.com |language=en-}}</ref> Hulle het ook die FIFA-wêreldkampioenskap vir klubs in 2021 en 2025 gewen, waar laasgenoemde die eerste uitgawe van die nuwe toernooi met 32 spanne was. Chelsea deel 'n intense wedywering met ander Londense spanne soos [[Arsenal F.C.|Arsenal]] en [[Tottenham Hotspur]], asook met [[Leeds United FC|Leeds United]]. == Geskiedenis == === Stigting en vroeë jare (1905–1952) === In 1904 het die Engelse sakeman Gus Mears die Stamford Bridge-atletiekstadion in Fulham verkry met die doel om dit in 'n sokkerveld te verander. 'n Aanbod om dit aan die nabygeleë Fulham F.C. te verhuur, is van die hand gewys, en Mears het dus besluit om sy eie klub te stig om die stadion te gebruik. Aangesien daar reeds 'n span met die naam Fulham in die stadswyk was, is die naam van die aangrensende stadswyk Chelsea vir die nuwe klub gekies; name soos Kensington FC, Stamford Bridge FC en London FC is oorweeg.<ref>{{cite book |last=Glanvill |first=Rick |title=Chelsea FC: The Official Biography |url=https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan |year=2006 |page=[https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan/page/55 55] }}</ref> Chelsea F.C. is op 10 Maart 1905 gestig by The Rising Sun-kroeg (nou The Butcher's Hook),<ref name="teamhistory">{{cite web |title=Team History – Introduction |url=http://www.chelseafc.com/page/TeamHistory/0,,10268,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110527214035/http://www.chelseafc.com/page/TeamHistory/0%2C%2C10268%2C00.html |archive-date=27 May 2011 |access-date=11 May 2011 |publisher=Chelsea FC }}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2004 |title=The Birth of a Club |url=http://www.chelseafc.com/the-club/club-history/1900.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151218090652/http://www.chelseafc.com/the-club/club-history/1900.html |archive-date=18 December 2015 |access-date=16 December 2015 |publisher=Chelsea FC }}</ref><ref name="capacity">{{cite web |date=18 January 2018 |title=General Club Information |url=https://www.chelseafc.com/en/about-chelsea/about-the-club/general-club-information |access-date=31 May 2021 |website=ChelseaFC.com |archive-date=13 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213000549/https://www.chelseafc.com/en/about-chelsea/about-the-club/general-club-information |url-status=live }}</ref> teenoor die hedendaagse hoofingang van die stadion op Fulhamweg, en is kort daarna tot die Sokkerliga verkies.<ref>{{Cite web |title=Origin.html |url=https://home.adelphi.edu/~ro22316/Origin.html |access-date=31 May 2025 |website=home.adelphi.edu}}</ref> Chelsea het in hul tweede seisoen promosie na die Eerste Divisie behaal en het in die vroeë jare tussen die Eerste en Tweede Divisie gewissel. Die span het die FA Cup-eindstryd van 1915 gehaal, maar by Old Trafford teen Sheffield United verloor. In 1920 het Chelsea derde in die Eerste Divisie geëindig—die klub se beste ligaprestasie tot op daardie stadium.<ref>{{cite web |title=Team History – 1905–29 |url=http://www.chelseafc.com/news-article/article/1800262 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718071312/http://www.chelseafc.com/page/TeamHistory/0%2C%2C10268~1800262%2C00.html |archive-date=18 July 2011 |access-date=23 April 2014 |website=chelseafc.com |publisher=Chelsea FC }}</ref> Chelsea het ’n reputasie opgebou omdat hulle sterspelers gelok het,<ref name="glanville">{{cite news |last=Glanville |first=Brian |date=10 January 2004 |title=Little sign of change for Chelsea and their impossible dreams |work=[[The Times]] |location=UK |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article992039.ece |url-status=dead |access-date=15 March 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110926102458/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article992039.ece |archive-date=26 September 2011}}</ref> en het groot skares gelok. Die klub het in tien afsonderlike seisoene die hoogste gemiddelde toeskouergetal in Engelse sokker gehad,<ref>{{cite web |title=EFS Attendances |url=http://www.european-football-statistics.co.uk/attn.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501093244/http://www.european-football-statistics.co.uk/attn.htm |archive-date=1 May 2019 |access-date=22 April 2021 |website=european-football-statistics.co.uk }}</ref> onder meer in 1907–08,<ref>{{cite web |title=Historical attendances |url=http://european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1908.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111004050048/http://european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1908.htm |archive-date=4 October 2011 |access-date=18 August 2011 |publisher=European Football Statistics }}</ref> 1909–10,<ref>{{Cite web |title=Historical attendances |url=http://european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1910.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111004050234/http://european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1910.htm |archive-date=4 October 2011 |access-date=18 August 2011 |publisher=European Football Statistics }}</ref> 1911–12,<ref>{{Cite web |title=Historical attendances |url=http://european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1912.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111004050355/http://european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1912.htm |archive-date=4 October 2011 |access-date=18 August 2011 |publisher=European Football Statistics }}</ref> 1912–13,<ref>{{Cite web |title=Historical attendances |url=http://european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1913.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111004050458/http://european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1913.htm |archive-date=4 October 2011 |access-date=18 August 2011 |publisher=European Football Statistics }}</ref> 1913–14<ref>{{Cite web |title=Historical attendances |url=http://european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1914.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111004050508/http://european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1914.htm |archive-date=4 October 2011 |access-date=18 August 2011 |publisher=European Football Statistics }}</ref> en 1919–20.<ref>{{Cite web |title=Historical attendances |url=http://european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1920.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120818182655/http://www.european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1920.htm |archive-date=18 August 2012 |access-date=18 August 2011 |publisher=European Football Statistics }}</ref><ref>{{Cite web |title=Between the Wars – Big Names and Big Crowds |url=http://www.chelseafc.com/page/TeamHistory/0,,10268~910883,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120720222638/http://www.chelseafc.com/page/TeamHistory/0%2C%2C10268~910883%2C00.html |archive-date=20 July 2012 |access-date=7 May 2012 |website=chelseafc.com |publisher=Chelsea FC }}</ref> Hulle was in 1920 en 1932 semifinaliste in die FA-beker en het dwarsdeur die 1930’s in die Eerste Divisie gebly, maar sukses het die klub gedurende die tussenoorlogse jare ontwyk. === Modernisering en die eerste ligakampioenskap (1952–1983) === [[Lêer:ChelseaFC_League_Performance.svg|duimnael| Grafiek wat die vordering van Chelsea se liga-uitslae van 1906 tot die hede toon]] Voormalige Arsenal- en Engelse sentervoorspeler Ted Drake is in 1952 as bestuurder aangestel en het die klub gemoderniseer. Hy het Chelsea se embleem van ’n pensioenaris verwyder, die jeugstelsel en oefenprogram verbeter, en die span herbou met talentvolle spelers uit die laer afdelings en amateur-ligas. Onder sy leiding het Chelsea in 1954–55 sy eerste groot trofee gewen: die ligakampioenskap. Die daaropvolgende seisoen het UEFA die Europese Beker ingestel. Ná besware van die Football League is Chelsea egter oorreed om hulle nog voor die aanvang van die kompetisie daaraan te onttrek.<ref>{{cite news |last=Glanville |first=Brian |author-link=Brian Glanville |date=27 April 2005 |title=The great Chelsea surrender |work=[[The Times]] |location=UK |url=https://www.thetimes.com/article/the-great-chelsea-surrender-pz008ngvs85 |url-status=live |access-date=29 December 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131212125949/http://www.thetimes.co.uk/tto/sport/football/europe/article2327902.ece |archive-date=12 December 2013 }}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan/page/254/mode/2up |page=254 |title=Chelsea FC: The Official Biography |first=Rick |last=Glanvill |year=2005 |publisher=Headline |location=London |isbn=0755314654 }}</ref> Chelsea kon nie op hierdie sukses voortbou nie en het die res van die 1950’s in die middel van die puntelys deurgebring. Drake is in 1961 afgedank en deur die speler-afrigter Tommy Docherty vervang. Docherty het 'n nuwe span gebou rondom die groep talentvolle jong spelers wat uit die klub se jeugstruktuur na vore getree het, en Chelsea het dwarsdeur die 1960's om eerbewyse meegeding, hoewel hulle verskeie net-net-missers verduur het. Hulle was met die betreding van die laaste fases van die 1964–65-seisoen op koers vir 'n driekoppige kroon van die Liga, FA-beker en Ligabeker; hulle het die Ligabeker gewen, maar laat in die ander twee gestruikel.<ref>{{Cite book |last=Glanvill |first=Rick |title=Chelsea FC: The Official Biography – The Definitive Story of the First 100 Years |url=https://archive.org/details/chelseafcofficia0000unse |publisher=Headline Book Publishing Ltd |year=2006 |isbn=978-0-7553-1466-9 |page=[https://archive.org/details/chelseafcofficia0000unse/page/196 196] }}</ref> In drie seisoene is die span in drie belangrike halfeindstryde geklop en was hulle naaswenners in die FA Cup. Onder Docherty se opvolger, Dave Sexton, het Chelsea die FA-beker in 1970 gewen deur Leeds United met 2–1 in 'n eindstrydherhaling te klop. Die volgende jaar het Chelsea hul eerste Europese eer — 'n UEFA Bekerwennersbeker-triomf — behaal met nog 'n herwonne oorwinning, dié keer oor Real Madrid in Athene. === Herontwikkeling en finansiële krisis (1983–2003) === Die laat 1970's tot die 1980's was 'n onstuimige tydperk vir Chelsea. 'n Ambisieuse herontwikkeling van Stamford Bridge het die finansiële stabiliteit van die klub bedreig,<ref>{{Cite book |last=Glanvill |first=Rick |title=Chelsea FC: The Official Biography |url=https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan |year=2006 |pages=[https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan/page/84 84]–87 }}</ref> sterspelers is verkoop en die span is na 'n laer afdeling afgegradeer. Verdere probleme is veroorsaak deur 'n berugte sokkerboelie-element onder die ondersteuners, wat die klub deur die dekade sou teister.<ref>{{Cite book |last=Glanvill |first=Rick |title=Chelsea FC: The Official Biography |url=https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan |year=2006 |pages=[https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan/page/143 143]–157 }}</ref> In 1982, op die laagtepunt van hul fortuin, is Chelsea deur Ken Bates van Mears se agterneef, Brian Mears, vir die nominale bedrag van £1 gekoop. Bates het 'n beherende belang bekom en Chelsea in Maart 1996 op die AIM-aandelebeurs genoteer,<ref name="Football Economy">{{Cite web |title=UK Football Clubs on the UK Stock Markets |url=http://www.footballeconomy.com/stats/stats_turnover_09.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120705033422/http://www.footballeconomy.com/stats/stats_turnover_09.htm |archive-date=5 July 2012 |access-date=26 June 2012 |publisher=Football Economy }}</ref> hoewel die vrye besit van Stamford Bridge teen hierdie tyd aan eiendomsontwikkelaars verkoop is, wat beteken het dat die klub die verlies van hul tuiste in die gesig gestaar het.<ref>{{Cite book |last=Glanvill |first=Rick |title=Chelsea FC: The Official Biography |url=https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan |year=2006 |pages=[https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan/page/89 89]–90 }}</ref> Op die veld het die span skaars beter gevaar en vir die eerste keer naby relegasie na die Derde Divisie gekom, maar in 1983 het bestuurder John Neal 'n indrukwekkende nuwe span teen 'n minimale uitgawe saamgestel. Chelsea het die Tweede Divisie-titel in 1983–84 gewen en hulself in die topafdeling gevestig met twee top-ses-afrondings, voordat hulle weer in 1988 afgegradeer is. Die klub het onmiddellik herstel deur die Tweede Divisie-kampioenskap in 1988–89 te wen. Na 'n langdurige regstryd het Bates die stadion se volle besit in 1992 met die klub herenig deur 'n ooreenkoms met die banke van die eiendomsontwikkelaars te sluit, wat deur 'n markineenstorting bankrot verklaar is.<ref>{{Cite book |last=Glanvill |first=Rick |title=Chelsea FC: The Official Biography |url=https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan |year=2006 |pages=[https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan/page/90 90]–91}}</ref> In die middel-1990's het die Chelsea-ondersteuner en sakeman Matthew Harding 'n direkteur geword en die klub £26&nbsp;miljoen geleen om die nuwe Noordelike Pawiljoen te bou en in nuwe spelers te belê.<ref name="The battle of Stamford Bridge">{{Cite news |date=11 November 1995 |title=The battle of Stamford Bridge |work=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/sport/the-battle-of-stamford-bridge-1581435.html |url-status=live |access-date=20 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190720111742/https://www.independent.co.uk/sport/the-battle-of-stamford-bridge-1581435.html |archive-date=20 July 2019 }}</ref> Chelsea se vorm in die nuwe Premierliga was onoortuigend, hoewel hulle wel die FA Cup-finaal van 1994 gehaal het. Die aanstelling van [[Ruud Gullit]] as speler-bestuurder in 1996 het 'n opswaai in die span se prestasie begin. Hy het verskeie top internasionale spelers by die span gevoeg en die klub na hul eerste groot eerbewys sedert 1971, die FA-beker, gelei. Gullit is vervang deur Gianluca Vialli, wie se bewind Chelsea die Ligabeker, die UEFA-bekerwennersbeker en die UEFA Superbeker in 1998, en die FA-beker in 2000 laat wen het. Hulle het 'n sterk titelstryd in 1998–99 aangepak, vier punte agter die kampioene [[Manchester United]] geëindig, en hul eerste verskyning in die [[UEFA Champions League|UEFA Kampioeneliga]] gemaak. Vialli is afgedank ten gunste van Claudio Ranieri, wat Chelsea na die FA Cup-eindstryd van 2002 en kwalifisering vir die Kampioeneliga in 2002–03 gelei het. === Abramowitsj eienaarskap (2003–2022) === Terwyl die klub ’n oënskynlike finansiële krisis in die gesig gestaar het,<ref>[https://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml;$sessionid$CHJ0QWLEZOQUFQFIQMGSFF4AVCBQWIV0?xml=/sport/2003/07/08/sfnbos08.xml&sSheet=/sport/2003/07/08/ixfooty.html Chelsea saviour arrived in time for £23&nbsp;m bill] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080507110035/http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml;$sessionid$CHJ0QWLEZOQUFQFIQMGSFF4AVCBQWIV0?xml=%2Fsport%2F2003%2F07%2F08%2Fsfnbos08.xml&sSheet=%2Fsport%2F2003%2F07%2F08%2Fixfooty.html |date=7 May 2008 }}. URL accessed on 11 April 2006.</ref> het Bates Chelsea F.C. in Junie 2003 onverwags vir £60 miljoen verkoop.<ref name="TelegraphBates">[https://www.telegraph.co.uk/sport/football/2406994/Bates-sells-off-Chelsea-to-a-Russian-billionaire.html Bates sells off Chelsea to a Russian billionaire] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20190630210353/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/2406994/Bates-sells-off-Chelsea-to-a-Russian-billionaire.html |date=30 June 2019 }}. URL besoek op 20 April 2014.</ref> Sodoende het hy na bewering ’n persoonlijke wins van £17 miljoen gemaak op die klub wat hy in 1982 vir £1 gekoop het (sy belang was deur die jare tot net onder 30% verwater). Die klub se nuwe eienaar was die Russiese oligarg en miljardêr Roman Abramovich, wat verantwoordelikheid vir die klub se skuld van £80 miljoen oorgeneem en ’n groot deel daarvan vinnig afbetaal het. Sergej Poegatsjof het beweer dat Chelsea op aandrang van Poetin gekoop is — ’n bewering wat Abramowitsj ontken het.<ref name="ny1">{{cite news |last1=Keefe |first1=Patrick Radden |title=How Putin's Oligarchs Bought London |url=https://www.newyorker.com/magazine/2022/03/28/how-putins-oligarchs-bought-london |access-date=17 March 2022 |work=New Yorker |date=17 March 2022 |archive-date=17 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220317100841/https://www.newyorker.com/magazine/2022/03/28/how-putins-oligarchs-bought-london |url-status=live }}</ref> Bates het vermeld dat Abramowitsj in gesprekke was om Manchester United en Tottenham Hotspur te koop voordat hy op Chelsea besluit het in ’n koopooreenkoms wat binne ’n dag beklink is.<ref>{{cite web |title=Inside Roman Abramovich's Chelsea takeover and how Queen blocked his huge plans for club |url=https://www.express.co.uk/sport/football/1749091/Chelsea-Roman-Abramovich-takeover-Queen-Elizabeth-II-Regents-Park |date=21 March 2023 |first=Joe |last=Krishnan }}</ref> [[Lêer:Chelsea_UCL_Winners_2012.jpg|duimnael| Chelsea-spelers vier hul eerste UEFA Champions League-titel teen [[FC Bayern München|Bayern München]] (2012).]] Meer as £100 miljoen is aan nuwe spelers bestee, maar Ranieri kon geen trofeë lewer nie,<ref>{{Cite news |date=1 June 2004 |title=Chelsea sack Ranieri |work=BBC Sport |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/c/chelsea/3742477.stm |url-status=live |access-date=20 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170320193829/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/c/chelsea/3742477.stm |archive-date=20 March 2017 }}</ref> en is deur José Mourinho vervang.<ref>{{Cite news |date=2 June 2004 |title=Chelsea appoint Mourinho |work=BBC Sport |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/c/chelsea/3765263.stm |url-status=live |access-date=20 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190615170132/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/c/chelsea/3765263.stm |archive-date=15 June 2019 }}</ref> Onder Mourinho het Chelsea die vyfde Engelse span geword wat agtereenvolgende ligakampioenskappe sedert die Tweede Wêreldoorlog gewen het (2004–05 en 2005–06),<ref>{{Cite news |last=Barlow |first=Matt |date=12 March 2006 |title=Terry Eyes Back-to-Back Titles |work=Sporting Life |url=http://www.sportinglife.com/story_get.cgi?STORY_NAME=soccer/06/03/12/SOCCER_Chelsea.html&TEAMHD=soccer |url-status=dead |access-date=22 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120603160253/http://www.sportinglife.com/story_get.cgi?STORY_NAME=soccer%2F06%2F03%2F12%2FSOCCER_Chelsea.html&TEAMHD=soccer |archive-date=3 June 2012 }}</ref> benewens die wen van 'n FA-beker (2007) en twee Ligabekers (2005 en 2007). Ná 'n swak begin van die 2007–08-seisoen is Mourinho deur Avram Grant vervang,<ref>{{Cite news |date=20 September 2007 |title=Chelsea name Grant as new manager |work=BBC Sport |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/c/chelsea/7004083.stm |url-status=live |access-date=21 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071214133651/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/c/chelsea/7004083.stm |archive-date=14 December 2007 }}</ref> wat die klub na hul eerste UEFA Champions League-eindstryd gelei het, wat hulle op strafskoppe teen Manchester United verloor het. Die klub het in die eerste nege jaar van Abramowitsj se eienaarskap geen wins gemaak nie, en het in Junie 2005 rekordsverliese van £140 miljoen gely.<ref name="first profit">{{Cite news |date=9 November 2012 |title=Chelsea FC record first Abramovich-era profit |publisher=BBC |url=https://www.bbc.co.uk/news/20270934 |url-status=live |access-date=25 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925135113/http://www.bbc.co.uk/news/20270934 |archive-date=25 September 2015 }}</ref> In 2009, onder die opsigterbestuurder [[Guus Hiddink]], het Chelsea nog 'n FA-beker gewen.<ref>{{Cite news |date=30 May 2009 |title=Chelsea 2–1 Everton |work=BBC Sport |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/fa_cup/8060989.stm |url-status=live |access-date=1 June 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171130181810/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/fa_cup/8060989.stm |archive-date=30 November 2017 }}</ref> In 2009–10 het sy opvolger [[Carlo Ancelotti]] hulle na hul eerste Premierliga- en FA-beker- dubbel gelei, en die eerste Engelse topliga-klub geword wat 100 ligadoele in 'n seisoen sedert 1963 aangeteken het.<ref name="Wigan80">{{Cite news |date=9 May 2010 |title=Chelsea 8–0 Wigan |work=BBC Sport |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/8663686.stm |url-status=live |access-date=16 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120307064250/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/8663686.stm |archive-date=7 March 2012 }}</ref> In 2012 het Roberto Di Matteo Chelsea na hul sewende FA-beker gelei,<ref>{{Cite news |last=McNulty |first=Phil |date=5 May 2012 |title=Chelsea 2–1 Liverpool |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/17878435 |url-status=live |access-date=20 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160118044832/https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/17878435 |archive-date=18 January 2016 }}</ref> en hul eerste UEFA Champions League-titel, deur [[FC Bayern München|Bayern München]] met 4-3 deur strafskoppe te klop, die eerste Londense klub om die trofee te wen.<ref>{{Cite news |last=McNulty |first=Phil |date=19 May 2012 |title=Bayern Munich 1–1 Chelsea (aet, 4–3 pens) |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/18044385 |url-status=live |access-date=20 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160116042658/https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/18044385 |archive-date=16 January 2016 }}</ref> Die volgende jaar het die klub die UEFA Europa League gewen,<ref>{{Cite news |date=15 May 2013 |title=Benfica 1–2 Chelsea |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/22445388 |url-status=live |access-date=15 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160125232101/https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/22445388 |archive-date=25 January 2016 }}</ref> wat hulle die eerste klub maak wat twee groot Europese titels gelyktydig hou en een van vyf klubs wat die drie hoof UEFA-trofeë gewen het.<ref>{{Cite news |date=15 May 2013 |title=Chelsea claim last-gasp Europa League triumph |agency=Agence France-Presse |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hvKoBXa2illaBsY08MgEqORVvLkQ?docId=CNG.ed0a8f81bd5745978904d66a17caa38a.721 |access-date=3 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227204142/https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hvKoBXa2illaBsY08MgEqORVvLkQ?docId=CNG.ed0a8f81bd5745978904d66a17caa38a.721 |archive-date=27 February 2014 }}</ref> Mourinho het in 2013 as bestuurder teruggekeer en Chelsea tot Ligabeker- sukses in Maart 2015 gelei,<ref>{{Cite news |date=1 March 2015 |title=Chelsea 2–0 Tottenham Hotspur |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/31572594 |url-status=live |access-date=13 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319151609/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/31572594 |archive-date=19 March 2015 }}</ref> en die Premierliga-titel twee maande later.<ref>{{Cite news |last=McNulty |first=Phil |date=3 May 2015 |title=Chelsea 1–0 Crystal Palace |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/32471261 |url-status=live |access-date=4 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150504063957/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/32471261 |archive-date=4 May 2015 }}</ref> Mourinho is ná vier maande van die volgende seisoen afgedank na 'n swak begin.<ref>{{Cite news |date=17 December 2015 |title=Jose Mourinho: Chelsea sack boss after Premier League slump |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/34670192 |url-status=live |access-date=22 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209232140/http://www.bbc.co.uk/sport/football/34670192 |archive-date=9 February 2018 }}</ref> In November 2012 het Chelsea ’n wins van £1,4 miljoen aangekondig vir die jaar wat op 30 Junie 2012 geëindig het—die eerste keer dat die klub ’n wins onder Abramowitsj se eienaarskap getoon het.<ref name="first profit" /><ref name="Chelsea FC announces annual profit">{{Cite news |date=9 November 2012 |title=Chelsea FC announces annual profit |publisher=Chelsea F.C. |url=http://www.chelseafc.com/news-article/article/2975285/title/chelsea-fc-announces-annual-profit |access-date=9 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111072755/http://www.chelseafc.com/news-article/article/2975285/title/chelsea-fc-announces-annual-profit |archive-date=11 November 2012 }}</ref> Dit is gevolg deur ’n verlies in 2013 en daarna hul hoogste wins ooit van £18,4 miljoen vir die jaar tot Junie 2014.<ref name="bbc.com">{{Cite news |date=14 November 2014 |title=Chelsea FC reports a record £18m in annual profit |publisher=BBC |url=https://www.bbc.com/news/business-30045978 |url-status=live |access-date=14 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141114225402/http://www.bbc.com/news/business-30045978 |archive-date=14 November 2014 }}</ref> In 2018 het Chelsea ’n rekordwins na belasting van £62 miljoen aangekondig. In 2017, onder die nuwe afrigter Antonio Conte, het Chelsea hul sesde Engelse titel gewen en die volgende seisoen hul agtste FA-beker.<ref>{{cite news |date=12 May 2017 |title=Chelsea crowned Premier League champions after win at West Brom – as it happened |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/football/live/2017/may/12/west-brom-v-chelsea-blues-bid-to-win-premier-league-title-live |url-status=live |access-date=17 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180703162545/https://www.theguardian.com/football/live/2017/may/12/west-brom-v-chelsea-blues-bid-to-win-premier-league-title-live |archive-date=3 July 2018 }}</ref> In 2018 is Conte afgedank na 'n vyfde plek en vervang met Maurizio Sarri,<ref>{{cite news |title=Conte sacked as Chelsea boss |publisher=BBC Sport |date=12 July 2018 |url=https://www.bbc.com/sport/live/football/44809496 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617213020/https://www.bbc.com/sport/live/football/44809496 |archive-date=17 June 2019 |access-date=17 June 2019 }}</ref><ref>{{cite web |title=Maurizio Sarri appointed Chelsea boss, replacing Antonio Conte |work=Sky Sports |url=https://www.skysports.com/football/news/11668/11435791/maurizio-sarri-appointed-chelsea-boss-replacing-antonio-conte |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617211601/https://www.skysports.com/football/news/11668/11435791/maurizio-sarri-appointed-chelsea-boss-replacing-antonio-conte |archive-date=17 June 2019 |access-date=17 June 2019 |publisher=Sky Sports }}</ref> onder wie Chelsea die Ligabeker-finaal gehaal het, wat hulle met strafskoppe teen [[Manchester City]] verloor het<ref>{{Cite web|url=https://www.efl.com/news/2019/february/match-report-carabao-cup-final/|title=Match report: Carabao Cup Final|website=efl.com|publisher=English Football League|archive-url=https://web.archive.org/web/20190225161903/https://www.efl.com/news/2019/february/match-report-carabao-cup-final/|archive-date=25 February 2019|access-date=17 June 2019}}</ref> en die Europa League vir 'n tweede keer gewen het deur [[Arsenal F.C.|Arsenal]] met 4-1 in die finaal te klop. Sarri het toe die klub verlaat om bestuurder van [[Juventus-sokkerklub|Juventus]] te word en is vervang deur voormalige Chelsea-speler [[Frank Lampard]].<ref>{{cite news |date=4 July 2019 |title=Frank Lampard confirmed as new Chelsea boss |work=Chelsea FC |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2019/07/04/frank-lampard-returns-to-chelsea |access-date=18 July 2019}}</ref> In Lampard se eerste seisoen het hy Chelsea na die vierde plek in die Premierliga gelei en die FA-bekereindstryd gehaal, waar hulle met 2–1 teen Arsenal verloor het.<ref>{{Cite news |date=1 August 2020 |title=FA Cup final 2020: Arsenal 2-1 Chelsea |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/53546100 |url-status=live |access-date=1 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801202716/https://www.bbc.co.uk/sport/football/53546100 |archive-date=1 August 2020 }}</ref> Lampard is in Januarie 2021 afgedank en deur Thomas Tuchel vervang.<ref>{{cite web |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2021/01/25/statement-on-frank-lampard |title=Chelsea Football Club have today parted company with Head Coach Frank Lampard. |access-date=25 January 2021 |website=Chelsea Football Club |archive-date=29 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210129142603/https://www.chelseafc.com/en/news/2021/01/25/statement-on-frank-lampard |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=26 January 2021 |title=Tuchel joins Chelsea |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2021/01/26/tuchel-joins-chelsea |access-date=18 April 2021 |publisher=Chelsea FC |archive-date=26 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126190548/https://www.chelseafc.com/en/news/2021/01/26/tuchel-joins-chelsea |url-status=live }}</ref> Onder Tuchel het Chelsea die FA-bekerfinaal gehaal, waar hulle met 1–0 teen [[Leicester City FC|Leicester City]] verloor het, en hul tweede UEFA Champions League-titel met 'n 1–0 oorwinning oor Manchester City in Porto gewen.<ref>{{cite news |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0269-12650cedca55-37515f69768e-1000/ |title=Man. City 0–1 Chelsea: Havertz gives Blues second Champions League triumph |website=[[UEFA]] |publisher=Union of European Football Associations |date=29 May 2021 |access-date=2 June 2021 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602232528/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0269-12650cedca55-37515f69768e-1000/ |url-status=live }}</ref> Die klub het daarna die 2021 UEFA Superbeker vir die tweede keer gewen deur [[Villarreal CF|Villarreal]] met 6–5 in 'n strafdoelstryd te verslaan, nadat hul 1–1 in Belfast geëindig het na ekstra tyd,<ref>{{cite news |title=Chelsea win Super Cup on penalties |language=en |publisher=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/58157867 |access-date=11 August 2021 |archive-date=24 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210824053709/https://www.bbc.co.uk/sport/football/58157867 |url-status=live }}</ref> en die 2021 FIFA Klubwêreldbeker (die eerste vir die klub) in [[Aboe Dhabi]] nadat hulle die Brasiliaanse [[SE Palmeiras|Palmeiras]] met 2–1 geklop het.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0271-143308c604e5-48d7851a3e61-1000--chelsea-set-for-club-world-cup/ |title=Club World Cup: Champions League holders Chelsea become eighth European winners| archive-url=https://web.archive.org/web/20220531100431/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0271-143308c604e5-48d7851a3e61-1000--chelsea-set-for-club-world-cup/|archive-date=31 May 2022|date=31 May 2022}}</ref> Op 18 April 2021 het Chelsea aangekondig dat hulle by 'n nuwe Europese Superliga sou aansluit, 'n ligakompetisie wat die grootste Europese klubs insluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.chelseafc.com/en/news/2021/04/18/club-statement?cardIndex=0-0|title=Club statement|date=19 April 2021|publisher=Chelsea FC|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418231635/https://www.chelseafc.com/en/news/2021/04/18/club-statement?cardIndex=0-0|archive-date=18 April 2021|access-date=19 April 2021}}</ref> Na 'n terugslag van ondersteuners het die klub dae later hul onttrekking aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.chelseafc.com/en/news/2021/04/20/club-statement|title=Club statement|date=21 April 2021|publisher=Chelsea FC|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420235240/https://www.chelseafc.com/en/news/2021/04/20/club-statement|archive-date=20 April 2021|access-date=21 April 2021}}</ref> Die klub het gekies om nie hul nie-wedstryddagpersoneel tydens die [[Covid-19-pandemie]] met verlof te stuur nie, met die besluit na bewering van Abramowitsj self. Chelsea, een van die eerste klubs wat die Nasionale Gesondheidsdiens gehelp het, het die klubbesit Millennium Hotel vir die NHS-personeel geleen.    Te midde van finansiële sanksies wat Westerse regerings teen Russiese oligarge ingestel het in reaksie op die Russiese inval in Oekraïne in 2022, het Abramowitsj op 26 Februarie verklaar dat hy die rentmeesterskap van Chelsea aan die trustees van die Chelsea-stigting sou oorhandig.<ref>{{Cite news |title=Abramovich hands over Chelsea 'stewardship' |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60540278 |date=27 February 2022 |access-date=10 March 2022 |archive-date=10 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220310033709/https://www.bbc.co.uk/sport/football/60540278 |url-status=live }}</ref> Die trustees het nie onmiddellik ingestem nie, weens regsbekommernisse rakende die reëls van die Liefdadigheidskommissie vir Engeland en Wallis.<ref>{{Cite news |title=Trustees have not yet agreed to run Chelsea |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60549390 |date=27 February 2022 |access-date=10 March 2022 |archive-date=9 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220309102432/https://www.bbc.co.uk/sport/football/60549390 |url-status=live }}</ref> 'n Week later het Abramowitsj die £1.5 miljard wat die klub hom geskuld het, afgeskryf en die klub te koop aangebied, met die belofte om die netto opbrengs daarvan aan die slagoffers van die oorlog in Oekraïne te skenk.<ref>{{Cite news |title=Abramovich says he will sell Chelsea |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60585081 |access-date=2 March 2022 |archive-date=2 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302110926/https://www.bbc.co.uk/sport/football/60585081 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2 March 2022 |title=Roman Abramovich confirms he is selling Chelsea – donating net proceeds to victims of war in Ukraine |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/football/2022/03/02/roman-abramovich-confirms-selling-chelesa-donating-net-proceeds/ |access-date=2 March 2022 |issn=0307-1235 |archive-date=2 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302184147/https://www.telegraph.co.uk/football/2022/03/02/roman-abramovich-confirms-selling-chelesa-donating-net-proceeds/ |url-status=live }}</ref> Op 10 Maart 2022 het die Britse regering sanksies teen Abramowitsj aangekondig, met Chelsea wat toegelaat is om onder 'n spesiale lisensie tot 31 Mei te opereer.<ref>{{Cite news |date=10 March 2022 |title=Ukraine war: Roman Abramovich sanctioned by UK |work=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-60690362 |access-date=10 March 2022 |archive-date=10 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220310092150/https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-60690362 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last1=Massoudi |first1=Arash |last2=Hughes |first2=Laura |last3=Agini |first3=Samuel |date=10 March 2022 |title=Roman Abramovich hit with sanctions by UK |work=Financial Times |url=https://www.ft.com/content/66540723-08fa-439b-acaa-e74265aa0dce |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/66540723-08fa-439b-acaa-e74265aa0dce |archive-date=10 December 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=10 March 2022 }}</ref> In die daaropvolgende weke het berigte na vore gekom van Abramowitsj se betrokkenheid by die bemiddeling van 'n vredesooreenkoms tussen Oekraïne en Rusland en die versekering van veilige ontruimingskorridors in beleërde Oekraïense stede.<ref name="abrpea1">{{Cite web|url=https://news.sky.com/story/roman-abramovich-seen-at-peace-talks-between-russia-and-ukraine-in-istanbul-after-allegations-he-was-poisoned-12577301|title=Roman Abramovich seen at peace talks between Russia and Ukraine in Istanbul after allegations he was poisoned|date=29 March 2022|website=Sky News|location=United Kingdom|archive-url=https://web.archive.org/web/20220329094625/https://news.sky.com/story/roman-abramovich-seen-at-peace-talks-between-russia-and-ukraine-in-istanbul-after-allegations-he-was-poisoned-12577301|archive-date=29 March 2022}}</ref><ref name="abrpea2">{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/roman-abramovich-gave-putin-peace-note-zelenskyy-rejected-report-2022-3|title=Putin was handed a note from Zelenskyy seeking peace by Roman Abramovich, but replied 'tell him I will thrash them,' report says|last=Baker|first=Sinéad|date=29 March 2022|website=Business Insider|archive-url=https://web.archive.org/web/20220329095505/https://www.businessinsider.com/roman-abramovich-gave-putin-peace-note-zelenskyy-rejected-report-2022-3|archive-date=29 March 2022}}</ref> 'n Amerikaanse regeringsamptenaar het onthul dat die Oekraïense president, [[Wolodimir Zelenski]], versoek het dat die Amerikaanse regering nie sanksies teen Abramowitsj instel nie, gegewe sy belangrikheid vir oorlogshulppogings.<ref name="ukrabr">{{Cite web|url=https://www.wsj.com/articles/ukrainian-president-asked-biden-not-to-sanction-abramovich-to-facilitate-peace-talks-11648053860|title=Ukrainian President Asked Biden Not to Sanction Abramovich, to Facilitate Peace Talks|last=Salama|first=Vivian|last2=Scheck|first2=Justin|date=28 March 2022|website=[[The Wall Street Journal]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220329095654/https://www.wsj.com/articles/ukrainian-president-asked-biden-not-to-sanction-abramovich-to-facilitate-peace-talks-11648053860|archive-date=29 March 2022|last3=Colchester|first3=Max}}</ref> === BlueCo eienaarskap (2022–hede) === [[Lêer:F20250713AH-3842_President_Donald_Trump_and_First_Lady_Melania_Trump_attend_the_FIFA_Club_World_Cup_Final_soccer_match.jpg|duimnael| Chelsea-spelers wat die eerste [[FIFA-Klubwêreldbeker]]-titel (2025) onder die uitgebreide formaat lig nadat hulle die Franse span [[Paris Saint-Germain]] in die eindstryd geklop het.]] Op 7 Mei 2022 het Chelsea bevestig dat terme ooreengekom is vir 'n nuwe eienaarskapsgroep, gelei deur Todd Boehly, Clearlake Capital, Mark Walter en Hansjörg Wyss, om die klub te verkry. Die groep was later bekend as BlueCo.<ref name="ChelseaSale">{{Cite web|url=https://www.chelseafc.com/en/news/2022/05/06/club-statement|title=Club statement|website=ChelseaFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20220507062820/https://www.chelseafc.com/en/news/2022/05/06/club-statement|archive-date=7 May 2022|access-date=7 May 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.chelseafc.com/en/group-tax-strategy|title=Group Tax Strategy|website=Chelsea F.C.|archive-url=https://web.archive.org/web/20230405010643/https://www.chelseafc.com/en/group-tax-strategy|archive-date=5 April 2023|access-date=4 April 2023}}</ref> Die Britse regering het die oorname van £4,25 miljard goedgekeur,<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/12620164/chelsea-takeover-todd-boehlys-4-25bn-bid-approved-by-government-as-roman-abramovich-era-set-to-end|title=Chelsea takeover: Todd Boehly's £4.25bn bid approved by government as Roman Abramovich era set to end|date=25 May 2022|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525111904/https://www.skysports.com/football/news/11095/12620164/chelsea-takeover-todd-boehlys-4-25bn-bid-approved-by-government-as-roman-abramovich-era-set-to-end|archive-date=25 May 2022|access-date=25 May 2022}}</ref> wat Abramowitsj se 19-jaar lange eienaarskap van die klub beëindig het.<ref>{{cite news |last=Steinberg |first=Jacob |title=Chelsea owner Todd Boehly vows to bring success after completing takeover |url=https://www.theguardian.com/football/2022/may/30/chelsea-owner-todd-boehly-vows-to-bring-success-after-completing-takeover-abramovich |access-date=30 June 2023 |work=The Guardian |date=30 May 2022 |archive-date=30 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230630190444/https://www.theguardian.com/football/2022/may/30/chelsea-owner-todd-boehly-vows-to-bring-success-after-completing-takeover-abramovich |url-status=live }}</ref> Bruce Buck, wat sedert 2003 as voorsitter gedien het, is deur Boehly vervang,<ref>{{cite news |title=Chelsea chairman Bruce Buck to step down after 19 years following Todd Boehly takeover |url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/37629464/chelsea-chairman-bruce-buck-steps-19-years-following-todd-boehly-takeover |access-date=30 June 2023 |publisher=ESPN |date=20 June 2022 |archive-date=30 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230630190442/https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/37629464/chelsea-chairman-bruce-buck-steps-19-years-following-todd-boehly-takeover |url-status=live }}</ref> terwyl die langdienende klubdirekteur en ''de facto'' sportdirekteur Marina Granovskaia vertrek het,<ref>{{cite news |last=Steinberg |first=Jacob |title=Marina Granovskaia set to leave Chelsea as part of changes under new ownership |url=https://www.theguardian.com/football/2022/jun/20/bruck-buck-to-step-down-as-chelsea-chairman-after-20-years-in-role-roman-abramovich |access-date=30 June 2023 |work=The Guardian |date=20 June 2022 |archive-date=30 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230630190443/https://www.theguardian.com/football/2022/jun/20/bruck-buck-to-step-down-as-chelsea-chairman-after-20-years-in-role-roman-abramovich |url-status=live }}</ref> asook [[Petr Čech]] van die rol van tegniese en prestasie-adviseur.<ref>{{cite news |last=Steinberg |first=Jacob |title=Petr Cech leaves Chelsea as Maxwell and Edwards linked with senior role |url=https://www.theguardian.com/football/2022/jun/27/petr-cech-to-step-down-as-chelseas-technical-and-performance-advisor |access-date=30 June 2023 |work=The Guardian |date=27 June 2022 |archive-date=30 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230630190442/https://www.theguardian.com/football/2022/jun/27/petr-cech-to-step-down-as-chelseas-technical-and-performance-advisor |url-status=live }}</ref> Die klub het [[Graham Potter]] van [[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] ingebring om Tuchel op 8 September 2022 te vervang. Chelsea het ses van die eerste 11 wedstryde van die 2022–23-seisoen gewen, maar slegs vyf van die oorblywende 27. Potter is op 2 April 2023 afgedank en uiteindelik deur Frank Lampard as waarnemende bestuurder vervang. Onder Lampard het die klub slegs een van hul laaste 11 wedstryde gewen, wat 'n wenpersentasie van 9% tot gevolg gehad het. Lampard se wenpersentasie was die swakste vir enige Chelsea-bestuurder wat drie of meer wedstryde bestuur het. <ref>{{Cite web|url=https://www.bluechampions.com/managers/frank-lampard/|title=Frank Lampard: Chelsea Manager 2019 to 2021 & April to June 2023|date=16 May 2024|website=Blue Champions|access-date=21 May 2024}}</ref> Chelsea het 'n rekordlae 38 doele oor die hele seisoen aangeteken en vir die eerste keer sedert 1995–96 in die onderste helfte van die tabel geëindig.<ref>{{cite news |title=Chelsea hold Newcastle to close tough season |publisher=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/65661808 |access-date=31 May 2023 |archive-date=31 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531143521/https://www.bbc.com/sport/football/65661808 |url-status=live }}</ref> Mauricio Pochettino is in 2023 as Lampard se plaasvervanger aangekondig.<ref>{{Cite news |date=29 May 2023 |title=Mauricio Pochettino: Chelsea appoint ex-Tottenham boss as new manager |url=https://www.bbc.com/sport/football/65371524 |access-date=21 May 2024 |work=[[BBC]] }}</ref> Hy het Chelsea na ’n sesde plek op die ligapuntelys en ’n plek in die kwalifiseringsrondte van die Konferensieliga gelei. Hy het Chelsea ook na die 2024 EFL Cup-eindstryd gelei, waar hulle die stryd naelskraap met 1–0 teen Liverpool verloor het.<ref>{{Cite news |last=Morgan |first=Richard |date=19 May 2024 |title=Chelsea 2-1 Bournemouth: Moises Caicedo scores from halfway line as Blues qualify for Europe next season |url=https://www.skysports.com/football/chelsea-vs-b-mouth/report/482965 |access-date=21 May 2024 |work=[[Sky Sports]] }}</ref> Ná meningsverskille met die sportdirekteure Laurence Stewart en Paul Winstanley oor die strategie en bestuur van die jong span, <ref>{{citation |last1=Twomey |first1=Liam |last2=Johnson |first2=Simon |last3=Crafton |first3=Adam |title=Why Pochettino and Chelsea parted ways: 'Loneliness', injuries and resistance to club structure |website=[[The Athletic]] |date=22 May 2024 |url=https://www.nytimes.com/athletic/5511549/2024/05/22/pochettino-chelsea-eghbali-boehly-winstanley-stewart |archive-url=https://web.archive.org/web/20240522214622/https://www.nytimes.com/athletic/5511549/2024/05/22/pochettino-chelsea-eghbali-boehly-winstanley-stewart |archive-date=22 May 2024 }}</ref><ref name="JO">{{citation |last=Olley |first=James |title=Why Pochettino left Chelsea, and what it reveals about the club |publisher=[[ESPN]] |date=22 May 2024 |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40193855/why-chelsea-mauricio-pochettino-split-reveals-club |archive-url=https://web.archive.org/web/20240522114252/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40193855/why-chelsea-mauricio-pochettino-split-reveals-club |archive-date=22 May 2024 }}</ref><ref>{{citation |last=Twomey |first=Liam |title=Pochettino's Chelsea exit thrusts spotlight on Stewart and Winstanley |website=[[The Athletic]] |date=24 May 2024 |url=https://www.nytimes.com/athletic/5514906/2024/05/24/winstanley-stewart-chelsea-pochettino |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524203511/https://www.nytimes.com/athletic/5514906/2024/05/24/winstanley-stewart-chelsea-pochettino |archive-date=24 May 2024 }}</ref><ref>{{citation |last=Howell |first=Alex |title=Chelsea sacking would not be a problem – Pochettino |publisher=[[BBC]] |date=10 May 2024 |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cq5nx79wl2zo }}</ref> het Pochettino ingestem om die klub aan die einde van die seisoen te verlaat.<ref>{{Cite web |date=21 May 2024 |title=Club Statement: Mauricio Pochettino |url=https://www.chelseafc.com/en/news/article/club-statement-mauricio-pochettino |access-date=21 May 2024 |website=Chelsea F.C. }}</ref><ref name="JS">{{citation |last=Steinberg |first=Jacob |title=Chelsea target Ipswich's McKenna after Pochettino leaves by mutual agreement |work=[[The Guardian]] |date=21 May 2024 |url=https://www.theguardian.com/football/article/2024/may/21/mauricio-pochettino-leaves-chelsea-by-mutual-agreement-after-one-season |archive-url=https://web.archive.org/web/20240521225535/https://www.theguardian.com/football/article/2024/may/21/mauricio-pochettino-leaves-chelsea-by-mutual-agreement-after-one-season |archive-date=21 May 2024 }}</ref> Op 3 Junie 2024 is Enzo Maresca as Pochettino se plaasvervanger aangekondig.<ref>{{Cite web |title=Enzo Maresca to become Chelsea Men's Head Coach |url=https://www.chelseafc.com/en/news/article/enzo-maresca-to-become-chelsea-mens-head-coach |access-date=5 June 2024 |website=www.chelseafc.com}}</ref> Hy het Chelsea gelei om die Konferensieliga te wen na ’n oorwinning van 4–1 teen Real Betis in die eindstryd in Wrocław,<ref>{{Cite news |title=Real Betis 1–4 Chelsea: Blues crowned Conference League champions after Enzo Maresca changes in final spark second-half comeback |url=https://www.skysports.com/football/news/37002/13374961/real-betis-1-4-chelsea-blues-crowned-conference-league-champions-after-enzo-maresca-changes-in-final-spark-second-half-comeback |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530005006/https://www.skysports.com/football/news/37002/13374961/real-betis-1-4-chelsea-blues-crowned-conference-league-champions-after-enzo-maresca-changes-in-final-spark-second-half-comeback |archive-date=30 May 2025 |access-date=31 May 2025 |work=Sky Sports}}</ref> en sodoende die eerste span geword wat al die hoof- Europese trofeë gewen het (met die uitsondering van die Europese Beker, die voorganger van die UEFA Champions League).<ref>{{Cite web |title=We've won it all – again! Chelsea's European trophy cabinet |url=https://www.chelseafc.com/en/news/article/weve-won-it-all-again-chelseas-european-trophy-cabinet |access-date=31 May 2025 |website=www.chelseafc.com}}</ref> Op 13 Julie 2025 het hy Chelsea ook tot oorwinning in die FIFA-wêreldkampioenskap vir klubs gelei—die eerste uitgawe van die uitgebreide kompetisie—toe Chelsea die trofee verseker het met ’n oorwinning van 3–0 oor die Champions League-wenners, Paris Saint-Germain, in die eindstryd.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70xdppzwyeo |title='We won the game in the first 10 minutes' - Maresca |publisher=BBC Sport |date=13 July 2025 }}</ref> Hy het Chelsea op 1 Januarie 2026 met wedersydse toestemming verlaat.<ref>{{cite web |title=Enzo Maresca: Chelsea manager leaves with Blues fifth in Premier League |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/c8exj6w3y41o |website=BBC Sport |date=1 January 2026}}</ref><ref>{{cite web |title= Club Statement: Enzo Maresca |url=https://www.chelseafc.com/en/news/article/club-statement-enzo-maresca|website= Chelsea F.C. |date= 1 January 2026}}</ref> Op 6 Januarie 2026 is Liam Rosenior op ’n kontrak van ses en ’n half jaar as Chelsea se nuwe hoofafrigter aangestel.<ref>{{cite news |title='It means the world to me' - Chelsea appoint Rosenior |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cp37zvxgg9ko |access-date=6 January 2026 |publisher=BBC Sport |date=6 January 2026}}</ref> Hy is op 22 April 2026 afgedank nadat hy vyf agtereenvolgende ligawedstryde verloor het, en Calum McFarlane is as tussentydse hoofafrigter tot die einde van die seisoen aangestel.<ref>{{cite web | title= Club Statement: Liam Rosenior | url=https://www.chelseafc.com/en/news/article/club-statement-liam-rosenior|website = Chelsea F.C. |date= 22 April 2026}}</ref> === Ligageskiedenis === {| class="wikitable" |- style="vertical-align: top; font-size: 95%;" | * 1905–1907 Afdeling 2 (L2) * 1907–1910 Afdeling 1 (L1) * 1910–1912 Afdeling 2 (L2) * 1912–1924 Afdeling 1 (L1) * 1924–1930 Afdeling 2 (L2) | * 1930–1962 Afdeling 1 (L1) * 1962–1963 Afdeling 2 (L2) * 1963–1975 Afdeling 1 (L1) * 1975–1977 Afdeling 2 (L2) * 1977–1979 Afdeling 1 (L1) | * 1979–1984 Afdeling 2 (L2) * 1984–1988 Afdeling 1 (L1) * 1988–1989 Afdeling 2 (L2) * 1989–1992 Afdeling 1 (L1) * 1992–hede [[Premier League|Premierliga]] (L1) |} Chelsea het slegs een tuisveld, Stamford Bridge, waar hulle sedert die span se stigting speel. Die stadion is amptelik op 28 April 1877 geopen en vir die volgende 28 jaar is dit deur die London Athletic Club as 'n arena vir atletiekbyeenkomste gebruik. In 1904 is die grond verkry deur sakeman Gus Mears en sy broer Joseph, wat nabygeleë grond (voorheen 'n groot marktuin) gekoop het met die doel om sokkerwedstryde op die nou 12.5&nbsp;akker (51 000&nbsp;<sup>m²</sup>) perseel.<ref name="stadium">{{Cite web|url=http://www.chelseafc.com/page/StadiumHistory/0,,10268,00.html|title=Stadium History – Introduction|website=chelseafc.com|publisher=Chelsea FC|archive-url=https://web.archive.org/web/20120512170633/http://www.chelseafc.com/page/StadiumHistory/0%2C%2C10268%2C00.html|archive-date=12 May 2012|access-date=20 May 2012}}</ref> Stamford Bridge is vir die Mears-familie ontwerp deur die bekende voetbalargitek Archibald Leitch, wat ook Ibrox, Craven Cottage en Hampden Park ontwerp het.<ref>{{Cite book |last=Glanvill |first=Rick |title=Chelsea FC: The Official Biography |url=https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan |year=2006 |pages=[https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan/page/69 69]–71}}</ref> Die meeste sokkerklubs is eers gestig en het toe 'n veld gesoek om op te speel, maar Chelsea is vir Stamford Bridge gestig. Stamford Bridge, wat begin het met 'n oop, bakagtige ontwerp en een groot pawiljoen met sitplek, het 'n oorspronklike kapasiteit van ongeveer 100 000 gehad, wat dit die tweede grootste stadion in Engeland na Crystal Palace maak.<ref name="stadium" /> In die vroeë 1930's is 'n terras op die suidelike deel van die grond gebou met 'n dak wat ongeveer 20% van die erf bedek het. Aangesien die dak soos dié van 'n sinkplaatskuur gelyk het, het die erf uiteindelik bekend geword as die "Shed End", hoewel dit onbekend is wie hierdie naam eerste geskep het. Van die 1960's af het dit bekend geword as die tuiste van Chelsea se mees lojale en uitgesproke ondersteuners. In 1939 is nog 'n klein sitplek-pawiljoen bygevoeg, die Noordelike Pawiljoen, wat gebly het tot die sloping daarvan in 1975.<ref name="stadium" /> In die vroeë 1970's het die klub se eienaars 'n modernisering van Stamford Bridge aangekondig met planne vir 'n moderne stadion met 50 000 sitplekke.<ref name="stadium" /> Werk het in 1972 begin, maar die projek is met probleme geteister en uiteindelik is slegs die Oos-Pawiljoen voltooi; die koste het die klub naby bankrotskap gebring. Die eiendom is aan eiendomsontwikkelaars verkoop en die klub is bedreig met uitsetting uit die stadion. Na 'n lang regstryd was dit eers in die middel-1990's dat Chelsea se toekoms by Stamford Bridge verseker is en opknappingswerk hervat is. Die noordelike, westelike en suidelike dele van die stadion is omskep in pawiljoene met net sitplekke en nader aan die veld geskuif, 'n proses wat teen 2001 voltooi is. Die Oospawiljoen is behou vanaf die ontwikkeling in die 1970's. In 1996 is die noordelike pawiljoen herdoop na die Matthew Harding- pawiljoen, na die klubdirekteur en weldoener wat vroeër daardie jaar in 'n helikopterongeluk dood is.<ref>{{Cite web|url=https://www.chelseafc.com/en/news/2018/10/22/matthew-harding-remembered|title=Matthew Harding Remembered|website=chelseafc.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701203944/https://www.chelseafc.com/en/news/2018/10/22/matthew-harding-remembered|archive-date=1 July 2019|access-date=1 July 2019}}</ref> [[Lêer:Chelsea-ilkmac.jpg|omraam| Chelsea ''teen'' West Bromwich Albion by Stamford Bridge op 23 September 1905; Chelsea het met 1–0 gewen.]] Toe Stamford Bridge in die Bates- era herontwikkel is, is baie bykomende kenmerke by die kompleks gevoeg, insluitend twee Millennium &amp;amp; Copthorne-hotelle, woonstelle, kroeë, restaurante, die Chelsea Megastore en 'n interaktiewe besoekersaantreklikheid genaamd Chelsea World of Sport. Die bedoeling was dat hierdie fasiliteite ekstra inkomste sou verskaf om die sokkerkant van die besigheid te ondersteun, maar hulle was minder suksesvol as wat gehoop is, en voor die [[Roman Abramowitsj|Abramovich-]] oorname in 2003 was die skuld wat aangegaan is om hulle te finansier 'n groot las op die klub. Kort na die oorname is 'n besluit geneem om die handelsmerk "Chelsea Village" te laat vaar en weer op Chelsea as 'n sokkerklub te fokus. Die stadion word egter soms steeds as deel van ''"Chelsea Village"'' of ''"The Village"'' genoem.{{Feit|date=July 2026}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2026)">aanhaling nodig</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> Die Stamford Bridge -vrye besit, die veld, die draaihekke en Chelsea se naamregte is nou in besit van Chelsea Pitch Owners, 'n niewinsgewende organisasie waarin ondersteuners die aandeelhouers is. Die CPO is geskep om te verseker dat die stadion nooit weer aan ontwikkelaars verkoop kon word nie. As 'n voorwaarde vir die gebruik van die Chelsea FC-naam, moet die klub sy eerstespanwedstryde by Stamford Bridge speel, wat beteken dat as die klub na 'n nuwe stadion verhuis, hulle moontlik hul naam sal moet verander. <ref>{{Cite book |last=Glanvill |first=Rick |title=Chelsea FC: The Official Biography |url=https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan |year=2006 |pages=[https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan/page/91 91]–92}}</ref> Chelsea se oefenveld is in Cobham, Surrey, geleë. Chelsea het in 2004 na Cobham verhuis. Hul vorige oefenveld in Harlington is in 2005 deur [[Queens Park Rangers|QPR]] oorgeneem. <ref>{{Cite news|accessdate=24 June 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121025213214/http://www.standard.co.uk/sport/qpr-take-over-chelsea-training-ground-7179619.html|archivedate=25 October 2012}}</ref> Die nuwe opleidingsfasiliteite in Cobham is in 2007 voltooi. <ref>{{Cite news|accessdate=24 June 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090204152952/http://www.bbc.co.uk/london/content/articles/2007/07/05/chelsea_ground_feature.shtml|archivedate=4 February 2009}}</ref> [[Lêer:Stamford_Bridge,_30_June_2011_cropped.jpg|regs|duimnael| Lugfoto van die huidige [[Stamford Bridge (sokkerstadion)|Stamford-brug]]]] Stamford Bridge het die FA Cup-finaal van 1920 tot 1922 aangebied, <ref>{{Cite web|url=http://www.thefa.com/TheFACup/FACompetitions/TheFACup/History/CupFinalResults|title=Cup Final Statistics|publisher=The Football Association|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20120516005522/http://thefa.com/Competitions/FACompetitions/TheFACup/History/CupFinalResults|archive-date=16 May 2012|access-date=18 February 2011}}</ref> het 10 FA Cup-halfeindronde (mees onlangs in 1978 ), tien [[FA Community Shield|FA Charity Shield-]] wedstryde (die laaste in 1970 ), en drie [[Engelse nasionale sokkerspan|Engelse internasionale]] wedstryde, die laaste in 1932, gehou; dit was die plek vir 'n nie-amptelike ''Victory International'' in 1946. <ref>{{Cite web|url=http://www.englandfootballonline.com/MatchRsl/MatchRslUnoff.html|title=England's Matches: Unofficial|website=Englandfootballonline|archive-url=https://web.archive.org/web/20110122110105/http://www.englandfootballonline.com/MatchRsl/MatchRslUnoff.html|archive-date=22 January 2011|access-date=18 February 2011}}</ref> Die 2013 UEFA Women's Champions League-finaal is ook by Stamford Bridge gespeel. <ref>{{Cite web|url=http://www.uefa.com/womenschampionsleague/season=2013/finals/index.html|title=2013 final: Stamford Bridge|publisher=UEFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20131015131229/http://www.uefa.com/womenschampionsleague/season=2013/finals/index.html|archive-date=15 October 2013|access-date=11 March 2014}}</ref> Die stadion is vir 'n verskeidenheid ander sportsoorte gebruik. In Oktober 1905 het dit 'n [[Rugby|rugbywedstryd]] tussen die All Blacks en Middlesex aangebied, <ref>{{Cite web|url=http://www.rugbyfootballhistory.com/allblacks.html|title=All Blacks|website=Rugbyfootballhistory.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221113654/http://rugbyfootballhistory.com/allblacks.html|archive-date=21 February 2009|access-date=18 February 2011}}</ref> en in 1914 'n bofbalwedstryd tussen die toerende New York Giants en die [[Chicago White Sox]] . <ref>{{Cite web|url=http://www.baseballgb.co.uk/?p=9582|title=Countdown to SABR Day 2011|publisher=BaseballGB.co.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20110117173601/http://www.baseballgb.co.uk/?p=9582|archive-date=17 January 2011|access-date=18 February 2011}}</ref> Dit was die plek vir 'n [[Boks|boksgeveg]] tussen wêreldvlieggewigkampioen Jimmy Wilde en Joe Conn in 1918. <ref>{{Cite web|url=http://cyberboxingzone.com/boxing/casey/MC_Wilde.htm|title=Jimmy Wilde: The Original Explosive Thin Man|website=Cyberboxingzone.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110708214536/http://cyberboxingzone.com/boxing/casey/MC_Wilde.htm|archive-date=8 July 2011|access-date=18 February 2011}}</ref> Die atletiekbaan is tussen 1928 en 1932 vir grondbaanwedrenne <ref>{{Cite web|url=http://www.guskuhn.net/GKuhn/Stamford%20Bridge/StamfordBrdgIndex.htm|title=Stamford Bridge Speedway|website=guskuhn.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723141611/http://www.guskuhn.net/GKuhn/Stamford%20Bridge/StamfordBrdgIndex.htm|archive-date=23 July 2011|access-date=18 February 2011}}</ref>, windhondwedrenne van 1933 tot 1968, en Midget-motorwedrenne in 1948 gebruik. <ref>{{Cite web|url=http://www.speedcarworld.com.au/default.asp?Page=Release&Id=8958|title=U.S. Invades England 1948|website=speedcarworld.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120325010050/http://www.speedcarworld.com.au/default.asp?Page=Release&Id=8958|archive-date=25 March 2012|access-date=19 February 2011}}</ref> In 1980 het Stamford Bridge die eerste internasionale krieketwedstryd met vloedligte in die VK aangebied, tussen Essex en die [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indiese Eilande]] . <ref>{{Cite web|url=http://www.spincricket.com/tag/invention-of-twenty20/|title=Twenty20 before Twenty20|website=spincricket.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111195717/http://www.spincricket.com/tag/invention-of-twenty20/|archive-date=11 January 2012|access-date=18 February 2011}}</ref> Dit was die tuisstadion van die [[Amerikaanse voetbal|Amerikaanse voetbalspan]] van die London Monarchs vir die 1997-seisoen . <ref>{{Cite web|url=http://www.britballnow.co.uk/History/Britball%20Teams/LONDONMONARCHS.htm|title=London Monarchs|website=Britballnow.co.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121174715/http://www.britballnow.co.uk/History/Britball%20Teams/LONDONMONARCHS.htm|archive-date=21 January 2012|access-date=19 February 2011}}</ref> Die vorige eienaar, Abramovich, en die klub se destydse uitvoerende raad het bepaal dat ’n groter stadion nodig is sodat Chelsea mededingend kan bly met mededingende klubs wat aansienlik groter stadions het, soos Arsenal en Manchester United.[1] Weens die ligging langs ’n hoofpad en twee spoorlyne kan ondersteuners Stamford Bridge slegs via Fulhamweg binnegaan, wat beperkings op uitbreiding plaas weens gesondheids- en veiligheidsregulasies.[2] Die klub het deurgaans hul begeerte bevestig om Chelsea by hul huidige tuiste te behou,[3][4] maar is nietemin verbind aan ’n skuif na verskeie nabygeleë plekke, insluitend die Earls Court-uitstallingsentrum, die Battersea-kragstasie en die Chelsea-kaserne.[5] In Oktober 2011 is ’n voorstel van die klub om die eiendomsreg op die grond waarop Stamford Bridge geleë is terug te koop deur die aandeelhouers van ''Chelsea Pitch Owners'' afgekeur.[6] In Mei 2012 het die klub ’n formele bod gemaak om die Battersea-kragstasie te koop met die oog daarop om die terrein in ’n nuwe stadion te ontwikkel,[7] maar het teen ’n Maleisiese konsortium verloor.[8] Die klub het daarna planne aangekondig om Stamford Bridge tot ’n stadion met 60 000 sitplekke te herontwikkel,[9] en in Januarie 2017 is hierdie planne deur die Hammersmith- en Fulham-raad goedgekeur.[10] Op 31 Mei 2018 het die klub egter ’n verklaring uitgereik waarin hulle gesê het dat die nuwe stadionprojek onbepaald opgeskort is, met verwysing na “die huidige ongunstige beleggingsklimaat”.[11] In Julie 2022 is berig dat die klub se nuwe eienaar , Todd Boehly, die Amerikaanse argitek Janet Marie Smith aangestel het om toesig te hou oor die opknapping van die stadion. <ref>{{Cite web|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/chelsea-boehly-stamford-bridge-redevelopment-27548506|title=Chelsea owner Boehly's grand plan to rebuild Stamford Bridge one stand at a time|last=Victor|first=Tom|date=22 July 2022|website=Mirror|archive-url=https://web.archive.org/web/20220804165142/https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/chelsea-boehly-stamford-bridge-redevelopment-27548506|archive-date=4 August 2022|access-date=4 August 2022}}</ref> == Identiteit == Chelsea het deur die jare vier hoofwapens gehad, wat elkeen geringe variasies ondergaan het. Die eerste, wat aangeneem is toe die klub gestig is, was die beeld van ’n Chelsea-pensioenaris—die weermagveterane wat in die nabygeleë ''Royal Hospital Chelsea'' woon. Dit het aanleiding gegee tot die klub se oorspronklike “pensioenaris”-bynaam en het vir die volgende halfeeu gebly, hoewel dit nooit op die hemde verskyn het nie. Toe Ted Drake in 1952 Chelsea se bestuurder geword het, het hy begin om die klub te moderniseer. Omdat hy geglo het dat die Chelsea-pensioenariswapen outyds was, het hy daarop aangedring dat dit vervang word.[1] ’n Tydelike kenteken met die voorletters CFC is vir ’n jaar gebruik. In 1953 is die klubwapen verander na ’n regop blou leeu wat agtertoe kyk en ’n staf vashou. Dit was gebaseer op elemente in die wapen van die Metropolitaanse Borough van Chelsea[2]—waar die leeu geneem is uit die wapen van die destydse klubpresident, Viscount Chelsea, en die staf van die Abte van Westminster, voormalige here van die heerlikheid (''Lord of the Manor'') van Chelsea. Dit het drie rooi rose, om Engeland te verteenwoordig, en twee sokkerballe bevat.[1] Dit was die eerste Chelsea-wapen wat in die vroeë 1960’s op die hemde verskyn het. In 1975 is ’n heraldiese kenteken deur die ''College of Arms'' aan die Engelse Sokkerliga toegestaan vir gebruik deur Chelsea. Die kenteken het die vorm aangeneem van die bekende leeu en staf omring deur ’n blou ring, maar sonder letters en sonder die rooi rose en sokkerballe (omskryf as “’n regop blou leeu wat agtertoe kyk en met sy voorpote ’n staf vashou, alles binne ’n blou ring”).[3] In 1986, met Ken Bates as eienaar van die klub, is Chelsea se wapen weer verander as deel van nog ’n poging tot modernisering en omdat die ou heraldiese leeu-kenteken nie as handelsmerk geregistreer kon word nie.[4] Die nuwe kenteken het ’n meer naturalistiese, nie-heraldiese leeu in wit (en nie blou nie) bevat wat oor die CFC-voorletters gestaan het. Dit het vir die volgende 19 jaar gebly, met ’n paar wysigings soos die gebruik van verskillende kleure, insluitend rooi van 1987 tot 1995 en geel van 1995 tot 1999, waarna die wit kleur teruggebring is.[5] Met Roman Abramovich se nuwe eienaarskap en die klub se eeufees wat nader gekom het—tesame met sterk eise van ondersteuners dat die gewilde 1950’s-kenteken herstel moet word—is besluit om die wapen in 2005 te verander. Die nuwe wapen is amptelik vir die begin van die 2005–06-seisoen aangeneem en het ’n terugkeer na die ouer ontwerp uit 1953 tot 1986 gemerk, met ’n blou heraldiese leeu wat ’n staf vashou. Vir die eeufeesseisoen is dit vergesel deur die woorde “100 Jaar” en “Eeufees 2005–2006” onderskeidelik bo- en onderaan die wapen.[6] === Kleure === Chelsea het nog altyd blou truie gedra, hoewel hulle oorspronklik die ligter Eton-blou gebruik het wat ontleen is aan die renkleure van die destydse klubpresident, Earl Cadogan; dit is met wit kortbroeke en donkerblou of swart sokkies gedra.[1] Die ligblou truie is omstreeks 1912 deur ’n koningsblou weergawe vervang.[2] In die 1960’s het Chelsea se bestuurder, Tommy Docherty, die uitrusting verander en oorgeskakel na blou kortbroeke (wat sedertdien behou is) en wit sokkies, in die oortuiging dat dit die klub se kleure meer modern en kenmerkend sou maak, aangesien geen ander groot span daardie kombinasie gebruik het nie; hierdie uitrusting is die eerste keer in die 1964–65-seisoen gedra.[3] Sedertdien het Chelsea amper altyd wit sokkies saam met hul tuisuitrusting gedra, met die uitsondering van ’n kort tydperk van 1985 tot 1992 toe blou sokkies weer gebruik is. Chelsea se wegkleure is gewoonlik heeltemal geel of heeltemal wit met blou afwerking. Meer onlangs het die klub ’n aantal swart of donkerblou wegtruie gehad wat elke jaar afwissel.[1] Soos met die meeste spanne het hulle ’n paar meer ongewone uitrustings gehad. Op Docherty se versoek het hulle in die FA Cup-halfeindstryd van 1966 blou en swart strepe gedra, gebaseer op Internazionale se uitrusting.[2] In die middel-1970’s was die weguitrusting rooi, wit en groen—geïnspireer deur die Hongaarse nasionale span van die 1950’s.[3] Ander wegtruie sluit in ’n jadekleurige strook wat van 1986 tot 1989 gedra is, rooi en wit diamante van 1990 tot 1992, grafiet en mandaryn van 1994 tot 1996, en heldergeel van 2007 tot 2008.[1] Die grafiet-en-mandarynstrook het op lyste van die slegste sokkeruitrustings ooit verskyn.[4] Die liedjie " Blue is the Colour " is as 'n enkelsnit vrygestel in die aanloop tot die 1972 Ligabeker-finaal, met al die lede van Chelsea se eerste span wat gesing het; dit het nommer vyf in die Britse enkelsnitlys bereik. <ref>{{Cite web|url=https://www.officialcharts.com/search/singles/Garden%20Party|title=Blue Is The Colour|website=[[Official Charts Company]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150519111144/http://www.officialcharts.com/search/singles/GARDEN%20PARTY/|archive-date=19 May 2015|access-date=21 January 2007}}</ref> Die liedjie is sedertdien deur 'n aantal ander sportspanne regoor die wêreld aangeneem, insluitend die Vancouver Whitecaps (as "White is the Colour") <ref>{{Cite web|url=http://www.vancourier.com/issues02/045202/sports.html|title=Caps' 'Proclaim' season opener|website=Vancouver Courier|archive-url=https://web.archive.org/web/20080103163706/http://www.vancourier.com/issues02/045202/sports.html|archive-date=3 January 2008|access-date=21 January 2007}}</ref> en die Saskatchewan Roughriders (as "Green is the Colour") <ref>{{Cite news|accessdate=5 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140505195145/http://www2.canada.com/calgaryherald/news/city/story.html?id=2a537f58-d315-495f-8ba5-0359dd597ed9|archivedate=5 May 2014}}</ref> . Chelsea het die liedjie " No One Can Stop Us Now " in 1994 vrygestel nadat hulle die FA Cup-finaal van 1994 gehaal het. Dit het nommer 23 op die Britse enkelsnitlys bereik. <ref name="Roberts 2005 102">{{Cite book |last=Roberts |first=David |title=[[Guinness Book of British Hit Singles & Albums|Guinness World Records: British Hit Singles and Albums]] |publisher=[[HiT Entertainment|Guinness World Records Limited]] |year=2005 |isbn=1-904994-00-8 |edition=18th |page=[https://archive.org/details/britishhitsingle0000unse_s2a5/page/102 102]}}</ref> In die aanloop tot die 1997 FA Cup-finaal het die liedjie " Blue Day ", uitgevoer deur Suggs en lede van die Chelsea-span, nommer 22 op die Britse trefferlys bereik. <ref>{{Cite web|url=https://www.officialcharts.com/search/singles/Rock%20Me%20Good|title=Blue Day|website=[[Official Charts Company]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413135601/http://www.officialcharts.com/search/singles/rock%20me%20good/|archive-date=13 April 2016|access-date=11 September 2016}}</ref> In 2000 het Chelsea die liedjie " Blue Tomorrow " vrygestel. Dit het nommer 22 op die Britse enkelsnitlys bereik. <ref name="Roberts 2005 102" /> By wedstryde sing Chelsea-ondersteuners liedere soos " Carefree " (op die wysie van " Lord of the Dance ", waarvan die lirieke waarskynlik deur ondersteuner Mick Greenaway geskryf is), <ref>{{Cite book |last=Glanvill |first=Rick |title=Chelsea FC: The Official Biography |url=https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan |year=2006 |page=[https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan/page/150 150]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://fanchants.com/football-songs/chelsea-chants/carefree/|title="Carefree" audio sample|website=Fanchants.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110710223813/http://fanchants.com/football-songs/chelsea-chants/carefree/|archive-date=10 July 2011|access-date=3 September 2011}}</ref> "Ten Men Went to Mow", "We All Follow the Chelsea" (op die wysie van " Land of Hope and Glory "), "Zigga Zagga", en die feestelike "Celery". Laasgenoemde word dikwels gepaard met ondersteuners wat seldery na mekaar gooi, hoewel die groente binne Stamford Bridge verbied is na 'n voorval waarby middelveldspeler Cesc Fàbregas betrokke was tydens die 2007 Ligabeker-eindstryd . <ref>{{Cite news|accessdate=1 January 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20020605052450/http://football.guardian.co.uk/news_Story/0,1563,685859,00.html|archivedate=5 June 2002}}</ref> Gewilde aanhangersgesange sluit in "Super Chelsea", "Super Frank" (opgedra aan die voorste doelskieter van alle tye [[Frank Lampard|, Frank Lampard]] ), "Ons is lief vir jou Chelsea" en "Kom aan Chelsea". Daar is situasie-spesifieke of span-spesifieke gesange wat bedoel is om opponerende spanne, bestuurders of spelers op te hits. <ref>{{Cite web|url=https://theshed.chelseafc.com/bridge/extras/songs/|title=Songs|date=11 October 2021|website=The Shed|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20220704052312/https://theshed.chelseafc.com/bridge/extras/songs/|archive-date=4 July 2022|access-date=1 June 2022}}</ref> == Ondersteuning == [[Lêer:Chelsea_defend_corner.jpg|duimnael| Chelsea-ondersteuners tydens 'n wedstryd teen [[Tottenham Hotspur]], op 11 Maart 2006]] Chelsea is een van die mees ondersteunde sokkerklubs ter wêreld.<ref>{{Cite news|location=London|accessdate=29 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141203092355/http://www.express.co.uk/sport/football/511644/Chelsea-are-a-more-universally-loved-club-Blues-chief-lauds-400million-fan-base|archivedate=3 December 2014}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://talksport.com/magazine/big-picture/2011-10-13/worlds-most-popular-football-club-revealed-man-united-liverpool-arsenal-barca-real-or-chelsea|title=The world's most popular football club revealed: Man United, Liverpool F.C., Arsenal F.C., Barca, Real or Chelsea?|date=13 October 2011|website=talkSPORT|archive-url=https://web.archive.org/web/20141221093023/http://talksport.com/magazine/big-picture/2011-10-13/worlds-most-popular-football-club-revealed-man-united-liverpool-arsenal-barca-real-or-chelsea|archive-date=21 December 2014|access-date=29 November 2014}}</ref> Dit het die sesde hoogste gemiddelde bywoningsyfer in die geskiedenis van Engelse sokker, <ref name="All-time attendance">{{Cite web|url=http://www.nufc.com/2015-16html/attendance-all-time.html|title=All Time League Attendance Records|date=22 September 2015|website=nufc.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406083542/http://www.nufc.com/2015-16html/attendance-all-time.html|archive-date=6 April 2016|access-date=6 April 2016}} Pre-war figures come from unreliable sources.</ref> en lok gereeld meer as 40 000 ondersteuners na Stamford Bridge; hulle was die negende beste ondersteunde [[Premier League|Premierliga-]] span in die 2023–24-seisoen, met 'n gemiddelde toeskouertal van 39 700. <ref>{{Cite web|url=https://www.worldfootball.net/competition/co91/se52517/attendance/|title=Premier League 2023/2024 - Attendance|date=13 June 2024|website=worldfootball.net|language=en|access-date=14 June 2024}}</ref> <ref name="capacity2024-5">{{Cite book |url=https://resources.premierleague.com/premierleague/document/2024/07/26/e6332e5a-4ca6-4411-bf01-9f8ab76c6fb4/TM1534-PL_Handbook-and-Collateral-2024-25_25.07_V2.pdf |title=Premier League Handbook: Season 2024/25 |date=25 July 2024 |access-date=19 August 2024}}</ref> Chelsea se tradisionele ondersteunersbasis kom van regoor die [[Groter Londen|Groter Londen-]] gebied, insluitend werkersklasgebiede soos Hammersmith en [[Battersea]], welgestelde gebiede soos Chelsea en [[Kensington]], en van die tuisgraafskappe . Daar is talle amptelike ondersteunersklubs in die Verenigde Koninkryk en regoor die wêreld. <ref>{{Cite web|url=http://www.chelseafc.com/supporters-clubs|title=Supporters Clubs Map|website=chelseafc.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140323222258/http://www.chelseafc.com/supporters-clubs|archive-date=23 March 2014|access-date=23 March 2014}}</ref> Tussen 2007 en 2012 was Chelsea wêreldwyd vierde in jaarlikse replika-uitrustingsverkope, met 'n gemiddelde van 910 000. <ref>{{Cite news|accessdate=8 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170810124146/http://www.sportingintelligence.com/2012/10/08/exclusive-manchester-united-and-real-madrid-top-global-shirt-sale-charts-081001/|archivedate=10 August 2017}}</ref> {{Soos op|2023}} Chelsea het 118.9&nbsp;miljoen volgelinge op sosiale media, die vierde hoogste onder sokkerklubs. <ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/the-20-most-popular-rich-list-football-teams-on-social-media-2018-8?r=US&IR=T#5-bayern-munich-657-million-followers-16|title=The 20 most popular rich-list football teams on social media|website=Business Insider|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924145929/https://www.businessinsider.com/the-20-most-popular-rich-list-football-teams-on-social-media-2018-8?r=US&IR=T#5-bayern-munich-657-million-followers-16|archive-date=24 September 2020|access-date=23 June 2019}}</ref> Gedurende die 1970's en 1980's is Chelsea-ondersteuners met sokkerhooliganisme geassosieer. Die klub se " sokkerfirma ", oorspronklik bekend as die Chelsea Shed Boys, en later as die Chelsea Headhunters, was nasionaal berug vir sokkergeweld, saam met hooliganfirmas van ander klubs soos [[West Ham United]] se Inter City Firm en Millwall se Bushwackers, voor, tydens en na wedstryde. <ref>{{Cite news|accessdate=21 January 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160112084301/http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/hooligans/1962503.stm|archivedate=12 January 2016}}</ref> Die toename in hooligan-voorvalle in die 1980's het voorsitter Ken Bates daartoe gelei om voor te stel dat 'n elektriese heining opgerig word om hulle te verhoed om die veld binne te dring, 'n voorstel wat die Greater London Council verwerp het. <ref>{{Cite news|accessdate=21 January 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160112084301/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/c/chelsea/3037508.stm|archivedate=12 January 2016}}</ref> Sedert die 1990's was daar 'n merkbare afname in skareprobleme by wedstryde, as gevolg van strenger polisiëring, CCTV op die terrein en die koms van stadions met net sitplekke . <ref>{{Cite news|accessdate=1 January 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160112084302/http://news.bbc.co.uk/1/hi/special_report/1998/hooligans/60146.stm|archivedate=12 January 2016}}</ref> In 2007 het die klub die Terug na die Skuur-veldtog van stapel gestuur om die atmosfeer by tuiswedstryde te verbeter, met noemenswaardige sukses. Volgens statistieke van die Departement van Binnelandse Sake is 126 Chelsea-ondersteuners gedurende die 2009–10- seisoen in hegtenis geneem vir sokkerverwante oortredings, die derde hoogste in die afdeling, en 27 verbodsbevele is uitgereik, die vyfde hoogste in die afdeling. <ref>{{Cite web|url=http://www.homeoffice.gov.uk/publications/crime/football-arrests-banning-orders/fbo-2009-10?view=Binary|title=Statistics on football-related arrests and banning orders|date=November 2010|publisher=Home Office|archive-url=https://web.archive.org/web/20110317054025/http://www.homeoffice.gov.uk/publications/crime/football-arrests-banning-orders/fbo-2009-10?view=Binary|archive-date=17 March 2011|access-date=14 May 2011}}</ref> Chelsea FC-ondersteuners het ook vriendskaplike betrekkinge met die Skotse klub [[GlasRangers]] en die Noord-Ierse klub Linfield- ondersteuners. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2026)">aanhaling nodig</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> Daarbenewens het Chelsea-ondersteuners sedert die middel-1970's redelik vriendelike verhoudings met ondersteuners van die Italiaanse klub Hellas Verona ontwikkel. <ref>{{Cite web|url=https://www.parlandodisport.it/2014/08/20/amicizie-internazionali-verona-chelsea/|title=Amicizie internazionali: Verona & Chelsea|date=20 August 2014|access-date=10 August 2026}}</ref> === Wedywering === Chelsea het langdurige wedywering met die Noord-Londense klubs [[Arsenal F.C.|Arsenal]] en [[Tottenham Hotspur]].<ref>{{Cite book |last=Glanvill |first=Rick |title=Chelsea FC: The Official Biography |url=https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan |year=2006 |pages=[https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan/page/312 312]–318}}</ref><ref>{{Cite news|accessdate=7 December 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151001002704/http://www.theguardian.com/sport/2015/apr/22/a-brief-history-of-the-arsenal-chelsea-rivalry-and-why-it-matters|archivedate=1 October 2015}}</ref> 'n Sterk wedywering met [[Leeds United FC|Leeds United]] dateer terug na verskeie verhitte en kontroversiële wedstryde in die 1960's en 1970's, veral die FA Cup-eindstryd van 1970.<ref>{{Cite book |last=Glanvill |first=Rick |title=Chelsea FC: The Official Biography |url=https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan |year=2006 |pages=[https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan/page/321 321]–325}}</ref> Meer onlangs het 'n wedywering met [[Liverpool FC|Liverpool]] gegroei na herhaalde botsings in bekerkompetisies.<ref>{{Cite web|url=http://www.talksport.co.uk/magazine/features/2011-05-19/peterborough-v-mk-dons-liverpool-v-chelsea-stoke-v-cardiff-six-best-modern-football-rivalries|title=Six very modern football rivalries|date=19 May 2011|website=TalkSport|archive-url=https://web.archive.org/web/20130525205127/http://www.talksport.co.uk/magazine/features/2011-05-19/peterborough-v-mk-dons-liverpool-v-chelsea-stoke-v-cardiff-six-best-modern-football-rivalries|archive-date=25 May 2013|access-date=23 May 2011}}</ref><ref>{{Cite news|accessdate=4 December 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151130205308/http://www.theguardian.com/sport/2015/oct/29/chelsea-liverpool-field-notes-rivalry|archivedate=30 November 2015}}</ref> Mede- Wes-Londense klubs [[Brentford FC|Brentford]], [[Fulham FC|Fulham]] en [[Queens Park Rangers]] (QPR) word as mededingers beskou, maar minder so in onlangse tye aangesien wedstryde slegs af en toe plaasgevind het omdat die spanne dikwels in aparte afdelings is.<ref>{{Cite book |last=Glanvill |first=Rick |title=Chelsea FC: The Official Biography |url=https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan |year=2006 |page=311}}</ref> 'n Opname deur Planetfootball.com in 2004 het bevind dat Chelsea-ondersteuners hul hoofmededingers (in dalende volgorde) as volg beskou: Arsenal, Tottenham Hotspur en [[Manchester United]]. In dieselfde opname het ondersteuners van Arsenal, Fulham, Leeds United, QPR, Tottenham en West Ham United Chelsea as een van hul drie hoofmededingers genoem.<ref>{{Cite web|url=http://www.thefootballnetwork.net/main/s120/st44186.htm|title=Football Rivalries: The Complete Results|website=Planetfootball.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170617002220/http://www.thefootballnetwork.net/main/s120/st44186.htm|archive-date=17 June 2017|access-date=2 January 2007}}</ref> 'n 2012-opname, wat onder 1 200 ondersteuners van die top vier liga-afdelings regoor die land gedoen is, het bevind dat baie klubs se hoofmededingers sedert 2003 verander het en het berig dat Chelsea-ondersteuners Tottenham as hul hoofmededingers beskou, bo Arsenal en Manchester United. Daarbenewens het ondersteuners van Arsenal, Brentford, Fulham, Liverpool, Manchester United, QPR, Tottenham en West Ham Chelsea as een van hul drie topmededingers geïdentifiseer.<ref>{{Cite web|url=http://www.thedaisycutter.co.uk/2012/09/football-rivalries-the-survey/|title=Football Rivalries: The Survey|date=14 September 2012|website=The Daisy Cutter|archive-url=https://web.archive.org/web/20130618182058/http://www.thedaisycutter.co.uk/2012/09/football-rivalries-the-survey/|archive-date=18 June 2013|access-date=22 May 2018}}</ref>   == Verwysings == {{Verwysings|3}} [[Kategorie:Koördinate op Wikidata]] [[Kategorie:Vertaalde bladsye wat nagegaan moet word]] dfi2n389mucbcwn8f4efg66x7vaid6a 0 69852 2964453 2850633 2026-09-02T08:35:37Z Aliwal2012 39067 2964453 wikitext text/x-wiki Die '''Afrikaner Eenheidsbeweging''' ([[AEB]]) is 'n voormalige politieke party wat in 1998 in [[Pretoria]] met ds. Cassie Aucamp as leier gestig is. Die party het aan die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1999]] deelgeneem. Hulle het nie besonder goed gevaar nie en kon slegs 46&nbsp;292 stemme, of 0.3% van die totale aantal stemme trek. In September 2003, kort voor die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2004|2004-verkiesing]] het die [[Konserwatiewe Party]] met die [[Vryheidsfront]] en die Afrikaner Eenheidsbeweging saamgesmelt om 'n nuwe party bekend as die [[Vryheidsfront Plus]] (VF+) te vorm. ==Verkiesingsuitslae== ===Nasionale verkiesing=== {|class="wikitable" |- ! Verkiesing ! Stemme ! % ! Setels |- ! [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1999|1999]] |46,292 | 0.29 | 1 |- |} == Sien ook == * [[Lys van politieke partye in Suid-Afrika]] {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Voormalige politieke partye in Suid-Afrika]] smepxsvd2oinwzd2fo7s17e4lk9s6kg 0 71712 2964260 2644278 2026-09-01T13:10:56Z JMK 649 ~kat, kyk ook, skakels, teksdetails 2964260 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Emanuel de Witte - De binnenplaats van de beurs te Amsterdam.jpg|duimnael|regs|300px|Die binnehof van die beurs te Amsterdam, 1653.]] Die [[Nederland]]se '''Goue Eeu''' ([[Nederlands]]: ''Gouden Eeuw''), verwys na 'n periode in die geskiedenis van die Noordelike Nederlande, wat toe die ''[[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande|Republiek der Zeven Verenigd Nederlande]]'' gevorm het. Gedurende hierdie tydperk, wat rofweg met die 17de eeu ooreenkom, ondervind die land 'n bloeiperiode op die gebied van [[Handel (ekonomie)|handel]], [[wetenskap]] en [[kuns]]. Die Republiek bereik 'n vooraanstaande militêre posisie in Europa, veral wat sy vloot en seemag betref. 1602, toe die [[VOC|Vereenigde Oostindische Compagnie]] gestig is, word soms as die beginpunt van die Goue Eeu beskou. Gedurende die grootste deel van die daaropvolgende eeu ondervind die land merkwaardige ekonomiese groei, maar teen die [[Rampjaar van 1672|rampjaar]] van 1672 was die Goue Eeu verby sy hoogtepunt. Die Nederlandse kultuur het ook in hierdie tydperk 'n [[renaissance]] beleef. Teen die einde van die 17de eeu het konflikte met buurmoondhede sowel as 'n dalende ekonomiese invloed egter die einde van die tydperk gelei. Die proses waardeur die Nederlandse Republiek gedurende die era een van die voorste maritieme en ekonomiese moondhede van die wêreld geword het, is deur die historikus K. W. Swart as die "Nederlandse Wonder" verwys.<ref>{{cite book|url=http://www.dianamuirappelbaum.com/?p=583|title=The miracle of the Dutch Republic as seen in the seventeenth century|last=Swart|first=Koenraad Wolter|date=1969|publisher=H.K.Lewis & Co Ltd |location=Londen |access-date=12 Maart 2015|archive-date=19 Maart 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319225519/http://www.dianamuirappelbaum.com/?p=583|url-status=live}}</ref> Die term "Nederlandse Goue Eeu" was omstrede in die [[21ste eeu]] as gevolg van die uitgebreide Nederlandse betrokkenheid by [[slawerny]] en [[kolonialisme]] gedurende die tydperk, en dit is deur verskeie museums in Nederland, insluitend die Amsterdam Museum, afgespeel.<ref>{{Cite web |last=Trouw |date=2019-09-21 |title=Het debat over de naam Gouden Eeuw is waardevol en nodig |url=https://www.trouw.nl/opinie/het-debat-over-de-naam-gouden-eeuw-is-waardevol-en-nodig~b64e6ac2/ |access-date=2023-05-13 |website=Trouw |language=nl-NL}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-09-13 |title=Amsterdam Museum gebruikt term 'Gouden Eeuw' niet meer |url=https://historiek.net/amsterdam-museum-gebruikt-term-gouden-eeuw-niet-meer/125421/ |access-date=2023-05-13 |website=Historiek |language=nl}}</ref> == Agtergrond == [[Lêer:Rembrandt van Rijn-De Nachtwacht-1642.jpg|links|duimnael|[[Die Nagwag]] deur [[Rembrandt]] (1642).]] In 1568 het die Sewe Provinsies wat later die [[Unie van Utrecht]] onderteken het, 'n rebellie teen [[Filips II van Spanje]] begin wat tot die [[Tagtigjarige Oorlog]] gelei het. Voordat die Lae Lande heeltemal herower kon word, het 'n oorlog tussen [[Engeland]] en [[Spanje]], die Anglo-Spaanse Oorlog van 1585-1604, uitgebreek wat Spaanse troepe gedwing het om hul opmars te staak en hulle in beheer van die belangrike handelsstede [[Brugge]] en [[Gent]] gelaat het, maar sonder beheer van [[Antwerpen]], wat toe waarskynlik die belangrikste hawe ter wêreld was. Antwerpen het op 17 Augustus 1585, na 'n beleg, geval en die verdeling tussen die Noordelike en Suidelike Nederlande (laasgenoemde meestal moderne [[België]]) is gevestig. Die Verenigde Provinsies (ongeveer vandag se Nederland) het voortgeveg tot die Twaalfjarige Wapenstilstand, wat nie die vyandelikhede beëindig het nie. Die Vrede van Wesfale in 1648, wat die Tagtigjarige Oorlog tussen die Nederlandse Republiek en Spanje beëindig het, en die [[Dertigjarige Oorlog]] tussen ander Europese supermoondhede, het die Nederlandse Republiek formele erkenning en onafhanklikheid van die Spaanse kroon gebring. ===Migrasie van geskoolde werkers na die Nederlandse Republiek === [[Lêer:De zielenvisserij - Fishing for souls (Adriaen Pietersz. van de Venne) detail 05.jpg|duimnael|''De zielenvisserij,'' allegorie van die Protestants-Katolieke stryd.]] Protestante was veral goed verteenwoordig onder die bekwame vakmanne en ryk handelaars van die hawestede Brugge, Gent en Antwerpen. Onder die voorwaardes van die oorgawe van Antwerpen in 1585 is die Protestantse bevolking (indien onwillig om te herbekeer) vier jaar gegee om hul sake te besleg voordat hulle die stad en Habsburg-gebied verlaat het.<ref>{{cite book |last=Boxer |first=Charles Ralph |title=The Dutch seaborne empire, 1600–1800 |page=18 |publisher=Taylor & Francis |year=1977 |isbn=0-09-131051-2 |url=https://books.google.com/books?id=Fx4OAAAAQAAJ&pg=PA18 |via=Google Books }}</ref> Soortgelyke reëlings is op ander plekke getref. Meer [[Protestante]] het tussen 1585 en 1630 na die noorde getrek as wat [[Katolieke]] in die ander rigting beweeg het, alhoewel daar ook baie hiervan was. Baie van diegene wat noord getrek het, het hulle in [[Amsterdam]] gevestig en wat 'n klein hawe was omskep in een van die mees belangrike hawens en kommersiële sentrums in die wêreld teen 1630. Benewens die massamigrasie van Protestantse inboorlinge van die suidelike Nederlande na die noordelike Nederlande, was daar ook instrome van nie-inheemse vlugtelinge wat voorheen van godsdiensvervolging gevlug het, veral [[Sefardiese Jode]] uit [[Portugal]] en Spanje, en later Protestante uit Frankryk. Die Pelgrimsvaders het ook voor hul reis na die [[Nuwe Wêreld]] 'n wyle daar deurgebring. ===Protestantse werksetiek=== Ekonome Ronald Findlay en Kevin H. O'Rourke skryf 'n deel van die Nederlandse opkoms toe aan die Protestantse werksetiek wat gebaseer is op [[Calvinisme]], wat spaarsaamheid en opvoeding bevorder het. Dit het bygedra tot "die laagste rentekoerse en die hoogste geletterdheidskoerse in [[Europa]]. Die oorvloed van [[Kapitaal (ekonomie)|kapitaal]] het dit moontlik gemaak om 'n indrukwekkende vlak van rykdom te handhaaf, wat nie net in die groot vloot beliggaam is nie, maar in die oorvloedige voorraad van 'n verskeidenheid kommoditeite wat gebruik om pryse te stabiliseer en voordeel te trek uit winsgeleenthede."<ref name=":1">{{Cite book |first1=Ronald |last1=Findlay |first2=Kevin H. |last2=O'Rourke |chapter=Commodity Market Integration, 1500–2000 |title=Globalization in Historical Perspective |editor-first=Michael D. |editor-last=Bordo |editor2-first=Alan M. |editor2-last=Taylor |editor3-first=Jeffrey G. |editor3-last=Williamson |publisher=University of Chicago Press |isbn=0-226-06598-7 |year=2003 |pages=13–64 |chapter-url=https://www.nber.org/chapters/c9585.pdf |access-date=9 Maart 2018 |archive-date=4 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181004074134/http://www.nber.org/chapters/c9585.pdf |url-status=live }}</ref> ==Kyk ook== * [[Geskiedenis van Nederland]] * [[Nederlandse skilderkuns in die Goue Eeu]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Dutch Golden Age}} {{Normdata}} [[Kategorie:Goue Eeu (Nederland)]] pbkcsczh8agesel9vfiksdv5elcfu9n 2964261 2964260 2026-09-01T13:14:21Z JMK 649 skakels 2964261 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Emanuel de Witte - De binnenplaats van de beurs te Amsterdam.jpg|duimnael|regs|300px|Die binnehof van die beurs te Amsterdam, 1653.]] Die [[Nederland]]se '''Goue Eeu''' ([[Nederlands]]: ''Gouden Eeuw''), verwys na 'n periode in die geskiedenis van die Noordelike Nederlande, wat toe die ''[[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande|Republiek der Zeven Verenigd Nederlande]]'' gevorm het. Gedurende hierdie tydperk, wat rofweg met die 17de eeu ooreenkom, ondervind die land 'n bloeiperiode op die gebied van [[Handel (ekonomie)|handel]], [[wetenskap]] en [[kuns]]. Die Republiek bereik 'n vooraanstaande militêre posisie in Europa, veral wat sy vloot en seemag betref. 1602, toe die [[VOC|Vereenigde Oostindische Compagnie]] gestig is, word soms as die beginpunt van die Goue Eeu beskou. Gedurende die grootste deel van die daaropvolgende eeu ondervind die land merkwaardige ekonomiese groei, maar teen die [[Rampjaar van 1672|rampjaar]] van 1672 was die Goue Eeu verby sy hoogtepunt. Die Nederlandse kultuur het ook in hierdie tydperk 'n [[renaissance]] beleef. Teen die einde van die 17de eeu het konflikte met buurmoondhede sowel as 'n dalende ekonomiese invloed egter die einde van die tydperk gelei. Die proses waardeur die Nederlandse Republiek gedurende die era een van die voorste maritieme en ekonomiese moondhede van die wêreld geword het, is deur die historikus K. W. Swart as die "Nederlandse Wonder" verwys.<ref>{{cite book|url=http://www.dianamuirappelbaum.com/?p=583|title=The miracle of the Dutch Republic as seen in the seventeenth century|last=Swart|first=Koenraad Wolter|date=1969|publisher=H.K.Lewis & Co Ltd |location=Londen |access-date=12 Maart 2015|archive-date=19 Maart 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319225519/http://www.dianamuirappelbaum.com/?p=583|url-status=live}}</ref> Die term "Nederlandse Goue Eeu" was omstrede in die [[21ste eeu]] as gevolg van die uitgebreide Nederlandse betrokkenheid by [[slawerny]] en [[kolonialisme]] gedurende die tydperk, en dit is deur verskeie museums in Nederland, insluitend die Amsterdam Museum, afgespeel.<ref>{{Cite web |last=Trouw |date=2019-09-21 |title=Het debat over de naam Gouden Eeuw is waardevol en nodig |url=https://www.trouw.nl/opinie/het-debat-over-de-naam-gouden-eeuw-is-waardevol-en-nodig~b64e6ac2/ |access-date=2023-05-13 |website=Trouw |language=nl-NL}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-09-13 |title=Amsterdam Museum gebruikt term 'Gouden Eeuw' niet meer |url=https://historiek.net/amsterdam-museum-gebruikt-term-gouden-eeuw-niet-meer/125421/ |access-date=2023-05-13 |website=Historiek |language=nl}}</ref> == Agtergrond == [[Lêer:Rembrandt van Rijn-De Nachtwacht-1642.jpg|links|duimnael|[[Die Nagwag]] deur [[Rembrandt]] (1642).]] In 1568 het die Sewe Provinsies wat later die [[Unie van Utrecht]] onderteken het, 'n rebellie teen [[Filips II van Spanje]] begin wat tot die [[Tagtigjarige Oorlog]] gelei het. Voordat die Lae Lande heeltemal herower kon word, het 'n oorlog tussen [[Engeland]] en [[Spanje]], die Anglo-Spaanse Oorlog van 1585-1604, uitgebreek wat Spaanse troepe gedwing het om hul opmars te staak en hulle in beheer van die belangrike handelsstede [[Brugge]] en [[Gent]] gelaat het, maar sonder beheer van [[Antwerpen]], wat toe waarskynlik die belangrikste hawe ter wêreld was. Antwerpen het op 17 Augustus 1585, na 'n beleg, geval en die verdeling tussen die Noordelike en Suidelike Nederlande (laasgenoemde meestal moderne [[België]]) is gevestig. Die Verenigde Provinsies (ongeveer vandag se Nederland) het voortgeveg tot die Twaalfjarige Wapenstilstand, wat nie die vyandelikhede beëindig het nie. Die Vrede van Wesfale in 1648, wat die Tagtigjarige Oorlog tussen die Nederlandse Republiek en Spanje beëindig het, en die [[Dertigjarige Oorlog]] tussen ander Europese supermoondhede, het die Nederlandse Republiek formele erkenning en onafhanklikheid van die Spaanse kroon gebring. ===Migrasie van geskoolde werkers na die Nederlandse Republiek === [[Lêer:De zielenvisserij - Fishing for souls (Adriaen Pietersz. van de Venne) detail 05.jpg|duimnael|''De zielenvisserij,'' allegorie van die Protestants-Katolieke stryd.]] Protestante was veral goed verteenwoordig onder die bekwame vakmanne en ryk handelaars van die hawestede Brugge, Gent en Antwerpen. Onder die voorwaardes van die oorgawe van Antwerpen in 1585 is die Protestantse bevolking (indien onwillig om te herbekeer) vier jaar gegee om hul sake te besleg voordat hulle die stad en Habsburg-gebied verlaat het.<ref>{{cite book |last=Boxer |first=Charles Ralph |title=The Dutch seaborne empire, 1600–1800 |page=18 |publisher=Taylor & Francis |year=1977 |isbn=0-09-131051-2 |url=https://books.google.com/books?id=Fx4OAAAAQAAJ&pg=PA18 |via=Google Books }}</ref> Soortgelyke reëlings is op ander plekke getref. Meer [[Protestante]] het tussen 1585 en 1630 na die noorde getrek as wat [[Katolieke]] in die ander rigting beweeg het, alhoewel daar ook baie hiervan was. Baie van diegene wat noord getrek het, het hulle in [[Amsterdam]] gevestig en wat 'n klein hawe was omskep in een van die mees belangrike hawens en kommersiële sentrums in die wêreld teen 1630. Benewens die massamigrasie van Protestantse inboorlinge van die suidelike Nederlande na die noordelike Nederlande, was daar ook instrome van nie-inheemse vlugtelinge wat voorheen van godsdiensvervolging gevlug het, veral [[Sefardiese Jode]] uit [[Portugal]] en Spanje, en later [[Hugenote|Protestante uit Frankryk]]. Die [[Pelgrimsvaders]] het ook voor hul reis na die [[Nuwe Wêreld]] 'n wyle daar deurgebring. ===Protestantse werksetiek=== Ekonome Ronald Findlay en Kevin H. O'Rourke skryf 'n deel van die Nederlandse opkoms toe aan die Protestantse werksetiek wat gebaseer is op [[Calvinisme]], wat spaarsaamheid en opvoeding bevorder het. Dit het bygedra tot "die laagste rentekoerse en die hoogste geletterdheidskoerse in [[Europa]]. Die oorvloed van [[Kapitaal (ekonomie)|kapitaal]] het dit moontlik gemaak om 'n indrukwekkende vlak van rykdom te handhaaf, wat nie net in die groot vloot beliggaam is nie, maar in die oorvloedige voorraad van 'n verskeidenheid kommoditeite wat gebruik om pryse te stabiliseer en voordeel te trek uit winsgeleenthede."<ref name=":1">{{Cite book |first1=Ronald |last1=Findlay |first2=Kevin H. |last2=O'Rourke |chapter=Commodity Market Integration, 1500–2000 |title=Globalization in Historical Perspective |editor-first=Michael D. |editor-last=Bordo |editor2-first=Alan M. |editor2-last=Taylor |editor3-first=Jeffrey G. |editor3-last=Williamson |publisher=University of Chicago Press |isbn=0-226-06598-7 |year=2003 |pages=13–64 |chapter-url=https://www.nber.org/chapters/c9585.pdf |access-date=9 Maart 2018 |archive-date=4 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181004074134/http://www.nber.org/chapters/c9585.pdf |url-status=live }}</ref> ==Kyk ook== * [[Geskiedenis van Nederland]] * [[Nederlandse skilderkuns in die Goue Eeu]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Dutch Golden Age}} {{Normdata}} [[Kategorie:Goue Eeu (Nederland)| ]] tgmdtum2ngma6279m892t5imh1lsts4 2964270 2964261 2026-09-01T13:29:23Z JMK 649 intro details 2964270 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Emanuel de Witte - De binnenplaats van de beurs te Amsterdam.jpg|duimnael|regs|300px|Die binnehof van die beurs te Amsterdam, 1653.]] Die [[Nederland]]se '''Goue Eeu''' ([[Nederlands]]: ''Gouden Eeuw''), verwys na 'n periode in die geskiedenis van die Noordelike Nederlande, wat toe die ''[[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande|Republiek der Zeven Verenigd Nederlande]]'' gevorm het. Gedurende hierdie tydperk, wat rofweg met die 17de eeu ooreenkom, ondervind die land 'n bloeiperiode op die gebied van [[Handel (ekonomie)|handel]], [[wetenskap]] en [[kuns]]. Die Republiek bereik 'n vooraanstaande militêre posisie in Europa, veral wat sy vloot en seemag betref. 1602, toe die [[VOC|Vereenigde Oostindische Compagnie]] gestig is, word soms as die beginpunt van die Goue Eeu beskou. Gedurende die grootste deel van die daaropvolgende eeu ondervind die land merkwaardige ekonomiese groei, maar teen die [[Rampjaar van 1672|rampjaar]] van 1672 was die Goue Eeu verby sy hoogtepunt. Die Nederlandse kultuur het ook in hierdie tydperk 'n [[renaissance]] beleef. Teen die einde van die 17de eeu het konflikte met buurmoondhede sowel as 'n dalende ekonomiese invloed egter die einde van die tydperk gelei. Die proses waardeur die Nederlandse Republiek gedurende die era een van die voorste maritieme en ekonomiese moondhede van die wêreld geword het, is deur die historikus K. W. Swart as die "Nederlandse Wonder" verwys.<ref>{{cite book|url=http://www.dianamuirappelbaum.com/?p=583|title=The miracle of the Dutch Republic as seen in the seventeenth century|last=Swart|first=Koenraad Wolter|date=1969|publisher=H.K.Lewis & Co Ltd |location=Londen |access-date=12 Maart 2015|archive-date=19 Maart 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319225519/http://www.dianamuirappelbaum.com/?p=583|url-status=live}}</ref> Die term "Nederlandse Goue Eeu" is omstrede in die [[21ste eeu]] weens die uitgebreide Nederlandse betrokkenheid by [[slawerny]] en [[kolonialisme]] gedurende die tydperk, en dit is deur verskeie museums in Nederland, insluitend die Amsterdam Museum, verguis.<ref>{{Cite web |last=Trouw |date=2019-09-21 |title=Het debat over de naam Gouden Eeuw is waardevol en nodig |url=https://www.trouw.nl/opinie/het-debat-over-de-naam-gouden-eeuw-is-waardevol-en-nodig~b64e6ac2/ |access-date=2023-05-13 |website=Trouw |language=nl-NL}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-09-13 |title=Amsterdam Museum gebruikt term 'Gouden Eeuw' niet meer |url=https://historiek.net/amsterdam-museum-gebruikt-term-gouden-eeuw-niet-meer/125421/ |access-date=2023-05-13 |website=Historiek |language=nl}}</ref> Voorgenoemde museum het die "Goue Eeu"-etiket in 2019 laat vaar om aan te dui dat die ekonomiese voorspoed van die era op koloniale uitbuiting en mensehandel gebou sou wees. == Agtergrond == [[Lêer:Rembrandt van Rijn-De Nachtwacht-1642.jpg|links|duimnael|[[Die Nagwag]] deur [[Rembrandt]] (1642).]] In 1568 het die Sewe Provinsies wat later die [[Unie van Utrecht]] onderteken het, 'n rebellie teen [[Filips II van Spanje]] begin wat tot die [[Tagtigjarige Oorlog]] gelei het. Voordat die Lae Lande heeltemal herower kon word, het 'n oorlog tussen [[Engeland]] en [[Spanje]], die Anglo-Spaanse Oorlog van 1585-1604, uitgebreek wat Spaanse troepe gedwing het om hul opmars te staak en hulle in beheer van die belangrike handelsstede [[Brugge]] en [[Gent]] gelaat het, maar sonder beheer van [[Antwerpen]], wat toe waarskynlik die belangrikste hawe ter wêreld was. Antwerpen het op 17 Augustus 1585, na 'n beleg, geval en die verdeling tussen die Noordelike en Suidelike Nederlande (laasgenoemde meestal moderne [[België]]) is gevestig. Die Verenigde Provinsies (ongeveer vandag se Nederland) het voortgeveg tot die Twaalfjarige Wapenstilstand, wat nie die vyandelikhede beëindig het nie. Die Vrede van Wesfale in 1648, wat die Tagtigjarige Oorlog tussen die Nederlandse Republiek en Spanje beëindig het, en die [[Dertigjarige Oorlog]] tussen ander Europese supermoondhede, het die Nederlandse Republiek formele erkenning en onafhanklikheid van die Spaanse kroon gebring. ===Migrasie van geskoolde werkers na die Nederlandse Republiek === [[Lêer:De zielenvisserij - Fishing for souls (Adriaen Pietersz. van de Venne) detail 05.jpg|duimnael|''De zielenvisserij,'' allegorie van die Protestants-Katolieke stryd.]] Protestante was veral goed verteenwoordig onder die bekwame vakmanne en ryk handelaars van die hawestede Brugge, Gent en Antwerpen. Onder die voorwaardes van die oorgawe van Antwerpen in 1585 is die Protestantse bevolking (indien onwillig om te herbekeer) vier jaar gegee om hul sake te besleg voordat hulle die stad en Habsburg-gebied verlaat het.<ref>{{cite book |last=Boxer |first=Charles Ralph |title=The Dutch seaborne empire, 1600–1800 |page=18 |publisher=Taylor & Francis |year=1977 |isbn=0-09-131051-2 |url=https://books.google.com/books?id=Fx4OAAAAQAAJ&pg=PA18 |via=Google Books }}</ref> Soortgelyke reëlings is op ander plekke getref. Meer [[Protestante]] het tussen 1585 en 1630 na die noorde getrek as wat [[Katolieke]] in die ander rigting beweeg het, alhoewel daar ook baie hiervan was. Baie van diegene wat noord getrek het, het hulle in [[Amsterdam]] gevestig en wat 'n klein hawe was omskep in een van die mees belangrike hawens en kommersiële sentrums in die wêreld teen 1630. Benewens die massamigrasie van Protestantse inboorlinge van die suidelike Nederlande na die noordelike Nederlande, was daar ook instrome van nie-inheemse vlugtelinge wat voorheen van godsdiensvervolging gevlug het, veral [[Sefardiese Jode]] uit [[Portugal]] en Spanje, en later [[Hugenote|Protestante uit Frankryk]]. Die [[Pelgrimsvaders]] het ook voor hul reis na die [[Nuwe Wêreld]] 'n wyle daar deurgebring. ===Protestantse werksetiek=== Ekonome Ronald Findlay en Kevin H. O'Rourke skryf 'n deel van die Nederlandse opkoms toe aan die Protestantse werksetiek wat gebaseer is op [[Calvinisme]], wat spaarsaamheid en opvoeding bevorder het. Dit het bygedra tot "die laagste rentekoerse en die hoogste geletterdheidskoerse in [[Europa]]. Die oorvloed van [[Kapitaal (ekonomie)|kapitaal]] het dit moontlik gemaak om 'n indrukwekkende vlak van rykdom te handhaaf, wat nie net in die groot vloot beliggaam is nie, maar in die oorvloedige voorraad van 'n verskeidenheid kommoditeite wat gebruik om pryse te stabiliseer en voordeel te trek uit winsgeleenthede."<ref name=":1">{{Cite book |first1=Ronald |last1=Findlay |first2=Kevin H. |last2=O'Rourke |chapter=Commodity Market Integration, 1500–2000 |title=Globalization in Historical Perspective |editor-first=Michael D. |editor-last=Bordo |editor2-first=Alan M. |editor2-last=Taylor |editor3-first=Jeffrey G. |editor3-last=Williamson |publisher=University of Chicago Press |isbn=0-226-06598-7 |year=2003 |pages=13–64 |chapter-url=https://www.nber.org/chapters/c9585.pdf |access-date=9 Maart 2018 |archive-date=4 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181004074134/http://www.nber.org/chapters/c9585.pdf |url-status=live }}</ref> ==Kyk ook== * [[Geskiedenis van Nederland]] * [[Nederlandse skilderkuns in die Goue Eeu]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Dutch Golden Age}} {{Normdata}} [[Kategorie:Goue Eeu (Nederland)| ]] fv0ml44puptflbn6ietpnqjrjeypk33 0 71747 2964273 2523675 2026-09-01T13:31:25Z JMK 649 +kat 2964273 wikitext text/x-wiki [[Lêer:A.F. van der Meulen The French army at Naarden, 20 July 1672.jpg|duimnael|Die troepe van [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] voor [[Naarden]] in 20 Julie 1672 deur Adam Frans van der Meulen.]] [[Lêer:Assault on Coevorden in 1672 - De bestorming van Coevorden, 30 december 1672 (Pieter Wouwerman).jpg|duimnael|Die bestorming van [[Coevorden]], einde Desember 1672 deur Pieter Wouwerman, die broer van Philips Wouwerman.]] In die [[Nederlands|Nederlandse]] geskiedenis staan die jaar [[1672]] as die '''rampjaar''' bekend. In hierdie jaar het die [[Nederlandse Republiek]] 'n besondere moeilike tyd beleef nadat hy deur sy buurlande ingeval is. Die [[Frans-Nederlandse Oorlog]] begin in hierdie jaar en die Republiek word aangeval deur [[Engeland]], [[Frankryk]], die bisdom [[Münster]] en die bisdom [[Keulen]]. Aanvanklik was die Nederlandse magte nie daartoe in staat om die Franse opmars te keer nie. Die Franse leërs dring Nederlandse grondgebied binne, waar verskeie Wes-Nederlandse stede beleër en verower word. Hierdeur heers daar groot paniek onder die Nederlandse bevolking. Volgens 'n beroemde Nederlandse gesegde, was die volk destyds ''redeloos'', die land ''reddeloos'' en die regering ''radeloos''. In die jare na die rampjaar behaal Nederland wel oorwinnings, veral op see waar hy die Engelse en Franse vlote verslaan. Vanaf 1674 fokus Frankryk meer van sy magte op die Suidelike-Nederlande, en verminder die druk op die Noordelike Provinsies, waardeur die onmiddellike bedreiging vir die Republiek afneem. Die oorlog het egter nog verder voortgeduur, en is eers in 1679 deur die [[Vrede van Nijmegen]] beëindig. Deur die geldelike besteding op die oorlog, en die enorme skade aangerig deur die Franse besetting, was die Republiek finansieel uitgeput en sy staatskuld hoog opgeloop. Dit het 'n belangrike bydra gelewer tot die einde van die [[Goue Eeu]], en die Republiek het sy status as 'n Europese [[groot moondheid]] verloor. [[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]] [[Kategorie:Rampe in Europa]] c6ya8tz7j3cnqki9nl32tgz18njje32 2964276 2964273 2026-09-01T13:37:28Z JMK 649 skakel, teksdetails 2964276 wikitext text/x-wiki [[Lêer:A.F. van der Meulen The French army at Naarden, 20 July 1672.jpg|duimnael|Die troepe van [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] voor [[Naarden]] op 20 Julie 1672 deur Adam Frans van der Meulen]] [[Lêer:Assault on Coevorden in 1672 - De bestorming van Coevorden, 30 december 1672 (Pieter Wouwerman).jpg|duimnael|Die bestorming van [[Coevorden]], einde Desember 1672 deur Pieter Wouwerman, die broer van Philips Wouwerman]] In die [[Geskiedenis van Nederland|Nederlandse geskiedenis]] staan die jaar [[1672]] as die '''rampjaar''' bekend. In hierdie jaar het die [[Nederlandse Republiek]] 'n besondere moeilike tyd beleef nadat hy deur sy buurlande ingeval is. Die [[Frans-Nederlandse Oorlog]] begin in hierdie jaar en die Republiek word deur [[Engeland]], [[Frankryk]], die bisdom [[Münster]] en die bisdom [[Keulen]] aangeval. Aanvanklik was die Nederlandse magte nie daartoe in staat om die Franse opmars te keer nie. Die Franse leërs dring Nederlandse grondgebied binne, waar verskeie Wes-Nederlandse stede beleër en verower word. Hierdeur heers daar groot paniek onder die Nederlandse bevolking. Volgens 'n beroemde Nederlandse gesegde, was die volk destyds ''redeloos'', die land ''reddeloos'' en die regering ''radeloos''. In die jare na die rampjaar behaal Nederland wel oorwinnings, veral ter see waar hy die Engelse en Franse vlote verslaan. Vanaf 1674 fokus Frankryk meer van sy magte op die Suidelike-Nederlande, en verminder die druk op die Noordelike Provinsies, waardeur die onmiddellike bedreiging vir die Republiek afneem. Die oorlog sou egter voortduur, en is eers in 1679 deur die [[Vrede van Nijmegen]] beëindig. Deur die geldelike besteding op die oorlog, en die enorme skade aangerig deur die Franse besetting, was die Republiek finansieel uitgeput en sy staatskuld het hoog opgeloop. Dit het 'n belangrike bydrae tot die einde van die [[Goue Eeu]] gelewer, en die Republiek het sy status as 'n Europese [[groot moondheid]] verloor. [[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]] [[Kategorie:Rampe in Europa]] qj13fav6bnl370qr9kjialhbyg66hnn 0 74163 2964287 2964193 2026-09-01T13:57:07Z Pynappel 70858 Korrigeer geboortedatum 2964287 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Gawie Cillié | beeld = Gawie Cillié klein.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Gawie Cillié toe hy orrelis van die Stellenbosse moedergemeente was. | agtergrondkleur = solo | geboortenaam = Gabriël Gideon Cillié | alias = Klein-Gawie | geboortedatum = [[13 Julie]] [[1910]]<ref name="Erasmus, 2006">{{Cite journal| publisher = [[Universiteit van die Vrystaat]] | last = Erasmus| first = Joanita| title = Die lewe en werk van Gabriel Gideon Cillié (1910-2000) in kultuurhistoriese perspektief| access-date = 2026-09-01| date = 2006| url = http://hdl.handle.net/11660/7617}}</ref> | geboorteplek = [[Stellenbosch]], [[Suid-Afrika]] | oorsprong = <!-- Gebruik slegs as geen geboorteplek beskikbaar of indien oorsprong van geboorteplek verskil --> | sterfdatum = {{SDEO|1910|7|13|2000|6|15}} | sterfplek = [[Strand, Wes-Kaap]] | genre = Gewyde musiek | beroep = Astrofisikus, orrelis, koordirigent, komponis | instrument = Orrel | jare_aktief = 1939–1985 | etiket = | assosiasies = | webwerf = | huidige_lede = | gewese_lede = }} Prof. '''Gabriël Gideon (Gawie) Cillié''' ([[Stellenbosch]], 13 Julie 1910<ref name="Erasmus, 2006" /> – [[Strand, Wes-Kaap|Strand]], 15 Junie 2000) was 'n [[Suid-Afrika]]anse astrofisikus, orrelis, koordirigent, komponis van Afrikaanse gewyde musiek, eertydse voorsitter van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] en voorsitter van die konvokasie van die [[Universiteit van Stellenbosch]].<ref>[http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/1999/10/21/1/9.html "Huldeblyke stroom van oral in ná afsterwe van prof. Piet Cillié"], [[Volksblad]], [[21 Oktober]] [[1999]].</ref> Hy het waarskynlik die grootste enkele bydrae gelewer ter bevordering van die kerkmusiek in Suid-Afrika.<ref>[[Frits Gaum|Gaum, Frits]] (hoofred.) 2008. ''Christelike Kernensiklopedie''. Wellington: Lux Verbi.Bm en Byblekor.</ref> Sy bydrae as vertaler, verwerker, komponis en koordirigent het gelei tot ’n hersiening en uitbreiding van Afrikaanse liturgiese musiekbronne.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Cillié was 37 jaar lank wiskundedosent aan die [[Universiteit van Stellenbosch]]. Met sy groot liefde vir kerkmusiek en koorsang was hy byna vyf dekades 'n bekende in kulturele kringe. Hy was 25 jaar die orrelis-koorleier in die [[NG gemeente Stellenbosch|NG moedergemeente]] op [[Stellenbosch]] en van 1941 tot 1945 dirigent van die US-koor. Cillié was ook 'n gewilde spreker oor die sterrekunde. Met sy uittrede in 1975 as hoogleraar in wiskunde aan die US het hy 'n pos as musiekdosent aan die [[Universiteit van die Vrystaat|Vrystaatse Universiteit]] in [[Bloemfontein]] aanvaar met die oog op die bevordering van kerkmusiek. Hy het in 1983 daar afgetree. As voorsitter van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]] van 1980 tot 1984 het Cillié hom gewy aan kulturele samewerking tussen Afrikaners. Cillié het geglo "die geheim van oorlewing van die Afrikaner-kultuur lê nie in geweld of in die opsweping van mense oor ons land se roemryke verlede nie, maar in die uitbreiding van ons kultuur na ons mede-Afrikaners". == Herkoms == [[Lêer:Ds SJ van Niekerk.jpg|duimnael|links|170px|Ds. S.J.M. van Niekerk (gebore 22 September 1852), Gawie Cillié se oupa aan moederskant, was die tweede leraar van [[NG gemeente Smithfield]], waar hy in Oktober 1877 bevestig is. Terwyl hy en sy gesin in 1887 met vakansie in die [[Paarl]] was, is hy heel onverwags oorlede.]] [[Lêer:GG Cillié sr.jpg|duimnael|links|170px|[[Gabriël Gideon Cillié|G.G. Cillié]] sr., Gawie Cillié se vader, die groot Afrikaanse opvoedkundige.]] [[Lêer:Maria Cillié.jpg|duimnael|links|170px|Mev. Maria Cillié, Gawie Cillié se moeder, volgens prof. [[H.B. Thom]] 'n intelligente vrou met 'n sterk persoonlikheid.<ref>Swart, prof. dr. M.J. (voors.). 1980. ''Afrikaanse Kultuuralmanak''. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge.</ref>]] Aan vaderskant was Cillié, ook genoem Klein-Gawie om hom van sy vader met dieselfde name te onderskei, die kleinseun van Charl Daniel Cillié en Martha Helena, gebore Marais, van die plaas Rhebokskloof, Blaauwvlei, [[Wellington]]. Cillié se vader, die opvoedkundige [[Gabriël Gideon Cillié]] ([[Wellington]], 10 September 1870 – [[Stellenbosch]], 1 April 1958), was die sewende van sy ouers se tien kinders. G.G. Cillié sr. is in 1905 getroud met Maria Elizabeth van Niekerk ([[Smithfield]], 5 Junie 1879 – [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], 4 Maart 1927) en ná haar dood met Maria Susanna Barbara Uys in 1931. Uit die eerste huwelik is vyf seuns en twee dogters gebore. Maria Cillié se vader, ds. S.J.M. van Niekerk, is gebore op 22 September 1852 en was 'n leerling aan ds. [[Gottlieb Wilhelm Anthonie van der Lingen|G.W.A. van der Lingen]] se [[Paarl Gimnasium|Paarlse Gimnasium]], een van die min Kaapse skole waar Afrikanerkinders se liefde vir hul taal destyds aangekweek is. Ná sy teologiese opleiding aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] is hy in 1877 in sy eerste gemeente, [[NG gemeente Smithfield]], bevestig. Sy voorganger op [[Smithfield]] was ds. Piet Roux, oupa aan moederskant van die groot Afrikaanse kultuurleiers [[Samuel Henri Pellissier]] en [[Mabel Jansen]] en die teologiese hoogleraar [[George Murray Pellissier]]. Tydens die [[Eerste Vryheidsoorlog]] (1880–1881) het sy openlike simpatie met die Boeresaak hom die gramskap op die hals gehaal van 'n groot deel van die Engelsgesindes op [[Smithfield]]. Hy is in 1885 na [[Zeerust]] se [[Nederduitsch Hervormde Kerk|Hervormde gemeente]] beroep toe een van die ouderlinge geskryf het hy verneem dat "U ed. een waar Afrikaander zyt".<ref>Steyn, J.C. 2002. ''Penvegter. Piet Cillié van'' Die Burger. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers Beperk.</ref> Van Niekerk wou Smithfield egter nie verlaat nie. Hy was 'n vroeë voorstander van Afrikaans as kultuurtaal en van die Afrikaanse Bybelvertaling, maar voor hy die saak verder kon voer, is hy met vakansie in die [[Paarl]] in 1887 onverwags oorlede.<ref>[[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt.</ref> Mev. Cillié het 'n leidende rol in die [[Afrikaanse Christelike Vrouevereniging]] gespeel en was algemene tesourier van 1913 tot haar dood.<ref>Beyers, C.J. Beyers. 1981. ''Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek Deel IV''. Durban: Butterworth & Kie (SA) (Edms.) Bpk.</ref> Sy word beskou as een van Suid-Afrika se vroegste vroulike joernaliste. Van 1916 het sy 'n rubriek oor die ACVV se werksaamhede vir ''[[De Goede Hoop]]'' geskryf en van Mei 1917 af ook vir die ''[[Huisgenoot]]''. Gawie Cillié se bekendste broer, sy ouers se vyfde kind, was [[P.J. Cillié|Piet Cillié]] (1917–1999), voormalige direksievoorsitter van [[Naspers]] en meer as 23 jaar (van April 1954 tot laat 1977) redakteur van ''[[Die Burger]]'',<ref>Cillié, P.J. 1980. ''Tydgenote''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers.</ref> wat in 1999 in die ouderdom van 82 in [[Oranjezicht]], [[Kaapstad]], oorlede is.<ref>[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2012/04/04/SK/11/FORKKNKfred.html "Maar waar is Fred se muis dan nou?"], ''[[Die Burger]]'', [[4 April]] [[2012]]</ref> Ten tyde van Cillié se dood het nog net sy jongste broer, Sybrand, gelewe. Dié het in 2007, tydens die herdenking van die 100ste bestaansjaar van die [[Hoër Meisieskool Bloemhof]] se ou skoolgebou, vertel dat die skool dekades gelede ook seuns gehad het, want hy en sy vier broers asook hul twee susters was almal daar. Sybrand, 'n voormalige viserektor van die Kaapse Technikon, was toe al 85 jaar, en het vertel dat die kinders op vyf- tot sesjarige ouderdom na die skool is, maar hy was net vier jaar oud toe hy in 1928 toegelaat is. Hy is vinnig deur sub. A en B – net ’n week of wat in elk – toe na st. 1, en in 1929 in st. 2. In 1930 is hy by die Hoër Jongenskool van Paul Roos ingeskryf, waar sy broers ook skoolgegaan het.<ref>[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2007/04/13/WG/4,5/BLOEMHOF.html "Bloemhof op Stellenbosch"]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Die Burger]]'', [[13 April]] [[2007]].</ref> == Opleiding == Cillié het sy natuurwetenskaplike opleiding aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] ontvang waar hy die grade B.Sc. (1928) en M.Sc. (1929) behaal het. Van 1930 tot 1933 studeer hy met 'n [[Rhodes-beurs]] aan die [[Universiteit van Oxford]] was hy die D.Phil. in astrofisika behaal en van 1933 tot 1935 aan die [[Harvard-universiteit]] met 'n Commonwealth Fund Fellowship waar hy 'n M.A. in sterrekunde verwerf. == Akademiese loopbaan == Nadat hy drie en half jaar in die personeel van die [[Universiteit van die Witwatersrand]] en die [[Universiteit van Pretoria]] was, het hy in Julie 1939 'n betrekking as professor in Wiskunde aan die [[Universiteit Stellenbosch| Stellenbosse Universiteit]] aanvaar. Hy bly aan in dié hoedanigheid tot 1975. Hy het drie boeke oor die sterrekunde geskryf en was sedert 1932 lid van die Royal Astronomical Society in Londen. Ná sy aftrede in die ouderdom van 65 op Stellenbosch, verhuis hy en sy vrou na die [[Vrystaat]]se hoofstad, [[Bloemfontein]], waar hy aangestel is as dosent in kerkmusiek aan die [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]]. == Musiek == Sy belangstelling in musiek het parallel geloop met sy loopbaan as natuurwetenskaplike en as 't ware 'n gelyktydige beroep gevorm. Dit dien as 'n prominente Suid-Afrikaanse voorbeeld van die wiskundig-musikale aanleg in een mens.<ref>Malan, dr. Jacques P. 1980. ''Suid-Afrikaanse Musiekensiklopedie''. Kaapstad: Oxford University Press.</ref> As skoolseun en student op [[Stellenbosch]] het hy klavierlesse gehad en harmonie-oefeninge gedoen, maar rigtinggewend was die onderwys in orrelspel onder prof. [[Friederich Wilhelm Jannasch|Jannasch]], wat hom met 'n liefde vir die gewyde musiek besiel het. In Oxford was hy 'n aktiewe lid van die Oxford Bach Choir en 'n orrelstudent van Allchin aan die Royal College of Music in [[Londen]], terwyl hy ook in Harvard aktief was in G. Wallace Woodworth se mannekoor, die Harvard Glee Club. Die opleiding onder Jannasch, wie se mantel as kerkmusikus op Cillié se skouers geval het, en die ervaring van universitere koorsang in Oxford en Harvard was beslissend vir sy loopbaan as musikus. == Op Stellenbosch == [[Beeld:Stellenbosse kerkkoor vroeë vyftigerjare.jpg|duimnael|320px|regs|Die moedergemeente op Stellenbosch se kerkkoor in die vroeë jare vyftig. Reg agter die orrel staan Gawie Cillië en regs van hom sy vrou, Hettie. Een van hulle twee seuns staan regs in die tweede ry van agter. Heel agter, derde van links, staan [[Philip McLachlan]], Cillié se opvolger as leier van die Stellenbosse Universiteitskoor van 1955 tot 1976.<ref>[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2007/04/20/WG/6,7/STEPHENSKERK.html "Restourasie van historiese St. Stephen's op hande?"]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Die Burger]]'', [[20 April]] [[2007]].</ref> Chris Swanepoel is voor die orrel. Hy was van 1956 af Cillié se mede-orrelis en destyds 'n jong dosent in orrel aan die universiteit.]] Vanaf sy aanstelling as professor in Stellenbosch totdat hy die tuig as kerkmusikus in 1964 neergelé het, was Cillié 'n kwarteeu prominent in Afrikaanse kerkmusiek-kringe. As orrelis van die [[NG gemeente Stellenbosch|Stellenbosse moedergemeente]] van 1939 tot 1964 het hy die koortradisie van gereelde koorsang tydens eredienste, soggens in die moederkerk en saans in die studentekerk (later die kerkgebou van die NG gemeente Stellenbosch-Sentraal) laat herleef. Dié deel van die gemeente het weggeval met die afstigting van Stellenbosch-Sentraal in 1959.<ref>Fensham, prof. F.C. (red.) 1986. ''Ned Geref Gemeente Stellenbosch 1686–1986. Drie eeue van genade''. Kaapstad: NG Kerk-Uitgewers.</ref> == Die ''Nuwe Halleluja'', 1951 == Die Kaapse Sinode (later jare die NG Kerk in Wes-en-Suid-Kaapland) het dit in 1945 aan sy kommissie vir Kerkmusiek en Sang opgedra om die ''Nuwe Halleluja'' van 1931 deeglik te ondersoek en te keur, aldus Cillié se "Voorwoord namens die musiek-subkommissie" by die eerste druk (1949) van ''Die Halleluja''. Op die eerste vergadering van die breë kommissie is 'n musiek-subkommissie aangestel om die musiek van die ''Nuwe Halleluja'' te toets en toe te sien dan al die liedere wat nie aan die eies van die "ware" kerklied voldoen nie, geweer sal word uit die bundel wat saamgestel wou word in die plek van die 1931-bundel. Aanvanklik is 200 melodieë vir weglating benoem en later, nadat hulle een-een aan die breë kommissie voorgespeel is, is sowat 100 van die benoemde 200 verwerp. Die woorde van die meeste van die verwerpte leidere moes egter behoue bly in die nuwe bundel; daarom is prof. P.K. de Villiers, A.C. van Velden en ds. W.E.H. Söhnge aangestel om nuwe melodieë in die plek van die verwerptes te komponeer. Baie van dié nuwe melodieë het nie bygeval gevind by lidmate nie en so is verskyn daar in 1959 die derde (verbeterde) uitgawe wat uitgebrei is "deur die toevoeging van ou, gewilde melodieë as alternatiewe wysies by 'n aantal liedere". Ook is enkele harmonisasies wat, volgens musiekkenners, onspeelbaar is, deur "beproefde, vereenvoudigde harmonisasies vervang".<ref>Geldenhuys, J.N. 1959. "Voorberig tot die derde (verbeterde) uitgawe": ''Die Halleluja''. Kaapstad: N.G. Kerk-Uitgewers.</ref> == Moedergemeente Stellenbosch se nuwe orrel == [[Beeld:Gawie Cillié orrel Stellenbosch.jpg|duimnael|links|255px|Gawie Cillié voor die orrel van die moederkerk op [[Stellenbosch]]. In dié gemeente was hy orrelis en koorleier van 1939 tot 1964.]] Een van die hoogtepunte tydens Cillié se meer as twee dekade lange dienstyd as die moedergemeente se orrelis was die inwyding van die gemeente se nuwe orrel op Saterdag 31 Oktober 1953 ná die gemeente al van 1948 af hieraan begin aandag skenk het. Eers moes 'n spesiale platform gebou word in die plek van die wankelrige orrelgalery wat van 1863 gedateer het en toe was daar probleme met 'n ernstige verswakking in die waarde van die Suid-Afrikaanse pond, wat die orrel wat in Amerika bestel is, onbekostigbaar gemaak het. 'n Orrel is toe uit Brittanje bestel, maar dié plan het ook misluk sodat die meeste pype en ander onderdele van die orrel eindelik by die Duitse firma Aug. Laukhuff bestel is en die orrel in 'n groot mate deur die orrelbouers Cooper, Gill & Tomkins in die kerk gebou is. Tydens die inwyding van die orrel, die eerste nuwe ná 95 jaar, was daar 'n kort diens en daarna orrelspel deur verskeie genooide orreliste. 'n Week later, op Sondagaand [[1 November]], ná die aanddiens, was daar 'n kooruitvoering deur die Stellenbosse kerkkoor van al die bekende Suid-Afrikaanse komponiste van kerkkoorstukke se werk. Vir die eerste keer is daar 'n orrel op Stellenbosch met drie speeltafels gehoor. == Kooropbloei == [[Lêer:NG kerk Stellenbosch 1930.jpg|duimnael|270px|regs|Stellenbosch se moederkerk soos dit gelyk het omstreeks 1930, toe Cillié 'n student was.]] Die skrale Afrikaanse kerkkoorrepertorium het hy met vertalings, verwerkings van liturgiese liedere en eie komposisies uitgebrei. Gaandeweg het sy kerkmusiek-arbeid verdere geskrifte en medewerkings ingesluit. Hieronder tel sy bydraes tot die hersiening van die ''Nuwe Halleluja'' (1951), samestelling van die Afrikaanse Koraalboek (1956), hersiening van die Afrikaanse Psalmmelodieë en die voorgestelde hersiening en uitbreiding van die Afrikaanse Gesangboek. Voorts het hy hom beywer om liederwysies te versamel en sommige weer in omgang te bring. Die voorbeeld van die moederkerkkoor was aansteeklik. In 1941 is Cillié genader om die leiding van die Stellenbosse Universiteitskoor oor te neem en in 1946 die leiding van die pasgestigte Kweekskoolkoor. Dit was die begin van Stellenbosch se groot bloeitydperk van koorsang. Daaruit is in 1946 die eerste Studentesangfees gebore wat 'n jaarlikse instelling geword het met bestendige groei, beide wat die getal deelnemers en die repertoriumgehalte betref. Hy het ook somerskole en volksaamtrekke gereël. Die oplewing van koorsang op Stellenbosch het landswye bekendheid verwerf met die vakansietoere van die Kweekskoolkoor (vanaf 1946) en later ook van die Universiteitskoor (vanaf 1952). == Einde van sy orrelisamp == Dit was egter onmoontlik om by sy akademiese verpligtinge met hierdie uitgebreide musikale aktiwiteit vol te hou. Aan die einde van 1951 het hy die leiding van die Kweekskoolkoor en aan die einde van 1955 die Universiteitskoor aan ander oorhandig; in 1964 het hy ook as aktiewe kerkmusikus uitgetree toe hy sy bedanking as orreluus by die kerkraad indien. Hieroor skryf hy in ''Drie eeue van genade'', die gedenkboek ter viering van die Stellenbosse moedergemeente se bestaan: “My pligte by die Universiteit het met verloop van tyd nie minder geword nie. Ek kon vantevore uittree as leier van die Universiteits- en Kweekskoolkore, waar ander en bekwamer persone die werk kon voortsit. Ek het myself altyd net as musiek- en daarby kerkmusiekliefhebber beskou. Daar was ander persone verbonde aan die Konservatorium wat baie beter in staat was as ek om reg aan ons orrel en musiek vir ons gemeente te laat geskied. Ek wou ook meer tyd hê vir ander kultuurbedrywighede.” Hy beskryf sy en sy vrou, Hettie, se verbintenis met die moedergemeente, die koor en die orrel as orrelis en koorleier as ’n “kosbare kleinood”. Cillié is as orrelis aan die begin van 1965 opgevolg deur Boudewyn Scholten van die plaaslike universiteit. == Aan die Vrystaatse Universiteit == Cillié is aan die begin van 1977 as dosent in kerkmusiek aan die departement van musiek aan die destydse [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] aangestel. Een van sy opdragte was 'n publikasie wat die agtergrond van die Gesange bespreek wat in die Afrikaanse Gesangeboek wat in 1978 sou verskyn. Aanvanklik kon hy nie veel aandag daaraan gee nie omdat die kerkmusiekafdeling, wat net uit Cillié en Barbara Louw bestaan het, eers die dringende taak gehad het om met behulp van kollegas elders in die land die Koraalboek vir die Gesange in die Afrikaanse Gesangeboek van 1978 saam te stel. Dié werk het hulle in Oktober 1978 afgehandel, waarna Cillié baie van sy tyd daaraan kon wy om die agtergrond van die Gesange op te spoor. So het hy met 'n groot verskeidenheid digters en komponiste van die vroegste tye af in aanraking gekom. Ook moes hy kennis neem van die geestelike en teologiese strominge sodat hy die liedere ten volle kon begryp. Die vrug van dié arbeid het in 1982 by NG Kerk-Uitgewers as ''Waar kom ons Afrikaanse Gesange vandaan?'' verskyn, 'n lywige boek van 567 bladsye. In die eerste deel, bestaande uit 41 bladsye en vyf hoofstukke, behandel Cillié die geskiedenis van die Afrikaanse gesange van hul oorsprong in die Bybel, deur die Kerkhervorming, die kerklied in Europa ná die 16de eeu tot by die geskiedenis van die Hollands-Afrikaanse kerklied in Suid-Afrika van 1652 tot 1814, 1814 tot die verskyning van die eerste Afrikaanse Gesangeboek in 1944 en dan die ontstaan van die Afrikaanse Gesangeboek van 1978. In die tweede deel gee hy besonderhede van elk van die 353 gesange in die 1978-bundel. == Kultuurleier == [[Beeld:FAK-Musiekkommissie 1956.jpg|duimnael|links|320px|Die FAK-Musiekkommissie van 1956 hersien die FAK-Sangbundel. Van links is Dirkie de Villiers (ondervoorsitter), Stephen Eyssen, Tommy Meyer (hulpsekretaris), prof. Gawie Cillié, J. Heynecke (notulehouer), Ivan Lombard (lid van die uitvoerende komitee), dr. [[Anton Hartman]] (voorsitter), Hartman van Niekerk (hoofsekretaris).]] [[Beeld:FAK-hoofbestuur 1959.jpg|regs|300px|duimnael|Die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] het in 1959 die "Wonder van Afrikaans" landwyd en selfs tot in [[Kenia]] gevier nadat dié gedagte by dr. M.S. du Buisson van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] ontstaan het. Dit het saamgeval met die viering van die Akademie se 50-jarige bestaan. Cillié (agter tweede van links) het destyds in die FAK se hoofbestuur gedien. Sy medebestuurslede is voor: dr. C.F. Visser, I.M. Lombard, prof. [[H.B. Thom]] (voorsitter) en ds. [[Hendrik Snijders]], en agter: dr. Du Buisson van die Akademie, T.W.S. Meyer (hoofsekretaris), ds. G.J.J. Boshoff, W.S.J. Grobler (organiserende sekretaris) en Douglas Fuchs van die SAUK wat die program in die amfiteater van die [[Voortrekkermonument]] saamgestel het.]] As dirigent van twee kore, as raadgewer, as stimulerende voorbeeld, maar ook as verwerker van Afrikaanse volksliedere en ander musiek vir die groeiende aanvraag, was Cillié jare lank die spil waarom Afrikaanse koorsang gedraai het. As lid van die FAK se musiekkommissie vanaf 1946 kon hy skeppend meewerk aan die hersiening van die FAK-sangbundel (1961-uitgawe). Hy was ook jare lank mede-uitgewer van die ''Koraalboek'', die begeleiersboek vir Afrikaanse Psalms en Gesange. Gawie Cillié was van 1946 betrokke by die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] toe hy lid word van die musiekkommissie. In 1954, toe hy in sy vroeë veertigerjare was, word hy lid van die FAK se hoofbestuur as opvolger van sy vader. In Julie 1972 het die FAK-Hoofbestuur hom as ondervoorsitter aangewys en in 1979, met die uittrede van die voorsitter, prof. [[Benedictus Kok]], het die hoofbestuur hom tot voorsitter verkies. In dié amp wy hy hom aan kulturele samewerking tussen Afrikaners en dien tot 1984. Hy het geglo "die geheim van oorlewing van die Afrikaner-kultuur lê nie in geweld of in die opsweping van mense oor ons land se roemryke verlede nie, maar in die uitbreiding van ons kultuur na ons mede-Afrikaners".<ref>[http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/06/16/2/13.html "Gawie Cillié sterf kort voor 90ste verjaardag"]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Volksblad]]'', [[16 Junie]] [[2000]]</ref> Sy bydraes tot die Suid-Afrikaanse musiek is op 28 April 1965 deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] by wyse van 'n erepenning erken. Op Vrydag 19 Augustus 1994 is sy ''Afrikaanse liederwysies: 'n Verdwynende Kultuurskat'' tydens 'n middaggeselligheid tydens die 21ste jaarkongres van die Musikologiese Vereniging van Suider-Afrika bekendgestel. Dis moontlik gemaak deur 'n borgskap van [[SAMRO]], by die bekendstelling verteenwoordig deur die organisasie se jare lange president, dr. [[Gideon Roos]]. Prof. Cillié was by die kongres een van die vier spesiaal genooide gassprekers, waartydens hy sy werk toegelig het. Dit is 'n aanvulling by die standaardwerk van Van Warmelo oor wysies wat vir Afrikaanse kerkliedere, veral die psalms, gebruik is, en wat in die loop van vele jare opgeteken en eindelik bewaar is. Daarin het hy oorspronge aangetoon, wat wissel van die offisiële wysies tot uit die Duitse en Engelse kerkliederskat, asook wêreldse wysies. Die meeste van die opgetekende wysies is vir die psalms.<ref>{{af}}[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1994/08/23/4/4.html Afrikaanse kerkliederskat geboekstaaf]. ''[[Die Burger]]'', 23 Augustus 1994.</ref> == Motorongeluk == Op Sondagmiddag 22 Maart 1998 het die 87-jarige Gawie Cillié 'n longbesering opgedoen, nege ribbes gebreek en moes hy weens inwendige bloeding 'n bloedoortapping kry nadat sy [[Toyota Corolla]] verskeie kere op die [[Koelenhof]]-pad buite [[Stellenbosch]] gerol en teen 'n boom tot stilstand gekom het. Geen ander voertuie was betrokke nie. Reddingswerkers het 20 minute gespook om hom met meganiese kake uit die motor te bevry. Cillié was onderweg na sy seun in [[Durbanville]] toe die ongeluk gebeur het.<ref>[http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/1998/03/24/999/23.html "Gawie Cillié nog ernstig ná ongeluk"], [[Volksblad]], [[24 Maart]] [[1998]].</ref> == Sy dood == Cillié het die laaste twee jaar van sy lewe in die Odeon Towers-versorgingsoord in die [[Strand, Wes-Kaap|Strand]] gewoon. Hy is op 15 Junie 2000 in die Strand oorlede en is oorleef deur twee seuns, Gawie en Pieter, en vyf kleinseuns. Sy vrou, Hettie, is reeds in 1990 oorlede. == Werke == [[Beeld:Handetekening Gawie Cillié.jpg|duimnael|regs|200px|Gawie Cillié se handtekening.]] * "Van goedertierenheid sal ek vir ewig sing" (Ps. 89). In opdrag vir die inhuldiging van die eerste Staatspresident, 1961. * "Die aarde behoort aan die Here" (Ps. 24). FAK, 1968. * "Maria wiegelied", no. I in Suid-Afrikaanse Kersliedere. [[Voortrekkerpers]], 1968. * ''Die ontvoerde bruidjie'', skooloperette (Ela Spence). [[DALRO]], 1975. * "Kort kantate op die Totiusberyming van Ps. 8, vir soliste, koor en orrel", in opdrag van die SAUK. Ms., 1976. * "Geloftedagkantate", in opdrag van die SAUK. Ms., s.j. * "Kersfeesstuk". Ms., s.j. * Twee, drie- en vierstemmige verwerkings van Afrikaanse volksliedere. * "Loof God, Loof Sy Naam alom!" (vir SATB koor) (Ps. 150:1,2,3 - Totius) (Geneefse Psalter: verwerking deur Cillié). Ms., s.j. (in die Universiteit Stellenbosch Musiekbiblioteekargief) == Bronne == * Beyers, C.J. Beyers (red.). 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel IV''. Durban: Butterworth & Kie (SA) (Edms.) Bpk. * Cillié, G.G. 1982. ''Waar kom ons Gesange vandaan?''. Kaapstad: NG Kerk-Uitgewers. * Fensham, prof. F.C. (red.) 1986. ''Ned Geref Gemeente Stellenbosch 1686–1986. Drie eeue van genade''. Kaapstad: NG Kerk-Uitgewers. * [[Frits Gaum|Gaum, Frits]] (hoofred.) 2008. ''Christelike Kernensiklopedie''. Wellington: Lux Verbi.Bm en Byblekor. * ''Die Halleluja''. 1965. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-Uitgewers. * Lamprecht, H.C. en [[Erika Theron|Theron, Erika]]. ''Vrouevolksdiens. Die werk van die Afrikaanse Christelike Vrouevereniging''. Kaapstad en Pretoria: HAUM. * [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt. * Malan, dr. Jacques P. 1980. ''Suid-Afrikaanse Musiekensiklopedie. Kaapstad: Oxford University Press. * [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers. * Potgieter, D.J. (ed.). 1971. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd. * Steyn, J.C. 2002. ''Penvegter. Piet Cillié van'' Die Burger. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers Beperk. * Swart, prof. dr. M.J. en Geyser, prof. dr. O. 1979. ''Vyftig jaar Volksdiens. Die geskiedenis van die Federasie van die Afrikaanse Kultuurvereniginge 1929 tot 1979''. Aucklandpark: FAK. * Swart, prof. dr. M.J. (voors.). 1980. ''Afrikaanse Kultuuralmanak''. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cillie, Gawie}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse komponiste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akademici]] [[Kategorie:Geboortes in 1910]] [[Kategorie:Sterftes in 2000]] [[Kategorie:Alumni van Paarl-gimnasium]] aoa7k0hbt59w9nfomsloxsnu23rhnf3 0 74875 2964301 2923389 2026-09-01T14:53:07Z Jcb 223 2964301 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Adriaan Hofmeyr | Beeld = Adriaan Hofmeyr nuut.jpg | Beeldbeskrywing = Ds. Adriaan Hofmeyr | Beeldonderskrif = Ds. A.J.L. Hofmeyr | Geboortenaam = Adriaan Jacobus Louw Hofmeyr | Geboortedatum = [[13 April]] [[1854]] | Geboorteplek = [[Calvinia]], [[Kaapkolonie]] | Sterftedatum = [[1 Mei]] [[1937]] | Sterfteplek = [[Bellville]], [[Kaapland]] | Kerkverband = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|Nederduits Gereformeerd]] | Gemeente = [[NG gemeente Willowmore|Willowmore]], [[NG gemeente Prins Albert|Prins Albert]], [[NG gemeente Wynberg|Wynberg]], [[NG gemeente Kuruman|Kuruman]] | Jare aktief = 1881–1933 | Kweekskool = [[Kweekskool]], [[Stellenbosch]] | Sendingwerk = }} Ds. '''Adriaan (Attie) Jacobus Louw Hofmeyr''' ([[Calvinia]], [[13 April]] [[1854]] – [[Bellville]], [[1 Mei]] [[1937]]) was ’n geliefde maar omstrede predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]], bekend as een van die Kerk se welsprekendste en boeiendste leraars<ref name="stock">Stockenstrom, E. 1942. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente te Prins Albert''. Kaapstad: Nasionale Pers, Beperk.</ref> asook ’n politieke agitator. In sy meer as halfeeu lange dog onderbroke dienstyd as predikant het hy net vier gemeentes bedien, naamlik van 1881 agtereenvolgens [[NG gemeente Willowmore|Willowmore]], [[NG gemeente Prins Albert|Prins Albert]] en tot 1899 [[NG gemeente Wynberg|Wynberg]], en daarna eers weer van 1928 tot 1933 [[NG gemeente Kuruman|Kuruman]]. Vandat hy dus in 1881 in sy eerste gemeente ontvang is totdat hy 52 jaar later sy emeritaat aanvaar het, het hy langer buite die Kerk se diens gestaan as binne. Dié lang onderbreking was te wyte aan twee beweerde "onfatsoenlike" verhoudings met vroue, waarvan die eerste betreklik gou in die kiem gesmoor is danksy streng optrede deur die Ring van George, maar die tweede, wat volgens oorlewering ernstiger van aard was, daartoe gelei het dat hy die Kerk se diens van 1899 tot 1928 moes verlaat ná ’n bittere twis, waarskynlik juis oor sy onbetaamlike optrede, tussen hom en die kerkraad van die [[NG gemeente Wynberg]]. So het van sy vroeë potensiaal om, net soos sy vader en ander gesiene Hofmeyr-familielede in diens van die evangelie, 'n leidende rol in die NG Kerk te speel, niks tereg gekom nie. Sy broer [[Jan Hofmeyr|Jan]] is in 1887 as predikant geskors nadat hy bedank het, ook weens onsedelike gedrag. Toe ds. Adriaan Hofmeyr eindelik in 1933 aftree as predikant van die NG gemeente [[Kuruman]], was hy die leraar in die NG Kerk met die langste diens, hoewel hy toe bloot 'n betreklik onbekende predikant van 'n verafgeleë gemeente was, maar darem 'n tyd lank as Ringsvoorsitter gedien het. Nietemin het sommige Afrikaners hom vir altyd gebrandmerk as ’n volksverraaier omdat hy tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] as agent van die Britse regering die Boere wou omhaal om die wapen neer te lê.<ref>[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/03/20/3/7.html "‘Handomkeer Hofmeyr’ het Wynberg-lidmate, Boere verbyster"], ''[[Die Burger]]'', [[20 Maart]] [[1999]].</ref> == Herkoms == [[Lêer:Prof NJ Hofmeyr.jpg|duimnael|regs|190px|Adriaan Hofmeyr se vader, prof. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]], een van die eerste twee hoogleraars aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]]. Hy was van 1851 tot 1858 die eerste leraar van die [[NG gemeente Calvinia]], wat so genoem is op sy voorstel ter ere van die kerkhervormer [[Johannes Calvyn]].]] [[Lêer:Victoria-kollege eerste BA-klas 1873.jpg|duimnael|links|320px|Die eerste B.A.-klas aan die Victoria-kollege, die voorloper van die [[Universiteit Stellenbosch]]. Adriaan Hofmeyr, toe nagenoeg 19 jaar, sit-lê voor in die middel. Links van hom is J.M. Zahn (seun van die sendeling [[Gustav Zahn]] en van 1889 tot 1905 leraar van die Lutherse kerk in Strandstraat, Kaapstad)<ref>{{en}}[http://www.safrika.org/Articles/Strand%20Street%20History.html Die geskiedenis van die Lutherse kerk in Strandstraat]. URL besoek op 10 Mei 2016.</ref> en regs J.M. Hoffman. Agter sit H.J. Neethling en G.W. Lückhoff.]] Adriaan Hofmeyr is in die NG [[pastorie]] op [[Calvinia]] in die Noordwes-Kaap gebore waar sy vader predikant was. Hy was die oudste van 13 kinders, van wie twee ook predikant geword het: [[Jan Hofmeyr|Jan]], wat geskors is, en [[Nico Hofmeyr|Nico]], wat ná 'n kort bediening bedank het. Die jong ds. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]] was ’n seun van die vermoënde en goedhartige Jan Hendrik Hofmeyr (1798–1862) en Hester Sophia Joubert van [[Welgemeend]], die [[Kaapstad]]se Hofmeyr-woning wat in 1944 in die besit van die [[Hoërskool Jan van Riebeeck]] gekom het nadat die provinsiale administrasie van Kaapland dit onteien het. N.J. Hofmeyr was 'n neef van [[Onze Jan Hofmeyr]]. Jan Hendrik se vader, Stephanus Johannes Hofmeyr (1760–1826), was die tweede seun van die Hofmeyrs se stamvader, Johann Heinrich Hofmeyr (1721–1805). Een van N.J. Hofmeyr se broers was ds. [[Servaas Hofmeyr]]. Hy trou op sy 25ste verjaardag met Maria Magdalena Louw (1834–1918). Hulle het ses seuns en sewe dogters gehad. Hy het in 1859 ’n beroep aanvaar om, saam met ds. [[John Murray]], een van die eerste twee hoogleraars aan die Teologiese [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] te word. Adriaan Hofmeyr se ma, Maria Magdalena Louw (1834–1918), was ’n kleindogter van Johannes Wynand Louw (1786–1854), en die oudste van sewe susters wat almal met ’n predikant getroud was. Hulle was: 1. Maria (Miemie); 2. Louisa Adriana (Wiesie) getroud met ds. Arend Hermanus Hofmeyr van [[Hanover]]; 3. Margaretha Johanna (Maggie) met ds. [[Johannes Rudolph Albertyn]]; 4. Catharina Johanna (Kitty) met ds. [[George Murray]]; 5. Johanna Hendrina met prof. C.F.J. Muller; 6. Charlotte met ds. J.C. Truter; 7. Susanna Maria met ds. [[Pieter Gerhardus Jacobus Meiring|P.G.J. Meiring]]. Adriaan se grootouers aan moederskant was Adriaan Jacobus Louw van Babylons Toren, [[Paarl]], en Charlotte Louise Herold, ’n dogter van ds. [[Tobias Johannes Herold|T.J. Herold]] (1788–1857). Sy oom Adriaan Jacobus Louw (1859–1935) het ’n leidende rol in die [[Transvaal]]se NG Kerk gespeel van 1894 en veral van 1916 tot 1924 toe hy Transvaalse moderator was. Hy was 38 jaar predikant van die NG gemeente [[Heidelberg, Gauteng|Heidelberg, Transvaal]]. ’n Tante van Adriaan, Susanna Maria Louw (1813–1887), was getroud met die Kaapse bankier Arend Hofmeyr (1802–1887), en hulle was die ouers van ds. [[Jan Hendrik Hofmeyr (predikant)|J.H. Hofmeyr]] (1835–1908), 31 jaar predikant van die [[NG gemeente Somerset-Oos]]. Sy vrou, Isabella, was ’n suster van prof. [[John Murray]]. Omdat Adriaan skaars vyf was toe die gesin [[Stellenbosch]] toe verhuis, geniet hy sy eintlike jeugjare en opvoeding in die Eikestad. Hier studeer hy eers aan die [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]] en later aan die [[Kweekskool]], waar hy einde 1879 as predikant gelegitimeer is. Op Stellenbosch was hy ’n baanbreker op musiekgebied en het onder meer konserte gehou met ’n orkes van sowat 40 blaas- en strykinstrumente. Hy was ook die leier van ’n groot "gewyd zangkoor". == Huwelik en gesinslewe == [[Lêer:Prof NJ Hofmeyr gesin.jpg|regs|duimnael|320px|Prof. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]] en sy gesin. Voor: Maggie, Lucy, Lily (Susanna); middel: Adriaan met Wynand op sy skoot, Miemie, Tobie; agter: [[Geertruida Kestell|Truida]] (wat getroud was met ds. [[John Daniel Kestell]]), [[Nico Hofmeyr|Nico]], Annie (Adriaan se vrou), Charlie, [[Jan Hofmeyr|Jan]] en Hessie.]] [[Lêer:Adriaan Hofmeyr jonk.jpg|duimnael|links|240px|Ds. Hofmeyr as jong predikant.]] Op [[8 Maart]] [[1880]] trou hy met Anna Jacoba Joubert ([[27 Augustus]] [[1856]] – [[23 Junie]] [[1944]]). Die huwelik was kinderloos, maar die egpaar het wel 'n seun, John William, van wyle ds. Richard van Reenen Barry as hul eie aangeneem. Ds. Barry was die eerste leraar van die [[NG gemeente Calitzdorp]], van 1874 tot 1915 (dit was sy enigste gemeente). Hy is op [[Calitzdorp]] oorlede op [[16 November]] [[1920]] in die ouderdom van 71 jaar.<ref>[[Henry Charles Hopkins|Hopkins, H.C.]]. 1973. ''Ned Geref Kerk Calitzdorp 1873–1973''. Calitzdorp: NG Kerkraad.</ref> Ds. Barry is op die skrikkeldag van 1872 deur Adriaan se vader, prof. Hofmeyr, in die huwelik bevestig met Elisabeth Wilhelmina, wat op [[5 Desember]] [[1853]] op die familieplaas Spier naby [[Stellenbosch]] gebore is as die tweede jongste dogter van Paul A. van der Byl en sy vrou, 'n dogter van ds. [[Tobias Johannes Herold|T.J. Herold]], se tien kinders. Die eerste mev. Barry is op Donderdagaand [[28 Junie]] [[1888]] oorlede nadat sy lank bedlêend was. Adriaan Hofmeyr, toe leraar van die nabygeleë [[NG gemeente Prins Albert]], was een van die leraars wat die begrafnisdiens die Saterdagmiddag in die kerk op [[Calitzdorp]] gelei het en daar was om die bedroefde familie by te staan. Tydens die diens het ds. Hofmeyr die tussen 500 en 600 toehoorders aangespoor tot bekering en die gelowiges tot volharding in die werk van Here. Hy het hulle ook daaraan herinner hoedat mev. Barry gedurig biddend saam met haar eggenoot gewerk het. By die graf het ds. Hofmeyr die bedankings waargeneem. Mev. Barry is net meer as 'n maand ná die geboorte van haar tiende kind oorlede. Toe die kinderlose ds. Hofmeyr en sy vrou, 'n niggie van wyle mev. Barry, ná die begrafnis na [[Prins Albert]] terugkeer, neem hulle die vierjarige Reggie Barry vir 'n tydjie met hulle saam. Hulle wou hom later aanneem, maar ds. Barry bied hulle die baba, John William (Willie, [[16 Mei]] [[1888]] – [[31 Augustus]] [[1927]] op [[Bethlehem]]),<ref>{{Cite web |url=http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/BUITENPOSTEN/2011-09/1316282344 |title=RootsWeb.com |access-date=20 April 2013 |archive-date=14 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151014170347/http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/BUITENPOSTEN/2011-09/1316282344 |url-status=dead }}</ref> aan wat hy gereken het die sorg van 'n moeder die nodigste gehad het. Ds. Barry het hierna gereeld met kar en perde Prins Albert toe gery om klein Willie te besoek en so kry hy mettertyd 'n ogie op die prinsipale van die plaaslike skool, Christina Maria (1883–1933), met wie hy op [[22 April]] [[1890]] op [[Stellenbosch]] trou. Sy was 'n leerling in prof. Hofmeyr se [[Bybel]]klas op Stellenbosch. By haar het ds. Barry nog ses kinders gehad. Soos die geval in die huwelik van sy aanneemouers, was ook Willie se huwelik met [[Helena Barry-Hofmeyr|Helena Brink]] op [[8 Junie]] [[1918]] op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]], kinderloos. Sy is in 1887 gebore en op [[29 Januarie]] [[1954]] in die ouderdom van 66 jaar oorlede<ref>[http://www.genealogieonline.nl/en/stamboom-eric-esterhuizen/I11773.php Genealogieonline.com]</ref> oorlede.<ref>{{Cite web |url=http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/BUITENPOSTEN/2011-09/1316392209 |title=Rootsweb.com |access-date=20 April 2013 |archive-date=14 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151014170418/http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/BUITENPOSTEN/2011-09/1316392209 |url-status=dead }}</ref> Willie was blykbaar ten tyde van sy dood 'n bankbestuurder op Bethlehem.<ref>[http://www.genealogieonline.nl/stamboom-eric-esterhuizen/I11772.php Genealogieonline.com]</ref> Helena Barry-Hofmeyr was lid van die Provinsiale Raad vir die kiesafdeling Bethlehem vir die [[Nasionale Party]] vanaf die provinsiale verkiesing in 1949 tot in 1953 en daarna nog sekretaresse van die [[Nasionale Party|N.P.]] se tak Bethlehem-Wes, toe sy by Burgerstraat 39,<ref>[http://goo.gl/maps/1wiH0 Die huis op Google Maps]</ref> gewoon het.<ref>Goosen, D.P. (red.). 1953. ''Die triomf van Nasionalisme in Suid-Afrika (1910–1953)''. Johannesburg: Impala Opvoedkundige Diens (Edms.) Bpk.</ref> Dit was waarskynlik as gevolg van sy aangenome seun en skoonsuster se verbintenis met Bethlehem dat ds. Hofmeyr gevra is om op [[28 Februarie]] [[1931]] die wydingsdiens waar te neem tydens die ingebruikneming van die [[NG gemeente Bethlehem-Wes|NG kerk Bethlehem-Wes]]. Ds. Hofmeyr, wat bekend was om sy liefde vir kinders, het Willie soos hul sy eie grootgemaak. Hy het die seun gereeld saam geneem met huisbesoek, ook op die omliggende plase. By sy vader het klein Willie sy liefde vir perde gekry.<ref name="rose">[http://capeinfo.com/blogs/rose/page/8/?tmpl=component Capeinfo.com/blogs Karoo Rose se blog, ''Letters from a Parsonage''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151014170424/http://capeinfo.com/blogs/rose/page/8/?tmpl=component |date=14 Oktober 2015 }}.</ref> == Willowmore == [[Lêer:NG kerk Willowmore 1917.jpg|duimnael|regs|250px|Die ou kerkgebou van die [[NG gemeente Willowmore]], waarskynlik ontwerp deur [[Carl Otto Hager]]. Ds. Hofmeyr was skaars drie jaar lank predikant hier voor hy die beroep na [[Prins Albert]] aangeneem het.]] Aan die begin van 1881 word ds. Adriaan Hofmeyr met handeoplegging deur sy vader in sy eerste gemeente, [[NG gemeente Willowmore|Willowmore]], bevestig, waar hy baie goeie werk verrig het, veral ten behoewe van die jeug. Dié gemeente was toe skaars 17 jaar oud nadat dit in 1864 gestig is. Die eerste leraar, ds. P.N. Ham, is in November 1865 bevestig, maar hy is oorlede ná 'n bediening van slegs 10 maande. Die gemeente was hierna 'n verdere drie jare vakant omdat die nodige geld nie gekry kon word om 'n leraar te betaal nie. Nietemin besluit die kerkraad in 1869 om weer 'n leraar te beroep sodat ds. [[George Murray]] in Julie van daardie jaar bevestig word as die gemeente se tweede leraar. Van toe af kon die gemeente onder dié seun van ds. [[Andrew Murray sr.]] en 'n broer van dr. [[Andrew Murray]] se geseënde arbeid begin bloei en groei. Tydens sy bediening word ook die ou kerk vervang deur 'n groot en doelmatige gebou wat moontlik ontwerp is deur die grootste eksponent van die neogotiese kerkboustyl in Suid-Afrika, [[Carl Otto Hager]], en in 1879 ingewy is. Die kerk het sitplek gebied aan 800 kerkgangers, maar is in 1963 gesloop om plek te maak vir die huidige. Ds. Hofmeyr vertrek ná sy kort dienstyd van hier na die nabygeleë [[Prins Albert]] nadat ’n volstrekte meerderheid van die kerkraad op [[27 Augustus]] [[1883]] besluit het om hom te beroep, die tweede predikant wat beroep is tydens die vakature wat gelaat is nadat ds. W.A. Krige in Junie 1883 sy emeritaat aanvaar het. Ds. Hofmeyr is op [[15 Desember]] [[1883]] plegtig ingeseën. == Leraar op Prins Albert == === Ontvangs en bevestiging === [[Lêer:NG kerk Prins Albert.jpg|duimnael|links|210px|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Prins Albert]] waarin ds. Hofmeyr die Woord bedien het van 1883 tot 1895. Die hoeksteen van dié gebou is op [[1 Oktober]] [[1860]] gelê.]] Die skrywer van ''Eeufees van die gemeente Prins Albert, 1842–1942'', wat net as "’n Seun van die gemeente" in die boek bekendstaan, maar in ander bronne as E. Stockenstrom geëien word, skryf ds. Hofmeyr was ’n "forse, frisgeboude, lewenslustige jong man van skaars 26 jaar toe hy sy bediening in die nuwe gemeente aanvaar het. Hy was met baie talente bedeel. Dit was veral wat musiek en sangkuns betref, en welsprekendheid het nie by hom ontbreek nie. By sy gespierde gestalte het hy ’n soetklinkende stem en ’n innemende geaardheid gehad, waardeur hy die hart van gemeentelede van die staanspoor af gewen het. Sy eggenote was ’n sterkgeboude, hoflike dame, wat oor die eienskappe van ’n ideale predikantsvrou beskik het." Jare nadat dié boek verskyn het, het Norrie Steyn in ''Gedenkboek van die 100-jarige bestaan van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Willowmore 1864–1964'' ds. Hofmeyr amper presies dieselfde beskryf: "Die nuwe leraar … was 'n forse, frisgeboude, lewenslustige jong man van omtrent 24 jaar toe hy sy bediening in die nuwe gemeente aanvaar het. Hy was baie talentvol. Dit was veral in die sangkuns en musiek wat hy uitgeblink het, en aan welsprekendheid het dit hom nie ontbreek nie. Sy soetklinkende stem gepaard met sy innemende geaardheid en sy fyn sin vir humor het uit die staanspoor die harte van sy nuwe gemeentelede gewen." === Sy bydrae tot die gemeenskap === [[Lêer:NG kerkraad Prins Albert 1893.jpg|duimnael|320px|regs|Ds. Adriaan Hofmeyr en sy kerkraad op Prins Albert, omstreeks 1893. Hy sit vyfde van links.]] [[Lêer:NG kerk Prins Albert orrel.jpg|duimnael|links|210px|Onder ds. Hofmeyr se geesdriftige leiding het die gemeente op Prins Albert £850 vir die kerkorrel ingesamel. Dit is van [[Engeland]] bestel en op [[7 Augustus]] [[1886]] ingewy toe ds. Hofmeyr self die orrel bespeel het.]] Ds. Hofmeyr het op Prins Albert, soos op [[Willowmore]] hom onvermoeid beywer vir die opheffing van die armes en minderbevoorregtes en die opvoeding van behoeftige kinders in die gemeente. Binne ’n jaar ná sy bevestiging, op [[8 November]] [[1884]], het die kerkraad op sy aandrang besluit om uit die kerkkas £24 per jaar aan die opvoeding van arm kinders in die samelewing te bestee. Hy het ook ’n groot bydrae gelewer tot die musieklewe van die gemeente en dorp, soos Helena Marincowitz eenmaal in die dorpskoerant, die Prins Albert Vriend geskryf het: "Ds. Adriaan Hofmeyr het vir die musiekkultuur op hierdie dorp baie beteken, maar veral vir die kerk. Onder sy geesdriftige leiding het die gemeente gou £850 vir die kerkorrel ingesamel. Die persone wat veral bygedra het, was die broers Samuel en Jan Luttig en Frederick Oosthuizen. Die orrel is van Engeland bestel en op [[7 Augustus]] [[1886]] was die inwyding van die orrel. Ds. Adriaan Hofmeyr het self die orrel bespeel saam met die nuwe orreliste, mej. Fischer. Hy het ook die koor afgerig en ’n Musiek- en Letterkundige Vereniging op die dorp gestig, waarby die magistraat ook betrek is, veral by die literêre aanbiedings. By geleentheid het hy selfs 'n kantate in die kerk gereël vir die Woensdag voor die Nagmaal. Met die goudstormloop in die distrik van Prins Albert in 1891, het ds. Adriaan by die delwers besoek gaan aflê en ook daar ’n delwerskoor op die been gebring."<ref>[http://princealbertfriend.blogspot.com/2007/04/prince-alberts-national-monument.html Prince Albert Friend].</ref> Die distrik Prins Albert is gereeld deur periodieke droogtes geteister wat met groot verlies van lewende hawe gepaard gegaan het en noodwendig tot ’n haglike finansiële toestand gelei het, ook in die gemeente. So ’n ongunstige toestand het weer aan die begin van 1888 geheers toe ds. Hofmeyr, met die oog op die benarde omstandighede waarin die inwoners van die distrik verkeer het, op [[31 Maart]] [[1888]] ’n brief aan die kerkraad geskryf het waarin hy hulle meedeel dat hy ten volle bewus is van die sorgwekkende toestand van die gemeente. Hy bied aan dat hulle die pastorie-erf en -tuin verhuur wat jaarliks sowat £60 tot die kerkkas sou bydra en dat hy dan op eie onkoste ’n huisie sou huur. Hy sou dus £50 van sy jaarlikse salaris kan afgee. Die kerkraad het egter nie van dié aanbod van die leraar gebruik gemaak nie. Gedurende die laaste maande van 1888 het ds. Hofmeyr moeilikheid met sy keel ondervind en die kerkraad het hom gevolglik verlof vir afwesigheid van enige maande toegestaan. Op [[6 Februarie]] [[1889]] het die dominee en sy vrou na Europa vertrek. Hulle het in Junie veilig teruggekeer en die gemeente het van heinde en verre toegestroom om hulle by hul aankoms op die pastorie-terrein te verwelkom. Daar was ’n reuse-opkoms en skoolkinders het die "geliefde leraar en sy beminlike wederhelf" ’n lied toegesing. Dié lied, "Kom dank nou almal God" het hulle in Engels gesing: "''Now thank we all our God / With heart and hands and voices / Who wondrous things hath wrought / In whom this world rejoices''." === Nuwe pastorie === [[Lêer:Prins Albert NG pastorie.jpg|duimnael|regs|285px|Die NG pastorie op [[Prins Albert]] is tydens ds. Hofmeyr se tyd gebou en ingewy op [[3 April]] [[1893]]. Die hoofspreker tydens die verrigtinge was prof. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]], ds. Hofmeyr se vader. Jan Luttig, die seun van Prins Albert wat die eerste toespraak in Hollands in die Kaapse Parlement gelewer het, het toe tydens ’n kort toespraak die leraar en sy vrou gemaan om die woorde van die profeet Josua in hul nuwe tuiste hul leuse te maak: "Aangaande mij en mijn huis wij zullen den Heere dienen."]] In ds. Hofmeyr se tyd op Prins Albert is besluit om die ou pastorie, wat amper vyftig jaar vantevore in aller yl opgetrek moes word en in die loop van jare bouvallig en ondoelmatig geword het, deur ’n nuwe te vervang. In Julie 1890 het die kerkraad gevolglik besluit om ’n nuwe pastorie te bou, en op ’n vergadering op [[2 Augustus]] is die plan van die boumeester, G. Alexander (waarskynlik die argitek [[George Murray Alexander]]), vir die voorgestelde gebou reeds aan die kerkraad voorgelê. Die bouery het egter nie dadelik begin nie en amper drie jaar sou verloop voordat die voltooide gebou eindelik ingewy kon word nadat die bouaannemers, die here Townsend en Roberts, dit in Maart 1893 afgelewer het. Die inwydingsgeleentheid het op [[3 April]] [[1893]], tien dae voor die leraar se 39ste verjaardag, plaasgevind. Die hoofspreker tydens dié verrigtinge was sy vader, prof. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]] van Stellenbosch. Hy het ’n treffende rede op die stoep van die pastorie gelewer. === 'n Gewilde leraar === Ds. Hofmeyr se algemene gewildheid onder sy gemeentelede word geïllustreer deur twee gebeure waarvan die besonderhede behoue gebly het. In Desember 1886 het die plaaslike magistraat en sy vriende 'n groot geselligheid vir die Hofmeyrs in die Hofsaal gereël waarheen 60 gaste genooi is. Dit was kort nadat ds. Hofmeyr van die Sinodesitting af teruggekeer het. Die aand het onder meer bestaan uit klavier- en sangsolo's. Die tweede gebeurtenis was op [[10 Maart]] [[1893]] toe ds. Hofmeyr twee kerkdienste op Prins Albertweg-stasie gehou het. Tussen die oggend- en die middagdiens het die boere, wat van alle kante af daarheen gestroom het om die dienste by te woon, ’n politieke vergadering gehou waarop hulle eenparig versoek het dat die dominee die voorsitterstoel inneem. Die eerste bewys van sy politieke belangstelling was sy verrassende aankondiging op die kerkraadsvergadering van [[12 Augustus]] [[1893]] dat hy "op verzoek van vele vrienden" voorlopig besluit het om hom as parlementslid vir [[Somerset-Oos (kiesafdeling)|Somerset-Oos]] verkiesbaar te stel. Ná die mededeling het hy die versoek goed oorweeg en drie maande later aan die kerkraad bekendgemaak dat hy beslis besluit het om dit van die hand te wys. Dit was die tweede sodanige versoek aan die gewilde leraar van Prins Albert, want in Januarie daardie jaar, na afloop van die [[Burgersdorp]]se Taalmonument se feestelike onthulling, het die plaaslike [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Doppers]] hom met die versoek genader dat hy as kandidaat in hul kiesafdeling by die volgende algemene verkiesing moes staan. Toe het hy dit sonder verdere oorweging geweier. Sy optrede op Prins Albert het Hollands- en Engelssprekendes saamgesnoer en deur die musiekaande wat hy in die pastorie gereël het, die vereniging wat hy gestig het en sy bevordering van kerkmusiek, was ds. Hofmeyr "letterlik die middelpunt van lewe op die dorp".<ref name="botes">Botes, P.J. en M. 1992. ''Gemeente onder die Swartberg. Geskiedenis van die Ned Geref Kerk Prins Albert 1842–1992''. Prins Albert: Kerkraad.</ref> === Eerste skandaal === Reeds hier, enkele jare voordat 'n soortgelyke skandaal op Wynberg tot 'n lang onderbreking in sy bediening sou lei, het sy aantreklike voorkoms hom na bewering in die moeilikheid gelei en het sy reputasie en goeie aansien die eerste keer skade gely. Terwyl hy in die pastorie met sy vrou en aangenome seun gewoon het, het hy in die geheim gekorrespondeer met ene mej. Jemima Orr van [[Willowmore]], sy vorige gemeente. Inwoners van Willowmore het snuf in die neus gekry en ds. Hofmeyr verkla by die Ring van [[George]]. Luidens dokumente van dié Ring is klagtes teen die leraar van Prins Albert en twee "onfatsoenlike" dames van Willowmore ingedien. Volgens 'n ander bron<ref name="botes" /> is die klag by die Ring reeds op Willowmore ingedien en het dit dus gespruit uit gebeure voor sy aanname van die beroep na Prins Albert. Dit het verband gehou met sy optrede teenoor twee vroue wat as "onvoorzigtigheid" beskryf is. Die voorval het 'n opskudding in kerklike kringe veroorsaak en die pers het selfs daaroor berig. Die Kerk het die aantygings teen ds. Hofmeyr deeglik ondersoek (dit is indertyd as 'n romantiese onbesonnenheid beskryf) en in Julie 1884 'n verklaring uitgereik dat die predikant se morele karakter suiwer en bo verdenking was, maar dat sy woorde en dade aanleiding tot gerugte gegee het wat skadelik was vir sowel sy karakter as sy werk vir die Here. Hy is tereggewys en toepaslik gestraf. In die Ringsverslag van 1884 is 'n apologie van ds. Hofmeyr vervat waarin hy geskryf het die voorafgaande ses maande was 'n tydperk van liefde en leed, lig en duisternis, vrede en onrus. Hy het voorts geskryf die saak het hom, die gemeente en kerkraad nader aan mekaar gebring.<ref name="rose" /> Die godsdiensverslag van 1884 van die gemeente Prins Albert aan die Ring van George het hoofsaaklik gehandel oor ds. Hofmeyr se sedelike lewe. Dit was 'n saak van groot hartseer. In ''Gemeente onder die Swartberg, 1842–1992. Ned Geref Kerk Prins Albert'' skryf P.J. en M. Botes: "Sy onversigtige optrede teenoor 'n ongetroude jongdame wat 'n uitgerekte ringsaak tot gevolg gehad het, het diepe hartseer vir hom en die gemeente meegebring. Ten spyte van die leed, getuig die godsdiensverslag dat 'er nogthans een zeer ryke zegen op alles wat er geschiedde in den Naam des Heeren' gerus het. Dat 'n gemeente deur so 'n smeltkroes gegaan het en dieselfde ds. Hofmeyr as 'n gewaardeerde leraar van Prins Albert opgeteken staan, toon dat die liefde van God inderdaad in mense se lewens kan seëvier".<ref name="botes2">Botes, P.J. en M. 1992. ''Gemeente onder die Swartberg. Geskiedenis van die Ned Geref Kerk Prins Albert 1842–1992''. Prins Albert: Kerkraad.</ref> === Afskeid van Prins Albert === [[Lêer:Ds Attie en Anna Hofmeyr.jpg|duimnael|links|230px|Ds. Adriaan en mev. Anna Hofmeyr omstreeks 1885 op [[Prins Albert]].]] In Mei 1895 het skokgolwe deur Prins Albert getrek toe ’n koerant bekendmaak dat ds. Hofmeyr ’n beroep na die [[NG gemeente Wynberg]] naby [[Kaapstad]] ontvang het. Binne enkele minute het die berig deur die hele dorp versprei en was dit gou onder die hele gemeenskap ’n punt van bespreking. Twee of drie weke lank het die gemeente in groot spanning verkeer en was dit, volgens die skrywer van die gemeente Prins Albert se ''Eeufees-Gedenkboek'', asof daar by die meeste ’n voorgevoel was dat die leraar nie dié keer die beroep van die hand sou wys nie. Hy skryf: "So het dit ook werklik gebeur, en ’n traan het oor menigte wang gerol toe die beminde leraar op die stille Sondagoggend na die diens met tasbare gemoedsaandoening aan die gemeente bekendgemaak het dat hy besluit het om die beroep aan te neem."<ref name="stock" /> In die adres wat die kerkraad ds. Hofmeyr aangebied het, het hulle melding gemaak van die groot dienste wat hy tydens sy dienstyd aan die samelewing bewys het. Dit het ywer vir die sendinggemeente en sy groot werk in verband met die oprigting, bevordering en uitbreiding van die Christelike Jongeliedevereniging ingesluit, asook die oprigting van nuwe skole in die buitewyke van die gemeente en die onvermoeide bevordering van die onderwys. Soos op [[Willowmore]] het hy hom beywer om die lot van die armes en behoeftiges te verbeter. In een jaar het byvoorbeeld £30 aan skoolgeld vir die kinders van behoeftige ouers uit sy eie sak betaal. Hy het ook af en toe kinders in die pastorie onthaal en byvoorbeeld op ’n aand, kort ná die inwyding van die nuwe pastorie, ’n groot aantal kinders daarheen genooi en ’n paar uur gesellig daar deur te bring. == Besoek aan Masjonaland == [[Lêer:Stegmann-Hofmeyr-reis 1891 Mashonaland.jpg|duimnael|regs|420px|Di. Hofmeyr en Stegmann en mnre. Fourie en Luttig langs die pad op hul reis na Masjonaland in 1891. Die Kaapse Kerk het dié viermankommissie aangestel om ondersoek in te stel na die beter bearbeiding van lidmate in wat later [[Suid-Rhodesië]] sou word.]] Op die kerkraadsvergadering op [[20 Desember]] [[1890]] het ds. Hofmeyr die lede in kennis gestel dat hy deur die Sinode afgevaardig is om na [[Masjonaland]] te gaan om die lidmate van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in wat later [[Suid-Rhodesië]] sou word, te gaan opsoek. Omdat hy geruime tyd uit die gemeente afwesig sou wees, sou die kerkraad voorsiening vir ’n plaasvervanger moes maak. Op [[28 Februarie]] [[1891]] het die kerkraad toe besluit om prop. R. McLachlan te vra om die dienste tydens die leraar se afwesigheid te kom waarneem. ’n Kerklike kommissie van vier lede, van wie twee predikante was, naamlik Prins Albert se ds. Adriaan Hofmeyr en ds. G. Stegmann van [[Oudtshoorn]], het op [[31 Maart]] [[1891]] van Prins Albert-stasie per trein vertrek na [[Kimberley]] waar hulle waens afgelaai is, om vier ander sterker vere te laat insit, en vandaar is hulle per trein na [[Vryburg]] vervoer. Ds. [[John Daniel Kestell|J.D.]] en mev. [[Geertruida Kestell|Truida]] Kestell (mev. Kestell was ds. Hofmeyr se suster) van die [[NG gemeente Kimberley]] het hul verder raad gegee in verband met benodigdhede vir die reis, en so is hulle noordwaarts. Op weg na Taung-stasie moes hulle aanskou hoe ’n bende inboorlinge al die besittings van ds. en mev. [[George Frederick Charles Faustmann|George Faustmann]], nes ds. Hofmeyr in latere jare ’n leraar van die [[NG gemeente Wynberg]], op pad na hul eerste gemeente, [[Schweizer-Reneke]], geplunder en verniel het. Op [[Vryburg]] weer het hulle hul eerste ondervinding met rysmiere gehad toe hulle sien hoe die insekte die nog onuitgepakte huisraad en linne van die pas aangekome ds. David en mev. Wilcocks opgevreet het. Hier was hulle moeilike taak om uit 600 tot 800 beeste een span uit te soek; die diere was vet, maar ongeleerd en menige os het met riem en al weggeraak. Deur die vriendelikheid van maj. (later sir) [[Hamilton John Goold-Adams]] is die rytuig van [[sir Frederick Carrington]], bevelvoerder van [[Betsjoeanaland]] se polisiemag, tot hul beskikking gestel om dienste op Molopo en in die distrik [[Lichtenburg]] te gaan hou. Hul reis van Vryburg na [[Mafikeng|Mafeking]] het elf dae geduur en alles is so deur die slegte en modderige pad beskadig, dat hulle om ’n tweede wa en een span osse wat [[Cecil John Rhodes]] hulle gegee het, moes vra. Op Mafeking het hulle ook ’n goeie wadrywer, Andries, wat al dikwels na [[Masjonaland]] gereis het, bygekry. Ds. Hofmeyr het vooruitgegaan na die aanleg om drie dienste te hou, die oggend in Hollands, die middag ’n kinderpreek in Engels en die aand ’n Engelse diens vir ’n baie groot opkoms. (Daar was maar net 30 van die N.G. Kerk-lidmate). Van Mafeking is hulle na [[Zeerust]], waar hulle Sondag ’n Hollandse en Maandag ’n Engelse diens gehou het. Hulle besoek ook die Hermanusberg-sendingstasie op Ikalifynstad, Chapani en Kamoutsa, terwyl ds. Stegmann ook vir die polisie op Aasvogelkop diens kon hou. Die twee predikante het dus onverskrokke die dienste waargeneem, selfs in die distrikte waar die groot kerkstryd van daardie jaar gewoed het. Hulle het onder meer die vermaarde Voortrekker Jan Viljoen op sy plaas, Vergenoeg, gaan besoek. "Mnr. Viljoen as ouer jagter het ons baie goeie raad gegee, en vir enige ure baie van sy binnelandse jagtogte vertel, en ook van sy persoonlike kennis met Lobengula," aldus H.W. Fourie, een van die reisgenote. Vandaar is hulle na die regte grootpad, langs Tokwanirivier tot by sy inloop in die [[Krokodilrivier]], en toe deur Khamasland na Macloutsie al langs die Krokodilrivier. By die Rhodes-Limpopodrif was die dispuut tussen die [[Adendorff-trek]] en [[Leander Starr Jameson]] juis aan die gang, maar die trekkers se deurgang is deur [[Onze Jan Hofmeyr]] gereël. === In Masjonaland === [[Lêer:Fort Salisbury 1890.jpg|duimnael|links|320px|Toe die geselskap van di. Hofmeyr en Stegmann in Fort Salisbury aankom, het die een jaar oue nedersetting reeds sowat 450 inwoners gehad, hoewel baie nog in tente gewoon het soos die pioniers op dié foto wat waarskynlik kort ná die stigting van die dorpie geneem is. Vandag is dié plek in die middestad van [[Harare]].]] [[Beeld:Ds Adriaan Hofmeyr, Gedenkboek NG gemeente Calvinia.jpg|duimnael|regs|180px|Ds. Hofmeyr, omstreeks 1890.]] Vanaf Fort Tuli by die Shashirivier, waar hulle op 8 Junie aangekom het, hul voorrade aangevul en die stam wat ds. Helm moes bearbei, besoek het, is hulle na [[Masvingo|Fort Victoria]], waar hul enige dae vertoef het, en deur die Koloniale Trek-kommissie uit die Suide, by name Jan Eksteen ([[Paarl]]), Adriaan de Waal ([[Stellenbosch]]) en Jan Vosloo (Klipfontein, [[Somerset-Oos]]) ingehaal is en saam die [[Groot-Zimbabwe|Zimbabwe-ruïnes]] gaan besigtig het. Daar is seker die eerste Hollandse Psalms en Gesange deur die Afrikaners gesing, weergalmend deur die ou bouvalle. Dié kommissie het verder saamgereis na [[Harare|Salisbury]] en op pad help soek na ene Van der Riet, wat 42 dae weg was. Hulle doen aan by Fort Victoria op pad na Fort Charter deur die Lundi-, Umfuli- en Hunyanirivier totdat hulle ná ’n reis van drie maande en sewe dae aan die begin van Julie in Salisbury aankom, destyds ’n dorpie van 400 tot 500 inwoners, waar behalwe waens en tente, heelwat hutte van pale en grasdakke was. Een van die reisigers het berig: "Iedereen skyn dadelik ’n winkel te begin, skynbaar ten einde oortollige goed te verkoop." Op Fort Salisbury was daar benewens die militêre en siviele amptenare, en ’n hospitaal, ook ’n Rooms-Katolieke en ’n Anglikaanse kerk. Die Administrateur en die militêre bevelhebber het hulle vriendelik ontvang en van alle benodigdhede voorsien, sodat hul kort ná hul aankoms hul eerste diens in die hoofstad van die nuwe land onder bokseile kon hou met ’n gehoor wat verteenwoordigers van gemeentes vanaf Mafeking tot by [[Somerset-Wes]] ingesluit het, onder wie lede van bekende ou Kaapse families soos Morkel, Van der Byl, Krige, De Villiers en Lategan. "Hier aangekomen,” skryf hulle in ’n brief aan ''[[Kerkbode|De Kerkbode]]'' ([[20 Oktober]] [[1891]]) "vonden wij alles in rep en roer, de manskappen liggen aan de Krokodilrivier met het oog op den voorgenomen trek der Boeren, en kanonnen en ammunitie werden in aller haast ten gevolge van den aanval deur Portugezen naar Manika opgezonden. Aangenaam was het om te zien hoe het gekleurde volk uit de kolonie de Zondagdiensten, zoo de Engelsche as de Hollandsche en dikwijls ook onze gewone huisgodsdienst bijwoonde." Die kerkverteenwoordigers het dan ook gou opgemerk dat bearbeiding deur die N.G. Kerk onder wit en swart ’n dringende vereiste was, veral aangesien ’n Engelse biskop met sowat ses Dominikaanse susters alreeds op Manica (later genoem [[Mutare|Umtali]]) gearbei het. Dr. Harris, sekretaris van die [[British South Africa Company]], het hul geleentheid gegee om die omliggende landstreke en goudvelde te besigtig. Dat ’n groot delwersbevolking spoedig daarheen sou getrek word, was vir hulle baie duidelik. "Even zeker is het dan ook naar ons oordeel dat het land eerlank eene boerebevolking zal hebben, uitgelokt door de gunstige voorwaarden waarop grond verkrijgen kan worden, en aangezien er streken zijn, uitnemend geschikt voor landbou en veeteelt in de nabijheid van de markten die de goudvelden zullen verschaffen." Talle jong manne vind hulle op buiteposte en forte en baie transportryers het hul verskyning gemaak, manne wat sou bly totdat die spoorweë aangelê is. Die talle trekke op pad (die Van der Byl-trek met 25 jong manne uit die [[Kaapland|Kolonie]] het toe al aangekom) het hulle laat besef dat die land ’n groot bevolking sou lok. Mnr. Fourie is per skotskar en ses osse verby Mt. Hampden na die Mazoevallei om vir hulle na plase uit te sien, terwyl die trekkommissie via [[Beira]] is om Manikaland en Oos-Rhodesië te gaan besigtig. So het hulle die land en omstandighede goed opgeneem, kennis gemaak met al die owerhede, onder andere ook die jagter [[Frederick Courtney Selous|Selous]] wat hulle meegedeel het hoeveel Lobengula mnr. Jan Viljoen as ’n man van sy woord geëer het, en waar hy (Selous) Viljoen in die binneland van Afrika ontmoet het. === Terug na die Suide === [[Lêer:Ds G Stegmann.jpg|duimnael|210px|links|Ds. G Stegmann, wat ds. Hofmeyr na [[Masjonaland]] vergesel het. Die ander twee lede van die kommissie was mnre. Fourie en Luttig.]] Die harmonium ([[mondfluitjie]]) waarmee ds. Hofmeyr die aande en reis vervrolik en geïnspireer het, het hy aan die Engelse kerk gegee om as ’n pionierstuk bewaar te word. Nadat hulle as ’n viertal ’n rapport oor die land opgestel het, het hulle op [[10 Augustus]] [[1891]] weer vertrek. Op Fort Victoria is hul deur dr. [[Leander Starr Jameson|Jameson]] uitgenooi om die aand in die offisiersmenasie te kom eet. Mnr. Fourie het gemeen dat hy nog nooit in sy lewe so ’n maaltyd beleef het nie. Almal, selfs die vrolike ds. Hofmeyr, was stil en die enigste woordvoerders was dr. Jameson en ds. Stegmann wat oor [[Onze Jan Hofmeyr]] en staatkundige probleme gesels het. Blykbaar het die dominee die dokter goed die waarheid vertel en so ’n indruk op laasgenoemde gemaak dat hy later aan Fourie gesê het: "Ek gaan dadelik aan (Cecil John) Rhodes skrywe dat hy die grootste en bekwaamste in Suid-Afrika nog nie ontmoet het nie — en dit moet hy sy eerste werk maak." Nadat hulle die manne gegroet het, is hul daardie nag nog erder. Maar so opgeruimd en voorspoedig as hul reis noordwaarts was, so stil en bedroef was die terugreis. Ds. Stegmann het kort ná hul vertrek van Fort Victoria ernstig siek geword. ’n Dokter is uit Fort Tuli ontbied, waar die laaste diens gehou en die jongmanne ds. Stegmann vir laas kom groet het. Hy is daar verpleeg, terwyl Luttig met die waens en jongmanne oor Macloutsi na Vryburg en huis toe is. Ds. Hofmeyr is die volgende dag na [[Transvaal]], terwyl Fourie by ds. Stegmann gebly het totdat hy agt dae later na [[Polokwane|Pietersburg]], toe [[Pretoria]] en eindelik na [[Johannesburg]] is, waar hy sy siek vriend en metgesel op [[1 November]] [[1891]] aan die dood moes afgee.<ref>Olivier, S.P. 1945. ''Ons Kerk in Rhodesië''. Bulawayo: Ring van Bulawayo.</ref> (Volgens eerw. [[Andries Dreyer]] is hy egter op [[17 November]] [[1891]] oorlede op [[Oudtshoorn]].<ref>[[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1907. ''Historisch Album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Zuid Afrika''. Kaapstad: Cape Times Beperkt.</ref>) So het dan gesterf een van die allerbriljantste N.G. Kerk-predikante, die "Spurgeon van Suid-Afrika", in die eerste bediening van sy stamgenote in die nuwe land, volgens S.P. Olivier. === Verslag aan die Sinode === Ds. Hofmeyr en die kommissie het in hul aanbevelings aan die Sinode onder meer gesê as die Kerk sou besluit op ’n arbeidsveld, dan sou twee leraars gestuur moes word, een na Fort Salisbury en een meer ooswaarts. Die werk kon nie later as die volgende jaar uitgestel word nie, en dit was die verantwoordelikheid van die Kerk in die Suide, in die eerste plek. Wat vereis word, het hulle gesê, is manne gevul met die Heilige Gees, met wysheid, en besiel met geesdrif, met ’n ruim hart en aanpassingsvermoë. Hulle merk aan hoedat die inboorlinge g’n begrip van sending of van Christus het nie, en voel dat ook op dié gebied ’n onmiddellike begin gemaak moet word, voor ander kerkgenootskappe die voortou neem. In dié verband stel hulle voor dat ds. Helm, in plaas van om die Banyai te bearbei, onder die Masjonas moes kom werk, en dat hy die belangrike werk onder die blankes kon doen, totdat hy die taal magtig was. Ds. Helm en eerw. [[Andries Adriaan Louw sr.|A.A. Louw]], meen hulle, sou meer in samewerking met ander leraars wat sou kom, uitrig as wat hulle in aparte uitgestrekte streke sou doen. "Waar die Afrikanervolk gevestig word, moet die Kerk sorg dat die naburige inboorlinge bearbei word, om sodoende misverstande en moeilikhede tee te werk." == Burgersdorpse Taalfees == === Aanloop === [[Lêer:Ou NG kerk Burgersdorp.jpg|duimnael|regs|270px|Ds. Hofmeyr het tydens die fees in ’n volgepakte [[NG gemeente Burgersdorp|NG kerkgebou]] op [[Burgersdorp]] gepreek. Dié gebou se hoeksteen is in die naweek van [[18 April]] [[1848]] gelê. Die nuwe en huidige kerkgebou is eers op [[13 Desember]] [[1913]] ingewy.]] [[Lêer:Burgersdorpse Taalmonument bewoording.jpg|duimnael|regs|210px|Die bewoording aan die sykant van die voetstuk van die replika van die Taalmonument op Burgersdorp. Die oorspronklike monument, opgerig in 1893, is "beskadig en weggevoer deur die vyand van die Afrikaner in die oorlog van 1899–1902. In 1939 teruggevind in [[King William’s Town|Kingwilliamstown]] waar dit begrawe was. In ere herstel deur die Afrikaners van Burgersdorp op [[10 Oktober]] [[1957]]", luidens die inskripsie op die monument se voetstuk.]] [[Lêer:Burgersdorpse Taalmonumente.jpg|duimnael|regs|210px|Die taalmonument (regs) is op [[18 Januarie]] [[1893]] voor ’n skare van sowat 3&nbsp;000 onthul. Britse soldate het dit tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] beskadig en weggevoer sodat dit eers in 1939 op [[King William’s Town]] opgegrawe is en na [[Burgersdorp]] teruggebring is. Die gedenkteken links is ’n replika wat die Britse Owerheid in 1907 op aandrang van die Burgersdorpers moes oprig.<ref name="swart">Swart, prof. dr. M.J. (voors. redaksiekomitee). 1989. ''Afrikanerbakens''. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge.</ref>]] Adriaan Hofmeyr was een van agt predikante wat genooi is na die onthulling van die Taalmonument op [[Burgersdorp]] in Januarie 1893. Omdat ds. Bosman van [[Pretoria]], wat die hoofdiens in die [[NG gemeente Burgersdorp|NG kerk op Burgersdorp]] moes waarneem, weens onvermydelike omstandighede nie teenwoordig kon wees nie, moes ds. Hofmeyr as plaasvervanger optree. Die boeiende rede wat hy daar gelewer het, het die aanwesiges so getref dat ’n aantal van die vooraanstaande [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Doppers]] hom ná die verrigtinge genader het met die versoek om hom as kandidaat vir daardie kiesafdeling by die volgende algemene verkiesing verkiesbaar te stel. Hy het dit egter van die hand gewys. Vir die fees was Burgersdorp in ’n feesgewaad "soos ’n bruid" versier in rooi, blou, geel en allerlei kleure, die strate vol vaandels en vlae. Die dorp het gewemel van besoekers, karre en waens. Die doel van die fees, wat geduur het van 15 tot 18 Januarie 1893, was die onthulling van die Burgersdorpse Taalmonument as ’n gedenkteken ter herinnering daaraan dat Hollands gelyke regte met Engels in die [[Kaapland|Kaapkolonie]] gekry het. === Saterdag en Sondag === Die Saterdagaand tree ds. Hofmeyr die eerste keer op toe hy ’n Engelse voorlesing hou in die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde]] Skoolgebou oor Masjonaland. Die Sondagaand kom hy weer aan die beurt toe hy ’n diens lei in die NG kerkgebou wat deur sowat duisend mense bygewoon is. Die toe reeds 44 jaar oue kerkgeboutjie was te klein en honderde van die toehoorders moes buite staan. Sy teks was uit Haggai 1:7 en 8: "Alzo zegt de HEERE der heirscharen: Stelt uw hart op uw wegen. Klimt op het gebergte, en brengt hout aan, en bouwt dit huis, en Ik zal een welgevallen daaraan hebben, en verheerlijkt worden, zegt de HEERE" (''[[Statebybel]]''). Hy het gepraat oor die vernaamste wat nodig is ter oprigting van die volkskarakter: eerbied vir ander se gevoelens, vatbaarheid vir oortuiging, die moed om ’n oortuiging uit te spreek, en gehoorsaamheid aan die Groot Koning. === Maandag === Die volgende môre (Maandag) was ds. Hofmeyr flink uit die vere, want om seweuur reeds het hy sowat 300 boere onder voorsitterskap van mnr. Johannes van den Heever toegespreek in die Gereformeerde Skoolgebou en wel oor die [[armblankevraagstuk]]. Die vergadering het ten gunste van verpligte onderwys besluit en daar is eenparig ooreengekom dat hulle die regering sou vra om "waar noodig, vrije scholen te stichten en gedwongen onderwijs (skoolplig) in te voeren". Maandagmiddag het omtrent 500 burgers op die markplein byeengekom waar verskeie adresse aangebied is, onder meer aan mnr. J. Luttig wat heel eerste Hollands in die ou Kaapse Parlement gepraat het en aan ds. Hofmeyr. Die verrigtinge op Markplein is gevolg deur ’n wapenskouing op die vlakte van Dreunberg en die aand was daar ’n "duisternis van mensen" op die markplein waar ’n indrukwekkende vuurwerkvertoning te sien was, terwyl die orkes gespeel het. === Dinsdag === ’n Groot menigte mense en rytuie het die Dinsdagoggend opgeruk na die Dreunbergvlakte vir ’n piekniek. In die predikante-wedloop was ds. [[Louis Vorster|L.P. Vorster]] eerste, ds. Postma (die bron vermeld dit nie, maar dit was waarskynlik ds. [[Petrus Postma|Petrus]], [[Martinus Postma|Martinus]] of [[Dirk Postma jr.]]) laaste en ds. Hofmeyr in die middel, "kort agter den manelpanden van den [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstownschen]] atleet". Die Dinsdagmiddag is belangrike besoekers, onder wie [[Onze Jan Hofmeyr]], ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]] en die Nederlandse konsul-generaal De Waal by die stasie afgehaal deur ’n 330-tal ruiters. Onze Jan is op ’n perd gesit en aan die hoof van die burgery het hy die dorp ingery gekom tot op die markplein waar ’n adres hom aangebied is. Hy het ’n paar woorde gespreek en gewys op die vreedsame wyse waarop die taaloorwinning behaal is, en is toe in ’n kar deur enige burgers getrek na sy tuisgaanplek, die huis van prokureur J. van den Heever. Daardie aand was daar ’n konsert in die klubgebou waar Afrikaanse liedere van mev. (dr.) Kannemeyer en burgemeester Kannemeyer dawerend toegejuig is. === Woensdag === Die Woensdagoggend, op die dag van die groot onthulling, is adresse aan van die vername besoekers by hul verblyfplekke aangebied. Ds. Du Toit was baie geaffronteer omdat, ten spyte van alles wat hy in belang van die taalbeweging en selfs in verband met die monument gedoen het, sy naam op die steen weggelaat is. Hy het egter gesê hy werk nie vir "adressen en ydele eer" nie, maar vir sy volk; "het nageslacht oordeele over myn daden". Die onthulling het om 10:15 plaasgevind. Ná prokureur Jan van Heerden telegramme van press. [[Paul Kruger]] en [[F.W. Reitz]], ’n paar burgemeesters, sir Jas. Sivewright (uit [[Egipte]]) en mejj. Schroeder en Jansen, Hollandse onderwyseresse op [[Stellenbosch]], het [[Daantjie van den Heever]], die voorsitter van die reëlingskomitee (en grootoupa van die Afrikaanse skrywer [[Eben Venter]]), die woord geneem en gesê "sy hart is byna te vol om te praat van blydskap".<ref>Cilliers, D.H. 1982. ''Albert se aandeel in die Afrikaanse beweging tot 1900.'' Burgersdorp: Burgersdorpse Seëlkomitee.</ref> "Zie daar een steen waarop ons volk zyn nationaliteit kan gronden," was sy boodskap. Sy teks was die opskrif op die medalje wat [[Marie Koopmans-De Wet]] vir die geleentheid geskenk het: "Zij worstelt maar zij zinkt niet." Onder die speel van die ''Bondslied'' (die lied van die [[Afrikanerbond (party)|Afrikanerbond]]) is die standbeeld toe onthul in die teenwoordigheid van sowat 3 000 mense. Aan die voorkant van die voetstuk staan die volgende woorde: "Eerste volksbesluit voor de Hollandsche taal te Burgersdorp in Junij, 1879, op voorstel van den weledelen heer D.P. van den Heever, L.W.R eerste acte van Hollandsch in ’t Parlement, Acte No. 1, 1882, voorsteller J.H. Hofmeyr, L.W.V. eerste kandidaat der nationale herleving, J. Joubert, L.W.V. eerste Hollandsche spreker in ’t Parlement, J. Luttig, L.W.V." Aan die regterkant staan: "Bewaar Gij onze Taal o Heer, tot Uw en Onzer Vad’ren eer." Agter staan: "Voor Moedertaal en Vaderland, staat hier deez’ eerzuil geplant. Onthuld 1893 namen der Comiteeleden tot oprigting van den steen: D.P. van den Heever, L.W.V., J.D.P. van den Heever, W.A. Smit, N. Kruger,. J.C. van den Heever, procureur." Aan die linkerkant staan: "Erkend is nu de Moedertaal, in Raad, Kantoor, en Schoollokaal." Die monument het sowat £430 gekos.<ref>Cilliers, D.H. 1982. ''Albert se aandeel in die Afrikaanse beweging tot 1900.'' Burgersdorp: Burgersdorpse Seëlkomitee.</ref> Ná die onthulling het dr. [[Frans Engelenburg]], redakteur van ''[[Die Volkstem|De Volksstem]]'', met die lees van ’n adres twee medaljes oorhandig aan Daantjie van den Heever en as voorsitter van die reëlingskomitee, een van goud en een van silwer. [[Onze Jan Hofmeyr]] het toe die geskiedkundige verloop van die taaltoestand van 1806 af geskets en gewys hoedat die Hollandse taal se regte telkens ingekrimp is op allerlei maniere en op alle gebiede; en daarna kortliks die stappe opgesom wat gedoen is tot herstel van die griewe, met verwysing na [[Burgersdorp]] se aandeel. Hierna het ds. Du Toit die feesrede gehou. Hy het gevra: Sou die monument "een pyramide wezen ter gedachtenis aan verleden grootheid" of "een gedenkzuil … van toekomstige grootheid"? Hy het gewys op die marmer van die beeld en gesê: "Eerder zou het marmer als zuiker wegsmelten dan de taal der Afrikaners uitsterven." Vir hom was die oorwinning slegs die spoorslag vir verdere strewe. Hierna het toesprake gevolg deur onder meer konsul De Waal, landdros De Beer namens pres. Reitz, Jan Luttig en ds. [[Louis Vorster|L.P. Vorster]], van die [[Gereformeerde kerk Philipstown]] namens die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]], wat gepraat het van die taaiheid en krag van die Afrikaanse volk. In [[Mossamedes]] het dit hom getref hoe geheg die volk aan sy taal, godsdiens en voorvaderlike sedes is. Hy het gesê hy mis "de oude ''Langklip van Willem''" wat nog daar begrawe lê. Ds. Hofmeyr antwoord hierop: "Die ou klip het gegroei." Hy roep die Afrikaners toe om steeds hoër te strewe, nooit moed te verloor nie, op te hou twis, en nie alleen geesdriftig te wees in woord nie, maar ook in daad. Prof. [[Stephanus Postma]] van die Gereformeerde Kerk se Teologiese Skool op Burgersdorp het daarop gewys dat die Afrikaanse taal, die taal van die volk, veredel en verbeter moet word deur die studie van die ryk Hollandse letterkunde en deur onderwys. Ná ’n toespraak deur ds. M.P.A. Coetzee, ’n Gereformeerde predikant, is gekollekteer "op een wyze zoo als men maar zelden geszien heeft", sodat die £40-skuld op die monument net gou gedek is. ''[[The Friend]]'' het dan ook onder meer berig: "The utmost good-feeling prevailed, and the simple and loyal conduct of the thousands present deeply touched the English visitors." Daardie aand is die vyf dag lange afgesluit met ’n dinee in die Gereformeerde Kerkskool, waar sowat 200 gaste teenwoordig was en waarvan die uitstekende spyskaart, met meer as 50 geregte en soorte drank, in Hollands was. Weer is talle toesprake gehou en heildronke ingestel. === Die monument en die Boereoorlog === Die Taalmonument-beeld is tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] deur vandale geskend wat die wysvinger en neus afgebreek het. Later is die beeld van die voetstuk afgestoot en die arm en ook die gesig verwyder. Ná die oorlog het lord [[Alfred Milner]] die monument heeltemal laat afbreek en verwyder. Die Burgersdorpers het geëis dat die Britse regering hul monument teruggee, maar omdat dit nie opgespoor kon word nie, het die Britse owerheid in 1907 ’n replika op dieselfde plek op Kerkplein laat oprig. Daar is ’n Taalfees gehou met die onthulling van dié monument op 24 en 25 Mei 1907, want dit was die 25ste herdenking van die erkenning van Nederlands deur die Kaapse Parlement. Dié monument is in 1933 na Markplein verskuif. Die oorspronklike is, in die beskadigde toestand waarin dit in 1939 op [[King William's Town]] opgegrawe is sonder die kop en een arm, teruggebring na Burgersdorp en in 1957 agter die replika opgerig.<ref name="swart" /> == Leraar van Wynberg == [[Beeld:NG kerk Wynberg orrelgalery.jpg|duimnael|links|270px|Die Wynbergse NG kerk se orrelgalery.]] [[Beeld:Adriaan Hofmeyr Wynberg.jpg|210px|duimnael|regs|Ds. Hofmeyr se portret wat vandag nog hang in die konsistorie van die [[NG gemeente Wynberg]].]] [[Lêer:NG kerk Wynberg 1916.jpg|duimnael|regs|230px|Ds. Hofmeyr was ten nouste betrokke by die vergroting van die ou kerkgebou van die [[NG gemeente Wynberg]]. Dié foto is omstreeks 1916 geneem, 17 jaar ná die inwyding van die nuwe gebou.]] [[Lêer:NG kerk Wynberg binne 1906.jpg|duimnael|links|305px|Soos op [[Prins Albert]] is op Wynberg ’n nuwe orrel tydens ds. Hofmeyr se dienstyd in gebruik geneem, maar in die Kaapse gemeente het dit gepaard gegaan met die inwyding van ’n nuwe, oftewel vergrote, kerkgebou. Die binneruim van die [[NG gemeente Wynberg|Wynbergse NG kerkgebou]], soos dit daar uitgesien het in 1906, sewe jaar ná die gebou en orrel ingewy is en ook sewe jaar ná ds. Hofmeyr die gemeente moes verlaat.]] [[Lêer:Ds Adriaan Hofmeyr gesin.jpg|duimnael|links|230px|Ds. Hofmeyr en sy vrou met hul aangenome seun, Willie, gebore Barry.]] Ds. Adriaan Hofmeyr is op [[11 Julie]] [[1895]] op [[Wynberg]] as die nuwe leraar van die [[NG gemeente Wynberg|plaaslike NG gemeente]] bevestig deur ds. C.F.J. Muller, wat die konsulent was en die nuwe leraar se oom aan moederskant. Dié [[Kaapstad|Kaapse]] gemeente, die derde oudste in die Skiereiland naas [[NG gemeente Kaapstad|die moedergemeente]] en [[NG gemeente Durbanville|Durbanville]], is in 1829 van [[NG gemeente Kaapstad|Kaapstad]] afgestig. Sy eerste leraar was dr. [[Philip Eduard Faure|P.E. Faure]] van 1834 tot 1882 en die tweede ds. [[Pieter Adam Strasheim|P.A. Strasheim]] van 1883 tot 1895. Ds. Hofmeyr was dus slegs die derde leraar in meer as 65 jaar. === Weer 'n nuwe pastorie === Soos op Prins Albert is ook hier, spoedig ná sy koms, besluit om die ou pastorie met ’n nuwe te vervang. Die oue is gesloop en die nuwe op die dieselfde perseel, maar net ’n bietjie hoër op, teen ’n koste van £1 530 opgerig. Maar die uitstaande gebeurtenis tydens ds. Hofmeyr se kort dienstyd op Wynberg was die bou van die nuwe kerk. Dié besluit is geneem op ’n gemeentevergadering op [[24 November]] [[1896]] toe deur die kerkraad daartoe volmag gegee is. Nog voor die bouwerk begin het, het die leraar saam met ouderling Tom Louw, wat al die onkoste betaal het, na Europa gegaan. Die kerkraad het dié broer later bedank vir sy "liefdesdiens" aan die leraar bewys. === Wynberg se vergote kerkgebou === Om die nodige geld vir die kerkgebou te kry is ’n deel van die pastoriegrond teen £1 500 verkoop en is daar op [[4 Augustus]] [[1897]], op ds. Hofmeyr se voorstel, besluit dat ouderling Louw gevolmagtig word om met dr. Muir te onderhandel oor die verkoop van die skoolgeboue op die aangewese grond aan die regering vir ’n bedrag van nie minder nie as £4 000. Dié skoolgeboue was die kerk se eiendom en het die meisieskool gehuisves wat ds. Strasheim gestig het. Teen dié voorstel het sekere lidmate beswaar gemaak, maar wat die verloop van die saak was, blyk nie uit die ses blanko bladsye in die notuleboek van destyds nie. Die verkoop het nietemin deurgegaan en so het die gemeente ’n kosbare besitting kwytgeraak, maar in die plek daarvan ’n nuwe, sierlike kerkgebou gekry wat op [[17 Maart]] [[1899]] ingewy is met ’n redevoering deur prof. Muller oor [[Miga]] 4:2: "Komt en laat ons opgaan tot den berg des HEEREN, en ten huize van den God Jakobs, opdat Hij ons lere van Zijn wegen, en wij in Zijn paden wandelen (''[[Statebybel]]'')." Ná prof. Muller se toespreek het ds. Hofmeyr ’n kort oorsig gegee van die geskiedenis van die kerkgebou en die bedankings waargeneem. Dieselfde aand is ’n pragtige nuwe orrel ter waarde van digby die £1 000 ingewy deur ds. G.F.C. van der Lingen van [[NG gemeente Vishoek|Simonstad]]. Die nuwe kerk met sy toring ingereken, het £4 000 gekos. Die goewerneur sir [[Alfred Milner]] was teenwoordig by die inwyding. Volgens oorlewering het ds. Hofmeyr vir hom Hollandse lesse gegee. Volgens eerw. [[Andries Dreyer]], wat die Wynbergse gemeente se geskiedenis met sy eeufees in 1929 opgeteken het, was die latere lord Milner "toe seker nie ’n ''persona grata'' by die Afrikaanse volk nie, want geen ses maande daarna het die vreeslike oorlog van Engeland teen die Transvaalse en Vrystaatse Republieke uitgebreek."<ref>[[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A]]. 1929. ''Kerksouvenir van Wynberg''. Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein: Nasionale Pers, Beperk.</ref> === Skielike einde aan sy ampstyd === Eerw. Dreyer verstrek in dié gedenkboek geen besonderhede oor hoekom ds. Hofmeyr in daardie jaar (1899) nog die gemeente verlaat het of wat die omstandighede van sy vertrek was nie. Hy skryf net: "... voor die eerste oorlogsvuur ontbrand is, is daar ’n einde gekom aan die betrekking tussen leraar en gemeente en het ds. Hofmeyr Wynberg verlaat." Ds. Gerdrie van der Merwe, in die NG gemeente Kuruman se gedenkboek ter viering van daardie gemeente se 75ste bestaansjaar, skryf oor die einde van ds. Hofmeyr se dienstyd in Wynberg: "Sy verblyf hier het hom in besonder(s)e gevaarlike versoeking gebring, want deur sy genialiteit en briljante talente, het hy gemaklik ingang gevind in die hoogste kringe en word hy ’n persoonlike vriend van [[Cecil John Rhodes]] en (l)ord Milner. Dit het hom pens en pootjies in die politiek ingesleep, tot nadeel van sy beroep." Van der Merwe sê die band tussen ds. Hofmeyr, so bemind en geëerd op Prins Albert, en Wynberg se gemeente is losgemaak weens "bittere tweedrag en twis".<ref>Van der Merwe, dr. Gerdrie. 1991. Strome lewende water: Nederduitse Gereformeerde gemeente Kuruman 1916–1991. Kuruman: Kerkraad.</ref> Die geskiedkundige [[D.W. Krüger]] skryf die Ring het hom in Junie 1899 aan "ernstige wangedrag" skuldig bevind en geskors.<ref>{{af}} Küger, D.W. in Beyers, C.J. 1977. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers Bpk.</ref> == Tweede Anglo-Boereoorlog == [[Lêer:Ds Adriaan Hofmeyr handtekening.jpg|duimnael|links|240px|Ds. Hofmeyr se handtekening voorin sy herinneringe aan die [[Anglo-Boereoorlog]], "The story of my captivity" (1900).]] [[Lêer:Ds Adriaan Hofmeyr in aanhouding.jpg|duimnael|270px|regs|’n Skets van Adriaan Hofmeyr toe hy gevange gehou is in die Staatsmodelschool in [[Pretoria]].]] [[Lêer:Ds Adriaan Hofmeyr 1900.jpg|duimnael|170px|regs|Ds. Adriaan Hofmeyr, oftewel "Adrian Hofmeyr", soos hy voorin die boek verskyn wat hy in 1900 in Engeland die lig laat sien het oor sy ervaring as ’n krygsgevangene van die Boeremagte tydens die vroeë maande van die [[Anglo-Boereoorlog]].<ref>[http://archive.org/stream/storymycaptivit00hofmgoog#page/n0/mode/1up Google Books]</ref>]] In ’n berig in ''[[Die Burger]]'' van [[20 Maart]] [[1999]], "‘Handomkeer Hofmeyr’ het Wynberg-lidmate, Boere verbyster", met die oog op die Wynbergse kerkgebou se honderdste bestaansjaar, skryf Danie de Villiers egter oor die omstandighede waaronder die leraar Wynberg verlaat het: "Met die inwyding van hul herboude kerkgebou honderd jaar gelede het die lidmate van die NG gemeente Wynberg seker nooit kon droom dat hul flambojante predikant, ds. Adriaan Hofmeyr, die pad só byster sou raak dat hy later as ’n vyand van sy eie mense gebrandmerk sou word nie. Hofmeyr was ’n gesiene en verfynde man met ’n goeie musiekkennis. Hy was lid van ’n toonaangewende Kaapse Afrikaanse familie … Adriaan Hofmeyr was die gerespekteerde middelpunt van sy vorige gemeente op Prins Albert en ’n boeiende prediker geliefd by oud en jonk. En was dit nie deur sy Hollandse lesse aan die Kaapse Goewerneur sir Alfred Milner, dat Milner die inwyding self bygewoon het nie? Dit is ook waarskynlik danksy sy vriendskap met Cecil John Rhodes dat laasgenoemde vier granietpilare vir die herboude Wynberg-kerk aan die gemeente geskenk het." === Deur die Boere gevange geneem === De Villiers beweer min Wynbergse lidmate het geweet ds. Hofmeyr se vermeende "onbehoorlike" verhouding met ’n musiekonderwyseres was die oorsaak van sy skorsing net vier maande ná die inwyding van die herboude kerkgebou. Dit was kort ná sy skorsing en net voor die uitbreek van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] dat ds. Hofmeyr op [[11 Oktober]] [[1899]] na [[Betsjoeanaland]] gegaan het waar hy, volgens Van der Merwe, "onder Afrikaners ’n ongunstige reputasie as sterk Britsgesinde verwerf". De Villiers skryf dat Hofmeyr "oornag ’n vyand van sy eie mense geword" het en uit [[Betsjoeanaland]] "as ''lojale Britsgesinde'' die Zuid-Afrikaansche Republiek met politieke propaganda teengewerk het". Die Boeremagte het die protektoraat in November daardie jaar binnegeval en ds, Hofmeyr gevange geneem en, soos onder meer [[Winston Churchill]], in die [[Staatsmodelschool]] in [[Pretoria]] aangehou. Hier het die gewese predikant vir gevange Britse offisiere op 'n harmonium musiek gemaak. === Vrygelaat === Met die inname van Pretoria in Junie 1900 deur die Britse magte onder bevel van [[Frederick Sleigh Roberts|lord Roberts]] herwin Hofmeyr sy vryheid. De Villiers skryf hy is "as ’n agent aangestel om die Boere te probeer omhaal om die wapen neer te lê". Dit het onder meer behels dat hy saam met kmdt.genl. [[Piet de Wet]], die broer van genl. [[Christiaan de Wet]], vroue in Britse konsentrasiekampe probeer oortuig het dat die Boeresaak verlore was en dat hulle hul mans op kommando moet aanraai om liewer die wapen neer te lê as voort te veg teen die Britse oormag. Hiermee het Hofmeyr min sukses behaal en reis Engeland waar hy ’n boek skryf met die titel "The Story of my captivity during the Transvaal War 1899-1900" deur "Adrian Hofmeyr". Dit is in 1900 uitgegee deur die uitgewery Edward Arnold van [[Londen]]. Hofmeyr dra dit op met "sincere affection and heartfelt gratitude" aan die Britse offisiere, sy mede-krygsgevangenes. In die voorwoord skryf hy: "The greater party of my ‘Story’ was written in prison. One feels then more keenly and poignantly, and suffers more accutely. I have given vent to such feelings, and this will account for many seemingly hard words. Will the kind reader please remember this? Now that I am free I cherish no hard thoughts; I have forgotten all indignity heaped upon me. To pacify, to conciliate the genuine Boer, whom I love and respect, I would do anything. My ardent desire is that he, too, soon may experience the inestimable advantages of a beneficient British rule, as we all do in the Cape Colony. What a grand, happy country South Africa then will be – the brightest jewel in our gracious sovereign’s crown. May I live to see my dream realised!"<ref>[http://archive.org/stream/storymycaptivit00hofmgoog#page/n16/mode/1up Google Books]</ref> Hofmeyr verduidelik sy standpunt met betrekking tot die oorlog wanneer hy in die eerste hoofstuk skryf: "I happened to be one of those colonial-born Africanders who believed that the Transvaal ought to have given in to the demand for a five years’ franchise. I could not see how that could have endangered Transvaal independence. I felt persuaded that a refusal to do so would undermine that independence. Why? Because, first of all, history teaches us that equal rights bestowed upon the inhabitants of a country never endanger such a country’s safety. And secondly, because it is unnatural to expect a majority to consent to the supremacy of a minority. Wherever a minority rules it tyrannises, and when that takes place the fires of dissatisfaction are always smouldering, and sooner or later civil war ensues. I feared this for the Transvaal. I felt assured that giving in to the Uitlanders’ just claims (all were not just) would be a masterstroke of policy. And, therefore, I advocated the "climb down" on the Kimberley and Beaconsfield platforms in the month of July. I then said that I knew I would be made to suffer for my opinions. I never dreamt, however, what horrors of vengeance awaited me." De Villiers skryf "met sy briewe aan die Britse pers het Hofmeyr probeer om die onthullings van Emily Hobhouse oor die haglike toestande in konsentrasiekampe te weerlê. Hobhouse se woede het klaarblyklik oor dié verfynde vrou die oorhand gekry toe sy hom soos volg beskryf het: ‘What a coarse, repulsive looking man he is!’ [[Onze Jan Hofmeyr]] noem sy neef ewe vies in ’n brief aan Hobhouse ‘that scapegrace of a cousin of mine’. [[John X. Merriman]] se moeder verwys na Adriaan Hofmeyr as ‘that hipocritical sneak’." Volgens hom was Hofmeyr in Engeland "’n gewilde spreker wat lesings oor die hele land gegee het ter ondersteuning van die regeringsparty se verkiesingsveldtog. In die proses het hy die Boere en hul saak verder beswadder en benadeel." Hy het ook propaganda gemaak teen die besoek van die Kaapse politici [[John X. Merriman]] en [[Jacobus Wilhelmus Sauer]] aan Engeland van Januarie tot Julie 1901.<ref>[http://ancestry24.com/articles/emily-hobhouse/ Biografie op Ancestry24.com]</ref> "Sy kruit het egter nat geword," vervolg De Villiers, "toe die Britse opposisiepers die feite oor sy skorsing as predikant openbaar gemaak het. Dié koerante het dit ook beklemtoon dat Hofmeyr deur sy eie mense geminag en verwerp word." Vir dié feite steun De Villiers op die geskiedkundige D.W. Krüger se lewenskets van Hofmeyr in die [[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] (deel III) waarin hy skryf: "Sy saak word egter vertroebel deur die openbaarmaking deur die Liberale opposisiepers van die feite met betrekking tot sy skorsing as predikant en die beklemtoning ban die omstandigheid dat Hofmeyr geen status of aansien onder sy eie mense geniet nie.".<ref>{{af}} Küger, D.W. in Beyers, C.J. 1977. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers Bpk.</ref> In teenstelling met Van der Merwe se weergawe dat Hofmeyr sy aansien onder sy eie mense "ná jare … herwin toe die Ned. Geref. Kerk hom in 1926 weer as predikant toelaat," skryf De Villiers: "Van Hofmeyr het in 1937 as verstoteling en kinderloos in Bellville heengegaan, vir altyd gebrandmerk as ’n verraaier." == Kuruman == === Swerfjare === [[Lêer:Ds Attie Hofmeyr ouer.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. Hofmeyr, waarskynlik omstreeks 1916 in die tydperk toe hy nie ’n predikant was nie nadat die band tussen hom en die [[NG gemeente Wynberg]] in 1899 losgemaak is weens bittere onenigheid. Die Kerk het hom eers in 1925 of '26 weer as predikant toegelaat toe hy hulpprediker op [[NG gemeente Heilbron|Heilbron]] word.]] Hofmeyr het hom ná die Driejarige Oorlog op [[Kuruman]] gaan vestig. Dis nie bekend presies wanneer of hoekom nie en ook nie wat hy daar gedoen het om liggaam en siel aan mekaar te hou nie. Dit is wel bekend dat hy 'n tyd lank onderwys in 'n tweemanskool op die plaas Arbeid Adelt in die distrik [[Kestell]] in die [[Vrystaat]] gegee het. Van 1921 tot 1925, toe hy weer predikant predikantstatus ontvang het, het Hofmeyr die betrekking van orrelis in die [[NG gemeente Winburg]] beklee. Oor sy tydperk as Winburgse orrelis skryf dr. I.L. Ferreira in dié gemeente se gedenkboek: “Hy het inderdaad die gemeente ‘verbaasd en verkwikt deur sy wondervolle musiek-talent’. Sy preke was ‘uitmuntend’ voorgedra, ‘overtuigend’ en ‘gloedvol’ en van 'n ‘bewonderenswaardige woordenrijkdom’. Hy neem op Sondag [[3 Mei]] [[1925]] in 'n stampvol kerkgebou afskeid en by daardie geleentheid was ‘geen oog droog’.” In 1925, toe hy 71 of 72 jaar oud was, het hy na [[Heilbron]] in die [[Vrystaat]] vertrek om in die [[NG gemeente Heilbron|plaaslike NG gemeente]] as hulpprediker te werk nadat hy die beroep daarheen aangeneem het. Dit was in daardie jaar dat die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] hom ná 27 jaar weer tot die bediening toegelaat en wel as emeritus-predikant nadat hy om die herstel van sy status aansoek gedoen het. Op [[NG gemeente Heilbron|Heilbron]] sou ds. en mev. Hofmeyr net twee jaar bly (hulle aangenome seun is in dié tyd op [[Bethlehem]] oorlede), want in 1928 aanvaar hy 'n beroep na [[NG gemeente Kuruman|Kuruman]]. Hy was toe al 73 jaar oud en reeds die kerkraad se vierde beroep. Die eerste drie het almal vir die beroep bedank. Van der Merwe skryf daar was aanvanklik vrae oor sy hoë ouderdom, maar "hy het vriend en vyand verras met sy dinamiese werkkrag en besielende lewe". Die kerkraad en lidmate was terdeë bewus van sy verlede. === Eindelik weer evangeliedienaar === So is ds. Hofmeyr, ná die ongelukkig gebeure op Wynberg, sy gevangenskap tydens die oorlog, die tydperk in Londen, die verwerping deur sy eie mense, die dood van sy aangenome seun en 'n kwarteeu sonder 'n vaste standplaas, dus langer as wat hy in sy drie eerste gemeentes gestaan het, eindelik weer in 'n gemeente as herder en leraar bevestig, naamlik op [[21 April]] [[1928]], agt dae ná sy 74ste verjaardag. Ten spyte van sy hoë ouderdom, kon hy die jongmense besiel en kom daar 'n kentering onder die jeug van Kuruman. Hy was altyd 'n uitsonderlik prediker en kon selfs op dié hoë ouderdom nog altyd die Woord met krag en mening bring. Van der Merwe skryf: "Sy buitengewone welsprekendheid en die gawe om mense te boei, het jonk en oud meegevoer … Hy was 'n man met 'n indrukwekkende voorkoms en innemende geaardheid." Van ds. Hofmeyr getuig die matrieks van 2006, dekades nadat hy daar predikant was, op ’n webtuiste: "Op 21 Mei 1928 word die 74-jarige ds. A.L.J. Hofmeyr herder en leeraar op Kuruman, iemand met ’n dinamiese werkkrag en ’n besieling vir die jeug. Hy gee baie aandag aan albei skole, sy buitengewone welsprekendheid en die gawe om mense te boei, het jonk en oud meegevoer. Hy was besonder musikaal en het gewoonlik ’n opvoubare orreltjie saamgery en musiek vir die kinders gemaak. Ds. Adriaan Hofmeyr skryf en toonset ’n skoollied wat met die eeuwenteling nog deur Laerskool Seodin en Hoërskool Kalahari gebruik word. Hierdie skoollied met sy onsterflike woorde bring altyd ’n knop in die keel, dit bind steeds leerlinge en oud-leerlinge oor die land saam aan Seodin."<ref>[https://archive.is/20130422151936/matrix2006.tripod.com/info.htm Hoërskool Kalahari Matrieks 2006].</ref> Enkele weke ná ds. Hofmeyr se bevestiging op Kuruman, het ds. D.J. le R. Marchand ná 19 jaar op 'n kerkraadsvergadering op Prins Albert bekendgemaak dat hy wil aftree. Hy ontvang sy emeritaat op [[28 Julie]] [[1928]] en tydens die gevolglike vakature bring die kerkraad vyf beroepe uit. Vier keer verskyn die naam van 'n geliefde oudleraar van Prins Albert op die groslys, naamlik dié van ds. A.J.L. Hofmeyr. Ná meer as drie dekades is dié indrukwekkende dominee nog nie deur sy ou gemeente, waar hy deurentyd ten spyte van teëspoed 'n goeie verhouding met sy kerkraad gehandhaaf het, vergeet nie, selfs al was hy toe al 74 jaar oud. Op die vyfde beroepsvergadering haal ds. Hofmeyr die tweetal saam met ds. J.S. Theron van [[NG gemeente Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] en in die stemmery verloor hy met 15 stemme teen ds. Theron se 28.<ref name="botes2" /> Tydens sy dienstyd in die verre [[Kalahari]] het die gryse leraar nog vir oulaas sy ou gemeente op Prins Albert besoek toe 'n aansienlike aantal inwoners hom tegemoetgaan. === Afrikaanse Bybel in gebruik geneem === Heel aan die einde van sy dienstyd op Kuruman en dus ook van sy evangeliebediening, wat ruim 53 jaar gelede op [[Willowmore]] begin het, het ds. Hofmeyr die voorreg gehad om die ingebruikneming van die ''[[Bybel]]'' in [[Afrikaans]] mee te maak. Die naweek wat daarvoor opsygesit is, was ook 'n biddag om reën, want dit het midde-in die knellendste droogte in menseheugenis geval. Dié naweek is talle dienste gehou, waartydens talle sprekers opgetree het. Ds. Hofmeyr het oudergewoonte besonderse aandag aan die jeug gegee. Hy het hulle aanmoedig om onvermoeid te ywer totdat elkeen sy eie Bybel het. "Maar jul pennies bymekaar, kinders, en koop vir julle 'n mooi, sterk Afrikaanse Bybel. Ek het een wat my vader in 1849 in Londen gekoop het, nog heeltemal mooi en sterk." Die Bybelfees is afgesluit met 'n konferensie, waar ook die predikante van die ander kerkgenootskappe en die skoolhoof van Kuruman, mnr. S.J. Botha, opgetree het. Iemand het aan die ''[[Kerkbode]]'' geskryf: "Wat was dit tog 'n aangename feesdag. Dit was lieflike weer, lieflike woorde en 'n lieflike stemming." === Nogeens 'n nuwe pastorie === Kuruman was ds. Hofmeyr se derde gemeente agtereenvolgens waar 'n nuwe pastorie tydens sy dienstyd betrek is, al was dit moeilike tye, soos op Prins Albert met die destydse droogte. Tydens die [[Groot Depressie]], wat met die bejaarde leraar se dienstyd saamgeval het, was daar byna geen kontant beskikbaar nie, nietemin was die kerkraad by verskeie transaksies betrokke wat 'n geweldige skuldlas meegebring het. Aan die einde van 1929, die jaar waarin die depressie begin het, koop die kerkraad 'n plaas aan waarvan die opstal as koshuis vir behoeftige kinders moes dien. Ook in dié tyd moes elektrisiteit in die kerkgebou en die pastorie geïnstalleer word, nog 'n groot uitgawe. Die pastorie wat in 1913 deur die gemeente se eerste leraar betrek is, was nie meer geskik vir sy doel nie. Met die aankoop van 'n nuwe en al die ander uitgawes, skuif die gemeente se skuld in 1932 op tot £3 000, destyds 'n aardige bedrag. Die jaar daarop bereik die gemeente se geldsake 'n krisispunt, toe ds. Hofmeyr vrywillig afstand doen van 'n deel van sy salaris as tydelike hulpmaatreël. Nogtans besiel hy die kerkraad en lidmate met geloofsmoed en spoor hy hulle aan om met toewyding voort te gaan. == Sy aftrede en dood == In 1933 was ds. Hofmeyr, toe 79 jaar oud, die oudste diensdoende predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]]. In die voorafgaande jaar was hy soms ernstig siek en so word hy genoodsaak om sy emeritaat op [[22 Oktober]] [[1933]] te aanvaar. In die ''[[Kerkbode]]'' van [[8 November]] [[1933]] skryf ds. N.E. Nel van die [[NG gemeente Daniëlskuil]] oor dié naweek: "Sondagmôre ná die bediening van die nagmaal en ná 'n hartroerende gebed by die tafel van die gryse leidsman tot sy gemeente, het hy in die teenwoordigheid van ongeveer 600 mense demissie ontvang. Dit was 'n plegtige en indrukwekkende gebeurtenis toe die byna 80-jarige ou vader voor die kansel verskyn vir die losmaking." Met die gemeentekonferensie die Sondagaand deel "hierdie prins van die predikers van die Ned. Geref. Kerk, met sy welluidende sterk stem, iets aan die gehoor mee van sy eie lewenservaring: 'Een maal het ek skipbreuk gely, maar God het my lewe gered; een maal was ek so siek dat vyf geneeshere vir my geen hoop gehad het nie, maar die Heiland het my weer herstel; twee maal het mense my met rewolwers bedreig omdat ek vir my land en volk gepraat het, maar die Here het my beskerm, sodat ek nou kon aftree, op vyf maande na 80 jaar'<ref>Van der Merwe, dr. Gerdrie. 1991. ''Strome lewende water: Nederduitse Gereformeerde gemeente Kuruman 1916–1991''. Kuruman: Kerkraad."</ref> Ds. Hofmeyr lewer eers op [[17 Desember]] [[1933]] sy afskeidspreek en verlaat die gemeente. Minder as 'n week voor sy dood in 1937 het hy nog 'n feesboodskap met die oog op die gemeente se kwarteeufeesviering in 1941 geskryf: "Met die afneming van liggaamlike kragte gaan my gedagtes gedurig in liefde uit na die geliefde gemeente waar dit my voorreg was om enige jare as leraar te staan. Maar u is nie alleen gedurig in my gedagtes nie, maar ook in my gebede voor die genadetroon." Hy is kort hierna in [[Bellville]] in die Kaapse Skiereiland oorlede. == Bronne == * {{af}} Beyers, C.J. 1977. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel III''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers. * {{af}} Cilliers, D.H. 1982. ''Albert se aandeel in die Afrikaanse beweging tot 1900.'' [[Burgersdorp]]: Burgersdorpse Seëlkomitee. * {{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1907. ''Historisch Album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Zuid Afrika''. Kaapstad: Cape Times Beperkt. * {{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A]]. 1929. ''Kerksouvenir van Wynberg''. Kaapstad, [[Stellenbosch]] en [[Bloemfontein]]: [[Nasionale Pers]], Beperk. * {{af}} {{en}} Hofmeyr, W. Lou(w); Hofmeyr, Nico J.; Hofmeyr, S.M.; Hofmeyr, George S.; Hofmeyr, Johannes W. (samestellers). 1987. ''Die Hofmeyrs: 'n Familiegeskiedenis''. Lynnwoodrif en Bloemfontein: Die Samestellers. * {{af}} [[Henry Charles Hopkins|Hopkins, H.C.]]. 1973. ''Ned Geref Kerk Calitzdorp 1873–1973''. [[Calitzdorp]]: NG Kerkraad. * {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. [[Kaapstad]]: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt. * {{af}} Meiring, J.G. et al. 1964. ''Ds. P.G.J. Meiring en sy Mense''. Kaapstad: C. Struik. * {{af}} [[J.A.S. Oberholster|Oberholster, dr. J.A.S.]] 1946. ''Nederduitse Gereformeerde Kerk Burgersdorp. Eeufees-Gedenkalbum 1846–1946. ’n Oorsig van die Geskiedenis van die Gemeente.'' Burgersdorp: Kerkraad. * {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller). 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en [[Pretoria]]: N.G. Kerk-uitgewers. * {{af}} Olivier, S.P. 1945. ''Ons Kerk in Rhodesië''. [[Bulawayo]]: Ring van Bulawayo. * {{af}} [[A.P. Smit|Smit, ds. A.P.]] 1956. ''Ons mooi erfenis: Hanover 1856–1956''. [[Hanover]]: N.G. Kerkraad. * {{af}} Stockenstrom, E. 1942. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente te Prins Albert''. Kaapstad: Nasionale Pers, Beperk. * {{af}} [[Hendrik Bernardus Thom|Thom, prof. H.B.]] (sameroeper: redaksiekomitee). 1966. ''Stellenbosch 1866–1966. Honderd Jaar van Hoër Onderwys''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk. * {{af}} Van der Merwe, dr. Gerdrie. 1991. ''Strome lewende water: Nederduitse Gereformeerde gemeente Kuruman 1916–1991''. [[Kuruman]]: Kerkraad. == Verwysings == <div style="font-size:90%;"> {{Verwysings|3}} </div> == Eksterne skakels == * [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/03/20/3/7.html "‘Handomkeer Hofmeyr’ het Wynberg-lidmate, Boere verbyster"], ''[[Die Burger]]'', [[20 Maart]] [[1999]]. * [http://archive.org/stream/storymycaptivit00hofmgoog#page/n0/mode/1up The story of my captivity in the Transvaal War 1899–1900, volledig geskandeer en op Google te sien.] * [http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=580828 Grafsteen van die Hofmeyrs se aangenome seun op Eggsa.org]. * [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1993/07/31/3/7.html ''Historiese pastorie op Prins Albert vanjaar 'n eeu oud''], ''[[Die Burger]]'', [[31 Julie]] [[1993]]. {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Hofmeyr, Adriaan}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Geboortes in 1854]] [[Kategorie:Sterftes in 1937]] mipu42gtl2jev686opn9o1ei7ojt9ka 0 77270 2964419 2543146 2026-09-01T22:50:21Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2964419 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Lugredery | airline = Comair | image = Comair Limited Logo.svg | image_size = | alt = <!-- Describe the logo to a sight impared user --> | IATA = MN | ICAO = CAW | callsign = COMAIR | founded = [[1943]] (as Commercial Air Services) | commenced = | ceased = 9 Junie 2022 | aoc = | bases = | hubs = [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]] | secondary_hubs = | focus_cities = [[Kaapstad Internasionale Lughawe]]<br />[[Koning Shaka Internasionale Lughawe]] | frequent_flyer = Executive Club | lounge = Terraces Lounge<br />SLOW Lounge | alliance = Oneworld (geaffilieerde lid) | subsidiaries = [[kulula.com]] | fleet_size = 20 (voor staking) | destinations = 10 | company_slogan = | parent = | headquarters = [[Kemptonpark]], [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]] | key_people = Erik Venter <small>([[Hoof- uitvoerende beampte]])</small> | revenue = {{wins}} [[Suid-Afrikaanse Rand|ZAR]] 5,38 miljard <ref name="theafricanaviationtribune.com">{{en}} http://www.theafricanaviationtribune.com/2013/09/south-africa-comair-ltd-profits-soar-to.html</ref> (2013) | operating_income = | net_income = | profit = {{wins}} [[Suid-Afrikaanse Rand|ZAR]] 5,38 miljard <ref name="theafricanaviationtribune.com"/> (2013) | assets = | equity = | website = [http://comair.co.za comair.co.za] }} [[Lêer:Comair Douglas DC-3 1973 Bor.jpg|duimnael|links|'n Comair [[Douglas DC-3]] in 1973 by [[Skukuza-lughawe]].]] '''Comair''' was 'n [[Suid-Afrika]]anse [[lugredery]] sedert 1943 tot 9 Junie 2022. Die lugredery het geskeduleerde dienste bedryf op plaaslike lugroetes as 'n konsessiehouer van [[British Airways]] en 'n geaffilieerde lid van die ''Oneworld''-alliansie. Hulle het hoofsaaklik vanaf die [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]] in [[Johannesburg]] opereer en gefokus op roetes na die [[Kaapstad Internasionale Lughawe]] en [[Koning Shaka Internasionale Lughawe]]. Hulle hoofkwartier is naby O.R. Tambo in die Bonaero Park-gebied van [[Kemptonpark]] in Gauteng geleë. Comair se vloot het (histories) uit die volgende vliegtuie bestaan: * [[Boeing 737]]-400 - 5 * [[Boeing 737]]-800 - 14 * [[Boeing 737]]-Max-8 - 1 <ref>https://www.planespotters.net/airline/Comair {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181001031243/https://www.planespotters.net/airline/Comair |date= 1 Oktober 2018 }} Mei 2020</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{commonskat-inlyn|Comair Limited}} * [http://www.comair.co.za Amptelike webtuiste] {{Lugvaart-saadjie}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lugrederye]] [[Kategorie:Kemptonpark]] s4pm0det7o73z0at2dp63fqktd7yy30 0 84013 2964303 2922914 2026-09-01T14:59:23Z Oesjaar 7467 Fout reggemaak. 2964303 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Kare-karejf.JPG|duimnael|links|250px|Beestong met witsous]] [[Lêer:Beef tongue pancetta.jpg|duimnael|regs|250px|'n Tonggereg]] '''Beestong''' is 'n dis of gereg wat gemaak word van die tong van 'n koei of enige ander [[bees]]. Dit kan gekook, gepekel, gebraai of in sous gesmoor word. Beestong is baie hoog in [[vet]]persentasie, byna 75% van sy kalorieë is afkomstig van vet. <ref>http://www.calorie-count.com/calories/item/13340.html</ref> == Voorbereiding == 'n Tong word dikwels gesout en met [[ui]]e en ander [[spesery]]e in 'n pot geplaas om te kook. Nadat dit gaar is, word die [[vel]] verwyder. 'n Gepekelde tong kan soms deur die kok gebruik word, want dit is reeds met geurmiddels behandel. As die tong in 'n sous gaargemaak word, kan die sous weer later gebruik word vir [[frikkadel]]le of enige ander gereg. Nog 'n manier van voorbereiding van tong is om dit in kookwater te plaas (dit word grys van kleur) en dan die vel af te trek. Hierna word die tong in 'n oond gebak en met behulp van die pandrupsels kan dan 'n heerlike sous berei word. == Oor die wêreld heen == Lande soos [[Kanada]], spesifiek die [[provinsie]] [[Alberta]], voer groot hoeveelhede beestong uit. In [[Frankryk]] en [[België]] word beestong gewoonlik voorberei met [[sampioen]]e en in 'n Madeira-sous bedien. In [[Pole]], [[Duitsland]] en [[Oostenryk]] word dit met [[peperwortel]]sous voorgesit. Duitsers maak wit roux met asyn en kappertjies, of peperwortelroom, wat ook gewild is in Poolse kookkuns. Beestong word ook genuttig in [[Noord-Amerika]] en die [[Verenigde Koninkryk]] as 'n belangrike bestanddeel van die tong[[roosterbrood]], 'n oop broodjie voorberei vir [[ontbyt]], middagete of [[aandete]] en soms aangebied as 'n aptytwekker. Dit is ook ryk aan [[magnesium]] en [[natrium]] en kan bydra tot die herstel ná 'n hartaanval. Die tonge van ander diere, veral [[varkvleis|varke]] en [[skaapvleis|lammers]], word ook geëet, en is soortgelyk aan beestong. == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|Beef tongue}} [[Kategorie:Afval (kos)]] [[Kategorie:Amerikaanse kookkuns]] [[Kategorie:Boheemse kookkuns]] [[Kategorie:Duitse kookkuns]] [[Kategorie:Franse kookkuns]] [[Kategorie:Irannese kookkuns]] [[Kategorie:Japannese kookkuns]] [[Kategorie:Kanadese kookkuns]] [[Kategorie:Koreaanse kookkuns]] [[Kategorie:Oekraïense kookkuns]] [[Kategorie:Russiese kookkuns]] [[Kategorie:Turkse kookkuns]] njo2l33gkzqzme6uzytl0oqrcoe925q 2 87254 2964355 2964047 2026-09-01T17:21:37Z Martinvl 12559 /* Course */ 2964355 wikitext text/x-wiki ==Test of NC file display== Display of the same image, one taken from an .SVG file and the other from a .JPG file. This test will be used on other Wikipedias to check the transfer of files. [[File:SI logo full.svg|thumb|left|Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)]] [[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]] [[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]] {{NC |File=File:SI logo all udp.jpg |caption=Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)}} <!-- [[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]] *Die SI Logo hoort om hier verttoon te word. *The SI logo should be displayed here. Wikicode to display the image from NC Commons shown on the right: :<nowiki>[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]</nowiki> --> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> == X-straal == https://en.wikipedia.org/wiki/Military_time_zone [[file:Clipboard icon.svg|35px|alt="Booking Required"]] ==Grootsirkel== [[File:Illustration of great-circle distance.svg|thumb|Grootsirkels op 'n sfeer.]] In [[wiskunde]] is 'n '''grootsirkel''' of '''ortodroom''' die sirkelvormige snyding van 'n [[sfeer]] en 'n [[vlak]] wat deur die middelpunt van die sfeer gaan.<ref name = Wolfram>{{Cite web |last=W. |first=Weisstein, Eric |title=Great Circle -- from Wolfram MathWorld |url=https://mathworld.wolfram.com/GreatCircle.html |access-date=2026-08-24 |website=mathworld.wolfram.com |language=en}}</ref> In die beeld regs lê die punte <math>P</math>, <math>Q</math>, <math>u</math> en <math>v</math> almal op die vlak wat deur die middelpunt van die baan gaan. Oor die algemeen is die grootsirkel wat deur 'n paar punte soos <math>P</math> en <math>Q</math> gaan uniek, maar as die twee punte direk teenoor mekaar is, soos punte <math>u</math> en <math>v</math>, dan kan 'n oneindige aantal grootsirkels deur hulle getrek word. Die punt <math>u</math> is die antipode van <math>v</math> (en andersom). As 'n grootsirkel deur twee punte gedefinieer word, soos <math>P</math> en <math>P</math>, dan staan ​​die kortste van die twee roetes tussen die punte (in rooi getoon) bekend as die ''kleinboog'' en die langer van die twee afstande staan ​​bekend as die ''hoofboog''. ==Eienskappe== [[File:Central angle.svg|thumb|n Illustrasie van die sentrale hoek, {{math|Δ''σ''}}, tussen twee punte, {{mvar|P}} en {{mvar|Q}}. {{mvar|λ}} en {{mvar|φ}} is die [[lengtegraad]]hoek en [[breedtegraad]]hoek van {{mvar|P}}.]] Die bewys dat die kleiner boog van 'n grootsirkel die kortste afsand is tussen twee punte op die oppervlak van 'n sfeer verbind, kan gedoen word deur alle paaie tussen die punte <math>P</math> en <math>Q</math> te oorweeg en deur gebruik te maak van {{Intertaalskakel|variatierekening|en|Calculus of variations}} om die kortste pad te vind. Die resulterende pad sal identies wees aan die vergelyking van die grootsirkel.<ref name = Wolfram/> Die afstand tussen die twee punte <math>P</math>and <math>Q</math> word soos volg bereken: *<math>(\lambda_1, \phi_1)</math> en <math>(\lambda_2, \phi_2)</math> is die geografiese [[lengtegraad|lengte]]- en [[breedtegraad]] van twee punte <math>P</math> en <math>Q</math> (Sien beeld regs). *<math>(\Delta\lambda, \Delta\phi) = (|\lambda_2 - \lambda_1|, |\phi_2 - \phi_1|)</math> is hul absolute hoekafstand. Deur een van die pole as 'n hulp derde punt te gebruik, is die sentrale hoek <math>\Delta\sigma</math> tussen hulle deur die [[Sferiese Driehoeksmeting|sferiese wet van kosinus]] gegee:<ref>{{cite book |last1=Kells |first1=Lyman M. |last2=Kern |first2=Willis F. |last3=Bland |first3=James R. |title=Plane And Spherical Trigonometry |url=https://archive.org/details/planeandspherica031803mbp |access-date=July 13, 2018 |year=1940 |publisher=McGraw Hill Book Company, Inc. |pages=[https://archive.org/details/planeandspherica031803mbp/page/n344 323]-326 }}</ref> *<math>\Delta\sigma = {\arccos}\bigl(\sin\phi_1\sin\phi_2 + \cos\phi_1\cos\phi_2\cos\Delta\lambda\bigr).</math> As hierdie hoek in radiale uitgedruk is, kan die werklike booglengte <math>d</math>op 'n sfeer met radius <math>r</math> bereken word met behulp van die vergelyking *<math>d = r \, \Delta\sigma.</math>. ==Navigasie== ==Course== [[File:Sphere geodesic 4sigma.svg|thumb|200px|right|Fig 1. Die grootsirkelpad tussen (&phi;<sub>1</sub>,&nbsp;&lambda;<sub>1</sub>) en (&phi;<sub>2</sub>,&nbsp;&lambda;<sub>2</sub>).]] Die grootsirkelpad kan gevind word deur die omgekeerde geodetiese probleem in 'n sferiese trigonometrieke-konteks te gebruik. 'n Vaarder begin by <math>P_1 = ( \phi_1 ,\lambda_1 )</math> en beplan om 'n grootsirkel te volg na die punt <math>P_2 = ( \phi_2 ,\lambda_2 )</math><ref group=Nota><math>\phi</math> is die breedtegraad en <math>\lambda</math> is die lengtegraad</ref> (Sien Fig. 1). Sy aanvanklike en finale peilings is <math>\alpha_1</math> en <math>\alpha_2</math>. Hulle is bereken met hulp van die formules vir die oplossing van 'n sferiese driehoek: :<math>\begin{align} \tan\alpha_1&=\frac{\cos\phi_2\sin\lambda_{12}}{ \cos\phi_1\sin\phi_2-\sin\phi_1\cos\phi_2\cos\lambda_{12}},\\ \tan\alpha_2&=\frac{\cos\phi_1\sin\lambda_{12}}{-\cos\phi_2\sin\phi_1+\sin\phi_2\cos\phi_1\cos\lambda_{12}},\\ \end{align}</math> waar <math>\lambda_{12} = \lambda_2 - \lambda_1</math><ref group=note>In the article on [[great-circle distance]]s, the notation &Delta;&lambda;&nbsp;=&nbsp;&lambda;<sub>12</sub> and &Delta;&sigma;&nbsp;=&nbsp;&sigma;<sub>12</sub> is used. The notation in this article is needed to deal with differences between other points, e.g., &lambda;<sub>01</sub>.</ref> en die kwadrante van <math>\alpha_1</math> en <math>\alpha_2</math> word bepaal deur die tekens van die teller en noemer in die raaklynformules (bv. met behulp van die '''atan2-funksie'''). Die sentralehoek<ref group=Nota>Die sentrale hoek is die hoek <math>P_1\widehat{O} P_2 </math>waar <math>O</math> is die middelpunt van die sfeër</ref> tussen die twee puunte <math>\sigma_{12}</math>, is gegeë deur :<math>\tan\sigma_{12}=\frac{\sqrt{(\cos\phi_1\sin\phi_2-\sin\phi_1\cos\phi_2\cos\lambda_{12})^2 + (\cos\phi_2\sin\lambda_{12})^2}}{\sin\phi_1\sin\phi_2+\cos\phi_1\cos\phi_2\cos\lambda_{12}}.</math> Hulle kan omgeskakel word na navigasienotasie met behulp van die formule :<math>\sigma_{nav} = 90 - \frac{180}{\pi} \sigma_{math} </math> The distance along the great circle will then be ''s''<sub>12</sub>&nbsp;=&nbsp;''R''&sigma;<sub>12</sub>, where ''R'' is the assumed radius of the Earth and &sigma;<sub>12</sub> is expressed in [[Radian#Conversions|radians]]. Using the [[Earth radius#Mean radius|mean Earth radius]], ''R''&nbsp;=&nbsp;''R''<sub>1</sub>&nbsp;&asymp;&nbsp;{{convert|6371|km|mi|abbr=on}} yields results for the distance ''s''<sub>12</sub> which are within 1% of the [[geodesic length]] for the [[WGS84]] ellipsoid; see [[Geodesics on an ellipsoid]] for details. <gallery> File:Orthodromic air route.tif|London to Los Angles File:Gnomonic projection SW.jpg|Gnomonic projection </gallery> ==Gnomonic chart== [[File:Admiralty Chart No 132 Gnomonic Chart of Indian and Southern Oceans, Published 1914.jpg|thumb|Admiralty Gnomonic Chart of the Indian and Southern Oceans, for use in plotting great circle tracks]] A straight line drawn on a [[gnomonic projection|gnomonic chart]] is a portion of a great circle. When this is transferred to a [[Mercator projection|Mercator chart]], it becomes a curve. The positions are transferred at a convenient interval of [[longitude]] and this track is plotted on the Mercator chart for navigation. ==Verwysings== {{Verwysings}} == Stamboom2 == Gebruik stamboom2 {{stamboom2}} *Sophia of Hannover (1630-1714) **{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George I (1660-1727) ***{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George II (1683-1760) ****Frederick, Prince of Wales *****{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George III ******Duke of Kent *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Victoria (1819-1901) ********[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Edward VII ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] George V **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Charles III (*1948) *********{{Stamboom2/einde tak}}[[Maud van Wallis|Maud]] (1869-1938) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Harald V van Noorweë]] (*1937) ******** Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn (1850-1942) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Ingrid of Sweden **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Denmark] Frederick X ******** Leopold, Duke of Albany (1853-1884) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Sibylla of Saxe-Coburg and Gotha **********{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Sweden] Carl XVI Gustaf ******** Princess Victoria = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Frederick III of Germany (1831-1888) ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Kaiser Wilhelm II (1859-1941) **********... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Germany] Georg Friedrich Prince of Prussia (*1976) **********{{Stamboom2/einde tak}} Victoria Louise of Prussia (1892-1980) ***********{{Stamboom2/einde tak}} Frederica (1917-1981) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Paul of Greece (1901-1964) ************{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Greece] ... Pavlos (*1967) *********{{Stamboom2/einde tak}}Sophia of Hannover (1870-1932) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Carol II of Romania (1893-1953) **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] Margareta of Romania (*1949) ********{{Stamboom2/einde tak}} Beatrice (1857-1944) *********{{Stamboom2/einde tak}} Eugenie (1887-1969) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Alfonso XIII of Spain (1886-1941) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Felipe VI of Spain (*1968) ******{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Ernest Augustus, King of Hanover (1771-1851) *******{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple white crown.svg|15px]] Ernest Augustus of Hannover (*1954) ****{{Stamboom2/einde tak}}Anne (1709-1759) = William IV, Prince of Orange (1711 - 1751) *****William V, Prince of Orange (1748-1806) ******{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Willem-Alexander van die Nederlande]] (*1967) *****{{Stamboom2/einde tak}}Carolina of Orange-Nassau (1743-1787) ******{{Stamboom2/einde tak}} ... Astrid of Sweden (1905-1935) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Leopold III of Belgium (1901-1983) *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Filip of Belgium (*1960) {{Stamboom2/einde}} ==Byvoegsel== :'''[[:en:Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive816#User:Martinvl_and_long_term_disruption_of_WT:MOSNUM]]''' is a very good example of how not to do things, both from a practical point of view and from a legal point of view. :'''Practical Point of View''' ::As I see it, an ANI case should contain four sections: ::*Complainant's opening statement ::*Comments by others ::*Defendant's Reply ::*Closing Administrator’s Statement ::It is my view that the complainant’s opening statement and the closing administrator's closing statement should contain sufficient detail (including diffs) that anybody who is reviewing the incident need not read the defence or any of the comments made by third parties as anything of relevance should be repeated in the closing statement, unless of course an appeal is centred around the closing administrator mis-representing a third-party comment or a defence offered by the defendant. ::While this will require the complainant to take of an effort when preparing a case, it should reduce the amount of input from others. It will make it more difficult for complainants to "throw mud, hoping that it will stick" and thus simplify the closing administrator's task as there will be less material through which to wade. ::If the defendant is subsequently blocked, then both the defendant and the administrator who is handling the appeal will have a common reference point from which to work, not some vague wall of text that would take forever through which to wade. :'''Legal Point of View''' ::There was a good deal of discussion in the case in question about user’s rights and "natural justice". I have since done some research on the matter and it is my understanding that under the Law of California, '''members of organisations that provide a public service''' are entitled to '''protection under the rules of [[:en: https://en.wikipedia.org/wiki/Due_process|due process]]'''. My research suggest that Wikipedia is one such organisation. At this stage, it might be appropriate to point out that since I was discussing the Law of California rather than English Law, I should have used the term "due process" rather than "natural justice". ::My assertion is based on the judgement given in the case [https://scocal.stanford.edu/opinion/pinsker-v-pacific-coast-society-orthodontists-27828 Pinsker v. Pacific Coast Society of Orthodontists] heard in the Supreme Court of California in 1974. The judgement gives two examples of what constitutes an organisation that “provides a public service” - labor unions and professional organisations and two examples of what organisations do not provide a pubic service - golf clubs and fraternities, the difference being that the former have an impact on the public at large while the latter do not. ::It is my view that since Wikipedia, like professional bodies, has an impact on the population at large that Wikipedia, like professional bodies must be viewed as an organisation that provides a "public service". ::The Wikipedia article [[:en:Due Process#United States|due process]] details how the Supreme Court of the United States interprets "due process". Among the important feature is a protection from vague laws, while the article [[:en:Procedural due process|Procedural due process]] catalogues a list of basic due process procedural rights as drawn up by Judge Henry Friendly (1903-1986). This includes: ::* the requirement of the complainant to give "Notice of the proposed action and the grounds asserted for it" (in the case of Wikipedia, the complainant producing all the pertinent diffs) ::* the right to cross-examine witnesses (in the case of Wikipedia the right of the accussed to present their defence) ::* the "requirement that the tribunal prepare written findings of fact and the reasons for its decision" (in the case of Wikipedia, the closing administrator's statement). :'''Application to the Case in Question''' ::In the case in question, all the diffs are buried in a posting that is approximately 8900 words in length (estimated using the word count facility in Microsoft WORD). Furthermore the details of what I am alleged to have done are so vague that I have no point of reference against which my application for readmission can be measured by an administrator. ::In his closing statement, closing administrator [[User:TParis]] asserted that "I have fully reviewed Martinvl's counter claim of vote stacking and determined that his evidence failed to meet the threshold". ::If my counter claim of vote stacking was not accepted, did he read the rest of the case to see whether or not is was well founded? Since he had 17 minutes from the time that Wee Curry Monster asked for an uninvolved administrator to act and him posting his judgement, did he really read all 8900 words - that would require a reading speed of 525 words per minute without allowing any time for him to prepare his closing statement or to follow up any of the diffs. According to the Wikipedia article [[:en:Speed reading]], the "normal reading [rate] for comprehension" is typically 200 - 300 words per minute. ::As a result, I have been blocked for ten years because he did not do a proper job of explaining why I had been blocked. If the ANI structure that I proposed had been followed, then either he would have rejected the application (which he should have done for lack of evidence) or his closing statement would implicitly have provided a criteria against which, in a worst case scenario, an application for readmission could be measured. == Eksterne skakels == * [http://pdg.lbl.gov/2005/reviews/contents_sports.html#constantsetc Oorsig, 2005] * [http://physics.nist.gov/cuu/Constants/index.html NIST-konstantes] * [http://users.telenet.be/lode.stevens/const.htm Natuurkonstantes] * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Natuurkundige constante|Nederlandse Wikipedia]] == Verwysings == {{Notas}} {{Verwysings}} ==UTF-8== UTF-8 is a protocol whereby UNICODE characters can be transmitted as variable-length byte strings in a manner that will maximise the communications wandwidth. WHen the text involved can be wrtitten in ASCCI, the UTF-8 rendering of teh text and teh ASCII rendering are identical, making UTF-8 string upward compatible with ASCII strings. == Historical background== The first standard for interchanging text between computers was ISO-xxxx. This standard used 7 bit characters, reserving the eight bit as a parity bit for error chaecking. Of the 128 characters available using 7 bits, 32 values were reserved as control bits and the remaining 96 valeus ont printable characters. ISO-xxxx had 12 variations, one for each of 12 different languages with 12 values reserved for national use. ISO-xxxx-y (the United States variant) and ISOxxxx-z (the British variant) were identical except for teh character "#" which appeared in teh American character set and "£" which appeared in the British character set. The Germans sacrificed the characters ..... to accomodate " ", " " ..... This standard was uperceded b ISO-xxxxx which used 8 bits to represent its characters. It adopted ISO-xxxx-0 (the American variant) for the first 128 characters .... {|class = "wikitext" |- ! Laagste<br>waarde ! Hoogste<br>waarde !Aantal<br>grepe ! greep 1 ! greep 2 ! greep 3 ! greep 4 ! greep5 |- | x00 || xF7 || 7 | style = "background-color: gray" |<code>0gfedcba</code> | || || || |- | x0080 | x07FF || 11 |style = "background-color: gray"|<code>110lkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || || |- | x0800 | xFFFF || 16 |style = "background-color: gray"|<code>1110qpon |style = "background-color: gray"|<code>10mlkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || |- | x0800 | xFFFF || 21 |style = "background-color: yellow"|11110vut |style = "background-color: yellow"|10srqpon |style = "background-color: yellow"|10mlkjih |style = "background-color: #0F0"| 0gfedcba || |- } {| class="wikitable" |+ Définition du nombre d'octets utilisés dans le codage (attention ce tableau de principe contient des séquences non valides) |- ! scope="col" | Caractères codés ! scope="col" | Représentation binaire UTF-8 ! scope="col" | Premier octet valide (hexadécimal) ! scope="col" | Signification |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0000 à U+007F ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">0</span><var style="background: #0F0">ƀƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | 00 à 7F | 1 octet, codant jusqu’à 7 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0080 à U+07FF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">11</span>0<var style="background: #0F0">ƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | C2 à DF | 2 octets, codant jusqu’à 11 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0800 à U+FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">111</span>0·<var style="background: #0F0">ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | E0 à EF | 3 octets, codant jusqu’à 16 bits |- ! scope="row" rowspan="2" style="text-align: center" | U+10000 à U+10FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">0<var>ƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F0 à F3 | rowspan="2" | 4 octets, codant jusqu’à 21 bits |- ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">100</span> 10<span style="background: #0F0">00·<var>ƀƀƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F4 |} ==Verwysings== {{Verwysings}} == Romeinse syfers== {| class="wikitable" |- ! Fraction ! Roman numeral |- | {{frac|1|12}} |style='text-align: center'| '''·''' |- |style='text-align: center'| {{frac|2|12}} = {{frac|1|6}} |style='text-align: center'| '''··''' or ''':''' |- |style='text-align: center'| {{frac|3|12}} = {{frac|1|4}} |style='text-align: center'| '''···''' or '''∴''' |- |style='text-align: center'| {{frac|4|12}} = {{frac|1|3}} |style='text-align: center'| '''····''' or '''∷''' |- | {{frac|5|12}} |style='text-align: center'| '''·····''' or '''⁙''' |- |{{frac|1|2}} |style='text-align: center'|S |} == Boulevard Periphique Toets == {|class = wikitable !Interior !! Compass Point !! Exterior |- |Junction 1 clock |88 degrees |Junction 1 anti-clock |- | || <small>East</small> || |- |Junction 2 clock |94 degrees |Junction 2 anti-clock |} == Toets== [[File:Metre Convention Signatories.svg|thumb|test]] [[File:M F Gervais Monarchs of Spain.pdf|thumb|Monarchs of Spain]] Alles hier is vanuit die Engelse WIkipedia gesny en hier geplak sonder vertaling: # Both fiber and composite remain in the elastic strain regime. In this stage, we also note that the composite Young's {{nowrap| 1&hairsp;234&nbsp;km}}. modulus is a simple weighted sum of the two component moduli. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\epsilon_{c}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> #:<math> E_{c} = V_{f}E_{f} + V_{m}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> # The fiber remains in the elastic regime but the matrix yields and plastically deforms. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # Both fiber and composite yield and plastically deform. This stage often features significant Poisson strain which is not captured by model below. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\sigma_{f}(\epsilon_{c}) + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # The fiber fractures while the matrix continues to plastically deform. While in reality the fractured pieces of fiber still contribute some strength, it is left out of this simple model. #:<math> \sigma_{c} \approx V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math><ref name="courtney"/> c3gt03n55khkvouudxefjxy43v8yx68 2964388 2964355 2026-09-01T19:46:43Z Martinvl 12559 /* Course */ 2964388 wikitext text/x-wiki ==Test of NC file display== Display of the same image, one taken from an .SVG file and the other from a .JPG file. This test will be used on other Wikipedias to check the transfer of files. [[File:SI logo full.svg|thumb|left|Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)]] [[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]] [[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]] {{NC |File=File:SI logo all udp.jpg |caption=Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)}} <!-- [[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]] *Die SI Logo hoort om hier verttoon te word. *The SI logo should be displayed here. Wikicode to display the image from NC Commons shown on the right: :<nowiki>[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]</nowiki> --> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> == X-straal == https://en.wikipedia.org/wiki/Military_time_zone [[file:Clipboard icon.svg|35px|alt="Booking Required"]] ==Grootsirkel== [[File:Illustration of great-circle distance.svg|thumb|Grootsirkels op 'n sfeer.]] In [[wiskunde]] is 'n '''grootsirkel''' of '''ortodroom''' die sirkelvormige snyding van 'n [[sfeer]] en 'n [[vlak]] wat deur die middelpunt van die sfeer gaan.<ref name = Wolfram>{{Cite web |last=W. |first=Weisstein, Eric |title=Great Circle -- from Wolfram MathWorld |url=https://mathworld.wolfram.com/GreatCircle.html |access-date=2026-08-24 |website=mathworld.wolfram.com |language=en}}</ref> In die beeld regs lê die punte <math>P</math>, <math>Q</math>, <math>u</math> en <math>v</math> almal op die vlak wat deur die middelpunt van die baan gaan. Oor die algemeen is die grootsirkel wat deur 'n paar punte soos <math>P</math> en <math>Q</math> gaan uniek, maar as die twee punte direk teenoor mekaar is, soos punte <math>u</math> en <math>v</math>, dan kan 'n oneindige aantal grootsirkels deur hulle getrek word. Die punt <math>u</math> is die antipode van <math>v</math> (en andersom). As 'n grootsirkel deur twee punte gedefinieer word, soos <math>P</math> en <math>P</math>, dan staan ​​die kortste van die twee roetes tussen die punte (in rooi getoon) bekend as die ''kleinboog'' en die langer van die twee afstande staan ​​bekend as die ''hoofboog''. ==Eienskappe== [[File:Central angle.svg|thumb|n Illustrasie van die sentrale hoek, {{math|Δ''σ''}}, tussen twee punte, {{mvar|P}} en {{mvar|Q}}. {{mvar|λ}} en {{mvar|φ}} is die [[lengtegraad]]hoek en [[breedtegraad]]hoek van {{mvar|P}}.]] Die bewys dat die kleiner boog van 'n grootsirkel die kortste afsand is tussen twee punte op die oppervlak van 'n sfeer verbind, kan gedoen word deur alle paaie tussen die punte <math>P</math> en <math>Q</math> te oorweeg en deur gebruik te maak van {{Intertaalskakel|variatierekening|en|Calculus of variations}} om die kortste pad te vind. Die resulterende pad sal identies wees aan die vergelyking van die grootsirkel.<ref name = Wolfram/> Die afstand tussen die twee punte <math>P</math>and <math>Q</math> word soos volg bereken: *<math>(\lambda_1, \phi_1)</math> en <math>(\lambda_2, \phi_2)</math> is die geografiese [[lengtegraad|lengte]]- en [[breedtegraad]] van twee punte <math>P</math> en <math>Q</math> (Sien beeld regs). *<math>(\Delta\lambda, \Delta\phi) = (|\lambda_2 - \lambda_1|, |\phi_2 - \phi_1|)</math> is hul absolute hoekafstand. Deur een van die pole as 'n hulp derde punt te gebruik, is die sentrale hoek <math>\Delta\sigma</math> tussen hulle deur die [[Sferiese Driehoeksmeting|sferiese wet van kosinus]] gegee:<ref>{{cite book |last1=Kells |first1=Lyman M. |last2=Kern |first2=Willis F. |last3=Bland |first3=James R. |title=Plane And Spherical Trigonometry |url=https://archive.org/details/planeandspherica031803mbp |access-date=July 13, 2018 |year=1940 |publisher=McGraw Hill Book Company, Inc. |pages=[https://archive.org/details/planeandspherica031803mbp/page/n344 323]-326 }}</ref> *<math>\Delta\sigma = {\arccos}\bigl(\sin\phi_1\sin\phi_2 + \cos\phi_1\cos\phi_2\cos\Delta\lambda\bigr).</math> As hierdie hoek in radiale uitgedruk is, kan die werklike booglengte <math>d</math>op 'n sfeer met radius <math>r</math> bereken word met behulp van die vergelyking *<math>d = r \, \Delta\sigma.</math>. ==Navigasie== ==Course== [[File:Sphere geodesic 4sigma.svg|thumb|200px|right|Fig 1. Die grootsirkelpad tussen (&phi;<sub>1</sub>,&nbsp;&lambda;<sub>1</sub>) en (&phi;<sub>2</sub>,&nbsp;&lambda;<sub>2</sub>).]] Die grootsirkelpad kan gevind word deur die omgekeerde geodetiese probleem in 'n sferiese trigonometrieke-konteks te gebruik. 'n Vaarder begin by <math>P_1 = ( \phi_1 ,\lambda_1 )</math> en beplan om 'n grootsirkel te volg na die punt <math>P_2 = ( \phi_2 ,\lambda_2 )</math><ref group=Nota><math>\phi</math> is die breedtegraad en <math>\lambda</math> is die lengtegraad</ref> (Sien Fig. 1). Sy aanvanklike en finale peilings is <math>\alpha_1</math> en <math>\alpha_2</math>. Hulle is bereken met hulp van die formules vir die oplossing van 'n sferiese driehoek: :<math>\begin{align} \tan\alpha_1&=\frac{\cos\phi_2\sin\lambda_{12}}{ \cos\phi_1\sin\phi_2-\sin\phi_1\cos\phi_2\cos\lambda_{12}},\\ \tan\alpha_2&=\frac{\cos\phi_1\sin\lambda_{12}}{-\cos\phi_2\sin\phi_1+\sin\phi_2\cos\phi_1\cos\lambda_{12}},\\ \end{align}</math> waar <math>\lambda_{12} = \lambda_2 - \lambda_1</math><ref group=Nota>In the article on [[great-circle distance]]s, the notation &Delta;&lambda;&nbsp;=&nbsp;&lambda;<sub>12</sub> and &Delta;&sigma;&nbsp;=&nbsp;&sigma;<sub>12</sub> is used. The notation in this article is needed to deal with differences between other points, e.g., &lambda;<sub>01</sub>.</ref> en die kwadrante van <math>\alpha_1</math> en <math>\alpha_2</math> word bepaal deur die tekens van die teller en noemer in die raaklynformules (bv. met behulp van die '''atan2-funksie'''). Die sentralehoek<ref group=Nota>Die sentrale hoek is die hoek <math>P_1\widehat{O} P_2 </math>waar <math>O</math> is die middelpunt van die sfeër</ref> tussen die twee puunte <math>\sigma_{12}</math>, is gegeë deur :<math>\tan\sigma_{12}=\frac{\sqrt{(\cos\phi_1\sin\phi_2-\sin\phi_1\cos\phi_2\cos\lambda_{12})^2 + (\cos\phi_2\sin\lambda_{12})^2}}{\sin\phi_1\sin\phi_2+\cos\phi_1\cos\phi_2\cos\lambda_{12}}.</math> Hulle kan omgeskakel word na navigasienotasie met behulp van die formule :<math>\sigma_{nav} = 90 - \frac{180}{\pi} \sigma_{math} </math> The distance along the great circle will then be ''s''<sub>12</sub>&nbsp;=&nbsp;''R''&sigma;<sub>12</sub>, where ''R'' is the assumed radius of the Earth and &sigma;<sub>12</sub> is expressed in [[Radian#Conversions|radians]]. Using the [[Earth radius#Mean radius|mean Earth radius]], ''R''&nbsp;=&nbsp;''R''<sub>1</sub>&nbsp;&asymp;&nbsp;{{convert|6371|km|mi|abbr=on}} yields results for the distance ''s''<sub>12</sub> which are within 1% of the [[geodesic length]] for the [[WGS84]] ellipsoid; see [[Geodesics on an ellipsoid]] for details. <gallery> File:Orthodromic air route.tif|London to Los Angles File:Gnomonic projection SW.jpg|Gnomonic projection </gallery> ===Notas=== {{Verwysings|group=Nota}} ==Gnomonic chart== [[File:Admiralty Chart No 132 Gnomonic Chart of Indian and Southern Oceans, Published 1914.jpg|thumb|Admiralty Gnomonic Chart of the Indian and Southern Oceans, for use in plotting great circle tracks]] A straight line drawn on a [[gnomonic projection|gnomonic chart]] is a portion of a great circle. When this is transferred to a [[Mercator projection|Mercator chart]], it becomes a curve. The positions are transferred at a convenient interval of [[longitude]] and this track is plotted on the Mercator chart for navigation. ==Verwysings== {{Verwysings}} == Stamboom2 == Gebruik stamboom2 {{stamboom2}} *Sophia of Hannover (1630-1714) **{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George I (1660-1727) ***{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George II (1683-1760) ****Frederick, Prince of Wales *****{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George III ******Duke of Kent *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Victoria (1819-1901) ********[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Edward VII ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] George V **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Charles III (*1948) *********{{Stamboom2/einde tak}}[[Maud van Wallis|Maud]] (1869-1938) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Harald V van Noorweë]] (*1937) ******** Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn (1850-1942) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Ingrid of Sweden **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Denmark] Frederick X ******** Leopold, Duke of Albany (1853-1884) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Sibylla of Saxe-Coburg and Gotha **********{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Sweden] Carl XVI Gustaf ******** Princess Victoria = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Frederick III of Germany (1831-1888) ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Kaiser Wilhelm II (1859-1941) **********... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Germany] Georg Friedrich Prince of Prussia (*1976) **********{{Stamboom2/einde tak}} Victoria Louise of Prussia (1892-1980) ***********{{Stamboom2/einde tak}} Frederica (1917-1981) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Paul of Greece (1901-1964) ************{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Greece] ... Pavlos (*1967) *********{{Stamboom2/einde tak}}Sophia of Hannover (1870-1932) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Carol II of Romania (1893-1953) **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] Margareta of Romania (*1949) ********{{Stamboom2/einde tak}} Beatrice (1857-1944) *********{{Stamboom2/einde tak}} Eugenie (1887-1969) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Alfonso XIII of Spain (1886-1941) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Felipe VI of Spain (*1968) ******{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Ernest Augustus, King of Hanover (1771-1851) *******{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple white crown.svg|15px]] Ernest Augustus of Hannover (*1954) ****{{Stamboom2/einde tak}}Anne (1709-1759) = William IV, Prince of Orange (1711 - 1751) *****William V, Prince of Orange (1748-1806) ******{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Willem-Alexander van die Nederlande]] (*1967) *****{{Stamboom2/einde tak}}Carolina of Orange-Nassau (1743-1787) ******{{Stamboom2/einde tak}} ... Astrid of Sweden (1905-1935) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Leopold III of Belgium (1901-1983) *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Filip of Belgium (*1960) {{Stamboom2/einde}} ==Byvoegsel== :'''[[:en:Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive816#User:Martinvl_and_long_term_disruption_of_WT:MOSNUM]]''' is a very good example of how not to do things, both from a practical point of view and from a legal point of view. :'''Practical Point of View''' ::As I see it, an ANI case should contain four sections: ::*Complainant's opening statement ::*Comments by others ::*Defendant's Reply ::*Closing Administrator’s Statement ::It is my view that the complainant’s opening statement and the closing administrator's closing statement should contain sufficient detail (including diffs) that anybody who is reviewing the incident need not read the defence or any of the comments made by third parties as anything of relevance should be repeated in the closing statement, unless of course an appeal is centred around the closing administrator mis-representing a third-party comment or a defence offered by the defendant. ::While this will require the complainant to take of an effort when preparing a case, it should reduce the amount of input from others. It will make it more difficult for complainants to "throw mud, hoping that it will stick" and thus simplify the closing administrator's task as there will be less material through which to wade. ::If the defendant is subsequently blocked, then both the defendant and the administrator who is handling the appeal will have a common reference point from which to work, not some vague wall of text that would take forever through which to wade. :'''Legal Point of View''' ::There was a good deal of discussion in the case in question about user’s rights and "natural justice". I have since done some research on the matter and it is my understanding that under the Law of California, '''members of organisations that provide a public service''' are entitled to '''protection under the rules of [[:en: https://en.wikipedia.org/wiki/Due_process|due process]]'''. My research suggest that Wikipedia is one such organisation. At this stage, it might be appropriate to point out that since I was discussing the Law of California rather than English Law, I should have used the term "due process" rather than "natural justice". ::My assertion is based on the judgement given in the case [https://scocal.stanford.edu/opinion/pinsker-v-pacific-coast-society-orthodontists-27828 Pinsker v. Pacific Coast Society of Orthodontists] heard in the Supreme Court of California in 1974. The judgement gives two examples of what constitutes an organisation that “provides a public service” - labor unions and professional organisations and two examples of what organisations do not provide a pubic service - golf clubs and fraternities, the difference being that the former have an impact on the public at large while the latter do not. ::It is my view that since Wikipedia, like professional bodies, has an impact on the population at large that Wikipedia, like professional bodies must be viewed as an organisation that provides a "public service". ::The Wikipedia article [[:en:Due Process#United States|due process]] details how the Supreme Court of the United States interprets "due process". Among the important feature is a protection from vague laws, while the article [[:en:Procedural due process|Procedural due process]] catalogues a list of basic due process procedural rights as drawn up by Judge Henry Friendly (1903-1986). This includes: ::* the requirement of the complainant to give "Notice of the proposed action and the grounds asserted for it" (in the case of Wikipedia, the complainant producing all the pertinent diffs) ::* the right to cross-examine witnesses (in the case of Wikipedia the right of the accussed to present their defence) ::* the "requirement that the tribunal prepare written findings of fact and the reasons for its decision" (in the case of Wikipedia, the closing administrator's statement). :'''Application to the Case in Question''' ::In the case in question, all the diffs are buried in a posting that is approximately 8900 words in length (estimated using the word count facility in Microsoft WORD). Furthermore the details of what I am alleged to have done are so vague that I have no point of reference against which my application for readmission can be measured by an administrator. ::In his closing statement, closing administrator [[User:TParis]] asserted that "I have fully reviewed Martinvl's counter claim of vote stacking and determined that his evidence failed to meet the threshold". ::If my counter claim of vote stacking was not accepted, did he read the rest of the case to see whether or not is was well founded? Since he had 17 minutes from the time that Wee Curry Monster asked for an uninvolved administrator to act and him posting his judgement, did he really read all 8900 words - that would require a reading speed of 525 words per minute without allowing any time for him to prepare his closing statement or to follow up any of the diffs. According to the Wikipedia article [[:en:Speed reading]], the "normal reading [rate] for comprehension" is typically 200 - 300 words per minute. ::As a result, I have been blocked for ten years because he did not do a proper job of explaining why I had been blocked. If the ANI structure that I proposed had been followed, then either he would have rejected the application (which he should have done for lack of evidence) or his closing statement would implicitly have provided a criteria against which, in a worst case scenario, an application for readmission could be measured. == Eksterne skakels == * [http://pdg.lbl.gov/2005/reviews/contents_sports.html#constantsetc Oorsig, 2005] * [http://physics.nist.gov/cuu/Constants/index.html NIST-konstantes] * [http://users.telenet.be/lode.stevens/const.htm Natuurkonstantes] * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Natuurkundige constante|Nederlandse Wikipedia]] == Verwysings == {{Notas}} {{Verwysings}} ==UTF-8== UTF-8 is a protocol whereby UNICODE characters can be transmitted as variable-length byte strings in a manner that will maximise the communications wandwidth. WHen the text involved can be wrtitten in ASCCI, the UTF-8 rendering of teh text and teh ASCII rendering are identical, making UTF-8 string upward compatible with ASCII strings. == Historical background== The first standard for interchanging text between computers was ISO-xxxx. This standard used 7 bit characters, reserving the eight bit as a parity bit for error chaecking. Of the 128 characters available using 7 bits, 32 values were reserved as control bits and the remaining 96 valeus ont printable characters. ISO-xxxx had 12 variations, one for each of 12 different languages with 12 values reserved for national use. ISO-xxxx-y (the United States variant) and ISOxxxx-z (the British variant) were identical except for teh character "#" which appeared in teh American character set and "£" which appeared in the British character set. The Germans sacrificed the characters ..... to accomodate " ", " " ..... This standard was uperceded b ISO-xxxxx which used 8 bits to represent its characters. It adopted ISO-xxxx-0 (the American variant) for the first 128 characters .... {|class = "wikitext" |- ! Laagste<br>waarde ! Hoogste<br>waarde !Aantal<br>grepe ! greep 1 ! greep 2 ! greep 3 ! greep 4 ! greep5 |- | x00 || xF7 || 7 | style = "background-color: gray" |<code>0gfedcba</code> | || || || |- | x0080 | x07FF || 11 |style = "background-color: gray"|<code>110lkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || || |- | x0800 | xFFFF || 16 |style = "background-color: gray"|<code>1110qpon |style = "background-color: gray"|<code>10mlkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || |- | x0800 | xFFFF || 21 |style = "background-color: yellow"|11110vut |style = "background-color: yellow"|10srqpon |style = "background-color: yellow"|10mlkjih |style = "background-color: #0F0"| 0gfedcba || |- } {| class="wikitable" |+ Définition du nombre d'octets utilisés dans le codage (attention ce tableau de principe contient des séquences non valides) |- ! scope="col" | Caractères codés ! scope="col" | Représentation binaire UTF-8 ! scope="col" | Premier octet valide (hexadécimal) ! scope="col" | Signification |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0000 à U+007F ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">0</span><var style="background: #0F0">ƀƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | 00 à 7F | 1 octet, codant jusqu’à 7 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0080 à U+07FF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">11</span>0<var style="background: #0F0">ƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | C2 à DF | 2 octets, codant jusqu’à 11 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0800 à U+FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">111</span>0·<var style="background: #0F0">ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | E0 à EF | 3 octets, codant jusqu’à 16 bits |- ! scope="row" rowspan="2" style="text-align: center" | U+10000 à U+10FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">0<var>ƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F0 à F3 | rowspan="2" | 4 octets, codant jusqu’à 21 bits |- ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">100</span> 10<span style="background: #0F0">00·<var>ƀƀƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F4 |} ==Verwysings== {{Verwysings}} == Romeinse syfers== {| class="wikitable" |- ! Fraction ! Roman numeral |- | {{frac|1|12}} |style='text-align: center'| '''·''' |- |style='text-align: center'| {{frac|2|12}} = {{frac|1|6}} |style='text-align: center'| '''··''' or ''':''' |- |style='text-align: center'| {{frac|3|12}} = {{frac|1|4}} |style='text-align: center'| '''···''' or '''∴''' |- |style='text-align: center'| {{frac|4|12}} = {{frac|1|3}} |style='text-align: center'| '''····''' or '''∷''' |- | {{frac|5|12}} |style='text-align: center'| '''·····''' or '''⁙''' |- |{{frac|1|2}} |style='text-align: center'|S |} == Boulevard Periphique Toets == {|class = wikitable !Interior !! Compass Point !! Exterior |- |Junction 1 clock |88 degrees |Junction 1 anti-clock |- | || <small>East</small> || |- |Junction 2 clock |94 degrees |Junction 2 anti-clock |} == Toets== [[File:Metre Convention Signatories.svg|thumb|test]] [[File:M F Gervais Monarchs of Spain.pdf|thumb|Monarchs of Spain]] Alles hier is vanuit die Engelse WIkipedia gesny en hier geplak sonder vertaling: # Both fiber and composite remain in the elastic strain regime. In this stage, we also note that the composite Young's {{nowrap| 1&hairsp;234&nbsp;km}}. modulus is a simple weighted sum of the two component moduli. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\epsilon_{c}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> #:<math> E_{c} = V_{f}E_{f} + V_{m}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> # The fiber remains in the elastic regime but the matrix yields and plastically deforms. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # Both fiber and composite yield and plastically deform. This stage often features significant Poisson strain which is not captured by model below. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\sigma_{f}(\epsilon_{c}) + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # The fiber fractures while the matrix continues to plastically deform. While in reality the fractured pieces of fiber still contribute some strength, it is left out of this simple model. #:<math> \sigma_{c} \approx V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math><ref name="courtney"/> oyrzhw4ce0nw6jqeye8477vc3xzlfzn 2964389 2964388 2026-09-01T19:49:02Z Martinvl 12559 2964389 wikitext text/x-wiki ==Test of NC file display== Display of the same image, one taken from an .SVG file and the other from a .JPG file. This test will be used on other Wikipedias to check the transfer of files. [[File:SI logo full.svg|thumb|left|Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)]] [[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]] [[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]] {{NC |File=File:SI logo all udp.jpg |caption=Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)}} <!-- [[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]] *Die SI Logo hoort om hier verttoon te word. *The SI logo should be displayed here. Wikicode to display the image from NC Commons shown on the right: :<nowiki>[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]</nowiki> --> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> == X-straal == https://en.wikipedia.org/wiki/Military_time_zone [[file:Clipboard icon.svg|35px|alt="Booking Required"]] ==Grootsirkel== [[File:Illustration of great-circle distance.svg|thumb|Grootsirkels op 'n sfeer.]] In [[wiskunde]] is 'n '''grootsirkel''' of '''ortodroom''' die sirkelvormige snyding van 'n [[sfeer]] en 'n [[vlak]] wat deur die middelpunt van die sfeer gaan.<ref name = Wolfram>{{Cite web |last=W. |first=Weisstein, Eric |title=Great Circle -- from Wolfram MathWorld |url=https://mathworld.wolfram.com/GreatCircle.html |access-date=2026-08-24 |website=mathworld.wolfram.com |language=en}}</ref> In die beeld regs lê die punte <math>P</math>, <math>Q</math>, <math>u</math> en <math>v</math> almal op die vlak wat deur die middelpunt van die baan gaan. Oor die algemeen is die grootsirkel wat deur 'n paar punte soos <math>P</math> en <math>Q</math> gaan uniek, maar as die twee punte direk teenoor mekaar is, soos punte <math>u</math> en <math>v</math>, dan kan 'n oneindige aantal grootsirkels deur hulle getrek word. Die punt <math>u</math> is die antipode van <math>v</math> (en andersom). As 'n grootsirkel deur twee punte gedefinieer word, soos <math>P</math> en <math>P</math>, dan staan ​​die kortste van die twee roetes tussen die punte (in rooi getoon) bekend as die ''kleinboog'' en die langer van die twee afstande staan ​​bekend as die ''hoofboog''. ==Eienskappe== [[File:Central angle.svg|thumb|n Illustrasie van die sentrale hoek, {{math|Δ''σ''}}, tussen twee punte, {{mvar|P}} en {{mvar|Q}}. {{mvar|λ}} en {{mvar|φ}} is die [[lengtegraad]]hoek en [[breedtegraad]]hoek van {{mvar|P}}.]] Die bewys dat die kleiner boog van 'n grootsirkel die kortste afsand is tussen twee punte op die oppervlak van 'n sfeer verbind, kan gedoen word deur alle paaie tussen die punte <math>P</math> en <math>Q</math> te oorweeg en deur gebruik te maak van {{Intertaalskakel|variatierekening|en|Calculus of variations}} om die kortste pad te vind. Die resulterende pad sal identies wees aan die vergelyking van die grootsirkel.<ref name = Wolfram/> Die afstand tussen die twee punte <math>P</math>and <math>Q</math> word soos volg bereken: *<math>(\lambda_1, \phi_1)</math> en <math>(\lambda_2, \phi_2)</math> is die geografiese [[lengtegraad|lengte]]- en [[breedtegraad]] van twee punte <math>P</math> en <math>Q</math> (Sien beeld regs). *<math>(\Delta\lambda, \Delta\phi) = (|\lambda_2 - \lambda_1|, |\phi_2 - \phi_1|)</math> is hul absolute hoekafstand. Deur een van die pole as 'n hulp derde punt te gebruik, is die sentrale hoek <math>\Delta\sigma</math> tussen hulle deur die [[Sferiese Driehoeksmeting|sferiese wet van kosinus]] gegee:<ref>{{cite book |last1=Kells |first1=Lyman M. |last2=Kern |first2=Willis F. |last3=Bland |first3=James R. |title=Plane And Spherical Trigonometry |url=https://archive.org/details/planeandspherica031803mbp |access-date=July 13, 2018 |year=1940 |publisher=McGraw Hill Book Company, Inc. |pages=[https://archive.org/details/planeandspherica031803mbp/page/n344 323]-326 }}</ref> *<math>\Delta\sigma = {\arccos}\bigl(\sin\phi_1\sin\phi_2 + \cos\phi_1\cos\phi_2\cos\Delta\lambda\bigr).</math> As hierdie hoek in radiale uitgedruk is, kan die werklike booglengte <math>d</math>op 'n sfeer met radius <math>r</math> bereken word met behulp van die vergelyking *<math>d = r \, \Delta\sigma.</math>. ==Navigasie== ==Course== [[File:Sphere geodesic 4sigma.svg|thumb|200px|right|Fig 1. Die grootsirkelpad tussen (&phi;<sub>1</sub>,&nbsp;&lambda;<sub>1</sub>) en (&phi;<sub>2</sub>,&nbsp;&lambda;<sub>2</sub>).]] Die grootsirkelpad kan gevind word deur die omgekeerde geodetiese probleem in 'n sferiese trigonometrieke-konteks te gebruik. 'n Vaarder begin by <math>P_1 = ( \phi_1 ,\lambda_1 )</math> en beplan om 'n grootsirkel te volg na die punt <math>P_2 = ( \phi_2 ,\lambda_2 )</math><ref group=Nota><math>\phi</math> is die breedtegraad en <math>\lambda</math> is die lengtegraad</ref> (Sien Fig. 1). Sy aanvanklike en finale peilings is <math>\alpha_1</math> en <math>\alpha_2</math>. Hulle is bereken met hulp van die formules vir die oplossing van 'n sferiese driehoek: :<math>\begin{align} \tan\alpha_1&=\frac{\cos\phi_2\sin\lambda_{12}}{ \cos\phi_1\sin\phi_2-\sin\phi_1\cos\phi_2\cos\lambda_{12}},\\ \tan\alpha_2&=\frac{\cos\phi_1\sin\lambda_{12}}{-\cos\phi_2\sin\phi_1+\sin\phi_2\cos\phi_1\cos\lambda_{12}},\\ \end{align}</math> waar <math>\lambda_{12} = \lambda_2 - \lambda_1</math><ref group=Nota>In the article on [[great-circle distance]]s, the notation &Delta;&lambda;&nbsp;=&nbsp;&lambda;<sub>12</sub> and &Delta;&sigma;&nbsp;=&nbsp;&sigma;<sub>12</sub> is used. The notation in this article is needed to deal with differences between other points, e.g., &lambda;<sub>01</sub>.</ref> en die kwadrante van <math>\alpha_1</math> en <math>\alpha_2</math> word bepaal deur die tekens van die teller en noemer in die raaklynformules (bv. met behulp van die '''atan2-funksie'''). Die sentralehoek<ref group=Nota>Die sentrale hoek is die hoek <math>P_1\widehat{O} P_2 </math>waar <math>O</math> is die middelpunt van die sfeër</ref> tussen die twee puunte <math>\sigma_{12}</math>, is gegeë deur :<math>\tan\sigma_{12}=\frac{\sqrt{(\cos\phi_1\sin\phi_2-\sin\phi_1\cos\phi_2\cos\lambda_{12})^2 + (\cos\phi_2\sin\lambda_{12})^2}}{\sin\phi_1\sin\phi_2+\cos\phi_1\cos\phi_2\cos\lambda_{12}}.</math> Hulle kan omgeskakel word na navigasienotasie met behulp van die formule :<math>\sigma_{nav} = 90 - \frac{180}{\pi} \sigma_{math} </math> The distance along the great circle will then be ''s''<sub>12</sub>&nbsp;=&nbsp;''R''&sigma;<sub>12</sub>, where ''R'' is the assumed radius of the Earth and &sigma;<sub>12</sub> is expressed in [[Radian#Conversions|radians]]. Using the [[Earth radius#Mean radius|mean Earth radius]], ''R''&nbsp;=&nbsp;''R''<sub>1</sub>&nbsp;&asymp;&nbsp;{{convert|6371|km|mi|abbr=on}} yields results for the distance ''s''<sub>12</sub> which are within 1% of the [[geodesic length]] for the [[WGS84]] ellipsoid; see [[Geodesics on an ellipsoid]] for details. ====Notas==== {{Verwysings|group=Nota}} ==Gnomonic chart== [[File:Admiralty Chart No 132 Gnomonic Chart of Indian and Southern Oceans, Published 1914.jpg|thumb|Admiralty Gnomonic Chart of the Indian and Southern Oceans, for use in plotting great circle tracks]] A straight line drawn on a [[gnomonic projection|gnomonic chart]] is a portion of a great circle. When this is transferred to a [[Mercator projection|Mercator chart]], it becomes a curve. The positions are transferred at a convenient interval of [[longitude]] and this track is plotted on the Mercator chart for navigation. <gallery> File:Orthodromic air route.tif|London to Los Angles File:Gnomonic projection SW.jpg|Gnomonic projection </gallery> ==Verwysings== {{Verwysings}} == Stamboom2 == Gebruik stamboom2 {{stamboom2}} *Sophia of Hannover (1630-1714) **{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George I (1660-1727) ***{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George II (1683-1760) ****Frederick, Prince of Wales *****{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George III ******Duke of Kent *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Victoria (1819-1901) ********[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Edward VII ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] George V **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Charles III (*1948) *********{{Stamboom2/einde tak}}[[Maud van Wallis|Maud]] (1869-1938) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Harald V van Noorweë]] (*1937) ******** Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn (1850-1942) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Ingrid of Sweden **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Denmark] Frederick X ******** Leopold, Duke of Albany (1853-1884) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Sibylla of Saxe-Coburg and Gotha **********{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Sweden] Carl XVI Gustaf ******** Princess Victoria = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Frederick III of Germany (1831-1888) ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Kaiser Wilhelm II (1859-1941) **********... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Germany] Georg Friedrich Prince of Prussia (*1976) **********{{Stamboom2/einde tak}} Victoria Louise of Prussia (1892-1980) ***********{{Stamboom2/einde tak}} Frederica (1917-1981) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Paul of Greece (1901-1964) ************{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Greece] ... Pavlos (*1967) *********{{Stamboom2/einde tak}}Sophia of Hannover (1870-1932) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Carol II of Romania (1893-1953) **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] Margareta of Romania (*1949) ********{{Stamboom2/einde tak}} Beatrice (1857-1944) *********{{Stamboom2/einde tak}} Eugenie (1887-1969) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Alfonso XIII of Spain (1886-1941) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Felipe VI of Spain (*1968) ******{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Ernest Augustus, King of Hanover (1771-1851) *******{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple white crown.svg|15px]] Ernest Augustus of Hannover (*1954) ****{{Stamboom2/einde tak}}Anne (1709-1759) = William IV, Prince of Orange (1711 - 1751) *****William V, Prince of Orange (1748-1806) ******{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Willem-Alexander van die Nederlande]] (*1967) *****{{Stamboom2/einde tak}}Carolina of Orange-Nassau (1743-1787) ******{{Stamboom2/einde tak}} ... Astrid of Sweden (1905-1935) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Leopold III of Belgium (1901-1983) *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Filip of Belgium (*1960) {{Stamboom2/einde}} ==Byvoegsel== :'''[[:en:Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive816#User:Martinvl_and_long_term_disruption_of_WT:MOSNUM]]''' is a very good example of how not to do things, both from a practical point of view and from a legal point of view. :'''Practical Point of View''' ::As I see it, an ANI case should contain four sections: ::*Complainant's opening statement ::*Comments by others ::*Defendant's Reply ::*Closing Administrator’s Statement ::It is my view that the complainant’s opening statement and the closing administrator's closing statement should contain sufficient detail (including diffs) that anybody who is reviewing the incident need not read the defence or any of the comments made by third parties as anything of relevance should be repeated in the closing statement, unless of course an appeal is centred around the closing administrator mis-representing a third-party comment or a defence offered by the defendant. ::While this will require the complainant to take of an effort when preparing a case, it should reduce the amount of input from others. It will make it more difficult for complainants to "throw mud, hoping that it will stick" and thus simplify the closing administrator's task as there will be less material through which to wade. ::If the defendant is subsequently blocked, then both the defendant and the administrator who is handling the appeal will have a common reference point from which to work, not some vague wall of text that would take forever through which to wade. :'''Legal Point of View''' ::There was a good deal of discussion in the case in question about user’s rights and "natural justice". I have since done some research on the matter and it is my understanding that under the Law of California, '''members of organisations that provide a public service''' are entitled to '''protection under the rules of [[:en: https://en.wikipedia.org/wiki/Due_process|due process]]'''. My research suggest that Wikipedia is one such organisation. At this stage, it might be appropriate to point out that since I was discussing the Law of California rather than English Law, I should have used the term "due process" rather than "natural justice". ::My assertion is based on the judgement given in the case [https://scocal.stanford.edu/opinion/pinsker-v-pacific-coast-society-orthodontists-27828 Pinsker v. Pacific Coast Society of Orthodontists] heard in the Supreme Court of California in 1974. The judgement gives two examples of what constitutes an organisation that “provides a public service” - labor unions and professional organisations and two examples of what organisations do not provide a pubic service - golf clubs and fraternities, the difference being that the former have an impact on the public at large while the latter do not. ::It is my view that since Wikipedia, like professional bodies, has an impact on the population at large that Wikipedia, like professional bodies must be viewed as an organisation that provides a "public service". ::The Wikipedia article [[:en:Due Process#United States|due process]] details how the Supreme Court of the United States interprets "due process". Among the important feature is a protection from vague laws, while the article [[:en:Procedural due process|Procedural due process]] catalogues a list of basic due process procedural rights as drawn up by Judge Henry Friendly (1903-1986). This includes: ::* the requirement of the complainant to give "Notice of the proposed action and the grounds asserted for it" (in the case of Wikipedia, the complainant producing all the pertinent diffs) ::* the right to cross-examine witnesses (in the case of Wikipedia the right of the accussed to present their defence) ::* the "requirement that the tribunal prepare written findings of fact and the reasons for its decision" (in the case of Wikipedia, the closing administrator's statement). :'''Application to the Case in Question''' ::In the case in question, all the diffs are buried in a posting that is approximately 8900 words in length (estimated using the word count facility in Microsoft WORD). Furthermore the details of what I am alleged to have done are so vague that I have no point of reference against which my application for readmission can be measured by an administrator. ::In his closing statement, closing administrator [[User:TParis]] asserted that "I have fully reviewed Martinvl's counter claim of vote stacking and determined that his evidence failed to meet the threshold". ::If my counter claim of vote stacking was not accepted, did he read the rest of the case to see whether or not is was well founded? Since he had 17 minutes from the time that Wee Curry Monster asked for an uninvolved administrator to act and him posting his judgement, did he really read all 8900 words - that would require a reading speed of 525 words per minute without allowing any time for him to prepare his closing statement or to follow up any of the diffs. According to the Wikipedia article [[:en:Speed reading]], the "normal reading [rate] for comprehension" is typically 200 - 300 words per minute. ::As a result, I have been blocked for ten years because he did not do a proper job of explaining why I had been blocked. If the ANI structure that I proposed had been followed, then either he would have rejected the application (which he should have done for lack of evidence) or his closing statement would implicitly have provided a criteria against which, in a worst case scenario, an application for readmission could be measured. == Eksterne skakels == * [http://pdg.lbl.gov/2005/reviews/contents_sports.html#constantsetc Oorsig, 2005] * [http://physics.nist.gov/cuu/Constants/index.html NIST-konstantes] * [http://users.telenet.be/lode.stevens/const.htm Natuurkonstantes] * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Natuurkundige constante|Nederlandse Wikipedia]] == Verwysings == {{Notas}} {{Verwysings}} ==UTF-8== UTF-8 is a protocol whereby UNICODE characters can be transmitted as variable-length byte strings in a manner that will maximise the communications wandwidth. WHen the text involved can be wrtitten in ASCCI, the UTF-8 rendering of teh text and teh ASCII rendering are identical, making UTF-8 string upward compatible with ASCII strings. == Historical background== The first standard for interchanging text between computers was ISO-xxxx. This standard used 7 bit characters, reserving the eight bit as a parity bit for error chaecking. Of the 128 characters available using 7 bits, 32 values were reserved as control bits and the remaining 96 valeus ont printable characters. ISO-xxxx had 12 variations, one for each of 12 different languages with 12 values reserved for national use. ISO-xxxx-y (the United States variant) and ISOxxxx-z (the British variant) were identical except for teh character "#" which appeared in teh American character set and "£" which appeared in the British character set. The Germans sacrificed the characters ..... to accomodate " ", " " ..... This standard was uperceded b ISO-xxxxx which used 8 bits to represent its characters. It adopted ISO-xxxx-0 (the American variant) for the first 128 characters .... {|class = "wikitext" |- ! Laagste<br>waarde ! Hoogste<br>waarde !Aantal<br>grepe ! greep 1 ! greep 2 ! greep 3 ! greep 4 ! greep5 |- | x00 || xF7 || 7 | style = "background-color: gray" |<code>0gfedcba</code> | || || || |- | x0080 | x07FF || 11 |style = "background-color: gray"|<code>110lkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || || |- | x0800 | xFFFF || 16 |style = "background-color: gray"|<code>1110qpon |style = "background-color: gray"|<code>10mlkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || |- | x0800 | xFFFF || 21 |style = "background-color: yellow"|11110vut |style = "background-color: yellow"|10srqpon |style = "background-color: yellow"|10mlkjih |style = "background-color: #0F0"| 0gfedcba || |- } {| class="wikitable" |+ Définition du nombre d'octets utilisés dans le codage (attention ce tableau de principe contient des séquences non valides) |- ! scope="col" | Caractères codés ! scope="col" | Représentation binaire UTF-8 ! scope="col" | Premier octet valide (hexadécimal) ! scope="col" | Signification |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0000 à U+007F ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">0</span><var style="background: #0F0">ƀƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | 00 à 7F | 1 octet, codant jusqu’à 7 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0080 à U+07FF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">11</span>0<var style="background: #0F0">ƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | C2 à DF | 2 octets, codant jusqu’à 11 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0800 à U+FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">111</span>0·<var style="background: #0F0">ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | E0 à EF | 3 octets, codant jusqu’à 16 bits |- ! scope="row" rowspan="2" style="text-align: center" | U+10000 à U+10FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">0<var>ƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F0 à F3 | rowspan="2" | 4 octets, codant jusqu’à 21 bits |- ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">100</span> 10<span style="background: #0F0">00·<var>ƀƀƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F4 |} ==Verwysings== {{Verwysings}} == Romeinse syfers== {| class="wikitable" |- ! Fraction ! Roman numeral |- | {{frac|1|12}} |style='text-align: center'| '''·''' |- |style='text-align: center'| {{frac|2|12}} = {{frac|1|6}} |style='text-align: center'| '''··''' or ''':''' |- |style='text-align: center'| {{frac|3|12}} = {{frac|1|4}} |style='text-align: center'| '''···''' or '''∴''' |- |style='text-align: center'| {{frac|4|12}} = {{frac|1|3}} |style='text-align: center'| '''····''' or '''∷''' |- | {{frac|5|12}} |style='text-align: center'| '''·····''' or '''⁙''' |- |{{frac|1|2}} |style='text-align: center'|S |} == Boulevard Periphique Toets == {|class = wikitable !Interior !! Compass Point !! Exterior |- |Junction 1 clock |88 degrees |Junction 1 anti-clock |- | || <small>East</small> || |- |Junction 2 clock |94 degrees |Junction 2 anti-clock |} == Toets== [[File:Metre Convention Signatories.svg|thumb|test]] [[File:M F Gervais Monarchs of Spain.pdf|thumb|Monarchs of Spain]] Alles hier is vanuit die Engelse WIkipedia gesny en hier geplak sonder vertaling: # Both fiber and composite remain in the elastic strain regime. In this stage, we also note that the composite Young's {{nowrap| 1&hairsp;234&nbsp;km}}. modulus is a simple weighted sum of the two component moduli. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\epsilon_{c}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> #:<math> E_{c} = V_{f}E_{f} + V_{m}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> # The fiber remains in the elastic regime but the matrix yields and plastically deforms. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # Both fiber and composite yield and plastically deform. This stage often features significant Poisson strain which is not captured by model below. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\sigma_{f}(\epsilon_{c}) + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # The fiber fractures while the matrix continues to plastically deform. While in reality the fractured pieces of fiber still contribute some strength, it is left out of this simple model. #:<math> \sigma_{c} \approx V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math><ref name="courtney"/> sijbfbibfgs8nhvn712juzn7ygvtibh 2964390 2964389 2026-09-01T19:52:00Z Martinvl 12559 /* Course */ 2964390 wikitext text/x-wiki ==Test of NC file display== Display of the same image, one taken from an .SVG file and the other from a .JPG file. This test will be used on other Wikipedias to check the transfer of files. [[File:SI logo full.svg|thumb|left|Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)]] [[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]] [[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]] {{NC |File=File:SI logo all udp.jpg |caption=Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)}} <!-- [[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]] *Die SI Logo hoort om hier verttoon te word. *The SI logo should be displayed here. Wikicode to display the image from NC Commons shown on the right: :<nowiki>[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]</nowiki> --> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> == X-straal == https://en.wikipedia.org/wiki/Military_time_zone [[file:Clipboard icon.svg|35px|alt="Booking Required"]] ==Grootsirkel== [[File:Illustration of great-circle distance.svg|thumb|Grootsirkels op 'n sfeer.]] In [[wiskunde]] is 'n '''grootsirkel''' of '''ortodroom''' die sirkelvormige snyding van 'n [[sfeer]] en 'n [[vlak]] wat deur die middelpunt van die sfeer gaan.<ref name = Wolfram>{{Cite web |last=W. |first=Weisstein, Eric |title=Great Circle -- from Wolfram MathWorld |url=https://mathworld.wolfram.com/GreatCircle.html |access-date=2026-08-24 |website=mathworld.wolfram.com |language=en}}</ref> In die beeld regs lê die punte <math>P</math>, <math>Q</math>, <math>u</math> en <math>v</math> almal op die vlak wat deur die middelpunt van die baan gaan. Oor die algemeen is die grootsirkel wat deur 'n paar punte soos <math>P</math> en <math>Q</math> gaan uniek, maar as die twee punte direk teenoor mekaar is, soos punte <math>u</math> en <math>v</math>, dan kan 'n oneindige aantal grootsirkels deur hulle getrek word. Die punt <math>u</math> is die antipode van <math>v</math> (en andersom). As 'n grootsirkel deur twee punte gedefinieer word, soos <math>P</math> en <math>P</math>, dan staan ​​die kortste van die twee roetes tussen die punte (in rooi getoon) bekend as die ''kleinboog'' en die langer van die twee afstande staan ​​bekend as die ''hoofboog''. ==Eienskappe== [[File:Central angle.svg|thumb|n Illustrasie van die sentrale hoek, {{math|Δ''σ''}}, tussen twee punte, {{mvar|P}} en {{mvar|Q}}. {{mvar|λ}} en {{mvar|φ}} is die [[lengtegraad]]hoek en [[breedtegraad]]hoek van {{mvar|P}}.]] Die bewys dat die kleiner boog van 'n grootsirkel die kortste afsand is tussen twee punte op die oppervlak van 'n sfeer verbind, kan gedoen word deur alle paaie tussen die punte <math>P</math> en <math>Q</math> te oorweeg en deur gebruik te maak van {{Intertaalskakel|variatierekening|en|Calculus of variations}} om die kortste pad te vind. Die resulterende pad sal identies wees aan die vergelyking van die grootsirkel.<ref name = Wolfram/> Die afstand tussen die twee punte <math>P</math>and <math>Q</math> word soos volg bereken: *<math>(\lambda_1, \phi_1)</math> en <math>(\lambda_2, \phi_2)</math> is die geografiese [[lengtegraad|lengte]]- en [[breedtegraad]] van twee punte <math>P</math> en <math>Q</math> (Sien beeld regs). *<math>(\Delta\lambda, \Delta\phi) = (|\lambda_2 - \lambda_1|, |\phi_2 - \phi_1|)</math> is hul absolute hoekafstand. Deur een van die pole as 'n hulp derde punt te gebruik, is die sentrale hoek <math>\Delta\sigma</math> tussen hulle deur die [[Sferiese Driehoeksmeting|sferiese wet van kosinus]] gegee:<ref>{{cite book |last1=Kells |first1=Lyman M. |last2=Kern |first2=Willis F. |last3=Bland |first3=James R. |title=Plane And Spherical Trigonometry |url=https://archive.org/details/planeandspherica031803mbp |access-date=July 13, 2018 |year=1940 |publisher=McGraw Hill Book Company, Inc. |pages=[https://archive.org/details/planeandspherica031803mbp/page/n344 323]-326 }}</ref> *<math>\Delta\sigma = {\arccos}\bigl(\sin\phi_1\sin\phi_2 + \cos\phi_1\cos\phi_2\cos\Delta\lambda\bigr).</math> As hierdie hoek in radiale uitgedruk is, kan die werklike booglengte <math>d</math>op 'n sfeer met radius <math>r</math> bereken word met behulp van die vergelyking *<math>d = r \, \Delta\sigma.</math>. ==Navigasie== ===Berekening van 'n roete=== [[File:Sphere geodesic 4sigma.svg|thumb|200px|right|Fig 1. Die grootsirkelpad tussen (&phi;<sub>1</sub>,&nbsp;&lambda;<sub>1</sub>) en (&phi;<sub>2</sub>,&nbsp;&lambda;<sub>2</sub>).]] Die grootsirkelpad kan gevind word deur die omgekeerde geodetiese probleem in 'n sferiese trigonometrieke-konteks te gebruik. 'n Vaarder begin by <math>P_1 = ( \phi_1 ,\lambda_1 )</math> en beplan om 'n grootsirkel te volg na die punt <math>P_2 = ( \phi_2 ,\lambda_2 )</math><ref group=Nota><math>\phi</math> is die breedtegraad en <math>\lambda</math> is die lengtegraad</ref> (Sien Fig. 1). Sy aanvanklike en finale peilings is <math>\alpha_1</math> en <math>\alpha_2</math>. Hulle is bereken met hulp van die formules vir die oplossing van 'n sferiese driehoek: :<math>\begin{align} \tan\alpha_1&=\frac{\cos\phi_2\sin\lambda_{12}}{ \cos\phi_1\sin\phi_2-\sin\phi_1\cos\phi_2\cos\lambda_{12}},\\ \tan\alpha_2&=\frac{\cos\phi_1\sin\lambda_{12}}{-\cos\phi_2\sin\phi_1+\sin\phi_2\cos\phi_1\cos\lambda_{12}},\\ \end{align}</math> waar <math>\lambda_{12} = \lambda_2 - \lambda_1</math><ref group=Nota>In the article on [[great-circle distance]]s, the notation &Delta;&lambda;&nbsp;=&nbsp;&lambda;<sub>12</sub> and &Delta;&sigma;&nbsp;=&nbsp;&sigma;<sub>12</sub> is used. The notation in this article is needed to deal with differences between other points, e.g., &lambda;<sub>01</sub>.</ref> en die kwadrante van <math>\alpha_1</math> en <math>\alpha_2</math> word bepaal deur die tekens van die teller en noemer in die raaklynformules (bv. met behulp van die '''atan2-funksie'''). Die sentralehoek<ref group=Nota>Die sentrale hoek is die hoek <math>P_1\widehat{O} P_2 </math>waar <math>O</math> is die middelpunt van die sfeër</ref> tussen die twee puunte <math>\sigma_{12}</math>, is gegeë deur :<math>\tan\sigma_{12}=\frac{\sqrt{(\cos\phi_1\sin\phi_2-\sin\phi_1\cos\phi_2\cos\lambda_{12})^2 + (\cos\phi_2\sin\lambda_{12})^2}}{\sin\phi_1\sin\phi_2+\cos\phi_1\cos\phi_2\cos\lambda_{12}}.</math> Hulle kan omgeskakel word na navigasienotasie met behulp van die formule :<math>\sigma_{nav} = 90 - \frac{180}{\pi} \sigma_{math} </math> The distance along the great circle will then be ''s''<sub>12</sub>&nbsp;=&nbsp;''R''&sigma;<sub>12</sub>, where ''R'' is the assumed radius of the Earth and &sigma;<sub>12</sub> is expressed in [[Radian#Conversions|radians]]. Using the [[Earth radius#Mean radius|mean Earth radius]], ''R''&nbsp;=&nbsp;''R''<sub>1</sub>&nbsp;&asymp;&nbsp;{{convert|6371|km|mi|abbr=on}} yields results for the distance ''s''<sub>12</sub> which are within 1% of the [[geodesic length]] for the [[WGS84]] ellipsoid; see [[Geodesics on an ellipsoid]] for details. ====Notas==== {{Verwysings|group=Nota}} ==Gnomonic chart== [[File:Admiralty Chart No 132 Gnomonic Chart of Indian and Southern Oceans, Published 1914.jpg|thumb|Admiralty Gnomonic Chart of the Indian and Southern Oceans, for use in plotting great circle tracks]] A straight line drawn on a [[gnomonic projection|gnomonic chart]] is a portion of a great circle. When this is transferred to a [[Mercator projection|Mercator chart]], it becomes a curve. The positions are transferred at a convenient interval of [[longitude]] and this track is plotted on the Mercator chart for navigation. <gallery> File:Orthodromic air route.tif|London to Los Angles File:Gnomonic projection SW.jpg|Gnomonic projection </gallery> ==Verwysings== {{Verwysings}} == Stamboom2 == Gebruik stamboom2 {{stamboom2}} *Sophia of Hannover (1630-1714) **{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George I (1660-1727) ***{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George II (1683-1760) ****Frederick, Prince of Wales *****{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George III ******Duke of Kent *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Victoria (1819-1901) ********[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Edward VII ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] George V **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Charles III (*1948) *********{{Stamboom2/einde tak}}[[Maud van Wallis|Maud]] (1869-1938) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Harald V van Noorweë]] (*1937) ******** Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn (1850-1942) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Ingrid of Sweden **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Denmark] Frederick X ******** Leopold, Duke of Albany (1853-1884) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Sibylla of Saxe-Coburg and Gotha **********{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Sweden] Carl XVI Gustaf ******** Princess Victoria = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Frederick III of Germany (1831-1888) ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Kaiser Wilhelm II (1859-1941) **********... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Germany] Georg Friedrich Prince of Prussia (*1976) **********{{Stamboom2/einde tak}} Victoria Louise of Prussia (1892-1980) ***********{{Stamboom2/einde tak}} Frederica (1917-1981) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Paul of Greece (1901-1964) ************{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Greece] ... Pavlos (*1967) *********{{Stamboom2/einde tak}}Sophia of Hannover (1870-1932) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Carol II of Romania (1893-1953) **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] Margareta of Romania (*1949) ********{{Stamboom2/einde tak}} Beatrice (1857-1944) *********{{Stamboom2/einde tak}} Eugenie (1887-1969) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Alfonso XIII of Spain (1886-1941) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Felipe VI of Spain (*1968) ******{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Ernest Augustus, King of Hanover (1771-1851) *******{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple white crown.svg|15px]] Ernest Augustus of Hannover (*1954) ****{{Stamboom2/einde tak}}Anne (1709-1759) = William IV, Prince of Orange (1711 - 1751) *****William V, Prince of Orange (1748-1806) ******{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Willem-Alexander van die Nederlande]] (*1967) *****{{Stamboom2/einde tak}}Carolina of Orange-Nassau (1743-1787) ******{{Stamboom2/einde tak}} ... Astrid of Sweden (1905-1935) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Leopold III of Belgium (1901-1983) *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Filip of Belgium (*1960) {{Stamboom2/einde}} ==Byvoegsel== :'''[[:en:Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive816#User:Martinvl_and_long_term_disruption_of_WT:MOSNUM]]''' is a very good example of how not to do things, both from a practical point of view and from a legal point of view. :'''Practical Point of View''' ::As I see it, an ANI case should contain four sections: ::*Complainant's opening statement ::*Comments by others ::*Defendant's Reply ::*Closing Administrator’s Statement ::It is my view that the complainant’s opening statement and the closing administrator's closing statement should contain sufficient detail (including diffs) that anybody who is reviewing the incident need not read the defence or any of the comments made by third parties as anything of relevance should be repeated in the closing statement, unless of course an appeal is centred around the closing administrator mis-representing a third-party comment or a defence offered by the defendant. ::While this will require the complainant to take of an effort when preparing a case, it should reduce the amount of input from others. It will make it more difficult for complainants to "throw mud, hoping that it will stick" and thus simplify the closing administrator's task as there will be less material through which to wade. ::If the defendant is subsequently blocked, then both the defendant and the administrator who is handling the appeal will have a common reference point from which to work, not some vague wall of text that would take forever through which to wade. :'''Legal Point of View''' ::There was a good deal of discussion in the case in question about user’s rights and "natural justice". I have since done some research on the matter and it is my understanding that under the Law of California, '''members of organisations that provide a public service''' are entitled to '''protection under the rules of [[:en: https://en.wikipedia.org/wiki/Due_process|due process]]'''. My research suggest that Wikipedia is one such organisation. At this stage, it might be appropriate to point out that since I was discussing the Law of California rather than English Law, I should have used the term "due process" rather than "natural justice". ::My assertion is based on the judgement given in the case [https://scocal.stanford.edu/opinion/pinsker-v-pacific-coast-society-orthodontists-27828 Pinsker v. Pacific Coast Society of Orthodontists] heard in the Supreme Court of California in 1974. The judgement gives two examples of what constitutes an organisation that “provides a public service” - labor unions and professional organisations and two examples of what organisations do not provide a pubic service - golf clubs and fraternities, the difference being that the former have an impact on the public at large while the latter do not. ::It is my view that since Wikipedia, like professional bodies, has an impact on the population at large that Wikipedia, like professional bodies must be viewed as an organisation that provides a "public service". ::The Wikipedia article [[:en:Due Process#United States|due process]] details how the Supreme Court of the United States interprets "due process". Among the important feature is a protection from vague laws, while the article [[:en:Procedural due process|Procedural due process]] catalogues a list of basic due process procedural rights as drawn up by Judge Henry Friendly (1903-1986). This includes: ::* the requirement of the complainant to give "Notice of the proposed action and the grounds asserted for it" (in the case of Wikipedia, the complainant producing all the pertinent diffs) ::* the right to cross-examine witnesses (in the case of Wikipedia the right of the accussed to present their defence) ::* the "requirement that the tribunal prepare written findings of fact and the reasons for its decision" (in the case of Wikipedia, the closing administrator's statement). :'''Application to the Case in Question''' ::In the case in question, all the diffs are buried in a posting that is approximately 8900 words in length (estimated using the word count facility in Microsoft WORD). Furthermore the details of what I am alleged to have done are so vague that I have no point of reference against which my application for readmission can be measured by an administrator. ::In his closing statement, closing administrator [[User:TParis]] asserted that "I have fully reviewed Martinvl's counter claim of vote stacking and determined that his evidence failed to meet the threshold". ::If my counter claim of vote stacking was not accepted, did he read the rest of the case to see whether or not is was well founded? Since he had 17 minutes from the time that Wee Curry Monster asked for an uninvolved administrator to act and him posting his judgement, did he really read all 8900 words - that would require a reading speed of 525 words per minute without allowing any time for him to prepare his closing statement or to follow up any of the diffs. According to the Wikipedia article [[:en:Speed reading]], the "normal reading [rate] for comprehension" is typically 200 - 300 words per minute. ::As a result, I have been blocked for ten years because he did not do a proper job of explaining why I had been blocked. If the ANI structure that I proposed had been followed, then either he would have rejected the application (which he should have done for lack of evidence) or his closing statement would implicitly have provided a criteria against which, in a worst case scenario, an application for readmission could be measured. == Eksterne skakels == * [http://pdg.lbl.gov/2005/reviews/contents_sports.html#constantsetc Oorsig, 2005] * [http://physics.nist.gov/cuu/Constants/index.html NIST-konstantes] * [http://users.telenet.be/lode.stevens/const.htm Natuurkonstantes] * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Natuurkundige constante|Nederlandse Wikipedia]] == Verwysings == {{Notas}} {{Verwysings}} ==UTF-8== UTF-8 is a protocol whereby UNICODE characters can be transmitted as variable-length byte strings in a manner that will maximise the communications wandwidth. WHen the text involved can be wrtitten in ASCCI, the UTF-8 rendering of teh text and teh ASCII rendering are identical, making UTF-8 string upward compatible with ASCII strings. == Historical background== The first standard for interchanging text between computers was ISO-xxxx. This standard used 7 bit characters, reserving the eight bit as a parity bit for error chaecking. Of the 128 characters available using 7 bits, 32 values were reserved as control bits and the remaining 96 valeus ont printable characters. ISO-xxxx had 12 variations, one for each of 12 different languages with 12 values reserved for national use. ISO-xxxx-y (the United States variant) and ISOxxxx-z (the British variant) were identical except for teh character "#" which appeared in teh American character set and "£" which appeared in the British character set. The Germans sacrificed the characters ..... to accomodate " ", " " ..... This standard was uperceded b ISO-xxxxx which used 8 bits to represent its characters. It adopted ISO-xxxx-0 (the American variant) for the first 128 characters .... {|class = "wikitext" |- ! Laagste<br>waarde ! Hoogste<br>waarde !Aantal<br>grepe ! greep 1 ! greep 2 ! greep 3 ! greep 4 ! greep5 |- | x00 || xF7 || 7 | style = "background-color: gray" |<code>0gfedcba</code> | || || || |- | x0080 | x07FF || 11 |style = "background-color: gray"|<code>110lkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || || |- | x0800 | xFFFF || 16 |style = "background-color: gray"|<code>1110qpon |style = "background-color: gray"|<code>10mlkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || |- | x0800 | xFFFF || 21 |style = "background-color: yellow"|11110vut |style = "background-color: yellow"|10srqpon |style = "background-color: yellow"|10mlkjih |style = "background-color: #0F0"| 0gfedcba || |- } {| class="wikitable" |+ Définition du nombre d'octets utilisés dans le codage (attention ce tableau de principe contient des séquences non valides) |- ! scope="col" | Caractères codés ! scope="col" | Représentation binaire UTF-8 ! scope="col" | Premier octet valide (hexadécimal) ! scope="col" | Signification |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0000 à U+007F ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">0</span><var style="background: #0F0">ƀƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | 00 à 7F | 1 octet, codant jusqu’à 7 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0080 à U+07FF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">11</span>0<var style="background: #0F0">ƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | C2 à DF | 2 octets, codant jusqu’à 11 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0800 à U+FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">111</span>0·<var style="background: #0F0">ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | E0 à EF | 3 octets, codant jusqu’à 16 bits |- ! scope="row" rowspan="2" style="text-align: center" | U+10000 à U+10FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">0<var>ƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F0 à F3 | rowspan="2" | 4 octets, codant jusqu’à 21 bits |- ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">100</span> 10<span style="background: #0F0">00·<var>ƀƀƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F4 |} ==Verwysings== {{Verwysings}} == Romeinse syfers== {| class="wikitable" |- ! Fraction ! Roman numeral |- | {{frac|1|12}} |style='text-align: center'| '''·''' |- |style='text-align: center'| {{frac|2|12}} = {{frac|1|6}} |style='text-align: center'| '''··''' or ''':''' |- |style='text-align: center'| {{frac|3|12}} = {{frac|1|4}} |style='text-align: center'| '''···''' or '''∴''' |- |style='text-align: center'| {{frac|4|12}} = {{frac|1|3}} |style='text-align: center'| '''····''' or '''∷''' |- | {{frac|5|12}} |style='text-align: center'| '''·····''' or '''⁙''' |- |{{frac|1|2}} |style='text-align: center'|S |} == Boulevard Periphique Toets == {|class = wikitable !Interior !! Compass Point !! Exterior |- |Junction 1 clock |88 degrees |Junction 1 anti-clock |- | || <small>East</small> || |- |Junction 2 clock |94 degrees |Junction 2 anti-clock |} == Toets== [[File:Metre Convention Signatories.svg|thumb|test]] [[File:M F Gervais Monarchs of Spain.pdf|thumb|Monarchs of Spain]] Alles hier is vanuit die Engelse WIkipedia gesny en hier geplak sonder vertaling: # Both fiber and composite remain in the elastic strain regime. In this stage, we also note that the composite Young's {{nowrap| 1&hairsp;234&nbsp;km}}. modulus is a simple weighted sum of the two component moduli. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\epsilon_{c}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> #:<math> E_{c} = V_{f}E_{f} + V_{m}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> # The fiber remains in the elastic regime but the matrix yields and plastically deforms. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # Both fiber and composite yield and plastically deform. This stage often features significant Poisson strain which is not captured by model below. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\sigma_{f}(\epsilon_{c}) + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # The fiber fractures while the matrix continues to plastically deform. While in reality the fractured pieces of fiber still contribute some strength, it is left out of this simple model. #:<math> \sigma_{c} \approx V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math><ref name="courtney"/> 070wxpdi4vmx62s05gv0a238b6b83s2 2964391 2964390 2026-09-01T19:54:37Z Martinvl 12559 /* Berekening van 'n roete */ 2964391 wikitext text/x-wiki ==Test of NC file display== Display of the same image, one taken from an .SVG file and the other from a .JPG file. This test will be used on other Wikipedias to check the transfer of files. [[File:SI logo full.svg|thumb|left|Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)]] [[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]] [[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]] {{NC |File=File:SI logo all udp.jpg |caption=Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)}} <!-- [[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]] *Die SI Logo hoort om hier verttoon te word. *The SI logo should be displayed here. Wikicode to display the image from NC Commons shown on the right: :<nowiki>[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]</nowiki> --> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> == X-straal == https://en.wikipedia.org/wiki/Military_time_zone [[file:Clipboard icon.svg|35px|alt="Booking Required"]] ==Grootsirkel== [[File:Illustration of great-circle distance.svg|thumb|Grootsirkels op 'n sfeer.]] In [[wiskunde]] is 'n '''grootsirkel''' of '''ortodroom''' die sirkelvormige snyding van 'n [[sfeer]] en 'n [[vlak]] wat deur die middelpunt van die sfeer gaan.<ref name = Wolfram>{{Cite web |last=W. |first=Weisstein, Eric |title=Great Circle -- from Wolfram MathWorld |url=https://mathworld.wolfram.com/GreatCircle.html |access-date=2026-08-24 |website=mathworld.wolfram.com |language=en}}</ref> In die beeld regs lê die punte <math>P</math>, <math>Q</math>, <math>u</math> en <math>v</math> almal op die vlak wat deur die middelpunt van die baan gaan. Oor die algemeen is die grootsirkel wat deur 'n paar punte soos <math>P</math> en <math>Q</math> gaan uniek, maar as die twee punte direk teenoor mekaar is, soos punte <math>u</math> en <math>v</math>, dan kan 'n oneindige aantal grootsirkels deur hulle getrek word. Die punt <math>u</math> is die antipode van <math>v</math> (en andersom). As 'n grootsirkel deur twee punte gedefinieer word, soos <math>P</math> en <math>P</math>, dan staan ​​die kortste van die twee roetes tussen die punte (in rooi getoon) bekend as die ''kleinboog'' en die langer van die twee afstande staan ​​bekend as die ''hoofboog''. ==Eienskappe== [[File:Central angle.svg|thumb|n Illustrasie van die sentrale hoek, {{math|Δ''σ''}}, tussen twee punte, {{mvar|P}} en {{mvar|Q}}. {{mvar|λ}} en {{mvar|φ}} is die [[lengtegraad]]hoek en [[breedtegraad]]hoek van {{mvar|P}}.]] Die bewys dat die kleiner boog van 'n grootsirkel die kortste afsand is tussen twee punte op die oppervlak van 'n sfeer verbind, kan gedoen word deur alle paaie tussen die punte <math>P</math> en <math>Q</math> te oorweeg en deur gebruik te maak van {{Intertaalskakel|variatierekening|en|Calculus of variations}} om die kortste pad te vind. Die resulterende pad sal identies wees aan die vergelyking van die grootsirkel.<ref name = Wolfram/> Die afstand tussen die twee punte <math>P</math>and <math>Q</math> word soos volg bereken: *<math>(\lambda_1, \phi_1)</math> en <math>(\lambda_2, \phi_2)</math> is die geografiese [[lengtegraad|lengte]]- en [[breedtegraad]] van twee punte <math>P</math> en <math>Q</math> (Sien beeld regs). *<math>(\Delta\lambda, \Delta\phi) = (|\lambda_2 - \lambda_1|, |\phi_2 - \phi_1|)</math> is hul absolute hoekafstand. Deur een van die pole as 'n hulp derde punt te gebruik, is die sentrale hoek <math>\Delta\sigma</math> tussen hulle deur die [[Sferiese Driehoeksmeting|sferiese wet van kosinus]] gegee:<ref>{{cite book |last1=Kells |first1=Lyman M. |last2=Kern |first2=Willis F. |last3=Bland |first3=James R. |title=Plane And Spherical Trigonometry |url=https://archive.org/details/planeandspherica031803mbp |access-date=July 13, 2018 |year=1940 |publisher=McGraw Hill Book Company, Inc. |pages=[https://archive.org/details/planeandspherica031803mbp/page/n344 323]-326 }}</ref> *<math>\Delta\sigma = {\arccos}\bigl(\sin\phi_1\sin\phi_2 + \cos\phi_1\cos\phi_2\cos\Delta\lambda\bigr).</math> As hierdie hoek in radiale uitgedruk is, kan die werklike booglengte <math>d</math>op 'n sfeer met radius <math>r</math> bereken word met behulp van die vergelyking *<math>d = r \, \Delta\sigma.</math>. ==Navigasie== ===Berekening van 'n roete=== [[File:Sphere geodesic 4sigma.svg|thumb|200px|right|Fig 1. Die grootsirkelpad tussen (&phi;<sub>1</sub>,&nbsp;&lambda;<sub>1</sub>) en (&phi;<sub>2</sub>,&nbsp;&lambda;<sub>2</sub>).]] Die grootsirkelpad kan bereken word deur die omgekeerde geodetiese probleem in 'n sferiese trigonometrieke-konteks te gebruik. 'n Vaarder begin by <math>P_1 = ( \phi_1 ,\lambda_1 )</math> en beplan om 'n grootsirkel te volg na die punt <math>P_2 = ( \phi_2 ,\lambda_2 )</math><ref group=Nota><math>\phi</math> is die breedtegraad en <math>\lambda</math> is die lengtegraad</ref> (Sien Fig. 1). Sy aanvanklike en finale peilings is <math>\alpha_1</math> en <math>\alpha_2</math>. Hulle is bereken met hulp van die formules vir die oplossing van 'n sferiese driehoek: :<math>\begin{align} \tan\alpha_1&=\frac{\cos\phi_2\sin\lambda_{12}}{ \cos\phi_1\sin\phi_2-\sin\phi_1\cos\phi_2\cos\lambda_{12}},\\ \tan\alpha_2&=\frac{\cos\phi_1\sin\lambda_{12}}{-\cos\phi_2\sin\phi_1+\sin\phi_2\cos\phi_1\cos\lambda_{12}},\\ \end{align}</math> waar <math>\lambda_{12} = \lambda_2 - \lambda_1</math><ref group=Nota>In the article on [[great-circle distance]]s, the notation &Delta;&lambda;&nbsp;=&nbsp;&lambda;<sub>12</sub> and &Delta;&sigma;&nbsp;=&nbsp;&sigma;<sub>12</sub> is used. The notation in this article is needed to deal with differences between other points, e.g., &lambda;<sub>01</sub>.</ref> en die kwadrante van <math>\alpha_1</math> en <math>\alpha_2</math> word bepaal deur die tekens van die teller en noemer in die raaklynformules (bv. met behulp van die '''atan2-funksie'''). Die sentralehoek<ref group=Nota>Die sentrale hoek is die hoek <math>P_1\widehat{O} P_2 </math>waar <math>O</math> is die middelpunt van die sfeër</ref> tussen die twee puunte <math>\sigma_{12}</math>, is gegeë deur :<math>\tan\sigma_{12}=\frac{\sqrt{(\cos\phi_1\sin\phi_2-\sin\phi_1\cos\phi_2\cos\lambda_{12})^2 + (\cos\phi_2\sin\lambda_{12})^2}}{\sin\phi_1\sin\phi_2+\cos\phi_1\cos\phi_2\cos\lambda_{12}}.</math> Hulle kan omgeskakel word na navigasienotasie met behulp van die formule :<math>\sigma_{nav} = 90 - \frac{180}{\pi} \sigma_{math} </math> The distance along the great circle will then be ''s''<sub>12</sub>&nbsp;=&nbsp;''R''&sigma;<sub>12</sub>, where ''R'' is the assumed radius of the Earth and &sigma;<sub>12</sub> is expressed in [[Radian#Conversions|radians]]. Using the [[Earth radius#Mean radius|mean Earth radius]], ''R''&nbsp;=&nbsp;''R''<sub>1</sub>&nbsp;&asymp;&nbsp;{{convert|6371|km|mi|abbr=on}} yields results for the distance ''s''<sub>12</sub> which are within 1% of the [[geodesic length]] for the [[WGS84]] ellipsoid; see [[Geodesics on an ellipsoid]] for details. ====Notas==== {{Verwysings|group=Nota}} ==Gnomonic chart== [[File:Admiralty Chart No 132 Gnomonic Chart of Indian and Southern Oceans, Published 1914.jpg|thumb|Admiralty Gnomonic Chart of the Indian and Southern Oceans, for use in plotting great circle tracks]] A straight line drawn on a [[gnomonic projection|gnomonic chart]] is a portion of a great circle. When this is transferred to a [[Mercator projection|Mercator chart]], it becomes a curve. The positions are transferred at a convenient interval of [[longitude]] and this track is plotted on the Mercator chart for navigation. <gallery> File:Orthodromic air route.tif|London to Los Angles File:Gnomonic projection SW.jpg|Gnomonic projection </gallery> ==Verwysings== {{Verwysings}} == Stamboom2 == Gebruik stamboom2 {{stamboom2}} *Sophia of Hannover (1630-1714) **{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George I (1660-1727) ***{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George II (1683-1760) ****Frederick, Prince of Wales *****{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George III ******Duke of Kent *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Victoria (1819-1901) ********[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Edward VII ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] George V **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Charles III (*1948) *********{{Stamboom2/einde tak}}[[Maud van Wallis|Maud]] (1869-1938) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Harald V van Noorweë]] (*1937) ******** Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn (1850-1942) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Ingrid of Sweden **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Denmark] Frederick X ******** Leopold, Duke of Albany (1853-1884) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Sibylla of Saxe-Coburg and Gotha **********{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Sweden] Carl XVI Gustaf ******** Princess Victoria = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Frederick III of Germany (1831-1888) ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Kaiser Wilhelm II (1859-1941) **********... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Germany] Georg Friedrich Prince of Prussia (*1976) **********{{Stamboom2/einde tak}} Victoria Louise of Prussia (1892-1980) ***********{{Stamboom2/einde tak}} Frederica (1917-1981) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Paul of Greece (1901-1964) ************{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Greece] ... Pavlos (*1967) *********{{Stamboom2/einde tak}}Sophia of Hannover (1870-1932) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Carol II of Romania (1893-1953) **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] Margareta of Romania (*1949) ********{{Stamboom2/einde tak}} Beatrice (1857-1944) *********{{Stamboom2/einde tak}} Eugenie (1887-1969) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Alfonso XIII of Spain (1886-1941) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Felipe VI of Spain (*1968) ******{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Ernest Augustus, King of Hanover (1771-1851) *******{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple white crown.svg|15px]] Ernest Augustus of Hannover (*1954) ****{{Stamboom2/einde tak}}Anne (1709-1759) = William IV, Prince of Orange (1711 - 1751) *****William V, Prince of Orange (1748-1806) ******{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Willem-Alexander van die Nederlande]] (*1967) *****{{Stamboom2/einde tak}}Carolina of Orange-Nassau (1743-1787) ******{{Stamboom2/einde tak}} ... Astrid of Sweden (1905-1935) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Leopold III of Belgium (1901-1983) *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Filip of Belgium (*1960) {{Stamboom2/einde}} ==Byvoegsel== :'''[[:en:Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive816#User:Martinvl_and_long_term_disruption_of_WT:MOSNUM]]''' is a very good example of how not to do things, both from a practical point of view and from a legal point of view. :'''Practical Point of View''' ::As I see it, an ANI case should contain four sections: ::*Complainant's opening statement ::*Comments by others ::*Defendant's Reply ::*Closing Administrator’s Statement ::It is my view that the complainant’s opening statement and the closing administrator's closing statement should contain sufficient detail (including diffs) that anybody who is reviewing the incident need not read the defence or any of the comments made by third parties as anything of relevance should be repeated in the closing statement, unless of course an appeal is centred around the closing administrator mis-representing a third-party comment or a defence offered by the defendant. ::While this will require the complainant to take of an effort when preparing a case, it should reduce the amount of input from others. It will make it more difficult for complainants to "throw mud, hoping that it will stick" and thus simplify the closing administrator's task as there will be less material through which to wade. ::If the defendant is subsequently blocked, then both the defendant and the administrator who is handling the appeal will have a common reference point from which to work, not some vague wall of text that would take forever through which to wade. :'''Legal Point of View''' ::There was a good deal of discussion in the case in question about user’s rights and "natural justice". I have since done some research on the matter and it is my understanding that under the Law of California, '''members of organisations that provide a public service''' are entitled to '''protection under the rules of [[:en: https://en.wikipedia.org/wiki/Due_process|due process]]'''. My research suggest that Wikipedia is one such organisation. At this stage, it might be appropriate to point out that since I was discussing the Law of California rather than English Law, I should have used the term "due process" rather than "natural justice". ::My assertion is based on the judgement given in the case [https://scocal.stanford.edu/opinion/pinsker-v-pacific-coast-society-orthodontists-27828 Pinsker v. Pacific Coast Society of Orthodontists] heard in the Supreme Court of California in 1974. The judgement gives two examples of what constitutes an organisation that “provides a public service” - labor unions and professional organisations and two examples of what organisations do not provide a pubic service - golf clubs and fraternities, the difference being that the former have an impact on the public at large while the latter do not. ::It is my view that since Wikipedia, like professional bodies, has an impact on the population at large that Wikipedia, like professional bodies must be viewed as an organisation that provides a "public service". ::The Wikipedia article [[:en:Due Process#United States|due process]] details how the Supreme Court of the United States interprets "due process". Among the important feature is a protection from vague laws, while the article [[:en:Procedural due process|Procedural due process]] catalogues a list of basic due process procedural rights as drawn up by Judge Henry Friendly (1903-1986). This includes: ::* the requirement of the complainant to give "Notice of the proposed action and the grounds asserted for it" (in the case of Wikipedia, the complainant producing all the pertinent diffs) ::* the right to cross-examine witnesses (in the case of Wikipedia the right of the accussed to present their defence) ::* the "requirement that the tribunal prepare written findings of fact and the reasons for its decision" (in the case of Wikipedia, the closing administrator's statement). :'''Application to the Case in Question''' ::In the case in question, all the diffs are buried in a posting that is approximately 8900 words in length (estimated using the word count facility in Microsoft WORD). Furthermore the details of what I am alleged to have done are so vague that I have no point of reference against which my application for readmission can be measured by an administrator. ::In his closing statement, closing administrator [[User:TParis]] asserted that "I have fully reviewed Martinvl's counter claim of vote stacking and determined that his evidence failed to meet the threshold". ::If my counter claim of vote stacking was not accepted, did he read the rest of the case to see whether or not is was well founded? Since he had 17 minutes from the time that Wee Curry Monster asked for an uninvolved administrator to act and him posting his judgement, did he really read all 8900 words - that would require a reading speed of 525 words per minute without allowing any time for him to prepare his closing statement or to follow up any of the diffs. According to the Wikipedia article [[:en:Speed reading]], the "normal reading [rate] for comprehension" is typically 200 - 300 words per minute. ::As a result, I have been blocked for ten years because he did not do a proper job of explaining why I had been blocked. If the ANI structure that I proposed had been followed, then either he would have rejected the application (which he should have done for lack of evidence) or his closing statement would implicitly have provided a criteria against which, in a worst case scenario, an application for readmission could be measured. == Eksterne skakels == * [http://pdg.lbl.gov/2005/reviews/contents_sports.html#constantsetc Oorsig, 2005] * [http://physics.nist.gov/cuu/Constants/index.html NIST-konstantes] * [http://users.telenet.be/lode.stevens/const.htm Natuurkonstantes] * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Natuurkundige constante|Nederlandse Wikipedia]] == Verwysings == {{Notas}} {{Verwysings}} ==UTF-8== UTF-8 is a protocol whereby UNICODE characters can be transmitted as variable-length byte strings in a manner that will maximise the communications wandwidth. WHen the text involved can be wrtitten in ASCCI, the UTF-8 rendering of teh text and teh ASCII rendering are identical, making UTF-8 string upward compatible with ASCII strings. == Historical background== The first standard for interchanging text between computers was ISO-xxxx. This standard used 7 bit characters, reserving the eight bit as a parity bit for error chaecking. Of the 128 characters available using 7 bits, 32 values were reserved as control bits and the remaining 96 valeus ont printable characters. ISO-xxxx had 12 variations, one for each of 12 different languages with 12 values reserved for national use. ISO-xxxx-y (the United States variant) and ISOxxxx-z (the British variant) were identical except for teh character "#" which appeared in teh American character set and "£" which appeared in the British character set. The Germans sacrificed the characters ..... to accomodate " ", " " ..... This standard was uperceded b ISO-xxxxx which used 8 bits to represent its characters. It adopted ISO-xxxx-0 (the American variant) for the first 128 characters .... {|class = "wikitext" |- ! Laagste<br>waarde ! Hoogste<br>waarde !Aantal<br>grepe ! greep 1 ! greep 2 ! greep 3 ! greep 4 ! greep5 |- | x00 || xF7 || 7 | style = "background-color: gray" |<code>0gfedcba</code> | || || || |- | x0080 | x07FF || 11 |style = "background-color: gray"|<code>110lkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || || |- | x0800 | xFFFF || 16 |style = "background-color: gray"|<code>1110qpon |style = "background-color: gray"|<code>10mlkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || |- | x0800 | xFFFF || 21 |style = "background-color: yellow"|11110vut |style = "background-color: yellow"|10srqpon |style = "background-color: yellow"|10mlkjih |style = "background-color: #0F0"| 0gfedcba || |- } {| class="wikitable" |+ Définition du nombre d'octets utilisés dans le codage (attention ce tableau de principe contient des séquences non valides) |- ! scope="col" | Caractères codés ! scope="col" | Représentation binaire UTF-8 ! scope="col" | Premier octet valide (hexadécimal) ! scope="col" | Signification |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0000 à U+007F ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">0</span><var style="background: #0F0">ƀƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | 00 à 7F | 1 octet, codant jusqu’à 7 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0080 à U+07FF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">11</span>0<var style="background: #0F0">ƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | C2 à DF | 2 octets, codant jusqu’à 11 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0800 à U+FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">111</span>0·<var style="background: #0F0">ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | E0 à EF | 3 octets, codant jusqu’à 16 bits |- ! scope="row" rowspan="2" style="text-align: center" | U+10000 à U+10FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">0<var>ƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F0 à F3 | rowspan="2" | 4 octets, codant jusqu’à 21 bits |- ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">100</span> 10<span style="background: #0F0">00·<var>ƀƀƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F4 |} ==Verwysings== {{Verwysings}} == Romeinse syfers== {| class="wikitable" |- ! Fraction ! Roman numeral |- | {{frac|1|12}} |style='text-align: center'| '''·''' |- |style='text-align: center'| {{frac|2|12}} = {{frac|1|6}} |style='text-align: center'| '''··''' or ''':''' |- |style='text-align: center'| {{frac|3|12}} = {{frac|1|4}} |style='text-align: center'| '''···''' or '''∴''' |- |style='text-align: center'| {{frac|4|12}} = {{frac|1|3}} |style='text-align: center'| '''····''' or '''∷''' |- | {{frac|5|12}} |style='text-align: center'| '''·····''' or '''⁙''' |- |{{frac|1|2}} |style='text-align: center'|S |} == Boulevard Periphique Toets == {|class = wikitable !Interior !! Compass Point !! Exterior |- |Junction 1 clock |88 degrees |Junction 1 anti-clock |- | || <small>East</small> || |- |Junction 2 clock |94 degrees |Junction 2 anti-clock |} == Toets== [[File:Metre Convention Signatories.svg|thumb|test]] [[File:M F Gervais Monarchs of Spain.pdf|thumb|Monarchs of Spain]] Alles hier is vanuit die Engelse WIkipedia gesny en hier geplak sonder vertaling: # Both fiber and composite remain in the elastic strain regime. In this stage, we also note that the composite Young's {{nowrap| 1&hairsp;234&nbsp;km}}. modulus is a simple weighted sum of the two component moduli. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\epsilon_{c}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> #:<math> E_{c} = V_{f}E_{f} + V_{m}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> # The fiber remains in the elastic regime but the matrix yields and plastically deforms. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # Both fiber and composite yield and plastically deform. This stage often features significant Poisson strain which is not captured by model below. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\sigma_{f}(\epsilon_{c}) + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # The fiber fractures while the matrix continues to plastically deform. While in reality the fractured pieces of fiber still contribute some strength, it is left out of this simple model. #:<math> \sigma_{c} \approx V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math><ref name="courtney"/> nhapxjcjqu17houcrybat7a5krn7vsz 2964392 2964391 2026-09-01T20:08:57Z Martinvl 12559 /* Navigasie */ 2964392 wikitext text/x-wiki ==Test of NC file display== Display of the same image, one taken from an .SVG file and the other from a .JPG file. This test will be used on other Wikipedias to check the transfer of files. [[File:SI logo full.svg|thumb|left|Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)]] [[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]] [[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]] {{NC |File=File:SI logo all udp.jpg |caption=Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)}} <!-- [[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]] *Die SI Logo hoort om hier verttoon te word. *The SI logo should be displayed here. Wikicode to display the image from NC Commons shown on the right: :<nowiki>[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]</nowiki> --> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> == X-straal == https://en.wikipedia.org/wiki/Military_time_zone [[file:Clipboard icon.svg|35px|alt="Booking Required"]] ==Grootsirkel== [[File:Illustration of great-circle distance.svg|thumb|Grootsirkels op 'n sfeer.]] In [[wiskunde]] is 'n '''grootsirkel''' of '''ortodroom''' die sirkelvormige snyding van 'n [[sfeer]] en 'n [[vlak]] wat deur die middelpunt van die sfeer gaan.<ref name = Wolfram>{{Cite web |last=W. |first=Weisstein, Eric |title=Great Circle -- from Wolfram MathWorld |url=https://mathworld.wolfram.com/GreatCircle.html |access-date=2026-08-24 |website=mathworld.wolfram.com |language=en}}</ref> In die beeld regs lê die punte <math>P</math>, <math>Q</math>, <math>u</math> en <math>v</math> almal op die vlak wat deur die middelpunt van die baan gaan. Oor die algemeen is die grootsirkel wat deur 'n paar punte soos <math>P</math> en <math>Q</math> gaan uniek, maar as die twee punte direk teenoor mekaar is, soos punte <math>u</math> en <math>v</math>, dan kan 'n oneindige aantal grootsirkels deur hulle getrek word. Die punt <math>u</math> is die antipode van <math>v</math> (en andersom). As 'n grootsirkel deur twee punte gedefinieer word, soos <math>P</math> en <math>P</math>, dan staan ​​die kortste van die twee roetes tussen die punte (in rooi getoon) bekend as die ''kleinboog'' en die langer van die twee afstande staan ​​bekend as die ''hoofboog''. ==Eienskappe== [[File:Central angle.svg|thumb|n Illustrasie van die sentrale hoek, {{math|Δ''σ''}}, tussen twee punte, {{mvar|P}} en {{mvar|Q}}. {{mvar|λ}} en {{mvar|φ}} is die [[lengtegraad]]hoek en [[breedtegraad]]hoek van {{mvar|P}}.]] Die bewys dat die kleiner boog van 'n grootsirkel die kortste afsand is tussen twee punte op die oppervlak van 'n sfeer verbind, kan gedoen word deur alle paaie tussen die punte <math>P</math> en <math>Q</math> te oorweeg en deur gebruik te maak van {{Intertaalskakel|variatierekening|en|Calculus of variations}} om die kortste pad te vind. Die resulterende pad sal identies wees aan die vergelyking van die grootsirkel.<ref name = Wolfram/> Die afstand tussen die twee punte <math>P</math>and <math>Q</math> word soos volg bereken: *<math>(\lambda_1, \phi_1)</math> en <math>(\lambda_2, \phi_2)</math> is die geografiese [[lengtegraad|lengte]]- en [[breedtegraad]] van twee punte <math>P</math> en <math>Q</math> (Sien beeld regs). *<math>(\Delta\lambda, \Delta\phi) = (|\lambda_2 - \lambda_1|, |\phi_2 - \phi_1|)</math> is hul absolute hoekafstand. Deur een van die pole as 'n hulp derde punt te gebruik, is die sentrale hoek <math>\Delta\sigma</math> tussen hulle deur die [[Sferiese Driehoeksmeting|sferiese wet van kosinus]] gegee:<ref>{{cite book |last1=Kells |first1=Lyman M. |last2=Kern |first2=Willis F. |last3=Bland |first3=James R. |title=Plane And Spherical Trigonometry |url=https://archive.org/details/planeandspherica031803mbp |access-date=July 13, 2018 |year=1940 |publisher=McGraw Hill Book Company, Inc. |pages=[https://archive.org/details/planeandspherica031803mbp/page/n344 323]-326 }}</ref> *<math>\Delta\sigma = {\arccos}\bigl(\sin\phi_1\sin\phi_2 + \cos\phi_1\cos\phi_2\cos\Delta\lambda\bigr).</math> As hierdie hoek in radiale uitgedruk is, kan die werklike booglengte <math>d</math>op 'n sfeer met radius <math>r</math> bereken word met behulp van die vergelyking *<math>d = r \, \Delta\sigma.</math>. ==Navigasie== Daar is baie rekenaargebaseerde pakkette wat gebruik kan word om 'n reis te beplan wat 'n grootsirkelroete volg. Daarbenewens kan 'n reis beplan word met behulp van 'n Gnomoniese kaart. ===Notasie=== Hierdie afdeling oor roeteberekening gebruik wiskundige notasie: *Hoeke is in radiale *’n Peiling van nul wys ooswaarts en neem toe in ’n antikloksgewyse rigting. In Navigasienotasie: *Hoeke is in grade *’n Peiling van nul wys noordwaarts en neem toe in ’n kloksgewyse rigting. Peiings wat in wiskundige notasie gegee word, kan omgeskakel word na navigasienotasie met behulp van die volgende verhouding: :<math>\sigma_{nav} = 90 - \frac{180}{\pi} \sigma_{wis} </math> Ander hoeke wat in radiale uitgedruk word, kan na grade omgeskakel word deur die volgende verhouding te gebruik: :<math>\theta_{nav} = \frac{180}{\pi} \theta_{wis} </math> ===Berekening van 'n roete=== [[File:Sphere geodesic 4sigma.svg|thumb|200px|right|Fig 1. Die grootsirkelpad tussen (&phi;<sub>1</sub>,&nbsp;&lambda;<sub>1</sub>) en (&phi;<sub>2</sub>,&nbsp;&lambda;<sub>2</sub>).]] Die grootsirkelpad kan bereken word deur die omgekeerde geodetiese probleem in 'n sferiese trigonometrieke-konteks te gebruik. 'n Vaarder begin by <math>P_1 = ( \phi_1 ,\lambda_1 )</math> en beplan om 'n grootsirkel te volg na die punt <math>P_2 = ( \phi_2 ,\lambda_2 )</math><ref group=Nota><math>\phi</math> is die breedtegraad en <math>\lambda</math> is die lengtegraad</ref> (Sien Fig. 1). Sy aanvanklike en finale peilings is <math>\alpha_1</math> en <math>\alpha_2</math>. Hulle is bereken met hulp van die formules vir die oplossing van 'n sferiese driehoek: :<math>\begin{align} \tan\alpha_1&=\frac{\cos\phi_2\sin\lambda_{12}}{ \cos\phi_1\sin\phi_2-\sin\phi_1\cos\phi_2\cos\lambda_{12}},\\ \tan\alpha_2&=\frac{\cos\phi_1\sin\lambda_{12}}{-\cos\phi_2\sin\phi_1+\sin\phi_2\cos\phi_1\cos\lambda_{12}},\\ \end{align}</math> waar <math>\lambda_{12} = \lambda_2 - \lambda_1</math><ref group=Nota>In the article on [[great-circle distance]]s, the notation &Delta;&lambda;&nbsp;=&nbsp;&lambda;<sub>12</sub> and &Delta;&sigma;&nbsp;=&nbsp;&sigma;<sub>12</sub> is used. The notation in this article is needed to deal with differences between other points, e.g., &lambda;<sub>01</sub>.</ref> en die kwadrante van <math>\alpha_1</math> en <math>\alpha_2</math> word bepaal deur die tekens van die teller en noemer in die raaklynformules (bv. met behulp van die '''atan2-funksie'''). Die sentralehoek<ref group=Nota>Die sentrale hoek is die hoek <math>P_1\widehat{O} P_2 </math>waar <math>O</math> is die middelpunt van die sfeër</ref> tussen die twee puunte <math>\sigma_{12}</math>, is gegeë deur :<math>\tan\sigma_{12}=\frac{\sqrt{(\cos\phi_1\sin\phi_2-\sin\phi_1\cos\phi_2\cos\lambda_{12})^2 + (\cos\phi_2\sin\lambda_{12})^2}}{\sin\phi_1\sin\phi_2+\cos\phi_1\cos\phi_2\cos\lambda_{12}}.</math> The distance along the great circle will then be ''s''<sub>12</sub>&nbsp;=&nbsp;''R''&sigma;<sub>12</sub>, where ''R'' is the assumed radius of the Earth and &sigma;<sub>12</sub> is expressed in [[Radian#Conversions|radians]]. Using the [[Earth radius#Mean radius|mean Earth radius]], ''R''&nbsp;=&nbsp;''R''<sub>1</sub>&nbsp;&asymp;&nbsp;{{convert|6371|km|mi|abbr=on}} yields results for the distance ''s''<sub>12</sub> which are within 1% of the [[geodesic length]] for the [[WGS84]] ellipsoid; see [[Geodesics on an ellipsoid]] for details. ====Notas==== {{Verwysings|group=Nota}} ==Gnomonic chart== [[File:Admiralty Chart No 132 Gnomonic Chart of Indian and Southern Oceans, Published 1914.jpg|thumb|Admiralty Gnomonic Chart of the Indian and Southern Oceans, for use in plotting great circle tracks]] A straight line drawn on a [[gnomonic projection|gnomonic chart]] is a portion of a great circle. When this is transferred to a [[Mercator projection|Mercator chart]], it becomes a curve. The positions are transferred at a convenient interval of [[longitude]] and this track is plotted on the Mercator chart for navigation. <gallery> File:Orthodromic air route.tif|London to Los Angles File:Gnomonic projection SW.jpg|Gnomonic projection </gallery> ==Verwysings== {{Verwysings}} == Stamboom2 == Gebruik stamboom2 {{stamboom2}} *Sophia of Hannover (1630-1714) **{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George I (1660-1727) ***{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George II (1683-1760) ****Frederick, Prince of Wales *****{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George III ******Duke of Kent *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Victoria (1819-1901) ********[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Edward VII ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] George V **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Charles III (*1948) *********{{Stamboom2/einde tak}}[[Maud van Wallis|Maud]] (1869-1938) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Harald V van Noorweë]] (*1937) ******** Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn (1850-1942) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Ingrid of Sweden **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Denmark] Frederick X ******** Leopold, Duke of Albany (1853-1884) *********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Sibylla of Saxe-Coburg and Gotha **********{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Sweden] Carl XVI Gustaf ******** Princess Victoria = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Frederick III of Germany (1831-1888) ********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Kaiser Wilhelm II (1859-1941) **********... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Germany] Georg Friedrich Prince of Prussia (*1976) **********{{Stamboom2/einde tak}} Victoria Louise of Prussia (1892-1980) ***********{{Stamboom2/einde tak}} Frederica (1917-1981) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Paul of Greece (1901-1964) ************{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Greece] ... Pavlos (*1967) *********{{Stamboom2/einde tak}}Sophia of Hannover (1870-1932) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Carol II of Romania (1893-1953) **********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] Margareta of Romania (*1949) ********{{Stamboom2/einde tak}} Beatrice (1857-1944) *********{{Stamboom2/einde tak}} Eugenie (1887-1969) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Alfonso XIII of Spain (1886-1941) **********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Felipe VI of Spain (*1968) ******{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Ernest Augustus, King of Hanover (1771-1851) *******{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple white crown.svg|15px]] Ernest Augustus of Hannover (*1954) ****{{Stamboom2/einde tak}}Anne (1709-1759) = William IV, Prince of Orange (1711 - 1751) *****William V, Prince of Orange (1748-1806) ******{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Willem-Alexander van die Nederlande]] (*1967) *****{{Stamboom2/einde tak}}Carolina of Orange-Nassau (1743-1787) ******{{Stamboom2/einde tak}} ... Astrid of Sweden (1905-1935) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Leopold III of Belgium (1901-1983) *******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Filip of Belgium (*1960) {{Stamboom2/einde}} ==Byvoegsel== :'''[[:en:Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive816#User:Martinvl_and_long_term_disruption_of_WT:MOSNUM]]''' is a very good example of how not to do things, both from a practical point of view and from a legal point of view. :'''Practical Point of View''' ::As I see it, an ANI case should contain four sections: ::*Complainant's opening statement ::*Comments by others ::*Defendant's Reply ::*Closing Administrator’s Statement ::It is my view that the complainant’s opening statement and the closing administrator's closing statement should contain sufficient detail (including diffs) that anybody who is reviewing the incident need not read the defence or any of the comments made by third parties as anything of relevance should be repeated in the closing statement, unless of course an appeal is centred around the closing administrator mis-representing a third-party comment or a defence offered by the defendant. ::While this will require the complainant to take of an effort when preparing a case, it should reduce the amount of input from others. It will make it more difficult for complainants to "throw mud, hoping that it will stick" and thus simplify the closing administrator's task as there will be less material through which to wade. ::If the defendant is subsequently blocked, then both the defendant and the administrator who is handling the appeal will have a common reference point from which to work, not some vague wall of text that would take forever through which to wade. :'''Legal Point of View''' ::There was a good deal of discussion in the case in question about user’s rights and "natural justice". I have since done some research on the matter and it is my understanding that under the Law of California, '''members of organisations that provide a public service''' are entitled to '''protection under the rules of [[:en: https://en.wikipedia.org/wiki/Due_process|due process]]'''. My research suggest that Wikipedia is one such organisation. At this stage, it might be appropriate to point out that since I was discussing the Law of California rather than English Law, I should have used the term "due process" rather than "natural justice". ::My assertion is based on the judgement given in the case [https://scocal.stanford.edu/opinion/pinsker-v-pacific-coast-society-orthodontists-27828 Pinsker v. Pacific Coast Society of Orthodontists] heard in the Supreme Court of California in 1974. The judgement gives two examples of what constitutes an organisation that “provides a public service” - labor unions and professional organisations and two examples of what organisations do not provide a pubic service - golf clubs and fraternities, the difference being that the former have an impact on the public at large while the latter do not. ::It is my view that since Wikipedia, like professional bodies, has an impact on the population at large that Wikipedia, like professional bodies must be viewed as an organisation that provides a "public service". ::The Wikipedia article [[:en:Due Process#United States|due process]] details how the Supreme Court of the United States interprets "due process". Among the important feature is a protection from vague laws, while the article [[:en:Procedural due process|Procedural due process]] catalogues a list of basic due process procedural rights as drawn up by Judge Henry Friendly (1903-1986). This includes: ::* the requirement of the complainant to give "Notice of the proposed action and the grounds asserted for it" (in the case of Wikipedia, the complainant producing all the pertinent diffs) ::* the right to cross-examine witnesses (in the case of Wikipedia the right of the accussed to present their defence) ::* the "requirement that the tribunal prepare written findings of fact and the reasons for its decision" (in the case of Wikipedia, the closing administrator's statement). :'''Application to the Case in Question''' ::In the case in question, all the diffs are buried in a posting that is approximately 8900 words in length (estimated using the word count facility in Microsoft WORD). Furthermore the details of what I am alleged to have done are so vague that I have no point of reference against which my application for readmission can be measured by an administrator. ::In his closing statement, closing administrator [[User:TParis]] asserted that "I have fully reviewed Martinvl's counter claim of vote stacking and determined that his evidence failed to meet the threshold". ::If my counter claim of vote stacking was not accepted, did he read the rest of the case to see whether or not is was well founded? Since he had 17 minutes from the time that Wee Curry Monster asked for an uninvolved administrator to act and him posting his judgement, did he really read all 8900 words - that would require a reading speed of 525 words per minute without allowing any time for him to prepare his closing statement or to follow up any of the diffs. According to the Wikipedia article [[:en:Speed reading]], the "normal reading [rate] for comprehension" is typically 200 - 300 words per minute. ::As a result, I have been blocked for ten years because he did not do a proper job of explaining why I had been blocked. If the ANI structure that I proposed had been followed, then either he would have rejected the application (which he should have done for lack of evidence) or his closing statement would implicitly have provided a criteria against which, in a worst case scenario, an application for readmission could be measured. == Eksterne skakels == * [http://pdg.lbl.gov/2005/reviews/contents_sports.html#constantsetc Oorsig, 2005] * [http://physics.nist.gov/cuu/Constants/index.html NIST-konstantes] * [http://users.telenet.be/lode.stevens/const.htm Natuurkonstantes] * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Natuurkundige constante|Nederlandse Wikipedia]] == Verwysings == {{Notas}} {{Verwysings}} ==UTF-8== UTF-8 is a protocol whereby UNICODE characters can be transmitted as variable-length byte strings in a manner that will maximise the communications wandwidth. WHen the text involved can be wrtitten in ASCCI, the UTF-8 rendering of teh text and teh ASCII rendering are identical, making UTF-8 string upward compatible with ASCII strings. == Historical background== The first standard for interchanging text between computers was ISO-xxxx. This standard used 7 bit characters, reserving the eight bit as a parity bit for error chaecking. Of the 128 characters available using 7 bits, 32 values were reserved as control bits and the remaining 96 valeus ont printable characters. ISO-xxxx had 12 variations, one for each of 12 different languages with 12 values reserved for national use. ISO-xxxx-y (the United States variant) and ISOxxxx-z (the British variant) were identical except for teh character "#" which appeared in teh American character set and "£" which appeared in the British character set. The Germans sacrificed the characters ..... to accomodate " ", " " ..... This standard was uperceded b ISO-xxxxx which used 8 bits to represent its characters. It adopted ISO-xxxx-0 (the American variant) for the first 128 characters .... {|class = "wikitext" |- ! Laagste<br>waarde ! Hoogste<br>waarde !Aantal<br>grepe ! greep 1 ! greep 2 ! greep 3 ! greep 4 ! greep5 |- | x00 || xF7 || 7 | style = "background-color: gray" |<code>0gfedcba</code> | || || || |- | x0080 | x07FF || 11 |style = "background-color: gray"|<code>110lkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || || |- | x0800 | xFFFF || 16 |style = "background-color: gray"|<code>1110qpon |style = "background-color: gray"|<code>10mlkjih</code> |style = "background-color: gray"| <code>0gfedcba</code> || || |- | x0800 | xFFFF || 21 |style = "background-color: yellow"|11110vut |style = "background-color: yellow"|10srqpon |style = "background-color: yellow"|10mlkjih |style = "background-color: #0F0"| 0gfedcba || |- } {| class="wikitable" |+ Définition du nombre d'octets utilisés dans le codage (attention ce tableau de principe contient des séquences non valides) |- ! scope="col" | Caractères codés ! scope="col" | Représentation binaire UTF-8 ! scope="col" | Premier octet valide (hexadécimal) ! scope="col" | Signification |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0000 à U+007F ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">0</span><var style="background: #0F0">ƀƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | 00 à 7F | 1 octet, codant jusqu’à 7 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0080 à U+07FF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">11</span>0<var style="background: #0F0">ƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | C2 à DF | 2 octets, codant jusqu’à 11 bits |- ! scope="row" style="text-align: center" | U+0800 à U+FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">111</span>0·<var style="background: #0F0">ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | E0 à EF | 3 octets, codant jusqu’à 16 bits |- ! scope="row" rowspan="2" style="text-align: center" | U+10000 à U+10FFFF ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">0<var>ƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F0 à F3 | rowspan="2" | 4 octets, codant jusqu’à 21 bits |- ! scope="col" style="text-align: left" | <kbd><span style="background: orange">1111</span>·0<span style="background: #0F0">100</span> 10<span style="background: #0F0">00·<var>ƀƀƀƀ</var></span> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var> 10<var style="background: #0F0">ƀƀ·ƀƀƀƀ</var></kbd> | F4 |} ==Verwysings== {{Verwysings}} == Romeinse syfers== {| class="wikitable" |- ! Fraction ! Roman numeral |- | {{frac|1|12}} |style='text-align: center'| '''·''' |- |style='text-align: center'| {{frac|2|12}} = {{frac|1|6}} |style='text-align: center'| '''··''' or ''':''' |- |style='text-align: center'| {{frac|3|12}} = {{frac|1|4}} |style='text-align: center'| '''···''' or '''∴''' |- |style='text-align: center'| {{frac|4|12}} = {{frac|1|3}} |style='text-align: center'| '''····''' or '''∷''' |- | {{frac|5|12}} |style='text-align: center'| '''·····''' or '''⁙''' |- |{{frac|1|2}} |style='text-align: center'|S |} == Boulevard Periphique Toets == {|class = wikitable !Interior !! Compass Point !! Exterior |- |Junction 1 clock |88 degrees |Junction 1 anti-clock |- | || <small>East</small> || |- |Junction 2 clock |94 degrees |Junction 2 anti-clock |} == Toets== [[File:Metre Convention Signatories.svg|thumb|test]] [[File:M F Gervais Monarchs of Spain.pdf|thumb|Monarchs of Spain]] Alles hier is vanuit die Engelse WIkipedia gesny en hier geplak sonder vertaling: # Both fiber and composite remain in the elastic strain regime. In this stage, we also note that the composite Young's {{nowrap| 1&hairsp;234&nbsp;km}}. modulus is a simple weighted sum of the two component moduli. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\epsilon_{c}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> #:<math> E_{c} = V_{f}E_{f} + V_{m}E_{m} </math> <ref name="courtney"/> # The fiber remains in the elastic regime but the matrix yields and plastically deforms. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # Both fiber and composite yield and plastically deform. This stage often features significant Poisson strain which is not captured by model below. #:<math> \sigma_{c} = V_{f}\sigma_{f}(\epsilon_{c}) + V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math> <ref name="courtney"/> # The fiber fractures while the matrix continues to plastically deform. While in reality the fractured pieces of fiber still contribute some strength, it is left out of this simple model. #:<math> \sigma_{c} \approx V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) </math><ref name="courtney"/> b2or6npq5pg3tnqr7nt6h2ije1y7b3s 0 88260 2964411 2924647 2026-09-01T22:24:11Z Oesjaar 7467 Sintaksfout 2964411 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre eenheid | naam = 2 Eskader SALM | beeld = F-51Ds 2 Sqn SAAF Korea May 1951.jpeg | beeld_byskrif = 2 Eskader Mustang-vegters tydens die [[Korea-oorlog]] | gestig = [[1 Oktober]] [[1940]] | ontbind = | land = [[Suid-Afrika]] | weermagdeel = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] | organisasie = | onderdeel van = | tipe = | spesialisasie = Aanval/onderskepping | kommandostruktuur = | aantal = | hoofkwartier = [[Lugmagbasis Makhado]] | leuse = ''Sursam Prorsusque''<br /><small>''([[Latyn]]s vir: "Opwaarts en vorentoe")''</small> | mars = | kleur = | uitrusting = | veldslae = | aantal veldslae = | onderskeiding = }} '''2 Eskader SALM''' is 'n aktiewe eskader van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM), is die gevegseskader van die SALM en gebruik die [[JAS39 Gripen]]-straalvliegtuig. Die eenheid is by die [[Lugmagbasis Makhado]] naby [[Louis Trichardt, Limpopo]] gestasioneer.<ref name=saaf>{{en}}{{cite web|url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/1/2-squadron|title=2 Squadron SAAF|publisher=www.saairforce.co.za|accessdate=29 Junie 2014}}</ref> LEUSE: Sursum Prorsusque (“Opwaarts en Voorwaarts”) == Geskiedenis == 2 Eskader is in Januarie [[1939]] by [[Lugmagbasis Waterkloof]] gevorm.<ref name=saaf/> === Tweede Wêreldoorlog tot 1950 === [[Lêer:Pv260 1978-02-00 Soutrivier 119 shd50 her1 Adobe Photo Express 800x486.jpg|links|duimnael|Bewaarde Spitfire Mk IX reeksnommer PV260 met kodeletters DB-P]] 2 Eskader het gedurende en ná die Tweede Wêreldoorlog Spitfire IX’s gebruik. Die kodeletters van die eenheid was “DB”. Ná die oorlog is die eenheidskodeletters “DB” kragtens ’n Lugstafinstruksie wat op 12 November 1946 uitgereik is aan die Spitfires van 2 Eskader toegeken. ’n Voorbeeld van ‘n vliegtuig met hierdie kodeletters ná 1945 was Spitfire Merk IX reeksnommer 5543 (DB-A). Teen 1950 is die kodeletters nie meer gebruik nie.<ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Squadron and Special Markings of the Post-war South African Air Force covering the period 1946 to 1959 |date=October 1994 |publisher=Spring Air |isbn=0-620-18807-3 |location=Norwood, South Africa |pages=13, 22, 24 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=35, 36 |language=en}}</ref> === Koreaanse Oorlog, 1950 tot 1953 === 2 Eskader het die North American F-51D Mustang by Lugmagbasis Johnson naby Tokio in ontvangs geneem. Die meeste van hulle was voorheen by USAF Air National Guard-eenhede. Tagtig van hulle is aanvanklik vir diens in Korea toegewys. Die Vlieënde Tiere het op 19 November 1950 hulle eerste operasie onderneem en het op 27 Desember 1952 hulle laaste Mustang-krygsvlug in Korea onderneem/gevlieg.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=2 Squadron in Korea, Flying Cheetahs 1950 – 1953 |date=March 2001 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-958-3880-9-1 |location=Nelspruit, South Africa |pages=128 |language=en}}</ref> Die F-51D Mustang met die SALM-reeksnommer 361 was voorheen USAF 44-74863, is op 21 September 1951 afgelewer, het op 22 Oktober 1952 neergestort en het die naam ''Miss Marunouchi'' gehad. Die vlieënier van die masjien was Tweede Luitenant BM Forsyth.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=2 Squadron in Korea, Flying Cheetahs 1950 – 1953 |date=March 2001 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-958-3880-9-1 |location=Nelspruit, South Africa |pages=130 |language=en}}</ref> 2 Eskader het gedurende die Koreaanse Oorlog 22 North American F-86F Sabres bedryf. Die eerste straler, ’n leenvliegtuig, is in Januarie 1953 aan 2 Eskader afgelewer, en die laaste F-86 is in Oktober 1953 aan die USAF terugbesorg. Die straalvegvliegtuie was van 601 tot 622 genommer. North American F-86F Sabre reeksnommer 603 het die kodeletter B en die naam ''Ruth II'' gehad en was voorheen USAF 52-4315.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=2 Squadron in Korea, Flying Cheetahs 1950 – 1953 |date=March 2001 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-958-3880-9-1 |location=Nelspruit, South Africa |pages=131 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:F-51Ds 2 Sqn SAAF Korea first mission.jpeg|2 Eskader North American F-51D Mustangs op 15 November 1950 in Korea Lêer:One-half left rear view of a North American Mustang Mk. IVA 'Miss Marunouchi' (s-n KM361) parked beside the runway, somewhere in Korea. The aircraft bears the markings of the 2nd Sq - DPLA - aa3e9f7f6ef75f543b0c4869cdc52f42.jpg|2 Eskader F-51D Mustang reeksnommer 361 met die naam ''Miss Marunouchi'' in Korea Lêer:North American F-51 Mustang Mk IVa SAAF Korea 342-FH-4A39928-K90278.jpg|''Miss Marunouchi'' met twee bomme en vier vuurpyle in Korea Lêer:One-quarter left front view of a North American Mustang Mk. IV 'Miss Marunouchi' being equipped with drop tanks, somewhere in Korea. Two men work under each wing attaching the drop - DPLA - 3f809cf9ac9943e548a052f6fd707a3e.jpg|''Miss Marunouchi'' met valbrandstoftenke Lêer:F-86F 2 Sqn SAAF in Japan 1953.jpg|F-86F reeksnommer 603, die kodeletter B en die naam ''Ruth II'' Lêer:Korea 2008-05-31 FASK 099 LR 600x400.jpg|Springbok- nasionale kenteken soos 2 Eskader in die Koreaanse Oorlog gebruik het. </gallery> === 1955/1956, Canadair CL-13B Sabre Mk 6 === [[Lêer:367 2008-08-02 FASK 001 LR 800x533.jpg|duimnael|Canadair Sabre 367 met verteenwoordigende 1960’s-2 Eskader -kleurskema]] ’n Bestelling vir 34 Canadair CL-13B Sabre Mk 6-vliegtuie is in 1955 geplaas en hulle is vanaf Augustus 1956 afgelewer. Die Sabre Mk 6 in die SALM was in die reeks 350 tot 383 genommer. Daar was teen 1957 altesaam 16 eenhede van hierdie tipe op 2 Eskader se boeke. Die Sabres het aanvanklik ’n silwer kleurskema met identifiserende eskaderkleure gehad maar is later gekamoefleer. Die CL-13B Sabres is ook deur 1 Eskader en (later) 85 Gevorderde Vliegskool bedryf. Die tipe is in 1980 amptelik aan diens onttrek. 2 Eskader se Canadair CL-13B Sabre Mk 6-straalvegvliegtuie het in die vroeë 1960’s ’n onderskeidende kleurskema gehad. Rooi was die onderskeidende kleur van 2 Eskader, en ’n rooi strook (met swart strepe) is teen 1959 op die vliegtuie aangebring. Die vlerkpunte en valtenke is in soortgelyke kleure geverf. Daar was ook rooi kodeletters op die vliegtuie. Die Canadair CL-13B Sabre Mk 6 was vanaf 1956 tot 1963 op die boeke van 2 Eskader.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=333 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Marshall and Van Schalkwyk |first=William and Piet |title=South African Colours and Markings Volume 1, Number 5 |date=2004 |publisher=Colours & Markings Publications |isbn=0-620-27419-0 |pages=17 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Squadron and Special Markings of the Post-war South African Air Force covering the period 1946 to 1959 |date=October 1994 |publisher=Spring Air |isbn=0-620-18807-3 |location=Norwood, South Africa |pages=27 |language=en}}</ref> === 1963, Dassault Mirage III === 2 Eskader was vanaf 1963 die permanente eenheid vir die Dassault Mirage IIICZ, BZ, RZ en R2Z totdat die Mirage III se laaste amptelike vlug op 5 Oktober 1990 plaasgevind het, maar hierdie modelle is aanvanklik by Waterkloof (tot Desember 1978) en later by Hoedspruit (vanaf Desember 1978 tot November 1990) gehuisves.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=39, 41, 44 |language=en}}</ref> ==== Mirage IIICZ ==== [[Lêer:801 0000 ander 405 cr her 600x364.jpg|duimnael|Mirage IIICZ reeksnommer 801 (kodeletter B) in die vroeë kleurskema]] Die eerste twee van 16 Mirage IIICZ’s is in April 1963 afgelewer (hulle het in die vragruim van ’n Lockheed Hercules aangekom) en die tipe is in Julie daardie jaar vir die eerste keer aan die publiek getoon. Die Mirage IIICZ was vir die onderskeppingsrol geoptimaliseer en was soortgelyk aan die oorspronklike Mirage IIIC en was ’n enkelsitplekvliegtuig wat onderskeppings in alle weersomstandighede kon uitvoer. Dit het twee intern gemonteerde 30 mm-kanonne gehad en kon ’n verskeidenheid bomme en missiele op monterings onder die vlerk en buik dra. Die Mirage IIICZ’s was van 800 tot 815 genommer.<ref name=":0">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=345 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Van Schalkwyk and Marshall |first=Piet and William |title=South African Colours and Markings Number 8 |date=2014 |publisher=Colours & Markings Publications |isbn=978-0-620-39988-3 |pages=18 |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=40 |language=en}}</ref> Die volgende Mirage IIICZ-kodenommers is met behulp van foto’s en prente bevestig: A = 800; B = 801; C = 815; E = 805; G = 807; K = 810; L = 802; P = 813; S = 803 ==== Die Mirage IIIBZ-opleidingsvariant ==== [[Lêer:818 0000 ander 409 her shd her 600x364.jpg|duimnael|Mirage IIIBZ reeksnommer 818 met soortgelyke kleurskema maar wit kodeletter op rooi stertvin]] Om die vlieëniers van die Mirage IIICZ op te lei is tweesitplek-Mirage III’s afgelewer. Drie BZ’s (reeksnommers 816 tot 818) is in 1964 as opleidingsvliegtuig vir die Mirage IIICZ afgelewer. (Die Mirage IIIBZ was die tweede Mirage III-variant wat aan die SALM afgelewer is.)<ref name=":0" /> ==== Die SALM-verkenningsweergawes van die Mirage III ==== Die SALM het twee verkenningsweergawes van die Mirage III gebruik, naamlik die RZ (reeksnommers 835 tot 838, in 1967 afgelewer) en die R2Z (reeksnommers 854 tot 857; in Desember 1972 bestel, in 1974 afgelewer). Die SALM-Mirage IIIRZ’s was aanvanklik in ’n NAVO-kamoefleerskema geverf (sien die foto hieronder). Die Mirage IIIR2Z was die laaste Mirage III-variant wat aan die SALM afgelewer is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=345, 346 |language=en}}</ref> <ref name=":1" /> <ref>{{Cite book |last=Van Schalkwyk and Marshall |first=Piet and William |title=South African Colours and Markings Number 8 |date=2014 |publisher=Colours & Markings Publications |isbn=978-0-620-39988-3 |pages=19, 23 |language=en}}</ref> Die Mirage IIIR2Z is ook gedurende die Grensoorlog gebruik. IIIR2Z reeksnommer 856 is op 6 Julie 1979 verloor in ’n missie wat tipies was van die soort wat deur verkenningsvliegtuie onderneem is. Die vlieënier van IIIR2Z reeksnommer 856 moes ná ’n aanval foto’s van ’n teiken neem om die omvang van die skade te bepaal, maar die vliegtuig se elektriese stelsel het onklaar geraak nadat dit deur lugafweergeskut getref is en die vliegtuig het buite beheer grond toe getuimel. Die vlieënier het uitgeskiet, gevangeneskap ontduik en is na Lugmagbasis Ondangwa afgevoer.<ref>{{Cite book |last=Lord |first=Dick |title=From Fledgling to Eagle: The South African Airforce during the Border War |date=October 2008 |publisher=30º South Publishers (Pty) Ltd. |year=2008 |isbn=978-1-920143-30-5 |location=Newlands, Johannesburg, South Africa |pages=493 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:835 2008-05-31 FASK 002 LR 800x533.jpg|SALM-Mirage IIIRZ’s het aanvanklik ’n NAVO-kamoefleerskema gehad Lêer:857 1990-10-05 Hspt 007a1 LR 800x533.jpg|Mirage IIIR2Z reeksnommer 857 op 5 Oktober 1990 te Hoedspruit Lêer:857 1990-10-05 Hspt 031 dust 600x364.jpg|Die Mirage IIIR2Z se kameraneus het dit ’n verkenningsvermoë gegee. </gallery> === 1970's === ==== Lugmagbasis Ysterplaat Februarie 1970 ==== [[Lêer:Mirage IIICZ no. 805.jpg|geen|duimnael|Mirage IIICZ reeksnommer 805 word op 21 Februarie 1970 op Lugmagbasis Ysterplaat gesien.]] ==== 2 Eskader tydens die Aviation Africa-tentoonstalling in Oktober1977 ==== Daar is in die ''World Airnews-''tydskrif van Oktober 1977 berig dat die Suid-Afrikaanse Lugmag se vertoning by Aviation Africa die grootste burgerlike vertoning sal wees vir meer as twee dekades. Die SALM se vertoning het formasievlugte deur vier Mirage IIICZ’s van 2 Eskader ingesluit.<ref>{{Cite journal |date=October 1977 |title=Biggest SAAF display for 20 years |journal=World Airnews |pages=68}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:807 1977-10-05 FALA 947 crop2 spot LR 800x533.jpg|Vier Mirage IIICZ’s van 2 Eskader op 5 Oktober1977 tydens Aviation Africa te Lanseria Lêer:809 1977-10-05 FALA 957a crop file sh 600x364.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 809 op 5 Oktober 1977 te Lanseria Lêer:811 1977-10-00 FALA 959 cr shd50 her 800x486.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 811 op 5 Oktober 1977 te Lanseria </gallery> === 1980's === <gallery mode="packed"> Lêer:816 1980-07-15 Dbn 181 crop shd25 800x486.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 816 op 15 Julie 1980 te Durban Lêer:816 1980-07-15 FADN 182 crop dust LR lias 800x486.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 816 op 15 Julie 1980 te Durban Lêer:816 1982-01-29 Yplt 969 LR 800x486.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 816 op 29 Januarie 1982 te Ysterplaat Lêer:811 1987-10-05 Hspt 971a1 crop shd25 800x486.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 811 op 5 Oktober 1987 te Hoedspruit Lêer:802 1988 25jaar ander 420 her 600x364.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 802 in herdenkingskema Lêer:814 1988-08-01 Wat 205b shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 814 op 1 Augustus 1988 te Waterkloof </gallery> === 1990's === ==== Lugmagbasis Pietersburg-lugskou 24 Maart 1990 ==== <gallery mode="packed"> Lêer:838 1990-03-24 Piet 194a lias 600x364.jpg|Mirage IIIRZ reeksnommer 838 is op 24 Maart 1990 staties vertoon. Lêer:807 1990-03-24 Piet 976a1 cr 800x533.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 807 op 24 Maart 1990 te Pietersburg </gallery> ==== Vliegtuie en eenheidwapens in 1990 gesien ==== <gallery mode="packed"> Lêer:838 1990-03-24 Piet 199 600x400.jpg|Posisie van 2 Eskader-wapen op 24 Maart 1990 op Mirage IIIRZ 838 Lêer:838 1990-03-24 Piet 193a1 LR 800x533.jpg|2 Eskader-wapen op 24 Maart 1990 op Mirage IIIRZ reeksnommer 838 Lêer:809 1990-10-05 Hspt 979a1 crop file 600x364.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 809 op 5 Oktober 1990 te Hoedspruit Lêer:809 1990-10-05 Hspt 484a1 LR lias 800x533.jpg|2 Eskader-wapen op 5 Oktober 1990 op Mirage IIICZ reeksnommer 809 </gallery> ==== Onttrekking aan diens van die Mirage III en 50ste verjaarsdag van 2 Eskader op 5 Oktober 1990 ==== [[Lêer:800 1990-10-05 Hspt 480 LR lias 800x486.jpg|duimnael|IIICZ 800 (links), IIIBZ 816 (middel) en IIICZ 809 (regs) op 5 Oktober 1990 te Hoedspruit]] 2 Eskader het op 5 Oktober 1990 sy 50ste verjaarsdag<ref name=":2">{{Cite book |last=Crinall |first=R |title=2 Squadron 1940 – 1990 2 Squadron 50th Anniversary Souvenir Brochure |date=1990 |pages=19 |language=en}}</ref> met ’n lugskou en statiese vertoning gevier (streng gesproke was dit op hierdie datum die 52ste verjaarsdag van die eenheid).<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=29 |language=en}}</ref> Vir hierdie geleentheid is Mirage IIICZ reeksnommer 800 en IIIBZ reeksnommer 816 in spesiale skemas geverf. CZ 800 het ’n kleurskema gehad wat uit swart en goud bestaan het en BZ 816 was in ’n skema wat verteenwoordigend was van die kleurskemas wat die Mirage III’s in die 1960’s gehad het. Nommer 800 het ’n sololugvertoning gelewer en is staties vertoon, nommer 816 is staties vertoon en Mirage IIICZ reeksnommer 809 is staties in ’n laesigbaarheid-kamoefleerskema vertoon.Die 2000 vliegure van ’n 2 Eskader-vlieënier is ook op 5 Oktober 1990 herdenk.<ref name=":2" /> Mirage IIICZ reeksnommer 800 is tydens ’n spesiale seremonie na ’n vliegtuigloods geneem. Altesaam 12 Mirage III’s het ’n verbyvlug in die vorm van die syfer 2 gelewer. Al die Mirage III-variante wat op daardie tydstip deur 2 Eskader bedryf is, is in die lugskou, statiese vertoning en verbyvlug verteenwoordig. 5 Oktober 1990 was ook die laaste amptelike vlug van die Mirage III in SALM-diens.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41 |language=en}}</ref> ===== Die statiese vertoning en 2000-vliegure-seremonie ===== <gallery mode="packed"> Lêer:857 1990-10-05 Hspt 027a1 LR 800x533.jpg|IIIR2Z 857 (links), IIICZ 809 (volgende) en IIIBZ 816 (regs) op 5 Oktober 1990 te Hoedspruit Lêer:816 1990-10-05 Hspt 982a dust crop 600x364.jpg|IIIBZ 816 op 5 Oktober 1990 te Hoedspruit Lêer:809 1990-10-05 Hspt 067 el 800x486.jpg|Die vlieënier met die 2000-vliegure-lourierkrans staan voor Mirage IIICZ reeksnommer 809. </gallery> ===== Sololugvertoning ===== <gallery mode="packed"> Lêer:800 1990-10-05 Hspt476 crop 600x400.jpg|Sololugvertoning IIICZ 800 op 5 Oktober 1990 te Hoedspruit Lêer:800 1990-10-05 Hspt478 800x486.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 ry terug nadat hy sy sololugvertoning gelewer het. </gallery> ===== Verbyvlug van 12 Mirage III’s ===== Die volgende Mirage III’s het aan die verbyvlug deelgeneem: CZ: 801, 804, 805, 807, 808, 811, 815 BZ: 817, 818 RZ: 835, 837, 838 ====== Die vliegtuie ry na die aanloopbaan ====== <gallery mode="packed"> Lêer:837 1990-10-05 Hspt 120 her LR her 600x364.jpg|Mirage IIIRZ 837 en twee ander Mirage III’s op 5 Oktober 1990 te Hoedspruit Lêer:818 1990-10-05 Hspt 995 shd25 800x533.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 818 Lêer:835 1990-10-05 Hspt 998a1 ELshd 800x486.jpg|Mirage IIIRZ reeksnommer 835 Lêer:838 1990-10-05 Hspt 117a 600x400.jpg|Mirage IIIRZ reeksnommer 838 Lêer:838 1990-10-05 Hspt 002a1 LR 800x533.jpg|Mirage IIIRZ reeksnommer 838 </gallery> ====== Die verbyvlug ====== [[Lêer:1990-10-05 Hspt 088a 600x364.jpg|geen|duimnael|Twaalf Mirage III’s in ’n formasieverbyvlug]] ====== Die vliegtuie land ná die verbyvlug ====== <gallery mode="packed"> Lêer:805 1990-10-05 Hspt 057a1 crop 600x364.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 805 Lêer:808 1990-10-05 Hspt 059a 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 808 Lêer:837 1990-10-05 Hspt 056a crop dust file 800x486.jpg|Mirage IIIRZ reeksnommer 837 </gallery> ==== Die ingebruikneming van die Cheetah ==== Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is van die begin af deur 2 Eskader gebruik. Die eerste Cheetah C het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41, 44, 413 |language=en}}</ref> 2 Eskader is vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer (die basis is later Makhado herdoop). === 1995 === Die SALM het gedurende 1995 as deel van die verrigtinge om sy 75ste bestaansjaar te vier opedae/lugskoue by die meeste van sy basisse gehou. ==== Sentrale Vliegskool Langebaanweg-lugskou 4 Maart 1995 ==== Vyf Atlas Cheetah C-vegvliegtuie van 2 Eskader is op 4 Maart 1995 by Langebaanweg gesien. Hulle het die reeksnommers 355, 358, 369, 370 en 377 gehad. Die vliegtuie word in die meegaande foto’s geïllustreer.<gallery mode="packed"> Lêer:370 1995-03-04 Lbwg 698 resize LR 877x533.jpg|Vyf Atlas Cheetah C-vegvliegtuie van 2 Eskader op 4 Maart 1995 te Langebaanweg Lêer:377 1995-03-04 Lbwg 699 shd25 876x531.jpg|Vyf Atlas Cheetah C-vegvliegtuie van 2 Eskader op 4 Maart 1995 te Langebaanweg Lêer:000 1995-03-04 FALW 695 resize LR 800x486.jpg|2 Eskader-wapen op 4 Maart 1995 op Cheetah C te Langebaanweg </gallery> ==== Lugmagbasis Durban 8 April 1995 ==== [[Lêer:369 1995-04-08 Dbn 850 800x486.jpg|geen|duimnael|Dit is ’n foto van die Cheetah C met die reeksnommer 369. Hy is besig om op 8 April 1995 by Durban op ’n rybaan te ry.]] ==== Lugmagbasis Bloemspruit 13 Mei 1995 ==== <gallery mode="packed"> Lêer:363 1995-05-13 Blspt 864 800x486.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 363 op 13 Mei 1995 te Bloemspruit Lêer:342 1995-05-13 Blspt 869 LR 800x533.jpg|Drie Cheetah C’s op 13 Mei 1995 te Bloemspruit </gallery> ==== Lugmagbasis Louis Trichardt 26 Augustus 1995 ==== <gallery mode="packed"> Lêer:361 1995-08-25 LT 880 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 361 op 25 Augustus 1995 te Louis Trichardt Lêer:860 1995-08-25 LT 892 crop dust file 600x364.jpg|Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 te Louis Trichardt Lêer:839 1995-08-26 LT 885 600x400.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 te Louis Trichardt Lêer:858 1995-08-26 LT 888a 600x364.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 858 op 26 Augustus 1995 te Louis Trichardt </gallery> ==== Lugmagbasis Hoedspruit 23 September 1995 ==== <gallery mode="packed"> Lêer:351 1995-09-22 Hspt 896 800x486.jpg|Cheetah C’s op 22 September 1995 te Hoedspruit Lêer:354 1995-09-23 Hspt 903 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 354 op 23 September 1995 te Hoedspruit </gallery> ==== Herdenkingskleurskema gedurende SALM 75 gesien ==== Atlas Cheetah C reeksnommer 342 is vir die SALM se verjaarsdagvieringe in 1995 in ’n spesiale kleurskema geverf. Dit het bestaan uit die kolle van die tipe se eweknie in die diereryk en blou asook spesiale merke. Daar was THE PRIDE OF THE NATION-driehoeke op die stertvin en onder die vlerk asook die syfer 75 en die SALM-arend in goud op die stertvin. Die vliegtuig het as gevolg van die kleurskema die bynaam “Spotty” gekry. Die kleure en merke word op verskillende datums en by verskillende plekke in die meegaande foto’s uitgebeeld.<gallery mode="packed"> Lêer:342 1995-04-08 Dbn 833 crop (2) 600x400.jpg|Durban 8 April 1995 Lêer:342 1995-05-13 Blspt 845 600x364.jpg|Bloemspruit 13 Mei 1995 Lêer:342 1995-05-13 Blspt 860 dust file 600x400.jpg|Bloemspruit 13 Mei 1995 Lêer:342 1995-08-00 LT 871 dust ELshd 800x486.jpg|Louis Trichardt Augustus 1995 </gallery> === 2000 === ==== Parade om Generaal Hechter vaarwel toe te roep en bevel aan Generaal Beukes te oorhandig ==== [[Lêer:7 B707 en Cheetahs 2000-02-29 FASK 743 800x538.jpg|duimnael|60 Eskader Boeing 707 en drie 2 Eskader Cheetahs op 29 Februarie 2000]] ’n Parade is op 29 Februarie 2000 gehou om afskeid van Luitenant-Generaal WH Hechter te neem en die bevel aan Luitenant-Generaal RJ Beukes te oorhandig. Vliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag het aan verbyvlugte deelgeneem. Dit het Cheetahs van 2 Eskader ingesluit. ==== SALM 80 Internasionale Lugskou en Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling ==== Die SALM was 80 jaar oud in 2000 en het hierdie geleentheid op verskillende plekke in Suid-Afrika gevier. Die hoogtepunt van hierdie vieringe was ongetwyfeld die SALM 80 Internasionale Lugskou by Lugmagbasis Waterkloof weens die internasionale deelname, veral deur Afrika-lande. Die militêre lugskou het van 8 tot 9 September plaasgevind en het saamgeval met die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling, wat van 5 tot 7 September 2000 gehou is (AAD 2000). (Africa Aerospace and Defence 2000-katalogus)<gallery mode="packed"> Lêer:371 2000-09-08 FAWK 178 stof 600x364.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 371 op 8 September 2000 te Waterkloof Lêer:Fight SAAF formo 2000-09-00 FAWK 179 stof 600x364.jpg|Drie 2 Eskader Cheetah C-vegvliegtuie op 8 September 2000 te Waterkloof </gallery> === 2002 === ==== AAD ==== Africa Aerospace and Defence 2002 het van 18 tot 22 September plaasgevind. Die SALM was ook by AAD 2002 teenwoordig.<gallery mode="packed"> Lêer:363 2002-09-18 AAD FAWK 003 EL cr 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 363 op 18 September 2002 te Waterkloof Lêer:853 2002-09-18 AAD FAWK 001 her 618x400.jpg|Atlas Cheetah D2 reeksnommer 853 op 18 September 2002 te Waterkloof </gallery> === 2004 === ==== Africa Aerospace and Defence ==== [[Lêer:359 2004-09-21 AAD FAWK 318 shd25 600x400.jpg|duimnael|Atlas Cheetah C reeksnommer 359 op 21 September te Waterkloof]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag was van 21 tot 23 September 2004 by Lugmagbasis Waterkloof een van die uitstallers gedurende AAD 2004. === 2005 === ==== Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou 21 Mei 2005 ==== In die week wat op 16 Mei 2005 begin het, is ’n vervoerkonvensie by die Polokwane Internasionale Lughawe in die Noordelike Provinsie van Suid-Afrika gehou. As deel van die konvensie het ’n burgerlike en militêre lugskou op Saterdag, 21 Mei 2005 plaasgevind.<gallery mode="packed"> Lêer:2j 2005-05-21 FAPB031 LR 800x533.jpg|Mirage-tipe-stertvin op 21 Mei 2005 te Polokwane Lêer:356 2005-05-21 FAPB 142 LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 356 op 21 Mei 2005 te Polokwane Lêer:356 2005-05-21 FAPB 118 LR 800x531.jpg|Cheetah C reeksnommer 356 op 21 Mei 2005 te Polokwane Lêer:858 2005-05-21 FAPB 178 crop LR 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 21 Mei 2005 te Polokwane </gallery> ==== Swartkop 17 September 2005 ==== [[Lêer:352 2005-09-17 FASK 412 crop LR 600x400.jpg|geen|duimnael|Cheetah C reeksnommer 352 op 17 September 2005 te Swartkop]] ==== Die byeenkoms vir vegvliegtuie op 8 Oktober 2005 ==== Lugmagbasis Makhado het ’n byeenkoms vir vegvliegtuie in Oktober 2005 gehou. ’n Lugskou het op Saterdag, 8 Oktober 2005 plaasgevind Die basis was voorheen as Louis Trichardt bekend en is herdoop om die naam van die naby geleë dorp te weerspieël.<gallery mode="packed"> Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|60 Eskader Boeing 707 en drie 2 Eskader Cheetahs op 8 Oktober 2005 te Makhado Lêer:362 2005-10-08 FALO 373 SH ELshd 800x533.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 362 op 8 Oktober 2005 te Makhado Lêer:852 2005-10-08 FALO 226 crop LR 800x533.jpg|Cheetah D2 reeksnommer 852 op 8 Oktober 2005 te Makhado Lêer:858 2005-10-08 FALO 176 L 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 te Makhado </gallery>Die Cheetah C met die reeksnommer 370 is in die 2000’s in die kleure van die 1994- Suid-Afrikaanse nasionale vlag oorgeverf en het as “Vlaggie” bekendgestaan. Hierdie kleurskema word in die volgende drie foto’s op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado geïllustreer.<gallery mode="packed"> Lêer:370 2005-10-08 FALO 513 crop2 LR 800x533.jpg Lêer:370 2005-10-08 FALO 352 crop LR 800x533.jpg Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg </gallery>Die Atlas Cheetah B met die reeksnommer 861 was op 8 Oktober 2005 ook in die kleure van die 1994- nasionale vlag geverf.<gallery mode="packed"> Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 shd50 600x400.jpg Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 shd25 600x400.jpg </gallery> === 2006 === ==== Suid-Afrika se Gripen D-vegvliegtuig ==== Suid-Afrika se nuwegenerasie-Gripen-vegvliegtuig, wat in Julie 2006 in die land aangekom het, is gedurende AAD 2006 staties en in die lug vertoon. Geen lugtoertjies is uitgevoer nie omdat die vliegtuig instrumente vir die toetsvlug-en-ontwikkelingsprogram gehad het, wat ontwerp was om toerusting wat spesifiek vir die Suid-Afrikaanse weergawe van die vliegtuig ontwerp was, te valideer. [[Lêer:392801 2006-09-19 FAYP 025 cr LR 600x400.jpg|duimnael|Gripen D reeksnommer 392801 op 19 September 2006 te Ysterplaat]] Die vliegtuig het vir die eerste keer op Dinsdag, 19 September 2006, op die vooraand van die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling (AAD), by Lugmagbasis Ysterplaat naby Kaapstad in die openbaar verskyn. Die tweesitplek-weergawe van die Gripen-vegvliegtuig (SA01), met ’n Suid-Afrikaanse Lugmag-kleurskema en die 1994- Suid-Afrikaanse vlag, was by die Toetsvlug-en-ontwikkelingsentrum naby Bredasdorp in die suidelike Kaap gebaseer, waar dit vir ’n deeglike Suid-Afrikaanse vliegtoetsprogram voorberei is. Suid-Afrika het in 1999 ’n kontrak van VSA$ twee miljard met Saab-BAE Systems onderteken waarvolgems ’n vloot Gripen-nuwegenerasie-vegvliegtuie en Hawk Lead-in Fighter Trainers as deel van die Strategiese Verdedigingverkrygingsprogram verskaf sou word. Dit sou die modernisering van die SALM se vegvliegtuigvloot tot gevolg hê en verseker dat die SALM al sy nasionale, streeks- en vredesondersteuningspligte kan nakom. (Persverklaring 19 September 2006 deur British Aerospace/Saab en pamflet verskaf deur Saab gedurende AAD 2006) In die meegaande foto's word Gripen D reeksnommer 392801 op 19 September 2006 by Ysterplaat uitgebeeld.<gallery mode="packed"> Lêer:392801 2006-09-19 FAYP 043 LR 800x533.jpg Lêer:392801 2006-09-19 FAYP 044 LR 800x533.jpg Lêer:392801 2006-09-19 FAYP 063 albumsize.jpg Lêer:392801 2006-09-19 FAYP 063 LR lias 800x533.jpg </gallery> === 2010 en 2014 === ==== Swartkop 13 en 14 Augustus 2010 ==== Die Saab Gripen C is die SALM se jongste vegvliegtuig. Gripen C reeksnommer 3914 van 2 Eskader word geïllustreer op 13 Augustus 2010 (die dag voor die lugskou) en op 14 Augustus 2010 by Swartkop tydens die SALM 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou. Let daarop dat daar sedert 2006 ’n verandering plaasgevind het wat die lengte van die reeksnommers van SALM Gripens betref. In 2006 het die Gripen D byvoorbeeld die reeksnommer 392801 gehad.<gallery mode="packed"> Lêer:3914 2010-08-14 FASK 0082 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 14 Augustus 2010 te Swartkop Lêer:3914 2010-08-13 FASK 0169 crop LR 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 13 Augustus 2010 te Swartkop Lêer:3915 2010-08-14 FASK 0027 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3915 op 14 Augustus 2010 te Swartkop </gallery> ==== Africa Aerospace and Defence 20 September 2014 ==== [[Lêer:3920 2014-09-20 FAWK 5528 shd50 600x400.jpg|geen|duimnael|Saab Gripen C reeksnommer 3920 op 20 September 2014 te Waterkloof]] == Bewaarde vliegtuie met 2 Eskader-kleurskemas == === PV260 === [[Lêer:PV260 1978 Soutrivier 004 her cr shd25 shd25 800x547.jpg|duimnael|PV260 in 1978, met Tafelberg as agtergrond]] Spitfire F.IX BR601/SALM 5631 is ’n tyd lank in die Barnetts-skrootwerf in Soutrivier naby Kaapstad vertoon. Die skema van die vliegtuig het bestaan uit die kleure en merke van ’n 2 Eskader-vliegtuig wat uit die Tweede Wêreldoorlog dateer en het die reeksnommer PV260, eenheidkode DB-P asook die naam ''Estwolf'' gehad. [[Lêer:Pv260 1978-02-00 Soutrivier 853 LR lias 800x486.jpg|duimnael|PV260 in Februarie 1978, met Tweede Wêreldoorlog-kleure en merke van 2 Eskader]] Die Spitfire wat eens by ’n skrootwerf in Soutrivier naby Kaapstad vertoon is, het die lewe as Spitfire F.IX BR601 in Brittanje begin. Dáár het die vliegtuig deel uitgemaak van verskillende instandhoudingseenhede en eskaders, onder andere 45 Instandhoudingseenheid by Kinloss, 8 Instandhoudingseenheid by Little Rissington en die General Aircraft Beperk-herstelfasiliteit by Hanworth. Britse eenhede sluit in 64 Eskader by Hornchurch en 129 Eskader. Die vliegtuig is ook bedryf deur ’n Poolse eskader, naamlik 316, Stad van Warskou. Die masjien is uiteindelik op 11 Oktober 1948 na 47 Instandhoudingseenheid by Sealand oorgeplaas, waar dit gekrat is. Daarna is die vliegtuig aan boord die stoomskip ''Clan Mackellar'' na Suid-Afrika, waar dit op 13 Maart 1949 aangekom het. [[Lêer:Pv260 Dave Becker Soutrivier 872 shd75 her3 800x486.jpg|duimnael|PV260 met die woorde “UPWARDS AND ONWARDS”]] In Suid-Afrika is die reeksnommer 5631 aan die masjien toegeken. By aankoms in Suid-Afrika is die vliegmasjien by 15 Lugdepot by Snake Valley gestoor voordat dit op 26 Januarie 1951 aan 1 Eskader uitgereik is. Dit is egter kort daarna, op 15 Februarie, na die Sentrale Vliegskool by Nigel. Op 16 Maart 1951 is die vliegtuig aan die Lugoperasiesskool by Langebaanweg uitgereik. By hierdie skool was die vliegtuig in drie verskillende landingsongelukke betrokke voordat dit geringe herstelwerk ondergaan het en deur 7 Eskader by Ysterplaat as grondopleidingsvliegtuig gebruik is. Vervolgens is die masjien op 10 Maart 1955 aan Harold Barnett van South African Metal and Machinery verkoop. Die masjien is as patroonvliegtuig gebruik om MA793 te herbou en is daarna tot statiese-uitstalling-toestand deur die Atlasvliegtuigkorporasie herbou. Aanvanklik het die vliegtuig die merke “DB-U” gehad, maar is uiteindelik as DB-P voltooi. “DB” was die kode van 2 Eskader in die Tweede Wêredoorlog. In die meegaande foto’s word die vliegtuig as PV260 met 2 Eskader-merke (insluitende die kodeletters DB-P en die eskaderwapen) asook die naam ''Estwolf'' gesien. Later het die eskaderwapen die woorde “UPWARDS AND ONWARDS” bygekry. Dit is die Engelse woorde van 2 Eskader se leuse, naamlik Sursum Prorsusque.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=The Spitfire in South African Air Force Service |date=September 2001 |publisher=GR Printing and Publishing |isbn=0-958 4437-1-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=133 and134 |language=en}}</ref> === Canadair CL-13B Sabre Mk 6 reeksnommer 372 === [[Lêer:SAAF restored Sabre.jpg|duimnael|''Sherdanor II'' op 25 September 2010 te Ysterplaat]] Canadair CL-13B Sabre Mk 6 reeksnommer 372 is ná onttrekking aan diens na die SALM-museum Ysterplaat oorgeplaas. Daar is die vliegtuig as ’n Koreaanse Oorlog North American F-86F Sabre met die reeksnommer 601 en die naam ''Sherdanor II'' gerestoureer. === Mustang ''Patsy Dawn'' === [[Lêer:325 2010-08-13 FASK 0004 LR 800x533.jpg|duimnael|North American Mustang reeksnommer 325 ''Patsy Dawn'' op 13 Augustus 2010 te Swartkop]] Die SALM-museum North American Mustang met die reeksnommer 325 is op 9 Januarie 1945 as 44-72202 aan die USAAF afgelewer. Voordat die masjien deur die SALM-museum gebruik is, was dit as FAD 1917 in diens van die Dominikaanse Lugmag. FAD 1917 het op 14 November 1987 in Kaapstad aangekom en is daarna deur SALM-museumpersoneel gerestoureer. Hierdie projek is in September/Oktober 1998 voltooi. Die eerste vlug van die vliegmasjien was op 13 Oktober 1998.<ref>{{Cite web|url=https://aircraftnut.blogspot.com/2012/12/flying-cheetahs-saaf-p51-mustangs-in.html|title=Flying Cheetahs: SAAF P51 Mustangs in Korea|date=Sunday, 2 December 2012|website=Aircraft Nut|access-date=26 Julie 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.aircraftinformation.info/JB_AIF/usaf_serials/1944_5.html|title=1944 USAAF Serial Numbers (44-70255 to 44-83885)|website=Aircraft Information|access-date=26 Julie 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://flightsim.to/addon/77946/aeroplane-heaven-p-51d-south-african-air-force-patsy-dawn-nr-325|title=Aeroplane Heaven P-51D (South African Air Force , Patsy Dawn ,Nr:325)|website=Flightsim|access-date=26 Julie 2026}}</ref> Gedurende die Koreaanse Oorlog is twee verskillende North American F-51D Mustangs met die reeksnommer 325 deur die SALM gebruik. Die eerste een het op 4 Desember 1950 tydens ’n afleweringsvlug na Lugmagbasis Johnson neergestort. Die tweede een is uit wrakke van drie verskillende neergestorte vliegtuie opgebou, naamlik 364, 365 en 359. Die tweede een het die naam ''Patsy Dawn'' gehad. “Patsy Dawn” verwys na die name van ’n grondbemanningslid se twee dogters.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=2 Squadron in Korea, Flying Cheetahs 1950 – 1953 |date=March 2001 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-958-3880-9-1 |location=Nelspruit, South Africa |pages=129 |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Lugvaart-saadjie}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] 6sl3xo58sdfawdgkgera0yzve9nllf0 0 88693 2964472 2958707 2026-09-02T10:36:20Z Oesjaar 7467 Maak een sintaksfout reg. 2964472 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Heilige |naam=Thomas van Aquino |geboortedatum=[[1225]] |geboorteplek=Roccasecca, Koninkryk van Sisilië, [[Italië]] |sterftedatum=[[7 Maart]] [[1274]] |sterfteplek=Fossanova, Kerklike Staat, Italië |feesdag=28 Januarie (7 Maart tot 1969) |vereer_in=[[Rooms-Katolieke Kerk]], [[Anglikaanse Gemeenskap]], [[Lutheranisme]] |beeld=St-thomas-aquinas.jpg |beeldgrootte=200px |byskrif='n Altaarstuk in Ascoli Piceno, Italië, deur Carlo Crivelli (15de eeu) |titels=Heilige |saligverklaringsdatum = |saligverklaringplek = |saligverklaar_deur = |heiligverklaringsdatum = [[18 Julie]] [[1323]] |heiligverklaringsplek = [[Avignon]], Kerklike Staat |heiligverklaring_deur = [[Pous Johannes XXII]] |attribute=Die ''Summa Theologica'', 'n modelkerk, die son op die bors van 'n Dominikaanse monnik. [[Skolastiek]] |beskermheilige=akademici; teen storms; teen weerlig; verdedigers; Aquino, Italië; Belcastro, Italië; boek verkopers; Katolieke akademies, skole, en universiteite; kuisheid; Falena, Italië; leer; potlood makers; filosowe; uitgewers; geleerdes; studente; Universiteit van Sto. Tomas; Sto. Tomas, Batangas; teoloë. |pelgrimsoord=Kerk van die Jakobyne, Toulouse, Frankryk |onderdrukkingsdatum= |onderdrukking_deur= |omstredenhede= |gebed= }} {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Thomas van Aquino | beeld = Gentile da Fabriano 052.jpg | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = Detail van Valle Romita poliptiek deur Gentile da Fabriano (ca. 1400) | geboortenaam = Tommaso d'Aquino | geboortedatum = [[1225]] | geboorteplek = Roccasecca, Koninkryk van Sisilië, [[Italië]] | sterftedatum = [[7 Maart]] [[1274]] | sterfteplek = Fossanova, Kerklike Staat, Italië | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = | nasionaliteit = | vakgebied = Metafisika,[[skolastiek]], logika, teologie, gedagte, epistemologie, etiek, politiek | werkplek = | alma mater = Abbey van Monte Cassino<br />Universiteit van Napels<br />Universiteit van Parys | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = ''Summa Theologiae''<br />''Summa contra Gentiles''<br />''Quinque viae'' | beïnvloed deur = [[Aristoteles]], [[Avicenna]], [[Averroes]],<ref name="jacb1">{{cite book|last1 = A. C. Brown|first1 = Jonathan|authorlink=Jonathan A. C. Brown|title = Misquoting Muhammad: The Challenge and Choices of Interpreting the Prophet's Legacy|url = https://archive.org/details/misquotingmuhamm0000brow|date = 2014|publisher = Oneworld Publications|isbn = 978-1780744209|page = [https://archive.org/details/misquotingmuhamm0000brow/page/12 12]}}</ref> [[Al-Ghazali]], [[Augustinus van Hippo]], [[Boethius]], [[Johann van Damaskus]], [[Paulus van Tarsus]], [[Dionysius Areopagita]], [[Albertus Magnus]], [[Maimonides]], [[Anselmus van Kantelberg]], [[Plato]], [[Cicero]], [[Johannes Scotus Eriugena]] | invloed op = [[Giles van Rome]], [[Godfrey van Fontaines]], [[Richard Hooker]], [[John Locke]], [[Dante]], [[Gottfried Wilhelm Leibniz]], [[Thomas Reid]], [[Jacques Maritain]], [[Étienne Gilson]], [[G.E.M. Anscombe|Anscombe]], [[Juan Donoso Cortés|Donoso Cortés]], [[Meester Eckhart]], [[G. K. Chesterton|Chesterton]], [[James Joyce]], [[Anthony Kenny]], [[Pous Pius XII]], [[Olavo de Carvalho]], [[Ayn Rand]], [[Murray Rothbard]], [[Walker Percy]], [[Mortimer J. Adler]], [[Cornelio Fabro]], [[Fulton J. Sheen]], [[Reginald Garrigou-Lagrange]], [[Joseph Maréchal]], [[Karl Rahner]], [[Peter Geach]], [[Alasdair MacIntyre]], [[Alexander Pruss]] | toekennings = | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} '''Thomas van Aquino, Aquinas''' of '''Thomas Aquinas''' (Roccasecca, ± 28 Januarie 1225 – Fossanova, 7 Maart 1274) was 'n [[Italië|Italiaanse]] [[filosoof]] en [[teoloog]]. Hy is die invloedrykste sistematiese denker op teologies en wysgerige gebied uit die [[Middeleeue]]. Sy idees het 'n belangrike invloed op die Rooms-Katolieke geloof gehad.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Lewe == Thomas van Aquino is gebore in die kasteel [[Roccasecca]]. Hy was lid van 'n vooraanstaande familie wat graag wou hê dat hy by die Benediktynse orde ingewy word. Hy het egter in 1244 by die [[Dominikaanse Orde]] aangesluit. Sy familie was so kwaad hieroor dat sy broers hom ontvoer en in die familiekasteel as gyselaar aangehou het.<ref name=Conway>{{cite book|url = https://archive.org/details/saintthomasaquin00conwuoft|title = Saint Thomas Aquinas|first = Fr. Placid|last = Conway|publisher = Longman, Green & Co|place = London|year = 1911}}</ref>{{rp|1 et seq}} In 1246 is hy na Parys gestuur waar hy onder die Duitse filosoof [[Albertus Magnus]] gestudeer het. Later het hy Magnus na Keulen gevolg. In 1252 begin Thomas om in die [[Bybel]] onderrig te gee. Dit het hy in die Saint Jacques klooster in Parys gedoen. In hierdie tyd het hy enkele belangrike kommentare op 'n aantal [[Ou Testament]]iese en [[Nuwe Testament]]iese boeke geskryf. Op bevel van [[Pous Alexander IV]] het hy in 1257, saam met die teoloog [[Bonaventura (Giovanni di Fidanza) |Bonaventura]], die graad van magister in die teologie aan die Universiteit van Parys verwerf.<ref name="Conway" />{{rp|23 et seq}} Nadat Thomas uit Parys vertrek het, bly hy van 1259 tot 1265 in die pouslike hof in [[Anagni]], 'n klein Italiaanse stad. In 1265 vertrek hy na die klooster by die [[Santa Sabina]] in Rome, en het voortgegaan om sy reis in 1267 na [[Viterbo (stad)|Viterbo]] aan te pak. In hierdie Italiaanse stad, waar verskeie pouse gewoon het, woon Thomas aan die pouslike hof. Van 1269 tot 1272 bly hy weereens in Parys. In hierdie tydperk het hy baie besprekings met ander geleerdes en filosowe oor die [[Aristoteles|Aristotelianisme]] en die wees van orde in die kloosters. Van 1272 tot 1273 bly Thomas weer in Italië. Daar het hy aan die [[Universiteit van Napels Federico II|Universiteit van Napels]] gedoseer. Teen die einde van sy lewe het hy 'n visioen gehad, waardeur hy alles wat hy tot op die punt geskryf het as nutteloos beskou het. Sedertdien het hy opgehou om te skryf. Dit verduidelik waarom sy magistrale werk [[Summa Theologica]] vandag onvoltooid is. Vroeg in 1274 vertrek hy uit [[Napels]] na die [[Tweede konsilie van Lyon|konsilie in Lyon]], maar sterf oppad daarheen in die Cisterciënser-abdy van Fossanova, tussen Napels en Rome.<ref name="Conway" />{{rp|90 et seq}}. In 1277 veroordeel die biskop van Parys enkele van sy stellings, maar hierdie veroordeling is later herroep toe [[pous Johannes XXII]] hom in 1323 as ’n heilige verklaar. In 1567 benoem [[pous Pius V]], wat self 'n Dominikaan was, hom tot kerkleraar.<ref name="Conway" />{{rp|103 et seq}} == Jeug en die keuse vir die Dominikane == [[Lêer:Castello di Monte San Giovanni Campano 9.JPG|duimnael|Die kasteel van Monte San Giovanni Campano, waar Thomas se broers hom aangehou het]] Thomas is omstreeks 1225 in die familiekasteel van Roccasecca naby Aquino gebore, in 'n gebied wat toe deel van die koninkryk [[Sisilië]] was. Sy vader, Landulf van Aquino, was 'n ridder in die diens van keiser [[Frederik II van die Heilige Romeinse Ryk|Frederik II]], en sy moeder, Theodora, het uit 'n Napolitaanse familie gekom; sy vader was van [[Lombarde|Lombardiese]] en sy moeder van [[Normandiërs|Normandiese]] afkoms. Thomas was die jongste van nege kinders. Terwyl al sy broers 'n militêre loopbaan gevolg het, was die bedoeling dat hy sy oom Sinibald as abt van Monte Cassino sou opvolg – die gewone loopbaan vir 'n jonger seun van die Suid-Italiaanse adel. Op vyfjarige ouderdom het Thomas sy skoolopleiding by die abdy van Monte Cassino begin. Nadat die konflik tussen Frederik II en die pous in 1239 tot in die abdy oorgespoel het, is hy na die ''studium generale'' in [[Napels]] gestuur – vandag die Universiteit van Napels Federico II. Daar het hy waarskynlik die eerste keer met die werk van [[Aristoteles]], [[Averroes]] en [[Maimonides]] te doen gekry, en het hy ook onder die invloed van 'n Dominikaanse prediker, Johannes van St. Julianus, gekom. Op negentien het Thomas besluit om by die [[Dominikaanse Orde]] aan te sluit, wat sy familie hoogs ontstel het. Om sy moeder se inmenging te voorkom, het die Dominikane beplan om hom na Rome en van daar na Parys te stuur, maar sy broers het hom op reis gevang en na die familiekasteel teruggebring. Hy is bykans 'n jaar lank in die kasteel van Monte San Giovanni en op Roccasecca aangehou in 'n poging om hom van sy besluit af te bring; hy het die tyd deurgebring deur sy susters te onderrig en met die orde in verbinding te bly. Volgens die oorlewering het twee van sy broers selfs 'n prostituut gehuur om hom te verlei, maar hy het haar met 'n brandende hout weggejaag. Teen 1244 het sy moeder ingesien dat haar pogings misluk het en het sy gereël dat hy in die nag deur 'n venster ontsnap – vir haar minder skadelik vir die familie se eer as 'n openlike toegewing.<ref name="torrell">{{en}} {{cite book |last=Torrell |first=Jean-Pierre |title=Saint Thomas Aquinas: The Person and His Work |url=https://archive.org/details/saintthomasaquin0001torr |date=1996 |publisher=Catholic University of America Press |location=Washington}}</ref> == Studie en die twee Parysse regentskappe == [[Lêer:Benozzo Gozzoli - Triumph of St Thomas Aquinas - WGA10334.jpg|duimnael|links|180px|''Die triomf van die heilige Thomas van Aquino'' deur Benozzo Gozzoli (1471), met Aristoteles en Plato weerskante van hom]] In Parys en later in Keulen was [[Albertus Magnus]] Thomas se leermeester. Omdat Thomas stil was en min gepraat het, het party van sy medestudente gemeen dat hy stadig van begrip is, waarop Albertus na oorlewering gesê het: "Julle noem hom die stom os, maar sy leer sal eendag so 'n gebulk gee dat dit oor die hele wêreld gehoor sal word." In Keulen het Thomas as leerlingprofessor oor die boeke van die Ou Testament klasgegee en kommentare op Jesaja, Jeremia en Klaagliedere geskryf. In 1252 het hy na Parys teruggegaan om vir die magistergraad in die teologie te studeer. As ''baccalaureus Sententiarum'' het hy sy laaste drie studiejare aan 'n kommentaar op [[Petrus Lombardus]] se ''Sententiae'' gewy, en in dieselfde tyd het hy vir sy medebroeders ''De ente et essentia'' ("Oor die synde en die wese") geskryf. Vanaf 1256 was hy op regstreekse aandrang van pous Alexander IV regentmeester in die teologie in Parys, waar hy tot 1259 gebly het. In dié jare het hy die ''Quaestiones disputatae de veritate'', die ''Quaestiones quodlibetales'' en kommentare op [[Boethius]] geskryf, en aan die einde van sy regentskap met die ''Summa contra Gentiles'' begin. Hy en [[Bonaventura]] het albei in dié tyd in Parys teologie gedoseer en was persoonlike raadgewers van koning [[Lodewyk IX van Frankryk|Lodewyk IX]], hoewel hulle oor die verhouding tussen geloof en die natuurlike rede verskil het. Thomas is in 1268 'n tweede keer as regentmeester na Parys gestuur, deels weens die opkoms van die "Averroïsme" of radikale Aristotelisme aan die universiteite. Omdat hy self so sterk op Aristoteles gesteun het, is hy self van Averroïsme verdink, en om sy standpunt te onderskei het hy ''De unitate intellectus, contra Averroistas'' geskryf, waarin hy die Averroïsme as onversoenbaar met die Christelike leer bestempel. Op 10 Desember 1270 het die biskop van Parys, Étienne Tempier, dertien Aristoteliese en Averroïstiese stellings as kettery veroordeel. Thomas het hom veral geërger aan Siger van Brabant, wat Averroïstiese uitlegte van Aristoteles aan Parysse studente geleer het. Geskille met invloedryke Franciskane het dié tweede regentskap veel moeiliker as die eerste gemaak; in dieselfde jare het hy die tweede deel van die ''Summa'' voltooi en ''De virtutibus'' en ''De aeternitate mundi'' geskryf. == Italië, die ''Summa'' en die laaste jare == Ná sy eerste regentskap het Thomas in 1259 na Italië teruggekeer. In 1261 is hy na [[Orvieto]] geroep, waar hy die ''Summa contra Gentiles'' voltooi het, die ''Catena aurea'' ("Die goue ketting", 'n kommentaar op die evangelies uit die kerkvaders) saamgestel het en vir pous [[Pous Urbanus IV|Urbanus IV]] die liturgie vir die nuwe fees van Corpus Christi geskryf het. Verskeie van die gesange wat hy daarvoor gemaak het, word vandag nog gesing, onder meer die ''Pange lingua'' – waarvan die laaste twee verse as die ''Tantum ergo'' bekend staan – en die ''Panis angelicus''. In 1265 het pous [[Pous Clemens IV|Clemens IV]] hom na Rome geroep as pouslike teoloog, en die Dominikane het hom opdrag gegee om by die klooster van [[Santa Sabina]] te doseer. Die ''studium'' daar was 'n eksperiment: die orde se eerste ''studium provinciale'', 'n tussenskool tussen die kloosterskool en die ''studium generale'', waar Thomas die volle omvang van die filosofie – sowel morele as natuurfilosofie – onderrig het. Dit was hier dat hy sy bekendste werk, die ''[[Summa Theologica|Summa Theologiae]]'', begin het, wat hy uitdruklik vir beginners bedoel het: soos hy in die voorwoord skryf, behoort 'n leraar van die Katolieke waarheid nie net die gevorderdes te onderrig nie, maar ook die beginners. In 1272 het Thomas van die Universiteit van Parys afskeid geneem toe sy eie provinsie hom gevra het om 'n ''studium generale'' te stig waar hy wou; hy het Napels gekies en daar aan die derde deel van die ''Summa'' gewerk. In die vastyd van 1273 het hy elke dag vir die mense van Napels gepreek – preke oor die Tien Gebooie, die geloofsbelydenis, die Onse Vader en die Wees Gegroet wat baie gewild was. == Filosofie == [[Lêer:Andrea di Bonaiuto. Santa Maria Novella 1366-7 fresco 0001.jpg|duimnael|''Die triomf van die heilige Thomas'' in die Santa Maria Novella in Florence (1366–1367)]] === Geloof en rede === Die grondgedagte van Thomas se werk is dat die geloof en die rede nie met mekaar in stryd is nie, omdat albei van God kom. Die rede kan sekere waarhede oor God uit die skepping self aflei – dat God bestaan, byvoorbeeld – terwyl ander waarhede, soos die [[Drie-eenheid]] en die menswording, net deur openbaring bekend kan word. Die genade en die openbaring vul dus die natuur en die rede aan sonder om hulle te weerspreek: die [[teologie]] gebruik die filosofie as haar dienares, maar dring nooit teen die rede in nie.<ref name="davies">{{en}} {{cite book |last=Davies |first=Brian |title=The Thought of Thomas Aquinas |url=https://archive.org/details/thoughtofthomasa0000davi |date=1992 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford}}</ref> Hierdie standpunt het hom in staat gestel om die pas herontdekte werke van [[Aristoteles]] – wat hy eenvoudig "die Filosoof" genoem het – in die Christelike denke op te neem, in 'n tyd toe baie kerklikes gevrees het dat die Aristotelisme die geloof sou besmet. === Die vyf weë === In die ''Summa Theologiae'' gee Thomas vyf weë (''quinque viae'') waarlangs die rede tot die bestaan van God kan kom: die argument uit die beweging, wat by 'n eerste beweger uitkom; die argument uit die reeks werkende oorsake, wat 'n eerste oorsaak vereis; die argument uit die moontlike en die noodwendige, wat 'n noodwendige wese vereis; die argument uit die grade van volmaaktheid; en die argument uit die doelgerigtheid in die natuur. Nie een van dié weë is vir hom 'n bewys van die Christelike God as sodanig nie: hulle wys net dat daar 'n eerste beginsel moet wees, wat die geloof dan as God bely.<ref name="sep">{{en}} {{cite web |last=McInerny |first=Ralph |last2=O'Callaghan |first2=John |title=Saint Thomas Aquinas |work=Stanford Encyclopedia of Philosophy |url=https://plato.stanford.edu/entries/aquinas/ |access-date=23 Augustus 2026}}</ref> === Wese en bestaan === Thomas se metafisika bou op Aristoteles se onderskeidings tussen stof en vorm en tussen moontlikheid en werklikheid, maar voeg 'n eie onderskeiding by: dié tussen die ''wese'' (''essentia'') van 'n ding en die ''bestaan'' (''esse'') daarvan. By elke geskape ding is die wese iets anders as die bestaan – 'n mens sou kon bestaan of nie – en die bestaan word aan hom gegee. Slegs by God val wese en bestaan saam: God ''is'' sy bestaan, en daarom kan van God niks gesê word soos van 'n ding onder ander dinge nie. Van God word daarom volgens Thomas nie letterlik of blote figuurlik gepraat nie, maar deur [[analogie]]: woorde soos "goed" en "wys" geld vir God op 'n manier wat met hulle gebruik vir skepsels ooreenkom sonder om daarmee identies te wees. Vir die mens hou dit ook 'n antropologie in: die mens is nie 'n [[siel]] wat 'n liggaam gebruik nie, maar 'n eenheid van liggaam en siel, waar die siel die vorm van die liggaam is. Die verstand ken die algemene deur die sintuiglike beeld van die besondere; niks kom in die verstand wat nie eers deur die sintuie gegaan het nie. === Etiek en die natuurreg === Thomas se [[etiek]] is 'n deugde-etiek wat op die doel van die mens gerig is: die hoogste geluk (''beatitudo'') wat uiteindelik in die aanskoue van God bestaan. Naas die vier [[Kardinale deugde|kardinale deugde]] – wysheid, geregtigheid, matigheid en moed – wat die mens deur gewoonte kan verwerf, stel hy die drie teologiese deugde van geloof, hoop en liefde, wat God gee. In sy leer oor die wet onderskei hy vier soorte: die ewige wet, die orde in God se eie verstand; die natuurwet, die deel daarvan wat die mens deur sy rede ken en waarvan die eerste beginsel is dat die goeie gedoen en die kwade gelaat moet word; die menslike wet, wat mense uit die natuurwet vir hulle gemeenskap uitwerk; en die goddelike wet van die openbaring. 'n Menslike wet wat teen die natuurwet ingaan, is vir Thomas geen ware wet nie maar 'n verdraaiing daarvan – 'n gedagte wat die latere natuurregdenke, ook by [[John Locke]], sterk beïnvloed het. Uit dieselfde denkwyse kom sy voorwaardes vir 'n regverdige oorlog (wettige gesag, 'n regverdige saak en 'n regte bedoeling) en die beginsel van die dubbele gevolg, waarvolgens 'n handeling met 'n goeie doel toelaatbaar kan wees al het dit 'n voorsienbare kwade newegevolg. === Die kwaad === Vir Thomas is die kwaad nie 'n ding of 'n selfstandige beginsel nie, maar 'n gebrek: die afwesigheid van 'n goed wat daar behoort te wees, soos blindheid die gebrek aan sig is. God het dus nie die kwaad geskep nie; dit ontstaan waar die vrye wil van skepsels van hulle doel afwyk. Die onderskeid tussen die kwaad wat 'n mens ''doen'' (''malum culpae'', die skuld) en die kwaad wat hy ''ondergaan'' (''malum poenae'', die straf of lyding) loop deur sy hele bespreking daarvan. == Teologie en die ''Summa Theologiae'' == Die ''Summa Theologiae'', wat Thomas van 1265 tot 1273 geskryf het, is in drie dele opgebou: die eerste oor God en die skepping, die tweede oor die mens se weg na God (met die deugde, die wet en die genade), en die derde oor Christus en die sakramente as die middele van dié weg. Die werk is in ''quaestiones'' en ''articuli'' verdeel, en elke artikel volg dieselfde skolastieke vorm: eers die besware, dan 'n gesaghebbende teenstem ("''sed contra''"), dan Thomas se eie antwoord en ten slotte die weerlegging van elke beswaar. Dié vorm maak van die ''Summa'' 'n handboek waarin die leser die argumente vir en teen elke standpunt naas mekaar kry. Thomas het die werk onvoltooid gelaat. Op 6 Desember 1273 het hy tydens die mis 'n ervaring gehad waarna hy geweier het om verder te dikteer; op sy sekretaris Reginald van Piperno se aandring het hy geantwoord dat alles wat hy geskryf het vir hom soos strooi lyk in vergelyking met wat hy gesien het. Die derde deel is deur sy leerlinge uit sy vroeër werk aangevul – die sogenaamde ''Supplementum''. Onder sy verdere teologiese standpunte is dié oor die nagmaal die bekendste: hy verduidelik die teenwoordigheid van Christus daarin met die begrip transsubstansiasie, waarvolgens die ''substansie'' van brood en wyn in dié van die liggaam en bloed van Christus verander terwyl die uiterlike eienskappe onveranderd bly. Sy behandeling van die verhouding tussen kerk en staat, van die eiendomsreg en van die woekerverbod het eweneens groot invloed op die latere Katolieke sosiale leer gehad. === Kommentare op Aristoteles === Naas sy eie werke het Thomas uitvoerige kommentare op Aristoteles geskryf – onder meer op die ''Nikomacheïese etiek'', die ''Fisika'', die ''Metafisika'', ''Oor die siel'' en die ''Politika''. Sy doel was nie om Aristoteles te weerlê of blindelings te volg nie, maar om hom noukeurig te lees en die filosofiese kern van sy werk vir die Christelike denke bruikbaar te maak. Vir dié doel het hy sy medebroeder Willem van Moerbeke aangemoedig om nuwe, letterlike Latynse vertalings regstreeks uit die Grieks te maak in plaas daarvan om op die ouer vertalings uit die Arabies te steun – 'n filologiese vooruitgang wat die hele Westerse Aristoteles-studie verander het. == Invloed == Aquinas se invloed op die moderne Westerse denke was aansienlik, en ’n groot deel van moderne [[filosofie]] het ontstaan óf uit die ontwikkeling van sy idees óf uit teenstand daarteen, veral op die gebied van [[etiek]], metafisika en politieke teorie. Anders as wat die neiging destyds in die [[Rooms-Katolieke Kerk]] was,<ref>http://plato.stanford.edu/entries/aquinas/</ref> het hy verskeie idees van [[Aristoteles]] aanvaar (hy het hom "die Filosoof" genoem) en hy het probeer om Aristoteles se filosofie te laat strook met die beginsels van die [[Christendom]].<ref>https://web.archive.org/web/20130913011656/http://www.dartmouthapologia.org/articles/show/125</ref> Die werke waarvoor hy die bekendste is, is ''Summa Theologica'' en die ''Summa contra Gentiles''. Sy kommentaar op die Heilige Skrif en op Aristoteles maak ’n groot deel van sy werk uit. Aquinas is ook bekend vir sy eucharistiese gesange, wat deel van die kerk se liturgie vorm.<ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/31211/Saint-Thomas-Aquinas</ref>Hy is tot [[heilige]] van die Katolieke Kerk verklaar en word voorgehou as ’n modelonderwyser vir mense wat hul oog op die priesterskap het. Die bestudering van sy werk word beskou as ’n belangrike vereiste vir toekomstige priesters of ander teologiese studente.<ref>Code of Canon Law, Can. 252, §&nbsp;3 [http://www.vatican.va/archive/ENG1104/__PW.HTM]</ref> == Omstrede standpunte == Sommige van Thomas se standpunte word vandag algemeen verwerp, en dit is deel van die beoordeling van sy werk. Hy het aanvaar dat 'n verstokte ketter deur die wêreldlike owerheid met die dood gestraf kan word: die kerk moet hom eers tweemaal waarsku, maar as hy volhard, moet hy uit die kerk gesit en aan die owerheid oorgegee word, want die verdraaiing van die geloof was vir hom 'n groter kwaad as die vervalsing van muntstukke. Hy het ook die onderwerping van ander godsdienste aan beperkings verdedig, soos in ''De regimine Judaeorum'' blyk. Aan die ander kant het hy hom teen sekere gebruike van sy tyd verset. Hy het volgehou dat die geloof nie afgedwing kan word nie, omdat 'n gedwonge belydenis geen geloof is nie, en hy het hom uitdruklik verset teen die doop van Joodse kinders sonder hulle ouers se toestemming – 'n standpunt wat teen die praktyk van sy dae ingedruis het en wat hy op sowel die natuurreg as die ouerlike gesag gegrond het. Sy uitsprake oor die vrou, wat hy in navolging van Aristoteles se biologie as van nature ondergeskik beskou het, en oor slawerny word eweneens as tydgebonde beperkings van sy denke beoordeel. == Dood, veroordeling en heiligverklaring == [[Lêer:Nef-jacobins-toulouse.jpg|duimnael|Die kerk van die Jakobyne in Toulouse, waar Thomas se oorskot sedert 1369 rus]] Thomas is in 1274 op weg na die tweede konsilie van Lyon oorlede, in die Cisterciënser-abdy van Fossanova. Sy oorskot is in 1369 na die kerk van die Jakobyne in Toulouse oorgebring, waar dit vandag nog is. Op 7 Maart 1277 – drie jaar ná sy dood, op die dag van sy sterfdag – het Étienne Tempier, die biskop van Parys, 219 stellings veroordeel, waaronder etlike wat op Thomas se leer betrekking gehad het; die aartsbiskop van Kantelberg het kort daarna in Engeland iets soortgelyks gedoen. Die veroordeling is eers in 1325 amptelik teruggetrek, ná Thomas se heiligverklaring. Die heiligverklaring het op 18 Julie 1323 in Avignon deur pous Johannes XXII plaasgevind, en in 1567 het pous Pius V – self 'n Dominikaan – hom tot kerkleraar verklaar. Hy staan sedertdien as die ''Doctor Angelicus'' ("engelagtige leraar") en ook as die ''Doctor Communis'' ("algemene leraar") bekend en sy feesdag is 28 Januarie, vroeër 7 Maart. Hy word ook in dele van die [[Anglikaanse Gemeenskap]] en die Lutherse tradisie herdenk. == Nalatenskap == [[Lêer:Saint Thomas Aquinas Diego Velázquez.jpg|duimnael|links|180px|Thomas van Aquino, geskilder deur Diego Velázquez (ca. 1632)]] Die denkrigting wat op Thomas se werk gebou is, staan as die Thomisme bekend. Sy denke het die Katolieke teologie en filosofie oorheers, veral nadat pous [[Pous Leo XIII|Leo XIII]] in 1879 in die ensikliek ''Aeterni Patris'' bepaal het dat Thomas se leer die grondslag van die kerklike opleiding moet vorm;<ref name="aeterni">{{la}} {{cite web |author=Leo XIII |title=Aeterni Patris |date=1879 |publisher=Heilige Stoel |url=https://www.vatican.va/content/leo-xiii/en/encyclicals/documents/hf_l-xiii_enc_04081879_aeterni-patris.html |access-date=23 Augustus 2026}}</ref> die neoskolastiek van die laat 19de en die 20ste eeu het daaruit gevloei. Die kerklike wetboek vereis vandag nog dat teologiestudente in die filosofie en teologie onderrig word "met Thomas as leermeester". Die kritiese uitgawe van sy volledige werke, die sogenaamde Leoniese uitgawe wat Leo XIII in 1882 laat begin het, is vandag nog nie voltooi nie. Sy invloed strek egter buite die Katolieke kring: die natuurregdenke van die vroeë moderne tyd, die deugde-etiek soos dit in die 20ste eeu deur denkers soos Elizabeth Anscombe en Alasdair MacIntyre herleef het, en die analitiese godsdiensfilosofie werk steeds met sy argumente. In die laat 20ste eeu het 'n rigting ontstaan wat as die analitiese Thomisme bekend staan en wat sy begrippe met die middele van die analitiese filosofie ondersoek; denkers soos Peter Geach, Anthony Kenny en Eleonore Stump het sy argumente oor die siel, die vrye wil en die kennis van God opnuut in die filosofiese gesprek gebring. Kritici, van die Reformasie af tot in die moderne wysbegeerte, het weer juis die verbinding van Aristoteles met die Christelike leer as die swakheid van sy stelsel beskou. Ook in die kuns en die letterkunde leef hy voort. [[Dante Alighieri]] plaas hom in die ''Paradiso'' onder die wysgere van die son, en die triomf van die heilige Thomas – waar hy met Aristoteles en Plato weerskante van hom, en die verslane Averroes aan sy voete, geskilder word – was 'n gevestigde tema in die Italiaanse kuns van die 14de en 15de eeu. Talle skole, universiteite en kerke oor die wêreld is na hom vernoem, en hy is die beskermheilige van akademici, skole en studente. == Werke == Thomas van Aquino skryf in sy betreklik kort lewe ongeveer honderd werke. Sy oeuvre word gewoonlik in die volgende groepe verdeel: '''Die groot sintese-werke''' * Die ''Scriptum'' of kommentaar op die ''Sententiae'' van [[Petrus Lombardus]] (1252–1256), sy eerste groot sistematiese werk * ''Summa contra Gentiles'' ("Teen die heidene", 1259–1265), 'n apologetiese werk gerig teen die argumente van Moslems, Jode en ketterse Christene * ''Summa Theologiae'' (1265–1273), sy hoofwerk, wat onvoltooid gebly het * ''Compendium theologiae'' (1265–1273), 'n korter oorsig wat eweneens onvoltooid is '''Gedispuutte kwessies (quaestiones)''' * ''Quaestiones disputatae de veritate'' ("Oor die waarheid", 1256–1259), nege-en-twintig gedispuutte kwessies * ''Quaestiones disputatae de potentia'' ("Oor die mag van God") * ''Quaestiones disputatae de malo'' ("Oor die kwaad") * ''Quaestiones disputatae de anima'' ("Oor die siel") en ''De virtutibus'' ("Oor die deugde") * ''Quaestiones quodlibetales'', sy antwoorde op vrae wat die akademiese gehoor oor enige onderwerp kon stel '''Kommentare op Aristoteles''' * Verklarings van [[Aristoteles]] se werke, onder meer op die ''Nikomacheïese etiek'', die ''Fisika'', die ''Metafisika'', ''Oor die siel'', die ''Politika'' en die logiese werke '''Kommentare op die Skrif''' * Kommentare op verskillende Skrifgedeeltes, onder meer op Job, die Psalms, Jesaja, Jeremia, Klaagliedere, die Evangelie van Matteus en dié van Johannes en die briewe van Paulus * Die ''Catena aurea'' ("Die goue ketting"), 'n deurlopende kommentaar op die vier evangelies wat uit die kerkvaders saamgestel is '''Kleiner traktate (opuscula)''' * ''De ente et essentia'' ("Oor die synde en die wese", ca. 1252) * ''De principiis naturae'' ("Oor die beginsels van die natuur") * ''Contra impugnantes Dei cultum et religionem'' (1256), 'n verweer van die bedelordes * ''Contra errores Graecorum'' ("Teen die dwalings van die Grieke", 1263) * ''De regimine principum'' (1267), 'n onvoltooide traktaat oor die bestuur van wêreldlike leiers * ''De regimine Judaeorum'', 'n werk oor die beleid teenoor die Jode, waarin hy hertogin Aleidis van Brabant onder meer beveel om hulle met mate te belas en om hulle te verbind tot die dra van herkenningstekens * ''De aeternitate mundi'' ("Oor die ewigheid van die wêreld", 1271) * ''De unitate intellectus, contra Averroistas'' ("Oor die eenheid van die verstand, teen die Averroïste", 1270) '''Liturgiese werk en preke''' * Die amp vir die fees van Corpus Christi (1264), met die gesange ''Pange lingua'' (waarvan die ''Tantum ergo'' die slot is), ''Panis angelicus'', ''Lauda Sion'' en ''Adoro te devote'' * Verskeie preke, onder meer die reeks wat hy in die vastyd van 1273 in Napels gehou het == Sien ook == * [[Skolastiek]] * [[Albertus Magnus]] * [[Bonaventura]] * [[Aristoteles]] * [[Kosmologiese argument]] * [[Kardinale deugde]] * [[Metafisika]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Thomas Aquinas}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Aquino, Thomas van}} [[Kategorie:Italiaanse filosowe]] [[Kategorie:Italiaanse teoloë]] [[Kategorie:Heiliges in die Christendom]] [[Kategorie:Rooms-Katolieke teoloë]] [[Kategorie:Mense in die 13de eeu]] [[Kategorie:Geboortes in 1225]] [[Kategorie:Sterftes in 1274]] qt1zied2583i56pxp4ypwhg14l9ny9l 2964473 2964472 2026-09-02T10:36:55Z Oesjaar 7467 'n Tweede een! 2964473 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Heilige |naam=Thomas van Aquino |geboortedatum=[[1225]] |geboorteplek=Roccasecca, Koninkryk van Sisilië, [[Italië]] |sterftedatum=[[7 Maart]] [[1274]] |sterfteplek=Fossanova, Kerklike Staat, Italië |feesdag=28 Januarie (7 Maart tot 1969) |vereer_in=[[Rooms-Katolieke Kerk]], [[Anglikaanse Gemeenskap]], [[Lutheranisme]] |beeld=St-thomas-aquinas.jpg |beeldgrootte=200px |byskrif='n Altaarstuk in Ascoli Piceno, Italië, deur Carlo Crivelli (15de eeu) |titels=Heilige |saligverklaringsdatum = |saligverklaringplek = |saligverklaar_deur = |heiligverklaringsdatum = [[18 Julie]] [[1323]] |heiligverklaringsplek = [[Avignon]], Kerklike Staat |heiligverklaring_deur = [[Pous Johannes XXII]] |attribute=Die ''Summa Theologica'', 'n modelkerk, die son op die bors van 'n Dominikaanse monnik. [[Skolastiek]] |beskermheilige=akademici; teen storms; teen weerlig; verdedigers; Aquino, Italië; Belcastro, Italië; boek verkopers; Katolieke akademies, skole, en universiteite; kuisheid; Falena, Italië; leer; potlood makers; filosowe; uitgewers; geleerdes; studente; Universiteit van Sto. Tomas; Sto. Tomas, Batangas; teoloë. |pelgrimsoord=Kerk van die Jakobyne, Toulouse, Frankryk |onderdrukkingsdatum= |onderdrukking_deur= |omstredenhede= |gebed= }} {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Thomas van Aquino | beeld = Gentile da Fabriano 052.jpg | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = Detail van Valle Romita poliptiek deur Gentile da Fabriano (ca. 1400) | geboortenaam = Tommaso d'Aquino | geboortedatum = [[1225]] | geboorteplek = Roccasecca, Koninkryk van Sisilië, [[Italië]] | sterftedatum = [[7 Maart]] [[1274]] | sterfteplek = Fossanova, Kerklike Staat, Italië | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = | nasionaliteit = | vakgebied = Metafisika,[[skolastiek]], logika, teologie, gedagte, epistemologie, etiek, politiek | werkplek = | alma mater = Abbey van Monte Cassino<br />Universiteit van Napels<br />Universiteit van Parys | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = ''Summa Theologiae''<br />''Summa contra Gentiles''<br />''Quinque viae'' | beïnvloed deur = [[Aristoteles]], [[Avicenna]], [[Averroes]],<ref name="jacb1">{{cite book|last1 = A. C. Brown|first1 = Jonathan|authorlink=Jonathan A. C. Brown|title = Misquoting Muhammad: The Challenge and Choices of Interpreting the Prophet's Legacy|url = https://archive.org/details/misquotingmuhamm0000brow|date = 2014|publisher = Oneworld Publications|isbn = 978-1780744209|page = [https://archive.org/details/misquotingmuhamm0000brow/page/12 12]}}</ref> [[Al-Ghazali]], [[Augustinus van Hippo]], [[Boethius]], [[Johann van Damaskus]], [[Paulus van Tarsus]], [[Dionysius Areopagita]], [[Albertus Magnus]], [[Maimonides]], [[Anselmus van Kantelberg]], [[Plato]], [[Cicero]], [[Johannes Scotus Eriugena]] | invloed op = [[Giles van Rome]], [[Godfrey van Fontaines]], [[Richard Hooker]], [[John Locke]], [[Dante]], [[Gottfried Wilhelm Leibniz]], [[Thomas Reid]], [[Jacques Maritain]], [[Étienne Gilson]], [[G.E.M. Anscombe|Anscombe]], [[Juan Donoso Cortés|Donoso Cortés]], [[Meester Eckhart]], [[G. K. Chesterton|Chesterton]], [[James Joyce]], [[Anthony Kenny]], [[Pous Pius XII]], [[Olavo de Carvalho]], [[Ayn Rand]], [[Murray Rothbard]], [[Walker Percy]], [[Mortimer J. Adler]], [[Cornelio Fabro]], [[Fulton J. Sheen]], [[Reginald Garrigou-Lagrange]], [[Joseph Maréchal]], [[Karl Rahner]], [[Peter Geach]], [[Alasdair MacIntyre]], [[Alexander Pruss]] | toekennings = | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} '''Thomas van Aquino, Aquinas''' of '''Thomas Aquinas''' (Roccasecca, ± 28 Januarie 1225 – Fossanova, 7 Maart 1274) was 'n [[Italië|Italiaanse]] [[filosoof]] en [[teoloog]]. Hy is die invloedrykste sistematiese denker op teologies en wysgerige gebied uit die [[Middeleeue]]. Sy idees het 'n belangrike invloed op die Rooms-Katolieke geloof gehad.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Lewe == Thomas van Aquino is gebore in die kasteel [[Roccasecca]]. Hy was lid van 'n vooraanstaande familie wat graag wou hê dat hy by die Benediktynse orde ingewy word. Hy het egter in 1244 by die [[Dominikaanse Orde]] aangesluit. Sy familie was so kwaad hieroor dat sy broers hom ontvoer en in die familiekasteel as gyselaar aangehou het.<ref name=Conway>{{cite book|url = https://archive.org/details/saintthomasaquin00conwuoft|title = Saint Thomas Aquinas|first = Fr. Placid|last = Conway|publisher = Longman, Green & Co|place = London|year = 1911}}</ref>{{rp|1 et seq}} In 1246 is hy na Parys gestuur waar hy onder die Duitse filosoof [[Albertus Magnus]] gestudeer het. Later het hy Magnus na Keulen gevolg. In 1252 begin Thomas om in die [[Bybel]] onderrig te gee. Dit het hy in die Saint Jacques klooster in Parys gedoen. In hierdie tyd het hy enkele belangrike kommentare op 'n aantal [[Ou Testament]]iese en [[Nuwe Testament]]iese boeke geskryf. Op bevel van [[Pous Alexander IV]] het hy in 1257, saam met die teoloog [[Bonaventura (Giovanni di Fidanza) |Bonaventura]], die graad van magister in die teologie aan die Universiteit van Parys verwerf.<ref name="Conway" />{{rp|23 et seq}} Nadat Thomas uit Parys vertrek het, bly hy van 1259 tot 1265 in die pouslike hof in [[Anagni]], 'n klein Italiaanse stad. In 1265 vertrek hy na die klooster by die [[Santa Sabina]] in Rome, en het voortgegaan om sy reis in 1267 na [[Viterbo (stad)|Viterbo]] aan te pak. In hierdie Italiaanse stad, waar verskeie pouse gewoon het, woon Thomas aan die pouslike hof. Van 1269 tot 1272 bly hy weereens in Parys. In hierdie tydperk het hy baie besprekings met ander geleerdes en filosowe oor die [[Aristoteles|Aristotelianisme]] en die wees van orde in die kloosters. Van 1272 tot 1273 bly Thomas weer in Italië. Daar het hy aan die [[Universiteit van Napels Federico II|Universiteit van Napels]] gedoseer. Teen die einde van sy lewe het hy 'n visioen gehad, waardeur hy alles wat hy tot op die punt geskryf het as nutteloos beskou het. Sedertdien het hy opgehou om te skryf. Dit verduidelik waarom sy magistrale werk [[Summa Theologica]] vandag onvoltooid is. Vroeg in 1274 vertrek hy uit [[Napels]] na die [[Tweede konsilie van Lyon|konsilie in Lyon]], maar sterf oppad daarheen in die Cisterciënser-abdy van Fossanova, tussen Napels en Rome.<ref name="Conway" />{{rp|90 et seq}}. In 1277 veroordeel die biskop van Parys enkele van sy stellings, maar hierdie veroordeling is later herroep toe [[pous Johannes XXII]] hom in 1323 as ’n heilige verklaar. In 1567 benoem [[pous Pius V]], wat self 'n Dominikaan was, hom tot kerkleraar.<ref name="Conway" />{{rp|103 et seq}} == Jeug en die keuse vir die Dominikane == [[Lêer:Castello di Monte San Giovanni Campano 9.JPG|duimnael|Die kasteel van Monte San Giovanni Campano, waar Thomas se broers hom aangehou het]] Thomas is omstreeks 1225 in die familiekasteel van Roccasecca naby Aquino gebore, in 'n gebied wat toe deel van die koninkryk [[Sisilië]] was. Sy vader, Landulf van Aquino, was 'n ridder in die diens van keiser [[Frederik II van die Heilige Romeinse Ryk|Frederik II]], en sy moeder, Theodora, het uit 'n Napolitaanse familie gekom; sy vader was van [[Lombarde|Lombardiese]] en sy moeder van [[Normandiërs|Normandiese]] afkoms. Thomas was die jongste van nege kinders. Terwyl al sy broers 'n militêre loopbaan gevolg het, was die bedoeling dat hy sy oom Sinibald as abt van Monte Cassino sou opvolg – die gewone loopbaan vir 'n jonger seun van die Suid-Italiaanse adel. Op vyfjarige ouderdom het Thomas sy skoolopleiding by die abdy van Monte Cassino begin. Nadat die konflik tussen Frederik II en die pous in 1239 tot in die abdy oorgespoel het, is hy na die ''studium generale'' in [[Napels]] gestuur – vandag die Universiteit van Napels Federico II. Daar het hy waarskynlik die eerste keer met die werk van [[Aristoteles]], [[Averroes]] en [[Maimonides]] te doen gekry, en het hy ook onder die invloed van 'n Dominikaanse prediker, Johannes van St. Julianus, gekom. Op negentien het Thomas besluit om by die [[Dominikaanse Orde]] aan te sluit, wat sy familie hoogs ontstel het. Om sy moeder se inmenging te voorkom, het die Dominikane beplan om hom na Rome en van daar na Parys te stuur, maar sy broers het hom op reis gevang en na die familiekasteel teruggebring. Hy is bykans 'n jaar lank in die kasteel van Monte San Giovanni en op Roccasecca aangehou in 'n poging om hom van sy besluit af te bring; hy het die tyd deurgebring deur sy susters te onderrig en met die orde in verbinding te bly. Volgens die oorlewering het twee van sy broers selfs 'n prostituut gehuur om hom te verlei, maar hy het haar met 'n brandende hout weggejaag. Teen 1244 het sy moeder ingesien dat haar pogings misluk het en het sy gereël dat hy in die nag deur 'n venster ontsnap – vir haar minder skadelik vir die familie se eer as 'n openlike toegewing.<ref name="torrell">{{en}} {{cite book |last=Torrell |first=Jean-Pierre |title=Saint Thomas Aquinas: The Person and His Work |url=https://archive.org/details/saintthomasaquin0001torr |date=1996 |publisher=Catholic University of America Press |location=Washington}}</ref> == Studie en die twee Parysse regentskappe == [[Lêer:Benozzo Gozzoli - Triumph of St Thomas Aquinas - WGA10334.jpg|duimnael|links|180px|''Die triomf van die heilige Thomas van Aquino'' deur Benozzo Gozzoli (1471), met Aristoteles en Plato weerskante van hom]] In Parys en later in Keulen was [[Albertus Magnus]] Thomas se leermeester. Omdat Thomas stil was en min gepraat het, het party van sy medestudente gemeen dat hy stadig van begrip is, waarop Albertus na oorlewering gesê het: "Julle noem hom die stom os, maar sy leer sal eendag so 'n gebulk gee dat dit oor die hele wêreld gehoor sal word." In Keulen het Thomas as leerlingprofessor oor die boeke van die Ou Testament klasgegee en kommentare op Jesaja, Jeremia en Klaagliedere geskryf. In 1252 het hy na Parys teruggegaan om vir die magistergraad in die teologie te studeer. As ''baccalaureus Sententiarum'' het hy sy laaste drie studiejare aan 'n kommentaar op [[Petrus Lombardus]] se ''Sententiae'' gewy, en in dieselfde tyd het hy vir sy medebroeders ''De ente et essentia'' ("Oor die synde en die wese") geskryf. Vanaf 1256 was hy op regstreekse aandrang van pous Alexander IV regentmeester in die teologie in Parys, waar hy tot 1259 gebly het. In dié jare het hy die ''Quaestiones disputatae de veritate'', die ''Quaestiones quodlibetales'' en kommentare op [[Boethius]] geskryf, en aan die einde van sy regentskap met die ''Summa contra Gentiles'' begin. Hy en [[Bonaventura]] het albei in dié tyd in Parys teologie gedoseer en was persoonlike raadgewers van koning [[Lodewyk IX van Frankryk|Lodewyk IX]], hoewel hulle oor die verhouding tussen geloof en die natuurlike rede verskil het. Thomas is in 1268 'n tweede keer as regentmeester na Parys gestuur, deels weens die opkoms van die "Averroïsme" of radikale Aristotelisme aan die universiteite. Omdat hy self so sterk op Aristoteles gesteun het, is hy self van Averroïsme verdink, en om sy standpunt te onderskei het hy ''De unitate intellectus, contra Averroistas'' geskryf, waarin hy die Averroïsme as onversoenbaar met die Christelike leer bestempel. Op 10 Desember 1270 het die biskop van Parys, Étienne Tempier, dertien Aristoteliese en Averroïstiese stellings as kettery veroordeel. Thomas het hom veral geërger aan Siger van Brabant, wat Averroïstiese uitlegte van Aristoteles aan Parysse studente geleer het. Geskille met invloedryke Franciskane het dié tweede regentskap veel moeiliker as die eerste gemaak; in dieselfde jare het hy die tweede deel van die ''Summa'' voltooi en ''De virtutibus'' en ''De aeternitate mundi'' geskryf. == Italië, die ''Summa'' en die laaste jare == Ná sy eerste regentskap het Thomas in 1259 na Italië teruggekeer. In 1261 is hy na [[Orvieto]] geroep, waar hy die ''Summa contra Gentiles'' voltooi het, die ''Catena aurea'' ("Die goue ketting", 'n kommentaar op die evangelies uit die kerkvaders) saamgestel het en vir pous [[Pous Urbanus IV|Urbanus IV]] die liturgie vir die nuwe fees van Corpus Christi geskryf het. Verskeie van die gesange wat hy daarvoor gemaak het, word vandag nog gesing, onder meer die ''Pange lingua'' – waarvan die laaste twee verse as die ''Tantum ergo'' bekend staan – en die ''Panis angelicus''. In 1265 het pous [[Pous Clemens IV|Clemens IV]] hom na Rome geroep as pouslike teoloog, en die Dominikane het hom opdrag gegee om by die klooster van [[Santa Sabina]] te doseer. Die ''studium'' daar was 'n eksperiment: die orde se eerste ''studium provinciale'', 'n tussenskool tussen die kloosterskool en die ''studium generale'', waar Thomas die volle omvang van die filosofie – sowel morele as natuurfilosofie – onderrig het. Dit was hier dat hy sy bekendste werk, die ''[[Summa Theologica|Summa Theologiae]]'', begin het, wat hy uitdruklik vir beginners bedoel het: soos hy in die voorwoord skryf, behoort 'n leraar van die Katolieke waarheid nie net die gevorderdes te onderrig nie, maar ook die beginners. In 1272 het Thomas van die Universiteit van Parys afskeid geneem toe sy eie provinsie hom gevra het om 'n ''studium generale'' te stig waar hy wou; hy het Napels gekies en daar aan die derde deel van die ''Summa'' gewerk. In die vastyd van 1273 het hy elke dag vir die mense van Napels gepreek – preke oor die Tien Gebooie, die geloofsbelydenis, die Onse Vader en die Wees Gegroet wat baie gewild was. == Filosofie == [[Lêer:Andrea di Bonaiuto. Santa Maria Novella 1366-7 fresco 0001.jpg|duimnael|''Die triomf van die heilige Thomas'' in die Santa Maria Novella in Florence (1366–1367)]] === Geloof en rede === Die grondgedagte van Thomas se werk is dat die geloof en die rede nie met mekaar in stryd is nie, omdat albei van God kom. Die rede kan sekere waarhede oor God uit die skepping self aflei – dat God bestaan, byvoorbeeld – terwyl ander waarhede, soos die [[Drie-eenheid]] en die menswording, net deur openbaring bekend kan word. Die genade en die openbaring vul dus die natuur en die rede aan sonder om hulle te weerspreek: die [[teologie]] gebruik die filosofie as haar dienares, maar dring nooit teen die rede in nie.<ref name="davies">{{en}} {{cite book |last=Davies |first=Brian |title=The Thought of Thomas Aquinas |url=https://archive.org/details/thoughtofthomasa0000davi |date=1992 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford}}</ref> Hierdie standpunt het hom in staat gestel om die pas herontdekte werke van [[Aristoteles]] – wat hy eenvoudig "die Filosoof" genoem het – in die Christelike denke op te neem, in 'n tyd toe baie kerklikes gevrees het dat die Aristotelisme die geloof sou besmet. === Die vyf weë === In die ''Summa Theologiae'' gee Thomas vyf weë (''quinque viae'') waarlangs die rede tot die bestaan van God kan kom: die argument uit die beweging, wat by 'n eerste beweger uitkom; die argument uit die reeks werkende oorsake, wat 'n eerste oorsaak vereis; die argument uit die moontlike en die noodwendige, wat 'n noodwendige wese vereis; die argument uit die grade van volmaaktheid; en die argument uit die doelgerigtheid in die natuur. Nie een van dié weë is vir hom 'n bewys van die Christelike God as sodanig nie: hulle wys net dat daar 'n eerste beginsel moet wees, wat die geloof dan as God bely.<ref name="sep">{{en}} {{cite web |last=McInerny |first=Ralph |last2=O'Callaghan |first2=John |title=Saint Thomas Aquinas |work=Stanford Encyclopedia of Philosophy |url=https://plato.stanford.edu/entries/aquinas/ |access-date=23 Augustus 2026}}</ref> === Wese en bestaan === Thomas se metafisika bou op Aristoteles se onderskeidings tussen stof en vorm en tussen moontlikheid en werklikheid, maar voeg 'n eie onderskeiding by: dié tussen die ''wese'' (''essentia'') van 'n ding en die ''bestaan'' (''esse'') daarvan. By elke geskape ding is die wese iets anders as die bestaan – 'n mens sou kon bestaan of nie – en die bestaan word aan hom gegee. Slegs by God val wese en bestaan saam: God ''is'' sy bestaan, en daarom kan van God niks gesê word soos van 'n ding onder ander dinge nie. Van God word daarom volgens Thomas nie letterlik of blote figuurlik gepraat nie, maar deur [[analogie]]: woorde soos "goed" en "wys" geld vir God op 'n manier wat met hulle gebruik vir skepsels ooreenkom sonder om daarmee identies te wees. Vir die mens hou dit ook 'n antropologie in: die mens is nie 'n [[siel]] wat 'n liggaam gebruik nie, maar 'n eenheid van liggaam en siel, waar die siel die vorm van die liggaam is. Die verstand ken die algemene deur die sintuiglike beeld van die besondere; niks kom in die verstand wat nie eers deur die sintuie gegaan het nie. === Etiek en die natuurreg === Thomas se [[etiek]] is 'n deugde-etiek wat op die doel van die mens gerig is: die hoogste geluk (''beatitudo'') wat uiteindelik in die aanskoue van God bestaan. Naas die vier [[kardinale deugde]] – wysheid, geregtigheid, matigheid en moed – wat die mens deur gewoonte kan verwerf, stel hy die drie teologiese deugde van geloof, hoop en liefde, wat God gee. In sy leer oor die wet onderskei hy vier soorte: die ewige wet, die orde in God se eie verstand; die natuurwet, die deel daarvan wat die mens deur sy rede ken en waarvan die eerste beginsel is dat die goeie gedoen en die kwade gelaat moet word; die menslike wet, wat mense uit die natuurwet vir hulle gemeenskap uitwerk; en die goddelike wet van die openbaring. 'n Menslike wet wat teen die natuurwet ingaan, is vir Thomas geen ware wet nie maar 'n verdraaiing daarvan – 'n gedagte wat die latere natuurregdenke, ook by [[John Locke]], sterk beïnvloed het. Uit dieselfde denkwyse kom sy voorwaardes vir 'n regverdige oorlog (wettige gesag, 'n regverdige saak en 'n regte bedoeling) en die beginsel van die dubbele gevolg, waarvolgens 'n handeling met 'n goeie doel toelaatbaar kan wees al het dit 'n voorsienbare kwade newegevolg. === Die kwaad === Vir Thomas is die kwaad nie 'n ding of 'n selfstandige beginsel nie, maar 'n gebrek: die afwesigheid van 'n goed wat daar behoort te wees, soos blindheid die gebrek aan sig is. God het dus nie die kwaad geskep nie; dit ontstaan waar die vrye wil van skepsels van hulle doel afwyk. Die onderskeid tussen die kwaad wat 'n mens ''doen'' (''malum culpae'', die skuld) en die kwaad wat hy ''ondergaan'' (''malum poenae'', die straf of lyding) loop deur sy hele bespreking daarvan. == Teologie en die ''Summa Theologiae'' == Die ''Summa Theologiae'', wat Thomas van 1265 tot 1273 geskryf het, is in drie dele opgebou: die eerste oor God en die skepping, die tweede oor die mens se weg na God (met die deugde, die wet en die genade), en die derde oor Christus en die sakramente as die middele van dié weg. Die werk is in ''quaestiones'' en ''articuli'' verdeel, en elke artikel volg dieselfde skolastieke vorm: eers die besware, dan 'n gesaghebbende teenstem ("''sed contra''"), dan Thomas se eie antwoord en ten slotte die weerlegging van elke beswaar. Dié vorm maak van die ''Summa'' 'n handboek waarin die leser die argumente vir en teen elke standpunt naas mekaar kry. Thomas het die werk onvoltooid gelaat. Op 6 Desember 1273 het hy tydens die mis 'n ervaring gehad waarna hy geweier het om verder te dikteer; op sy sekretaris Reginald van Piperno se aandring het hy geantwoord dat alles wat hy geskryf het vir hom soos strooi lyk in vergelyking met wat hy gesien het. Die derde deel is deur sy leerlinge uit sy vroeër werk aangevul – die sogenaamde ''Supplementum''. Onder sy verdere teologiese standpunte is dié oor die nagmaal die bekendste: hy verduidelik die teenwoordigheid van Christus daarin met die begrip transsubstansiasie, waarvolgens die ''substansie'' van brood en wyn in dié van die liggaam en bloed van Christus verander terwyl die uiterlike eienskappe onveranderd bly. Sy behandeling van die verhouding tussen kerk en staat, van die eiendomsreg en van die woekerverbod het eweneens groot invloed op die latere Katolieke sosiale leer gehad. === Kommentare op Aristoteles === Naas sy eie werke het Thomas uitvoerige kommentare op Aristoteles geskryf – onder meer op die ''Nikomacheïese etiek'', die ''Fisika'', die ''Metafisika'', ''Oor die siel'' en die ''Politika''. Sy doel was nie om Aristoteles te weerlê of blindelings te volg nie, maar om hom noukeurig te lees en die filosofiese kern van sy werk vir die Christelike denke bruikbaar te maak. Vir dié doel het hy sy medebroeder Willem van Moerbeke aangemoedig om nuwe, letterlike Latynse vertalings regstreeks uit die Grieks te maak in plaas daarvan om op die ouer vertalings uit die Arabies te steun – 'n filologiese vooruitgang wat die hele Westerse Aristoteles-studie verander het. == Invloed == Aquinas se invloed op die moderne Westerse denke was aansienlik, en ’n groot deel van moderne [[filosofie]] het ontstaan óf uit die ontwikkeling van sy idees óf uit teenstand daarteen, veral op die gebied van [[etiek]], metafisika en politieke teorie. Anders as wat die neiging destyds in die [[Rooms-Katolieke Kerk]] was,<ref>http://plato.stanford.edu/entries/aquinas/</ref> het hy verskeie idees van [[Aristoteles]] aanvaar (hy het hom "die Filosoof" genoem) en hy het probeer om Aristoteles se filosofie te laat strook met die beginsels van die [[Christendom]].<ref>https://web.archive.org/web/20130913011656/http://www.dartmouthapologia.org/articles/show/125</ref> Die werke waarvoor hy die bekendste is, is ''Summa Theologica'' en die ''Summa contra Gentiles''. Sy kommentaar op die Heilige Skrif en op Aristoteles maak ’n groot deel van sy werk uit. Aquinas is ook bekend vir sy eucharistiese gesange, wat deel van die kerk se liturgie vorm.<ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/31211/Saint-Thomas-Aquinas</ref>Hy is tot [[heilige]] van die Katolieke Kerk verklaar en word voorgehou as ’n modelonderwyser vir mense wat hul oog op die priesterskap het. Die bestudering van sy werk word beskou as ’n belangrike vereiste vir toekomstige priesters of ander teologiese studente.<ref>Code of Canon Law, Can. 252, §&nbsp;3 [http://www.vatican.va/archive/ENG1104/__PW.HTM]</ref> == Omstrede standpunte == Sommige van Thomas se standpunte word vandag algemeen verwerp, en dit is deel van die beoordeling van sy werk. Hy het aanvaar dat 'n verstokte ketter deur die wêreldlike owerheid met die dood gestraf kan word: die kerk moet hom eers tweemaal waarsku, maar as hy volhard, moet hy uit die kerk gesit en aan die owerheid oorgegee word, want die verdraaiing van die geloof was vir hom 'n groter kwaad as die vervalsing van muntstukke. Hy het ook die onderwerping van ander godsdienste aan beperkings verdedig, soos in ''De regimine Judaeorum'' blyk. Aan die ander kant het hy hom teen sekere gebruike van sy tyd verset. Hy het volgehou dat die geloof nie afgedwing kan word nie, omdat 'n gedwonge belydenis geen geloof is nie, en hy het hom uitdruklik verset teen die doop van Joodse kinders sonder hulle ouers se toestemming – 'n standpunt wat teen die praktyk van sy dae ingedruis het en wat hy op sowel die natuurreg as die ouerlike gesag gegrond het. Sy uitsprake oor die vrou, wat hy in navolging van Aristoteles se biologie as van nature ondergeskik beskou het, en oor slawerny word eweneens as tydgebonde beperkings van sy denke beoordeel. == Dood, veroordeling en heiligverklaring == [[Lêer:Nef-jacobins-toulouse.jpg|duimnael|Die kerk van die Jakobyne in Toulouse, waar Thomas se oorskot sedert 1369 rus]] Thomas is in 1274 op weg na die tweede konsilie van Lyon oorlede, in die Cisterciënser-abdy van Fossanova. Sy oorskot is in 1369 na die kerk van die Jakobyne in Toulouse oorgebring, waar dit vandag nog is. Op 7 Maart 1277 – drie jaar ná sy dood, op die dag van sy sterfdag – het Étienne Tempier, die biskop van Parys, 219 stellings veroordeel, waaronder etlike wat op Thomas se leer betrekking gehad het; die aartsbiskop van Kantelberg het kort daarna in Engeland iets soortgelyks gedoen. Die veroordeling is eers in 1325 amptelik teruggetrek, ná Thomas se heiligverklaring. Die heiligverklaring het op 18 Julie 1323 in Avignon deur pous Johannes XXII plaasgevind, en in 1567 het pous Pius V – self 'n Dominikaan – hom tot kerkleraar verklaar. Hy staan sedertdien as die ''Doctor Angelicus'' ("engelagtige leraar") en ook as die ''Doctor Communis'' ("algemene leraar") bekend en sy feesdag is 28 Januarie, vroeër 7 Maart. Hy word ook in dele van die [[Anglikaanse Gemeenskap]] en die Lutherse tradisie herdenk. == Nalatenskap == [[Lêer:Saint Thomas Aquinas Diego Velázquez.jpg|duimnael|links|180px|Thomas van Aquino, geskilder deur Diego Velázquez (ca. 1632)]] Die denkrigting wat op Thomas se werk gebou is, staan as die Thomisme bekend. Sy denke het die Katolieke teologie en filosofie oorheers, veral nadat pous [[Pous Leo XIII|Leo XIII]] in 1879 in die ensikliek ''Aeterni Patris'' bepaal het dat Thomas se leer die grondslag van die kerklike opleiding moet vorm;<ref name="aeterni">{{la}} {{cite web |author=Leo XIII |title=Aeterni Patris |date=1879 |publisher=Heilige Stoel |url=https://www.vatican.va/content/leo-xiii/en/encyclicals/documents/hf_l-xiii_enc_04081879_aeterni-patris.html |access-date=23 Augustus 2026}}</ref> die neoskolastiek van die laat 19de en die 20ste eeu het daaruit gevloei. Die kerklike wetboek vereis vandag nog dat teologiestudente in die filosofie en teologie onderrig word "met Thomas as leermeester". Die kritiese uitgawe van sy volledige werke, die sogenaamde Leoniese uitgawe wat Leo XIII in 1882 laat begin het, is vandag nog nie voltooi nie. Sy invloed strek egter buite die Katolieke kring: die natuurregdenke van die vroeë moderne tyd, die deugde-etiek soos dit in die 20ste eeu deur denkers soos Elizabeth Anscombe en Alasdair MacIntyre herleef het, en die analitiese godsdiensfilosofie werk steeds met sy argumente. In die laat 20ste eeu het 'n rigting ontstaan wat as die analitiese Thomisme bekend staan en wat sy begrippe met die middele van die analitiese filosofie ondersoek; denkers soos Peter Geach, Anthony Kenny en Eleonore Stump het sy argumente oor die siel, die vrye wil en die kennis van God opnuut in die filosofiese gesprek gebring. Kritici, van die Reformasie af tot in die moderne wysbegeerte, het weer juis die verbinding van Aristoteles met die Christelike leer as die swakheid van sy stelsel beskou. Ook in die kuns en die letterkunde leef hy voort. [[Dante Alighieri]] plaas hom in die ''Paradiso'' onder die wysgere van die son, en die triomf van die heilige Thomas – waar hy met Aristoteles en Plato weerskante van hom, en die verslane Averroes aan sy voete, geskilder word – was 'n gevestigde tema in die Italiaanse kuns van die 14de en 15de eeu. Talle skole, universiteite en kerke oor die wêreld is na hom vernoem, en hy is die beskermheilige van akademici, skole en studente. == Werke == Thomas van Aquino skryf in sy betreklik kort lewe ongeveer honderd werke. Sy oeuvre word gewoonlik in die volgende groepe verdeel: '''Die groot sintese-werke''' * Die ''Scriptum'' of kommentaar op die ''Sententiae'' van [[Petrus Lombardus]] (1252–1256), sy eerste groot sistematiese werk * ''Summa contra Gentiles'' ("Teen die heidene", 1259–1265), 'n apologetiese werk gerig teen die argumente van Moslems, Jode en ketterse Christene * ''Summa Theologiae'' (1265–1273), sy hoofwerk, wat onvoltooid gebly het * ''Compendium theologiae'' (1265–1273), 'n korter oorsig wat eweneens onvoltooid is '''Gedispuutte kwessies (quaestiones)''' * ''Quaestiones disputatae de veritate'' ("Oor die waarheid", 1256–1259), nege-en-twintig gedispuutte kwessies * ''Quaestiones disputatae de potentia'' ("Oor die mag van God") * ''Quaestiones disputatae de malo'' ("Oor die kwaad") * ''Quaestiones disputatae de anima'' ("Oor die siel") en ''De virtutibus'' ("Oor die deugde") * ''Quaestiones quodlibetales'', sy antwoorde op vrae wat die akademiese gehoor oor enige onderwerp kon stel '''Kommentare op Aristoteles''' * Verklarings van [[Aristoteles]] se werke, onder meer op die ''Nikomacheïese etiek'', die ''Fisika'', die ''Metafisika'', ''Oor die siel'', die ''Politika'' en die logiese werke '''Kommentare op die Skrif''' * Kommentare op verskillende Skrifgedeeltes, onder meer op Job, die Psalms, Jesaja, Jeremia, Klaagliedere, die Evangelie van Matteus en dié van Johannes en die briewe van Paulus * Die ''Catena aurea'' ("Die goue ketting"), 'n deurlopende kommentaar op die vier evangelies wat uit die kerkvaders saamgestel is '''Kleiner traktate (opuscula)''' * ''De ente et essentia'' ("Oor die synde en die wese", ca. 1252) * ''De principiis naturae'' ("Oor die beginsels van die natuur") * ''Contra impugnantes Dei cultum et religionem'' (1256), 'n verweer van die bedelordes * ''Contra errores Graecorum'' ("Teen die dwalings van die Grieke", 1263) * ''De regimine principum'' (1267), 'n onvoltooide traktaat oor die bestuur van wêreldlike leiers * ''De regimine Judaeorum'', 'n werk oor die beleid teenoor die Jode, waarin hy hertogin Aleidis van Brabant onder meer beveel om hulle met mate te belas en om hulle te verbind tot die dra van herkenningstekens * ''De aeternitate mundi'' ("Oor die ewigheid van die wêreld", 1271) * ''De unitate intellectus, contra Averroistas'' ("Oor die eenheid van die verstand, teen die Averroïste", 1270) '''Liturgiese werk en preke''' * Die amp vir die fees van Corpus Christi (1264), met die gesange ''Pange lingua'' (waarvan die ''Tantum ergo'' die slot is), ''Panis angelicus'', ''Lauda Sion'' en ''Adoro te devote'' * Verskeie preke, onder meer die reeks wat hy in die vastyd van 1273 in Napels gehou het == Sien ook == * [[Skolastiek]] * [[Albertus Magnus]] * [[Bonaventura]] * [[Aristoteles]] * [[Kosmologiese argument]] * [[Kardinale deugde]] * [[Metafisika]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Thomas Aquinas}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Aquino, Thomas van}} [[Kategorie:Italiaanse filosowe]] [[Kategorie:Italiaanse teoloë]] [[Kategorie:Heiliges in die Christendom]] [[Kategorie:Rooms-Katolieke teoloë]] [[Kategorie:Mense in die 13de eeu]] [[Kategorie:Geboortes in 1225]] [[Kategorie:Sterftes in 1274]] 1axwbvoll86ddo0zwppo4zlwub85omw 0 94067 2964418 1627957 2026-09-01T22:49:38Z JMK 649 koord 2964418 wikitext text/x-wiki [[Lêer:NG kerk Volmoed 1.jpg|duimnael|links|320px|Die NG kerk op [[Volmoed]] is opgerig in 1910.]] [[Lêer:Ds SP Helm.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. Samuel Peter Helm. Oudtshoorn het hom in 1912 beroep as derde leraar met standplaas Armoed.]] [[Beeld:Erediens in die NG kerk Volmoed.jpg|duimnael|links|300px|Die kerk stampvol tydens 'n spesiale erediens.]] [[Beeld:Pastorie van die NG gemeente Volmoed, Braham van Zyl.jpg|duimnael|regs|300px|Die gemeente se [[pastorie]].]] [[Lêer:Uitnodiging Volmoed.jpg|duimnael|regs|210px|'n Uitnodiging na die hoeksteenlegging van die NG kerk op Armoed op [[16 Mei]] [[1910]].]] Die '''NG gemeente Volmoed''' is 'n gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in die Sinode van Suid-en-Wes-Kaapland. == Agtergrond == Die gemeente Volmoed, geleë 16&nbsp;km suidwes van [[Oudtshoorn]], is op [[29 November]] [[1921]] op die plaas Armoed gestig. In die agttiende eeu het hier 'n bruin man met die naam Armoed gewoon. Teen 1770 het die eerste blankes hulle hier gevestig. Sedert 1908 het die eienaar van die plaas, mnr. W.G. Olivier, reeds 'n aanbod aan die kerkraad van Oudtshoorn gemaak van vyf morge grond en 'n kerkgebou van 700 sitplekke volgens 'n deur die kerkraad goedgekeurde plan. Hierdie kerkgebou sou hy op eie koste laat oprig met die oog op die stigting van 'n dorp op sy grond. Aanvanklik is die aanbod deur die kerkraad van die hand gewys. In 1910 is die aanbod egter aanvaar, waarna di. [[George Murray]] en [[Andrew Murray McGregor]] die kerkgebou se hoeksteen op [[16 Mei]] [[1910]] plegtig gelê het. In 1912 is transport van die kerkgebou en grond aan die kerkraad van Oudtshoorn oorhandig. Die volgende jaar is ook die [[pastorie]] gebou en aansoek om afstigting gedoen. Hierdie versoek sou egter nie voor 1921 verwerklik word nie. Oudtshoorn het egter reeds in 1912 'n derde leraar beroep in die persoon van ds. S.P. Helm, met standplaas op Armoed. Nog voor die selfstandigwording het ook di. J.G. Muller en J.W. Snyman hier gearbei. == Afstigting == Sedert 1919 was daar weer sterk propaganda vir selfstandigwording, maar eers met die vertrek van ds. Snyman het die kerkraad besluit om nie weer 'n derde leraar te beroep nie, maar om afstigting by die Ring aansoek te doen. Die eerste leraar van die gemeente was ds. A.H. Stander (1922-'31). Hy is opgevolg deur ds. J.M. Calitz wat die gemeente 13 jaar lank bedien het. Gedurende sy bediening het die gemeente ook heelwat stoflike vordering gemaak. 'n Tweede pastorie, meer sentraal, met 'n sierlike kerksaal naasaan is opgerig, asook 'n kerksaal in 'n buitewyk. Die eerste pastorie is tot beskikking van die hulpsendeling van Oudtshoorn gestel, onder wie die sendingwerk geval het. Van 1945 tot 1949 was ds. W. Fullard leraar van die gemeente, waarvan die 25-jarige bestaan in 1946 op luisterryke wyse gevier is. Sedert Mei 1949 is die gemeente deur ds. B. Alheit bedien. Die nedersetting Volmoed het volgens die sensus van 2011 2,36&nbsp;km<sup>2</sup> beslaan en 472 inwoners gehad van wie 424 bruin, 31 swart en 17 wit was,<ref>[http://census2011.adrianfrith.com/place/178008 2011 se sensussyfers]</ref> vergeleke met 'n bevolking van 235 tydens die sensus van 2001, toe 202 inwoners bruin en 33 wit was.<ref>[http://census2001.adrianfrith.com/place/WC045 2001 se sensussyfers]</ref> == Enkele leraars == * Adriaan Hendricks Stander, 1922–1931 * Jan Johannes Marthinus Calitz, 1931–1944 * William Fullard, 1945–1949 * André Fourie, [[1 Maart]] [[2015]] - == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij. * {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers. * {{af}} Van Niekerk, Francine. 2014. ''Jaarboek van die NG Kerke 2014''. Wellington: Tydskriftemaatskappy van die NG Kerk MSW. == Eksterne skakels == * [http://johannclaassen.wordpress.com/2010/07/18/volmoed-plek-van-son-en-volstruise/ 'n Blog oor Volmoed deur Johann Claassen]. URL besoek op 11 November 2014. * [https://www.google.com/maps/@-33.6735505,22.0847572,3a,64y,226.17h,92.15t/data=!3m4!1e1!3m2!1soTb2KYoXxg83E91xCACHkw!2e0 Volmoed se NG kerkgebou soos te sien op Google Maps]. URL besoek op 11 November 2014. {{DEFAULTSORT:Volmoed}} {{koördinate|33|40|26|S|22|05|03|O|type:landmark_region:ZA|aansig=titel}} [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]] 84xef7bza4zu2pp7c2iibaivn3xhcqe 6 94090 2964420 1303513 2026-09-01T22:50:45Z JMK 649 +kat 2964420 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing={{af|1=Uitnodiging na die hoeksteenlegging van die NG kerk op Armoed ([[NG gemeente Volmoed]]).}} |bron=Oorspronklike kaartjie |datum=1910 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Hoeksteenleggings in Suid-Afrika]] ln8qhezw7kwki2rsnd8mq9s64kzzrxu 6 94792 2964404 1309318 2026-09-01T21:56:24Z JMK 649 +kat 2964404 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing={{af|1=Bouwerk aan die kerk van die [[NG gemeente Oudtshoorn]]}} |bron=Die gemeente se webtuiste |datum=1875 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Kerkgeboue in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Konstruksie in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Oudtshoorn]] slwjedugv5w715hmg5i2gtg91nqmf60 0 95651 2964325 2942635 2026-09-01T15:43:54Z Jcb 223 2964325 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Dolf van Niekerk | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Rudolf Johannes van Niekerk | geboortedatum = 22 Februarie 1929 | geboorteplek = [[Edenburg]] | sterfdatum = {{SDEO|1929|2|22|2022|12|31}} | sterfteplek = [[Pretoria]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Skrywer | ander = | bekend = Boeke | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = [[Eugène Maraisprys]]<br />[[MER-prys]]<br />[[Scheepersprys vir Jeugliteratuur]] | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Rudolf Johannes van Niekerk''' ([[22 Februarie]] [[1929]] - [[31 Desember]] [[2022]]) was ’n voormalige direkteur van Landbou-inligting in die Departement van Landbou en ’n [[Afrikaans]]e [[skrywer]], [[digter]] en [[dramaturg]], wat as deelnemer aan die [[Sestigers|Sestiger-beweging]] vernuwing in die Afrikaanse [[prosa]] bring.<ref name="mm-dberig" /><ref name="litnet" /><ref name="versindaba" /> == Lewe en werk == Van Niekerk is op [[22 Februarie]] [[1929]] in [[Edenburg]] gebore. Sy ma, Bettie, is skaars ’n maand na sy geboorte oorlede en sy pa, die kleremaker Rudolf Johannes, trou weer later. Sy halfsuster wat uit hierdie huwelik gebore is, Maria, is op tweejarige ouderdom oorlede. Hy matrikuleer in 1946 aan die Hoërskool Edenburg. In 1949 behaal hy ’n B.A.-graad aan die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat|Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat]] en later ’n honneursgraad in Wysbegeerte aan [[Unisa]]. In die jare 1950 tot 1956 is hy omroeper en regisseur by die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] in Johannesburg en [[Kaapstad-stadion|Kaapstad]], terwyl hy deeltyds verder studeer. In 1954 behaal hy die B.A. Honneurs-graad in Wysbegeerte met lof aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]]. Met die stigting van die Departement van Landbou se radiodiens ''Landbouradio'' in 1957 word hy radiobeampte en later hoof van hierdie departement se radiodiens. Sy belangstelling in wedvlugduiwe lei later tot die skryf van die boek “''Skrik kom huis toe''” en hy is ook verantwoordelik vir die duiwerubriek wat in die sestigerjare deur die [[SAUK]] uitgesaai is. In 1967 verwerf hy ’n M.A.-graad in Wysbegeerte met lof aan die [[Universiteit van Pretoria]] met ’n verhandeling oor “''Vryheid as fundamenteel-eksistensiële prinsipe in'' ''‘Aantekeningen uit het ondergrondse' van F.M. Dostojefski''”. In 1978 word hy direkteur van die Direktoraat Landbou-inligting – ’n pos wat hy tot met sy aftrede in 1994 beklee.<ref name="nb">[http://www.nb.co.za/authors/255 Biografiese inligting op nb.co.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150427124722/http://www.nb.co.za/authors/255 |date=27 April 2015 }}, besoek op 16 Januarie 2015</ref>”. In 1969 word hy bevorder tot assistent-direkteur in die afdeling Landbou-inligting van die Departement van Landbou en in 1972 tot adjunk-direkteur. Sy studies word afgerond toe hy in 1982 ’n Ph.D.-graad in Wysbegeerte aan die [[Universiteit van Pretoria]] verwerf op grond van ’n proefskrif oor “''Bewaring as sedelike prinsipe in die Suid-Afrikaanse bodembenuttingsituasie: ’n Kultuurfilosofiese studie''”. By drie geleenthede word hy deur sy departement na die buiteland gestuur om ’n studie te maak van kommunikasiedienste binne landbouverband. Van sy vakkundige artikels word in tydskrifte soos ''Conserva'' gepubliseer. Na aftrede is hy per geleentheid ’n aanbieder by die Eenheid vir Kreatiewe Skryfkuns aan die Universiteit van Pretoria se Winterskool vir beginner- en gevorderde skrywers en hy neem ook deel aan die Boekjol by die Universiteit van Pretoria en die Versindaba in Stellenbosch. Hy is twee keer geskei voordat hy in 1967 met Susan trou. Hy het vyf kinders en woon in [[Murrayfield]] in Pretoria. == Skryfwerk == === Inleiding === Hoewel Dolf van Niekerk buite die letterkundige binnekring beweeg, word hy as een van die Sestigers gereken wat betekenisvolle verandering in ons prosa teweeg gebring het. Hy is by uitstek die skrywer wat die buitestaanderfiguur in Afrikaans teken en selfs sy jeugboeke fokus op sulke figure. Hy begin reeds op skool en universiteit skryf en debuteer in 1953 met gedigte in die tydskrif ''Standpunte'', terwyl daar later ook gedigte van hom in ''Die Brandwag'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' verskyn. In hierdie vroeë tyd verskyn ook die vervolgverhaal “''Erfgename van Libertas''” in ''Die Huisvrou''. Terwyl hy deeltyds studeer en as omroeper werk, skryf hy hoorspele, hoorbeelde en radiovervolgverhale. Van sy bekendste radiovervolgverhale is “''Die man met ’n blaar in sy hand''”, “''Voëls op takke''”, “''Cicero word getem''”, “''Die rebelle van Gannavlei''” en “''Die eerste burger van Gannavlei''”. Hy skryf later ook die vervolgverhaal “''Tempelhof''”, wat in 1996 oor [[Radio Sonder Grense]] uitgesaai word en die grond en omgewing as tema het. Die jong, onervare François en Anina du Toit op hul erfplaas in die Vrystaat is die hoofkarakters. Die drama beeld ook die omgee en saamstaan van [[Ficksburg]] se gemeenskap uit en die lang pad van ontbering wat die moderne boer moet loop om die foute van vroeëre onkundigheid reg te stel. === Romans en novelles === Sy eerste roman,<ref name="Kern en tooi">{{cite book |first=Antonissen |last=Rob |title=Kern en tooi |publisher=Nasou Beperk |edition=1ste |location=Elsiesrivier |date=1963 }}</ref> “''Gannavlei''”, word op sy radiovervolgverhale “''Die rebelle van Gannavlei''” en “''Die eerste burger van Gannavlei''” gebaseer en in 1958 gepubliseer. Dit is die verhaal van die lief en leed van eenvoudige mense op ’n klein plattelandse dorpie. Reeds in “''Gannavlei''” is die twee hoofkarakters (Dawid en Duif) deur hulle asosiale gedrag buitestaanders, al val hierdie roman nog met sy romantiese toonaard, kleindorpse milieu en oordrewe beeldgebruik binne die kader van die ouer prosa. Die uitbeelding van die buitestaanders bring egter ’n mate van vernuwing in die tradisie van die kleindorpse vertelling. Die gelyktydige ontwikkeling van verskeie uiteenlopende motiewe gee ’n episodiese bou aan die roman, terwyl die verwisseling van die verteller vanaf die ongekwalifiseerde “ons”, later een van die dorpsgenote en nog later ’n aktiewe karakter nie strook met die regstreekse aanbieding van Dawid en Duif se binnegedagtes nie. “''Die son struikel''”<ref>Antonissen, Rob “Standpunte” Nuwe reeks 34, April 1961</ref> word gereeld aan skole en op universiteit voorgeskryf.<ref name="Kern en tooi"/> Hierdie novelle behandel die trauma van oorlog (die Rebellie van 1914 tot met die geweld tydens die Randse mynwerkerstaking van 1922) op ’n buitestaander-figuur.<ref>Venter, L.S. “Beeld” 5 Maart 2001</ref> Die styl van die roman is in kort, staccato-agtige sinne wat in die bewussynstroomtegniek die gevoelens en innerlike lewe van die hoofkarakter, Diederik Versveld, weerspieël. Hy is ’n volslae outsider wat geen plek het op aarde nie en sy lewe in angs en eensaamheid deurbring. As baie jong seun is sy ouers in die [[Anglo-Boereoorlog]] dood en hy word in afsondering deur sy ouer broer groot gemaak, maar met sy broer se dood word hy alleen die wêreld ingestoot, op soek na ’n eie identiteit en ’n plek om te behoort. Hy worstel dan in sy onvolwassenheid en eensaamheid met die kernvrae van die lewe, soos wie God is en wat die sin van die lewe is. So word hy ’n simbool van die groter onafgerondheid en onvolwassenheid van die mensdom en verkry sy worsteling universele betekenis as uitbeelding van die enkeling se stryd teen kragte en situasies wat hy nie verstaan nie en wat sterker is as hy. Die omringende karakters is verteenwoordigend van die magte van die kerk, staat en volk, wat as die bedreigende “hulle” deurentyd op die periferie aanwesig is. Die “hulle” propageer rebellie en staking en gee op hierdie wyse die historiese werklikheid aan die novelle, terwyl Diederik in sy volkome afwysing van hierdie magte en onttrekking in homself die sin van die geskiedenis ontken, opnuut gebore wil word en in die dood raad met God wil hou. Daarom dat hy vir die omringende karakters kan sê dat hy nie een van hulle is nie en terwyl hy staak, hy nie saam met hulle staak nie. Deur sy volstrekte weiering om mee te doen aan enige aksie is Diederik Versveld die mees konsekwente buitestaander-figuur in die Afrikaanse letterkunde. Met hierdie roman lewer Van Niekerk ’n wesenlike bydrae tot die vernuwing wat Sestig in ons prosakuns gebring het. “''Die moeder''”<ref>Antonissen, Rob “Standpunte” Nuwe reeks 66, Augustus 1966</ref> skets ’n groepie oorlewendes na ’n kernontploffing wat in ’n toegesluite kompartement verkeer.<ref name="ant">Antonissen, Rob “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref>Die tyd is iewers in die toekoms, in die laaste fase van die groot botsing tussen Oos en Wes om Afrika. Die ek-verteller neem bestek op van sy lewe in ’n relaas van gebeure wat deurmekaar die verlede en hede belig en sodoende langsaam die hele prentjie skets. Suiderkruis kan gesien word as die volmaakte kernbom-installasie, ’n soort tweede Ark. Die hoofkarakter was as spioen betrokke in ’n aanval op die leier van die Suiderkruis-organisasie en word daarna deur ’n jong vrou van die teenspioenasie, Maria, in beskerming geneem. By haar verwek hy ’n kind. Sy gaan front toe en hy word as klerk gebruik by Suiderkruis, waarna die kernbom ontplof. Aan die einde sien hy vir Maria op ’n televisieskerm, die vrou by wie hy ’n kind verwek het, met die duidelike simboliek van ’n nuwe Christus wat as verlosser vir die oorgeblewenes gebore gaan word en só hoop bied aan die vervalle mens wat gans verlore blyk te wees. “''Koms van die hyreën''”<ref>De Vries, Abraham “Die Burger” 21 September 1994</ref> is ’n novelle waarin veral die probleem<ref name="kann">Kannemeyer, J.C. “Op weg na 2000” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref> van grondbesit aangespreek word, met die boer,<ref>Kannemeyer, J.C. “Rapport” 16 Oktober 1994</ref> die staat en die oorspronklike Sanbewoners, die Kousops van die Twagroep, wat almal daarop aanspraak maak.<ref>Weideman, George “Insig” Desember 1994 / Januarie 1995</ref> Johannes du Plessis kyk magteloos toe hoe sy erfplaas deur die genadelose droogte afgetakel word en dan lê landboubeamptes nog ’n klag teen hom weens oorbeweiding. Hy is noodlottig gebonde aan hierdie stuk grond wat nie meer in sy lewensbehoeftes kan voorsien nie. Dis in hierdie omstandighede wat Kousop sy grond kom opeis, wat sy voorgeslagte na bewering deur onwettige verkwanseling verloor het. Kousop word gearresteer na ’n reeks veediefstalle en Johannes word by sy aankoms by die tronk herinner aan die wandade van sommige Afrikaners tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Die droogte word ’n metafoor vir die sondeval, met grond en reën as genadegawes. Wanneer Kousop se moeder sterf, laat Johannes hom toe om die lang nagwaak by die lyk op sy plaas te hou. Op hierdie nag, wat versoening en insig tussen die partye kon bring, kom egter die verwoestende hyreën. Die skrikwekkende donder, blitse en hael bring egter nie verlossing nie, maar is geweld van ’n ander aard, wat ’n gesprek tussen die Afrikaner en die San verydel. Eindelik word die natuur ’n mede-karakter in hierdie boek, waarin daar geen klinkklare antwoorde is nie maar baie om oor na te dink. === Kortprosas === Hy skryf ook prosa in korter formaat en publiseer van sy kortverhale in letterkundige tydskrifte soos ''Tydskrif vir Letterkunde''. Die drie verhale (kort novelles) in <ref>Cloete, T.T. “Standpunte” Nuwe reeks 49, Oktober 1963</ref>“''Skepsels''” is die titelverhaal, “''Bitterbos''” en “''Jan Fiskaal''”. Hierin word karakters beskryf wat as gevolg van mislukking of verlies van een of ander aard ’n onbevredigde lewe lei. Telkens het hulle eie geskiedenis ook ’n bepalende invloed op huidige gebeure. “''Bitterbos''” se verhaal word opgebou uit suggesties, beelde, simbole en die teenstellings van dinge, sodat hier van ’n fragmentariese en soms selfs surrealistiese effek gebruik gemaak word. Die jongman Erik se bene is gebreklik en hy lewe saam met sy driflose vrou Alet. Sy is verkrag toe sy ’n kind was en hunker steeds na die verkragter, sodat haar lewe en verhoudings ook verydel is. Op vernuftige wyse word mens en dier teenoor mekaar gestel, met die menswêreld wat afgeskyn word op en gestel word teenoor die dierewêreld. Die mens maak dinge onnatuurlik (soos ’n bronsbeeld van ’n perd) en daarom misluk die toenadering tussen man en vrou, terwyl die toenadering tussen die perde in die natuurlike wêreld wel suksesvol is. “''Jan Fiskaal''” het die staatsamptenaar Stofberg en sy kollegas as onderwerp, waarin hulle vaal werklikheid gekontrasteer word met hulle drome. Stofberg droom groot drome oor sy toekoms en wil tot nadeel van ’n kollega opgang maak maar word ontmasker as ’n ydel en ondoeltreffende mens wie se ondergang feitlik geen impak het nie. “''Skepsels''” beeld die innerlike stryd uit van ’n man (die wrede Dawid) wat sy donker drange beveg, maar sy wellus lei later tot moord in ’n poging om sy gewete uit te wis. Dawid glo dat hy vir die mishandeling van sy vrou deur die Here gestraf is met hulle kind Magriet, ’n lelike skepsel met gesplete verhemelte en verstandelik vertraag. Toe Magriet haar eie soort liefde vind in samesyn met ’n Italianer, vernietig hy haar om verlos te word van die gedurige herinnering van die vergrype aan sy vrou. “''Skepsels''” ontvang in 1964 die Eugène Marais-prys. “''Kort lewe van ’n reisiger''”<ref>Brink, André P. “Tweede Voorlopige Rapport” Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref> bevat vyf kortverhale oor outsider-figure wat deur sielkundige kwellinge geteister word.<ref>Olivier, Gerrit “Standpunte” Nuwe reeks 149, Oktober 1980</ref> Die titelverhaal, ’n hoogtepunt in die bundel, behandel Dawid Muller se terugkeer na baie jare na sy geboortedorp op soek na skakels met sy verlede.<ref>Smuts, J.P. “Burgerband” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985</ref> Hy poog om sy vroeg gestorwe moeder se graf te vind en meer omtrent haar te wete te kom.<ref>Viljoen, Hein “Tydskrif vir Letterkunde”, nuwe reeks 18 no. 4, November 1980</ref> Verder soek hy na inligting oor die vrou van sy jeug, Santro, met wie hy getroud was en wat hom klaarblyklik verlaat het. Dit word ’n soektog nie net na ’n verlore wêreld nie, maar na sin en betekenis, waar die wêrelde van die verlede en hede ook teenoor mekaar gestel word in ironiese jukstaposisie. Die soeke na die vroue in sy lewe word ook ’n soeke na die self. “''4-af''” (ook in die versamelbundel “''Drielaag''” opgeneem) is die verhaal van die eenvoudige, verstandelik vertraagde spoorwegwerker Stompie se hartstog vir ’n trein (die 4-af van die titel). Sy ander positiewe assosiasies is sy vader en God, maar sy hele bestaan word omvergegooi wanneer 4-af verantwoordelik is vir die dood van sy vader en God dit nie verhoed het nie. Hierna is Stompie se verhouding met 4-af ’n haat-liefde verhouding. Wanneer hy hoor dat 4-af in ’n ongeluk betrokke was en dus ook in sy terme gesterf het, jaag Stompie in die nag op sy motorfiets na sy eie dood. “''Die maagd''” se hoofkarakter is Marlene, wat gekonfronteer word deur die nuus van haar pa se dood. Sy het haar hele lewe tot dusver gesoek na ’n man soos haar pa en haar soektog na hom laat haar ook wegvlug van hom, waarna hy haar  verwerp. Die titel verwys nie na Marlene se fisiese ongeskondenheid nie, maar na haar emosionele toestand omdat sy nog nie ’n betekenisvolle verhouding met ’n ander man as haar pa gehad het nie. In “''Dood van ’n nesbreker''” verwoes die vinkmannetjie die nes, maar hy doen dit omdat die wyfie die nes verwerp het. Die gebeure in die vinknes word gebruik as parallel vir die menslike verhoudinge in die verhaal van ’n ou man wat by sy kinders inwoon, waar hy op sy dood wag. “''Koors''”<ref>Anoniem “Beeld” 19 Junie 1997</ref> is ’n kortverhaalbundel met twaalf verhale oor die liefde, veral soos dit uiting vind in die verbrokkeling van verhoudings en die probleem van werklike kommunikasie tussen mense.<ref>Burger, Willie “Beeld” 2 Maart 1998</ref> Hierin word die broosheid van die mens met fyn sielkundige insig en deernis verwoord.<ref>Kannemeyer, J.C. “Rapport” 20 Julie 1997</ref> ’n Hoogtepunt is “''Die tweede geboorte van Don Juan''”, waarin die surrealistiese beelde op treffende wyses die prenatale staat van die fetus weergee.<ref name="kann" /> Hierop volg dan die eksistensiële vrae van die seun aan sy swyende vader, in ’n vergeefse poging om iets meer te wete te kom van sy gestorwe moeder en homself. “''Karookoors''”, ’n verhaal oor verbrokkeling van ’n huwelik, bevat ’n treffende weergawe van die huiwering en stiltes tussen die partye, wat hulle onvermoë tot kommunikasie en intimiteit weerspieël. “''Lang reis van ’n briewebesteller''” vertel van ’n jong seun se ontsteltenis toe hy as briewebesteller sy pa se handskrif herken op ’n brief aan ’n mooi weduwee. “''Brandoffer''” <ref>Cilliers, Cecile “Beeld” 30 November 1998</ref>bevat verhale oor die Anglo-Boereoorlog, wat geïnspireer word deur navorsing by die Oorlogsmuseum in Bloemfontein<ref>Wybenga, Gretel “Rapport” 31 Januarie 1999</ref> en deur verhale wat persoonlik aan die skrywer vertel is. Hy bundel hierin vier verhale en 36 kort tekste bestaande uit aangehaalde briewe en ander dokumente en verwerkings in verhaalvorm van vertellings, dagboekinskrywings en bestaande literatuur. Die proloog is ’n brief van president Steyn gerig aan lord Kitchener, wat in antwoord is op ’n brief van Kitchener waarin hy die totale skuld vir alles wat tydens die oorlog gebeur het voor die deur van die Boererepublieke lê. Die res van die boek is ’n sterk antwoord en weerlegging van Kitchener se brief. Die titel van die bundel verwys na die vuur waarmee die plase en huise verwoes is, asook na die offer wat aan die Here gebring word. Dit is veral die offer wat die vroue en kinders betaal het wat in die verhale weerklank vind en meeste verhale word uit die oogpunt van die vrou aangebied. In onopgesmukte en ontroerende wyse word hier vertel van die verskriklike smart wat die oorlog meebring en die oorwinnende aanvaarding van die offer wat gebring is. Die bundel “''Drielaag''” is ’n versamelbundel van kortverhale van hom, [[Mikro]] en [[Hendrik van Blerk|H.S. van Blerk]]. Van sy kortverhale word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder “''Die terugkeer van ’n soldaat''” in “''Windroos''” en “''Kortverhale vir verkenning''”. In hierdie verhaal word uitgebeeld ’n waansinnig geworde vrou se vergeefse wag op die terugkoms van haar seun wat in die oorlog gesterf het. Ander versamelbundels waarin sy kortverhale opgeneem word, sluit in “''Drif''” onder redaksie van Lindeque de Beer, “''Dekade: Resente Afrikaanse kortverhale''” van F.V. Lategan, “''Vertellers''” van Merwe Scholtz, “''Mooiloop''” van Gerrit Rautenbach, “''Kortgolf''” van Tom Gouws en P.H. Roodt en “''Steekbaard''” en “''Uit die kontreie vandaan''”, beide van Abraham H. de Vries. Sy skets oor “''Paul Kruger se laaste hoofstad''” word deur Chris Barnard opgeneem in “''Die Transvaalse Laeveld''”. “''Die anatomie van ’n eerste dood''” is jeugherinneringe oor die dood van sy halfsuster, wat hy spesiaal skryf vir opname in “''Herinnering se wei''”, ’n stuk wat later ook in “''Vuurslag''” opgeneem word. Hy lewer ook ’n bydrae tot die versamelbundel “''Amfiteater''”, waarin werk van oudstudente van die Universiteit van Pretoria opgeneem word. “''Land van ons vaders''” bevat van sy eie en ander medewerkers (insluitende Abraham H. de Vries, A.A.J. van Niekerk en H.S. van Blerk) se radiopraatjies oor die geskiedenis en natuur van Suid-Afrika.<ref>Brink, André P. “Rapport” 8 Julie 1979</ref> “''Woord in die môre''” bevat uitgesoekte essays wat in die<ref>Steenberg, Elsabe “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 3, Augustus 1979</ref> radioreeks “''Uit my peuselboek''” uitgesaai is, en sluit “''Oujaar 1977''” in waarmee hy ’n Artes-toekenning as beste radioteks verower het. Die bundel word in twee afdelings verdeel, naamlik “''Gister''” en “''Van nou''”. “''Gister''” behandel hoofsaaklik geskiedkundige figure en ook datums en gebeurtenisse. “''Van nou''” behandel persoonlike indrukke oor allerlei onderwerpe wat vir die Afrikaner betekenis het, soos Kersfees en Oujaarsnag, vreugde oor reën en parstyd in die Boland. Diverse sketse, wat voorheen oor die Afrikaanse Diens van die SAUK uitgesaai is, word saamgebundel in “''’n Bietjie Luisterkuier''”.<ref>Venter, L.S. “Beeld” 8 Maart 2004</ref> “''Die aarde waarop ek loop''” bevat biografiese sketse, waarin hy skryf oor mense wat sy lewe verryk het soos Mikro, John en Willem van der Berg, M.E.R., D.J. Opperman en ander. Die verhale het ’n fyn verbloemde chronologiese gang, vanaf die “oom”-verhale van kleintyd, verhale uit sy skool- en studentejare en later die ontmoetings tydens sy uitsaaidae. Hierdie chronologiese gang en die beskrywing van die impak van die ontmoeting op hom veroorsaak dat die verhale ook besondere betekenis het as outobiografiese sketse. === Jeugverhale === Met sy jeugverhale verskuif hy die bakens van hierdie genre en skryf ernstige verhale waar die jeugdige leser nie onderskat word nie. In “''Skrik kom huis toe''” het die jong seun Albert Muller ’n slegte verhouding met sy stiefma, wat haar verbittering dat sy nie haar eie kinders kan hê nie, op hom uithaal. Van sy pa kry hy geen ondersteuning nie, maar bly nogtans geheg aan hom, hoewel die huislike onmin ’n sterk negatiewe invloed op hom het. Die twee betekenisvolle dinge in sy lewe is ’n vrou in die dorp, Ma-Bet, wat hy as sy tweede ma aanvaar weens haar insig in en begrip vir hom, en sy duiwe, waaraan hy sy volle toewyding gee en wat sy waardevolste besittings is. Hy noem sy gunstelingduif Skrik, omdat sy stiefma van die begin af al sy duiwe laat skrik het. Die duiwe word tot simbole ontwikkel en wanneer Skrik huis toe kom, suggereer dit ’n versoening tussen die seun en sy stiefma. Hierdie boek doen baanbrekerswerk in dié opsig dat dit die kind se gevoelslewe met groter insig en op ’n breër skaal verken as die norm tot op daardie stadium in Afrikaans. “''Die haasvanger''”<ref>De Jager, Frederik “Die Burger” 18 Februarie 1991</ref> behandel weereens emosionele probleme in ’n gesin, waar die huwelik verbrokkel het.<ref name="snyman">Snyman, Lydia “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 27 no. 1, Maart 1987</ref> Die seun Lourens (sy bynaam is Kiewiet, wat aanduidend is van sy verbondenheid aan die veld) ervaar sy ma as koud en verbitterd.<ref name="steen24">Steenberg, Elsabe “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 24 no. 1, Februarie 1986</ref> Die gebrek aan liefde en sekuriteit in sy lewe lei tot Kiewiet se vereensaming. Hy is ’n alleenloper wat nie maats het nie. Om van die stramheid en liefdeloosheid in die huis weg te kom, vlug hy na die veld. Hy begin ook ernstig deelneem aan atletiek en ontmoet ’n meisie, Janet, met wie hy ’n aarselende verhouding begin. Sy pa is ondersteunend, maar afwesig en besig met ’n ander verhouding, waar daar tog blyke is van die koestering en sekuriteit waarna Kiewiet smag. Wanneer Kiewiet groter insig kry in sy ma se optrede, kom daar ’n versagting in sy gevoelens, wat weereens groter volwassenheid suggereer. Die einde laat die hoop op beter verhoudings vorentoe opvlam. Veral opvallend is hoe knap die innerlike lewe en gedagtes van die seun weergegee word, en daarmee saam die groei op pad na volwassenheid. “''Die haasvanger''” word in 1986 met die M.E.R.-prys en ook die Scheepers-prys bekroon en saam met Nic van Rensburg verwerk Van Niekerk hierdie werk ook vir die verhoog. Dit word onder andere in die Nico Malan-teater in Kaapstad opgevoer. Hierdie verwerking maak gebruik van rolprentinsetsels om tonele soos op die atletiekbaan uit te beeld, waar dit moeilik of onmoontlik sou wees om dit op die verhoog te doen. “''Karel Kousop''”<ref name="snyman" /> speel af teen die agtergrond van die Tweede Wêreldoorlog en die stryd wat in hierdie tyd tussen andersdenkendes in die land heers.<ref name="steen24" /> Dit is ’n eerstepersoonsvertelling deur die seun Gerrit, maar handel eintlik oor die San-seun Karel Kousop wat by ’n blanke gesin grootword. Sy pa het uit die leër gedros en ’n moord gepleeg en word gesoek hiervoor, maar nogtans bly Karel gebonde aan sy eie ouers. Hoewel hy ten volle aanvaar word in die wit gesin, is hy nie op sy gemak nie en gaan slaap gereeld in die buitekamer, selfs al is daar vir hom plek in die huis. Hy handhaaf sy eiewaarde, lewe sy eie lewe as unieke mens en word nie aan die nuwe omgewing gelyk gemaak nie. “''Karel Kousop''” is in 1986 op die kortlys vir die toekenning van die Rapportprys. === Drama === Reeds vroeg lewer hy ook op dramagebied werk van betekenis.<ref>Antonissen, Rob “Standpunte” Nuwe reeks 51, Februarie 1964</ref> “''Kwart voor dagbreek''” speel afwisselend in die hede en verlede af.<ref name="ant" /> Die verhoog word ook in vier ruimtes verdeel om die sentrale karakters se huidige en verlede te verteenwoordig.<ref>Brink, André P. “Rapport” 6 Januarie 1980</ref> Hierdie faktore, asook die vindingryke gebruik van beligting en bandopnemers, is nuut in die Afrikaanse drama.<ref>P.S. “Die Vaderland” 30 Mei 1961</ref> Die inhoud van die drama is gebaseer op ’n driehoeksverhouding in die verlede,<ref>Van der Walt, P.D. “Mené Tekél” Nasionale Boekhandel Kaapstad Eerste uitgawe 1969</ref> die gevolge waarvan die karakters nie kan ontsnap nie en wat hulle steeds in die hede saam met hulle dra. Sonja en Markus is in ’n ongelukkige huweliksverhouding vasgevang. Markus is menssku vanweë sy vader wat hom laat glo het dat hy vir sy moeder se dood verantwoordelik was. Daarenteen speel Sonja se vader se drankmisbruik en haar ouers se mislukte huwelik weens haar moeder se ontrou steeds op haar in. Kasper is die verleier en skurk, wie se lewe self gevorm is deur ’n onbegrypende vader. Die stuk het ’n oop slot waar Sonja eindelik vir Markus verlaat, maar verby Kasper stap en beide dus die rug toekeer, sodat die dag steeds nie breek nie. “''Kamer 99''” is sy eerste gepubliseerde radiodrama. Die bestekopname wat die Baas, verteenwoordig deur ’n stem uit ’n masjien, in Kamer 99 maak, word ’n laaste oordeel. Wanneer die karakters deur die onpersoonlike Baas vir verantwoording ontbied word, verdwyn hulle of sterf spoedig. Al die karakters is ouer as 65 jaar en bevind hulle in ’n niemandsland tussen oortolligheid en afskryfbaarheid. Elkeen het ’n geskiedenis wat inspeel op hul frustrasies en die Baas word die ewige regter wat elke karakter se selfkonfrontasie vir hom reël. “''Kamer 99''” illustreer die meedoënloosheid van die nuttigheidsbeginsel en die ontmensliking van die “uitgediende” mens. In 1971 word “''Kamer 99''” met die SAUK-prys vir Radiohoorspele bekroon. Hy lewer ook van die eerste televisiedramas in Afrikaans. In<ref>Anoniem “Die Transvaler” 7 Januarie 1977</ref> “''Die nagloper''” word die titelstuk<ref name="ol134">Olivier, Gerrit “Standpunte” Nuwe reeks 134, April 1978</ref> en “''Die lykbesorgers''” saamgebundel.<ref>Brink, André P. “Rapport” 10 Oktober 1976</ref> “''Die nagloper''” is een van die eerste Afrikaanse dramas wat verfilm word en oor televisie gebeeldsaai word.<ref>Odendaal, L.B. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 17 no. 4, Desember 1977</ref> Dit handel oor die sku Dawid wat deur skinderstories van sy meisie vervreem is, wat hom tot die drank gedryf het. As ’n gerehabiliteerde alkoholis kom hy weens skaamte oor sy vorige toestand slegs snags uit die huis waar hy by sy moeder woon. In hierdie karakter word die vreemdheid en eensaamheid van die mens gesuggereer, wat tog deur wilskrag oorwinning oor homself kan verkry. Na sy moeder se dood word hy gedwing om sy teruggetrokkenheid af te skud en weer werk as verwer te kry, om die kerk te verf. Hy herwin weer sy menswaardigheid en het selfs weer kontak met die vrou, Anna, met wie hy voorheen ’n verhouding gehad het. “''Die nagloper''” word deur P.J. du Toit opgeneem in die versamelbundel “''Fasette''”. Die komedie<ref name="ol134" /> “''Die lykbesorgers''” hanteer die magstryd tussen kleindorpse ouderlinge (Krisjan, Stoffel en Louis), wat elkeen in die afwesigheid van ’n geordende predikant self die begrafnisdiens van ’n sterwende medebroeder, die burgemeester Dawid, wil lei. Daar is egter groot ontnugtering wanneer die broeder Dawid begin beter word. Die stuk ontbloot die menslike verwaandheid en selfsug op komiese wyse. In beide hierdie dramas is die dramatiese gegewe bietjie dun en voorspelbaar, hoewel die tegniese gebruik van die televisiemedium goed uitgebuit word deur suggestie in die dinge wat gesien word, eerder as dialoog. ''“Die paddas''” is ’n satiriese eenbedryf wat in P.J. du Toit en A. Kloppers se versamelbundel “''Tema en tegniek''” opgeneem word en ook deur [[Dalro]] gepubliseer word. “''Niemand se dag nie''” is ’n radiodrama oor 27 Februarie 1881, die dag van die Slag van Amajuba. Dit beeld die geestelike emansipasie van Paul Kruger uit, wat hom in staat stel om sy mense op hierdie dag triomferend deur die Eerste Vryheidsoorlog te lei. “''Niemand se dag nie''” is in 1983 op die kortlys vir die toekenning van die Perskorprys en in 1984 ontvang Dolf van Niekerk die Ruiterbeeld-toekenning van die Federasie van Rapportryerskorpse vir hierdie hoorspel en ander werke. Hy skryf ook die ongepubliseerde eenbedryf “''Terugkeer van ’n soldaat''” (gebaseer op sy gelyknamige kortverhaal) en die ongepubliseerde vollengte drama “''Die beeldhouers''”. In 1965 ontvang hy vir die hoorbeeldreeks “''Land van ons vaders''” die SAUK-prys vir Radiohoorspele en hy verwerf ook ’n Artes-toekenning vir die beste radioteks in 1977 vir “''Oujaar 1977''”. === Poësie === Sy eerste gepubliseerde werk is gedigte wat hy vanaf 1953 in ''Standpunte'' en ander tydskrifte publiseer en dwarsdeur sy kreatiewe loopbaan gaan hy voort om in hierdie genre te skep. Sy eerste bundel gedigte verskyn egter eers in 1975. Sy gedigte getuig van fyn waarneming en suggestie, wat in ’n gestroopte styl weergegee word.<ref>Brink, André P. “Rapport” 6 Julie 1975</ref> “''Karoosange''”<ref>Cilliers, Rika “Beeld” 18 Augustus 1975</ref> is liries van aard en bestaan hoofsaaklik uit kort verse,<ref>Johl, Johann “Standpunte” Nuwe reeks 125 Oktober 1976</ref> wat sober filosofie of die natuur aan die bod bring.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 16 no. 2, Junie 1976</ref>Die titel illustreer reeds die eenvoudige landelikheid en pretensieloosheid van hierdie verse. Niel van der Watt toonset enkele gedigte uit hierdie bundel, wat deur die Tukkie-koor op CD opgeneem word. In<ref>Cloete, T.T. “Beeld” 5 Augustus 1996</ref> “''Dubbelster''” <ref>Hambidge, Joan “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 35 no. 1, Februarie 1997</ref>word die gedigte van “''Karoosange''” weer opgeneem saam met sowat veertig nuwe verse. Die sentrale tema van die dubbelster simboliseer die keersye van lewe en dood, wat veral in die aarde en die natuur weerspieël word. In eenvoudige maar treffende verse dig hy dan ook hoofsaaklik oor die natuur, met voëls, skoenlappers en selfs [[brommers]], skape en ander diere as onderwerpe saam met die wind, wolke, reën, blomme en stilte en afsondering.<ref>Weideman, George “Rapport” 18 Augustus 1996</ref> Hierdie temas ontlok dan ook verskeie godsdienstige gedigte. Hy begin die bundel met familieportrette oor ’n ouma, ma en pa, waarmee hy dan die mens en sy plek in die natuur vestig. Die aangrypende sonnetreeks van nege gedigte, “''Elegie vir verlore aarde''”, behandel ’n greep uit die geskiedenis van die oorspronklike Noord-Amerikaners. “''Nag op ’n kaal plein''”<ref>Cloete, T.T. “Beeld” 4 Desember 2006</ref> is vol gedigte van die misterie van die lewe en die wonder van die dood.<ref>http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_1/Rev%2002%20Human.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190801110022/http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_1/Rev%2002%20Human.pdf |date= 1 Augustus 2019 }} Myburgh, Melt “Rapport” 29 April 2007</ref> Hierin verwerk hy die visioene en drome van sy jeugjare op sy geboortedorp, wat hy weer intens beleef na ’n besoek aan hierdie dorp. Sy inspirasie vir die bundel kry hy nadat hy na baie jare sy tuisdorp besoek en toe hy in die nag op die kaal dorpsplein staan, weer die mense, ervarings en herinneringe van die verlede herleef. Die gedigte het nie titels nie, slegs nommers, en kan dus aaneenlopend gelees word as slegs een gedig met 26 dele. Die gedigte kyk terug na die herinnerings van die jeug, maar vanuit die jeug kyk dit ook vorentoe na die einde, sodat die relevansie van ’n lewe oor en weer gekaats word en daardeur groter perspektief verkry. Hy behandel ook verskeie karakters in hulle werksaamhede as skoolhoof, winkelier, skoenmaker of kleremaker, tiperend van hulle rol in die gemeenskap eerder as in hulle eie identiteit. Hierdeur word die gemeenskaplike van hierdie klein dorp simbool van die groter samelewing. In die bedrieglike eenvoud van die taal en beelding lê veel van die bekoring van die bundel opgesluit. Die titel van “''Lang reis na Ithaka''”<ref>Hugo, Daniel LitNet: http://www.litnet.co.za/vaalheid-oorheers-in-dolf-van-niekerk-se-teleurstellende-lang/</ref> verwys na Odysseus se lang swerftog na sy tuiste na die uitgerekte Trojaanse oorlog.<ref>Malan, Lucas “Rapport” 24 Mei 2009</ref> Odysseus beleef soveel teenslae dat sy tuiste amper ’n onbereikbare bestemming word. Die digter skryf hierin oor sy lewenservaringe, verlange na afgeleë bestemmings en die soeke na ’n geliefde en sielsmaat wat hy nooit tydens sy aardse reis ontmoet het nie. Die eerste afdeling, “''Pellafolio''”, doen verslag oor ’n eertydse reis in die dorre streke van Namakwaland met die geliefde as reisgenoot, waarin die natuur uitgebeeld word as beide ’n simpatieke en negatiewe element wat sy hunkering na die geliefde verydel. Die tweede afdeling is “''Historia''”, wat besinnende herinneringsverse bevat en die bundel word afgesluit met “''Lang reis na Ithaka''”. “''Bleek planeet''”<ref>Cochrane, Neil “Beeld” 20 Mei 2013</ref> se tema is [[omgewingsbewustheid]], waarin ’n ontnugterende en ontstellende blik op die toekoms van die aarde weens omgewingsvernietiging verbeeld word. Die titel se “bleek”<ref>Jacobs, Ihette “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 51 no. 2, Vierde reeks Lente 2014</ref> verwys in Afrikaans na kleurloos, dof <ref>Lourens, Amanda “Rapport” 3 Augustus 2013</ref>en selfs bladgroenloos, terwyl die Engelse “bleak” ook die betekenisnuanses van donker, verlate en vreugdeloos byvoeg. ’n Pessimistiese toekomsperspektief word gestel in die openingsgedig “''2111''”, waar die “geel planeet” nou niks meer is as ’n museumstuk in die ruim nie. In die “''Nuwe seisoen''”-trilogie slaag die spreker goed daarin om die Bybelse verhaal van die genesing by Betesda (Johannes 5:1-17) in verband te bring met ’n planeet wat smag na ’n wonderwerk, maar soos die verlamde man by Betesda nooit ’n kans kry om by die helende badwater uit te kom nie. Hoewel ’n wonderwerk nodig is, wys die titel van die siklus dat daar steeds hoop is vir ’n herbegin. Die bundel behandel deurlopend teenstellende begrippe en hulle samehang, soos lewe en dood, einde en begin, verlede en toekoms. Die gedig “''25/12''” is ’n geslaagde herinterpretasie van die geboorte van Christus waar die wit vlinders hulle evangelie van skoonheid probeer verkondig, maar dit weens hulle kort lewensverwagting nie op ’n volgehoue wyse kan doen nie, sodat hulle met die boodskap sterf. Die gedig belig die kortstondige skoonheid van sekere spesies in die natuur op ’n ontroerende wyse. Die tema en helende krag van stilte vind uiting in ’n aantal gedigte, soos in “''Meditasie''”, waar die stilte die mens laat kontak maak met God, terwyl “''Missa Solemnis''” ’n soortgelyke gedagte uitspreek oor woorde wat bande het in stilte. In ’n aantal gedigte is daar sprake van ’n terugkeer na ’n oorsprong, sodat die verwoesting veroorsaak dat alles weer eindig by die begin soos in “''Osoon''”. Kompakte verse soos “''Die sterrewag by Sutterland''”, “''25ste uur''”, “''Tuinier''” (laasgenoemde twee oor die saambestaan van alle dinge) en “''Golden Gate''” is geslaag. Juis omdat alle dinge in ’n fyn ewewig verkeer, het die mens se vergrype aan die aarde fatale gevolge, soos die aangrypende reeks “''Elegie vir verlore aarde''” oordra. By monde van die inheemse hoofman See-at-hl (wat sy grondgebied moes ontruim om hervestig te word  in ’n Amerikaanse reservaat), word die verbondenheid van alle dinge bevestig. Die lang “''Ballade van die hande''”, die hoogtepunt in die derde afdeling, handel oor die interessante en vreemde lewe van [[Helen Martins]], die uilvrou van [[Nieu-Bethesda]]. Dit is veral die spanning tussen natuur en kultuur (en die uiteindelike versoening tussen dié twee wêrelde) wat in hierdie gedig oortuigend belig word. “''Portrette in my gang''”<ref>Hambidge, Joan “Beeld” 18 Januarie 2016: http://joanhambidge.blogspot.co.za/2016/01/dolf-van-niekerk-portrette-in-my-gang.html</ref> se titel verwys na die portrette van lank gelede wat steeds<ref>Hugo, Daniel “Rapport” 13 Desember 2015</ref> lewendig gehou word deur die herinnering. Hierdie bundel bevat dan ook verse oor die aard van tydsverloop, met “''Muse''” wat verklaar dat baie inspirasie kom van geheue en die bewussyn van wat verby is. Ekologiese gedigte sluit in “''Swartberg''” en “''Tablet''”, waarin die gevare wat hidrobreking vir die Karoo inhou die tema is. Herinnering aan die ouers vind gestalte in “''Mastos''”, gerig aan die moeder wat kort na sy geboorte oorlede is, en “''Verhuising''”, oor die dood van die vader. “''Mutant''” is ’n treffende politieke gedig waarin die blanke in Afrika beskryf word as ’n “eurobaster”, wat nie genoeg geëvolueer het om deel van die vasteland te word nie en dus tot ondergang en uitwissing gedoem is. Daar is ook talle gedigte met verwysings na ander kunstenaars, soos Van Wyk Louw, Opperman, Watermeyer, Fagan en A. Roland Holst. Van sy gedigte word in verskeie versamelbundels opgeneem, insluitende “''Groot verseboek''”, “''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte''”, “''Digters en digkuns''”, “''Die dye trek die dye aan''” en die “''Versindaba''” bundels wat jaarliks na hierdie fees uitgegee word. Hy publiseer ook gedigte in letterkundige tydskrifte soos ''Tydskrif vir Letterkunde''. Hy het ook die skoollied van die Laerskool Skuilkrans geskryf. == Eerbewyse == In 2001 ontvang hy die Laureaat-toekenning vir besondere prestasie van die Alumniraad van die Universiteit van Pretoria en in 2008 ontvang hy ’n CLRU-toekenning vir sy uitstekende bydrae tot die Afrikaanse jeugboek. Sy werk is die onderwerp van verskeie meestersgraad- en doktorsgraadstudies. Die boek “''Geteleskopeerde visie''” is ’n ontleding van “''Die son struikel''”, en word gepubliseer na aanleiding van Anita Lindenberg se proefskrif vir haar Ph.D.-graad. Die [[Eugène Maraisprys]] is in 1963 aan hom toegeken vir die bundel novelles ''Skepsels''. In 1986 word die [[MER-prys]] asook die [[Scheepersprys vir Jeugliteratuur]] aan hom toegeken vir die jeugverhaal ''Die Haasvanger''.<ref name="nb" /> == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |1958 |Gannavlei |- |1960 |Die son struikel |- |1963 |Kwart voor dagbreek |- | |Skepsels |- |1964 |Drielaag (saam met Mikro en H.S. van Blerk) |- |1965 |Die moeder |- |1968 |Skrik kom huis toe |- | |Die paddas |- |1971 |Kamer 99 |- |1975 |Karoosange |- |1976 |Die nagloper |- |1978 |Woord in die môre |- |1979 |Kort lewe van ’n reisiger |- |1982 |Niemand se dag nie |- |1983 |’n Bietjie luisterkuier |- |1985 |Karel Kousop |- | |Die haasvanger |- |1994 |Koms van die hyreën |- |1996 |Dubbelster |- |1997 |Koors |- |1998 |Brandoffer |- |2003 |Die aarde waarop ek loop |- |2006 |Nag op ’n kaal plein |- |2009 |Lang reis na Ithaka |- |2013 |Bleek planeet |- |2015 |Portrette in my gang |- |2017 |Kroniek van turf<ref>https://www.litnet.co.za/kroniek-van-turf-deur-dolf-van-niekerk-n-fmr-resensie/ Opgespoor en besoek op 30 November 2023</ref> |- |2019 |Legkaart van 'n jong lewe ([[memoires]])<ref>https://joanhambidge.blogspot.com/2019/04/resensie-dolf-van-niekerk-legkaart-van.html.Opgespoor op 13/05/2019.Besoek op 13/05/2019</ref> |- | |Berigte uit die skemerland |- |2021 |Splintertyd |- !Redakteur |- |1966 |Land van ons vaders |} == Bronnelys == === Boeke === * Antonissen, Rob “Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede” Nasou Beperk Elsiesrivier Derde  hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * Antonissen, Rob “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966 * Antonissen, Rob “Verkenning en kritiek” H.A.U.M. Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1979 * Aucamp, Hennie “Kort voor lank” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe, Tweede druk 1980 * Beukes, W.D. (red.) “Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990” Nasionale  Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Brink, André P. “Aspekte van die nuwe drama” Academica Pretoria en Kaapstad Tweede hersiene  uitgawe 1986 * Brink, André P. “Aspekte van die nuwe prosa” “Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe Derde  druk 1972 * Brink, André P. “Vertelkunde” Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Cloete, T.T. (red.) “Die Afrikaanse literatuur sedert sestig” Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * Dekker, G. “Afrikaanse Literatuurgeskiedenis” Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * Du Plessis, P.G. “Dolf van Niekerk” in Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Du Toit, P.A. “Die son struikel” Blokboeke 10 Academica Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1986 * Grové, A.P. “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Lategan, F.V. “Dekade: Resente Afrikaanse kortverhale” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad 1965 * Lindenberg, E. (red.) “Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde” Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) “Digters en digkuns” Perskor-Uitgewers   Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. “Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde” Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Steenberg, Elsabe “Kinderverhale van ses tot twaalf” Reuse-Blokboek 7 Academica Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 3” Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006 * Van Niekerk, Dolf “Die anatomie van ’n eerste dood” in “Herinnering se wei” Perskor-uitgewery Johannesburg Tweede uitgawe Eerste druk 1977 * Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) “Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom” Lapa-Uitgewers  Eerste uitgawe Tweede druk 2005 === Tydskrifte en koerante === * Anoniem “Van novelles en gedigte tot radiotekste” “Beeld” 22 Januarie 2001 * Botha, Elize “’n Skrywer van hierdie aarde” “Beeld” 19 Februarie 2001 * Jackson, Neels “’n Groen wekroep vir almal” “Beeld” 20 April 2013 * Jonker, Linda “Dolf boer op die letterkunde se wenakker” “Die Transvaler” 13 Januarie 1979 * Kloppers, A. “By die lees van ‘Verlore paradyse” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 29 no. 4, November 1991 * Lombard, Jean “Die verhouding Afrika- en Westerse tradisies, soos uitgebeeld in enkele Afrikaanse verhale oor die watergees” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 35 no. 4 en Jaargang 36 no. 1,  November 1997/Februarie 1998 * Muller, Martie “’Die son struikel’ van Dolf van Niekerk” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 24 no. 1,Februarie 1986 * Nieuwoudt, Stephanie “Beeld” 21 November 2004 * Pieterse, Henning “’Die son struikel’: ’n Logiese benadering vir die klaskamer” “Tydskrif vir  Letterkunde” Jaargang 24 no. 4, November 1986 * Pieterse, Henning “Die sonder-motief in ‘Die son struikel’” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 24 no. 4, November 1986 * Snyman, N.J. “’Die son struikel’ van Dolf van Niekerk” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 3, Augustus 1979 * Steenberg, Elsabe “’n Haas se lêplek” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 25 no. 2, Mei 1987 * Swart, Keina “Skrik kom (weer) huis toe” “Rapport” 3 April 2011 * Tempelhoff, Elise “Die Skepping moet benut én versorg word” “Beeld” 20 Februarie 2009 * Van Deventer, Susanne “Verbeelde werklikheid en kontras in vier verhale uit ‘Verlore paradyse’” * “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 31 no. 1, Februarie 1993 * Van Rensburg, Chrisna “My besoek aan Dolf van Niekerk” “Kakkerlak” Uitgawe 1, 2004 * Van Rensburg, Chrisna “Toer saam na Edenburg” “Kakkerlak” Uitgawe 1, 2004 === Internet === * Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/Rudolf_Johannes_van_Niekerk * Good Reads: http://www.goodreads.com/author/show/104918.Dolf_van_Niekerk * LitNet ATKV-Skrywersalbum 26 Maart 2008: www.litnet.co.za * NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/255 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150427124722/http://www.nb.co.za/authors/255 |date=27 April 2015 }} * Oulitnet: http://www.oulitnet.co.za/legendes/dolf_van_niekerk_reeks.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170604161844/http://oulitnet.co.za/legendes/dolf_van_niekerk_reeks.asp |date= 4 Junie 2017 }} * Protea Boekhuis: http://www.proteaboekhuis.com/site.php/protea-outeurs-authors-dolf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161226114737/http://www.proteaboekhuis.com/site.php/protea-outeurs-authors-dolf |date=26 Desember 2016 }} * Van Vuuren, Helize Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/02/03/8/5.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Worldcat: http://www.worldcat.org/search?q=au%3AVan+Niekerk%2C+Dolf.&qt=hot_author == Verwysings == {{Verwysings|3|verwysings= <ref name="mm-dberig">https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/huldeblyke-na-dolf-van-niekerk-sterf/</ref> <ref name="litnet">https://www.litnet.co.za/dolf-van-niekerk-1929/</ref> <ref name="versindaba">https://versindaba.co.za/2023/01/03/dolf-van-niekerk-1929-2022-die-duif-is-huis-toe/</ref> }} {{Sestigers|state=autocollapse}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Van Niekerk, Dolf}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1929]] [[Kategorie:Sterftes in 2022]] rchc0pms4h6iqcl9o6wczh1uvcovb9j 0 101182 2964482 2922116 2026-09-02T10:47:09Z Oesjaar 7467 Maak sintaksfout reg. 2964482 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dieoorlewendestweededrukvoorblad.jpg|duimnael|Die Oorlewendes]] [[Lêer:Wintervandienovavoorblad.jpg|duimnael|Winter van die NOVA ]] [[Lêer:ProjekXVreemdelingevoorblad.jpg|duimnael|Projek X: Vreemdelinge]] [[Lêer:Een biljoen jaar NC.png|duimnael|Een biljoen jaar NC]] [[Lêer:T!Nax'u.png|duimnael|T!Nax'u]] [[Lêer:Deur na Nebula Nege.jpg|duimnael|Deur na Nebula Nege]] [[Lêer:Diebruinplaneet1.jpg|duimnael|Die Bruin Planeet]] Hierdie '''lys van Afrikaanse wetenskapsfiksie''' is chronologies sorteer en sluit slegs die oorspronklike werke in. Hierdie lys sluit ook, waar moontlik, radiodramas, kortverhale en TV-reekse in. == Oorsig == Reeds in '''1960''' skryf [[Jan Rabie]] die artikel "Toekomsfiksie en die letterkunde".<ref> Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):9-12.</ref> Rabie stel in hierdie artikel die wetenskapsfiksie-genre as wêreldletterkunde aan die leser bekend, hoewel hy ook drie Afrikaanse outeurs noem: hyself, [[Leon Rousseau]] en [[Tiaan Eybers]].<ref> Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):9-10.</ref> Rabie bespeur oor die algemeen 'n element van wêreldontvlugting, feëverhale,<ref>Kannemeyer, J. 2004. Jan Rabie: Prosapionier en politieke padwyse. Kaapstad: Tafelberg, p. 267</ref> herleefde legendes en mites<ref>Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):10.</ref>en “kommenterende gewete van die mensdom” <ref> Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):11.</ref> in “toekomsfiksie”, wat hy spesifiek in een sin as sinoniem vir “Afrikaanse wetenskapsfiksie” of “ruimterillers” of “science fiction” uitstip.<ref>Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):9.</ref> Rabie eien die potensiaal van 'n genre wat die vermoë het om kultuurskeppend te wees, maar gaan een stappie verder: wetenskapsfiksie kan die grens oorbrug tussen humanisme en die wetenskap, kuns en wetenskap, “tussen 'n roos en 'n atoom”.<ref>Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):11.</ref> Rabie sien hierdie genre teen die onsekere dampkring van die atoomeeu, ruimtewedloop en Koue Oorlog. '''1976''': Een fokus wat Rabie sowel in sy artikel as in 'n toegestane onderhoud op [[Onrus]]<ref> Pieterse, L. 1976. 'n Kuiertjie by Jan Rabie op Onrus. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(2):5-6</ref> deel, is sy belangstelling in en bekommernis oor die toekoms van die mens en die Afrikaner, maar ook die uitreik van die mens na die buitenste ruimte. Twee vrae word beantwoord, waaronder: {{cquote| ''Jan, hoe skakel jou ruimteromans of toekomsfiksie nou by jou ander werk in? Is dit dan nie juis jy wat die genré (sic) in Afrikaans begin het nie?'' Ja! Die hele planeet behoort aan my! En nog 'n ding: Engels is die bril waarmee die gemiddelde Afrikaner na die wêreld kyk en ek het Engels omseil. Ek het Frans goed gaan leer, Grieks ook en Franse en Griekse romans vertaal ek hope van in Afrikaans. Die planeet behoort aan ons almal! Ek is nuuskierig, daarom het ek Europa toe gegaan, wat in China gebeur is ook my erfenis, maar ek is fanaties Afrikaans! Maar ek weet, as ek die hele planeet lief het, is ek verantwoordelik vir een stukkie daarvan. Ek kom weer op daai ding terug! }} en {{cquote| ''Dus is die tuin en duikery jou afleiding?'' Dit was bergklim ook, musiek ook, klassieke musiek, ruimtefiksie! Laasgenoemde miskien omdat ek so bekommerd is oor die Afrikaner se toekoms dat ek belangstel in die toekoms verder, in die ruimte, waarheen ons eendag sal uittrek! }} '''1983''': "Sciencefiction: problematiek en perspektief", deur C.E. Ungerer, is die eerste proefskrif omtrent die wetenskapsfiksie in die Afrikaanse taal.<ref>[http://www.literator.org.za/index.php/literator/article/download/463/624Venter, De Waal. 2000. Science fiction (SF) - wat is ''eintlik'' aan die gang? Literator 21(2): 28. ]</ref> Sy vra haar af:<ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. p. 203</ref> {{cquote| Wat is die situasie in Suid-Afrika? Sciencefiction in Afrikaans - en nou is SF van gehalte nie eens ter sprake nie - kan feitlik op die vingers van mens se twee hande getel word. ''Sekondêre literatuur - met ander woorde literatuur oor SF - bestaan, na my wete, glad nie in Afrikaans nie.'' }} In haar proefskrif kyk sy wel na wetenskapsfiksie-elemente in die oeuvre van [[Etienne Leroux]], [[Chris Barnard (skrywer)|Chris Barnard]], [[Breyten Breytenbach]], [[P.G. du Plessis]], [[Anna M. Louw]] en Jan Rabie. Laasgenoemde se ''Swart ster oor die Karoo'' (1957) en ''Die hemelblom'' (1971) word as "suiwer SF-verhale" beskou. Sy skryf voorts: "Dit is interessant dat die meeste SF in Afrikaans op die jeugdige leser toegespits is."<ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. p.224 </ref> ''Ekliptika X'' (Pierre Conradie, 1971), ''Die bruin planeet'' (Kobus Smit, s.j.) en ''Blou vier, groen vier'' (Ilse Steenberg, 1981) kom almal onder die loep<ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. pp. 224-227</ref> en elkeen word respektiewelik as ''space opera'', avontuurboek en fantasie ingedeel: ietwat teleurstellende pogings tot wetenskapsfiksie (omdat daar weinig sprake van komplekse organisasie met verskillende strata of betekenisvlakke is), hoewel die tekste almal aan SF-kriteria voldoen. Voorts word ''Loeloeraai'' ([[C.J. Langenhoven]], 1923) en "Fofelooi is Sjorsjor" (Pierre Haarhoff, Augustus 1980) uitvoerig bespreek. Na Ungerer se mening slaag ''Loeloeraai'' nie as wetenskapsfiksie nie, al is dit ook geslaagde fiksie, omrede die wetenskapfiktiewe struktuurelemente nie geloofwaardig is nie; die wetenskapfiktiewe gegewens word nie oortuigend gerasionaliseer nie, en sommige word eksplisiet verswyg.<ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. pp. 260</ref> "Fofelooi is Sjorsjor" slaag wel, omdat die wetenskapfiktiewe ''novum'' (nuutjie, gegewe) oorheersend en logies verklaarbaar is, maar daar is ook ander simboliese (maatskaplike) eienskappe opgesluit, asook geen optimale ''Endzustand'' nie (daar is in die moderne epistemologie en filosofie van die wetenskap 'n visie van die wêreld met sy gebreke, maar geen optimale oplossing nie).<ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. pp. 272-273</ref> Oor die Afrikaanse konteks skryf sy:<ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. pp. 277-278</ref> {{cquote| Die situasie van SF in Afrikaans is ietwat enigmaties. In Nederland het die belangstelling in SF ook relatief laat gekom, maar sedert die sestigerjare het dit toenemend gegroei. Die aantal SF-jeugboeke in Afrikaans is relatief baie. Navorsing dui aan dat dit gewild by skoolkinders is, maar vir die gesofistikeerde leser is SF-leesstof minimaal. Aan die ander kant is die moderne prosa en die sogenaamde absurde gegewe, nie vreemd in ons taal nie. In van hierdie prosa, is daar wel sciencefiction-elemente aanwesig, maar dit is nie so dominant dat die werke as SF gekategoriseer kan word nie. Die moderne prosa het ook relatief laat in Afrikaans gekom, maar soos aangetoon het SF parallel daarmee in ander Westerse lande ontwikkel. In Afrikaans is dit nie die geval nie. Redes hiervoor kan nie wetenskaplik verantwoord word nie, daar kan hoogstens gespekuleer word. Is dit miskien die feit dat die deursnee Afrikaner nog moet sukkel om die finansiële en kulturele agterstand in te haal en nog besig is om sy ''Umwelt'' uit te sorteer sonder om hom nog oor die sterre te bekommer? Maar hoekom dan die Nuwe Prosa en die implementering van die absurde? Of is dit maar net toevallig dat daar nog min betekenisvolle SF geskryf is, as mens in ag neem dat ons taal jonk is, die Afrikanernasie van die kleinste in die wêreld en die aantal skrywers relatief min is? Absolute antwoorde is daar nie. Die Afrikaanse tekste in die ondersoek is egter 'n manifestasie van die feit dat ons skrywers in ons taal oor die kompetensie beskik om SF van gehalte te lewer. }} '''1985''': Volgens Prophet<ref>Prophet, J. 1985. Children’s SF. Its history, literary development and applications in contemporary society. Acta Academica, Series D, no. 5.</ref> word wetenskapsfiksie in jeugliteratuur deur literatore, onderwysers en andere as 'n genre van weinig literêre of skolastiese waarde beskou. Om hierdie rede word dit selde, indien ooit, op skole aangebied, "especially in South Afrika (sic) where the genre has yet to become respectable." Kinders glo daarom dat wetenskapsfiksie lektuur is wat geen meriete het of van belang is nie.<ref>Prophet, J. 1985. Children’s SF. Its history, literary development and applications in contemporary society. Acta Academica, Series D, no. 5, p. 1.</ref> In Hoofstuk 6, ‘Children's SF in South Africa’,<ref>Prophet, J. 1985. Children’s SF. Its history, literary development and applications in contemporary society. Acta Academica, Series D, no. 5, p. 43-45</ref> word gedeeltes uit Goldstuck se artikel, 'Low-flying sci-fi' (''Fontline'', Desember 1984), aangehaal: {{cquote| "In the vast symphony of classic works that science fiction has produced South African efforts rank as mere ditties" [...] "From C.J. Langenhoven's aliens-in-the-backyard to Claude Nune's time-travelling bushmen to Wessel Ebersohn's androids in the canefields, sf in this country has never aspired to the status of literature." }} Die Afrikaanse werke wat bespreek word, is die ''Fritz Deelman''-reeks (Leon Rousseau), die ''Leon Hugo''-reeks (Leon Kock), ''Sending Reyger'' (Rocco van Schalkwyk), die ''Atlantis''-reeks (Helene Hugo), ''Swart Ster oor die Wêreld'' (sic) en ''Hemelblom'' (sic) (Jan Rabie) en ''Blou vier, groen vier'' (Ilse Steenberg). Met die uitsondering van ''Blou vier, groen vier'' ("one of the best Afrikaans children's science fiction works"), en die tienerpoging ''Sending Reyger'' wat verskoon word, word die meerderheid werke oor die algemeen van swak karaktertekening en "stock situations" beskuldig. In die samevatting staan:<ref>Prophet, J. 1985. Children’s SF. Its history, literary development and applications in contemporary society. Acta Academica, Series D, no. 5, p. 49-50</ref> {{cquote| "South African children's sf, both in quality and application, lags far behind the rest of the literary world. Most of the sf produced so far has been in Afrikaans and is of extremely low literary merit. There are, however, a few encouraging signs that we too may eventually develop a strong sf literature for children - perhaps when it becomes more respectable in universities and schools." }} '''1988''': Volgens [[Elsabe Steenberg]]<ref>Steenberg, Elsabe. 1988. Primêre behoeftes van tieners waarin hul boeke voorsien. In: Cilliers, Isabel (red.). ''Op weg na begrip: Kinderliteratuur vir Suider-Afrika''. Kaapstad: Maskew Miller Longman. bl. 171-172</ref> kan Afrikaanse wetenskapsfiksie skaars as 'n volwaardige subgenre van jeugliteratuur beskou word, weens gebreke wat betref karakterisering en struktuur. Aan die positiewe kant beskik wetenskapsfiksie oor 'n intelligente opset, opwindende toekomsgerigtheid, en eis intellektuele samewerking van die leser: {{cquote| Daar is tieners wat dit eksklusief lees vir twee tot vyf jaar. In Afrikaans is daar nog min bevredigende wetenskapfiksie beskikbaar – Frans Coetzee se ''RIKUS''-reeks is byvoorbeeld eerder vir kinders geskik as vir tieners. Dat dit jeugdiges daarom laat Engels lees om hierdie behoefte te kan bevredig, het geen nadeel nie. }} Sy lig die volgende kenmerke van Afrikaanse jeugwetenskapfiksie uit: # Superwetenskap word dikwels met die fantasie en towery vermeng. # Vreemde kreature en veral masjiene speel 'n rol. # 'n Onbekende wêreld word betree. # Menslike problematiek, waarin die tiener ook na homself kan terugverwys, manifesteer: liefde teenoor haat, angs en krisis, oorwinning teenoor nederlaag. '''1988''': Inger Preis brei in die laaste hoofstuk van die verhandeling "Fantasie: modern, postmodern en wetenskapfiksie met toespitsing op die Afrikaanse kortverhaal" meer uit oor die Afrikaanse wetenskapsfiksie.<ref>Preis, I. 1988. Fantasie: modern, postmodern en wetenskapfiksie met toespitsing op die Afrikaanse kortverhaal. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria. pp. 121-156</ref> Die volgende opmerking word gemaak:<ref>Preis, I. 1988. Fantasie: modern, postmodern en wetenskapfiksie met toespitsing op die Afrikaanse kortverhaal. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria. pp. 134-135</ref> {{cquote| Daar is nog maar weinig Afrikaanse wetenskapfiksie geskryf en verreweg die meeste daarvan val onder avontuurverhale vir die jeug. Die wetenskaplike elemente in hierdie verhale dien slegs tot vermaak van jong lesers en die werke is van min literêre belang. Bydraes tot die jeugverhale kom van skrywers soos L. Rousseau, J. Kock, K. Smit, J. Bredell, J. Rabie, E. Maritz, I. Steenberg en P. Conradie. Daar is 'n paar betekenisvolle wetenskapfiksiewerke soos P.G. du Plessis se drama ''Plaston: DNS-kind'', en Anna M. Louw se se roman ''Die koms van die komeet'', maar die meeste relevante bydraes tot Afrikaanse wetenskapsfiksie kom uit die kortverhaalgenre. }} Op grond van Warrick, Greenberg en Olander se wetenskapsfiksie-elemente "grounded in scientific knowledge", "sense of noveltyd", "dislocation in space and time", "awareness of unity", "SF addresses itself to the mind", "a new awareness" en "moment of illumination", word 'n handjievol Afrikaanse wetenskapsfiksie/fantasie-kortverhaaltekste heerteen geweeg, waaronder "Ek het jou gemaak" deur Jan Rabie, "Die nuwe profeet" deur Breyten Breytenbach, "Fofelooi is Sjorsjor" deur Pierre Haarhoff, "Die man wat gewag het op die vuur" deur Eduard de Waal, "Kommune van die lyke" deur Alexis Retief, "End" deur Henk Wybenga, asook "Die besoekers van Epsilon Centauri" deur P.C. Haarhoff. Preis kom tot die gevolgtrekking:<ref>Preis, I. 1988. Fantasie: modern, postmodern en wetenskapfiksie met toespitsing op die Afrikaanse kortverhaal. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria. pp. 155-156</ref> {{cquote| Die vooroordeel teen Afrikaanse wetenskapfiksie sal opgehef word as die verhale volgens nuwe kriteria geëvalueer word. Die realiteite wat deur wetenskapfiksie ondersoek word, is nie uitsluitlik binne die gebied van die empiriese nie, maar ook binne die metafisiese en geestelike gebied. Etiese, geestelike en sielkundige aspekte wat aan universele vrae verbonde is, word in wetenskapfiksie teen die agtergrond van 'n kognitiewe novum ondersoek. Dit is die perfekte interaksie tussen verbeelding en [[kognisie]], wat volgens Scholes die perfekte fiksie skep: "In the perfect structural fabulation, idea and story are so wedded as to afford us simultaneously the greatest pleasures that fiction provides: sublimation and cognition." }} '''1988''' is sonder toeval ook die jaar waarin [[P.C. Haarhoff]] die [[Eugène Maraisprys]] verower vir sy bundel ''Uit 'n ander Wêreld'' (1987), op 24 Junie.<ref>''Tydskrif vir Letterkunde''. 1988. Literêr Aktueel: 'Prof. Elize Botha, by die oorhandiging van die Eugène Marais-prys vir 1987 aan P.C. Haarhoff, 24 Junie 1988' / 'Antwoord van Pierre Haarhoff'. XXVI, 3 Augustus: pp. 97-99.</ref> In die '''1990's''' verower drie wetenskapsfiksieboeke die Sanlamprys (kinder- en jeugboekkompetisie, waarvoor manuskripte ingeskryf word). Hieronder tel ''Rebel'' deur Tertia Botha (brons, 1994, tema: ligte inslag), ''In die tyd van die Esob'' deur Martie Preller (goud, 1996, tema: sport of buitelug), en ''Die teken van Crux'' deur Elsa Hamersma (goud, 1998, tema: millenniumwending).<ref>Van der Walt, T. 2005. Bekronings en toekennings vir Afrikaanse kinder- en jeugboeke. In: Wybenga, G. & Snyman, M. (reds.). ''Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom: ʼn gids tot die Afrikaanse kinder- en jeugboek''. Pretoria: Lapa. pp. 163-176.</ref> Teen '''1995''', met die verskyning van Jeanette Ferreira se wetenskapsfiksieroman, ''Die onsterflikes'', is bevind "In Afrikaans bestaan egter so te sê geen wetenskapsfiksie vir volwassenes nie." Van die redes wat aangevoer word is omdat daar nooit eintlik wetenskapsfiksie in Afrikaans geskryf is nie, lesers ook nie daarvoor gevra het nie, dat wetenskapsfiksie as "kinderlik" beskou is [en nie vir volwassenes bedoel is nie], dat die boekemark te klein is (dat daar net 'n publikasiekans sou wees as dit óf 'n boekklubboek óf ernstige literatuur is), dat die letterkundiges nie wetenskapsfiksie ernstig opneem nie (en dit vereenselwig met middelmoot- of lughaweliteratuur), al het talle ernstige skrywers se werk wetenskapsfiksie-elemente.<ref>Wasserman, H. 1995. Waar is ons skrywers van Wf? ''Die Burger'', 15 November: 2</ref> '''2000''': De Waal Venter vra hom in sy artikel, [https://literator.org.za/index.php/literator/article/download/463/624Venter Science fiction (SF) - wat is ''eintlik'' aan die gang?], af waarom daar so min wetenskapsfiksie in Afrikaans is, vergeleke met die teelaarde van moderne wetenskapsfiksie in Amerika. Hy wonder of die Afrikaanse skrywers vrees dat hul werk as minderwaardig of minder belangrik beskou sal word sou hulle in hierdie genre skryf. Ook hier word Pierre Haarhoff se bundel ''Uit 'n ander wêreld'' uitgelig as "seker een van die sterkste kandidate van Afrikaanse volbloed-SF". Hy verwys ook na die titels wat in Carien Ungerer se proefskrif (1983) behandel word. Hy glo Afrikaanse letterkunde het wetenskapsfiksie nodig en sluit af met die woorde: {{cquote| Afrikaans, omdat dit Afrikaans is en geen ander taal nie, bied toegang tot nuuthede en insigte wat nog nie deur ander tale ontgin is nie. Afrikaanse skrywers is in hierdie opsig in 'n gelukkige situasie. Hulle staan voor 'n ''terra incognita'', 'n SF-Afrika wat wag om ontdek te word. }} '''2001''': In ''Brug na Eden'' (Charles F. Stofberg) se resensie, wys Philip John op die skraal tradisie Afrikaanse wetenskapfiksie, maar ook die uitbeelding van menseverhoudinge wat op die vlak bly van Ena Murray-verhale; meganies, eendimensioneel, en vry van eksistensiële en sielkundige verwikkeling, hoewel die volgehoue aksie asook die praktiese kant van die ruimtereise hiervoor vergoed. Ook hier word die boek "vir 'n paar dae se ontspanne vakansielees" aanbeveel, maar tog beskou as 'n welkome toevoeging.<ref>John, P. 2001. Afrikaanse wetenskapfiksie kry 'n 'Eden'. ''Beeld'', 26 November, p. 30</ref> '''2004''': Betsie van der Westhuizen skryf in ''Die Kerkblad:''<ref>Van der Westhuizen, B. 2004. Ons kinders en boeke... ''Die Kerkblad'', 107(3164):29-30.</ref> {{cquote| Ruimtefiksie en ander soorte wetenskapsfiksie kan as uitstekende basis vir tienerfilosofie funksioneer, mits die aksie en boeikrag in die verhaal groter gewig dra as die besinning. ’n Heel lesenswaardige ruimtefiksietitel is ''Die teken van Crux'' (Elsa Hamersma); Crux dui op die algemeen geldende betekenis van die Kruis. De Waal Venter se verhale, soos ''Die vyf-millimeteravontuur'', ''Vyffff'', ''Mieg se kort en lang middag'' en ''In die klein woud'' handel oor die plantkunde, fisika en ruimtefisika en is besonder ryk aan detail. Sy werk handel, op ’n dieper vlak beskou, onder andere oor ewigdurende beweging in die heelal, moontlikhede, ontdekking, selfontdekking en die mens se verantwoordelike ontwikkel van die wetenskap en tegnologie. }} '''2004''': 'n Vaktydskrifartikel, 'Vrouekarakters in bekroonde Afrikaanse jeugboeke: ’n opdatering', is deur Nieman en Hugo <ref> Nieman, M.M. & Hugo, A.J. 2004. Vrouekarakters in bekroonde Afrikaanse jeugboeke: ’n Opdatering. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 44(1): 1-14.</ref> geskryf ter aanvulling van De Villiers (1992) se navorsing<ref>De Villiers, C.M. 1992. Die uitbeelding van die vrou in ’n aantal bekroonde Afrikaanse jeugboeke. Ongepubliseerde M.Bibl.-verhandeling. Johannesburg: Randse Afrikaanse Universiteit.</ref> betreffende die uitbeelding van genderidentiteit in bekroonde Afrikaanse jeugboeke voor 1992 wat slegs die Scheeperspryswenners in aanmerking geneem het. Die artikel gaan van die standpunt uit dat die Suid-Afrikaanse (maar ook die internasionale) samelewing van so 'n aard verander het, dat die genderrol van die vrou ingrypend verander het. Daarvolgens word gekyk hoe die manlike en vroulike karakters in Afrikaanse bekroonde jeugboeke strook met die werklikheid ten opsigte van die "current changes since 1992".<ref>Nieman, M.M. & Hugo, A.J. 2004. Vrouekarakters in bekroonde Afrikaanse jeugboeke: ’n Opdatering. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 44(1): 1-2,5</ref> In hierdie artikel word ook die drie bovermelde en bekroonde Sanlampryswenners van nader bekyk. '''2005''': Aan sekere universiteite is Afrikaanse wetenskapsfiksie ook as gemarginaliseerde literatuur doseer, byvoorbeeld aan tweedejaarstudente aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] (die sillabus vanaf 2005 tot en met 2015), waar die kortverhale "Die Miljardplaatjies" en "Fofelooi is Sjorsjor" deur P.C. Haarhoff, asook die roman ''Loeloeraai'' deur C.J. Langenhoven, behandel is.<ref>Genre en Tema: AFK202U, later AFK2601. Die studiegids ter sprake is: Roos, H. 2005. "In die buitenste ruimtes." In: Beer, L. (red.). Genre en tema: Enigste studiegids vir AFK202U. Pretoria: UNISA, pp. 24-32.</ref> '''2005''': Martie Preller se ''Die hart van Zeebak'' (2004) word vir die M-Net-Via Afrika se MER-literêre prys vir jeuglektuur benoem.<ref>''Beeld''. 2005. Dié skrywers vir Via Afrikas benoem. 21 Mei. 5. ( http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2005/05/21/B5/05/02.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} )</ref><ref>Erasmus, Elfra. 2005. Kortlys vir boekpryse. ''Beeld'', 10 Junie:4. ( http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2005/06/10/KA/04/02.html)</ref><ref>Marais, Willem. 2005. Swaargewigte op belangrike literêre kortlys. ''Volksblad'', 21 Mei, 2005. ( http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/05/21/VB/10/02.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} )</ref> Vanaf '''2010''' (veral ná die verskyning van ''[[District 9]]'' in 2009, maar ook Amerikaanse rolprente wat munt probeer slaan het uit 'die einde van die wêreld' op 21 Desember 2012, en ander distopieë, asook Lauren Beukes se ''Zoo City'' (2010) wat oorsee gunstig ontvang is) blyk daar opnuut 'n belangstelling in die Afrikaanse wetenskapsfiksie in die akademiese en literêre kringe te wees. In hierdie dekade is die grootste strydrosse vir die Afrikaanse wetenskapsfiksie by name Afrifiksie en [[Thompson Boekdrukkery]]. Die stigting van Thompson Boekdrukkery neem 'n lang aanloop. In 2001, toe Gerhard Thompson op pad was na Engeland om daar skool te gee, kry hy 'n afskeidsgeskenk van sy broer; dit was wetenskapsfiksie - A4-velle wat met ringbinding gebind is. Met die verhuising na Taiwan in 2003 besluit Thompson om sy vrou se reisjoernale asook sy broer se boek te laat druk. Aanvanklik is hierdie drukkery maar klein. In 2007 begin Thompson, op voorstel van sy vrou, 'n jaarlikse Afrikaanse Wetenskapsfiksie- en Fantasie-kortverhaalkompetisie, in samewerking met die Orania Beweging, reël. In 2008 is die eerste vier inskrywings ontvang. Die doel van hierdie kompetisie was om 'n boek uit te gee met hierdie kortverhale, sodat die wins hieruit opnuut as prysgeld aangebied kon word. Baie Afrikaanssprekendes, so het Thompson gou bevind, weet nie wat Wetenskapsfiksie en Fantasie behels nie. In 2010 word die webtuiste Afrifiksie gestig waar inligting vryelik aan die publiek verskaf word. In '''2011''' kontak die skrywer, [[Eben van Renen]], vir Thompson, en so word Thompson Boekdrukkery se eerste boek, ''Arwantië 2953'', uitgegee. Die uitgewery kon Thompson slegs deeltyds behartig, omrede hy skoolgee. Thompson glo nie die (hoofstroom)uitgewers is soseer die remskoen wat Afrikaanse wetenskapsfiksie kniehalter nie, maar eerder die lesers wat nie genoegsame belangstelling toon nie of bloot oningelig is.<ref>''Die Kaapse bibliotekaris.'' 2013. 'n Nuwe son kom op in die Ooste: Thompson Drukkery vir Afrikaanse wetenskapfiksie en fantasie. Julie/Augustus, pp.28-30.</ref> By die 2014 Boekebeurs is die Thompsons (wat spesiaal uit Thailand ingevlieg het) se stalletjie goed ondersteun.<ref>{{Cite web |url=https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/nd14_cape_librarian_small.pdf |title=Verster, F. 2014. Die nuwe Suid-Afrikaanse Boekebeurs: 'n nuwe blaadjie, of net 'n ander omslag? ''Die Kaapse bibliotekaris'', November/Desember, pp. 21-22./ |access-date=30 April 2019 |archive-date=16 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516003728/https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/nd14_cape_librarian_small.pdf |url-status=dead }}</ref> '''2010''': Erika Lemmer ondersoek in haar proefskrif [http://uir.unisa.ac.za/bitstream/handle/10500/3889/thesis_lemmer_e.pdf?sequence=1&isAllowed=y "Ingrid Winterbach, 'n derde kultuur en die Neo-Victoriaanse romantradisie (1984-2006)"] ook van die wetenskapsfiksie-elemente wat in Winterbach se werke as deel van die (Neo-)Victoriaanse stroming manifesteer. '''2011''': Steenkamp ondersoek die rol van identiteit en omgewingskwessies in Suid-Afrikaanse spekulatiewe fiksie ('n omvattende, dog vae begrip wat kan neig vanaf politieke toekomsromans en bespiegelende fiktiewe geskiedenisherskrywing tot stralerpak-wetenskapsfiksie) in haar proefskrif in die Anglistiek. Sy stel dit duidelik<ref>{{Cite web |url=https://core.ac.uk/download/pdf/11984432.pdf |title=Steenkamp, E. L. 2011. Identity, belonging and ecological crisis in South African speculative fiction. Unpublished D.Phil.-dissertation, Rhodes University, Grahamstown. p. 190 |access-date=30 April 2019 |archive-date=11 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171111033503/https://core.ac.uk/download/pdf/11984432.pdf |url-status=dead }}</ref> dat die bespreekte Afrikaanse werke beperk word tot die Engelse vertalings van die boeke van Karel Schoeman (''Promised Land'') en Eben Venter (''Trencherman''): {{cquote| However, it must be noted that there exists a rich tradition of science fiction and speculative fiction within Afrikaans literature, which regrettably falls outside of the scope of this study. Afrikaans speculative novels, such as Jan Rabie’s ''Die Groen Planeet'' (1961) and ''Swart Ster oor die Karoo'' (1957), C.J. Langenhoven’s Loeloeraai (1923), Karel Schoeman’s Afskeid en ''Vertrek'' (1990) and Koos Kombuis’s ''Hotel Atlantis'' (2003) may be of further interest to scholars working in the field of South African speculative fiction. }} '''2012''': LitNet bied vir die eerste maal 'n wetenskapsfiksiekortverhaalkompetisie vir leerlinge aan. Die beoordelaars was Koos Kombuis, Lauren Beukes, Fanie Viljoen en Elzette Steenkamp.<ref>[https://www.litnet.co.za/aandag-alle-leerders-wen-groot-pryse-met-jou-wetenskapfiksie-kortverhaal/ LitNet:Aandag alle leerders: Wen groot pryse met jou wetenskapfiksie-kortverhaal!]</ref> Sowel [https://www.litnet.co.za/tien-wenke-as-jy-wetenskapfiksie-wil-skryf/ Jaco Jacobs] as [https://www.litnet.co.za/wat-jy-moet-weet-van-wetenskapfiksie/ Fanie Viljoen] het 'n paar wenke gegee. Die top-tien-finaliste is aangewys: "Die eksperimente" deur Esté Roberts, "Die eksperimente" deur Esté Roberts, "Marko Blignaut" deur Kabelo Mpurwana, "LILIT" deur Heinrich Niehaus, "Nagmerrie" deur Werno Katzke, "Kloon" deur Trudie Coetzee, "Kittel" deur Carli Blignaut, "Papie" deur Emlyn Allwright, "00:00" deur Lara du Preez en "Eksperiment AL1:ALONe" deur Stephan Bester.<ref>[https://www.litnet.co.za/wf-2012-top-tien-finaliste-aangewys/ LitNet:WF 2012: Top-tien-finaliste aangewys!]</ref> Stephan Bester behaal die derde plek met "Eksperiment AL1:ALONe"<ref>[https://www.litnet.co.za/ontmoet-die-derde-prys-wenner-van-litnet-akademies-kuberklas-se-wetenskapfiksiekompetisi/ LitNet: Ontmoet die derde-prys-wenner van LitNet Akademies Kuberklas se wetenskapfiksiekompetisie]</ref>, Emlyn Allwright is die naaswenner met "Papie"<ref>[https://www.litnet.co.za/ontmoet-die-naaswenner-van-litnet-akademies-kuberklas-se-wetenskapfiksiekompetisie/ LitNet:Ontmoet die naaswenner van LitNet Akademies Kuberklas se wetenskapfiksiekompetisie]</ref>, en die wenner is Trudie Coetzee met "Kloon"<ref>[https://www.litnet.co.za/ontmoet-die-wenner-van-litnet-akademies-kuberklas-se-wetenskapfiksiekompetisie/ Ontmoet die wenner van LitNet Akademies Kuberklas se wetenskapfiksiekompetisie]</ref> '''2012''': Steenkamp voer 'n onderhoud met [[Eben van Renen]] en vra hom waarom hy die Afrikaanse wetenskapsfiksieverhaal ''Arwantië 2953'' geskryf het.<ref>[https://www.litnet.co.za/lank-lewe-die-arwantyne-elzette-steenkamp-gesels-met-eben-van-renen-oor-afrikaanse-wf/ Steenkamp, E. 2012. Lank lewe die Arwantyne!: Elzette Steenkamp gesels met Eben van Renen oor Afrikaanse wetenskapfiksie. ''LitNet Akademies'', 29 September.]</ref> Sy antwoord is: {{cquote| Ek wou iets skep wat nie terugstaan vir Engelse sci-fi nie. Dit moes nie Oude-Doos-Afrikaanse-Wetenskapfiksie wees nie, maar ''District 9''-Skop-Jou-Gat-Wetenskapfiksie [...] En boonop moes dit nie soos ’n vertaalde boek lees nie, maar uniek Afrikaans wees, met verskeie kulturele verwysings. Die meeste Afrikaanse wetenskapfiksie boeke is óf oude doos óf in Brabbelmieks geskryf. Al twee tipes boeke is rede vir ’n goed-ontwikkelde minderwaardigheidskompleks onder jong Afrikaanse lesers. }} Volgens Van Renen word die Afrikaanse wetenskapsfiksieverhale soos dié van Jan Rabie en Fritz Deelman nie gedeel nie, omdat "ons drome [...] geproduseer, gebottel en ingevoer [word] vanuit Kalifornië. Die jonger geslag vereenselwig wetenskapsfiksie met Engels, die uitgewers beskou Afrikaanse wetenskapfiksie as 'n "niewinsgewende nismark". Hy is daarvan oortuig dat selfs die ''Harry Potter''-manuskrip deur die grootste Afrikaanse uitgewerye afgekeur sou word (volgens hom het Afrikaanse fantasie nooit bestaan nie). Voorts sê hy: {{cquote| Afrikaanse mense moet die geleentheid hê om te droom in hulle eie taal, om hierdie wêreld heeltemal te ontvlug op die enorme vlerke van drake, of teen die spoed van lig. Ons kan nie die taal aan die lewe hou alleenlik met hoge Silberstein-drome nie. Ons kort ook skop-skiet-en-donder-die-robot/draak-drome. Wat sê dit vir ons as ons lesers net ’n Engelse toekoms kan voorsien? Ons is so trots op ons poësie en prosa (pyn, drama en lyding kan ons blykbaar maklik in Afrikaans verbeel), maar ons verloor duisende lesers elke jaar aan Engelse wetenskapfiksie en fantasie. Hoekom? Wel, Engelse sci-fi het Hollywood as bemarkingsagent! Afrikaanse wetenskapfiksie het ... ’n minderwaardigheidskompleks. Ons lesers kyk bedroef na die piepklein, verouderde Afrikaanse WF-boeke en stap dan oor na die Engelse rakke. (Terloops: Wat doen dít aan ’n mens se identiteit?) G’n wonder die meeste mense kan nie meer drie sinne in Afrikaans voltooi nie. Hulle loop deur die lewe met hul gekrenkte taal-ego’s soos wannab''english'' zombies. Afrikaanse wetenskapfiksie en fantasie is twee deure wat lesers kan lok en behou, sodat hulle later ook die res van ons taal se literatuurskatte kan ontgin. Ek wil selfs hoër as dit mik. Ek wil ''Engelse'' lesers oorbring na Afrikaans boeke toe. }} Sy raad aan voornemende jong skrywers is om vir hulself 'n weg oop te baan - neem aan kompetisies deel, publiseer sélf jou eie boek, en bou 'n ondersteuningsnetwerk op. Skryf egter omdat jy daarvoor lief is. '''2012''': Henriëtte Loubser kyk vlugtig in haar akademiese LitNet-artikel, <ref name="gert">[https://www.litnet.co.za/van-n-tegnologiese-moontlikheid-tot-n-ryke-leergeleentheid-die-opvoedkundige-waarde-van/ 'Van ’n tegnologiese moontlikheid tot ’n ryke leergeleentheid: die opvoedkundige waarde van wetenskapsfiksie']</ref>, die leergeleentheid wat wetenskapsfiksie (in Afrikaans) kan bied wat deur ouers en onderwysers ontgin kan word. Dit is baie gewilde leesstof onder sowel kinders as jongmense en wetenskapsfiksie kan benewens die ontwikkeling van geletterdheidsvaardighede, kritiese denkvaardighede, ook as ideale medium dien vir die ondersoek van wetenskaplike, ekologiese en sosiale kwessies, maar kan terselfdertyd ook die wetenskap interessant maak, veral in Suid-Afrika waar die prestasie in die Wiskunde en Wetenskap "veel te wense laat". Op heel optimistiese trant sê sy: {{cquote| In Afrikaans is daar verskeie voorbeelde van WF, waarvan die eerste waarskynlik CJ Langenhoven se Loeloeraai is (Wybenga en Snyman 2005:18). Later volg skrywers soos WA de Klerk, Helena Hugo, Leon Rousseau, Tertia Botha, John Coetzee, Elsa Hamersma, Chris Karsten, Empie Maritz, Martie Preller en Jan Rabie. Nuwer stemme is onder andere Francois Bloemhof, Jaco Jacobs, Fanie Viljoen en Elizabeth Wasserman, laasgenoemde met haar briljante ''Anna Atoom''-reeks. Ons eie taal bied dus ’n ryke bron waaruit ouers en onderwysers kan put.</br> [...]</br> WF is ’n instrument wat met ’n opvoedkundige doel aangewend kan word. Dit kan deelname, die kommunikering van idees, ’n genieting van die navorsingsproses, korrelering en aanwending van data, laterale-denke-vermoëns, kritiese ontleding en sosiale interaksie aanmoedig. Dit kan ook lei tot die ontwikkeling van ander lewensvaardighede, soos goeie begrip, leesvermoë en ’n gevorderde woordeskat.</br> Die impak van wetenskap op alle lewensterreine van die mens is onteenseglik. Om wetenskap verstaanbaar en genotvol te maak, moet dit relevant gemaak word. Wetenskap moet met ander woorde lewendig gemaak word. Dit is hier waar WF aangewend kan word in die ontvreemding van wetenskap en om ’n brug te bou na openbare bewustheid. WF kan wetenskap uit die laboratorium gaan haal en dit in kultuur inbring }} '''2013''': In 'n onderhoud word Charles F. Stofberg die kuns afgevra, maar ook sy verwagtinge van die Afrikaanse Wetenskapsfiksie in die toekoms.<ref>[https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/cl_jan-feb_2014.pdf Verster, F. 2014. Charles F Stofberg: 'n argivaris as kampvegter vir Afrikaanse Wetenskapfiksie. ''Die Kaapse bibliotekaris'', Januarie/Februarie, 21-22]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{cquote| Sy raad aan aspirant-Afrikaanse WF-skrywers is om aan te hou lees, en aan te hou skryf in Afrikaans. Die taal is ongelooflik buigbaar – ook in die ruimte en die toekoms. Ons is in Afrikaans net so goed en oorspronklik as in enige ander taal. Afrikaans se reputasie en teenwoordigheid in die WF-industrie is nog beperk, maar hy dink die belangstelling is groot. ‘Dog dink ek sommige persone sal ‘onnodiglik’ in Engels gaan skryf as hulle kan - en dis jammer.’</br> Charles is onseker oor die toekoms van Afrikaanse WF – hy sê ‘n mens sien min resensies in die koerante hieroor terwyl die fokus op historiese romans en misdaadrillers is. Hy vermoed uitgewers is onwillig om WF te publiseer. ‘Maar waarom nie daaroor skryf nie – ás die boek goed is, sal dit uitgegee word.’ }} '''2013''': Barendse skryf in haar proefskrif, 'Distopiese toekomsromans in die Afrikaanse literatuur ná 1999', se inleiding <ref>{{Cite web |url=http://scholar.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.1/79916/barendse_%20distopiese_%202013.pdf?sequence=2&isAllowed=y |title=Barendse, Joan-Mari. 2013. Distopiese toekomsromans in die Afrikaanse literatuur ná 1999. Ongepubliseerde DPhil-proefskrif: Universiteit van Stellenbosch. p. 3 |access-date=30 April 2019 |archive-date= 5 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205022309/http://scholar.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.1/79916/barendse_%20distopiese_%202013.pdf?sequence=2&isAllowed=y |url-status=dead }}</ref>: {{cquote| Wat wetenskapsfiksie in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde betref, is daar nie veel voorbeelde nie [...]. Van die eerste skrywers om wetenskapfiksie vir volwassenes te publiseer, is C.J. Langenhoven met ''Loeloeraai'' wat in 1923 verskyn [...]. Jan Rabie publiseer in 1957 ''Swart ster oor die Karoo'' en in 1961 ''Die groen planeet'', asook ''Die Hemelblom'' (1971)[...]. Verdere werke binne die genre van Afrikaanse wetenskapsfiksie is die kortverhaalbundel Uit 'n ander wêreld (1987) deur P.C. Haarhoff en ''Die onsterflikes'' (1995) deur Jeanette Ferreira [...]. 'n Meer onlangse toevoeging is ''Brug na Eden'' (2000) deur Charles F. Stofberg waarin daar 'n kolonie op Mars gestig is nadat die Aarde grotendeels vernietig is. Die tradisie van wetenskapfiksie kom sterker na vore in jeugliteratuur soos ''Seuns van die wolke'' (1932) deur August van Oordt, ''Fritz Deelman en die skepe van Mars'' (1957) en die res van die ''Fritz'' Deelman-reeks deur Leon Rousseau, ''Mieg se kort en lang middag'' (1992) en ''Swaartekrag een komma een'' deur De Waal Venter en ''Virus'' (2009) deur Jaco Jacobs [...]. Ten spyte van die skakel wat bestaan tussen utopiese literatuur en wetenskapsfiksie, word die Afrikaanse wetenskapsfiksie tekste nie in hierdie studie bespreek nie. Die rede hiervoor is dat wetenskapsfiksie in Afrikaans steeds skaars is en daar nie 'n merkwaardige toename in hierdie tydperk ná 1999 sprake is nie. }} '''2014''': In [[Koos Kombuis]] se ''Poolshoogte''-rubriek op LitNet verskyn die artikel getiteld [https://www.litnet.co.za/poolshoogte-is-daar-n-alien-op-jou-stoep/ “Is daar 'n alien op jou stoep?”]. In kontras met Barendse, maar eenparig met Steenkamp se siening, skryf hy: "As jy eers begin grawe, besef jy dat die lys gepubliseerde Afrikaanse SF-werke heeltemal te lank is om volledig in een rubriek op te noem." Kombuis bemerk dat die "nuwe SF-gier" in Suid-Afrika (wat sowel Afrikaans as Engelse werke insluit) meer as bloot die oplewing van 'n nuwe genre is – dit is trouens 'n herlewing "van 'n baie ou en inderdaad gevestigde genre". Hy spreek in die artikel ook sy misnoeë uit oor boekwinkels wat nog nie die heroplewing van die belangstelling in Afrikaanse wetenskapfiksie snap nie. Kombuis stel ook die vraag: "Is SF nie dalk bes moontlik die belangrikste genre van ons tyd nie?" Kombuis se artikel adem dieselfde gees as "Toekomsfiksie en die letterkunde" wat deur Jan Rabie geskryf is in 1960. Rabie bekyk die genre teen die onsekere agtergrond van die atoomeeu, ruimtewedloop en Koue Oorlog, terwyl Kombuis let op die onsekerheid van die huidige sosio-politieke / ekonomiese klimaat van die eietydse Suid-Afrika. '''2015''': Die skrywer Pieter Verwey ondersoek in sy verhandeling, getiteld [https://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/50826/Verwey_Steampunk_2015.pdf?sequence=1&isAllowed=y “[[Steampunk]] – ‘n Beskrywende studie en analise van die neerslag van die begrip in die teks 'Clint Eastwood van Wyk en die moordenaarsklok'”] "Steampunk" (of, soos hy voorstel, ''ketelkoolteerkultuur'')-elemente en -temas in sy eie boek ''Clint Eastwoord Van Wyk en die Moordenaarsklok'' wat in dieselfde jaar deur Tafelberg uitgegee word as jeugfiksie. Oor die reeds bestaande jeugwetenskapsfiksie in Afrikaans, en te midde van 32 jaar wat ondertussen verloop het, gee hy eenvoudig te kenne<ref>Verwey, P. 2015. Steampunk - 'n Beskrywende studie en analise van die neerslag van die begrip in die teks 'Clint Eastwood Van Wyk en die Moordenaarsklok'. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria. pp. 23-24}</ref>: ''Daar word nie gepoog om 'n omvattende perspektief op Afrikaanse wetenskapsfiksie te gee nie. Sien C.E. Ungerer se proefskrif ''[...]'' hieroor.''</br> Verwey tipeer Afrikaanse wetenskapsfiksie as volg<ref>Verwey, P. 2015. Steampunk - 'n Beskrywende studie en analise van die neerslag van die begrip in die teks 'Clint Eastwood Van Wyk en die Moordenaarsklok'. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria. p.92-93</ref>: ''... Afrikaanse wetenskapsfiksie ''[handel]'' byna uitsluitlik oor een van twee onderwerpe: όf die ruimte, όf die toekoms, en dit is hoofsaaklik op die jeugmark gerig''. Tog gee hy te kenne dat uitsonderings voorkom, maar dat Afrikaanse uitgewers, by name LAPA, Human & Rousseau, Tafelberg, Random House Struik, Jacana Media en Kwêla Books nie eers 'n kategorie vir wetenskapsfiksie het nie. Juis omdat die uitgewers "klaarblyklik min aandag aan wetenskapsfiksie as genre bestee, is dit nie moeilik om te glo dat daar tot vandag toe nog geen Afrikaanse wetenskapsfiksie-literatuur bestaan wat ''Steampunk'' in enige formaat verteenwoordig nie." '''2016''': [[Thompson Boekdrukkery]] sluit weens Thompson se sware werkslading, hoewel [[Afrifiksie]] bly voortbestaan. Die boeke wat by die uitgewery gepubliseer is, word voortaan gedruk en verkoop by die privaatuitgewer Groep7 Drukkers<ref>[https://groep7-selfpublish-books.co.za/20-wetenskapfiksie?p=1 Groep7 Drukkers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190430112956/https://groep7-selfpublish-books.co.za/20-wetenskapfiksie%3Fp%3D1 |date=30 April 2019 }}</ref>. '''2017''': Wetenskapsfiksie word al hoe meer gesog onder Afrikaanse uitgewers, al is daar nie baie van hierdie leesstof in Afrikaans nie, word in die Herfsuitgawe van ''Taalgenoot'' vermeld. Dit word toegeskryf aan die groeiende belangstelling onder jonger lesers, en die Afrikaanse leser wat van dieselfde verskeidenheid genres as die Engelse lesers bedien wil word. Die verbeelding word vrye teuels in (verskeie velde van die) wetenskap gegee en dié genre word nie vereenselwig met 'n "nasionale letterkunde" nie. Die genre kan ook oor ouderdoms- en geslagsgrense heen strek. Die temas behels onder meer die impak van die virtuele wêreld, simulasies, identiteit, ekologiese kwessies en sosiale spanning – dikwels aangebied as simptoom van groter magte in ’n komplekse samelewing; hoewel distopiese en post-apokaliptiese temas tans die meeste aangeroer word.<ref>[https://www.litnet.co.za/wp-content/uploads/2017/07/AfrikaanseSci-fi.pdf De Villiers, M. 2017. Om die toekoms oop te skryf. ''Taalgenoot'', Herfsuitgawe, pp. 19-21]</ref> '''2017''': In dieselfde uitgawe skryf [[Koos Kombuis]] in sy rubriek wetenskapsfiksie is belangrik; dit gaan nie alleen oor die vooruitskou nie, maar die meeste uitvindsels en verandering van die omgewing (sosiaal, ekologies, ekonomies) begin in die verbeelding en "verskuif van die vermaak- na die nuuskanale". Dieselfde reëls van goeie fiksie geld egter steeds: "Karakters moet geloofwaardig en driedimensioneel wees; optrede moet gemotiveerd wees; die tydsberekening en spanningslyn moet deurentyd boei."<ref>[https://www.litnet.co.za/wp-content/uploads/2017/07/KoosKombuis.pdf Kombuis, K. 2017. Ruimtefantasieë ''Taalgenoot'', Herfsuitgawe, p. 75]</ref> '''2018''': Ilse Salzwedel gesels met Machiel Viljoen, die webmeester van Afrifiksie.com op RSG se "Skrywers en boeke" (14 Februarie). Die luisteraarterugvoer wat Salzwedel gekry het, toon daar is heelwat wetenskapsfiksieaanhangers, maar daar is nie genoeg boeke in Afrikaans nie. Volgens Viljoen is die belangstelling onder die Afrikaanssprekendes veral in die jare geprikkel van die ruimtewedloop tussen die Westerse lande en die Sowjetunie; omrede Afrikaans by die ander Europese tale ingeskakel het (maar die sprekers ook polities Westers gesentreerd was), is daar oor en weer met belangstelling aan die fiksie gelees en het vertalings plaasgevind wat in hierdie vraag voldoen het. Na raming is daar ongeveer 120 oorspronklike werke in Afrikaans. Viljoen sê hy is deur Thompson destyds genader om 'n webwerf te stig wat kan help met die bevordering, bewusmaking, uitgee en verkoop van wetenskapsfiksieboeke. Toe Thompson Boekdrukkery gesluit het (om tegniese en finansiële redes), is daar wel besluit om die ywerige wetenskapfiksiegemeenskap wat ondertussen spontaan ontstaan het lewendig te hou. Nie alleen lesers doen mee nie, maar ook skrywers. Die gemeenskap poog om betrokkenheid te bevorder deur skryf- en skepkompetisies, maar ook die verskaffing van inligting.<ref>{{Cite web |url=http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20180214%5FSKRYWERS%5FEN%5FBOEKE%2Emp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F |title=RSG:Skrywers en boeke |access-date=30 April 2019 |archive-date=21 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190821065847/http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20180214%5FSKRYWERS%5FEN%5FBOEKE%2Emp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F |url-status=dead }}</ref> '''2018''': Herman Cronjé word op 30 November as naaswenner bekroon in die RSG Sanlam-Radiodramakompetisie met sy manuskrip, ''Die selle''.<ref>[https://web.archive.org/web/20201024071445/https://www.rsgplus.org/vermaak/radiodrama/rsg-sanlam-radiodrama-wenners/ RSG: Joernalis wen radiodrama kompetisie].</ref> '''2020''': Op [[PRAAG]] verskyn 'n artikel wat uitvaar teen die utopiese Solarpunk as subgenre van wetenskapsfiksie en spekulatiewe fiksie: dit moet maar liefs uit die Afrikaanse boekewêreld bly. Die hoofrede wat aangevoer word is die materialistiese ingesteldheid van die politieke beweging wat uit hierdie genre tot stand gekom het en neerslag vind in die literatuur, d.w.s. dat gelyke mag, gelyke hulpbronne, antikapitalisme en teenwerking van die hiërargie onder die mensdom wat deur hernieubare energie daargestel sal word, noodwendig die menslike gees of sosiale struktuur positief sal beïnvloed. Die politieke beweging is daarby ook nie daadwerklik inklusief soos hy voorgee nie, dit stel onrealistiese verwagtinge daar wat reeds in die werklike lewe verkeerd bewys is (selfs op straatvlak in Suid-Afrika). Dit toon ook suiwer blinde optimisme wat hom hoofsaaklik op die estetika verlaat, met tydrowende gevolge wat strydig is met die [[modernisme]] en ekonomie, waarvan laasgenoemdes se hoofdoel dit is om die meeste met die minste geld en tyd te bereik. Dit politiek van 'solarpunk' is revolusionêr van aard, nie evolusionêr nie. Die uiteinde kweek 'n benepe parogiale ingesteldheid (wat nader lyk op 'n kommune uit 'n distopie). Te midde van die paradyslike mooi voorkoms, word die ontginning van grondstowwe elders steeds benodig om hernieubare energie op te wek, wat die omgewing steeds bly skaad (maar wel: uit die oog, uit die hart); ook dwelms, korrupsie en besoedeling op ander vlakke is nie noodwendig gevrywaar in hierdie utopie nie.<ref>{{Cite web |url=http://praag.co.za/?p=47244 |title=Suidpunt. 2020. Nee, Afrikaans het nie 'Solarpunk' nodig nie. PRAAG, 9 Mei. |access-date=18 Mei 2020 |archive-date=21 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521093517/http://praag.co.za/?p=47244 |url-status=dead }}</ref> '''2021''': [[PRAAG]] voer 'n onderhoud met die webmeester van ''Afrifiksie.com'', Machiel Viljoen. Die onderwerpe wat aangeroer word, sluit in die oprigting en doelstelling van ''Afrifiksie'', sowel as die paar tegniese aspekte rondom die voorwaardes van die skryfkompetisies. Die gesprek loop dan in die rigting wie verantwoordelik gehou moet word vir die stadige opgang van die Afrikaanse wetenskapsfiksie, maar ook die wenslikheid om filosofie in die skryfwerk te verweef. Die vooruitsigte van Afrikaanse wetenskapsfiksie die toekoms in word bespreek, onder meer rakende die beskikbaarheid, die toeganklikheid van en belangstelling in die boeke, die herdrukke, die bande wat met Nederlandse kringe gesmee moet word. Ook of vertalings van Afrikaanse boeke in ander tale oorweeg moet word. Trope, die diversiteit, simboliek en van die clichés van die skrywers, asook die verwagtinge van die lesers, word vlugtig onder die loep geneem. Laastens word ook gekyk na die privaatuitgee van die manuskripte.<ref>[https://web.archive.org/web/20210426201818/http://praag.co.za/?p=47766 Suidpunt. 2021. Afrikaanse wetenskapsfiksie (onderhoud met Machiel Viljoen). PRAAG. 9 Januarie]</ref> '''2021''': Halfpad deur die jaar sluit die Afrifiksie-webwerf; die domeinnaam word te koop aangebied.<ref>[https://web.archive.org/web/20210712151315/http://afrifiksie.com/ archive.org toon die webwerf wat te koop is]</ref> Maar, Afrifiksie.com word herleef onder die naam https://afrifiksie-nova.com/ . {{cquote| Ons webwerf (Afrifiksie) se naam was geregistreer by SiteGround en die werf self was bedryf deur Dreamhost. Met ander woorde, ons het twee afsonderlike rekeninge gehad vir fooie t.o.v. die webwerf. Toe die registrasie van ons naam verval, kon die kredietkaart nie verwerk word nie, want die nuwe kaart het ‘n nuwe sekuriteitskode gehad wat nie wou deurgaan nie. Weens 'n spelfout in ons e-pos-adres kon ons nie in ons eie rekening inkom om die besonderhede by te werk nie. Wat ‘n fiasko! Teen die tyd dat ons uiteindelik in ons rekening kon inkom, het SiteGround reeds ons naam op ‘n veiling laat verkoop – en ons kon niks verder doen om die situasie te red nie. Ons het gewonder of ons moet voortgaan met die werf, of dit maar as ‘n teken sien dat ons tyd gekom het om die hoofstuk af te sluit. Maar, uiteindelik het ons besluit dat daar eenvoudig net té veel materiaal en té veel geskiedenis was om sommer so maklik maar net op te gee. Einde ten laaste het ons besluit om maar noodgedwonge ‘n nuwe naam te registreer en ons inhoud na die nuwe naam oor te dra. Ons het besluit om ons verhouding met SiteGround te beëindig en beide ons naamregistrasie en die bedryf van ons webwerf na Dreamhost oor te skuif.}} '''2021''': Annerle Barnard verower die Goue prys vir ''Spel'' in die Sanlam-prys vir Jeuglektuur 2021.<ref>[https://web.archive.org/web/20220510155318/https://www.nb.co.za/af/blog/d979433152664c7480043d3aaaf79951 NB Uitgewers. NB Uitgewers: Wenners van Sanlampryse vir Jeuglektuur 2021 bekend gemaak, 23 November 2021]</ref> '''2021''': [[Cecillia du Toit]] verower die derde plek, en ontvang R15 000 vir ''Sterstof'', in die RSG Sanlam-Radiodramakompetisie.<ref>[https://web.archive.org/web/20220510091051/https://www.rsgplus.org/student-se-universele-gesinsdrama-wen-skryfkompetisie/ RSG-Plus: Student se universele gesinsdrama wen skryfkompetisie]</ref> '''2023''': Ter viering van die eeuwording van die Afrikaanse wetenskapsfiksie, maar ook die 150ste herdenking van Langenhoven se geboortedag, en meer te wete die publikasiedatum ''Loeloeraai'' in die besonder, het LitNet en die Langenhoven Gedenkfonds kontantpryse uitgeloof aan die moontlike kandidate wie se wetenskapsfiksiekortverhale op [[LitNet]] se webwerf vanaf 12 Augustus 2023 tot 31 Desember 2023 verskyn. Die pryse sluit in: 1ste plek - R 3&nbsp;000,00; 2de plek - R2&nbsp;000,00 en 3de plek - R1&nbsp;000,00.<ref>[https://www.litnet.co.za/litnet-en-die-langenhoven-gedenkfonds-soek-jou-wetenskapfiksieverhaal/?fbclid=IwAR1y9Y7IUkyD1vExc9F-7TAHv7dpLuGMXEHM65wuv-UFiSskOjD5g4MMOXg ''Litnet''. 2023. LitNet en die Langenhoven Gedenkfonds soek jou wetenskapfiksieverhaal! 10 Augustus]</ref> == Volgens jaartal == === 1923 === * ''Loeloeraai'' – [[C.J. Langenhoven]]. === 1931 === * ''Seuns van die wolke'' – August van Oord. === 1954 === * "Ek het jou gemaak." In: ''21'' – [[Jan Rabie]]. (Reeds geskryf in Juniemaand 1954) === 1957 === * ''Swart Ster oor die Karoo'' – [[Jan Rabie]]. * ''Fritz Deelman en die skepe van Mars'' – [[Leon Rousseau]]. === 1959 === * ''Die Skarlaken Eskader'' – [[W.A. de Klerk]]. * ''Monsters van Venus'' – [[Tiaan Eybers]]. * ''Planeet van verskrikking'' – [[Tiaan Eybers]]. * ''Wagter in die ruimte'' - André Marais. === 1960 === * ''Die Geheimsinnige vlieënde piering'' – M. Steyn van Rooyen. * ''Voordat die son verduister'' – Nellis Fourie. * ''Jasper''-reeks, No. 5: ''Jasper en die ruimtemanne'' – [[C.F. Beyers-Boshoff]]. * ''Orde van Kreon'' – [[Tiaan Eybers]]. * ''Ridders van die ruimte'' – [[Tiaan Eybers]]. === 1961 === * ''Die groen planeet: 'n toekomsfantasie'' – [[Jan Rabie]]. === 1962 === * ''Die vlieënde piering'' - L. Terblanche (Pronkboeke) === 1964 === * ''Rowers van die ruimte-eeu'' – André van der Merwe. * ''Slawe van die Marsmanne'' – André van der Merwe. === 1966 === * ''Dood in die ruimte'' – Jeff Sutton. * ''Tydvlug 2200'' – Kobus Maritz. === 1969 === * ''Gevange op die metaalplaneet'' – Eben de Jager. === 1971 === * ''Ekliptika X'' – Pierre Conradie. * ''Die Hemelblom'' – Jan Rabie. (Is reeds as weeklikse radiovervolgverhaal in 1957 uitgesaai)<ref>Kannemeyer, J.C. 2004. ''Jan Rabie: Prosapionier en politieke padwyser''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, bl. 266</ref> === 1979 === * ''Atlantis'' – [[Helena Hugo]]. * ''Terra Piering 1'' – Juan Sadie. === 1980 === * ''Atlan, Prins van Atlantis'' – Jan Combrink. * ''Avontuur op Mars'' – Empie Maritz. * ''Galapolos'' – [[Helena Hugo]]. * ''Sending Kosmos'' – I.D. Lamprecht. * ''Sending Reijger'' - Rocco van Schalkwyk. === 1981 === * ''Bestemming Xenos'' – [[Helena Hugo]]. * ''Blou vier en groen vier'' – Ilse Steenberg. * ''Leon Hugo: Ruimteloods'' – Johan Kock. * ''Planeet Malustra'' – Juan Sadie. * ''Kaptein Kristen: Planeet 3'' – [[Wille Martin]]. === 1982 === * ''Kaptein Kristen: Atlantis'' – [[Wille Martin]]. * ''[[Ruimteskip Celeste]]''- Johan Bredell. * ''Leon Hugo: Ruimtevegter'' – Johan Kock. * ''Narcissus'' – [[Wille Martin]]. * Sias en Mias-reeks: ''Sias se ruimtetuig'' – [[Mikro]]. === 1983 === * ''Arendsvlug'' – Bertie Reynecke. * ''Die weerstandsbeweging van Ikaros, 2027'' - Rocco van Schalkwyk. * ''Onheil in die ruimte'' – Cobus van Wyk. === 1984 === * ''[[Die Oorlewendes]]'' – Johan Bredell. * ''Die vyf-millimeteravontuur'' – [[De Waal Venter]]. * ''[[Winter van die NOVA]]'' – Pets Marais. === 1985 === * ''Floris Sapiens: 'n fantasie'' – Chris Karsten. === 1986 === * ''Rikus en die ding met die Dukse'' – [[Frans Coetzee]]. === 1987 === * ''As die wit duiwe vlieg'' – Nanda Pauw. * ''Uit 'n ander wêreld'' – [[P.C. Haarhoff]]. (bundel van 12 kortverhale wat vanaf Augustus 1979 oorspronklik in ''Tydskrif vir Letterkunde'' verskyn het). === 1988 === * ''Vyffff'' – [[De Waal Venter]]. * ''Die laaste profeet: 'n toekomsverhaal oor vryheid, vrede en liefde'' – Nanda Pauw. === 1989 === * ''Operasie Bom'' – Andries de Wit. * ''Dwergplaneet'' – Pieter Steen. * ''Wotan SQ7'' – Pieter Steen. === 1990 === * ''Snater'' – Brenda Schröder. * "[[Geslag (28.11.88)]]". In: ''Tydskrif vir Letterkunde'' 28(1):58-65. - [[De Waal Venter]]. === 1991 === * ''Bietjie-kier en die man in die Karoo'' – [[Marietjie de Jongh]]. (Onsigbare [[Buiteaardse lewe|buiteaardse wese]] (en natuurmag) besoek heimlik die aarde) === 1992 === * ''Mieg se kort en lang middag'' – [[De Waal Venter]]. === 1993 === * ''Agon en die donker planeet'' – [[John Coetzee]]. * ''As ons die maan mis ry'' – Amelia Kellerman. * ''De Bruyn se brein'' – Braam van der Vyver. * ''Pegasus'' – [[Helena Hugo]]. === 1994 === * ''Rebel'' – [[Tertia Botha]]. * ''Swaartekrag een komma een'' – [[De Waal Venter]]. * "Yslik baie oeslak". In: ''Van die banke op die planke'' – [[De Waal Venter]]. (Kindertoneel) * ''Die weghollers van Teev'' – [[De Waal Venter]]. * ''Peet en die rekenaarridders'' – Carl Steyn. * "Moord" - [[Gert Basson]] (kortverhaal opgeneem in ''Vangnet'', samesteller Lindeque de Beer). * "Die nabootser" - Gert Basson (kortverhaal opgeneem in ''Vangnet'', samesteller Lindeque de Beer). === 1995 === * ''Windvlug'' – Empie Maritz. * ''Die onsterflikes'' – Jeanette Ferreira. === 1996 === * ''In die tyd van die Esob'' – Martie Preller. * ''Die gedoente op planeet Boris'' – [[John Coetzee]]. * ''Sending na Planeet 55-7: Die Artaarse koffiekrisis'' – Yvonne Botha. * ''Prinses in die ruimte'' – Ilse Steyn. === 1997 === * ''Geheime dossiere: Vreemde verskynsels'' – [[Michael Green]]. * ''Projek X: Kodenaam Centaurus'' – Martin Labuschagne. * ''Projek X: Vreemde Werklikheid'' – Heila Fourie. === 1998 === * ''Geheime dossiere: Nagbewegings'' – Michael Green. * ''Projek X: Op eie risiko'' – Martin Labuschagne. * ''Projek X: Vreemde visioene'' – Heila Fourie. * ''Die teken van Crux'' – [[Elsa Hamersma]]. * ''Liefde in die ruimte'' – [[Ilse Steyn]]. * ''Ouma Hester en die Intergalactic V-919 Supercomet'' – Janie Oosthuysen. === 1999 === * ''Kwet & Kwit se rare rit'' – [[Ellen Botha]]. * ''Geheime dossiere: Sieners'' – Michael Green. * ''[[Projek X: Vreemdelinge]]'' – Heila Fourie. === 2000 === * ''Brug na Eden'' – [[Charles F. Stofberg]]. === 2001 === * ''Monsterduiwe'' – Lien Roux-de Jager. (Herdruk verskyn in 2006 saam met die "Ruimte"-trilogie)<ref>[https://books.google.co.za/books?id=8jjhAAAAMAAJ&q=monsterduiwe&dq=monsterduiwe&hl=af&sa=X&ei=rxyhVdDJMo-w7AbGjbJg&ved=0CCwQ6AEwAg Kaapse bibliotekaris. 2006. Volume 50, bl. 23]</ref> * ''Die teken'' – Jonita Swart. === 2002 === * ''Een skoenlapper'' – Paul C. Venter. (SABC-dramareeks van 6 episodes, vanaf 4 Julie gebeeldsend).<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/06/21/5/6.html |title=''Die Burger''. 2002. SA mynhope word Antarktika. 21 Junie:5 |access-date=11 Julie 2015 |archive-date=11 Julie 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150711175324/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/06/21/5/6.html |url-status=live }}</ref> === 2004 === * ''Die hart van Zeebak'' – Martie Preller. * Net aliens eet spinasie. In: ''Net aliens eet spinasie'' – Jaco Jacobs. * ''Alex en die geheime kristal'' – Hannchen Koornhof & Helen Schoeman. === 2005 === * ''Melkwegryke'' – Nicolaas van der Wath. === 2006 === * ''Die Doemprofeet'' – Lien Roux-de Jager (met die herdruk van ''Monsterduiwe'' as deel van die ''Ruimte''-trilogie). * ''Woestynvuur'' – Lien Roux-de Jager (met die herdruk van ''Monsterduiwe'' as deel van die ''Ruimte''-trilogie). * ''Ondulan'' – [[Gerrit van Dijk]].<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/07/11/DB/10/GBmarykeeboek.html |title=''Die Burger''. 2006. Groot verbeelding vind ruimte vir storie op CD. 11 Julie:10 |access-date=11 Julie 2015 |archive-date=11 Julie 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150711202044/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/07/11/DB/10/GBmarykeeboek.html |url-status=live }}</ref> === 2007 === * ''Stad aan die einde van die wêreld'' – François Bloemhof. * ''Vin die Virusjagter'' – Jeanine Henning. === 2008 === * "[[Nagblom (kortverhaal)|Nagblom]]". In: ''Nagstories: laatnagverhale oor gruwels en die bonatuurlike'' – [[Gert Basson|Gert Cornelius]]. * "Megamoeder" - Nell Breda (kortverhaal opgeneem in ''Bevange: Speur- en misdaadstories'', samesteller [[Gert Basson|Lindeque de Beer]]). === 2009 === * "Die aliens is hier". In: ''Middernagfees'' – Jaco Jacobs. * ''Virus'' – Jaco Jacobs. * ''Flipom'' – [[François Bloemhof]]. * "Die laaste opstel". In: ''Sweef'' – Martie Preller. * ''Lang Henning en die toekomsmense'' – Mary Sadler. === 2010 === * ''Nova: Die Begin'' – Fanie Viljoen. * ''VVV oor die Karoo – die ontvoering'' – Chris Moolman. === 2011 === * ''Arwantië 2953'' – Eben van Renen. * ''Doodskontrak'' – Izak A. (Sakkie) Coetzee.<ref>{{Cite web |url=http://groep7drukkers.blogspot.com/2011/11/doodskontrak-izak-coetzee.html |title=Groep7Drukkers: Boeke en Goete: Doodskontrak deur Izak A. Coetzee |access-date= 7 Desember 2019 |archive-date= 7 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191207084416/http://groep7drukkers.blogspot.com/2011/11/doodskontrak-izak-coetzee.html |url-status=live }}</ref> * ''Nova:Vuurdoop'' – Fanie Viljoen. * ''Die Regulus-agenda, 2012'' – Chris Moolman (opvolg van ''VVV oor die Karoo – die ontvoering''). * ''Een en twintig Mei Twintig Elf'' / ''21 Mei 2011'' – Jan F. Viljoen (RSG-radiodrama, uitgesaai 24 November 2011). * ''Helkruin'' – [[Gert Basson|Hugo le Roux]]. * ''Die Verste Uur'' – [[Steve Hofmeyr]]. === 2012 === * ''Nova: Bloedbroers'' – Fanie Viljoen. * ''[[Een biljoen jaar NC]]'' – [[Charles F. Stofberg]]. * ''Poppekas'' – Deborah Steinmar. * ''Professor Fungus en die zombie-tamaties'' – Jaco Jacobs. * ''Professor Fungus en die ongelooflike miniatuur-avontuur'' – Jaco Jacobs. * ''[[T!Nax'u]]'' – Gerrit van Dijk. === 2013 === * ''Lakadiga – die geheim van die verlore stad'' – Troula Goosen. (Fiksieboek met kantnotas vir tweedetaalleerders van Afrikaans). * ''Marsnik III'' – Marinus Keet. * ''Meneer Monster'' – Jaco Jacobs (Illustreerder: Johann Strauss). * ''Nova: Sterreloper'' – Fanie Viljoen. * ''Professor Fungus en die mensvreter-piranhas'' – Jaco Jacobs. * ''Professor Fungus en die skrikwekkende Snotzilla'' – Jaco Jacobs. * ''Breking'' – Fanie Viljoen (RSG-radiodrama, uitgesaai 10 Oktober 2013). === 2014 === * ''Nova: Eindspel'' – Fanie Viljoen. * ''Sanri Steyn: Die aliens oorkant die straat'' – Theresa van Baalen (Illustreerder: Johann Strauss). * ''[[Deur na Nebula Nege]]'' – [[François Verster]]. * ''Emma en die geheime gang'' – [[Marianna Brandt]]. * ''Professor Fungus en die dino-avontuur'' – Jaco Jacobs. * ''Professor Fungus en die robotkrisis'' – Jaco Jacobs. * ''Kinders van As'' – Izak A. (Sakkie) Coetzee. * ''Sonstorm'' – Schalk Schoombie (RSG-radiodrama, uitgesaai 05 Junie 2014). * ''2092:God van klank'' – Wilken Calitz (RSG-radiodrama, uitgesaai 30 Oktober 2014). * ''Die Jagter Kronieke I: Die Halfbloed'' - Nico Smit. * ''Die Jagter Kronieke II: Koue Vuur'' - Nico Smit. * "[[Maslow (kortverhaal)|Maslow]]" - Susan Gaigher (as kortverhaal opgeneem in ''Nuwe Stories 3'', saamgestel deur Suzette Kotzé-Myburgh en Leti Kleyn) === 2015 === * ''Emma en die creepy komplot'' – [[Marianna Brandt]]. * ''Die Kristalblou Engel'' – Philip Brand. * ''Professor Fungus en die jelliemonsters van Mars'' - Jaco Jacobs. * ''Professor Fungus en die BreinDrein-eksperiment'' - Jaco Jacobs. * ''Ricky Erasmus en die interdimensionele rolstoel'' – J.V. van Wyk. * ''Clint Eastwood van Wyk en die Moordenaarsklok'' – Pieter Verwey. * ''Die roofdier'' - Louise Viljoen. * ''Engel van die nag'' - Eben van Renen. * ''[[Inversium]]'' - [[François Verster]]. * ''Die Jagter Kronieke III: Skemer Oorlog'' - Nico Smit. === 2016 === * ''Axion'' - Mike Leach. * ''Leo'' - Anna van der Walt. * ''Stellamarie'' - Anna van der Walt. * ''Professor Fungus en die diepsee-dilemma'' - Jaco Jacobs. * ''Professor Fungus en die vreeslik gevaarlike tuinkabouters'' - Jaco Jacobs. === 2017 === * ''Die maan val bewusteloos'' (kortfilm)<ref name="woordfees">{{Cite web |url=https://woordfees.co.za/pieces/downloads/woordfees-20-12-2018-program.pdf |title=Woordfeesprogram |access-date= 3 Mei 2019 |archive-date= 3 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190503111051/https://woordfees.co.za/pieces/downloads/woordfees-20-12-2018-program.pdf |url-status=dead }}</ref> * ''Ek het jou gemaak'' (kortfilm, verwerking van Jan Rabie se kortverhaal)<ref name="woordfees"/> * ''Professor Fungus en die sneeumasjien'' - Jaco Jacobs. * ''Professor Fungus en die monsterformule'' - Jaco Jacobs. * ''Soos gister'' (kortfilm)<ref name="woordfees"/> === 2018 === * ''Die ongenooides'' (kortfilm) * ''Kop'' – Schalk Schoombie (RSG-radiodrama, uitgesaai 17 Mei 2018)<ref>{{Cite web |url=http://www.rsgplus.org/kuns/drama/futuristiese-drama-oor-eerste-kop-oorplanting/ |title=RSG: Futuristiese drama oor eerste kopoorplanting |access-date= 6 Januarie 2019 |archive-date= 3 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190103184212/http://www.rsgplus.org/kuns/drama/futuristiese-drama-oor-eerste-kop-oorplanting/ |url-status=dead }}</ref> * ''Kraak'' (||Hui !Gaeb Boek 1) – Rouxnette Meiring * ''Oorgang'' (kortfilm) * ''Snak'' (||Hui !Gaeb Boek 2) – Rouxnette Meiring * ''Stof'' – Alettie van den Heever<ref>[https://www.litnet.co.za/stof-deur-alettie-van-den-heever-n-litnet-akademies-resensie-essay/ Stof-resensie (LitNet)]</ref> * ''Die Skoppensboer'' – Eben van Renen * ''Grilgrypers 3: Kamp vir monsters'' – De Wet Hugo === 2019 === * '' Die Selle'' – Herman Cronjé (RSG-radiodrama, uitgesaai 18 April 2019) <ref>{{Cite web |url=http://www.rsg.co.za/images/upload/sound/klanke/20190418_RADIOTEATER_DIE_SELLE.mp3 |title=RSG Potgooi: Die Selle |access-date=19 April 2019 |archive-date=19 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190419110710/http://www.rsg.co.za/images/upload/sound/klanke/20190418_RADIOTEATER_DIE_SELLE.mp3 |url-status=dead }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20201024071445/https://www.rsgplus.org/vermaak/radiodrama/rsg-sanlam-radiodrama-wenners/ RSG Sanlam Radiodramawenners 2018]</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rsgplus.org/kuns/drama/die-selle-heerlike-klug-met-wetenskapfiksie-krulstertjie/ |title=''RSG-Plus''. 2019. 'Die Selle' = heerlike klug met wetenskapfiksie-krulstertjie. 12 April. |access-date=23 April 2019 |archive-date=23 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423113106/https://www.rsgplus.org/kuns/drama/die-selle-heerlike-klug-met-wetenskapfiksie-krulstertjie/ |url-status=dead }}</ref> * ''Zenkion-Aarde-Komplot (Z-A-K): die blou planeet.'' – Theresa van Baalen. === 2020 === * ''Die nag ruik na spoed'' – Schalk Schoombie * ''Toekomsmens'' – Isa Konrad * ''Skepsel'' – [[Willem Anker]] * ''Boetie ontmoet 'n alien'' – Johann Smith (RSG-radiodrama, uitgesaai 26 November 2020) * ''Goue Koors'' – [[Charles J. Fourie]] (RSG-radiomiddagvervolgverhaal, uitgesaai 7 Desember 2020 - 1 Maart 2021) * ''Z-A-K: Die reis na Zenkion'' – Theresa van Baalen * ''Weerlose meganika'' – Anton Roodt<ref>[https://web.archive.org/web/20220510094756/https://www.litnet.co.za/weerlose-meganika-deur-anton-roodt-n-resensie/ Fürstenburg, C. 2020. Weerlose meganika deur Anton Roodt: ’n resensie. Litnet. 10 Desember.]</ref> === 2021 === * ''Z-A-K: Die avonture van Lionel Afrika'' – Theresa van Baalen * ''Donkerbloed'' – Elrien Scheepers * ''Spel'' – Annerle Barnard * ''Kring'' – Renier Houy * ''Onderstebodië'' – De Wet Hugo (Kortverhaal in ''Die skool vir rampspoedige talente ander gelukkige stories'' – Lapa) === 2022 === * ''Sterstof'' – [[Cecillia du Toit]] (RSG-radiodrama, uitgesaai 21 April 2022)<ref>[https://web.archive.org/web/20220428134952/https://www.rsgplus.org/luister-donderdagaand-na-spanningsvolle-futuristiese-drama-sterstof/ RSGPlus: Luister weer na spanningsvolle futuristiese drama ‘Sterstof’. 22 April 2022]</ref> * ''Uitverkies'' – Noreen Nolte === 2023 === * ''Die Man van Proxima'' – Ina Cantoni * ''Waar jakkalse huil'' – Elrien Scheepers === 2024 === * ''My nommer is 4271'' – Luandi Brand === 2025 === * ''[https://open.spotify.com/episode/1BxHVH7apzgxjobFmo98zB?si=xjWK3WXIQYeswHKb4o-URA Die Besoeker] – Herman Cronjé (RSG-radiodrama, uitgesaai 2 Oktober 2025)'' === Sine Anno === * ''[[Die Bruin Planeet]]'' – Kobus Smit. * ''Die Nata, Deel 1: Onskuld (Leviatan van die Ruimte)'' – C.L. Linström-Vorster. * ''Die Nata, Deel 2: Ontnugtering'' – C.L. Linström-Vorster. * ''Die Nata, Deel 3: Ontdekkingsreis'' – C.L. Linström-Vorster. * ''Die Nata, Deel 4: Almach & Antares'' – C.L. Linström-Vorster. * ''Die Nata, Deel 5: 786'' – C.L. Linström-Vorster. * ''Interster'' – SAUK (TV-reeks). * ''Saad van onheil'' – G.J. Combrink * ''Vreemde vallei'' – Heila Fourie. == Bronne == * [http://afrifiksie-nova.com/wetenskapfiksie-boeke-vir-tieners/ Afrifiksie.com: Wetenskapsfiksieboeke vir tieners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150811054111/http://afrifiksie.com/wetenskapfiksie-boeke-vir-tieners/ |date=11 Augustus 2015 }} * [http://afrifiksie-nova.com/oorspronklike-afrikaanse-wetenskapfiksie-boeke/ Afrifiksie.com: Wetenskapsfiksieboeke vir volwassenes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150811062048/http://afrifiksie.com/oorspronklike-afrikaanse-wetenskapfiksie-boeke/ |date=11 Augustus 2015 }} *[http://afrifiksie-nova.com/in-afrikaans/boeke/tydlyn/ Afrifiksie-nova.com: Tydlyn] * [http://wc.slims.gov.za/desktop/desktopwc/core/index.phtml?language=&euser=&session=&service=&robot=&deskservice=desktop&desktop=desktopwc&workstation=&extra= Wes-Kaapse Biblioteekkatalogus]. * Amazon.com * Radio Sonder Grense-potgooie: Radiodramas. == Verwysings == {{Verwysings|3}} [[Kategorie:Afrikaanse letterkunde|Wetenskapfiksie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse letterkunde|Wetenskapsfiksie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste|Wetenskapsfiksieboeke]] tixre969x5p230d4n1tc8hsbwl9c9xx 0 101614 2964449 2918271 2026-09-02T08:00:33Z Aliwal2012 39067 /* Vorige wenners van die Grand Prix (1983-2016) */ 2964449 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula1 Circuit Baku.svg|duimnael|Die [[Bakoe-straatrenbaan]] wat in 2016 die laaste Europese Grand Prix gehuisves het.]] Die '''Europese Grand Prix''' is die naam wat aan verskeie [[Formule Een]]-kampioenskapswedrenne gegee is wat by verskillende renbane in [[Europa]] plaasgevind het. Die Europese Grand Prix is gedurende die mid-1980's ingestel en gereeld gehou vanaf 1999 tot 2012. 'n Onlangse gasheer vir hierdie geleentheid was die [[Valencia Straatbaan]] in Valencia, [[Spanje]], wat die ren van 2008 tot 2012 aangebied het. Die wedren is van die kalender verwyder in 2013, maar is hervat in [[2016 Europese Grand Prix|2016]], hierdie keer aangebied op die nuwe [[Bakoe-straatrenbaan]] in [[Bakoe]], die hoofstad van [[Azerbeidjan]]. Laasgenoemde wedren staan egter vanaf die [[2017 Formule Een-seisoen]] bekend as die [[Azerbeidjanse Grand Prix]], en nie meer as die Europese Grand Prix nie. == Vorige wenners van die Grand Prix (1983-2016) == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Vervaardiger ! Plek gehou ! Verslag |- ! [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] | {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | {{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan|Bakoe]] | [[2016 Europese Grand Prix|Verslag]] |- |colspan=5 align=center| '''Tussen 2013 en 2015 is die Europese Grand Prix nie aangebied nie.''' |- ! [[2012 Formule Een-seisoen|2012]] | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{ES-VLAG}} [[Valenciastraatbaan]] | [[2012 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2011 Formule Een-seisoen|2011]] | {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault]] | {{ES-VLAG}} [[Valenciastraatbaan]] | [[2011 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2010 Formule Een-seisoen|2010]] | {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault]] | {{ES-VLAG}} [[Valenciastraatbaan]] | [[2010 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2009 Formule Een-seisoen|2009]] | {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] | [[Mercedes-Benz|Braun-Mercedes]] | {{ES-VLAG}} [[Valenciastraatbaan]] | [[2009 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2008 Formule Een-seisoen|2008]] | {{BR-VLAG}} [[Felipe Massa]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{ES-VLAG}} [[Valenciastraatbaan]] | [[2008 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2007 Formule Een-seisoen|2007]] | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2007 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2006 Formule Een-seisoen|2006]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2006 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2005 Formule Een-seisoen|2005]] | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Renault F1|Renault]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2005 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2004 Formule Een-seisoen|2004]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2004 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2003 Formule Een-seisoen|2003]] | {{DE-VLAG}} [[Ralf Schumacher]] | [[Williams F1|Williams]]-[[BMW]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2003 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2002 Formule Een-seisoen|2002]] | {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2002 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2001 Formule Een-seisoen|2001]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2001 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2000 Formule Een-seisoen|2000]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2000 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1999 Formule Een-seisoen|1999]] | {{GB-VLAG}} [[Johnny Herbert]] | Stewart-[[Cosworth|Ford]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[1999 Europese Grand Prix|Verslag]] |- |colspan=4 align=center| '''In 1998 is die Europese Grand Prix nie aangebied nie.''' |- ! [[1997 Formule Een-seisoen|1997]] | {{FI-VLAG}} [[Mika Häkkinen]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | {{ES-VLAG}} [[Jerez-renbaan|Jerez]] | [[1997 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1996 Formule Een-seisoen|1996]] | {{CA-VLAG}} [[Jacques Villeneuve]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Renault]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[1996 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1995 Formule Een-seisoen|1995]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Renault]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[1995 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1994 Formule Een-seisoen|1994]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Cosworth|Ford]] | {{ES-VLAG}} [[Jerez-renbaan|Jerez]] | [[1994 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1993 Formule Een-seisoen|1993]] | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[McLaren]]-[[Cosworth|Ford]] | {{GB-VLAG}} Donington Park | [[1993 Europese Grand Prix|Verslag]] |- |colspan=4 align=center| '''Tussen 1986 en 1992 is die Europese Grand Prix nie aangebied nie.''' |- ! [[1985 Formule Een-seisoen|1985]] | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | {{GB-VLAG}} [[Brands Hatch-renbaan|Brands Hatch]] | [[1985 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-TAG | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[1984 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | {{GB-VLAG}} [[Brands Hatch-renbaan|Brands Hatch]] | [[1983 Europese Grand Prix|Verslag]] |} [[Kategorie:Europese Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] puh4ozhkkeeml1ghhbglgtijwa5j9oz 0 103501 2964486 2922145 2026-09-02T11:04:31Z Oesjaar 7467 Maak sintaksfout reg. 2964486 wikitext text/x-wiki {{Sjabloon:Regshulp}} [[Beeld:DowwesensuurstempelbiblioteekboekOrgieAndreP.Brink.jpg|duimnael|Sensuurwet:''Orgie'' was een van André P. Brink se boeke wat vir 'n tyd lank nie vir die oop biblioteekrakke beskore was nie.]] Die sensuurwet onder [[Apartheid]] verwys na die '''Wet op Publikasies en Vermaaklikhede''' wat sedert 1963 deur die parlement aanvaar is om binnelandse publikasies aan sensuur te onderwerp. Die bepaling van hierdie wet kon 'n publikasie ongewens verklaar indien die werk, of deel daarvan, onbetaamlik, onwelvoeglik, aanstootlik of skadelik vir die openbare sedes en/of godslasterlik sou wees en dit enige bevolkingsdeel van die Republiek van Suid-Afrika belaglik of veragtelik sou maak. == Agtergrond en aanloop == === Tweede Wêreldoorlog === Beheer oor publikasies is voor die eerste wetgewing van 1963 deur die Volksraad toegepas deur verskeie koloniale of provinsiale wette, doeanewette en die Sensuurwet van 1931. Van die Apartheid-Sensuurwetgewing toon wel duidelike ooreenkomste met dié tydens die Tweede Wêreldoorlog, toe Suid-Afrika deel van die Britse Ryk was. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is onder meer 'n paar Afrikaanse boeke verbied, kragtens ’n regulasie '''dat boeke wat aan enige deel van die gemeenskap aanstoot mag gee, nie aangekoop mag word nie.''' Die verhouding tussen die Afrikaans- en Engelssprekendes was op daardie stadium swak - want daar was veral spanning tussen Republikeinsgesindes (wat onafhanklikheid nastreef) en Rojaliste (wat vir die Britse Ryk veg). Hoewel die meerderheid soldate wat aan die oorlog deelgeneem het inderdaad Afrikaanssprekend was, het veral die Engelssprekende soldate en Afrikaanssprekende burgerlikes mekaar aangerand. Een aanval op ''[[Die Vaderland]]'' en ''[[Die Transvaler]]'' se geboue op Saterdagaand, 1 Februarie 1941, waar manuskripte en persklaar romans, toneelstukke en akademiese artikels vernietig is, volg op 'n lang aanloop. Verdagmakery begin reeds na afloop van Heldedagviering op 28 Oktober 1939 op Vryburg. Speurders wou verneem oor die gedig "Voor in die wapad brand 'n lig" deur A.G. Visser, want die aanleiding tot die ondersoek was blykbaar "'n simboliese voorstelling van moedersmart in die konsentrasiekampe".<ref name="SteynNov1991" /> Die eerste boek wat op amateuragtige wyse deur 'n burger self 'n verbod op geplaas is (glo op las van die Regering), is die topverkoper ''Ek rebelleer!'' deur J.A. Smith (assistent-kommandant-generaal van die Ossewabrandwag), waarin hy sy ervarings as Kaaplandse skoolseun en Rebel tydens die Anglo-Boereoorlog meedeel. Die boek is uit eie beweging deur die Engelse voorsitter van 'n skoolraad te Port Elizabeth laat verwyder uit die stad se skoolbiblioteke; by nadere ondersoek was daar geen sprake van enige opdrag van die militêre owerheid of Minister van Verdediging nie. Toe hierdie nuus aan die lig kom, het skoolkomitees met dank die skenkings van die boek in ontvangs geneem en die omsendbrief ignoreer.<ref name="SteynNov1991" /> Generaal [[Manie Maritz]] se boek, ''My lewe en strewe'', is die eerste Afrikaanse boek wat deur die regering tydens die Tweede Wêreldoorlog verban is, in Maart 1941. Dit is gedoen kragtens die noodregulasies tydens die duur van die oorlog - omdat dit '''een deel van die bevolking teen die ander ophits'''. Die eerste oplaag was toe reeds uitverkoop. Die boek is sterk gegrond op die "Protokolle" van die "Geleerdes Oues van Zion" en anti-Joods. Die staat voer aan dit is 'n heftige aanval op die Jode en propaganda, veral met die woorde "Laat ons die kanker wat aan ons volkslewe vreet - naamlik die Jood - verwyder." Maritz meen hy het nie bedoel dat die Jode met geweld magteloos gemaak moes word nie, maar op ander maniere. In sy oë was dit die knoeiery van die Jode wat aanleiding gegee het tot die 27&nbsp;000 Afrikanervroue- en kinders wat hul lewens in die konsentrasiekampe tydens die Anglo-Boereoorlog verloor het. Hy voel dit is sy plig as burger om in te gryp as daar dinge gebeur wat moontlik aanleiding tot die bloedvergieting van sy eie volk sou lei. Maritz ontken dat Christus en sy dissipels Jode was, maar wel Judas Iskariot. Hy beskou ook nie die Jood as medemens nie. Maritz is weens sy minagting van die hof (weens uitbarstings) en verdere uitlatings 'n verswarende 75 pond-boete opgelê, of nege maande gevangenisstraf. Die boete is nie betaal nie en 'n lasbrief vir die gevangesetting is uitgereik. 'n Prokureur, W.G. Kirsten, het na afloop van Maritz se inhegtenisname wel die boete inbetaal.<ref name="SteynNov1991" /> Twee boeke loop 'n jaar later dieselfde bloutjie: ''Helkampe'' deur Ewald Steenkamp en ''Só het hulle gesterf!'', 'n vertaling van ''Hoe zij stierven'' deur G. Jordaan. In albei gevalle handel dit weer oor die wreedheid van die Anglo-Boereoorlog wat uitgebeeld word. Die boekeverbod het feitlik geen aandag in die Engelse pers geniet nie. Albei boeke is verbied kragtens 'n noodregulasie oor die '''beslaglegging op boeke of dokumente waarin die informasie wat gebruik mag word om die landsverdediging te strem''', vervat is. Ook ''Tant Alie van Transvaal'', 'n dagboek van Alida Badenhorst, is later in die Tweede Wêreldoorlog 'n tyd lank verbied, maar na volgehoue protes weer ontban.<ref name="SteynNov1991" /> Ironies genoeg is die "hoogs anti-Britse" boek wat deur 'n Duitse sender (Radio Zeesen, wat ook na Suid-Afrika uitgesaai het) gebruik is, '' 'n Eeu van onreg'', destyds, tydens die Anglo-Boereoorlog, geskryf deur niemand anders nie as die nou dienende Eerste Minister, [[Jan Smuts]] self. Die vraag is geopper deur [[J.G. Strijdom]], na aanleiding van die vermelde Afrikaanse boeke, wanneer Smuts se werk dan nou verban gaan word. Namens die Minister van Binnelandse Sake is geantwoord : "Hierdie boek is nog nie onder my aandag gebring nie". Generaal Jan Kemp voer in 1942 aan hierdie antwoord kom maar "net omdat die boek deur die Eerste Minister geskryf is". In 'n persoonlike verklaring skryf Smuts reeds in 1939 die woorde wat hy veertig jaar tevore geskryf het, was geregverdig; daardeur kon 'n verenigde Suid-Afrika geskep word, "en daar is verder die vooruitsig dat ons 'n verenigde volk sal opbou. Ons geniet ook die waardevolle toegeneentheid en vriendskap van die hele Britse Gemenebes. [...] Niks waarvoor ons geveg en gely het, het op die ou end verlore gegaan nie, maar ons het selfs meer gewen as [waarop] ons gehoop het."<ref name="SteynNov1991" /> ''Die Transvaler'' was woedend oor die verbod op hierdie Afrikaanse boeke, juis in 'n tydperk wanneer "volkskadelike lektuur, naamlik oor die kommunisme" meer vryheid toegeken is. Ook voer ''Die Transvaler'' aan: feite bly feite, en wat die Britte aan die Afrikaner gedoen het sal nie gou uit die volksgeheue uitgevee word nie. Ook ''Die Burger'' voeg sy stem by: die dade van Brittanje staan swart as 'n ewige aanklag teen hom, en dit gaan maar moeilik om steun en geesdrif vir die Empire te werf wat presies dié gruweldade aan sy vyande toeskryf waaraan hy self skuldig is - kerke afbrand, onmenslike behandeling van vroue en kinders; alles onder die vaandel van Brittanje se stryd vir die Christelike beskawing. Die ''Volksblad'' het weer aangevoer daar was nooit voorheen 'n verbod op ''Hoe zij stierven'' nie - hoekom nou skielik? Dit is bloot die Britte se eie gewete wat hul aankla.<ref name="SteynNov1991">[https://archive.org/details/tydskrifvirlette00uns_u6k/page/30 Steyn, J.C. 1991. Politieke redes vir die verbod op 'n paar Afrikaanse boeke. ''Tydskrif vir Letterkunde'', 29(4):30-38]</ref> === Ná die Tweede Wêreldoorlog === In 1947 kom die beheer oor binnelandse publikasies ter sprake, maar ook sit die Transvaalse Hooggeregshof in 1953 met 'n netelige probleem in verband met die kopieregskending van 'n 'obsene' artikel wat die ''Keur''-tydskrif na bewering van die ''Fyn Goud'' gesteel het. Die saak was een van die hoofoorsake wat aanleiding gegee het tot die samestelling van die Cronjé-kommissie om die 'euwel van onwelvoeglike, aanstootlike of skadelike leesstof’ te ondersoek. Die verslag van die Cronjé-kommissie word aan die Volksraad voorgelê en in 1957 gepubliseer. Reeds in die 1940's het die houding wat die Kerk en georganiseerde kultuur ingeneem het die uitgewersbesluite beïnvloed, onder meer op Nasionale Persboeke. In tydskrifte en koerante is eindeloos geskryf oor die gevaar van pornografie. Sensuur is bepleit. Op 28 November 1953 rig H.L. Roux, bestuurder van die Nasionale Boekhandel, 'n brief aan ''Die Volksblad'' waarin staan dat die Afrikaanse volk met sy kultuur en letterkunde voor 'n krisis staan. Die sedelike waardes word bedreig deur 'n "stortvloed pornografiese leesstof". [[Koos Human|J.J. Human]] skryf op 26 Maart 1954 aan ''Die Huisgenoot'' dat daar 'n verskil is tussen "pornografie" en "prikkellektuur". Prikkellektuur word nie geskryf nie, maar ''gedink''. Dit is die onoordeelkundige lees van die leser wat die vuil in 'n teks uitlig waarvan dikwels geen sprake is nie of waarvan dit nie die bedoeling is nie (Human skryf op 18 Januarie 1956 dat mens selfs van die [[Hooglied van Salomo]] pornografie kan maak). Hy verwys onder meer na die seksuele verhouding tussen Johanna en Henning in die roman ''Laat vrugte'' – wat nêrens ter sprake is nie – maar waar Sybrand se kleinkind tog uit gebore moet word. Human pleit eerder vir 'n grondige hervorming in die moedertaalonderwys en veral by die studie in die letterkunde. Die voorsitter van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Akademie]], dr. T. E. W. Schumann, het egter op 3 Julie 1954 onwelvoeglike lektuur vergelyk met gifgas: ''Indien die wet my verbied om in die middel van Eloff- en [[Adderleystraat]] 'n ontwikkelaar van gifgas aan die gang te sit, waarom sal hy my nie ook verbied om geestelike gifgas in die land te versprei nie? Die argument dat die publiek hierdie gifgas verlang, maak op my geen indruk nie.'' By letterkundiges soos Gerrit Dekker en [[C.M. van den Heever]] was daar kommer oor die dekadensie asook sensasielus wat besig was om die verskyning van suiwer letterkunde in Afrikaans te verdring. Van den Heever wys onder meer na wellustige seks wat godsdiens verdring; dat dit amper 'n obsessie in die poësie en prosa was. In die vyftigerjare het die Nasionale Boekhandel dikwels meer gewaag met die digkuns as met die prosa. ''Steenbok tot poolsee'' (1955) van [[Peter Blum]] het oor die algemeen gemengde resensies ontvang. Maar na die verskyning van die bundel het die een klagte op die ander gevolg, ook van die Uitsaaikorporasie. Geen resensies van die boek is deur die [[SAUK]] uitgesaai nie, hoewel hul nie die boek in die ban gedoen het nie. Die heftigste beswaar was teen "Oor monnemente gepraat". (Ironies genoeg is die sonnet in 1986 afgedruk op die eksamenvraestel in die letterkunde vir Afrikaans Hoër Graad (Senior Sertifikaat) van die Kaapse Onderwysdepartement). [[N.P. van Wyk Louw]] het oor Radio Nederland Wereldomroep 'n goeie woordjie vir die digbundel gedoen. == Die Sensuurwet aanvaar == Die eerste poging van die Cronjékommissie om 'n sensuurwet ingesteld te kry, het misluk weens die verreikende voorstelle in verband met beheer. Ná herhaalde pogings het dit geluk. Die [http://www.historicalpapers.wits.ac.za/inventories/inv_pdfo/AD1715/AD1715-24-3-4-001-jpeg.pdf Wetsvoorstel is in 1962 ter tafel gelê] en ingedien deur die Minister van Binnelandse Sake; met die amptelike benaming: ''Wetsontwerp om die produksie en verspreiding te verbied van publikasies en voorwerpe wat ongewens is, en om voorsiening te maak vir aangeleenthede wat daarmee in verband staan; en om die "Police Offences Ordinance, 1902" (Oranje-Vrystaat), die "Criminal Law Amendment Act, 1909" (Transvaal), die Doeanewet, 1955, en die Poswet, 1958, te wysig.'' In 1963 is die Wet op Publikasies en Vermaaklikhede aanvaar. Die wet bepaal dat 'n Raad saamgestel sou word wat minstens uit nege lede bestaan en waaruit ses deskundiges van kuns, taal en die lettere of regspleging moes wees. Hierdie aanstelling sou gedoen word deur die Minister van Binnelandse Sake, wat ook die paneel sou aanwys waaruit die Raad kommissies in die lewe kon roep. Die komitees moes dan onder die Raad se gesag verslag doen oor 'n publikasie wat aan hom voorgelê word. Die publiek kon publikasies vryelik voor die Raad gaan voorlê, maar die skrywer, uitgewer of invoerder moes by die Hooggeregshof (en daarna ook by die Appèlhof) appèl gaan aanteken. Die Raad hoef volgens die wet nie redes vir sy besluite te verstrek nie. Die koerante wat lid was van die Suid-Afrikaanse Persunie was van hierdie wet vrygestel. Die Suid-Afrikaanse Wet (No. 26 van 1963) vir die Beheer oor Publikasies en Vermaaklikhede bevat destyds die volgende klousules:<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, pp. 64-66</ref> :''Klousule 5 (2)'' :'n Publikasie of voorwerp word geag ongewens te wees indien dit of 'n deel daarvan – ::(a) onbetaamlik of onwelvoeglik is of vir die openbare sedes aanstootlik of skadelik is; ::(b) godslasterlik is of vir die godsdienstige oortuigings of gevoelens van enige bevolkingsdeel van die Republiek aanstootlik is; ::(c) enige bevolkingsdeel van die Republiek belaglik of veragtelik maak; ::(d) vir die betrekkinge tussen enige bevolkingsdele van die Republiek skadelik is; ::(e) vir die veiligheid van die Staat, die algemene welsyn of die vrede en goeie orde nadelig is; :''Klousule 6 (1)'' :Indien by 'n regsgeding ingevolge hierdie Wet die vraag ontstaan of enige stof onbetaamlik of onwelvoeglik of vir die openbare sedes aanstootlik of skadelik is, word daardie stof geag – ::(a) onbetaamlik of onwelvoeglik te wees indien dit na die oordeel van die hof die strekking het om die gedagtes van persone wat waarskynlik aan die uitwerking of invloed daarvan blootgestel sal word, te verderf of te laat ontaard; of ::(b) vir die openbare sedes aanstootlik te wees indien dit na die oordeel van die hof waarskynlik skokkend of walglik sal wees vir persone wat dit waarskynlik sal lees of sien; of ::(c) vir die openbare sedes skadelik te wees indien dit na die oordeel van die hof op onbetaamlike wyse handel met moord, selfmoord, die dood, grusaamheid, wreedheid, bakleiery, rusie, mishandeling, wetteloosheid, rampokkery, roof, misdaad, die tegniek van misdaad en misdadigers, drinkery, dronkenskap, handel in of verslaafdheid aan verdowingsmiddels, smokkelary, geslagsverkeer, prostitusie, promiskuïteit, blanke slavinnehandel, losbandigheid, wellus, hartstogtelike liefdestonele, homoseksualiteit, seksuele aanranding, verkragting, sodomie, masochisme, sadisme, seksuele bestialiteit, vrugafdrywing, geslagsverandering, naglewe, liggaamlike houdinge, naaktheid, skamele of ontoereikende kleding, egskeiding, huweliksontrouheid, owerspel, buite-egtelikheid, menslike of maatskaplike afwyking of ontaarding, of 'n ander soortgelyke of verwante verskynsel; of ::(d) onbetaamlik of onwelvoeglik of vir die openbare sedes aanstootlik of skadelik te wees indien dit na die oordeel van die hof op enige ander wyse die sedes ondermyn. :''Klousule 10'' :Die raad keur nie 'n rolprent goed nie wat volgens sy oordeel – ::(a) iets voorstel wat afbreuk doen aan die veiligheid van die Staat; ::(b) die uitwerking kan hê om – :::(i) die vrede of goeie orde te versteur; :::(ii) die algemene welsyn te benadeel; :::(iii) ten opsigte van welvoeglikheid aanstoot gee; :::(iv) ten opsigte van die godsdienstige oortuigings of gevoelens van enige bevolkingsdeel van die Republiek aanstoot te gee; :::(v) enige bevolkingsdeel van die Republiek belaglik of veragtelike te maak; :::(vi) die betrekkings tussen enige bevolkingsdele in die Republiek te benadeel; of :::(vii) kommunisme, soos in die Wet op die Onderdrukking van Kommunisme, 1950 (Wet No. 44 van 1950), omskryf, te propageer of te bevorder; of ::(c) 'n aanstootlike voorstelling gee van – :::(i) die Staatspresident; :::(ii) die Republiek se gewapende magte of 'n lid daarvan; :::(iii) die dood; :::(iv) mensegestaltes; :::(v) liefdestonele; :::(vi) polemiese of internasionale politiek; :::(vii) openbare figure; :::(viii) jeugmisdaad; :::(ix) misdadigheid en misdadigerstegniek; :::(x) wrede bakleiery; :::(xi) dronkenskap en rusie; :::(xii) verslaafdheid aan verdowingsmiddels; :::(xiii) tonele van geweld waarby blankes en nie-blankes betrokke is; :::(xiv) vermenging van blanke en nie-blanke persone; of :::(xv) gewelddadigheid teenoor of mishandeling van vrouens en kinders. Die heftigste kritiek was die kriterium van die verbod, spesifiek artikels 5 en 6, volgens Kannemeyer: {{quote| Volgens 5 (2) is 'n publikasie ongewens indien dit of 'n deel daarvan onbetaamlik of onwelvoeglik is of vir die openbare sedes aanstootlik of skadelik is; godslasterlik is of vir die godsdienstige oortuigings of gevoelens van enige bevolkingsdeel van die Republiek aanstootlik is; enige bevolkingsdeel van die Republiek belaglik of veragtelik maak; vir die betrekkinge tussen enige bevolkingsdeel van die Republiek skadelik is; of vir die veiligheid van die Staat, die algemene welsyn of die vrede en goeie orde nadelig is.<br /> Artikel 6 gee dan 'n omskrywing wat onder ‘onbetaamlik of onwelvoeglik of vir die openbare sedes aanstootlik of skadelik’ verstaan moet word: indien dit na die oordeel van die hof die strekking het om die gedagtes van persone wat waarskynlik aan die uitwerking of invloed daarvan blootgestel sal word, te verderf of te laat ontaard; waarskynlik skokkend of walglik sal wees vir persone wat dit waarskynlik sal lees of sien; of op onbetaamlike wyse handel met 'n lang reeks onderwerpe soos moord, wetteloosheid, verslaafdheid, allerlei vorme van seksualiteit e.d.m. Daarby mag die doel van die skrywer of uitgewer nie by die vasstelling van onbetaamlikheid of onwelvoeglikheid in ag geneem word nie. }} Daarby dus kon 'n boek byvoorbeeld op grond van "of 'n deel daarvan" met 'n enkele woord of paragraaf onbetaamlik of onwelvoeglik wees en verbied word. Daar was geen sprake dat 'n kunswerk in sy geheelbeeld beoordeel (of veroordeel) kon word nie; dit was nie in die wet ingebou nie. Die estetiese oorwegings was totaal irrelevant – '''die eerste verbod op 'n publikasie wat kragtens die wet tot 'n regsgeding lei''' was die boek ''When the Lion Feeds'' deur Wilbur A. Smith. N.P. van Wyk Louw, een van die grootste teenstanders van die wet, het die wetgewing beskou as 'n effektiewer manier om die Afrikaanse taal en literatuur dood te smoor as wat [[Alfred Milner|Milner]] kon bedink het: as jy nie iets in Afrikaans kon sê nie, publiseer dit in Engels: ''Vir die jong aspirant-skrywer (ook die Afrikaanse!) in Suid-Afrika – is dit asof hier vir hom gesê word: Boeta, as jy jou sê wil sê, skryf Engels! En as jy nie Engels goed genoeg ken nie, léér dit, soos Joseph Conrad; maar skryf in Engels en behou jou siel!'' Op 25 April 1963 het W.A. de Klerk en Mary Renault 'n verklaring (gesteun deur 117 Suid-Afrikaanse skrywers en 41 kunstenaars) met beswaar teen die Wet op Publikasies en Vermaaklikhede aan sen. [[Jan de Klerk]], minister van binnelandse sake, oorhandig. Onder die beswaarmakers was: {{div col|colwidth=20em}} * [[Rob Antonissen]] * [[Hennie Aucamp]] * [[Chris Barnard (skrywer)|Chris Barnard]] * [[Ronnie Belcher|R.K. Belcher]] * [[André P. Brink]] * [[Guy Butler]] * [[Jack Cope]] * [[Johan Degenaar|J.J. Degenaar]] * [[W.A. de Klerk]] * [[Anna de Villiers]] * [[Abraham H. de Vries|Abraham de Vries]] * [[Eitemal|W.J. du P. Erlank (Eitemal)]] * [[Elisabeth Eybers]] * [[Athol Fugard]] * [[Sarah Goldblatt]] * [[Nadine Gordimer]] * Pieter Grobbelaar * [[Wilhelm Grütter]] * [[T.J. Haarhoff]] * [[Doc Immelman]] * [[Ingrid Jonker]] * [[Elsa Joubert]] * [[J.C. Kannemeyer]] * [[Karl Kielblock]] * [[Uys Krige]] * [[Etienne Leroux]] * R. E. Lighton * [[Freda Linde]] * [[Anna M. Louw]] * [[N.P. van Wyk Louw]] * E.G. Malherbe * F.E.J. Malherbe * [[Leo Marquard]] * [[Johannes Meintjes]] * [[C.J.M. Nienaber]] * [[G.S. Nienaber]] * M. Nienaber-Luitingh * [[D.J. Opperman]] * [[Alan Paton]] * S.V. Peterson * [[P.J. Philander]] * M. Preller * [[Gert Pretorius]] * [[Jan Rabie]] * [[Mary Renault]] * [[Leon Rousseau]] * [[Jan Schutte]] * [[Adam Small]] * Barend Toerien * [[Sannie Uys]] * [[Laurens van der Post]] * Vincent van der Westhuizen * [[Ernst van Heerden]] * J.P.J. van Rensburg * [[Marthinus Versfeld]] * [[A.J.J. Visser]]. {{div col end}} Eers met die aanstel van die afgetrede prof. [[Gerrit Dekker]] as die eerste voorsitter van die Publikasieraad is die geskil besleg. Dekker was aanvanklik onwillig, maar Van Wyk Louw het met hom onderhandel. Sy aanstelling het die skrywers grootliks kalmeer. Drie prominente Afrikaanse literatore – [[A.P. Grové]], [[Merwe Scholtz]] en [[T.T. Cloete]] – is tot lede benoem. 'n Oud-Nasionale Persman, Jannie Kruger, het Dekker opgevolg toe sy termyn verstryk het. Op grond van Kruger se publikasies en literêre aansien kon hy nie dieselfde respek van sy voorganger afdwing nie. Die tydskrif ''Scope'' word herhaaldelik in die 1960's deur die Publikasieraad verbied, wat dan later deur die Hooggeregshof ter syde gestel word. Die ongunstige beeld van belastingbetalers se geld wat vermors word, laat felle kritiek en skerp reaksies ontstaan. Uit die oorgevoelige leserspubliek het die stof egter nog lank nie gaan lê nie: onder andere was 'n woord soos "kutteltjies" in ''Voëlvry'' deur D.J. Opperman beskou as "gekruide" taal (in 'n brief van 24 Mei 1967). == ''When the Lion Feeds'' == Vroeg in 1964 word die boek ''When the Lion Feeds'' uitgegee, geskryf deur Wilbur Smith. Die verhaal handel rondom die pioniersdae in Natal en Transvaal, hoofsaaklik ligte leesstof. Binne drie maande (April, Mei en Junie) word 10 000 eksemplare van die hand gesit; dus, 'n topverkoper. In Julie 1964 het die Raad van Beheer oor Publikasies die boek onbetaamlik, onwelvoeglik en aanstootlik bevind. Appèl teen hierdie besluit word aangeteken by die Kaapse Hooggeregshof. Met 'n meerderheidsbeslissing van twee regters teen een regter word die appèl gehandhaaf. Hierteen teken die Raad van Beheer oor Publikasies nou sy appèl aan - die bevinding word nou na die Appèlhof verwys. Hoofregter L.C. Steyn, asook appèlregters G.N. Holmes en Potgieter is dit eens dat die boek wel onbetaamlik en onwelvoeglik is, en dat die Raad gelyk had. Appèlregters F.H.L. Rumpff en Williamson verskil. Met die meerderheidsbeslissing word die boek onder sensuur geplaas.<ref name="Steyl" /> Rumpff het (in sy uitspraak wat in Engels was) 'n probleem dat die boek ''in sy geheel'' as onbetaamlik, onwelvoeglik en aanstootlik beskou is. Na sy mening is daar slegs twee passasies waaroor daar ernstig geredeneer kan word (naamlik Hoofstuk 11 en 13). Die beskuldiging van sadisme en wreedheid is ongeregverdig. Indien die uittreksels in isolasie beskou sou word, of misplaas in 'n storie vir kinders verskyn het, sou hy nie gehuiwer het om hulle onwenslik te noem nie. Hy vergelyk dit met Michelangelo se Dawidsbeeld waarvan die geslagsdele verwyder sou word "en aan 'n stukkie moderne nie-figuratiewe beeldhouwerk gehang word". Michelangelo het verwag dat sy skepping as 'n eenheid deur die normale volwasse wêreld beskou sou word, "en niemand sal droom om die beeld te verbied omdat sekere giggelende jeugdige tienderjariges of 'n seksbehepte indiwidu die onbedekte geslagsdele verliefderig begluur of een of ander oujongnooi met te min seksgevoel hulle walglik mag vind nie."<ref name="Steyl" /> Volgens Rumpff beteken sedes in die Wet basies 'n kwessie van smaak, die heersende smaak van die samelewing waarop die Wet betrekking het, en nie dié van 'n gemeenskap van die vromes nie. Die Hof kan niemand keer om oor seks te lees wat so beskryf is dat dit min aan die verbeelding oorlaat nie. Ook sal die Hof nie die gedagtes van die mense van gister in ag neem nie, maar die mense van die eietydse samelewing (d.i. 1965).<ref name="Steyl" /> Hy voer aan die boek is nie vir jeugdiges of preutse mense geskryf nie: dit is vir volwassenes bedoel en "sal in besonder inslaan by mans van die wêreld wat iets van die lewe af weet, sowel as van die geskiedenis van Natal en Transvaal, die Laeveld en sy wild." Vir Rumpff is dit verkeerd om burgers van die Republiek van Suid-Afrika 'n leesbare roman te ontneem omdat daar verwysings is na seksuele gewoontes wat mens as taboe sou beskou.<ref name="Steyl" /> In '''Hoofstuk 11''' beeld die skrywer kortliks die oorgang van die twee broers van kinderjare na jongmanjare uit. Dit toon hoe die karakter Sean deur die vurige plaasmeisie Anna verlei word nadat sy naak geswem het. Sy neem sy hemp en droog haar gesig daaraan af, "standing naked and unashamed - she had too many brothers for modesty." Na Rumpff se mening val hierdie aangeleenthede binne die atmosfeer en kleur van die tydperk wat in die boek uitgebeeld word, en ook die seksuele gebeurtenisse vorm nie 'n onnatuurlike deel van die intrige nie. Die beskrywing word in toom gehou, is selfs delikaat, hoewel die inhoud gewaag is.<ref name="Steyl" /> In '''Hoofstuk 13''' word 'n liefdestoneel verkeerdelik deur die Hof aan twee kinders toegedig. In die minderheidsuitspraak word daarna verwys as 'seksuele perversie' en 'dierlike hartstog', "en die mening word gehuldig dat die reaksie van die huisvrou wat na die Wynbergse (Kaapse) biblioteek gaan (en wat vermoedelik dus opgevoed is) een van walging sal wees." Rumpff is van mening dat die gemiddelde hedendaagse leser, indien hy 'n normale, gesonde lewe lei, seksueel en andersins, nie aan wellustige gedagtes sal toegee as hy die boek lees nie.<ref name="Steyl" /> Die Hof behoort nie bloot op grond van die rede ''parce qu'une mère ne le donnera pas à sa fille'' (omdat 'n moeder dit nie aan haar dogter sal gee nie) die boek te verbied nie. Dit word nie as jeugboek geadverteer nie. Maar al sou 'n jong, tere meisie die boek ook lees, sal sy gou tot die besef kom dat 'n mansmens 'n wrede skepsel kan wees, dat 'n vrou wat haarself aan die manlike geslag oorgee ná oppervlakkige liefdesbetuigings, 'n groot waagstuk onderneem. Die boek bied dus 'n dure sedeles.<ref name="Steyl" /> Laastens beskou Rumpff die vryheid van spraak "'n duur verworwe en kosbare bate [...], wat nietemin maklik verloor kan word" sodra hierdie presedent eers geskep is.<ref name="Steyl">Steyl, G.C (samesteller). 1971. 'Moderne Sedes, Michelangelo se Beeld en die Vryheid van Spraak.' In: ''Regters aan die woord: 'n aantal uitsprake van die Hooggeregshof''. Kaapstad: Tafelberg. pp. 25-30.</ref> == ''Kennis van die aand'' == ''Rapport'' lewer op 18 November 1973 'n baie gunstige resensie van ''Kennis van die aand'', deur André P. Brink. Die eerste oplaag was amper in die winkels uitverkoop en daar was sprake van 'n herdruk. E. Lindenberg het dit in ''Die Burger'' (8 November 1973) as 'n gedurfde roman in baie opsigte beskou, maar oor die algemeen 'n mislukking – grootliks omrede dit naïef is om die hoofkarakter uit te beeld as 'n wit hooffiguur, wat dink, voel en reageer soos 'n tipiese Westerse intellektueel, wat in 'n bruin vel gestop is. C.W. Malan lewer sy mening in ''Die Volksblad'' op 27 November 1973: die bevooroordeelde leser sal die boek selde 'n hoër status toeken as dié van 'n omstrede politieke propagandaskrif. In Desember 1973 het dr. Hennie Terblanche, die voorsitter van die Genootskap vir die Handhawing van Afrikaans, die boek by die veiligheidspolisie gaan aanmeld. Tot dusver was daar nog nie 'n enkele Afrikaanse boek verbied nie. Die publisiteit aan die klagtes wat hierdie situasie by ''Die Vaderland'' en ander media geniet het, het die verkope die hoogte in laat skiet. Die boekwinkels in die stede Bloemfontein, Johannesburg, Pretoria en Kaapstad het nie genoeg eksemplare beskikbaar gehad nie – die waglyste het aanhou groei. [[Jaap Steyn]] som die geskiedenis so op: {{quote| Rykie van Reenen het op 20 Januarie 1974 in ''Rapport'' se hoofberig ''Die Vaderland'' aangehaal wat beweer het dat Brink met ''Kennis'' die Langenhoven van die sewentigerjare geword het, omdat hy sy volk weer leer Afrikaans lees het. Die eer kom miskien eerder Hennie Terblanche toe, het Rykie van Reenen geskryf. "Hy basuin vroeg en laat uit dat die boek bevat, wel getel, vyftig seksdade (wat 'n gemiddeld van een per tien bladsye beteken). Hy gee die versekering, nota bene, as woordeboekmaker, dat daar geen woord in die Afrikaanse sekstaal is wat nie daarin voorkom nie. Dr. Terblanche het ook gesê: "In die ganse wêreldgeskiedenis, in enige taal, het daar nog nooit so 'n vieslike boek verskyn nie." }} Twee Pretoriase vroue, Christine van Wyk, leraarsvrou en lid van die NG Kerk se vrouehulpdiens, en T.C. Pienaar, skryfster en lid van die Afrikaanse Vrouefederasie het ook hul klagte gaan indien. Die Publikasieraad se bevinding het gevolg na 'n aanklag wat op 21 November 1974 deur ds. J.J. Swart van die NG Gemeente Tygerberg ingedien is. Die nuus dat die Publikasieraad moontlik ''Kennis van die aand'' sou verbied, het die Johannesburgse Afrikaanse Skrywerskring 'n fonds in die lewe laat roep om die hofkoste te dra. 'n Protesbyeenkoms is in Johannesburg vir Vrydag, 1 Februarie 1975, gereël, waar uit Brink se boek voorgelees sou word. Die verbod is egter vervroeg tot 29 Januarie in 'n buitengewone staatskoerant. Die protesvergadering is op Donderdagaand, 31 Januarie gehou, en verskeie letterkundiges het opgetree, soos Louis Eksteen (Universiteit van Pretoria), E. Lindenberg en [[Ampie Coetzee]] (Wits), Jan Spies, Chris van der Merwe en H.C.T. Müller (RAU). Ds. D.P.M. Beukes, voorsitter van die [[FAK]], maar ook twee NG-moderatore dr. J.D. Vorster (van die Algemene Sinode, en broer van die eerste minister, John Vorster) en ds. Gericke het die verbod verwelkom. Die minister van binnelandse sake, [[Connie Mulder]], het ook sy skok oor die "vulgêre, liederlike en blatante aanbieding van woordkeuse" van die werk uitgespreek. Die Kaapse Hooggeregshof het die appèl teen die verbod van die hand gewys. '''Regter Theo van Wyk''' bevind "dat die roman ingevolge die begrippe omskryf in die wet onbetaamlik, onwelvoeglik en aanstootlik en skadelik vir die openbare sedes is. Dit sal waarskynlik skokkend en walglik wees vir 'n wesenlike aantal lesers, en handel op onbetaamlike wyse met grusaamheid, dronkenskap, wellus, hartstogtelike liefdestonele, sadisme en soortgelyke verskynsels. Dit is aanstootlik vir die godsdienstige gevoelens van 'n bevolkingsdeel en dit maak 'n bevolkingsdeel, te wete die blankes, veragtelik."<br /> '''Regter J.H. Steyn''' het nie die boek as godslasterlik beskou nie, maar bevind die roman wemel van oordrywinge en onjuisthede. "Die profiel wat dit van die Afrikaner skets, is nie vleiend nie, maar die leser besef dat hy met 'n geniepsige skrywer te doen het wat die roman gebruik om te kwets." Regter Steyn blyk dat hy dié besluit ‘vanweë die behoefte aan 'n viriele letterkunde in die Afrikaanse taal’ teensinnig neem.<br /> '''Regter M.A. Diemont''' beskou volgens die reg nie die boek as godslasterlik nie, maar baie lesers sou dele daarvan aanstootlik vind, veral waar godsdiens en seks met mekaar gekoppel word. == Aksie Morele Standaarde == [[Lêer:Inskrywingsvormaksiemorelestandaarde.JPG|regs|duimnael|350px|Inskrywingsvorm van (die gewese) Aksie Morele Standaarde]] Volgens die drukgroep, Aksie Morele Standaarde, was die wet "geheel en al ontoereikend" en moes onverwyld opgeknap word.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p .9, 68</ref> In hul boek spesifiek toegewy aan die Afrikaner,<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p. 10</ref> maar ook veral Christene,<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p. 80</ref> getiteld ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika'' (1974), speel die Staat so reg in die hand van die gewetenlose geldwolwe (wat "verlei, verlok en verneder"),<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p. 79</ref> wat op hul beurt so reg in die hand speel van die Kommuniste. Die grootste vyand, en dus die Kommuniste se grootste bondgenote, is die swygende en onbetrokke meerderheid Christene van Suid-Afrika wat geen standpunt inneem nie.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.60, 77</ref> Afgesien van die betrokke Wetgewing word die hele vraagstuk bekyk teen die aanhef van die Grondwet van Suid-Afrika:<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.64-65</ref> {{cquote| In nederige erkentlikheid teenoor die Almagtige God, Beskikker oor die lotgevalle van nasies en die geskiedenis van volkere; Wat ons voorgeslagte uit baie lande byeengebring en hulle hier in hul eie gevestig het; Wat hul weë deur geslagte bepaal het; Wat hulle so wonderbaarlik deur gevare gelei het; Verklaar ons, wat hier as verteenwoordigers van die volk vergader is, dat aangesien ons Bewus is van ons verantwoordelikheid voor God en die mensdom; Oortuig is van die noodsaaklikheid om saam te staan Om die onskendbaarheid en vryheid van ons land te beveilig; Om die wet en die orde daarin te handhaaf; Om die geluk en die geestelike en stoflike welvaart van almal te bevorder; Bereid is om ons plig te aanvaar om gesamentlik met alle vredeliewende volkere wêreldvrede te soek; en Die opdrag wil uitvoer om die Republiek van Suid-Afrika te vestig en 'n Grondwet daaraan te gee wat die beste sal aanpas by die tradisies en geskiedenis van ons vaderland. }} Van die standpunte en retoriese vrae sluit in: * Gesien teen die agtergrond van die Koue Oorlog moet, wat moraliteit betref, voet by stuk gehou word. Of dit nou deur middel van pornografie, bloufilms, popfeeste en ander vorms van permissiwiteit is wat die Westerse wêreld oorspoel, die morele standaarde in die Ystergordynlande word streng gehandhaaf. "Die vernaamste rede hiervoor is dat die kommunisme wêreldoorname beplan en daarom word geen toegeeflikheid geduld wat hulle kan verswak en hierdie allesoorheersende ideaal kan verydel nie."<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.11</ref> Die Kremlin steun op omverwerping en sedeloosheid; hulle hoop dat die morele verbrokkeling spoedig oor die Westerse wêreld sal versprei, sodat hulle sonder slag of stoot kan oorneem.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p. 21</ref> :Die Italiaanse Kommunisteparty het onder meer 'n antwoord gekry op die vraag wat hulle te doen staan teenoor die losbandige teaterproduksies wat vanuit die Weste na Italië ingevoer word:<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.22</ref> {{cquote| Ons is daarin geïnteresseerd om hierdie soort spel aan te moedig en is ook bereid om toneelspelers wat in sulke stukke optree, as kampioene van die vryheid van die kunste aan te prys. Ons wil sulke produksies aanmoedig, en moet mense aanleiding gee om soortgelyke stukke te skep wat seksueel selfs nog meer uitdagend is. As 'n taktiese beleid is ons doelwit om 'n onderneming te steun wat pornografies is en wat geheel en al vry van enige beperkings of gewone morele kodes is. Die regisseur en toneelspelers is soos miere wat vrywillig en sonder koste van ons kant eet aan die wortels van die bourgeois gemeenskap. Hoekom sal ons hulle werk probeer stopsit? Hoekom sal ons hindernisse in hulle weg lê? }} :Bovermelde aanhaling eggo Lenin se woorde dat Rusland die Westerse wêreld sou inneem sonder militêre oorlogvoering: "Die betroubaarste oorlogstrategie is om die finale krygsverrigting uit te stel totdat die morele agteruitgang van die vyand die doodshou sowel maklik as moontlik maak." Ook Stalin het gesê: "Nou sal ons die Weste sonder oorlog vernietig - sonder om ons soldate of kanonne te gebruik, maar met die Weste sal ons die Weste vernietig." <ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.47</ref> :Naas die Bosoorlog ("militêre terrorisme op die grens") was daar ook sprake van "morele terrorisme" onder die dekmantel van "vrede bewaar met die wêreld", "die mensdom het volwasse geword" en "demokratiese vryheid":<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.78-79</ref> {{quote| Die verwoesting van morele norme is nie op sigself 'n doel nie. Dit is eerder die sleutel wat die agterdeur vir die vyand ontsluit. Wanneer hy aanland - en hy beweeg onteenseglik in ons rigting uit die noorde en die ooste - sal hy 'n verswakte, kragtelose prooi vind wat geen weerstand bied nie. [...] Vreemd, nie waar nie, maar ook 'n openbaring, dat die Russiese kommuniste, wat gestadig die wêreld begin oorheers en by die jongste Olimpiese Spele meer goue medaljes gewen het as enige ander nasie, die produksie van enige pornografie, bloufilms en dwelmmiddels vir hulle mense verbied. Vroeg in hul geskiedenis het hulle die vernietigende krag van hierdie permissiewe elemente ontdek, wat nou die Westerse wêreld wil verswelg. Daar is vandag lande in Europa waar die sedelike bederf so deeglik plaasgevind het dat 'n betreklike klein getal goed gewapende Russiese soldate hulle lande sou kan oorneem sonder dat hulle enige of veel teenstand sal ondervind. Wanneer sedes geheel en al of amper geheel en al bedorwe is, word alle sin vir patriotisme en nasietrots vernietig. }} * Geen bordeel het nog ooit die morele standaard van 'n gemeenskap verhoog nie; nog minder pornografie en bloufilms.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p. 18</ref> Pornografie kan verslaafdes in 'n fantasiewêreld dompel, maar ook die aanknoop van gesonde verhoudings strem. Dieselfde lus na die sensasie is egter blywend en dwelmmiddels kan dikwels 'n plaasvervanger word (wat op sy beurt weer aanleiding gee tot dwelmverslawing). Pornografie skep 'n algemene klimaat vir permissiwiteit, dit wis die mooi (en skeppings-)element van seks uit, en iemand wat eers deur pornografie gekondisioneer is, kan nouliks smaak ontwikkel vir waardes soos in die meesterwerke van groot kunstenaars van weleer (en inhibeer sodoende ook die werklik skeppende kuns). "Dit is 'n bedreiging vir die beskawing". Navorsing vir die Amerikaanse Kommissie op Pornografie toon 55% van die verkragters en 37% van seksmisdadigers wat bestudeer is, se kriminele bedrywighede is direk deur pornografie gestimuleer.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.16</ref> Verslawing aan pornografie laat mense net in hulself belangstel; soos obsessies toeneem raak hulle wat hedendaagse politieke en sosiale vraagstukke betref apaties en toenemend vatbaar vir diktatorskap. <ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.22-23</ref> * "Waarom moet ons toelaat dat pornograwe die toon aangee, terwyl van die geëerde Suid-Afrikaanse belastingbetalers, wat niks uit pornografie wen nie - inteendeel slegs daardeur bedreig word - verwag word om te betaal vir die totstandbring en instandhou van die geweldige masjinerie wat nodig sou wees om elke publikasie of film na te gaan wat ingevoer of vervaardig word in die land? Waarom kan 'n duidelik omlynde Wet nie geformuleer word met eenvoudige, breedvoerige en onmiskenbare standaarde nie? Daar kan dan van uitgewers, filmprodusente en invoerders verwag word om by die wet te bly - of om 'n swaar boete te betaal." <ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.76</ref> * Waarom seksualiteit in die eerste plek in oorsese (Europese en Amerikaanse) skole en in die media prioriteit geniet, en die kinders vanaf kindertuinjare vroegryp gedruk moet word, staan verdag.<ref name="grim43">Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.43</ref> Onder die dekmantel van inligting word kindertjies uitgebuit en bestook met sekspraatjies en geïllustreerde uitbeeldings wat die ouers se goedkeuring beslis nie sal wegdra nie.<ref name="grim43" /> 'n Twaalfjarige was op die punt om sy vierjarige sussie seksueel te molesteer: "Hy is op skool alles van seksuele gemeenskap geleer en wou dit op sy sustertjie 'uittoets'".<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p. 44</ref> Wat in Amerika gebeur, kan ook Suid-Afrika se voorland word, en daarteen moet gewaak word.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.45</ref> Die vraag ontstaan ook of "die (sogenaamde) eerlike uitbeelding van die lewensfeite, meer besonderlik in seksuele sake" [soos 'n advokaat van 'n Suid-Afrikaanse hof sy steun aan die pleidooi toegedig het], met inbegrip verkragtings, egbreuk, ontug, smerige, aaklige en grusame beskrywings van seksuele misdade en morele sedeloosheid werklik van publieke belang is - veral vir kinders. Waarom moet hierdie immorele en sedebederwende "feite" aan die groot klok gehang word, as dit geensins opbouend is nie?<ref name="grim58">Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.58</ref> * Die howe se besluit gegrond op die gelykvormigheid van "die gees van die tye" en "hedendaagse standaarde van moraliteit" kan op 'n ongehoorde laagtepunt afstuur.<ref name="grim58" /> * Waarom is verkragting strafbaar met die dood, terwyl die geldwolwe "die vuilste gemors [kan] publiseer wat seksuele drange prikkel [...] wat tot verkragting aanleiding gee, [en] daarmee mag voortgaan sonder die geringste vrees van selfs 'n R10-boete"?<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.17</ref> * Kinders en minderjariges het geen seggenskap in die opstel van wetgewing nie.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.75</ref> Dit is die volwassenes wat die toestande skep, wat die kinders sal beërwe; die volwassenes saai die saad, die kinders pluk die vrugte daarvan.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.7</ref> In die openbare belang, en soos in die reël ''Bewus is van ons verantwoordelikheid voor God en mensdom'' vermeld word in die Grondwet, het ouers die reg om daarop aan te dring dat die wetgewing, wat die morele veiligheid van hul kinders beskerm, toegepas word.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.74</ref> Dit is dus 'n mistasting om aan te voer die Raad op die Beheer van Publikasie eien homself die "Godgegewe" reg toe om namens ander te besluit wat hulle mag of nie mag kyk/lees nie (omdat die publiek die liggaam juis aangevra of aangestel het), of "teen die demokrasie indruis waar elkeen vir homself kan besluit" (eweneens).<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.60-61</ref> Die landdroste se vertolking van die wet word dikwels beïnvloed deur die openbare mening. As die gereg dus weet die openbare mening staan bankvas agter hom, is hulle natuurlikerwys meer toegeneë om op te tree.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.73, 81</ref> Dus, die regering het 'n massiewe en aanhoudende ondersteuning van die openbare mening nodig, wat vereis dat beswaardes die pen sal opneem.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.9</ref> Demokrasie en die openbare mening beteken dus ook: wie swyg, stem toe.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.29</ref> * Hoe kan die besluite van die Raad van Beheer oor Publikasies, waarin die bovermelde ouers, kinders en die openbaar hul vertroue stel (as deskundiges), se besluite eenvoudig deur "één liberale regter" in die Hooggeregshof ter syde gestel word? <ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.18, 73</ref> Juis wanneer 'n tydskrif met begeestering berig (en indirek propageer of romantiseer) rakende 'n onderwyseres (die rolmodel van dogters) wat, vir die geld, die onderwys vaarwel toegeroep het om 'n beroepsontkleedanseres te word?<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.10</ref> En hoe kan die eienaar teen die Raad se besluit appelleer?<ref name="grim18">Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.18</ref> As die howe eers uitspraak gelewer het, het dit vir die Raad van Beheer oor Publikasies geen sin meer om dit teen te staan nie.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.59</ref> * Dit is onbillik om rolprente voor die tyd te sensor, terwyl publikasies eers die geleentheid gegun word om dwarsdeur die land te versprei, voordat iemand ''miskien'' 'n klagte sal indien. Teen daardie tyd is reeds duisende van die leesstof verkoop en is die skade gedaan; die put probeer demp nadat die kalf verdrink het.<ref name="grim18" /> Die standpunt "as 20&nbsp;000 mense dit reeds gesien het sal 'n verdere duisend nie kwaad doen nie" word vergelyk met nog 'n bykomende duisend mense wat teen wil en dank by die vuur ingestamp moet word.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.26</ref> Beswaarmakers wat aanvoer "alles sal regkom, want die geskiedenis werk in siklusse", m.a.w. daar sal 'n morele keerpunt weer kom, vergeet gerieflik van die eens magtige ryke in die geskiedenis wat almal tot 'n val gekom het, juis omdat hulle toegelaat het dat hulle intern "tot die dood toe weggevreet is". Ook is die vraag: waarom moet hierdie erge demoraliserende toestand eers bereik word? <ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.8</ref> Geen geld en mannekrag is te veel as die morele slagting van die nasie ter sprake is nie.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.20</ref> * Die Grondwet lui baie duidelik: ''[...]Die opdrag wil uitvoer om die Republiek van Suid-Afrika te vestig en 'n Grondwet daaraan te gee wat die beste sal aanpas by die tradisies en geskiedenis van ons vaderland.''Die voorgeslagte van die Afrikaner was Christene, en om hierdie immorele neigings na te jaag (insluitend mensonterende popfeeste wat in seks-en-suip-orgies ontaard)<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.30-35</ref>, verloën die Afrikaner (die aangesprokene en teikenleser van die ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika'') daarmee sy beginsels, sy Christelike erfenis, sy Bybel en sy God.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.80-81</ref> * Nietemin, die Wet is 'n dooie letter. Dit word geminag, geïgnoreer en gering geskat, sonder dat die skuldiges tot verantwoording geroep en aan die pen gery word. Daar word onder meer gekyk na Klousule 6 (2)(c) met die verwysing na "liggaamlike houdinge, naaktheid, skamele of ontoereikende kleding", teenoor die buiteblaaie van boeke en tydskrifte wat in boekwinkels skaamteloos aangetref word.<ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.69</ref> :Al staan daar duidelik in Klousule 5 (2): 'n ''Publikasie of voorwerp word geag ongewens te wees indien dit of 'n deel daarvan, b) godslasterlik is of vir die godsdienstige oortuigings of gevoelens van enige bevolkingsdeel van die Republiek aanstootlik is;'', was daar die een Raadsbesluit dat Jethro Tull se ''Aqualung'' nie godslasterlik is nie, al word Genesis 1 se woorde verdraai. The Beatles se ''Back in The U.S.S.R.'' laat die skrywer wonder: "[Is] ons nie besig om die saad van rewolusie te saai en 'n liefde vir die U.S.S.R. aan te kweek nie? Is dit dan nie "vir die veiligheid van die Staat nadelig" nie? <ref>Grim, F. 1975 (1974). ''Gepoogde verkragting van Suid-Afrika''. Tweede druk. Kempton Park: Hart-uitgewers, p.69-71</ref> == Stigting van Taurus == 'n Komitee (later verander na 'n kommissie) word in 1972 onder die voorsitterskap van J.T. Kruger saamgestel om die toepassing van die publikasiewetgewing te ondersoek. Daar is bevind in die meerderheidsverslag van die kommissie in 1974 dat onder andere baie lede van die publiek nie meer vertroue in die beheerstelsel het nie, maar ook dat die volksmoraalvervlakking en die ondermyning van die goeie sedes, waardes en norme die doelstellings van die [[kommunisme]] kon bevorder. Nuwe wetgewing was dus noodsaaklik. Die Wet op Publikasie van 1974 het die 1963-wetgewing opgevolg, waar die Publikasieraad afgeskaf is en 'n direktoraat in sy plek gekom het. Die direktoraat het kommissies in die lewe geroep wat publikasies as ongewens kon verwerp. Die lede van die Direktoraat en die komitees is almal aangestel op grond van hul opvoedkundige kwalifikasies. Met die nuwe wet word daar nie meer na die howe gewend nie [wat duur op die belastingbetaler se sak was], maar na 'n Appèlraad, wat uit minstens drie lede bestaan van wie die voorsitter 'n persoon is wat voorheen as regter, advokaat, prokureur of dosent in die regsgeleerdheid tien jaar ondervinding moes gehad het. Die voorsitter kon ook beslissings van die komitees veto "op versoek van die minister, skrywer, uitgewer of lede van die publiek". Die voorsitter is deur die staatspresident aangestel. Die nuwe wet het die uitbou van die literatuur onder die nuwe bedeling onder veel meer druk geplaas as die vorige van 1963. Die komitees kon nou ook die besit van die publikasie verbied; die Minister kon enigiemand die magtiging gee om persele te betree en op boeke beslag te lê, die reg van appèl na die howe is afgeskaf en die Minister het te veel arbitrêre magte verkry. Buiten die klomp administratiewe rompslomp en vaagheid en die bevraagtekening van die opvoedkundige kwalifikasies van die komiteelede, is die aantal Afrikaanse literêre werke steeds nie in sy geheel beoordeel nie en die estetiese oorwegings was vir die wetgewer steeds irrelevant. Die uitgewers was skugter om boeke uit te gee wat moontlik verbied gaan word. Hulle sou wel anoniem die boek uitgee as 'n liefdesaak teenoor die Afrikaanse letterkunde. Omdat 'n vennootskap wat boeke uitgee openbaar geregisteer moes word, is 'n nuwe uitgewer opgerig: ''Taurus''. Van die ''Taurus''-boeke wat verbied is, sluit in: * ''Skryt'' van [[Breyten Breytenbach]] * ''Keerkring'' van [[Welma Odendaal]] * ''Struisbaai-blues'' van André le Roux * ''Te hel met ouma!'' van André le Roux * ''Donderdag of Woensdag'' van [[John Miles]] * ''Stanley Bekker en die boikot'' van John Miles * ''Kommas uit 'n boomzol'' van [[Dan Roodt]] * ''Sonneskyn en Chevrolet'' van Dan Roodt Die teks van die ongepubliseerde ''Dieselle ou storie'' ([[Pieter-Dirk Uys]]) – in 1982 opgehef – en ''And death white as words'' (vertalings van gedigte deur Breyten Breytenbach) is ook in die ban gedoen. == ''Magersfontein, o Magersfontein!'' == Kritiek teen die sensuurstelsel het in 1977 sy klimaks bereik. Toe die Komitee van die Publikasieraad beslis het dat ''Magersfontein, o Magersfontein!'' deur Etienne Leroux nie ongewens is nie, het die minister van binnelandse sake, dr. Connie Mulder, op 7 September 1977 die Appèlraad se beslissing geveto en om heroorweging gevra. Die voorsitter van die Appèlraad, oudregter Lammie Snyman, het 32 deskundiges gaan vra om hul mening oor die boek skriftelik aan hom voor te lê. Al was 25 van die 32 deskundiges van oordeel dat die boek nie ongewens is nie, het die Appèlraad die boek as ongewens verklaar en op 21 November 1977 deur die Departement van Inligting bekend gemaak. 'n Minderheid van die Appèlraad, A.P. Grové en C.D. Fuchs, kon nie veel uitrig teen die meerderheidsuitspraak van die voorsitter, J.H. Snyman, nie. Twee lede van die Publikasieraad se komitees, Merwe Scholtz en Anna M. Louw, het uit protes hul bedankings ingedien. Die Afrikaanse Susterkoerante het nou eenparig die sensuurstelsel as 'n klug bestempel. By elke Departement van Afrikaans/Nederlands aan die universiteite is ontstelde briewe aan die koerante gerig. Daarteenoor het die Sinodale Kommissie vir Leer en Aktuele Sake van die NG Kerk van Transvaal sy volle steun vir die verbod uitgespreek, asook dr. Vorster wat sy dank en lof aan die minister en die appèlsaak betuig het. Die uitgewer, Human & Rousseau, en die direksie van Nasionale Pers, het besluit om die beslissing van die Appèlraad in die Hooggeregshof te betwis. In 1978 het Human & Rousseau die hersieningsverhoor in die Transvaalse Hooggeregshof op grond van godslastering verloor. Die hofsaak het die uitgewers toe reeds, soos op 11 Junie berig, R20 000 gekos. Die uitgewers se appèl na die Hooggeregshof oor prosedurekwessies werp geen vrugte af nie, al het die Hooggeregshof bevind dat die Appèlraad gedwaal het deur by die beslissing nie die waarskynlike leser in aanmerking te neem nie. Op politieke vlak het daar 'n verandering gekom: Alwyn Schlebusch het aan die begin van 1978 die minister van binnelandse sake geword en het op die inisiatief van ''Rapport'' met die letterkundiges Anna M. Louw, Merwe Scholz, Frans van Rensburg, Chris Barnard en Bartho Smit samesprekings gevoer. Daarna het ook Charles Fensham (voorsitter van die Afrikaanse Skrywerskring) en [[Elize Botha]] (redaktrise van die ''Tydskrif vir Letterkunde'') die saak met die minister bespreek. 'n Samevatting van laasgenoemde vergadering se besprekingspunte is opgeneem in [https://archive.org/details/tydskrifvirlette00uns_y7m/page/64 ''Tydskrif vir Letterkunde'' uit dieselfde jaartal]; onder meer word gekyk na die teikenleser (wat nié die "gewone mens" is nie), maar ook, sou 'n appellant (hetsy skrywer of uitgewer) appelleer, dan moet daar 'n komitee wees wat uit letterkundiges bestaan om hieroor 'n waardeoordeel te vel - groter erkenning moet dus aan literêre meriete van publikasies gegee word, en literatore, skrywers en kunskenners moet 'n groter inspraak in die besluitnemingsproses oor publikasies met 'n literêre verdienste verleen word. Soos N.P. Van Wyk Louw destyds voorspel het, wys Botha op die feit dat daar strenger opgetree word teen Afrikaanse werke as teen Engelse werke. Daar is op openbare biblioteke se rakke Engelse boeke wat veel erger dinge in het as Leroux se ''Magersfontein''; en boonop nog van 'n laer litêrer gehalte. Dit kom op 'n sekere sin neer op diskriminasie teen Afrikaanse werke. Daaropvolgend het Schlebusch in April 1979 'n wysigingswet op publikasies ingedien. In dieselfde maand is Leroux benoem vir die [[Hertzogprys]] vir ''Magersfontein'', 'n dwarsklap vir die sensuurwet. T.T. Cloete wys ook in ''Die Kerkbode'' van 12 September 1979 dat die sensuurwet glad nie doeltreffend is nie: {{quote| In dieselfde tyd toe die ''Magersfontein''-onrus van onlangs op sy hoogtepunt was, het in één Afrikaanse publikasie wat deur miljoene in hierdie een week gelees is, die volgende verskyn: 'n rubriek waarin mense hul intiemste sondes bely op 'n verleidelike manier, 'n vleiende artikel oor 'n moeder en haar onegte kinders, 'n stuk kaalkuns, 'n moordartikel met al die mooi gemaakte romanse van die ontugtige vrou, die normering van die saamwoon van ongetroude mense. Niemand het hom daaraan gesteur nie. Ek werk elke dag met honderde jongmense op 'n intensiewe vlak. Hulle lees in groot getalle hierdie dinge elke dag volgens eie eerlike getuienis, maar die dag toe Magersfontein verbied is, het ek vasgestel dat uit 150 senior studente wat ondervra is, net drie die roman gelees het. }} == Wetsverslapping == In 1979 is '' 'n Droë wit seisoen'' van Brink egter verbied, omrede die inhoud "bereken is om die status van die Suid-Afrikaanse Veiligheidspolisie, wat 'n belangrike deel uitmaak van die Owerheid se Vredehoudende masjinerie, dermate af te takel dat dit die Owerheid se vermoë om staatsveiligheid te verseker, sal ondermyn". Altesaam 2 200 eksemplare is verkoop (1 200 binne een week) voor die verbod in werking getree het. In 1980 is die nuwe voorsitter van die Appèlraad oor Publikasies vervang deur prof. J.C.W. van Rooyen, 'n professor in die strafreg aan die Universiteit van Pretoria. Teen die einde van sy diensdekade was Suid-Afrika vryer wat uitgewery betref. Die verbod op ''Magersfontein'' is op 24 April 1980 opgehef: {{quote| In 'n opsomming van sy bevindinge het die raad 'n aantal waarborge genoem wat die Wet op Publikasie in die lig van die regspraak aan die skrywer gee.<br /> <br /> a) Enige onderwerp mag behandel word, ook die immorele. 'n Publikasie hoef nie 'n bydrae tot moraliteit te maak nie.<br /> b) 'Aanstootlik' vir die openbare sedes en 'aanstootlik' vir die godsdienstige oortuigings of gevoelens van 'n bevolkingsdeel het 'n beperkte betekenis. Dit omvat nie die bloot ergerlike of dit wat misnoegdheid tot gevolg het nie, maar slegs die walglike of pynigende.<br /> c) Die "waarskynlike leser" moet as oorweging by art. 47(2)(a), wat oor sedes gaan, in ag geneem word.<br /> d) By art. 47(2)(b), wat oor godsdiens gaan, mag die waarskynlike leser nie by die peiling van die godsdienstige oortuigings of gevoelens in ag geneem word nie. Dit moet egter wel in ag geneem word by die bepaling van die aard en strekking van die publikasie in sy geheel geneem en met inagneming van die konteks waarin die woorde gebesig word. Dit het ook te make met die aard en graad van die skending – of dit dus bloot ergerlik is of so ernstig dat dit pynig of walg.<br /> e) Die isolasie-metode van behandeling mag nie toegepas word nie. Daar moet dus na die werk as geheel gekyk word.<br /> f) Die instelling van die Komitee van Letterkundige Deskundiges dra daartoe by dat die Appèlraad die publikasie reg lees. Geen beslissing van die Appèlraad of die Publikasiekomitee mag gebaseer word op wanindrukke wat die onwaarskynlike leser van die boek sal kry nie. }} Die verbod op ''Kennis van die aand'' is in April 1982 opgehef (met dien verstande dat slegs persone ouer as 18 jaar die boek kan lees en die eksemplare slegs in hardeband mag verkoop word). Sedert die middel jare van die 1980's het 'n rolverskuiwing plaasgevind na rolprentklassifikasie. Prof. Van Rooyen noem dan ook in Julie 1993 dat hy sou wou sien dat in 'n nuwe Suid-Afrika waar daar 'n Handves van Menseregte bestaan, sensors hulle net sal besig hou met rolprentklassifikasie en ouderdomperke om kinders te beskerm: ''Wanneer dit gaan oor haattoesprake of mense aanstoot neem deur 'n boek of toneelstuk, moet kriminele howe só 'n saak beslis. Kerke moet begin besef dat die staat nie hul werk vir hulle kan doen nie."''<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1993/07/28/2/5.html |title=Nel, Annchen. 1993. Sensuur: Net 'n 'gekkedag-wet'? ''Beeld'' 28 Julie:2 |access-date=22 September 2015 |archive-date=22 September 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150922095311/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1993/07/28/2/5.html |url-status=dead }}</ref> Van Rooyen voorsien in die nuwe Suid-Afrika sal slegs kinderpornografie of die uitbeelding van pornografie wat met seks en geweld gepaardgaan, volgens wet, strafbaar wees.<ref name="Silber" /> In Januarie 1988 het die Minister van Binnelandse Sake, [[Stoffel Botha]], dit om moraliteitsredes nie nodig geag om enige nuwe wetgewing deur te voer nie.<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1988/01/15/2/6.html |title=''Die Burger''. 1988. Nuwe sensuurwet nie aanbeveel. 15 Januarie:15 |access-date=22 September 2015 |archive-date=22 September 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150922095313/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1988/01/15/2/6.html |url-status=live }}</ref> Luidens 'n artikel in die ''[[Vrye Weekblad]]'' (1991) word ''[[Playboy]]'' steeds in Suid-Afrika verbied, pornografie is met die wet strafbaar, hoewel prikkeltydskrifte soos ''Penthouse'', ''Bunnygirl'', ''Stag'' en ''Scope'' as 'sagte pornografie' verkoop mag word. Prikkelpop-tydskrifte word beoordeel kragtens die Publikasiewet Wet 42 van 1974, ingevolge Artikel 47(2)(a): dit is ongewens indien 'n gedeelte daarvan "onsedelik of obseen is, aanstoot gee of skadelik is vir publieke moraliteit." Deur herhaalde appellering (soos die publisering van naak borste, dus, sonder die bedekte sterretjies) en voortdurende hofstryd probeer ''Penthouse'' en ''Scope'' om verdere wetverslapping aan die hand te doen, juis om 'n groter markaandeel te bekom. Sowel 'n regsdosent, Joe Campanella (Wits), as sosiologie-dosent Michael Sarakinsky (Unisa) beskou die verslapping van sensuur as 'n voorloper van die nuwe Suid-Afrika en 'n toekomstige aanvaarding van 'n Handves van Menseregte, veral die vryheid van spraak en uitbeelding. Op daardie tydstip is weer gekyk na die "waarskynlike leser", en hiervoor kon plastiekverpakking dit moeiliker maak vir kinders om toevallig die tydskrif op te tel en deur te lees. Ook is meer moeite gedoen om die gehalte te verbeter - deur glanspapier. Maar tepels is nou minder toegeverf. Ralph Boffard, die uitgewer van ''Penthouse'', voer aan sterre vermink en ontsier die foto, en boonop trek die sterretjies juis die aandag op die borste. Ander tydskrifte met 'n kleiner omset kon nie so 'n waagstuk probeer om die sensors uit te daag nie. Die redakteurs van al vier tydskrifte vind dit onbillik dat die bioskoop en TV eksplisiete seks en volle frontale naaktheid wat alle geslagsdele ontbloot (veral op M-Net) ten toon mag stel [Boffard van ''Penthouse'' voer aan Suid-Afrika is nog lank nie hiervoor gereed nie], terwyl hulle tydskrifte aan die kortste end trek. Ook is daar vrouetydskrifte soos ''Cosmopolitan'' wat met moord wegkom (want "manstydskrif" beteken outomaties pornografiese materiaal). Bowenal is naakte borste op baie Suid-Afrikaanse strande aanvaarbaar, word aangevoer. Die sensors sê weer foto's is staties (en kan oor en oor bekyk word), terwyl 'n rolprent klaarmaak en mense daarvan vergeet. Ook foto's van vroue wat ten volle geklee is kan gesensor word omdat hulle wellus uitlok - as die model se oë toe is, reguit na die kamera kyk, wydsbeen sit of staan, haar gesig nie strak is nie of hande-viervoet hurk, dan "kyk die model uitlokkend na die kamera". Tog stem die verskillende sensuurliggame (Direktoraat en Appèlraad) duidelik nie altyd saam hoe die wet moet vertolk word nie; die saak word vererger deur presedente wat geskep en as voorbeeld gebruik word.<ref>{{Cite web |url=https://digital.lib.sun.ac.za/handle/10019.2/134 |title=Anderson, E. 1991. Die toekoms lyk al hoe kaler... ''Vrye Weekblad'', 25-31 Oktober: 32-35 |access-date= 8 Augustus 2019 |archive-date= 8 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190808051726/https://digital.lib.sun.ac.za/handle/10019.2/134 |url-status=dead }}</ref> In Augustus 1993 is die Suid-Afrikaanse weergawe van ''Hustler'' in die openbaar verkoop, wat nie soos ''Penthouse'' en ''Playboy'' sterretjies gebruik nie, hoewel die uitbeelding, net soos Boffard van ''Penthouse'' ook glo, tog by 'n effe preutser samelewing sal pas. Volgens die redakteur, Joe Theron, is dit wat mans wil hê. Die redaktrise van ''Playboy'', Brenda Haywood, is nie hiermee eens nie; sy glo die tipiese leser op eie bodem wil hom nie skaam as sy vrou of vriendinne oor sy skouer kom loer nie. Sy merk wel 'n verslapping op: na afloop van haar sakereis in die VSA het die doeane by Jan Smuts Lughawe haar koffers deurgekyk. Die manstydskrifte is op die toonbank oopgesprei, die titels bekyk, en sonder 'n woord net so weer teruggepak. Volgens die prokureur Lauren Jacobson, wat spesialiseer in sensuursake, pas dit by die beleid wat verander het, maar die wet self het nie verander nie: solank die invoer vir private gebruik is, kan verbode items nie sonder meer konfiskeer word nie. Ook het "leser" na "waarskynlike leser" verander van die tydskrif self: dit is nie meer die onversetlik konserwatiewe blanke man (wat in elk geval nie die tydskrif sou koop nie) in wie se belang die wet is nie, maar die welvarende, meer liberaalgesinde blanke man wat die teikenmark in die eerste plek is.<ref name="Silber" /> Die wegbeweeg vanaf 'leser' na 'waarskynlike leser' kan interpreteer word as die wegbeweeg van 'volksbelang' na 'individuele belang'. In 1993 kon die skuldige 'n boete van tot R10 000 en/of vyf jaar tronkstraf opgelê word vir die eerste oortreding.<ref name="Silber" /> Omrede die sensuurwet in 1993 nog van krag is, is 'n paar uitgawes van ''Bunny Girl'', ''Scope'', ''Men Only'' en ''Penthouse South Africa'' tussen Mei en Julie as ongewens verklaar. So ook rolprente soos ''More Desires Within Young Girls'', ''Outrageous Foreplay'' en ''Better Sex Part 2''. Die ontbanning het teen 1993 egter die verbanning begin oorskry: die verbod op ''Joy of Sex'' (Alex Comfort), die Duitse weergawe van ''Carrie'' ([[Stephen King]]) en ''Right of Nations To Self-Determination'' ([[Lenin]]) is onder meer opgehef. Maar volgens 'n komiteelid van die Aksiegroep teen Sensuur (Anti-Censorship Action Group, ACAG), Joyce Ozinski, is dit maar 'n kleinigheidjie teen die groot geheelbeeld: vanaf 1962 is 38&nbsp;813 boeke verbied. As mens die boeke wat voor 1990 ontban is nie byreken nie, tel dié vanaf 1990 op slegs 'n paar honderd boeke, tydskrifte en pamflette wat weer vrye toegang verkry het.<ref name="Silber" /> Volgens die woordvoerder van die ANC, Carl Niehaus, is die party gekant teen sensuur en sal, sodra hul die leisels na afloop van die eerste demokratiese verkiesings oorneem, die wet so gou doenlik skrap, omrede dit neerkom op 'n minderheid wat namens die meerderheid dink en besluite neem. In die Grondwethof kan daar later wel oor die perke van onsedelikheid besluit word.<ref name="Silber" /> 'n Konsepwet genaamd die Rolprent- en Publikasiewet van 1995 (onder die nuwe bewind) is op 3 Maart 1995 deur die departement van binnelandse sake voorgelê in die Staatskoerant<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1995/03/8/13/5.html |title=Van Heerden, Marié. 1995. Meer bekend oor die konsepwet vir sensuur. 8 Maart:13 |access-date=22 September 2015 |archive-date=22 September 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150922095314/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1995/03/8/13/5.html |url-status=live }}</ref> en in 1996 aanvaar. == Uitwerking == Die Sensuurwet was ondoeltreffend, om enkele redes: * Aanvanklik was die wetgewing bloot muggiesiftery: wat nie deur die publiek aangemeld is nie, is nie vervolg nie. Maar sedert 1974 kon die Direktoraat van Publikasies self as applikant in belang van die publiek ingryp en optree.<ref>[https://journals.co.za/docserver/fulltext/juridic/2/2/98.pdf?expires=1586067386&id=id&accname=guest&checksum=4D2648C4C1347B8F440E245865E70A4C Van der Vyver, J.D. ''Tydskrif vir Regswetenskap'', Jaargang 2, Uitgawe 2, Nov 1977, bl. 117 - 126]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Daarteenoor was die koerante wat lid was van die Suid-Afrikaanse Persunie gevrywaar van die wet. * Deur die betrokke werke uit te sonder, is die publieke kollig ''juis'' op hierdie 'skandliteratuur' geplaas en die nuuskierigheid geprikkel. Volgens [[Pieter-Dirk Uys]] het die sensuurraad hom die publisiteit geheel en al verskaf wat geen geld kon koop nie. Meer nog: die sensuurraad was juis die middelpunt, die bron van sy satires. Die raad het hom tussen die reëls fyner leer skryf en hekel, genoeg om die sensuur net-net vry te spring.<ref name="Silber">Silber, G. 1993. Censorship. ''Sunday Times Magazine'', July 25, pp. 20-21.</ref> * Die verbod om 'n boek te kon besit het gewissel, soos bevind is toe [[Winnie Mandela]] op die [[Kaapstad Internasionale Lughawe|D.F. Malan-lughawe]] aangekeer is met die boek ''The Legacy of Che Guevara: a Documentary Study'' in haar besit; daar was alleenlik 'n verspreidingsverbod op.<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/07/13/2/12.html |title=''Die Burger''. 1989. Geen vervolging oor boek. 13 Julie:2 |access-date=22 September 2015 |archive-date=22 September 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150922095313/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/07/13/2/12.html |url-status=dead }}</ref> * Baie groot boekhandelaars was ook bang dat daar teen hulle opgetree sou word as hulle boeke aanhou wat 'ongewens' was. Op sy beurt was die gemiddelde Suid-Afrikaner dan juis in 'n oningeligte vakuum gelaat omtrent die denkpatrone van die Kommunisme wat die regering dan sou teëstaan.<ref>[http://praag.co.za/?p=34543 Dan Roodt: Ja, Koos, die (konformistiese) Afrikaner se denke is bankrot] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170628100800/http://praag.co.za/?p=34543 |date=28 Junie 2017 }}: ''My liewe hemel, het die Afrikaner in 1994 dan niks geweet nie? Het hy nie Solsjinitsin gelees, of selfs [[Arthur Koestler]] of [[Albert Camus]] oor die “Rooi Kerk” nie? Die Franse intellektuele wat in die sewentigerjare verdoemende kritiek op marxisme en kommunisme gelewer het, het in die laat sewentigerjare selfs die voorblad van die Amerikaanse tydskrif Time gehaal.''</ref> * Die boeke onder sensuur het juis internasionaal opslae gemaak en van die skrywers martelaarsfigure van die Apartheidstelsel gemaak. Sensuur het inderdaad aangehelp dat ''Kennis van die aand'' (en sy opvolgers) in sowat 20 tale vertaal is sedert die boek verskyn het (1973), verbied is (1974) tot met die ophef van die verbod in 1982. Dit was ook die verbanning van die Engelse vertaling, ''Looking on Darkness'', wat tot die talryke internasionale vertalings bygedra het. * Sekere skrywers, soos Etienne Leroux, se skrywerstalent is geïnhibeer en kon ná die verbodoplegging moeilik weer begin skryf; hy sê aan ''Rapport'' (29 April 1979): ''Jy weet, sedert ''Magersfontein'' verbied is, was dit asof ek nie weer aan die gang kon kom nie. Ek het nog maar veertig bladsye geskryf van die trilogie wat ek daarna aangepak het. Daardie verbod het my selfvertroue geknou. As jou boek verbied word, as jy weet hy is nie meer daar nie, is dit 'n vreemde sensasie... jy kyk na jou skryfwerk, jy kyk na wat jy skryf, en weet nie meer nie, jy twyfel.'' In 'n radio-onderhoud [aangehaal deur die radioresensent Louis Preller in ''Die Burger'' van 6 Mei 1979]: ''Ek moet sê, destyds toe die boek verbied is en ek gevra is of ek weer gaan skryf, het ek vreeslik gebrag en gesê ek gaan skryf asof die wet nie bestaan nie. Maar moenie 'n fout maak nie, hoor. Dit het 'n effek op 'n mens. Jy het tog daardie gevoel: het die mense nie dalk reg gehad nie? En dan begin jy jou styl nagaan, jou manier van skryf. Jy is basies onseker en ek glo dat alle mense wie se boeke verbied word, dieselfde voel.'' == Bronne == * Steyn, J.C. 1992. Die sensuurstryd. In: Beukes, W.D. (Red.) ''Boekewêreld: Die nasionale pers in die uitgewersbedryf tot 1990''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel, pp. 351-379 * Steyn, J.C. 1980. ''Tuiste in eie taal''. Kaapstad: Tafelberg, pp. 394-405,478 * [http://www.dbnl.org/tekst/saveas.php?filename=kann003gesk02_01.pdf&dir=kann003gesk02_01&type=pdf Kannemeyer, J.C. 1983. Beheer oor publikasies en die reaksie van skrywers. In: ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur. Deel 2''. Pretoria: Academica, pp. 231-236] (4,62 megagreep). * [http://www.boekentaal.info/?p=1042 Jacandra van den Broek: Verbanning en censuur in André Brinks ''Kennis van die aand'']. * [https://omalley.nelsonmandela.org/omalley/index.php/site/q/03lv01538/04lv01828/05lv01829/06lv01909.htm omalley.nelsonmandela.org: 1963. Publications & Entertainments Act No 26] * [https://omalley.nelsonmandela.org/omalley/index.php/site/q/03lv01538/04lv01828/05lv01829/06lv01957.htm omalley.nelsonmandela.org: 1974. Publications Act No 42] == Verwysings == {{Verwysings|4}} [[Kategorie:Apartheidswette in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Sensuur in Suid-Afrika]] c9sniyrjwvu2zes1a3rl5a8i2a2cwrm 10 103808 2964282 2671388 2026-09-01T13:48:52Z Balenda 83524 2026 2964282 wikitext text/x-wiki {{Navigasieboks |name = Formule Een-renbane |title = [[Lys van Formule Een-bane|Formule Een-renbane]] |state = {{{state|autocollapse}}}| |listclass = hlist |group1 = [[2026 Formule Een-seisoen|2026 seisoen]] |list1 = [[Circuit of the Americas|Austin]] • [[Bakoe-straatrenbaan|Bakoe]] • [[Barcelona-Catalunya-renbaan|Barcelona-Catalunya]] • [[Hungaroring]] • [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari|Imola]] • [[Las Vegas Straatrenbaan|Las Vegas]]• [[Losail Internasionale Renbaan|Lusail]] • [[Circuito de Madring|Madrid]] • [[Marinabaai Straatrenbaan|Marinabaai]] • [[Autódromo Hermanos Rodríguez|Meksikostad]] • [[Melbourne Grand Prix Renbaan|Melbourne]] • [[Miami International Autodrome|Miami]] • [[Monaco-renbaan|Monaco]] • [[Gilles Villeneuve-renbaan|Montreal]] • [[Autodromo Nazionale di Monza|Monza]] • [[José Carlos Pace-renbaan|São Paulo]] • [[Sepang Internasionale Renbaan|Sepang]] • [[Silverstone-renbaan|Silverstone]] • [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] • [[Red Bull Ring|Spielberg]] • [[Suzuka Internasionale Renbaan|Suzuka]] • [[Yas Marina-renbaan|Yas Marina]] • [[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] |group2 = Voormalig |list2 = [[Adelaide Straatbaan|Adelaide]] • [[Aintree-motorrenbaan|Aintree]] • [[Skandinawiese Renbaan|Anderstorp]] • [[Bahrein Internasionale Renbaan|Bahrein]] • [[Brands Hatch-renbaan|Brands Hatch]] • [[Bremgarten-renbaan|Bremgarten]] • [[Buddh Internasionale Renbaan|Buddh]] • [[Juan en Oscar Gálvez-renbaan|Buenos Aires]] • [[Caesars Palace Grand Prix|Caesars Palace]] • Clermont-Ferrand • [[Detroit-straatbaan|Detroit]] • Dijon • [[Bahrein Internasionale Renbaan|Bahrein]] • Donington Park • [[Estoril-renbaan|Estoril]] • [[Fuji Speedway|Fuji]] • [[Hockenheimring|Hockenheim]] • [[Indianapolis Motor Speedway|Indianapolis]] • [[Istanbul Park-renbaan|Istanboel]] • [[Jarama-renbaan|Jarama]] • [[Jerez-renbaan|Jerez]] • [[Kyalami Grand Prix-renbaan|Kyalami]] • [[Le Mans-renbaan|Le Mans]] • [[Grand Prix of Long Beach|Long Beach]] • [[Nevers Magny-Cours-renbaan|Magny-Cours]] • [[Montjuïc-renbaan|Montjuïc]] • [[Mosport Internasionale Renbaan|Mosport Park]] • [[Nelson Piquet Internasionale Renbaan|Nelson Piquet]] • Nivelles-Baulers • [[Prins George-renbaan|Oos-Londen]] • [[Paul Ricard-renbaan|Paul Ricard]] • [[Phoenix straatrenbaan|Phoenix]] • [[Reims-Gueux|Reims]] • [[Sebring Internasionale Renbaan|Sebring]] • [[Shanghai Internasionale Renbaan|Shanghai]] • [[Sochi Autodrom|Sochi]] • [[Valenciastraatbaan|Valencia]] • [[Watkins Glen Internasionale Renbaan|Watkins Glen]] • Yeongam • [[Zolder-renbaan|Zolder]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kategorie:Formule Een-inligtingskassjablone]] </noinclude> lrlqhwzo80vzifxkxdhxzr5elbdqx0k 0 104279 2964417 2575756 2026-09-01T22:45:20Z JMK 649 koord 2964417 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Ou NG kerk Oudtshoorn.jpg|duimnael|links|300px|Nagmaal by die ou NG kerk op Oudtshoorn, omstreeks die middel van die 19de eeu.]] [[Beeld:NG kerk Oudtshoorn moedergemeente.jpg|275px|regs|duimnael|Die kerkgebou van die NG moedergemeente Oudtshoorn se hoeksteen is op 15 Januarie 1861 gelê, maar weens probleme is dit eers in 1879 of '80 voltooi nadat Hager gekontrakteer is om probleme met die bouplan reg te stel.]] [[Beeld:Pastorie NG gemeente Oudtshoon.jpg|270px|duimnael|links|Die ou pastorie oorkant die kerk is omstreeks 1881 opgerig.]] [[Beeld:Ds JW Snyman.jpg|duimnael|160px|regs|Ds. J.W. Snyman, leraar van 1919 tot 1921.]] Die '''NG gemeente Oudtshoorn''' is die moedergemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] op [[Oudtshoorn]], die hoofdorp van die Klein-Karoo. == Agtergrond == [[Beeld:Ds George Murray en sy gesin.jpg|duimnael|regs|300px|Ds. [[George Murray]], sy vrou en hul 15 kinders. Hy was Oudtshoorn se leraar van 1892 tot 1911, toe hy die [[NG gemeente De Hoop|gemeente De Hoop]] se eerste leraar geword het.]] Hoewel die vroegste pioniers reeds in 1750 hierdie streek bereik het, is die gemeente Oudtshoorn eers op [[11 Oktober]] [[1853]] gestig. Tot 1798, toe die [[NG gemeente Swellendam|gemeente Swellendam]] gestig is, het die mense in hierdie streek onder die [[NG gemeente Tulbagh|gemeente Tulbagh]] geval, maar met die stigting van die gemeente Swellendam is die kerk ietwat nader gebring. Toe die [[NG gemeente George|gemeente George]] in 1812 gestig is, het die kerklike beskawingsinvloed met hierdie stap veel nader gekom en, was dit nie vir die byna onoorkomelike Outeniquaberge nie, sou Oudtshoorn byna onmiddellik binne bereik van die kerklike voorregte geplaas gewees het. Vanaf hierdie tyd het Oudtshoorn onder George geval en is daar vir die eerste keer 'n kerkraadslid vir hierdie wyk gekies. Ds. [[Tobias Johannes Herold|T.J. Herold]] van George was dan ook die eerste leraar wat hierdie streek bearbei het. == Stigting == Namate die bevolking gegroei het, het die behoefte aan 'n eie kerkgebou groter geword en is die eerste Godshuis aan die onderpunt van die teenswoordige Georgeweg ingewy. Tot 1845 is die gemeente Oudtshoorn deur die leraars van George bearbei, eers ds. Herold en later ds. [[Johan Ballot]]. In daardie jaar is die [[NG gemeente Mosselbaai|gemeente Mosselbaai]] gestig en is 'n groot deel van Oudtshoorn, om die een of ander onverklaarbare rede, kerklik sowel as siviel onder Mosselbaai geplaas. Hierdie afskeiding het 'n hewige stryd laat ontbrand, nie alleen tussen die gemeentes van George en Mosselbaai nie, maar ook by die inwoners van Oudtshoorn wat nie graag van George afgesny wou wees nie. Die regstreekse uitvloeisel daarvan was die afstigting van die gemeente Oudtshoorn op [[11 Oktober]] [[1853]]. Weens finansiële moeilikhede is die eerste leraar, ds. Van der Riet, eers op [[3 Mei]] [[1857]] bevestig. == Huidige kerkgebou == [[Beeld:Bouwerk aan NG kerk Oudtshoorn 1875.jpg|links|270px|duimnael|Die gebou aan Oudtshoorn se moederkerk is in 1861 begin, maar ná geldtekort en ander probleme is dit eers sowat 18 jaar later voltooi en is die inwydingsdiens gehou op 7 Junie 1879 (of 1880, volgens 'n ander bron).]] [[Beeld:Syaansig preekstoel_NG_kerk_Oudtshoorn.jpg|duimnael|regs|230px|Die preekstoel.]] Ná die oprigting van die eerste kerkgebou aan die onderpunt van Georgeweg, het die sentrum van die dorp noordwaarts geskuif sodat daar gevoel is dat 'n nuwe kerk opgerig moes word; op 'n vergadering van [[7 November]] [[1859]] is dus tot oprigting van die nuwe kerkgebou besluit. Bouwerk aan die NG kerk op [[Oudtshoorn]] is in 1863 gestaak weens 'n knellende droogte en gevolglike geldtekort, maar ook omdat daar 'n verskil van vier voet tussen die kerk se mure en dak was omdat die bouplanne verkeerd gelees is. Die argitek [[Carl Otto Hager]] is in 1876 of '77 aangestel om die probleem reg te stel, en werk is weer begin aan die kerk. In Oktober 1877 is Hager per skip na [[Mosselbaai]], en van daar met 'n kar en vier perde na Oudtshoorn nadat hy reeds voor hy die versoek van Caledon aanvaar het, gevra is om die bouwerk te kom help voltooi. Toe hy daar kom en die aangevange mure sien wat hy verder moes voltooi, het hy gevoel dat hy al sy kennis en vaardigheid nodig sou hê om sukses daarvan te maak. Die hele kerk, ook die ornamentwerk, is van gekapte klip gebou, en vir byna elke steen moes 'n afsonderlike tekening gemaak word. Daar was sommige stene waarvan die bewerking nie minder as £10 gekos het nie. Maar Hager was hier gelukkig. "Hatte men mij te Caledon vernedert, hier wordde ik opgericht en waardeert! Dit alles spoorde mij nog meer aan om indien mogelijk wondere te verrichten." Danksy die goeie kwaliteit van die Oudtshoornse klip is besluit om ook die preekstoel van klip te laat beitel, met beeldhouwerk rondom. Hager het dit gesien as die kroon op sy lewenswerk, en daarom wou hy iets besonders daarvan maak. "Mijn tekening bestemde dat er vijf Engele rondom de Preekstoel staan uit klip gekapt … Ik verzocht dus een van de jonge schoone dames van Oudtshoorn om mij als modell te staan, en nam haar gelijkenis van drie zijden in levensgrootte. Deze tekeningen zijn naar Engeland gezonden, en de Beelden zijn volgens opgaaf uitgekomen. Toen alles voltooid was, maakte de Kerk van binnen met zijn preekstoel eene prachtige vertooning." Hierdie kerk is ingewy op [[7 Junie]] [[1880]] nadat die hoeksteen reeds op [[15 Januarie]] [[1861]] gelê is. Die totale koste was eindelik £22&nbsp;425. == Ds. Nel se dienstyd == [[Beeld:Ds_Cornelis_Nel.jpg|duimnael|regs|180px|Ds. [[Cornelis Nel|C.V. Nel]], omstreeks 1916.]] === Ontvangs === Ná die aftrede in 1913 van ds. S.P. Helm, wat net ’n jaar met woning en werkkring op Armoed (waar die gemeente [[NG gemeente Volmoed|Volmoed]] later sou afstig) gearbei het, besluit die kerkraad begin April 1914 om ’n derde predikant te beroep met standplaas Armoed. Nadat verskeie beroepe uitgebring is vir die vakature veroorsaak deur die vertrek van ds. [[Andrew Murray McGregor|A.M. McGregor]] (die eerste predikant; ds. P.J. Viljoen was die tweede predikant) na die [[NG gemeente Drieankerbaai]], is die beroep eindelik aangeneem deur ds. C.V. Nel, wat einde Julie sy intreerede gehou het as eerste predikant van Oudtshoorn. === Sy bediening === Die begin van ds. Nel se dienstyd was die stilte voor die storm, want in Oktober 1918 het die verwoestende [[Spaanse griep in Suid-Afrika|Spaanse griep]] [[Oudtshoorn]] ook getref. Eers hy hom as ’n onskuldige siektetjie voorgedoen, maar spoedig het hy die hele Suid-Afrikaanse gemeenskap "in sy doodsarms omhels en die lewe van tienduisende van die blom van ons land uitgepers".<ref>{{af}} Greeff, M.S. (samesteller) 1953. ''Eeufees-Gedenkboek van die Ned. Geref. Gemeente Oudtshoon 1853–1953''. [[Oudtshoorn]]: NG Kerkraad.</ref> Geen leraar, geen kerkraadslid en min van die lede van die gemeente het gesterf in verhouding met die sterftesyfer in ander gemeentes. Ds. Viljoen het op die kerkraadsvergadering van [[1 Desember]] [[1918]] voorgestel dat die gemeente daaraan dink om uit dankbaarheid, en veral met die oog op die wesies in die gemeente, amptelik uit haar tiendefonds by te dra tot die redding van dié wese. Die volgende jaar is besluit om ook vrywillige gifte uit die gemeente te versoek, wat ds. Nel sou ontvang en administreer. Nadat ds. Viljoen vir sy derde beroep bedank het, het die kerkraad hom op die vergadering van [[3 Mei]] [[1919]] ’n adres en ’n beurs aangebied as waardering en uit dankbaarheid dat hy die beroep na [[NG gemeente Glen Lynden|Glen Lynden]], wat vir hom geldelik meer sou beteken, nie aanvaar het nie. In hierdie stadium was die 42-jarige ds. Nel se gesondheid glad nie na wens nie en is aan hom verlof van ses maande, met volle betaling, toegestaan. Hy moes weer terug in die gemeente gewees het toe gedurende 1921 omvattende herstelwerk aan die kerkgebou aangebring is waarvan die koste £1 300 beloop het. Ook is elektriese ligte teen ’n koste van £521 aangebring. ’n Belangrike gebeurtenis in dié tyd, wat sonder fanfare plaasgevind het, was dat die kerkraadsnotule op [[28 Mei]] [[1921]] vir die eerste keer in [[Afrikaans]] opgestel is. === Armoed stig af === [[Lêer:NG kerk Volmoed 1.jpg|duimnael|regs|300px|Die [[NG gemeente Volmoed|NG kerk op Volmoed]] is opgerig in 1910, maar eers in ds. Nel se tyd en wel begin 1922 is die gemeente afgestig.]] Toe ds. Snyman, wat sedert 1919 as derde leraar in die gemeente gestaan het, vir ’n twee maal na [[NG gemeente Albertinia|Albertinia]] beroep is, het hy dit aangeneem. Dit het die afstigting van Armoed weer pertinent onder die kerkraad se aandag gebring, aangesien dit nou in verband gestaan het met die kwessie van ’n derde leraar al dan nie. Op ’n vergadering gehou op [[10 Oktober]] [[1921]] besluit die kerkraad dat, aangesien petisies vir en teen die afstigting ter tafel gelê is, die saak na Ring verwys sou word, en dat albei leraars, di. Nel en Viljoen, en die kerkraad wel toestemming tot afstigting gee. Na aanleiding hiervan is die nuwe gemeente, met die naam [[NG gemeente Volmoed|Volmoed]], begin 1922 gestig. === Sy vertrek === Ds. Viljoen is op [[24 November]] [[1923]] verlof van afwesigheid van ses maande met volle vergoeding toegestaan sodat hy kon herstel van ernstige hartmoeilikheid wat hom geruime tyd aan sy bed gekluister het. Hy het volkome herstel en kon Oudtshoorn nog tot 1932 bedien en daarna [[NG gemeente Heidelberg, Gauteng|Heidelberg, Tvl.]], tot sy aftrede in 1951. Op [[18 Julie]] [[1925]] ontvang ds. Nel demissie en nadat hy vertrek het, besluit die kerkraad om die twee predikante se salaris vanaf [[1 Augustus]] [[1925]] gelyk te maak en op £500 elk vas te stel, asook om weg te doen met die benaming "eerste" en "tweede" predikant. Voortaan sou hulle gelykstaan, anders as die geval met di. Nel en Viljoen. == Uitbreiding == As gevolg van die groei van die bevolking in die omgewing rondom [[Oudtshoorn]] is die volgende nuwe gemeentes gestig: [[NG gemeente Calitzdorp|Calitzdorp]] in 1873, [[NG gemeente De Rust|De Rust]] in 1900, [[NG gemeente De Hoop|De Hoop]] in 1911 en [[NG gemeente Volmoed|Volmoed]] in 1921. Na die [[Groot Depressie|depressiejare]] het verdere ontwikkeling plaasgevind wat gelei het tot die afstigting, in 1948, van Oudtshoorn-Wes onder ds. [[Andries Treurnicht|A. P. Treurnicht]], en [[NG gemeente Kangovalleie|Kangovalleie]] in 1950 onder ds. P.A.C. Weidemann. Ondanks dié afstigtings, is die moedergemeente destyds nog bearbei deur drie leraars, naamlik di. De Jager, N.J.S. van der Merwe en J.J.C. Visser. In 1951 het ook Oudtshoorn-Noord aan die beurt gekom, in 1954 Oudtshoorn-Suid, in 1974 Oudtshoorn-Welgeluk en in 1982 die laaste nuwe gemeente op die dorp, Oudtshoorn-Park. Die militêre gemeente Oudtshoorn-Zeelandsnek is in 1966 afgestig, maar later ingelyf by Oudtshoorn-Park, soos ook De Hoop. Einde 1984 het die ses gewone Oudtshoorn-gemeentes 4 935 belydende lidmate gehad, maar einde 2014 was dit 4 174. == Enkele predikante == * Jacobus Wilhelmus Snyman, 1919–1921 * Schalk Kotze, Januarie 1996 – einde 2016 * Smuts Janse van Rensburg, vanaf [[1 Januarie]] [[2017]] * Albé Theunissen vanaf 2022 == Fotogalery == <gallery> Laaste Nagmaal in die ou NG kerk Oudtshoorn.jpg|Die laaste Nagmaal in die ou kerk, omstreeks 1878. Onvoltooide NG kerk Oudtshoorn.jpg|Nadat die teenswoordige kerkgebou dakhoogte bereik het, het die bouwerk 18 jaar lank stilgestaan. Ds en mev Gerrit van Schalkwyk Oudtshoorn.jpg|Ds. en mev. Gerrit van Schalkwyk. Hy is sedert 1987 medeleraar van die gemeente. Binneruim NG kerk Oudtshoorn.jpg|Die binnekant van die kerk. Detail orrelpype NG kerk Oudtshoorn.jpg|Tydens die laaste helfte van die 19de eeu was dit standaardpraktyk om orrelpype te beskilder, soos ook hier te sien. Engel NG kerk Oudtshoorn.jpg|Die vyf beelde van engele om die preekstoel is in Engeland vervaardig, maar gegrond op plaaslike meisies se beeltenis. Waterspuier NG kerk Oudtshoorn.jpg|Die kerk is een van net enkele protestantse kerke met waterspuiers ("gargoyles") aan die buitekant. </gallery> == Bronne == * [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller). 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-Uitgewers. == Verwysings == {{Verwysings}} {{koördinate|33|35|18|S|22|12|21|O|type:landmark_region:ZA|aansig=titel}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Oudtshoorn, NG gemeente}} [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] 3j8ff1bjlrdw5diowlu5e0oegl26l73 0 106292 2964422 2206026 2026-09-01T23:02:18Z JMK 649 koord 2964422 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Kerk | naam=Gereformeerde Kerk<br />Oudtshoorn | beeld=Embleem van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika.jpg | breedte=190px | onderskrif= | vorige_naam= | sluit_in=[[Oudtshoorn]]<br />[[Beaufort-Wes]]<br />[[Calitzdorp]]<br />[[De Rust]]<br />[[Fraserburg]]<br />[[Ladismith]]<br />[[Loxton]]<br />[[Prins Albert]]<br />[[Uniondale]]<br />[[Willowmore]] | klassis=Boland | huidige_predikant=J.G.L. (Deon) van der Walt | kombinasie= | belydende_lidmate=118 | dooplidmate=17 | adres=H.v. Parkweg-Suid en<br />Oranjestraat, Oudtshoorn | webtuiste= | stigting=[[19 Junie]] [[1960]] | afgestig=[[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] (waarskynlik) | eerste_predikant=H.J. van der Walt<br />(1960–1962) | ontbind= | ingelyf= | ingelyf_by= | saamgesmelt_met= }} Die '''Gereformeerde kerk Oudtshoorn''' is die sesde oudste van die 20 gemeentes in die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|GKSA]] se Klassis Boland en einde 2015, toe hier 124 belydende en 21 dooplidmate was, die 12de grootste. Buiten die hoofdorp, [[Oudtshoorn]], sluit die gemeentegrense ook dorpe soos [[De Rust]], [[Calitzdorp]] en [[Ladismith]] en [[Uniondale]] in die [[Klein-Karoo]] in, en [[Willowmore]], [[Beaufort-Wes]], [[Prins Albert]], [[Loxton]] en [[Fraserburg]] in die [[Groot-Karoo]]. == Agtergrond == [[Beeld:Gereformeerde kerk Oudtshoorn Francois van der Merwe.jpg|duimnael|links|230px|Die Gereformeerde kerk Oudtshoorn is op [[2 Augustus]] [[1969]] in gebruik geneem.]] Vroeër jare was Gereformeerde lidmate in die Suid-Kaap en Klein-Karoo heeltemal onbekend. Sover bekend, was die egpare J.A. Venter op Oudtshoorn en J.W. Olwage op [[George]] in die veertigerjare die enigste Gereformeerdes in die streek. Hulle het aansluiting gevind by die gemeentes [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] en [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]]. Vanaf omstreeks 1950 het die bediening begin vorm aanneem vanuit Port Elizabeth. Die wyk Oudtshoorn is gestig met grense van [[Plettenbergbaai]] in die ooste tot by [[Heidelberg, Wes-Kaap|Heidelberg, Kaap]], en selfs [[Montagu]] in die weste en noordwaarts tot by [[Willowmore]] en [[Joubertina]]. Ten spyte daarvan dat dit ’n reusegebied is, het hier net vyf of ses gesinne gewoon. Wanneer ds. M. Venter van Port Elizabeth hier besoek afgelê het, het die NG Kerk geboue vir eredienste beskikbaar gestel. Leesdienste is in lidmate se huis gehou en in die saal van die Hoër Tegniese Skool op Oudtshoorn. == Stigting == Op [[19 Junie]] [[1960]] is die Gereformeerde kerk Oudtshoorn-George gestig met 64 belydende en 52 dooplidmate, onder wie ook verspreidwonendes. In 1966, ook op 19 Junie, tydens ds. J.J. de Jager se bediening, het die [[Gereformeerde kerk George]] afgestig wat einde 2016 359 belydende en 71 dooplidmate gehad het. == Kerkbou == [[Beeld:Ds JC Buys.jpg|duimnael|170px|regs|Ds. J.C. Buys, die predikant van 1971 tot 1974.]] Op [[22 Maart]] [[1969]] het oudl. J.A. Venter die kerkgebou op Oudtshoorn se hoeksteen gelê. Geld vir kerkbou is dringend ingesamel. Om koste te besnoei, het lidmate self met die bouery gehelp. Hierdie kerkgebou is op [[2 Augustus]] [[1969]] in gebruik geneem. Dié eenvoudige dog sierlike gebou bied sitplek aan 200 kerkgangers. Die houtbanke en preekstoel is vervaardig deur P.A. Venter van [[Worcester]] en skep saam met die indirekte lig ’n rustige atmosfeer in die kerk. Later is ’n pyporrel geïnstalleer. Vandag nog is dié gebou ’n simbool van die Gereformeerdes se volhardende opoffering om ’n gemeentes hier tot stand te bring en ’n middelpunt vir baie verspreidwonendes. Die volgende groot voorwaartse tree in die gemeente se bestaan was die bou van die kerksaal. Daarvan het br. Niko van die Walt die hoeksteen op [[20 Julie]] [[2008]] gelê. == Predikante == # Van der Walt, Hendrik Jacob, 1960 – 1962 # De Jager, Johannes Jacobus, 1968 – 1970 (in kombinasie met [[Gereformeerde kerk George|George]]) # Buys, Johannes Christiaan, 1971 – 1974 (in kombinasie met [[Gereformeerde kerk George|George]]) # Van der Walt, dr. Sarel Jacobus, 1975 – 1977 (in kombinasie met [[Gereformeerde kerk George|George]]) # Combrink, Jan Jacob, 1977 – 1981 (in kombinasie met [[Gereformeerde kerk George|George]]) # Breed, dr. Gert, 1981 – 1984 # Van den Berg, Paul Jacobus, 1985 – 1990 # Viljoen, dr. Francois Petrus, 1990 – 1994 # Van der Walt, Johannes Gideon Lessing, 1994 – 2000; 2009 – hede # Vrey, Coenraad Christoffel Andries, 2000 – 2006 # Malan, Jan, 2006 – 2008 == Galery van kerkeiendom == <gallery mode=packed heights=185px> Beeld:Straataansig van die Gereformeerde kerk Oudtshoorn, Morné van Rooyen, 2 Januarie 2017.jpg|Die kerkgebou gesien uit Oranjestraat. Lêer:Hoeksteen van die Gereformeerde kerk Oudtshoorn, Morné van Rooyen, 2 Januarie 2017.jpg|Die hoeksteen van die kerkgebou. Lêer:Syaansig van die Gereformeerde kerk Oudtshoorn, Morné van Rooyen, 2 Januarie 2017.jpg|'n Syaansig van die kerkgebou. Lêer:Hoeksteen van die Gereformeerde kerk Oudtshoorn se saal, Morné van Rooyen, 2 Januarie 2017.jpg|Die hoeksteen van die saal. Lêer:Kerksaal van die Gereformeerde kerk Oudtshoorn, Morné van Rooyen, 2 Januarie 2017.jpg|'n Syaansig van die saal. </gallery> == Bronne == * {{af}} Harris, C.T., [[Hannes Noëth|Noëth, J.G.]], Sarkady, N.G., Schutte, F.M. en Van Tonder, J.M. 2010. ''Van seringboom tot kerkgebou: die argitektoniese erfenis van die Gereformeerde Kerke''. [[Potchefstroom]]: Administratiewe Buro. * {{af}} Schalekamp, ds. M.E. (voorsitter: redaksiekommissie). 2001. ''Die Almanak van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] vir die jaar 2002''. [[Potchefstroom]]: Administratiewe Buro. * {{af}} Van der Walt, dr. S.J. (voorsitter: deputate almanak). 1997. ''Die Almanak van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] vir die jaar 1998''. [[Potchefstroom]]: Administratiewe Buro. * {{af}} [[Ammi Venter|Venter, ds. A.A.]] (hoofred.) 1957. ''Almanak van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika vir die jaar 1958''. [[Potchefstroom]]: Administratiewe Buro. * {{af}} Venter, ds. A.A. (hoofred.) 1958. ''Almanak van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika vir die jaar 1959''. [[Potchefstroom]]: Administratiewe Buro. * {{af}} Vogel, Willem (red.). 2014. ''Die Almanak van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] vir die jaar 2015''. [[Potchefstroom]]: Administratiewe Buro. == Sien ook == * [[NG gemeente Beaufort-Wes]] * [[NG gemeente De Rust]] * [[NG gemeente Fraserburg]] * [[NG gemeente Ladismith]] * [[NG gemeente Loxton]] * [[NG gemeente Oudtshoorn]] * [[NG gemeente Prins Albert]] {{GKSA}} {{koördinate|33|36|02|S|22|11|40|O|type:landmark_region:ZA|aansig=titel}} {{DEFAULTSORT:Oudtshoorn, Gereformeerde kerk}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] nhcr6vubls41m2dtjsfwsq80ms44vf8 0 109709 2964401 2955026 2026-09-01T21:31:25Z Pynappel 70858 2964401 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Universiteit |naam = Akademia |beeldgrootte = 250px |beeld = Akademia Logo.png |beeldbyskrif = |latyn_naam = |leuse = AD FUTURUM PER FONTES |leuseafr = ''Na die toekoms deur die bronne'' |gestig = {{begin datum en ouderdom|2011}} |gesluit = |tipe = Privaat |affiliasie = |befondsing = Studiegeld<ref>{{Cite web| title = Betalingsopsies| work = Akademia| access-date = 2026-08-16| url = https://akademia.ac.za/betalingsopsies/}}</ref><br>Begiftigings<ref>{{Cite web| title = Kampusskenkings| work = Akademia| access-date = 2026-08-16| url = https://akademia.ac.za/kampusskenkings/}}</ref><br/>Geen staatsbefondsing<ref name="van der merwe 2026">{{Cite web |last=Van der Merwe |first=Linette |title=Akademia nie die grondwetlike probleem wat Naledi Pandor dink nie |work=[[Die Papier]] |access-date=2026-08-14 |date=2026-08-11 |url=https://diepapier.co.za/akademia-nie-die-grondwetlike-probleem-wat-naledi-pandor-dink-nie/}}</ref><ref name="De Villiers, 2018">{{Cite journal |publisher = [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi = 10.17159/2224-7912/2018/v58n1a2| issn = 0041-4751| volume = 58| issue = 1| pages = 17–35| last = De Vllliers| first = Bertus| title = Selfbestuur in diep verdeelde samelewings - die kaleidoskoop van Afrikaanse pogings tot 'n model vir selfbestuur| journal = [[Tydskrif vir Geesteswetenskappe]] | access-date = 2026-08-16| date = 2018 |url=https://scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0041-47512018000100002&lng=en&nrm=iso&tlng=af}}</ref> |amptenaar_in_beheer = |besturende_direkteur = Marthinus Visser |voorsittende beampte = |kanselier = |president = |visie-president = |superintendent = |provoos = |visie_kanselier = |rektor = |prinsipaal = |dekaan = Dr. Rachel Maritz<br />Prof. Johnnie Hay<br />Prof. Danie du Plessis<br />Dr. Piet Pretorius<br />Prof. Hermie Coetzee |direkteur = Dr. [[Dirk Hermann]]<ref name="Maree, 2021" /><br />Henk Schalekamp<br />Piet Steyn<br />[[Flip Buys]]<br/>JD Symington |fakulteit = |personeel = 294 voltyds (2026) |studentetal = 3&nbsp;700 studente (2025) |voorgraadse studente = |nagraadse studente = |doktoraal = |ander = |ligging = [[Centurion]], [[Pretoria]], [[Gauteng]]<br/>[[Paarl]], [[Wes-Kaap]] |stad = <!-- [[Pretoria]], [[Paarl]] .........reeds hierbo getoon--> |land = [[Suid-Afrika]] |coor = |kampus = |voormalige_name = |free_label = |free = |sport = |kleure = {{kleurkas|#121e39}} Blou<br />{{kleurkas|#8b6032}} Goud |bynaam = |gelukbringer = |affiliasies = |webtuiste = {{URL|https://akademia.ac.za}} |logo = |voetnotas = }} '''Akademia''' is ’n [[Suid-Afrikaanse]] privaatverskaffer van hoëronderwys in [[Afrikaans]].<ref>{{Cite journal |publisher=[[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi = 10.17159/2224-7912/2025/v65n1a22| issn = 0041-4751| volume = 65| issue = 1| pages = 472–483| last = Eloff| first = Kobus| title = Die rol van die Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie (SATNT) in die ontginning van die natuurwetenskappe in Afrikaans die afgelope honderd jaar. |journal=[[Tydskrif vir Geesteswetenskappe]] |access-date = 2026-07-28| date = 2025-03-01| url = https://research.ebsco.com/plink/ed74eed9-7b8e-3b54-8c87-e93e2bf19c60}}</ref><ref name="malan-2026">{{Cite journal |publisher = [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi=10.17159/tgw.2026.66.1.3832 |issn = 2224-7912| volume = 66| issue=1 |last = Malan| first = Koos| title = Afrikaans het wesenlik as amptelike taal verval |journal=[[Tydskrif vir Geesteswetenskappe]] | location = Pretoria| access-date = 2026-08-10| date = 2026| url = https://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0041-47512026000100009&script=sci_arttext&tlng=af}}</ref><ref> https://universities.co.za/places/akademia/ Opgespoor en besoek op 16 Maart 2024</ref><ref name="van der merwe 2026" /><ref>{{Cite journal |publisher = [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi = 10.17159/2224-7912/2025/v65n2a2| issn = 2224-7912| volume = 65| issue = 2| last1 = Wolhuter| first1 = Charl| last2 = Carstens |first2 = W. A. M. |authorlink2=Wannie Carstens |title = 'n Ondersoeksambreel vir die benadering tot Afrikaans in die onderwysomgewing |journal=[[Tydskrif vir Geesteswetenskappe]] |location=Pretoria |access-date = 2026-08-10| date = 2025| url = https://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0041-47512025000200004&script=sci_arttext}}</ref><ref name="Correia et al., 2025" /><ref name="Steyn, 2016" /> Dit is in 2011 deur [[Solidariteit]] gestig.<ref name="bornman-et-al-2025" /><ref name="Correia et al., 2025">{{Cite journal| volume = 30| issue = 1| pages = 43–69| last1 = Correia| first1 = Julia| last2 = Larey| first2 = Desireé| last3 = Hanie| first3 = Chris-Mari| last4 = Steyn| first4 = Hennie| last5 = Teise| first5 = Kevin L. G. |title=Exploring contributions to the development of comparative education from new and established higher education institutions in South Africa| journal = Southern African Review of Education| date = 2025-06-01 |url=https://www.researchgate.net/publication/403772096_Exploring_contributions_to_the_development_of_comparative_education_from_new_and_established_higher_education_institutions_in_South_Africa_Southern_African_Review_of_Education |lang=en-za}}</ref><ref name="van der merwe 2026" /><ref name="Brink, 2025">{{Cite journal |publisher = [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi = 10.17159/2224-7912/2025/v65n1a24| volume = 65| issue = 1| last = Brink| first = Linda| title = Hoogtepunte van die SA Akademie gedurende die tydperk 2009-2025| journal = [[Tydskrif vir Geesteswetenskappe]] | location = Pretoria| access-date = 2026-08-15| date = 2025| url = https://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0041-47512025000100024&script=sci_arttext}}</ref><ref name="Durand, 2019">{{Cite journal |publisher = [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi = 10.17159/2224-7912/2019/v59n4a10| issn = 2224-7912| volume = 59| issue = 4| last = Durand| first = François| title = Verskuif die klaskamer ter wille van die oorlewing van Afrikaans as wetenskapstaal| journal = Tydskrif vir Geesteswetenskappe| location = Pretoria| access-date = 2026-08-15| date = 2019| url = https://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0041-47512019000400010&script=sci_arttext&tlng=af}}</ref><ref name="Steyn, 2016">{{Cite journal| publisher = Routledge| doi = 10.1080/02533952.2016.1259792| issn = 0253-3952| volume = 42| issue = 3| pages = 481–503| last = Steyn| first = Adriaan S.| title = Afrikaans, Inc.: the Afrikaans culture industry after apartheid| journal = Social Dynamics| access-date = 2026-08-15| date = 2016-09-01| url = https://doi.org/10.1080/02533952.2016.1259792 |lang=en-za}}</ref><ref>{{Cite journal |doi=10.19108/koers.81.3.2258 |issn=2304-8557 | volume = 81| issue = 3| pages = 1–9| last1 = Eloff| first1 = Theuns| last2 = Greffrath| first2 = Wynand N. |title = Die universiteitswese in Suid-Afrika: 'n bestekopname van huidige tendense en die vooruitsig vir Afrikaans| journal = Koers| access-date = 2026-08-15| date = 2016| url = https://scielo.org.za/scielo.php?script=sci_abstract&pid=S2304-85572016000300007}}</ref><ref name="Brink, 2025" /><ref name="Knack, 2015" /> Marthinus Visser dien as die besturende direkteur van Akademia<ref name="Maree, 2021">{{Cite paper| publisher = [[Universiteit Stellenbosch]] | last = Maree| first = Lizán| title = Faktore wat studente motiveer om by 'n Afrikaanse privaat hoëronderwysinstelling te studeer| access-date = 2026-08-16| date = 2021 | url = http://hdl.handle.net/10019.1/109907}}</ref><ref name="Visser, 2026">{{Cite web| last = Visser| first = Marthinus| title = Wat is ʼn universiteit veronderstel om te wees?| work = [[Maroela Media]] | access-date = 2026-08-11| date = 2026-08-03| url = https://maroelamedia.co.za/debat/diskoers/wat-is-n-universiteit-veronderstel-om-te-wees/}}</ref> en prof. [[Danie Goosen]] as akademiese hoof.<ref name="Maree, 2021" /><ref>https://akademia.ac.za/personeel/akademie/bestuur/#_bestuurspan {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210527094806/https://akademia.ac.za/personeel/akademie/bestuur/#_bestuurspan |date=27 Mei 2021 }}. Akademia. Besoek op 27 Mei 2021.</ref> Weens druk op voormalige Afrikaanse tersiêre instellings om [[Engels]] in plek van Afrikaans as voertaal aan te neem<ref name="malan-2026" /><ref name="Botha, 2020">{{Cite journal |publisher = [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi = 10.17159/2224-7912/2020/v60n4-2a9| volume = 60| issue = 4-2| last = Botha| first = Willem J.| title = Afrikaansontmagtiging |journal=[[Tydskrif vir Geesteswetenskappe]] | location = Pretoria| access-date = 2026-08-15| date = 2020| url = https://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0041-47512020000500010&lng=en&nrm=iso&tlng=af}}</ref><ref>{{cite web |url=https://iol.co.za/news/politics/2016-02-17-afrikaans-must-fall-at-tuks-eff/ |title=Afrikaans must fall at Tuks - EFF |access-date=15 Augustus 2026 |work=[[IOL]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170704180154/http://www.iol.co.za/news/politics/afrikaans-must-fall-at-tuks---eff-1985652 |archive-date=4 Julie 2017 |url-status=live |last = Makhetha| first = Tankiso}}</ref><ref name="Knack, 2015" /> het die Afrikaanse hoëronderwysaanbod in Suid-Afrika drasties<ref name="malan-2026" /> gekrimp<ref name="bornman-et-al-2025" /><ref name="malan-2026" /> en Akademia poog om hierdie gaping te vul.<ref name="bornman-et-al-2025">{{Cite journal |publisher = [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi=10.17159/2224-7912/2025/v65n1a13 |issn = 2224-7912| volume = 65| issue = 1| last1 = Bornman| first1 = Elirea| last2 = Steenkamp| first2 = Conrad| last3 = Wierenga| first3 = Roné| last4 = Carstens| first4 = W. A. M. |authorlink4=Wannie Carstens |title = Afrikaans in die hoër onderwys: Enkele tendense uit die ondersoeke Staat van het Nederlands en Stand van Afrikaans |journal=[[Tydskrif vir Geesteswetenskappe]] |location=Pretoria |access-date = 2026-08-10| date = 2025| url = https://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0041-47512025000100013&script=sci_arttext&tlng=af}}</ref><ref name="Botha, 2020" /><ref name="Knack, 2015">{{Cite web |title = Zuid-Afrika: Afrikaans verdwijnt stilaan uit het openbare leven| work = Knack| access-date = 2026-08-11| date = 2015-04-28| url = https://www.knack.be/nieuws/wereld/zuid-afrika-afrikaans-verdwijnt-stilaan-uit-het-openbare-leven/ |lang=nl-be}}</ref> Akademia is deur die Hoëronderwyskwaliteitskomitee van die Raad op Hoëronderwys in Suid-Afrika geakkrediteer.<ref name="De Villiers, 2018" /><ref>{{Cite web| title = [Video] Volledige registrasie amptelik aan Akademia toegeken| work = [[Maroela Media]] |access-date = 2026-08-11| date = 2017-06-14 |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/volledige-registrasie-amptelik-aan-akademia-toegeken/}}</ref> Akademia bestaan tans uit vyf fakulteite wat verskeie grade, hoërsertifikate en nagraadse en gevorderde diplomas deur middel van die nauurse afstandmodel,<ref name="De Villiers, 2018" /><ref name="Maree, 2021" /> waar studente nauurs lesings bywoon of aanlyn via e-leer studeer, en sedert 2021 deur middel van die voltydse kontakmodel,<ref name="du preez 2023">{{Cite paper| publisher = [[Universiteit Stellenbosch]]| last = Du Preez| first = Daniëlla| title = Kritiese suksesfaktore vir werkende studente in ʼn aanlyn leeromgewing| date = 2023 |url=https://scholar.sun.ac.za/server/api/core/bitstreams/4562b88d-857f-4696-8d2c-162131071d91/content}}</ref> waar studente tradisionele lesings bywoon, aanbied.<ref name="onderrigleermodelle">{{Cite web| title = Onderrigleermodelle| work = Akademia| access-date = 2026-08-15| url = https://akademia.ac.za/onderrigleermodelle/}}</ref> By Akademia se gradeplegtigheid in Mei 2026 is 747 kwalifikasies toegeken.<ref name="akademia-260507">{{Cite web| last = Muller| first = Neil| title = Akademia lê nuwe boustene vir onderwys neer met eerste BEd-graduandi| work = Akademia| access-date = 2026-08-11| date = 2026-05-07| url = https://akademia.ac.za/akademia-kwalifikasieplegtigheid-2026/}}</ref> Die oudste afgestudeerde student was 62 terwyl 49 studente ouer as 40 en 108 studente ouer as 30 was.<ref name="akademia-260507" /> == Fakulteite == === Fakulteit Ekonomiese en Bestuurswetenskappe === Die Fakulteit Ekonomiese en Bestuurswetenskappe bied BCom-grade, hoërsertifikate, nagraadse diplomas en gevorderde diplomas aan.<ref name="De Villiers, 2018" /> 'n Honneursgraad in ondernemingsbestuur<ref>https://akademia.ac.za/2023/01/04/bcomhons-2023/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111212235/https://akademia.ac.za/2023/01/04/bcomhons-2023/ |date=11 Januarie 2023 }} Besoek op 11 Januarie 2023</ref> en 'n meestersgraad in besigheidsadministrasie word beplan.<ref>https://akademia.ac.za/toekomsmusiek/ekonomiese-bestuurswetenskappe/#fakulteitgroei {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210527094804/https://akademia.ac.za/toekomsmusiek/ekonomiese-bestuurswetenskappe/#fakulteitgroei |date=27 Mei 2021 }}. Akademia. Besoek op 27 Mei 2021.</ref> Dr. Rachel Maritz is die dekaan van die Fakulteit Ekonomiese en Bestuurswetenskappe. === Fakulteit Geesteswetenskappe === Die Fakulteit Geesteswetenskappe bied [[Baccalaureus Artium|BA]]-, BSocSci- en BAHons-grade aan.<ref>https://www.bfnafrkultuur.org.za/index.php/component/k2/item/50-akademia-universiteit {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240315192721/https://www.bfnafrkultuur.org.za/index.php/component/k2/item/50-akademia-universiteit |date=15 Maart 2024 }} Besoek op 16 Maart 2024.</ref><ref>{{Cite web| last = Steyn-Bezuidenhout| first = Christa| title = Groot vreugde oor Akademia se Taalstudie-kwalifikasie| work = [[Maroela Media]]| access-date = 2026-08-10| date = 2024-03-14| url = https://maroelamedia.co.za/nuus/groot-vreugde-oor-akademia-se-taalstudie-kwalifikasie/}}</ref><ref>{{Cite web |title=Persverklaring: Akademia se tweede honneursprogram in 2025 aangebied |work=[[LitNet]] |access-date = 2026-07-28 |date = 2024-09-02| url = https://www.litnet.co.za/persverklaring-akademia-se-tweede-honneursprogram-in-2025-aangebied/}}</ref> Prof. Pieter Duvenage is die dekaan van die Fakulteit Geesteswetenskappe. === Fakulteit Natuurwetenskappe === Die Fakulteit Natuurwetenskappe bied BSc-grade aan.<ref name="mybroadband-2021">{{Cite web| last = Labuschagne| first = Hanno| title = Private Afrikaans university Akademia to offer tech degrees| access-date = 2026-08-11| date = 2021-09-27| url = https://mybroadband.co.za/news/technology/415162-private-afrikaans-university-akademia-to-offer-tech-degrees.html |lang=en-za}}</ref> 'n BScHons-graad in rekenaarwetenskap word beplan.<ref name="toekomsmusiek">{{Cite web| title = Toekomsmusiek| work = Akademia| access-date = 2026-08-15| url = https://akademia.ac.za/toekomsmusiek/}}</ref> Die fakulteit het hul eerste kwalifikasie, BSc (Wiskundige Wetenskappe), in 2021 bekendgestel.<ref>{{Cite web| last = Kruger| first = Carien| title = Akademia smee bande in Europa vir landbougraad| work = Landbou| access-date = 2026-08-11| date = 2023-02-03| url = https://www.landbou.com/nuus/akademia-smee-bande-in-europa-vir-landbougraad-20230203}}</ref> Prof. Hannes Rautenbach is die dekaan van die Fakulteit Natuurwetenskappe. === Fakulteit Regsgeleerdheid === Die Fakulteit Regsgeleerdheid bied 'n Baccalaureus Legum (LLB)-graad aan. 'n BA (Regte) word beplan. Prof. Hermie Coetzee dien tans as die dekaan van die Fakulteit Regsgeleerdheid. === Fakulteit Opvoedkunde === Die Fakulteit Opvoedkunde bied tans drie kwalifikasies aan, naamlik die Nagraadse Onderwyssertifikaat (NGOS) - Senior Fase- en VOO-onderwys, en BEd-kwalifikasies vir Grondslag- en Intermediêre Fase. Prof. Gawie du Toit is die dekaan van die Fakulteit Opvoedkunde. === Toekomstige Fakulteite === Daar word beplan dat die Fakulteit Gesondheidswetenskappe BNur (Verpleegkunde) sal aanbied sodra die nodige akkreditasie verkry is. Verder word daar beplan dat die Fakulteit Ingenieurswese teen 2026 twee kwalifikasies, BIng (Elektroniese Ingenieurswese) en BIng (Elektriese Ingenieurswese), sal aanbied.<ref>https://akademia.ac.za/toekomsmusiek/ingenieurswese/#fakulteitgroei {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210527094815/https://akademia.ac.za/toekomsmusiek/ingenieurswese/#fakulteitgroei |date=27 Mei 2021 }}. Akademia. Besoek op 27 Mei 2021.</ref> == Studiesentrums == Akademia se studiesentrums verskil effens van die tradisionele universiteitskampus deurdat dit hoofsaaklik van tegnologie en afstandleer gebruik maak. Studente het by hierdie studiesentrums toegang tot gratis [[internet]] om van die aanlyngeriewe soos "Die Spens" (Akademia se aanlynstelsel) gebruik te maak. Verder kan die studente ook konferensies en klasse digitaal bywoon by hierdie sentrums. Akademia het tans 'n landswye netwerk van studiesentrums. ;Studiesentrums volgens plek {| class="wikitable sortable" ! Naam ! Stad ! Provinsie ! Besonderhede |- ! Bellville | [[Kaapstad]] | [[Wes-Kaap]] | |- ! Bloemfontein | [[Bloemfontein]] | [[Vrystaat]] | |- ! Centurion | [[Centurion]] | [[Gauteng]] | Die oorspronklike studiesentrum asook die hoofkantoor van Akademia |- ! George | [[George]] | [[Wes-Kaap]] | |- ! Krugersdorp | [[Krugersdorp]] | [[Gauteng]] | |- ! Paarl | [[Paarl]] | [[Wes-Kaap]] | |- ! Pretoria-Lynnwood | [[Pretoria]] | [[Gauteng]] | |- ! Pretoria-Die Moot | [[Pretoria]] | [[Gauteng]] | |- ! Somersetwes | [[Kaapstad]] | [[Wes-Kaap]] | |- ! Vanderbijlpark | [[Vanderbijlpark]] | [[Gauteng]] | |} == Kampusse == === Centurion-kampus === Akademia het op 15 Maart 2021 'n tussentydse kampus in [[Centurion]] in gebruik geneem waar voltydse studente klasse bywoon.<ref name="du preez 2023" /> Die Centurion-kampus beskik oor 'n kafeteria, kliëntedienssentrum, biblioteek en behuising vir voltydse studente.<ref name="mybroadband-2021" /> === Pretoria-Oos-kampus === Akademia besit 'n gebied van ongeveer 220 hektaar in die ooste van Pretoria waar daar beplan word om 'n nuwe residensiële kampus te bou.<ref name=":0">https://www.youtube.com/watch?v=F3zj-I51MWc. Morning Shot. Onderhoud oorspronklik in Engels. Besoek op 27 Mei 2021.</ref> Daar word beoog dat die kampus teen 2028 in gebruik geneem sal word en dat dit 5000 voorgraadse en 2000 nagraadse studente sal huisves.<ref>https://akademia.ac.za/toekomsmusiek/. Akademia. Besoek op 27 Mei 2021.</ref> == Buitelandse studente == Vanaf 2021 kan Afrikaanssprekendes in die buiteland ook aan Akademia studeer.<ref>{{Cite web| title = Wêreldgehalte onderrig, wêreldwyd in Afrikaans| work = [[Maroela Media]]| access-date = 2026-08-10| date = 2020-10-21| url = https://maroelamedia.co.za/leefstyl/goeie-nuus/wereldgehalte-onderrig-wereldwyd-in-afrikaans/}}</ref> == Akademia et al. == Akademia et al., gesetel onder die Akademia-vaandel, is in 2022 gevestig om praktykgerigte kortkursusse met ʼn akademiese onderbou aan individue en/of ondernemings te bied. Dié kortkursusse word aangebied deur uitgesoekte akademici en kundiges en word verpak om te fokus op die behoeftes van die werksplek asook akademiese verdieping. Akademia et al. is daargestel om kortkursusse vir sertifikaatdoeleindes aan te bied bo en behalwe die Raad op Hoëronderwys (RHO)-geakkrediteerde kwalifikasies wat tans deur Akademia aangebied word. Die opleidingsplatform bied die geleentheid aan individue om hulleself te ontwikkel, kennis te verdiep en hulleself beter toe te rus vir die werksplek (ongeag of hulle ʼn formele RHO-geakkrediteerde kwalifikasie vooraf voltooi het). == Kritiek == In 2014 het [[Blade Nzimande]], minister van hoëronderwys, gedreig om Akademia te sluit omdat hy dit as "[[Rassisme|rassisties]]" beskou het.<ref>{{Cite web| last = Martins| first = Du P| title = Nzimande "soek skoor met Afrikaans"| work = Rekord| access-date = 2026-08-11| date = 2014-12-04| url = https://www.citizen.co.za/rekord/news-headlines/2014/12/04/nzimande-soek-skoor-met-afrikaans/}}</ref><ref>{{Cite web| last = Van der Elst| first = Jacques| title = Heksejag op Afrikaans duur voort: Afdreiging van Minister is ongepas| work = LitNet| access-date = 2026-08-11| date = 2014-12-01| url = https://www.litnet.co.za/heksejag-op-afrikaans-duur-voort-afdreiging-van-minister-is-ongepas/}}</ref><ref>{{Cite web| publisher = FW de Klerk-Stigting| last = Steward| first = Dave| title = Blade Nzimande se ongrondwetlike veldtog om Afrikaans as universiteitstaal te verwyder| access-date = 2026-08-11| date = 2015-12-08| url = http://www.fwdeklerk.org/index.php/afr/nuus/342-article-blade-nzimande-se-ongrondwetlike-veldtog-om-afrikaans-as-universiteitstaal-te-verwyder| archive-date = 2015-12-08| archive-url = https://web.archive.org/web/20151208094520/http://www.fwdeklerk.org/index.php/afr/nuus/342-article-blade-nzimande-se-ongrondwetlike-veldtog-om-afrikaans-as-universiteitstaal-te-verwyder| url-status = dead}}</ref><ref>{{Cite web| last = FW de Klerk-Stigting| title = Die FW De Klerk-Stigting verwys Minister Blade Nzimande se opmerkings betreffende Akademia na KGT‐Kommisie| access-date = 2026-08-11| date = 2015-12-08| url = http://afrikaansetaalraad.co.za/die-fw-de-klerk-stigting-verwys-minister-blade-nzimande-se-opmerkings-betreffende-akademia-na-kgt%E2%80%90kommissie/| publisher = Afrikaanse Taalraad| archive-date = 2015-12-08| archive-url = https://web.archive.org/web/20151208154308/http://afrikaansetaalraad.co.za/die-fw-de-klerk-stigting-verwys-minister-blade-nzimande-se-opmerkings-betreffende-akademia-na-kgt%E2%80%90kommissie/| url-status = dead}}</ref><ref name="Knack, 2015" /> Die skrywer Naomi Meyer het studie by Akademia met "laertrek" en om "my klein taal in 'n klein groepie mense te gaan praat en iewers op 'n soort Patmos-eiland te gaan sit" vergelyk en voer aan dat sy eerder haar kinders in skole en universiteite sal plaas wat hulle "toerus om te sukkel met die kompleksiteite van 'n multikulturele omgewing en ook die interessantheid en omvang van ander mense in hierdie land se menswees [...] leer verstaan".<ref>{{Cite web| last = Meyer| first = Naomi| title = Is Akademia die antwoord? | work = [[LitNet]] | access-date = 2026-08-11| date = 2019-10-22| url = https://www.litnet.co.za/is-akademia-die-antwoord/}}</ref> Volgens [[Jonathan Jansen]] hou Akademia 'n "gevaar" vir [[demokrasie]] in en isoleer dit sy studente.<ref name="Visser, 2026" /> [[Naledi Pandor]] het na Akademia as 'n "gevaar"<ref name="heyns-2026-pandor">{{Cite web| last = Heyns| first = Tania| title = Bou en finansier van Afrikaanse universiteit nié aanvaarbaar – Pandor| work = [[Maroela Media]]| access-date = 2026-08-11| date = 2026-08-11| url = https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/bou-en-finansier-van-afrikaanse-universiteit-nie-aanvaarbaar-pandor/}}</ref><ref name="venter-2026">{{Cite web| last = Venter| first = Isabel| title = NSFAS-krisis werp ‘onsimpatieke lig’ op Pandor se Akademia-opmerkings |work=[[Maroela Media]] | access-date = 2026-08-14| date = 2026-08-14| url = https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nsfas-krisis-werp-onsimpatieke-lig-op-pandor-se-akademia-opmerkings/}}</ref><ref name="mocke 2026">{{Cite web| last = Mocke| first = Heléne| title = Afrikaans is nie ʼn weggooitaal nie’, Pandor kry kritiek |work=[[Maroela Media]] |access-date = 2026-08-14| date = 2026-08-14| url = https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/afrikaans-is-nie-n-weggooitaal-nie-pandor-kry-kritiek/}}</ref><ref name="Felix, g.d.">{{Cite web| last = Felix| first = Jason| title = Afrikaanse universiteit hou gevaar in vir demokrasie – Pandor| work = [[Netwerk24]] | access-date = 2026-08-17| url = https://www.netwerk24.com/nuus/politiek/afrikaanse-universiteit-hou-gevaar-in-vir-demokrasie-pandor-20260813-0835}}</ref> verwys en gesê [[swart mense]] moet hulle daarteen uitspreek.<ref name="heyns-2026-pandor" /><ref name="politicsweb-2026">{{Cite web| title = Naledi Pandor on liberals, Akademia and UCT| work = Politicsweb| access-date = 2026-08-14| url = https://www.politicsweb.co.za/news/naledi-pandor-on-liberals-akademia-and-uct |lang=en-za}}</ref><ref name="briefly-2026-pandor">{{Cite web| last = Butale| first = Mbalenhle| title = ANC's Naledi Pandor Slams R3.2 Billion Afrikaans University Project, Says SA Is “Too Complacent” |work=Briefly.co.za | access-date = 2026-08-11| date = 2026-08-11| url = https://briefly.co.za/south-africa/249552-ancs-naledi-pandor-slams-r32-billion-afrikaans-university-project-sa-complacent/ |lang=en-za}}</ref> Sy het bygevoeg: "Diegene wat aan bewind was, gee nie maklik beheer prys nie. Hulle soek dus na ander maniere."<ref name="heyns-2026-pandor" /><ref name="venter-2026" /><ref name="politicsweb-2026" /><ref name="mocke 2026" /><ref name="briefly-2026-pandor" /> Sy voer verder aan dat "hulle weier om die kapitaal te belê wat hulle besit en op onregmatige wyse deur [[kolonialisme]] en [[Imperialisme|imperiale]] oorheersing verkry het."<ref name="heyns-2026-pandor" /><ref name="politicsweb-2026" /><ref name="briefly-2026-pandor" /><ref name="Niehaus, 2026">{{Cite web| last = Niehaus| first = Carl| title = Why Afrikaans should not be weaponised in South African education| work = [[IOL]] | access-date = 2026-08-16| url = https://iol.co.za/news/opinion/2026-08-16-why-afrikaans-should-not-be-weaponised-in-south-african-education/ |taal=en-za}}</ref> Volgens [[Piet Croucamp]] is Akademia "voorskriftelik" oor "kulturele en religieuse voorkeure" en bied dit "min ruimte vir kritiese denke".<ref name="Croucamp, g.d.">{{Cite web| last = Croucamp| first = Piet| title = Piet Croucamp oor Akademia: ‘Pandor moet ’n bietjie voor ANC se eie deur vee’| work = [[Netwerk24]] |access-date = 2026-08-16| url = https://www.netwerk24.com/stemme/menings/piet-croucamp-oor-akademia-pandor-moet-n-bietjie-voor-anc-se-eie-deur-vee-20260815-0729}}</ref> Hy voer aan dat dit "byna 'n uitgemaakte saak" is dat afgestudeerde "kinders" sal sukkel om aan te pas wanneer hulle "tussen 63&nbsp;miljoen Suid-Afrikaners 'n lewensruimte moet vind".<ref name="Croucamp, g.d." /> Croucamp meen Akademia is nie slegs 'n universiteit nie, maar ook 'n politieke projek, en dat Solidariteit "Afrikaanse onderwys misbruik om hul kinders en studente in hul eie politieke vrese gevange te hou".<ref name="Croucamp, g.d." /> Hy voer verder aan dat Akademia "bevry moet word van die politieke bagasie waarmee dit nog altyd belas is" en dat hy vir "duisende [[bruin mense|bruin]] Afrikaanssprekende kinders" plek sou maak by Akademia en [[Sol-Tech]].<ref name="Croucamp, g.d." /> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse Universiteite]] * [[Solidariteit]] == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|https://akademia.ac.za/}} * {{Twitter|OnsAkademia}} * {{Facebook|akademiakampus}} * {{YouTube|kanaal=AkademiaSpens}} {{Normdata}} [[Kategorie:Akademia| ]] [[Kategorie:Akademie]] ehlegzniqkws806ecb14bfqeinnd01m 2964402 2964401 2026-09-01T21:32:20Z Pynappel 70858 /* Fakulteit Geesteswetenskappe */ 2964402 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Universiteit |naam = Akademia |beeldgrootte = 250px |beeld = Akademia Logo.png |beeldbyskrif = |latyn_naam = |leuse = AD FUTURUM PER FONTES |leuseafr = ''Na die toekoms deur die bronne'' |gestig = {{begin datum en ouderdom|2011}} |gesluit = |tipe = Privaat |affiliasie = |befondsing = Studiegeld<ref>{{Cite web| title = Betalingsopsies| work = Akademia| access-date = 2026-08-16| url = https://akademia.ac.za/betalingsopsies/}}</ref><br>Begiftigings<ref>{{Cite web| title = Kampusskenkings| work = Akademia| access-date = 2026-08-16| url = https://akademia.ac.za/kampusskenkings/}}</ref><br/>Geen staatsbefondsing<ref name="van der merwe 2026">{{Cite web |last=Van der Merwe |first=Linette |title=Akademia nie die grondwetlike probleem wat Naledi Pandor dink nie |work=[[Die Papier]] |access-date=2026-08-14 |date=2026-08-11 |url=https://diepapier.co.za/akademia-nie-die-grondwetlike-probleem-wat-naledi-pandor-dink-nie/}}</ref><ref name="De Villiers, 2018">{{Cite journal |publisher = [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi = 10.17159/2224-7912/2018/v58n1a2| issn = 0041-4751| volume = 58| issue = 1| pages = 17–35| last = De Vllliers| first = Bertus| title = Selfbestuur in diep verdeelde samelewings - die kaleidoskoop van Afrikaanse pogings tot 'n model vir selfbestuur| journal = [[Tydskrif vir Geesteswetenskappe]] | access-date = 2026-08-16| date = 2018 |url=https://scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0041-47512018000100002&lng=en&nrm=iso&tlng=af}}</ref> |amptenaar_in_beheer = |besturende_direkteur = Marthinus Visser |voorsittende beampte = |kanselier = |president = |visie-president = |superintendent = |provoos = |visie_kanselier = |rektor = |prinsipaal = |dekaan = Dr. Rachel Maritz<br />Prof. Johnnie Hay<br />Prof. Danie du Plessis<br />Dr. Piet Pretorius<br />Prof. Hermie Coetzee |direkteur = Dr. [[Dirk Hermann]]<ref name="Maree, 2021" /><br />Henk Schalekamp<br />Piet Steyn<br />[[Flip Buys]]<br/>JD Symington |fakulteit = |personeel = 294 voltyds (2026) |studentetal = 3&nbsp;700 studente (2025) |voorgraadse studente = |nagraadse studente = |doktoraal = |ander = |ligging = [[Centurion]], [[Pretoria]], [[Gauteng]]<br/>[[Paarl]], [[Wes-Kaap]] |stad = <!-- [[Pretoria]], [[Paarl]] .........reeds hierbo getoon--> |land = [[Suid-Afrika]] |coor = |kampus = |voormalige_name = |free_label = |free = |sport = |kleure = {{kleurkas|#121e39}} Blou<br />{{kleurkas|#8b6032}} Goud |bynaam = |gelukbringer = |affiliasies = |webtuiste = {{URL|https://akademia.ac.za}} |logo = |voetnotas = }} '''Akademia''' is ’n [[Suid-Afrikaanse]] privaatverskaffer van hoëronderwys in [[Afrikaans]].<ref>{{Cite journal |publisher=[[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi = 10.17159/2224-7912/2025/v65n1a22| issn = 0041-4751| volume = 65| issue = 1| pages = 472–483| last = Eloff| first = Kobus| title = Die rol van die Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie (SATNT) in die ontginning van die natuurwetenskappe in Afrikaans die afgelope honderd jaar. |journal=[[Tydskrif vir Geesteswetenskappe]] |access-date = 2026-07-28| date = 2025-03-01| url = https://research.ebsco.com/plink/ed74eed9-7b8e-3b54-8c87-e93e2bf19c60}}</ref><ref name="malan-2026">{{Cite journal |publisher = [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi=10.17159/tgw.2026.66.1.3832 |issn = 2224-7912| volume = 66| issue=1 |last = Malan| first = Koos| title = Afrikaans het wesenlik as amptelike taal verval |journal=[[Tydskrif vir Geesteswetenskappe]] | location = Pretoria| access-date = 2026-08-10| date = 2026| url = https://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0041-47512026000100009&script=sci_arttext&tlng=af}}</ref><ref> https://universities.co.za/places/akademia/ Opgespoor en besoek op 16 Maart 2024</ref><ref name="van der merwe 2026" /><ref>{{Cite journal |publisher = [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi = 10.17159/2224-7912/2025/v65n2a2| issn = 2224-7912| volume = 65| issue = 2| last1 = Wolhuter| first1 = Charl| last2 = Carstens |first2 = W. A. M. |authorlink2=Wannie Carstens |title = 'n Ondersoeksambreel vir die benadering tot Afrikaans in die onderwysomgewing |journal=[[Tydskrif vir Geesteswetenskappe]] |location=Pretoria |access-date = 2026-08-10| date = 2025| url = https://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0041-47512025000200004&script=sci_arttext}}</ref><ref name="Correia et al., 2025" /><ref name="Steyn, 2016" /> Dit is in 2011 deur [[Solidariteit]] gestig.<ref name="bornman-et-al-2025" /><ref name="Correia et al., 2025">{{Cite journal| volume = 30| issue = 1| pages = 43–69| last1 = Correia| first1 = Julia| last2 = Larey| first2 = Desireé| last3 = Hanie| first3 = Chris-Mari| last4 = Steyn| first4 = Hennie| last5 = Teise| first5 = Kevin L. G. |title=Exploring contributions to the development of comparative education from new and established higher education institutions in South Africa| journal = Southern African Review of Education| date = 2025-06-01 |url=https://www.researchgate.net/publication/403772096_Exploring_contributions_to_the_development_of_comparative_education_from_new_and_established_higher_education_institutions_in_South_Africa_Southern_African_Review_of_Education |lang=en-za}}</ref><ref name="van der merwe 2026" /><ref name="Brink, 2025">{{Cite journal |publisher = [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi = 10.17159/2224-7912/2025/v65n1a24| volume = 65| issue = 1| last = Brink| first = Linda| title = Hoogtepunte van die SA Akademie gedurende die tydperk 2009-2025| journal = [[Tydskrif vir Geesteswetenskappe]] | location = Pretoria| access-date = 2026-08-15| date = 2025| url = https://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0041-47512025000100024&script=sci_arttext}}</ref><ref name="Durand, 2019">{{Cite journal |publisher = [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi = 10.17159/2224-7912/2019/v59n4a10| issn = 2224-7912| volume = 59| issue = 4| last = Durand| first = François| title = Verskuif die klaskamer ter wille van die oorlewing van Afrikaans as wetenskapstaal| journal = Tydskrif vir Geesteswetenskappe| location = Pretoria| access-date = 2026-08-15| date = 2019| url = https://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0041-47512019000400010&script=sci_arttext&tlng=af}}</ref><ref name="Steyn, 2016">{{Cite journal| publisher = Routledge| doi = 10.1080/02533952.2016.1259792| issn = 0253-3952| volume = 42| issue = 3| pages = 481–503| last = Steyn| first = Adriaan S.| title = Afrikaans, Inc.: the Afrikaans culture industry after apartheid| journal = Social Dynamics| access-date = 2026-08-15| date = 2016-09-01| url = https://doi.org/10.1080/02533952.2016.1259792 |lang=en-za}}</ref><ref>{{Cite journal |doi=10.19108/koers.81.3.2258 |issn=2304-8557 | volume = 81| issue = 3| pages = 1–9| last1 = Eloff| first1 = Theuns| last2 = Greffrath| first2 = Wynand N. |title = Die universiteitswese in Suid-Afrika: 'n bestekopname van huidige tendense en die vooruitsig vir Afrikaans| journal = Koers| access-date = 2026-08-15| date = 2016| url = https://scielo.org.za/scielo.php?script=sci_abstract&pid=S2304-85572016000300007}}</ref><ref name="Brink, 2025" /><ref name="Knack, 2015" /> Marthinus Visser dien as die besturende direkteur van Akademia<ref name="Maree, 2021">{{Cite paper| publisher = [[Universiteit Stellenbosch]] | last = Maree| first = Lizán| title = Faktore wat studente motiveer om by 'n Afrikaanse privaat hoëronderwysinstelling te studeer| access-date = 2026-08-16| date = 2021 | url = http://hdl.handle.net/10019.1/109907}}</ref><ref name="Visser, 2026">{{Cite web| last = Visser| first = Marthinus| title = Wat is ʼn universiteit veronderstel om te wees?| work = [[Maroela Media]] | access-date = 2026-08-11| date = 2026-08-03| url = https://maroelamedia.co.za/debat/diskoers/wat-is-n-universiteit-veronderstel-om-te-wees/}}</ref> en prof. [[Danie Goosen]] as akademiese hoof.<ref name="Maree, 2021" /><ref>https://akademia.ac.za/personeel/akademie/bestuur/#_bestuurspan {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210527094806/https://akademia.ac.za/personeel/akademie/bestuur/#_bestuurspan |date=27 Mei 2021 }}. Akademia. Besoek op 27 Mei 2021.</ref> Weens druk op voormalige Afrikaanse tersiêre instellings om [[Engels]] in plek van Afrikaans as voertaal aan te neem<ref name="malan-2026" /><ref name="Botha, 2020">{{Cite journal |publisher = [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi = 10.17159/2224-7912/2020/v60n4-2a9| volume = 60| issue = 4-2| last = Botha| first = Willem J.| title = Afrikaansontmagtiging |journal=[[Tydskrif vir Geesteswetenskappe]] | location = Pretoria| access-date = 2026-08-15| date = 2020| url = https://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0041-47512020000500010&lng=en&nrm=iso&tlng=af}}</ref><ref>{{cite web |url=https://iol.co.za/news/politics/2016-02-17-afrikaans-must-fall-at-tuks-eff/ |title=Afrikaans must fall at Tuks - EFF |access-date=15 Augustus 2026 |work=[[IOL]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170704180154/http://www.iol.co.za/news/politics/afrikaans-must-fall-at-tuks---eff-1985652 |archive-date=4 Julie 2017 |url-status=live |last = Makhetha| first = Tankiso}}</ref><ref name="Knack, 2015" /> het die Afrikaanse hoëronderwysaanbod in Suid-Afrika drasties<ref name="malan-2026" /> gekrimp<ref name="bornman-et-al-2025" /><ref name="malan-2026" /> en Akademia poog om hierdie gaping te vul.<ref name="bornman-et-al-2025">{{Cite journal |publisher = [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi=10.17159/2224-7912/2025/v65n1a13 |issn = 2224-7912| volume = 65| issue = 1| last1 = Bornman| first1 = Elirea| last2 = Steenkamp| first2 = Conrad| last3 = Wierenga| first3 = Roné| last4 = Carstens| first4 = W. A. M. |authorlink4=Wannie Carstens |title = Afrikaans in die hoër onderwys: Enkele tendense uit die ondersoeke Staat van het Nederlands en Stand van Afrikaans |journal=[[Tydskrif vir Geesteswetenskappe]] |location=Pretoria |access-date = 2026-08-10| date = 2025| url = https://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0041-47512025000100013&script=sci_arttext&tlng=af}}</ref><ref name="Botha, 2020" /><ref name="Knack, 2015">{{Cite web |title = Zuid-Afrika: Afrikaans verdwijnt stilaan uit het openbare leven| work = Knack| access-date = 2026-08-11| date = 2015-04-28| url = https://www.knack.be/nieuws/wereld/zuid-afrika-afrikaans-verdwijnt-stilaan-uit-het-openbare-leven/ |lang=nl-be}}</ref> Akademia is deur die Hoëronderwyskwaliteitskomitee van die Raad op Hoëronderwys in Suid-Afrika geakkrediteer.<ref name="De Villiers, 2018" /><ref>{{Cite web| title = [Video] Volledige registrasie amptelik aan Akademia toegeken| work = [[Maroela Media]] |access-date = 2026-08-11| date = 2017-06-14 |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/volledige-registrasie-amptelik-aan-akademia-toegeken/}}</ref> Akademia bestaan tans uit vyf fakulteite wat verskeie grade, hoërsertifikate en nagraadse en gevorderde diplomas deur middel van die nauurse afstandmodel,<ref name="De Villiers, 2018" /><ref name="Maree, 2021" /> waar studente nauurs lesings bywoon of aanlyn via e-leer studeer, en sedert 2021 deur middel van die voltydse kontakmodel,<ref name="du preez 2023">{{Cite paper| publisher = [[Universiteit Stellenbosch]]| last = Du Preez| first = Daniëlla| title = Kritiese suksesfaktore vir werkende studente in ʼn aanlyn leeromgewing| date = 2023 |url=https://scholar.sun.ac.za/server/api/core/bitstreams/4562b88d-857f-4696-8d2c-162131071d91/content}}</ref> waar studente tradisionele lesings bywoon, aanbied.<ref name="onderrigleermodelle">{{Cite web| title = Onderrigleermodelle| work = Akademia| access-date = 2026-08-15| url = https://akademia.ac.za/onderrigleermodelle/}}</ref> By Akademia se gradeplegtigheid in Mei 2026 is 747 kwalifikasies toegeken.<ref name="akademia-260507">{{Cite web| last = Muller| first = Neil| title = Akademia lê nuwe boustene vir onderwys neer met eerste BEd-graduandi| work = Akademia| access-date = 2026-08-11| date = 2026-05-07| url = https://akademia.ac.za/akademia-kwalifikasieplegtigheid-2026/}}</ref> Die oudste afgestudeerde student was 62 terwyl 49 studente ouer as 40 en 108 studente ouer as 30 was.<ref name="akademia-260507" /> == Fakulteite == === Fakulteit Ekonomiese en Bestuurswetenskappe === Die Fakulteit Ekonomiese en Bestuurswetenskappe bied BCom-grade, hoërsertifikate, nagraadse diplomas en gevorderde diplomas aan.<ref name="De Villiers, 2018" /> 'n Honneursgraad in ondernemingsbestuur<ref>https://akademia.ac.za/2023/01/04/bcomhons-2023/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111212235/https://akademia.ac.za/2023/01/04/bcomhons-2023/ |date=11 Januarie 2023 }} Besoek op 11 Januarie 2023</ref> en 'n meestersgraad in besigheidsadministrasie word beplan.<ref>https://akademia.ac.za/toekomsmusiek/ekonomiese-bestuurswetenskappe/#fakulteitgroei {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210527094804/https://akademia.ac.za/toekomsmusiek/ekonomiese-bestuurswetenskappe/#fakulteitgroei |date=27 Mei 2021 }}. Akademia. Besoek op 27 Mei 2021.</ref> Dr. Rachel Maritz is die dekaan van die Fakulteit Ekonomiese en Bestuurswetenskappe. === Fakulteit Geesteswetenskappe === Die Fakulteit Geesteswetenskappe bied [[Baccalaureus Artium|BA]]-, BSocSci- en BAHons-grade aan.<ref>https://www.bfnafrkultuur.org.za/index.php/component/k2/item/50-akademia-universiteit {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240315192721/https://www.bfnafrkultuur.org.za/index.php/component/k2/item/50-akademia-universiteit |date=15 Maart 2024 }} Besoek op 16 Maart 2024.</ref><ref>{{Cite web| last = Steyn-Bezuidenhout| first = Christa| title = Groot vreugde oor Akademia se Taalstudie-kwalifikasie| work = [[Maroela Media]]| access-date = 2026-08-10| date = 2024-03-14| url = https://maroelamedia.co.za/nuus/groot-vreugde-oor-akademia-se-taalstudie-kwalifikasie/}}</ref><ref>{{Cite web |title=Persverklaring: Akademia se tweede honneursprogram in 2025 aangebied |work=[[LitNet]] |access-date = 2026-07-28 |date = 2024-09-02| url = https://www.litnet.co.za/persverklaring-akademia-se-tweede-honneursprogram-in-2025-aangebied/}}</ref> Prof. [[Pieter Duvenage]] was die dekaan van die Fakulteit Geesteswetenskappe. === Fakulteit Natuurwetenskappe === Die Fakulteit Natuurwetenskappe bied BSc-grade aan.<ref name="mybroadband-2021">{{Cite web| last = Labuschagne| first = Hanno| title = Private Afrikaans university Akademia to offer tech degrees| access-date = 2026-08-11| date = 2021-09-27| url = https://mybroadband.co.za/news/technology/415162-private-afrikaans-university-akademia-to-offer-tech-degrees.html |lang=en-za}}</ref> 'n BScHons-graad in rekenaarwetenskap word beplan.<ref name="toekomsmusiek">{{Cite web| title = Toekomsmusiek| work = Akademia| access-date = 2026-08-15| url = https://akademia.ac.za/toekomsmusiek/}}</ref> Die fakulteit het hul eerste kwalifikasie, BSc (Wiskundige Wetenskappe), in 2021 bekendgestel.<ref>{{Cite web| last = Kruger| first = Carien| title = Akademia smee bande in Europa vir landbougraad| work = Landbou| access-date = 2026-08-11| date = 2023-02-03| url = https://www.landbou.com/nuus/akademia-smee-bande-in-europa-vir-landbougraad-20230203}}</ref> Prof. Hannes Rautenbach is die dekaan van die Fakulteit Natuurwetenskappe. === Fakulteit Regsgeleerdheid === Die Fakulteit Regsgeleerdheid bied 'n Baccalaureus Legum (LLB)-graad aan. 'n BA (Regte) word beplan. Prof. Hermie Coetzee dien tans as die dekaan van die Fakulteit Regsgeleerdheid. === Fakulteit Opvoedkunde === Die Fakulteit Opvoedkunde bied tans drie kwalifikasies aan, naamlik die Nagraadse Onderwyssertifikaat (NGOS) - Senior Fase- en VOO-onderwys, en BEd-kwalifikasies vir Grondslag- en Intermediêre Fase. Prof. Gawie du Toit is die dekaan van die Fakulteit Opvoedkunde. === Toekomstige Fakulteite === Daar word beplan dat die Fakulteit Gesondheidswetenskappe BNur (Verpleegkunde) sal aanbied sodra die nodige akkreditasie verkry is. Verder word daar beplan dat die Fakulteit Ingenieurswese teen 2026 twee kwalifikasies, BIng (Elektroniese Ingenieurswese) en BIng (Elektriese Ingenieurswese), sal aanbied.<ref>https://akademia.ac.za/toekomsmusiek/ingenieurswese/#fakulteitgroei {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210527094815/https://akademia.ac.za/toekomsmusiek/ingenieurswese/#fakulteitgroei |date=27 Mei 2021 }}. Akademia. Besoek op 27 Mei 2021.</ref> == Studiesentrums == Akademia se studiesentrums verskil effens van die tradisionele universiteitskampus deurdat dit hoofsaaklik van tegnologie en afstandleer gebruik maak. Studente het by hierdie studiesentrums toegang tot gratis [[internet]] om van die aanlyngeriewe soos "Die Spens" (Akademia se aanlynstelsel) gebruik te maak. Verder kan die studente ook konferensies en klasse digitaal bywoon by hierdie sentrums. Akademia het tans 'n landswye netwerk van studiesentrums. ;Studiesentrums volgens plek {| class="wikitable sortable" ! Naam ! Stad ! Provinsie ! Besonderhede |- ! Bellville | [[Kaapstad]] | [[Wes-Kaap]] | |- ! Bloemfontein | [[Bloemfontein]] | [[Vrystaat]] | |- ! Centurion | [[Centurion]] | [[Gauteng]] | Die oorspronklike studiesentrum asook die hoofkantoor van Akademia |- ! George | [[George]] | [[Wes-Kaap]] | |- ! Krugersdorp | [[Krugersdorp]] | [[Gauteng]] | |- ! Paarl | [[Paarl]] | [[Wes-Kaap]] | |- ! Pretoria-Lynnwood | [[Pretoria]] | [[Gauteng]] | |- ! Pretoria-Die Moot | [[Pretoria]] | [[Gauteng]] | |- ! Somersetwes | [[Kaapstad]] | [[Wes-Kaap]] | |- ! Vanderbijlpark | [[Vanderbijlpark]] | [[Gauteng]] | |} == Kampusse == === Centurion-kampus === Akademia het op 15 Maart 2021 'n tussentydse kampus in [[Centurion]] in gebruik geneem waar voltydse studente klasse bywoon.<ref name="du preez 2023" /> Die Centurion-kampus beskik oor 'n kafeteria, kliëntedienssentrum, biblioteek en behuising vir voltydse studente.<ref name="mybroadband-2021" /> === Pretoria-Oos-kampus === Akademia besit 'n gebied van ongeveer 220 hektaar in die ooste van Pretoria waar daar beplan word om 'n nuwe residensiële kampus te bou.<ref name=":0">https://www.youtube.com/watch?v=F3zj-I51MWc. Morning Shot. Onderhoud oorspronklik in Engels. Besoek op 27 Mei 2021.</ref> Daar word beoog dat die kampus teen 2028 in gebruik geneem sal word en dat dit 5000 voorgraadse en 2000 nagraadse studente sal huisves.<ref>https://akademia.ac.za/toekomsmusiek/. Akademia. Besoek op 27 Mei 2021.</ref> == Buitelandse studente == Vanaf 2021 kan Afrikaanssprekendes in die buiteland ook aan Akademia studeer.<ref>{{Cite web| title = Wêreldgehalte onderrig, wêreldwyd in Afrikaans| work = [[Maroela Media]]| access-date = 2026-08-10| date = 2020-10-21| url = https://maroelamedia.co.za/leefstyl/goeie-nuus/wereldgehalte-onderrig-wereldwyd-in-afrikaans/}}</ref> == Akademia et al. == Akademia et al., gesetel onder die Akademia-vaandel, is in 2022 gevestig om praktykgerigte kortkursusse met ʼn akademiese onderbou aan individue en/of ondernemings te bied. Dié kortkursusse word aangebied deur uitgesoekte akademici en kundiges en word verpak om te fokus op die behoeftes van die werksplek asook akademiese verdieping. Akademia et al. is daargestel om kortkursusse vir sertifikaatdoeleindes aan te bied bo en behalwe die Raad op Hoëronderwys (RHO)-geakkrediteerde kwalifikasies wat tans deur Akademia aangebied word. Die opleidingsplatform bied die geleentheid aan individue om hulleself te ontwikkel, kennis te verdiep en hulleself beter toe te rus vir die werksplek (ongeag of hulle ʼn formele RHO-geakkrediteerde kwalifikasie vooraf voltooi het). == Kritiek == In 2014 het [[Blade Nzimande]], minister van hoëronderwys, gedreig om Akademia te sluit omdat hy dit as "[[Rassisme|rassisties]]" beskou het.<ref>{{Cite web| last = Martins| first = Du P| title = Nzimande "soek skoor met Afrikaans"| work = Rekord| access-date = 2026-08-11| date = 2014-12-04| url = https://www.citizen.co.za/rekord/news-headlines/2014/12/04/nzimande-soek-skoor-met-afrikaans/}}</ref><ref>{{Cite web| last = Van der Elst| first = Jacques| title = Heksejag op Afrikaans duur voort: Afdreiging van Minister is ongepas| work = LitNet| access-date = 2026-08-11| date = 2014-12-01| url = https://www.litnet.co.za/heksejag-op-afrikaans-duur-voort-afdreiging-van-minister-is-ongepas/}}</ref><ref>{{Cite web| publisher = FW de Klerk-Stigting| last = Steward| first = Dave| title = Blade Nzimande se ongrondwetlike veldtog om Afrikaans as universiteitstaal te verwyder| access-date = 2026-08-11| date = 2015-12-08| url = http://www.fwdeklerk.org/index.php/afr/nuus/342-article-blade-nzimande-se-ongrondwetlike-veldtog-om-afrikaans-as-universiteitstaal-te-verwyder| archive-date = 2015-12-08| archive-url = https://web.archive.org/web/20151208094520/http://www.fwdeklerk.org/index.php/afr/nuus/342-article-blade-nzimande-se-ongrondwetlike-veldtog-om-afrikaans-as-universiteitstaal-te-verwyder| url-status = dead}}</ref><ref>{{Cite web| last = FW de Klerk-Stigting| title = Die FW De Klerk-Stigting verwys Minister Blade Nzimande se opmerkings betreffende Akademia na KGT‐Kommisie| access-date = 2026-08-11| date = 2015-12-08| url = http://afrikaansetaalraad.co.za/die-fw-de-klerk-stigting-verwys-minister-blade-nzimande-se-opmerkings-betreffende-akademia-na-kgt%E2%80%90kommissie/| publisher = Afrikaanse Taalraad| archive-date = 2015-12-08| archive-url = https://web.archive.org/web/20151208154308/http://afrikaansetaalraad.co.za/die-fw-de-klerk-stigting-verwys-minister-blade-nzimande-se-opmerkings-betreffende-akademia-na-kgt%E2%80%90kommissie/| url-status = dead}}</ref><ref name="Knack, 2015" /> Die skrywer Naomi Meyer het studie by Akademia met "laertrek" en om "my klein taal in 'n klein groepie mense te gaan praat en iewers op 'n soort Patmos-eiland te gaan sit" vergelyk en voer aan dat sy eerder haar kinders in skole en universiteite sal plaas wat hulle "toerus om te sukkel met die kompleksiteite van 'n multikulturele omgewing en ook die interessantheid en omvang van ander mense in hierdie land se menswees [...] leer verstaan".<ref>{{Cite web| last = Meyer| first = Naomi| title = Is Akademia die antwoord? | work = [[LitNet]] | access-date = 2026-08-11| date = 2019-10-22| url = https://www.litnet.co.za/is-akademia-die-antwoord/}}</ref> Volgens [[Jonathan Jansen]] hou Akademia 'n "gevaar" vir [[demokrasie]] in en isoleer dit sy studente.<ref name="Visser, 2026" /> [[Naledi Pandor]] het na Akademia as 'n "gevaar"<ref name="heyns-2026-pandor">{{Cite web| last = Heyns| first = Tania| title = Bou en finansier van Afrikaanse universiteit nié aanvaarbaar – Pandor| work = [[Maroela Media]]| access-date = 2026-08-11| date = 2026-08-11| url = https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/bou-en-finansier-van-afrikaanse-universiteit-nie-aanvaarbaar-pandor/}}</ref><ref name="venter-2026">{{Cite web| last = Venter| first = Isabel| title = NSFAS-krisis werp ‘onsimpatieke lig’ op Pandor se Akademia-opmerkings |work=[[Maroela Media]] | access-date = 2026-08-14| date = 2026-08-14| url = https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nsfas-krisis-werp-onsimpatieke-lig-op-pandor-se-akademia-opmerkings/}}</ref><ref name="mocke 2026">{{Cite web| last = Mocke| first = Heléne| title = Afrikaans is nie ʼn weggooitaal nie’, Pandor kry kritiek |work=[[Maroela Media]] |access-date = 2026-08-14| date = 2026-08-14| url = https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/afrikaans-is-nie-n-weggooitaal-nie-pandor-kry-kritiek/}}</ref><ref name="Felix, g.d.">{{Cite web| last = Felix| first = Jason| title = Afrikaanse universiteit hou gevaar in vir demokrasie – Pandor| work = [[Netwerk24]] | access-date = 2026-08-17| url = https://www.netwerk24.com/nuus/politiek/afrikaanse-universiteit-hou-gevaar-in-vir-demokrasie-pandor-20260813-0835}}</ref> verwys en gesê [[swart mense]] moet hulle daarteen uitspreek.<ref name="heyns-2026-pandor" /><ref name="politicsweb-2026">{{Cite web| title = Naledi Pandor on liberals, Akademia and UCT| work = Politicsweb| access-date = 2026-08-14| url = https://www.politicsweb.co.za/news/naledi-pandor-on-liberals-akademia-and-uct |lang=en-za}}</ref><ref name="briefly-2026-pandor">{{Cite web| last = Butale| first = Mbalenhle| title = ANC's Naledi Pandor Slams R3.2 Billion Afrikaans University Project, Says SA Is “Too Complacent” |work=Briefly.co.za | access-date = 2026-08-11| date = 2026-08-11| url = https://briefly.co.za/south-africa/249552-ancs-naledi-pandor-slams-r32-billion-afrikaans-university-project-sa-complacent/ |lang=en-za}}</ref> Sy het bygevoeg: "Diegene wat aan bewind was, gee nie maklik beheer prys nie. Hulle soek dus na ander maniere."<ref name="heyns-2026-pandor" /><ref name="venter-2026" /><ref name="politicsweb-2026" /><ref name="mocke 2026" /><ref name="briefly-2026-pandor" /> Sy voer verder aan dat "hulle weier om die kapitaal te belê wat hulle besit en op onregmatige wyse deur [[kolonialisme]] en [[Imperialisme|imperiale]] oorheersing verkry het."<ref name="heyns-2026-pandor" /><ref name="politicsweb-2026" /><ref name="briefly-2026-pandor" /><ref name="Niehaus, 2026">{{Cite web| last = Niehaus| first = Carl| title = Why Afrikaans should not be weaponised in South African education| work = [[IOL]] | access-date = 2026-08-16| url = https://iol.co.za/news/opinion/2026-08-16-why-afrikaans-should-not-be-weaponised-in-south-african-education/ |taal=en-za}}</ref> Volgens [[Piet Croucamp]] is Akademia "voorskriftelik" oor "kulturele en religieuse voorkeure" en bied dit "min ruimte vir kritiese denke".<ref name="Croucamp, g.d.">{{Cite web| last = Croucamp| first = Piet| title = Piet Croucamp oor Akademia: ‘Pandor moet ’n bietjie voor ANC se eie deur vee’| work = [[Netwerk24]] |access-date = 2026-08-16| url = https://www.netwerk24.com/stemme/menings/piet-croucamp-oor-akademia-pandor-moet-n-bietjie-voor-anc-se-eie-deur-vee-20260815-0729}}</ref> Hy voer aan dat dit "byna 'n uitgemaakte saak" is dat afgestudeerde "kinders" sal sukkel om aan te pas wanneer hulle "tussen 63&nbsp;miljoen Suid-Afrikaners 'n lewensruimte moet vind".<ref name="Croucamp, g.d." /> Croucamp meen Akademia is nie slegs 'n universiteit nie, maar ook 'n politieke projek, en dat Solidariteit "Afrikaanse onderwys misbruik om hul kinders en studente in hul eie politieke vrese gevange te hou".<ref name="Croucamp, g.d." /> Hy voer verder aan dat Akademia "bevry moet word van die politieke bagasie waarmee dit nog altyd belas is" en dat hy vir "duisende [[bruin mense|bruin]] Afrikaanssprekende kinders" plek sou maak by Akademia en [[Sol-Tech]].<ref name="Croucamp, g.d." /> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse Universiteite]] * [[Solidariteit]] == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|https://akademia.ac.za/}} * {{Twitter|OnsAkademia}} * {{Facebook|akademiakampus}} * {{YouTube|kanaal=AkademiaSpens}} {{Normdata}} [[Kategorie:Akademia| ]] [[Kategorie:Akademie]] 8xplyk3diwuw5ld0zttt5zpgfc6tb3g 2964403 2964402 2026-09-01T21:33:06Z Pynappel 70858 /* Fakulteit Natuurwetenskappe */ 2964403 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Universiteit |naam = Akademia |beeldgrootte = 250px |beeld = Akademia Logo.png |beeldbyskrif = |latyn_naam = |leuse = AD FUTURUM PER FONTES |leuseafr = ''Na die toekoms deur die bronne'' |gestig = {{begin datum en ouderdom|2011}} |gesluit = |tipe = Privaat |affiliasie = |befondsing = Studiegeld<ref>{{Cite web| title = Betalingsopsies| work = Akademia| access-date = 2026-08-16| url = https://akademia.ac.za/betalingsopsies/}}</ref><br>Begiftigings<ref>{{Cite web| title = Kampusskenkings| work = Akademia| access-date = 2026-08-16| url = https://akademia.ac.za/kampusskenkings/}}</ref><br/>Geen staatsbefondsing<ref name="van der merwe 2026">{{Cite web |last=Van der Merwe |first=Linette |title=Akademia nie die grondwetlike probleem wat Naledi Pandor dink nie |work=[[Die Papier]] |access-date=2026-08-14 |date=2026-08-11 |url=https://diepapier.co.za/akademia-nie-die-grondwetlike-probleem-wat-naledi-pandor-dink-nie/}}</ref><ref name="De Villiers, 2018">{{Cite journal |publisher = [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi = 10.17159/2224-7912/2018/v58n1a2| issn = 0041-4751| volume = 58| issue = 1| pages = 17–35| last = De Vllliers| first = Bertus| title = Selfbestuur in diep verdeelde samelewings - die kaleidoskoop van Afrikaanse pogings tot 'n model vir selfbestuur| journal = [[Tydskrif vir Geesteswetenskappe]] | access-date = 2026-08-16| date = 2018 |url=https://scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0041-47512018000100002&lng=en&nrm=iso&tlng=af}}</ref> |amptenaar_in_beheer = |besturende_direkteur = Marthinus Visser |voorsittende beampte = |kanselier = |president = |visie-president = |superintendent = |provoos = |visie_kanselier = |rektor = |prinsipaal = |dekaan = Dr. Rachel Maritz<br />Prof. Johnnie Hay<br />Prof. Danie du Plessis<br />Dr. Piet Pretorius<br />Prof. Hermie Coetzee |direkteur = Dr. [[Dirk Hermann]]<ref name="Maree, 2021" /><br />Henk Schalekamp<br />Piet Steyn<br />[[Flip Buys]]<br/>JD Symington |fakulteit = |personeel = 294 voltyds (2026) |studentetal = 3&nbsp;700 studente (2025) |voorgraadse studente = |nagraadse studente = |doktoraal = |ander = |ligging = [[Centurion]], [[Pretoria]], [[Gauteng]]<br/>[[Paarl]], [[Wes-Kaap]] |stad = <!-- [[Pretoria]], [[Paarl]] .........reeds hierbo getoon--> |land = [[Suid-Afrika]] |coor = |kampus = |voormalige_name = |free_label = |free = |sport = |kleure = {{kleurkas|#121e39}} Blou<br />{{kleurkas|#8b6032}} Goud |bynaam = |gelukbringer = |affiliasies = |webtuiste = {{URL|https://akademia.ac.za}} |logo = |voetnotas = }} '''Akademia''' is ’n [[Suid-Afrikaanse]] privaatverskaffer van hoëronderwys in [[Afrikaans]].<ref>{{Cite journal |publisher=[[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi = 10.17159/2224-7912/2025/v65n1a22| issn = 0041-4751| volume = 65| issue = 1| pages = 472–483| last = Eloff| first = Kobus| title = Die rol van die Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie (SATNT) in die ontginning van die natuurwetenskappe in Afrikaans die afgelope honderd jaar. |journal=[[Tydskrif vir Geesteswetenskappe]] |access-date = 2026-07-28| date = 2025-03-01| url = https://research.ebsco.com/plink/ed74eed9-7b8e-3b54-8c87-e93e2bf19c60}}</ref><ref name="malan-2026">{{Cite journal |publisher = [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi=10.17159/tgw.2026.66.1.3832 |issn = 2224-7912| volume = 66| issue=1 |last = Malan| first = Koos| title = Afrikaans het wesenlik as amptelike taal verval |journal=[[Tydskrif vir Geesteswetenskappe]] | location = Pretoria| access-date = 2026-08-10| date = 2026| url = https://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0041-47512026000100009&script=sci_arttext&tlng=af}}</ref><ref> https://universities.co.za/places/akademia/ Opgespoor en besoek op 16 Maart 2024</ref><ref name="van der merwe 2026" /><ref>{{Cite journal |publisher = [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi = 10.17159/2224-7912/2025/v65n2a2| issn = 2224-7912| volume = 65| issue = 2| last1 = Wolhuter| first1 = Charl| last2 = Carstens |first2 = W. A. M. |authorlink2=Wannie Carstens |title = 'n Ondersoeksambreel vir die benadering tot Afrikaans in die onderwysomgewing |journal=[[Tydskrif vir Geesteswetenskappe]] |location=Pretoria |access-date = 2026-08-10| date = 2025| url = https://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0041-47512025000200004&script=sci_arttext}}</ref><ref name="Correia et al., 2025" /><ref name="Steyn, 2016" /> Dit is in 2011 deur [[Solidariteit]] gestig.<ref name="bornman-et-al-2025" /><ref name="Correia et al., 2025">{{Cite journal| volume = 30| issue = 1| pages = 43–69| last1 = Correia| first1 = Julia| last2 = Larey| first2 = Desireé| last3 = Hanie| first3 = Chris-Mari| last4 = Steyn| first4 = Hennie| last5 = Teise| first5 = Kevin L. G. |title=Exploring contributions to the development of comparative education from new and established higher education institutions in South Africa| journal = Southern African Review of Education| date = 2025-06-01 |url=https://www.researchgate.net/publication/403772096_Exploring_contributions_to_the_development_of_comparative_education_from_new_and_established_higher_education_institutions_in_South_Africa_Southern_African_Review_of_Education |lang=en-za}}</ref><ref name="van der merwe 2026" /><ref name="Brink, 2025">{{Cite journal |publisher = [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi = 10.17159/2224-7912/2025/v65n1a24| volume = 65| issue = 1| last = Brink| first = Linda| title = Hoogtepunte van die SA Akademie gedurende die tydperk 2009-2025| journal = [[Tydskrif vir Geesteswetenskappe]] | location = Pretoria| access-date = 2026-08-15| date = 2025| url = https://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0041-47512025000100024&script=sci_arttext}}</ref><ref name="Durand, 2019">{{Cite journal |publisher = [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi = 10.17159/2224-7912/2019/v59n4a10| issn = 2224-7912| volume = 59| issue = 4| last = Durand| first = François| title = Verskuif die klaskamer ter wille van die oorlewing van Afrikaans as wetenskapstaal| journal = Tydskrif vir Geesteswetenskappe| location = Pretoria| access-date = 2026-08-15| date = 2019| url = https://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0041-47512019000400010&script=sci_arttext&tlng=af}}</ref><ref name="Steyn, 2016">{{Cite journal| publisher = Routledge| doi = 10.1080/02533952.2016.1259792| issn = 0253-3952| volume = 42| issue = 3| pages = 481–503| last = Steyn| first = Adriaan S.| title = Afrikaans, Inc.: the Afrikaans culture industry after apartheid| journal = Social Dynamics| access-date = 2026-08-15| date = 2016-09-01| url = https://doi.org/10.1080/02533952.2016.1259792 |lang=en-za}}</ref><ref>{{Cite journal |doi=10.19108/koers.81.3.2258 |issn=2304-8557 | volume = 81| issue = 3| pages = 1–9| last1 = Eloff| first1 = Theuns| last2 = Greffrath| first2 = Wynand N. |title = Die universiteitswese in Suid-Afrika: 'n bestekopname van huidige tendense en die vooruitsig vir Afrikaans| journal = Koers| access-date = 2026-08-15| date = 2016| url = https://scielo.org.za/scielo.php?script=sci_abstract&pid=S2304-85572016000300007}}</ref><ref name="Brink, 2025" /><ref name="Knack, 2015" /> Marthinus Visser dien as die besturende direkteur van Akademia<ref name="Maree, 2021">{{Cite paper| publisher = [[Universiteit Stellenbosch]] | last = Maree| first = Lizán| title = Faktore wat studente motiveer om by 'n Afrikaanse privaat hoëronderwysinstelling te studeer| access-date = 2026-08-16| date = 2021 | url = http://hdl.handle.net/10019.1/109907}}</ref><ref name="Visser, 2026">{{Cite web| last = Visser| first = Marthinus| title = Wat is ʼn universiteit veronderstel om te wees?| work = [[Maroela Media]] | access-date = 2026-08-11| date = 2026-08-03| url = https://maroelamedia.co.za/debat/diskoers/wat-is-n-universiteit-veronderstel-om-te-wees/}}</ref> en prof. [[Danie Goosen]] as akademiese hoof.<ref name="Maree, 2021" /><ref>https://akademia.ac.za/personeel/akademie/bestuur/#_bestuurspan {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210527094806/https://akademia.ac.za/personeel/akademie/bestuur/#_bestuurspan |date=27 Mei 2021 }}. Akademia. Besoek op 27 Mei 2021.</ref> Weens druk op voormalige Afrikaanse tersiêre instellings om [[Engels]] in plek van Afrikaans as voertaal aan te neem<ref name="malan-2026" /><ref name="Botha, 2020">{{Cite journal |publisher = [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi = 10.17159/2224-7912/2020/v60n4-2a9| volume = 60| issue = 4-2| last = Botha| first = Willem J.| title = Afrikaansontmagtiging |journal=[[Tydskrif vir Geesteswetenskappe]] | location = Pretoria| access-date = 2026-08-15| date = 2020| url = https://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0041-47512020000500010&lng=en&nrm=iso&tlng=af}}</ref><ref>{{cite web |url=https://iol.co.za/news/politics/2016-02-17-afrikaans-must-fall-at-tuks-eff/ |title=Afrikaans must fall at Tuks - EFF |access-date=15 Augustus 2026 |work=[[IOL]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170704180154/http://www.iol.co.za/news/politics/afrikaans-must-fall-at-tuks---eff-1985652 |archive-date=4 Julie 2017 |url-status=live |last = Makhetha| first = Tankiso}}</ref><ref name="Knack, 2015" /> het die Afrikaanse hoëronderwysaanbod in Suid-Afrika drasties<ref name="malan-2026" /> gekrimp<ref name="bornman-et-al-2025" /><ref name="malan-2026" /> en Akademia poog om hierdie gaping te vul.<ref name="bornman-et-al-2025">{{Cite journal |publisher = [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] |doi=10.17159/2224-7912/2025/v65n1a13 |issn = 2224-7912| volume = 65| issue = 1| last1 = Bornman| first1 = Elirea| last2 = Steenkamp| first2 = Conrad| last3 = Wierenga| first3 = Roné| last4 = Carstens| first4 = W. A. M. |authorlink4=Wannie Carstens |title = Afrikaans in die hoër onderwys: Enkele tendense uit die ondersoeke Staat van het Nederlands en Stand van Afrikaans |journal=[[Tydskrif vir Geesteswetenskappe]] |location=Pretoria |access-date = 2026-08-10| date = 2025| url = https://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0041-47512025000100013&script=sci_arttext&tlng=af}}</ref><ref name="Botha, 2020" /><ref name="Knack, 2015">{{Cite web |title = Zuid-Afrika: Afrikaans verdwijnt stilaan uit het openbare leven| work = Knack| access-date = 2026-08-11| date = 2015-04-28| url = https://www.knack.be/nieuws/wereld/zuid-afrika-afrikaans-verdwijnt-stilaan-uit-het-openbare-leven/ |lang=nl-be}}</ref> Akademia is deur die Hoëronderwyskwaliteitskomitee van die Raad op Hoëronderwys in Suid-Afrika geakkrediteer.<ref name="De Villiers, 2018" /><ref>{{Cite web| title = [Video] Volledige registrasie amptelik aan Akademia toegeken| work = [[Maroela Media]] |access-date = 2026-08-11| date = 2017-06-14 |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/volledige-registrasie-amptelik-aan-akademia-toegeken/}}</ref> Akademia bestaan tans uit vyf fakulteite wat verskeie grade, hoërsertifikate en nagraadse en gevorderde diplomas deur middel van die nauurse afstandmodel,<ref name="De Villiers, 2018" /><ref name="Maree, 2021" /> waar studente nauurs lesings bywoon of aanlyn via e-leer studeer, en sedert 2021 deur middel van die voltydse kontakmodel,<ref name="du preez 2023">{{Cite paper| publisher = [[Universiteit Stellenbosch]]| last = Du Preez| first = Daniëlla| title = Kritiese suksesfaktore vir werkende studente in ʼn aanlyn leeromgewing| date = 2023 |url=https://scholar.sun.ac.za/server/api/core/bitstreams/4562b88d-857f-4696-8d2c-162131071d91/content}}</ref> waar studente tradisionele lesings bywoon, aanbied.<ref name="onderrigleermodelle">{{Cite web| title = Onderrigleermodelle| work = Akademia| access-date = 2026-08-15| url = https://akademia.ac.za/onderrigleermodelle/}}</ref> By Akademia se gradeplegtigheid in Mei 2026 is 747 kwalifikasies toegeken.<ref name="akademia-260507">{{Cite web| last = Muller| first = Neil| title = Akademia lê nuwe boustene vir onderwys neer met eerste BEd-graduandi| work = Akademia| access-date = 2026-08-11| date = 2026-05-07| url = https://akademia.ac.za/akademia-kwalifikasieplegtigheid-2026/}}</ref> Die oudste afgestudeerde student was 62 terwyl 49 studente ouer as 40 en 108 studente ouer as 30 was.<ref name="akademia-260507" /> == Fakulteite == === Fakulteit Ekonomiese en Bestuurswetenskappe === Die Fakulteit Ekonomiese en Bestuurswetenskappe bied BCom-grade, hoërsertifikate, nagraadse diplomas en gevorderde diplomas aan.<ref name="De Villiers, 2018" /> 'n Honneursgraad in ondernemingsbestuur<ref>https://akademia.ac.za/2023/01/04/bcomhons-2023/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111212235/https://akademia.ac.za/2023/01/04/bcomhons-2023/ |date=11 Januarie 2023 }} Besoek op 11 Januarie 2023</ref> en 'n meestersgraad in besigheidsadministrasie word beplan.<ref>https://akademia.ac.za/toekomsmusiek/ekonomiese-bestuurswetenskappe/#fakulteitgroei {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210527094804/https://akademia.ac.za/toekomsmusiek/ekonomiese-bestuurswetenskappe/#fakulteitgroei |date=27 Mei 2021 }}. Akademia. Besoek op 27 Mei 2021.</ref> Dr. Rachel Maritz is die dekaan van die Fakulteit Ekonomiese en Bestuurswetenskappe. === Fakulteit Geesteswetenskappe === Die Fakulteit Geesteswetenskappe bied [[Baccalaureus Artium|BA]]-, BSocSci- en BAHons-grade aan.<ref>https://www.bfnafrkultuur.org.za/index.php/component/k2/item/50-akademia-universiteit {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240315192721/https://www.bfnafrkultuur.org.za/index.php/component/k2/item/50-akademia-universiteit |date=15 Maart 2024 }} Besoek op 16 Maart 2024.</ref><ref>{{Cite web| last = Steyn-Bezuidenhout| first = Christa| title = Groot vreugde oor Akademia se Taalstudie-kwalifikasie| work = [[Maroela Media]]| access-date = 2026-08-10| date = 2024-03-14| url = https://maroelamedia.co.za/nuus/groot-vreugde-oor-akademia-se-taalstudie-kwalifikasie/}}</ref><ref>{{Cite web |title=Persverklaring: Akademia se tweede honneursprogram in 2025 aangebied |work=[[LitNet]] |access-date = 2026-07-28 |date = 2024-09-02| url = https://www.litnet.co.za/persverklaring-akademia-se-tweede-honneursprogram-in-2025-aangebied/}}</ref> Prof. [[Pieter Duvenage]] was die dekaan van die Fakulteit Geesteswetenskappe. === Fakulteit Natuurwetenskappe === Die Fakulteit Natuurwetenskappe bied BSc-grade aan.<ref name="mybroadband-2021">{{Cite web| last = Labuschagne| first = Hanno| title = Private Afrikaans university Akademia to offer tech degrees| access-date = 2026-08-11| date = 2021-09-27| url = https://mybroadband.co.za/news/technology/415162-private-afrikaans-university-akademia-to-offer-tech-degrees.html |lang=en-za}}</ref> 'n BScHons-graad in rekenaarwetenskap word beplan.<ref name="toekomsmusiek">{{Cite web| title = Toekomsmusiek| work = Akademia| access-date = 2026-08-15| url = https://akademia.ac.za/toekomsmusiek/}}</ref> Die fakulteit het hul eerste kwalifikasie, BSc (Wiskundige Wetenskappe), in 2021 bekendgestel.<ref>{{Cite web| last = Kruger| first = Carien| title = Akademia smee bande in Europa vir landbougraad| work = Landbou| access-date = 2026-08-11| date = 2023-02-03| url = https://www.landbou.com/nuus/akademia-smee-bande-in-europa-vir-landbougraad-20230203}}</ref> Prof. Jaco du Toit is die dekaan van die Fakulteit Natuurwetenskappe. === Fakulteit Regsgeleerdheid === Die Fakulteit Regsgeleerdheid bied 'n Baccalaureus Legum (LLB)-graad aan. 'n BA (Regte) word beplan. Prof. Hermie Coetzee dien tans as die dekaan van die Fakulteit Regsgeleerdheid. === Fakulteit Opvoedkunde === Die Fakulteit Opvoedkunde bied tans drie kwalifikasies aan, naamlik die Nagraadse Onderwyssertifikaat (NGOS) - Senior Fase- en VOO-onderwys, en BEd-kwalifikasies vir Grondslag- en Intermediêre Fase. Prof. Gawie du Toit is die dekaan van die Fakulteit Opvoedkunde. === Toekomstige Fakulteite === Daar word beplan dat die Fakulteit Gesondheidswetenskappe BNur (Verpleegkunde) sal aanbied sodra die nodige akkreditasie verkry is. Verder word daar beplan dat die Fakulteit Ingenieurswese teen 2026 twee kwalifikasies, BIng (Elektroniese Ingenieurswese) en BIng (Elektriese Ingenieurswese), sal aanbied.<ref>https://akademia.ac.za/toekomsmusiek/ingenieurswese/#fakulteitgroei {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210527094815/https://akademia.ac.za/toekomsmusiek/ingenieurswese/#fakulteitgroei |date=27 Mei 2021 }}. Akademia. Besoek op 27 Mei 2021.</ref> == Studiesentrums == Akademia se studiesentrums verskil effens van die tradisionele universiteitskampus deurdat dit hoofsaaklik van tegnologie en afstandleer gebruik maak. Studente het by hierdie studiesentrums toegang tot gratis [[internet]] om van die aanlyngeriewe soos "Die Spens" (Akademia se aanlynstelsel) gebruik te maak. Verder kan die studente ook konferensies en klasse digitaal bywoon by hierdie sentrums. Akademia het tans 'n landswye netwerk van studiesentrums. ;Studiesentrums volgens plek {| class="wikitable sortable" ! Naam ! Stad ! Provinsie ! Besonderhede |- ! Bellville | [[Kaapstad]] | [[Wes-Kaap]] | |- ! Bloemfontein | [[Bloemfontein]] | [[Vrystaat]] | |- ! Centurion | [[Centurion]] | [[Gauteng]] | Die oorspronklike studiesentrum asook die hoofkantoor van Akademia |- ! George | [[George]] | [[Wes-Kaap]] | |- ! Krugersdorp | [[Krugersdorp]] | [[Gauteng]] | |- ! Paarl | [[Paarl]] | [[Wes-Kaap]] | |- ! Pretoria-Lynnwood | [[Pretoria]] | [[Gauteng]] | |- ! Pretoria-Die Moot | [[Pretoria]] | [[Gauteng]] | |- ! Somersetwes | [[Kaapstad]] | [[Wes-Kaap]] | |- ! Vanderbijlpark | [[Vanderbijlpark]] | [[Gauteng]] | |} == Kampusse == === Centurion-kampus === Akademia het op 15 Maart 2021 'n tussentydse kampus in [[Centurion]] in gebruik geneem waar voltydse studente klasse bywoon.<ref name="du preez 2023" /> Die Centurion-kampus beskik oor 'n kafeteria, kliëntedienssentrum, biblioteek en behuising vir voltydse studente.<ref name="mybroadband-2021" /> === Pretoria-Oos-kampus === Akademia besit 'n gebied van ongeveer 220 hektaar in die ooste van Pretoria waar daar beplan word om 'n nuwe residensiële kampus te bou.<ref name=":0">https://www.youtube.com/watch?v=F3zj-I51MWc. Morning Shot. Onderhoud oorspronklik in Engels. Besoek op 27 Mei 2021.</ref> Daar word beoog dat die kampus teen 2028 in gebruik geneem sal word en dat dit 5000 voorgraadse en 2000 nagraadse studente sal huisves.<ref>https://akademia.ac.za/toekomsmusiek/. Akademia. Besoek op 27 Mei 2021.</ref> == Buitelandse studente == Vanaf 2021 kan Afrikaanssprekendes in die buiteland ook aan Akademia studeer.<ref>{{Cite web| title = Wêreldgehalte onderrig, wêreldwyd in Afrikaans| work = [[Maroela Media]]| access-date = 2026-08-10| date = 2020-10-21| url = https://maroelamedia.co.za/leefstyl/goeie-nuus/wereldgehalte-onderrig-wereldwyd-in-afrikaans/}}</ref> == Akademia et al. == Akademia et al., gesetel onder die Akademia-vaandel, is in 2022 gevestig om praktykgerigte kortkursusse met ʼn akademiese onderbou aan individue en/of ondernemings te bied. Dié kortkursusse word aangebied deur uitgesoekte akademici en kundiges en word verpak om te fokus op die behoeftes van die werksplek asook akademiese verdieping. Akademia et al. is daargestel om kortkursusse vir sertifikaatdoeleindes aan te bied bo en behalwe die Raad op Hoëronderwys (RHO)-geakkrediteerde kwalifikasies wat tans deur Akademia aangebied word. Die opleidingsplatform bied die geleentheid aan individue om hulleself te ontwikkel, kennis te verdiep en hulleself beter toe te rus vir die werksplek (ongeag of hulle ʼn formele RHO-geakkrediteerde kwalifikasie vooraf voltooi het). == Kritiek == In 2014 het [[Blade Nzimande]], minister van hoëronderwys, gedreig om Akademia te sluit omdat hy dit as "[[Rassisme|rassisties]]" beskou het.<ref>{{Cite web| last = Martins| first = Du P| title = Nzimande "soek skoor met Afrikaans"| work = Rekord| access-date = 2026-08-11| date = 2014-12-04| url = https://www.citizen.co.za/rekord/news-headlines/2014/12/04/nzimande-soek-skoor-met-afrikaans/}}</ref><ref>{{Cite web| last = Van der Elst| first = Jacques| title = Heksejag op Afrikaans duur voort: Afdreiging van Minister is ongepas| work = LitNet| access-date = 2026-08-11| date = 2014-12-01| url = https://www.litnet.co.za/heksejag-op-afrikaans-duur-voort-afdreiging-van-minister-is-ongepas/}}</ref><ref>{{Cite web| publisher = FW de Klerk-Stigting| last = Steward| first = Dave| title = Blade Nzimande se ongrondwetlike veldtog om Afrikaans as universiteitstaal te verwyder| access-date = 2026-08-11| date = 2015-12-08| url = http://www.fwdeklerk.org/index.php/afr/nuus/342-article-blade-nzimande-se-ongrondwetlike-veldtog-om-afrikaans-as-universiteitstaal-te-verwyder| archive-date = 2015-12-08| archive-url = https://web.archive.org/web/20151208094520/http://www.fwdeklerk.org/index.php/afr/nuus/342-article-blade-nzimande-se-ongrondwetlike-veldtog-om-afrikaans-as-universiteitstaal-te-verwyder| url-status = dead}}</ref><ref>{{Cite web| last = FW de Klerk-Stigting| title = Die FW De Klerk-Stigting verwys Minister Blade Nzimande se opmerkings betreffende Akademia na KGT‐Kommisie| access-date = 2026-08-11| date = 2015-12-08| url = http://afrikaansetaalraad.co.za/die-fw-de-klerk-stigting-verwys-minister-blade-nzimande-se-opmerkings-betreffende-akademia-na-kgt%E2%80%90kommissie/| publisher = Afrikaanse Taalraad| archive-date = 2015-12-08| archive-url = https://web.archive.org/web/20151208154308/http://afrikaansetaalraad.co.za/die-fw-de-klerk-stigting-verwys-minister-blade-nzimande-se-opmerkings-betreffende-akademia-na-kgt%E2%80%90kommissie/| url-status = dead}}</ref><ref name="Knack, 2015" /> Die skrywer Naomi Meyer het studie by Akademia met "laertrek" en om "my klein taal in 'n klein groepie mense te gaan praat en iewers op 'n soort Patmos-eiland te gaan sit" vergelyk en voer aan dat sy eerder haar kinders in skole en universiteite sal plaas wat hulle "toerus om te sukkel met die kompleksiteite van 'n multikulturele omgewing en ook die interessantheid en omvang van ander mense in hierdie land se menswees [...] leer verstaan".<ref>{{Cite web| last = Meyer| first = Naomi| title = Is Akademia die antwoord? | work = [[LitNet]] | access-date = 2026-08-11| date = 2019-10-22| url = https://www.litnet.co.za/is-akademia-die-antwoord/}}</ref> Volgens [[Jonathan Jansen]] hou Akademia 'n "gevaar" vir [[demokrasie]] in en isoleer dit sy studente.<ref name="Visser, 2026" /> [[Naledi Pandor]] het na Akademia as 'n "gevaar"<ref name="heyns-2026-pandor">{{Cite web| last = Heyns| first = Tania| title = Bou en finansier van Afrikaanse universiteit nié aanvaarbaar – Pandor| work = [[Maroela Media]]| access-date = 2026-08-11| date = 2026-08-11| url = https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/bou-en-finansier-van-afrikaanse-universiteit-nie-aanvaarbaar-pandor/}}</ref><ref name="venter-2026">{{Cite web| last = Venter| first = Isabel| title = NSFAS-krisis werp ‘onsimpatieke lig’ op Pandor se Akademia-opmerkings |work=[[Maroela Media]] | access-date = 2026-08-14| date = 2026-08-14| url = https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nsfas-krisis-werp-onsimpatieke-lig-op-pandor-se-akademia-opmerkings/}}</ref><ref name="mocke 2026">{{Cite web| last = Mocke| first = Heléne| title = Afrikaans is nie ʼn weggooitaal nie’, Pandor kry kritiek |work=[[Maroela Media]] |access-date = 2026-08-14| date = 2026-08-14| url = https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/afrikaans-is-nie-n-weggooitaal-nie-pandor-kry-kritiek/}}</ref><ref name="Felix, g.d.">{{Cite web| last = Felix| first = Jason| title = Afrikaanse universiteit hou gevaar in vir demokrasie – Pandor| work = [[Netwerk24]] | access-date = 2026-08-17| url = https://www.netwerk24.com/nuus/politiek/afrikaanse-universiteit-hou-gevaar-in-vir-demokrasie-pandor-20260813-0835}}</ref> verwys en gesê [[swart mense]] moet hulle daarteen uitspreek.<ref name="heyns-2026-pandor" /><ref name="politicsweb-2026">{{Cite web| title = Naledi Pandor on liberals, Akademia and UCT| work = Politicsweb| access-date = 2026-08-14| url = https://www.politicsweb.co.za/news/naledi-pandor-on-liberals-akademia-and-uct |lang=en-za}}</ref><ref name="briefly-2026-pandor">{{Cite web| last = Butale| first = Mbalenhle| title = ANC's Naledi Pandor Slams R3.2 Billion Afrikaans University Project, Says SA Is “Too Complacent” |work=Briefly.co.za | access-date = 2026-08-11| date = 2026-08-11| url = https://briefly.co.za/south-africa/249552-ancs-naledi-pandor-slams-r32-billion-afrikaans-university-project-sa-complacent/ |lang=en-za}}</ref> Sy het bygevoeg: "Diegene wat aan bewind was, gee nie maklik beheer prys nie. Hulle soek dus na ander maniere."<ref name="heyns-2026-pandor" /><ref name="venter-2026" /><ref name="politicsweb-2026" /><ref name="mocke 2026" /><ref name="briefly-2026-pandor" /> Sy voer verder aan dat "hulle weier om die kapitaal te belê wat hulle besit en op onregmatige wyse deur [[kolonialisme]] en [[Imperialisme|imperiale]] oorheersing verkry het."<ref name="heyns-2026-pandor" /><ref name="politicsweb-2026" /><ref name="briefly-2026-pandor" /><ref name="Niehaus, 2026">{{Cite web| last = Niehaus| first = Carl| title = Why Afrikaans should not be weaponised in South African education| work = [[IOL]] | access-date = 2026-08-16| url = https://iol.co.za/news/opinion/2026-08-16-why-afrikaans-should-not-be-weaponised-in-south-african-education/ |taal=en-za}}</ref> Volgens [[Piet Croucamp]] is Akademia "voorskriftelik" oor "kulturele en religieuse voorkeure" en bied dit "min ruimte vir kritiese denke".<ref name="Croucamp, g.d.">{{Cite web| last = Croucamp| first = Piet| title = Piet Croucamp oor Akademia: ‘Pandor moet ’n bietjie voor ANC se eie deur vee’| work = [[Netwerk24]] |access-date = 2026-08-16| url = https://www.netwerk24.com/stemme/menings/piet-croucamp-oor-akademia-pandor-moet-n-bietjie-voor-anc-se-eie-deur-vee-20260815-0729}}</ref> Hy voer aan dat dit "byna 'n uitgemaakte saak" is dat afgestudeerde "kinders" sal sukkel om aan te pas wanneer hulle "tussen 63&nbsp;miljoen Suid-Afrikaners 'n lewensruimte moet vind".<ref name="Croucamp, g.d." /> Croucamp meen Akademia is nie slegs 'n universiteit nie, maar ook 'n politieke projek, en dat Solidariteit "Afrikaanse onderwys misbruik om hul kinders en studente in hul eie politieke vrese gevange te hou".<ref name="Croucamp, g.d." /> Hy voer verder aan dat Akademia "bevry moet word van die politieke bagasie waarmee dit nog altyd belas is" en dat hy vir "duisende [[bruin mense|bruin]] Afrikaanssprekende kinders" plek sou maak by Akademia en [[Sol-Tech]].<ref name="Croucamp, g.d." /> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse Universiteite]] * [[Solidariteit]] == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|https://akademia.ac.za/}} * {{Twitter|OnsAkademia}} * {{Facebook|akademiakampus}} * {{YouTube|kanaal=AkademiaSpens}} {{Normdata}} [[Kategorie:Akademia| ]] [[Kategorie:Akademie]] glvqgqignk1hdp29v55nqzgkmg3gxnz 0 110780 2964462 2923834 2026-09-02T09:20:08Z Aliwal2012 39067 /* Ná die Weeshuis se vertrek */ 2964462 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Zuid-Afrikaansch Athenaeum, 1832.jpg|duimnael|regs|270px|Hierdie skets van 1832 is moontlik die oudste bestaande afbeelding van die Weeshuis, in wie se voorste vertrekke die [[Suid-Afrikaanse Kollege]] drie jaar vantevore begin klasgee het.]] Die '''Suid-Afrikaanse Weeshuis''' was ’n gebou na aan die bopunt van Langstraat, [[Kaapstad]], wat in 1815 ingewy is en die eerste kinderhuis in [[Suid-Afrika]] van toe tot 1923 gehuisves het. Dit was ook die tuiste van die [[Suid-Afrikaanse Kollege]] van 1829 tot 1841. Nadat die SA Weeshuis die gebou ontruim het, is dit mettertyd verander en stuksgewys afgebreek tot die laaste, onherkenbare gedeeltes – toe deel van ’n modernistiese gebou van rooi klinkersteen – in November 1981 gesloop is. == Agtergrond == [[Beeld:Waterverfskildery van die SA Weeshuis (ZA Athenaeum), Langstraat, Watercolour of Orphan House (SA College) by HC de Meillon.jpg|duimnael|links|270px|H.C. de Meillon het dié waterverfskildery van die SA Weeshuis waarskynlik tussen 1830 en 1841 gemaak, want weerskante van die ingang staan "SA College" en "ZA Athenaeum".]] [[Beeld:Ligging van die SA Weeshuis in Langstraat, Kaapstad, kaart van 1898 deur Walter Thom.jpg|260px|regs|duimnael|Op dié kaart van 1898 deur Walter Thom kan die ligging van die Weeshuis tussen Langstraat (links; oos) en Loopstraat (regs; wes) gesien word. Bo (suid) dui die boompies die tuin aan van die Evangelies-Lutherse gemeente Sint Martini. Die gedeelte van Orphanstraat tussen die kerk en weeshuis is omstreeks 1980 gesluit en nadat die oorblyfsels van die weeshuis saam met onlangse aanbouings gesloop is, is die Weeshuis-perseel met die kerk s'n gekonsolideer en 'n Sondagskool-kompleks op eersgenoemde opgerig.]] [[Lêer:Suid-Afrikaanse Kollege.jpg|duimnael|270px|links|Hierdie waterverfskildery van die SA Weeshuis is gemaak voor die boog oor die voorhek aangebring is.]] [[Beeld:Voorstoep, SA Weeshuis, Langstraat, Kaapstad, omstreeks 1890's.jpg|duimnael|regs|220px|Die voorstoep van die Weeshuis, omstreeks die 1890's. Dié foto berus in die Elliot-versameling. Dis moontlik die huisvader wat sit en koerant lees terwyl twee jong inwoners op die voorgrond popspeel.]] [[Lêer:Het Oude Weeshuis, Lange Straat, Kaapstad.jpg|duimnael|links|270px|Dié foto is sowat 15 jaar voor die SA Weeshuis se verhuising na Tuine in 1923 geneem.<ref>{{en}} [http://www.sakinderhuis.org/about/ Geskiedenis van die SA Kinderhuis]. URL besoek op 8 Mei 2016.</ref> Die toring van die Evangelies-Lutherse kerk Sint Martini is links op die foto te sien.]] [[Beeld:SA Weeshuis, South African Orphan House, Long Street, Cape Town.jpg|duimnael|regs|270px|Die SA Weeshuis waarskynlik omstreeks 1900.]] [[Beeld:Deltamarine, Langstraat 238, ou SA Weeshuis en SA Kollege.jpg|duimnael|regs|300px|Bewaringsbewustes se pogings omstreeks 1980's om dié gebou te laat verwyder en dit te vervang deur ten minste die fasade van die oorspronklike weeshuis, was vergeefs.]] [[Beeld:Orphanstraat agter die Lutherse kerk Sint Martini, Kaapstad.jpg|duimnael|regs|270px|Die gebou met die rooi dak regs op die foto is op die deel van Orphanstraat gebou wat omstreeks 1980 afgesluit is. Links daarvan was die Weeshuis (nou die kerk se Sondagskool-kompleks) en regs die Evangelies-Lutherse kerk Sint Martini.]] ’n Welgestelde weduwee, Margaretha Anna Moller (1743–1815), het vroeg in die 19de eeu aan die Kaapse regering voorgestel dat hulle ’n gebou stigting waarin ou, afgeleefde en behoeftige vroue opgeneem kom word. Sy sou self daarvoor ’n som geld afstaan, waarvan die rente vir die bedryf van die ouetehuis gebruik sou kon word. Die regering het geredelik ’n stuk grond aan die bopunt van Langstraat, aan die westelike kant langsaan die perseel waarop die Duitse Evangelies-Lutherse kerk Sint Martini later gebou wou word, afgestaan. Moller het vanaf omstreeks 1808 van tyd tot tyd aansienlike bedrae bygedra en ná vyf jaar het die direksie £3&nbsp;500 byeen gehad, waarvan sy die meeste geskenk het. Tog het dit nog nie tot de stigting van ’n bepaalde gebou gekom nie, om meer as een rede. Intussen is sommige bejaarde vroue wel uit die rente van die ingesamelde bedrag onderhou. == Weeshuis opgerig == Enkele jare laer besluit die weduwee Moller toe om ’n weesinrigting daar te stel en £1&nbsp;200 daarvoor af te staan. Die grond wat bestem was vir ''Het Oude Vrouwen Huis'' kon hiervoor aangewend word. Goewerneur [[Du Pré Alexander, graaf van Caledon|Caledon]] (1807–'11) was besonder ingenome met die plan en dra uit sy eie sak 5&nbsp;000 riksdaalders daartoe by, terwyl sy opvolger, lord [[Charles Somerset]], in Julie 1814 ’n rentelose voorskot van 8&nbsp;000 riksdaalders uit die fondse van die Weeskamer beskikbaarstel. Dit het egter nog meer as ’n jaar geduur voor die gebou, ontwerp die argitek [[Louis Thibault]], voltooi is. Kort voor Thibault se dood in November 1815 het ds. J.P. Serrurier van die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]] op [[20 September]] die gebou ingewy en die weeshuis amptelik geopen. ’n Kollekte ná die plegtigheid het £160 opgelewer. Die weduwee Moller se bydrae met die jare was nie minder nie as £6&nbsp;000. Van die [[Suid-Afrikaanse Kollege]] se stigting op [[1 Oktober]] [[1829]] tot die inwyding van die [[Egiptiese Gebou]] langs die [[Kompanjiestuin]] op [[13 April]] [[1841]] (die eerste gebou in Suid-Afrika wat spesiaal vir naskoolse onderrig opgerig is)<ref>{{en}} [http://capetownhistory.com/?page_id=426 Die geskiedenis van Kaapstad; Egiptiese Gebou] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160404010802/http://capetownhistory.com/?page_id=426 |date= 4 April 2016 }}. URL besoek op 15 Mei 2016.</ref> het die Weeshuis enkele lokale aan dié eerste instelling vir hoër onderwys aan die Kaap afgestaan. Dit was egter beknop en ongeskik vir die kollege se doeleindes sodat die inskrywings (wat bestaan het uit van laerskoolseuns tot naskoolse studente) van ’n oorspronklike 115 tot net 16 in die jaar van sy verhuising afgeneem het. Die weesinrigting, eers bekend as die SA Weeshuis en later die SA Kinderhuis, het onder ’n kommissie van die NG Kerk en die Lutherse Kerk gestaan. Die inrigting bestaan vandag nog, maar het in 1923 na ’n beter perseel in Tuine verhuis. == Argitektuur == === Oorspronklike ontwerp === Die fondament vir die ouetehuis is blykbaar gelê kort nadat die grond in 1808 vir dié doel afgestaan is. David van der Heever skryf in die ''VASSA Journal'' van Junie 2005: "Die snaakse plan van die Weeshuis kan waarskynlik daaraan toegeskryf word dat dit direk bo op die fondament gebou is wat reeds gelê is die voorgestelde ouetehuis. Op sy beurt is die plan vir die tehuis glo gegrond op die oorspronklike Seevaardershospitaal in [[Waalstraat]], Kaapstad." Hy skryf die hoofkenmerk van die plan is die groot, kruisvormige sentrale vertrek wat oor die volle lengte van die gebou uitstrek, van Langstraat aan die voorkant tot Loopstraat aan die agterkant. Volgens hom moes so ’n vertrek van 35&nbsp;m lank by 6&nbsp;m wyd en 8&nbsp;m hoog "funksioneel baie eienaardig" gewees het en kon dit moontlik gebruik gewees het vir gemeenskaplike aktiwiteite soos eet of ontspanning, want die gebou het amper die hele erf beslaan wat min speelplek gelaat het vir die weeskinders of die studente van die [[Suid-Afrikaanse Kollege|SA Kollege]], wat die gebou van 1829 tot 1841 gedeel het. Ronald Lewcock wys in sy boek ''Early Nineteenth Century Architecture in South Africa'' (1963) op die ooreenkomste tussen die Weeshuis se fasade en dié van die ou [[Slawelosie]] wat Thibault en [[Anton Anreith]] van 1809 tot 1814 in die hooggeregshof omskep het; trouens met die meeste van Thibault se werk in hierdie tydperk, die laaste jare voor sy dood. "There was the same horizontal grooving of the plasterwork of the wings, and, more significant, their horizontal form was contrasted with a tendency to vertical movement in the central bay. The latter was terminated at the top by a semicircular pediment, a similar composition on a smaller scale to that of the main façade of the Old Supreme Court, which was finished at about the same time. A delightful touch was added to the façade by the coupling of the pilasters between the windows, and a slightly more perverse one by the addition of guttae to add a stronger modulation to the cornice over the columns. In this, as in the whole treatment of the Classical Order, the building was more subtly and successfully handled than the Supreme Court façade. The design of the entrance is however, a disappointment; its pediment was oversimplified and given inadequate visual support. Instead of a decorative fanlight, a rather bizarre circular clerestory light with a cartwheel pattern was inserted high in the wall above the entrance."<ref>{{en}} Lewlock, Ronald. 1963. ''Early Nineteenth Century Architecture in South Africa''. Kaapstad: A.A. Balkema.</ref> Van der Heever meen dié ooreenkomste in die twee geboue se ontwerp laat min twyfel dat Thibault ook vir die Weeshuis verantwoordelik was, want ook sy betrokkenheid by die ombouing van die ou hooggeregshof (nou die SA Kultuurhistoriese Museum) bestaan nie twyfel nie. === Veranderings van 1829 === Die [[Suid-Afrikaanse Kollege]] is op [[1 Oktober]] [[1829]] amptelik in die (vorige) [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]] gestig nadat die direkteure, senatore, professore en lede van die publiek negeuur die oggend hier van die Weeshuis af ’n optog na die kerk gehou het, destyds die grootste vergaderplek in die stad. Die Weeshuis se komitee het die gebruik van die voorste vertrekke aan die SA Kollege afgestaan, wat begin het met 115 inskrywings, meestal laerskoolseuns, maar ook enkele naskoolse studente. Enkele geringe veranderings was nodig, onder meer ’n afskeiding oor die breedte van die lang, middelste ruimte ten einde ruimte aan die nuwe instelling te noem. Hermann Schütte, ’n Duitse meesterbouer en argitek wat dikwels saam met [[Anton Anreith]] en [[Louis Thibault]] aan projekte gewerk het, het self die plan vir die ombouing geteken en 1&nbsp;850 riksdaalders vir die werk kwoteer. == Ná die Weeshuis se vertrek == Die Langstraatse gebou van die SA Weeshuis is in 1923 vir £4&nbsp;500 aan die Betsjoeanaland-melkery (Bechuanaland Dairies) verkoop toe die instelling ’n beter perseel in Tuine betrek het. Hierna is die gebou gereeld verander ter wille van die melkery se veranderende behoeftes. Eindelik was dit geheel en al onherkenbaar nadat die hele voorkant – waar in die loop van die 19de eeu ’n boog oor die ingang van die straat af aangebring is – vervang is deur ’n aanbousel van goudkleurige klinkersteen en die agterste dele (aan Loopstraat se kant) so volledig verander is dat net dele van die oorspronklike muur nog plek-plek sigbaar was. == Vergeefse pogings == In 1978 het die argitek John Rennie tydens sy bestekopname van die geboue in die Kaapse middestad vir ’n publikasie, ''The Buildings of Central Cape Town'', van die Kaapse Provinsiale Instituut van Argitekte, steeds bestaande gedeeltes van die ou weeshuis uitgeken wat toe in en om 'n motorherstelplek weggesteek was. Destyds wou die Kaapse stadsraad die kruising van Loopstraat en Buitensingel verbreed. As vergoeding vir die grond wat die Lutherse gemeente Sint Martini deur dié verbreding sou verloor, het die stadsraad hulle ’n gedeelte van die oorspronklike Weeshuis-perseel aangebied. Dit was nadat die raad kort vantevore die hele perseel onteien het om van die grond vir padverbreding te gebruik. David van der Heever, wat die geskiedenis van die gebou verder ondersoek het ná Rennie se ontdekkings in 1978, het die onteiening van die grond beskou as ’n geleentheid om Orphanstraat heeltemal tussen Lang- en Loopstraat te sluit ten einde die kerk- en Weeshuis-perseel te konsolideer. Dit kon, syns insiens, stukrag verleen aan ’n geïntegreerde ontwikkeling van die perseel. Hy het ’n ontwikkeling in die vooruitsig gestel wat ’n poging sou insluit om die Weeshuis te herbou, of dan selfs net die fasade. Destyds, in die vroeë 1980's, was "fasadisme" (die behoud van ’n ou gebou se fasade, maar met ’n hedendaagse bousel daaragter) meer aanvaar as in die vroeë 21ste eeu. Die Lutherse gemeente het tydens beraadslaging met die stadsraad groot belangstelling getoon om ’n gebou vir Sondagskool-doeleindes op die Weeshuis-perseel op te rig. Ook was hulle bereid om die Weeshuis te herbou, hetsy deels of ten volle. Die stadsraad het aanvanklik belangstelling getoon en die projek aangemoedig, maar eindelik het hulle gemeen die enkele fragmente van die Weeshuis was nie die moeite werd om te bewaar nie. So is al die bousels op die perseel in November 1981 gesloop en is ’n skielike einde gebring aan sommige bewaringsbewustes, soos Van der Heever, se droom en visie. Die Lutherse gemeente het die perseel gekoop, insluitende die geslote deel van Orphanstraat, en ’n nuwe Sondagskoolgebou daarop opgerig, sonder dat dit enigsins aansluit by of melding maak van Suid-Afrika se eerste weeshuis wat 108 jaar lank op die perseel bedryf is. == Bronne == * {{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. Andries]]. 1910. ''Historisch Album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika''. Kaapstad: Cape Times Beperkt. * {{en}} Van der Heever, David in [http://www.vassa.org.za/wp-content/uploads/2010/09/VASSA-Journal-5-June-2001.pdf ''VASSA Journal'', 5 Junie 2005] URL besoek op 15 Mei 2016. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Kaapstad]] 2so9c71drsu1sfu7ntbzq8pwtbbi8lq 0 113355 2964427 2925451 2026-09-02T04:55:51Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2964427 wikitext text/x-wiki Hierdie artikel bekyk '''Duits as vreemde taal''' oor die wêreld heen. In die besonder word gefokus op die Duits wat by geregistreerde instansies en staatsinstellings aangebied word. Tans is Engels orals in die Duitstalige lande teenwoordig, maar Duits het nie daarom onbelangriker geword nie. Inteendeel, Duits het oor die afgelope jare belangriker geword in baie wêrelddele. Die aantal mense wat Duits aanleer het groter geword, moontlik weens die beeld van die Duitstalige lande. Mense leer veral Duits danksy die politiese stabiliteit en ekonomiese mag van die DACH-lande Duitsland, Oostenryk en Switserland. Hulle wil by Duitse maatskappye werk of in een van die drie lande studeer. Dikwels word Duits nie om sy "romantieke" literêre waarde – soos Goethe – geleer nie. Omstreeks 1900 is Duits toenemend aangeleer weens die Duitse Keiserryk se mag en die sukses van Duitse wetenskaplikes wat baie Nobelpryse ingepalm en tegnologiese wondere tot stand gebring het. Duits het in wese net so belangrik soos Engels en Frans geword.<ref name="Sozusagen1" /> Engels is die Westerse taal wat tans die meeste ter wêreld wydverspreid voorkom en die Duitssprekendes sal nie skroom om Engels te gebruik nie. Baie wetenskaplike werke wat oorspronklik in Duits geskrywe is, is nog nie in Engels vertaal nie. Dit skep probleme. As die wetenskaplikes ook nie hul werk in Engels skryf nie, word hulle en hul goeie werk nie in die buitewêreld raakgesien nie.<ref name="Sozusagen1" /> Taalnavorsers soos Ammon vind dit "fataal" wanneer Duitse politici in die buiteland net Engels praat, veral in lande met belangrike Duitse minderhede soos Brasilië en die VSA. Die politici sal daar tweetalig optree, in Duits en Engels. Dit sou nutteloos wees om Duits aan te leer indien die Duitse politikus, diplomaat of afgevaardigde slegs in Engels praat. Dit werk egter net so teenproduktief wanneer Duitse taalaanleerders in Engels deur Duitssprekendes beantwoord word.<ref name="Sozusagen1">{{Cite web |url=http://cdn-storage.br.de/iLCpbHJGNL9zu6i6NL97bmWH_-bP/_AES/5y8g9Abg/151002_1520_Sozusagen_Deutsche-Sprache-verbreitete-Sprache.mp3 |title=Bayern 2. 2015.''Sozusagen! Deutsche Sprache – verbreitete Sprache.'' 2. Oktober. (Potgooi) |access-date=24 Maart 2016 |archive-date=24 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324034234/http://cdn-storage.br.de/iLCpbHJGNL9zu6i6NL97bmWH_-bP/_AES/5y8g9Abg/151002_1520_Sozusagen_Deutsche-Sprache-verbreitete-Sprache.mp3 |url-status=dead }}</ref> In die jaar 2015 het daar wêreldwyd omtrent 15,46 miljoen mense Duits as vreemdetaal aan verskeie instansies geleer.<ref>[https://de.statista.com/statistik/daten/studie/155012/umfrage/deutsch-als-fremdsprache-2010/ de.Statista.com: Anzahl der Deutsch lernenden Personen in Ländern weltweit (TOP 15) im Jahr 2015]</ref> {| class="wikitable" | colspan="2" |'''Top 15 lande wat Duits as vreemde taal studeer het''' |- |[[Pole]] |2 288 125 |- |[[Groot-Brittanje]] |1 547 994 |- |[[Rusland]] |1 546 062 |- |[[Frankryk]] |1 005 444 |- |[[Oekraïne]] |715 460 |- |[[Oesbekistan]] |508 142 |- |[[Verenigde State van Amerika]] |499 846 |- |[[Turkye]] |467 813 |- |[[Italië]] |434 881 |- |[[Hongarye]] |434 761 |- |[[Nederland]] |411 895 |- |[[Tsjeggië]] |339 941 |- |[[Bosnië en Herzegowina]] |306 947 |- |[[Griekeland]] |268 530 |- |[[Slowakye]] |261 405 |} == Begrippe == : '''1.''' '''DaF''' verwys na ''Deutsch als Fremdsprache'' (Duits as Vreemde taal). Volgens die vergelykende tabel met die gestandaardiseerde [[Europese verwysingskader]] kan die TestDaF (die verskeie eksamens wat onder andere deur skole afgelê word) strek vanaf TDN3 (B2.1.-B2.2), TDN4 (B2.2-C.1.1) tot TDN5 (C1).<ref>[http://www.testdaf.de/fileadmin/Redakteur/PDF/TestDaF/Niveaustufen_GER.pdf TestDaF: GER]</ref> Kortom, tussen B2 en C1. : '''2.''' Die '''Test Deutsch als Fremdsprache''' is 'n toets wat afgelê word wat die voornemende student onder meer die vergunning kan gee om hom of haar by 'n Duitse universiteit of skool in te skryf (waar in die Duits as die onderrigtaal gebesig word), of as uitruilstudent opgeneem te word. : '''3.''' Die '''EWB''' verwys na die ''Einwandererbund'' of immigrantevereniging. == Afrika == === Kameroen === Kameroen het drie regerings agtereenvolgens gehad wat elkeen sy afsonderlike taalbeleid afgedwing het. Aanvanklik word Kameroeners na Europa self gestuur om daar as tolke opgelei te word vir die handel. Later het Engelse Baptiste in plekke soos Victoria Engels as onderrigmedium aangebied, aangesien die kinders van vrygestelde slawe uit die Amerikas, Sierra Leone en Fernando Po reeds 'n Pidginengels gepraat het. Omrede die Baptiste juis sendingwerk gedoen het, was hulle ook gretig om die volkstale te leer ken.<ref name="Todd" /> Op 12 Julie 1884 word ''Kamerun'' amptelik die protektoraat van Duitsland. Die Baptiste het teen daardie tyd reeds 24 sendingstasies gestig wat die volkstaal gebruik het, asook vyf bykomende Engelsmediumskole. Die Engelse Baptiste het nou verslag gedoen aan die Duitssprekende Basel-sendinggenootskappe. Die nuwe sendelinge het twee volkstale (Douala en Mungaka) vanuit Suid- en Wes-Kamerun gebruik om sendingwerk mee te doen. Die Amerikaanse Presbiteriane is toegelaat om in Engels en ander volkstale pleks van Duits as onderrigtaal mee voort te sit. Vir 'n tyd lank is Pidginengels toegelaat om as taal in die handel en weermag gebruik te word. Maar in 1907 besluit Goewerneur Seitz alle onderrig moet voortaan slegs in Duits geskied. Hy was wel bereid om die volkstaal toe te laat, maar het dit probeer ontmoedig: die leerlinge sou tog hul hoërskoolloopbane in Duitsland moes voortsit, want in daardie jare is slegs laerskole, handelskole en seminaarskole in Kamerun aangebied.<ref name="Todd" /> Kameroen het 'n groot verskeidenheid tale, in so 'n mate dat nie een van die volkstale algemeen in al die landstreke gepraat word nie (wat anders is as Swahili in Oos-Afrika, wat tydens kolonisering maklik as lingua franca gebruik kon word). Teen 1910 was die vrees daar dat die een volkstaal die ander sal begin oorheers, wat die een volk meer oorheersend sal maak as ander, wat konflik tot gevolg sou hê. Daarom het die Duitse owerheid op 10 April 1910 aangekondig dat slegs die Duitse taal saam met die onmiddellike volkstaal in die gebied gebruik mag word. Dit was veral gedoen om Douala in te perk wat wydverspreid in die onderrigtaal gebruik is; anders sou die voortgesette neiging meer mag en prestige aan die Doualavolk gegee het. Die daaropvolgende regerings het almal dieselfde gedoen.<ref name="Todd" /> In 1914 breek die Eerste Wêreldoorlog uit en die skole word vir twee jaar lank gesluit. Na afloop van die oorlog palm Frankryk vier-vyfdes van ''Kamerun'' in en regeer uit Parys oor die kolonie. Die Britte het die ander vyfde beheer. Sedert 1921 was Frans die enigste onderrigmedium wat toegelaat is in die Franssprekende Kameroen. Die onderwysers is verbied om die volkstale of Pidginengels te besig. Die hoërskoolloopbane is nou in Frankryk voortgesit. Voor die onafhanklikheid van Kameroen in 1960 was die handboeke op die Kameroense skoolbank presies dieselfde as dié in Frankryk. In die Engelssprekende deel het Brittanje dieselfde beleid soos in Nigerië gehandhaaf: die eerste vier skooljare in die volkstaal, die res van die skoolloopbaan in Engels.<ref name="Todd">Todd, L. 1984. Language options for education in a multilingual society: Cameroon. In: Kennedy, C. (ed.). ''Language Planning and Language Education''. London: George Allen & Unwin. pp. 160-171.</ref> Nietemin het die belangstelling in Duits sedert die jaar 2000 voortdurend bly styg. Teen 2015 het die aantal leerlinge wat Duits studeer, vergeleke met 2010 (en in ooreenstemming met die demografiese ontwikkeling), met 10% gestyg na ongeveer 230 000. Daar is altesaam 2 133 skole wat Duits aanbied. Duits moet egter ook meeding met ander tale soos Sjinees, Spaans, Arabies en Italiaans, maar het gestabiliseer en daarop uitgebou. Dit is hoofsaaklik die gevolge van die meer vrye teuels wat die skole gegee is. Voorheen kry mense die ampstale Engels en Frans as onderrigtale, met Spaans en Duits wat elk tradisioneel in die kurrikulum as die eerste nie-nasionale vreemde taal aangebied is. Maar nou is ook Italiaans, Arabies en Sjinees by die leerplan opgeneem. In party skole is ook as 'n proeflopie verskeie Kameroentale opgeneem. Duits is neffens Spaans in die Franstalige skoolstelsel, naas Engels, die eerste vreemde taal wat onderrig word wat nie die amptelike landstaal is nie. Duitse universiteite het ook heelwat voornemende studente uit Kameroen met sukses gewerf. Teen die Europese Wintersemester 2012/2013 het altesaam 5 833 Kameroense studente by die universiteite ingeskryf; ongeveer soveel as die aantal studente uit die buurland van Duitsland, Frankryk.<ref name="Goethe1" /> In 2008 en 2009 word 'n nuwe onderwysopleidingsentrum in Maroua geopen. Daar kry in die vak Duits in die reël 30 studente per jaar wat die vak studeer: 20 op die voorgraads- en 10 op die meestersgraadvlak. Intussen is daar ook ongeveer 300 voornemende onderwysers wat die vak Duits neem. Ongeveer 120 studeer Duits vanaf die eerste- tot derdejaar wat in die jaar 2012 begin het. Die aantal leerlinge en studente sien soos volg daaruit:<ref name="Goethe1">{{Cite web |url=https://www.goethe.de/de/spr/eng/dlz.html |title=Goethe-Institut: Deutsch als Fremdsprache weltweit. |access-date= 8 Julie 2017 |archive-date= 8 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708084244/https://www.goethe.de/de/spr/eng/dlz.html |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="Goethe3">{{Cite web |url=https://www.goethe.de/de/spr/eng/dlz/afr.html |title=Goethe-Institut: Afrika Deutschlerner-Zahlen. |access-date= 1 September 2017 |archive-date= 1 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170901155510/https://www.goethe.de/de/spr/eng/dlz/afr.html |url-status=live }}</ref> !colspan="1"|Afdeling |- | 229 200 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 220 457 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 1 880 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 4 000 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Mosambiek === Tydens die Portugese bewind was Duits 'n keusevak in die handjievol hoërskole wat uitgesit was vir die Portugese en diegene wat hul tot die Portugese kultuur assimileer het. Sedert 1975 se onafhanklikheid was daar vir drie dekades geen sprake van Duits in die Mosambiekse klaskamer nie. Weens die besondere band tussen die Volksrepubliek Mosambiek en die DDR, is Duits vir 'n tydjie lank (omstreeks 1978 tot 1981) opsioneel aangebied aan die Univeriteit Eduardo Mondlane in Maputo (vir diegene wat moderne vreemdetale studeer (''letras modernas'').<ref name="Bornscheuer" /> In 2003 rig Mosambiekers wat teen die einde van die 1980's uit die DDR na Mosambiek teruggekeer het, die Ambassade vir die Duitse Bondsrepubliek in Maputo op. Die Deutschen Entwicklungsdienst (DED) was weer betrokke by die ''Deutsch-Mosambikanischen Freundschaftsvereines'' (''Associação de Amizade Moçambique-Alemanha''/AAMA). Later, in 2017, groei ''Centro Cultural Moçambicano-Alemão'' (CCMA) Goethe-Zentrum uit verskeie organisasies. In 2005 was daar 130, in 2010 geen en in 2015 500 volwassenes wat Duits in Mosambiek geleer het.<ref name="Bornscheuer" /> Hoewel Duits in 2017 steeds nie deel van die nasionale skoolleerplan uitmaak nie, is daar tog 'n groeiende belangstelling by beroep-, handel- en buitelandse skole, soos ''Instituto Comercial de Maputo'', ''Instituto Industrial e Comercial da Beira'', ''American International School of Mozambique'' en ''Skandinaviska Skolan i Maputo''.<ref name="Bornscheuer">[https://www.sagv.org.za/files/2019/01/eDUSA-2017-Aus-dem-DU.pdf Bornscheuer, S. 2017. Deutsch in Mosambik. ''eDUSA'', 12(1)]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die aantal leerlinge en studente sien soos volg daaruit:<ref name="Goethe1"/> {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="Goethe3"/> !colspan="1"|Afdeling |- | 700 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 200 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | (onbekend) || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 500 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Suid-Afrika === [[Lêer:OpenAfrica 15 courtyard.jpg|duimnael|350px|regs|Die binnehof van die Goethe-Institut tydens die OpenAfrica-week, 4 Desember 2015, Johannesburg]] Duitsonderrig het sedert 1830 'n amptelike skoolvak in Suid-Afrika geword; na enkele onderbrekings word eksamens vir Duits vanaf 1860 afgelê. In 1918 word leerstoele by die [[Universiteit van Stellenbosch]] en die [[Universiteit van Kaapstad]] ingerig. In die aanvang van die 1960's word aan alle blanke universiteite Duits aangebied en tot die 1970's ook aan vier nieblanke universiteite. By elke groot Afrikaanssprekende blanke skool is "Duits Derde Taal" aangebied,<ref name="edusa7.1">{{Cite web |url=http://www.sagv.org.za/files/2016/03/edusa7-12-1_Gesamtausgabe.pdf |title=Augart, J. 2012. (Süd-)Afrikanische Germanistik: Zur Positionierung und Professionalisierung der Germanistik im süd-lichen Afrika. ''eDusa'' 7(1): 7-22 |access-date=16 September 2016 |archive-date=27 Mei 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170527131052/http://www.sagv.org.za/files/2016/03/edusa7-12-1_Gesamtausgabe.pdf |url-status=dead }}</ref> terwyl Engelse skole se derdetaal meestal Latyn en sporadies Frans was.<ref name="edusa3.2">{{Cite web |url=http://www.sagv.org.za/files/2016/03/eDUSA_3-08-2_Gesamtausgabe.pdf |title=Rode, R. 2008. Deutschunterricht an südafrikanischen Schulen: Eine Bestandsaufnahme. ''eDusa'' (3):2: 26-28 |access-date=16 September 2016 |archive-date=27 Mei 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170527124617/http://www.sagv.org.za/files/2016/03/eDUSA_3-08-2_Gesamtausgabe.pdf |url-status=dead }}</ref> Tot aan die begin van die 1970's was die universiteitstoelatingsvakke hetsy Wiskunde of 'n derdetaal wat in matriek (Senior Sertifikaat) afgelê moes word.<ref name="edusa7.1" /><ref name="edusa3.2" /> Nederlands kon hier nie as derdetaal tel nie, omdat die Wet tot 1983 Afrikaans sinoniem met Nederlands beskou het (lees [[Erkenning van Afrikaans#Republiek van Suid-Afrika|Erkenning van Afrikaans]]). By die destydse Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys is 'n student wat byvoorbeeld Afrikaans wou neem selfs in die 1980's nog aangeraai om Latyn of Duits te ken (ten opsigte van die Afrikaanse grammatika), terwyl 'n voornemende doktorsgraadstudent in hetsy die Afrikaanse letterkundige of grammatikarigting Frans of Duits moes ken:<ref>{{Cite web |url=https://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/10988/Waarheen%20lei%20universiteitsopleiding%20-%20Fakulteit%20Lettere%20en%20Wysbegeerte.pdf?sequence=3&isAllowed=y |title=Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys, "FAKULTEIT LETTERE EN WYSBEGEERTE INLEIDING HET BETREKKING TOT DIE FAKULTEIT LETTERE EN WYSBEGEERTE", pp. 15-16 |access-date=16 September 2016 |archive-date=26 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180426183530/http://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/10988/Waarheen%20lei%20universiteitsopleiding%20-%20Fakulteit%20Lettere%20en%20Wysbegeerte.pdf?sequence=3&isAllowed=y |url-status=dead }}</ref> {{cquote| Voorgraads: Daar is geen verpligte byvakke nie, maar kennis op matriekvlak van Latyn word aanbeveel en Duits is baie waardevol, omdat kennis hiervan lig op taalverskynsels werp. … Vir die doktorstudie word kennis van Frans of Duits vereis. }} Teologiese studente en alle nagraadse studente in die natuurwetenskappe aan dieselfde universiteit was verplig om minstens 'n leeskennis van Duits te verwerf. Gedurende die honneursjaar van die vakrigting Duits aan dieselfde universiteit het die leerplan onder meer bestaan uit ouer Germaanse tale soos [[Middelhoogduits]], [[Oudhoogduits]] of [[Goties]], waarvan Middelhoogduits verpligtend was. In teenstelling met die Afrikaanse meestersgraad het die student die keuse gehad om nie 'n verhandeling te skryf nie, maar in sy plek wel drie kursusse te voltooi wat afsonderlik skriftelik geëksamineer is. Verder was die algehele boodskap: <ref>[http://www.literator.org.za/index.php/literator/article/viewFile/1017/1187 ''Literator''. 1980. Kursusse in letterkunde en taalkunde aan die PU vir CHO. 10 Mei. pp. 37-51.]</ref> {{cquote| Vir die Afrikaner het Duits ’n besondere waarde omdat dit die herkoms van baie Afrikaanse en Nederlandse taalverskynsels en woorde verklaar. Terwyl Afrikaans ’n besondere eenvoudige struktuur het, aangesien feitlik alle fleksies en uitgange verdwyn het, het Duits ’n besonder sintetiese, gekompliseerde struktuur met geweldig baie vorme en uitgange. Juis daarin is die besondere vormende waarde van Duits geleë. Dit dwing die gebruiker tot presiese en suiwer gedissiplineerde uitdrukking en denke. ’n Nagraadse studie kan die student tot of ’n taal- of ’n literatuurwetenskaplike vorm wat as navorser of/en universeiteitsdosent ’n bydrae tot die geesteswetenskap kan lewer. }} Sedert die laat-1970's (veral na afloop van die Soweto-opstande), word die derdetaalvereistes toenemend afgeskaf (met die uitsondering van Latyn, [[Latynonderrig#Afskaling sedert 1990's|wat tot November 1994 kragtens die wet verpligtend was vir regstudente]], ongeag die universiteite se outonomie), wat die teruggang van Duits bewerkstellig. Ander sien weer die groot agteruitgang in die jare 1989 tot 1992, toe onderwyshulpbronne meer onder alle skole verdeel moes word en Duits as taalvak weens rasionalisering geskrap moes word. Die Duitse onderwysers en dosente is sodoende drasties verminder.<ref>[https://books.google.co.za/books?id=MZXoBQAAQBAJ&pg=PA1220&lpg=PA1220&dq=%22Deutsche+Sprache+im+Kontakt+in+S%C3%BCdwestafrika%22&source=bl&ots=ERq0CoXkOF&sig=IMUVDAAO3pcDa_JzJrLaFc8qFcU&hl=af&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Afrikaans&f=false Ammon, U. 2014. ''Die Stellung der deutschen Sprache in der Welt''. Walter de Gruyter, S. 1028]</ref><ref name="edusa7.1" /> Teen 1994 word die Europese tale oorwegend as "elitisties" beskou, met die uitsondering van die oudkoloniale tale soos Frans, Portugees en Engels wat skielik as "Afrikatale" beskou word. Teen 2007 was daar meer as 10 000 skoolleerlinge landwyd wat die taal in 89 skole kon leer; asook die drie internasionale Duitse skole in Kaapstad, Johannesburg en Pretoria. Die onderwysvlak wissel wel: Ogwini High School (in die Durbanse Township Umlazi) is byvoorbeeld die eerste townshiphoërskool in Suid-Afrika wat tot B1-vlak volgens die [[Europese verwysingskader]] aanbied, terwyl die Wartburg-Kirchdorf-Schule in KwaZulu-Natal vir sy Duitse moedertaalsprekers C1 aanbied.<ref>{{Cite web |url=http://www.sagv.org.za/files/2016/03/eDUSA_2-07-1_Gesamtausgabe.pdf |title=Mangos, S. 2007. Südafrikas Interesse am Deutschen Sprachdiplom der KMK wächst. ''eDusa'' 1(1): 29-33 |access-date=16 September 2016 |archive-date=27 Mei 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170527125206/http://www.sagv.org.za/files/2016/03/eDUSA_2-07-1_Gesamtausgabe.pdf |url-status=dead }}</ref> Teen 2008 was daar 8 406 skoliere wat Duits as vreemde taal geleer het (vanaf Graad 1 tot Graad 12).<ref name="edusa3.2" /> Teen 2012 was daar reeds 13 universiteite in Suid-Afrika oor wat Duits aangebied het, waarvan drie egter reeds hul programme verminder het. Die [[Universiteit van Limpopo]] sluit sy Duitse Departement in 2007, die Universiteit van Johannesburg sluit sy Departement in 2012 (of, soos gestel word: ''Obwohl die Deutschabteilung nicht offiziell geschlossen wird, werden neue Studierende im Fach Deutsch nicht zugelassen.''),<ref>{{Cite web |url=http://www.sagv.org.za/files/2016/03/eDUSA_2-07-1_Gesamtausgabe.pdf |title=Baker, A. 2012. Die Deutschabteilung der Universität Johannesburg. ''eDUSA'' 7(1):6 |access-date=16 September 2016 |archive-date=27 Mei 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170527125206/http://www.sagv.org.za/files/2016/03/eDUSA_2-07-1_Gesamtausgabe.pdf |url-status=dead }}</ref> terwyl [[Unisa]] (wat in 2004 die tweede grootste Germanistiekafdeling gehad het naas Stellenbosch, maar teen 2012 slegs eerstejaarsmodules aanbied)<ref name="edusa7.1" /> syne sluit in 2016.<ref>[https://web.archive.org/web/20160111091231/http://www.unisa.ac.za/Default.asp?Cmd=ViewContent&ContentID=97376 Afrikaans & Theory of Literature : Attention World Languages students] Dear German Student<br /> <br /> Please note that the Senate of Unisa has decided to discontinue GEM1501 and GEM502 from 2016. The offering of these two modules is not viable anymore in view of very low student enrollment figures.<br /> This descision means the following:<br /> Although students can still register for both GEM1501 and GEM1502 for the second semester of 2015, no new registrations for GEM1501 or GEM1502 will be allowed for 2016;<br /> Students who have failed the GEM1501 module during the May/June 2015 examination period and who has received admission to write a supplementary examination or has received an aegregrot examination, will get a second examination opportunity during the October/November 2015 examination.<br /> Students who fail the GEM1502 module during the October/November 2015 examination period and who has received admission to write a supplementary examination or has received an aegregrot examination, will get a second examination opportunity during the May/June 2016 examination.</ref> Die leerstoel "Germanistiek" word uit die voormalige agt slegs by twee universiteite nog aangebied: die Universiteit van Stellenbosch en die Universiteit van die Witwatersrand.<ref name="edusa7.1" /> Die Universiteit van Kaapstad het reeds sedert 2010 nog Duits in die eerste- en tweedejaar aangebied en kan daarom nie meer as hoofvak gekies word nie. Tog het die honneursjaar behoue gebly.<ref name="edusa7.1" /> Hier volg enkele tabelle volgens studentetal aan universiteite. {| class="wikitable" |Aantal studente van die Duitse Departement aan die '''Universiteit van Stellenbosch''' volgens modules |Module |'''1998''' |'''1999''' |'''2000''' |'''2001''' |'''2002''' |'''2003''' |'''2004''' |'''2005''' |'''2006''' |'''2007''' |'''2008''' |'''2009''' |- | rowspan="2" |1ste jaar |Duits 178 |130 |102 |136 |148 |128 |156 |138 |170 |141 |171 |156 |160 |- |Duits 188 |47 |37 |41 |23 |24 |34 |36 |25 |39 |32 |32 |24 |- | rowspan="2" |2de jaar |Duits 278 |28 |63 |48 |76 |49 |49 |51 |58 |70 |67 |96 |80 |- |Duits 288 | | | | |10 |13 |16 |19 |20 |22 |15 |15 |- | rowspan="2" |3de jaar |Duits 318/348 | |14 |19 |18 |16 |7 |12 |10 |12 |11 |13 |13 |- |Duits 328/358 | | | | |3 |5 |4 |11 |5 |10 |10 |13 |- |Honneursjaar 4de jaar |Duits 778 |1 |5 |1 | | | |1 |2 |2 |3 |1 |3 |- |H.O.D. 4de jaar |H.O.D. |1 |3 |1 | |2 |3 | | |2 |2 | |3 |- |5de jaar |MA | | | | | | | |1 |1 |4 |4 |1 |- |6de jaar |DLitt / PhD | | | | | | | | |1 | |2 |3 |- | |Totale aantal studente |'''221''' |'''241''' |'''261''' |'''277''' |'''236''' |'''267''' |'''258''' |'''296''' |'''291''' |'''322''' |'''331''' |'''315''' |} Die Universiteit van Stellenbosch toon in bogenoemde tabel 'n bestendige groei.<ref>{{Cite web |url=http://www.sagv.org.za/files/2016/03/eDUSA_4-09-1_Gesamtausgabe.pdf |title=Von Maltzan, C. 2009. Die Deutschabteilung der Universität Stellenbosch. ''eDUSA'' 4(1): 42-51 |access-date=16 September 2016 |archive-date=27 Mei 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170527124644/http://www.sagv.org.za/files/2016/03/eDUSA_4-09-1_Gesamtausgabe.pdf |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" | colspan="2" |Aantal studente van die Duitse Departement aan die '''Universiteit van Pretoria''' volgens modules |'''2001''' |'''2002''' |'''2003''' |'''2004''' |'''2005''' |'''2006''' |'''2007''' |'''2008''' |'''2009''' |'''2010''' |'''2011''' |- | rowspan="2" |1ste jaar |DTS 104 |57 |70 |90 |89 |72 |69 |86 |64 |53 |70 |90 |- |DTS 123 | |16 |20 |14 |12 |10 |20 |15 |11 |19 | |- | colspan="2" |2de jaar |9 |14 |10 |12 |10 |8 |9 |8 |10 |11 |36 |- | colspan="2" |3de jaar |5 |4 |11 |5 |7 |2 |3 |2 |6 |6 |8 |- | colspan="2" |Vakdidaktiek |2 |2 |0 |6 |0 |2 |1 |1 |1 |2 |3 |- | colspan="2" |Honneursjaar |2 |0 |1 |2 |0 |1 |2 |0 |1 |2 |3 |- | colspan="2" |MA |1 |4 |3 |2 |0 |1 |2 |2 |1 |1 |1 |- | colspan="2" |DLitt |1 |1 |1 |1 |1 |1 |2 |2 |1 |1 |1 |- | colspan="2" |Totaal |'''77''' |'''111''' |'''136''' |'''131''' |'''102''' |'''94''' |'''125''' |'''94''' |'''84''' |'''112''' |'''142''' |} Die [[Universiteit van Pretoria]] bly ook bestendig.<ref>{{Cite web |url=http://www.sagv.org.za/files/2016/03/edusa6-11-1_Gesamtausgabe.pdf |title=Mühr, S. 2011. Das Fach Deutsch an der Universität Pretoria. ''eDUSA'' 6(1):48-59 |access-date=16 September 2016 |archive-date=27 Mei 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170527125415/http://www.sagv.org.za/files/2016/03/edusa6-11-1_Gesamtausgabe.pdf |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" |Aantal studente van die Duitse Departement aan die '''Universiteit van die Vrystaat''' volgens modules |'''2012''' |'''2013''' |'''2014''' |- |DTS 154 |28 |30 |21 |- |DTS 164 |18 |26 |21 |- |DTS 114 |12 |7 |8 |- |DTS 124 |12 |7 |7 |- |DTS 214 |5 |5 |4 |- |DTS 224 |5 |5 |5 |- |DTS 314 |6 |4 |5 |- |DTS 324 |4 |4 |4 |- |MDU124 (Methodik DaF) |0 |3 |0 |- |Hons |DTS 601: 2 DTS 602: 1 DTS 603: 1 |DTS602: 2 DTS 603: 2 |DTS602: 1 DTS 603: 1 DTS 604: 1 DTS 605: 1 |- |MA |0 |0 |0 |- |PhD |0 |0 |0 |} Sedert 2003 is nie een enkele MA-verhandeling in Duits aan die Universiteit van die Vrystaat geskryf nie. Die teruggang kan deels toegeskryf word aan die 14 Vrystaatse skole in die jaar 2000 wat Duits aangebied het, wat verminder het tot die enkele 4 skole in die jaar 2014. By die Universiteit van die Vrystaat was die Duitse afdeling die kleinste van die Departement Afrikaans, Nederlands, Duits en Frans in die jaar 2014. Daar is wel sedert 2013 moeite gedoen om buitelandse navorsers te lok, met werkswinkels en ander akademiese “kruisbestuiwing” wat plaasgevind het.<ref>{{Cite web |url=http://www.sagv.org.za/files/2016/03/edusa9-14-1_Gesamtausgabe.pdf |title=Van den Berg, C. & Smuts, I. 2014. Deutsch an der University of the Free State. ''eDusa'' 9 (1): 25-30 |access-date=16 September 2016 |archive-date=27 Mei 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170527125530/http://www.sagv.org.za/files/2016/03/edusa9-14-1_Gesamtausgabe.pdf |url-status=dead }}</ref> Naas die universiteite en rasionalisering wat Duits in Suid-Afrika in die gesig gestaar het, of steeds in die gesig staar, is daar ook ander probleme: : - Voor die 1980's was die leerboeke in der waarheid grammatikaboeke wat uitsluitlik deur Suid-Afrikaanse niemoedertaalsprekers geskryf is en wat swaar op vertaling gesteun het. Voorbeelde sluit in ''Moderne Duitse Grammatika'' en '' 'n Duitse taal- en leerboek ''. Dikwels het die Suid-Afrikaanse leerling nie 'n benul gehad wat in Duitsland of die Duitse kultuur self aangaan nie. Die pligleesstof was ''Der Töpfer von Kandern'' (Hermine Villinger) of ''Emilia Galotti'' (Lessing). Die grootste onderskeid tussen die voormalige en huidige Duits as Vreemde taalonderrig was die grammatika wat baie meer sterk benadruk is as die gesproke Duits. Voorsetsels, werkwoordtye, tydvorme en alle ander grammatikareëls moes leerders in hul slaap kon opsê.<ref name="edusa3.2" /> Inderdaad kon die leerders baie formele en oudmodiese Duits skrywe, maar geen Duits praat nie. Ook baie Duitsonderwysers het nie goed Duits bemeester nie, juis omdat hulle ook volgens die Grammatika-Vertalingsmetode geleer het. Die letterkunde het dikwels wel uit die klassieke tekste bestaan, onder meer die Van Schaik-reeks, wat ''Wilhelm Tell'' insluit (leeslyste kan in die ou [http://www.sagv.org.za/publikationen-publications/edusa/dusa-inhalte/ DUSA-tydskrifte] gevind word wat jaar op jaar per provinsie verskil het). Die onderwysers het egter self nie oor baie bronne beskik nie: inligting was moeilik om te bekom en die onderwysers self was van die wêreld afgesonder. Daar was geen internet nie, die onderwysers het dikwels ver van die hoofstede gebly, daar was meestal een Duitse onderwyser per skool, die vakkolleges was nie so maklik bereikbaar nie (en probleme moes dikwels self opgelos word), resente Duitse handboeke was moeilik bekombaar, en Duitse koerante en tydskrifte het so te sê glad nie bestaan nie. Waar die Duitse onderwysers wel bymekaar kon kom, was die hooftema gewoonlik die matriekeksamen. Daar was geen tyd om die ontwikkeling van die didaktiek en landkunde en/of die Duitse taal te bespreek nie. Beurse om oorsee te gaan leer was vir die gewone onderwyser eenvoudig onbekend. Uitruilstudenteprogramme was daar ook nie. Die onderwyser en leerling kon dus nie moderne en gesproke Duits leer nie. Onsamehangende en dikwels niksseggende (maar grammatikaal-korrekte) uitdrukkings moes geleer word soos: * ''Die deutsche Sprache ist meinem Freund geläufig.'' * ''Ich bin dem Lehrer gram.'' * ''Der Wagen entschwand seinen Blicken.'' * ''Der Knabe schämt sich seines Bruders.'' Verder was spreekwoorde en uitdrukkings seer geliefd.<ref>{{Cite web |url=http://www.sagv.org.za/files/2016/03/eDUSA_5-10-1_Gesamtausgabe.pdf |title=Immelman, B. 2010. Der fremdsprachliche Deutschunterricht – damals und heute: Entwicklungen der letzten 40 Jahre aus der Sicht einer erfahrenen DaF-Lehrerin. ''eDusa'' 5(1):49-50 |access-date=16 September 2016 |archive-date=27 Mei 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170527125057/http://www.sagv.org.za/files/2016/03/eDUSA_5-10-1_Gesamtausgabe.pdf |url-status=dead }}</ref> F.D. Du Plooy lig reeds by sy intreerede in 1976 getiteld "Het die onderrig van Duits in ons skole die breë weg betree?" die volgende probleme by Afrikaanse skole uit:<ref>[https://repository.nwu.ac.za/items/2304dc5c-31e8-42a3-b103-72e8049a09f9 Du Plooy, F.D. 1976. Het die onderrig van Duits in ons skole die breë weg betree? Intreerede. Departement Duits aan die Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]</ref> * Dikwels word Duits op skole geneem bloot as gevolg van 'n beperkte vakkeuse, op aandrang van die ouers, of valse verwagtinge wat die studentelewe kan bied (waar Duits dikwels 'n verpligte vak was). * Die oorvol Duitse klasse lei dikwels tot minder individuele aandag van die onderwyser se kant af. * Duits kan nie binne vier jaar aan die hoërskoolleerling geleer word nie; nog minder kan skoolplanne van moedertaalsprekers uit Duitsland met derdetaalaanleerders in Suid-Afrika vergelyk word. * Duits is 'n taal wat te ingewikkeld is vir leerlinge met "'n beperkte intelligensie of 'n ondergemiddelde taalgevoel". Daarom is die "sogenaamde kultuurwaarde van Duits vir vroeë en soms gedwonge skoolverlaters […] van nul en gener waarde". Die Duitse taal behoort eintlik net vir die voornemende universiteitstudent of die linguïs toelaatbaar te wees. * Die onderwysers is so gefokus op die eindeksamen en om soveel leerlinge moontlik te laat slaag. Die voorbereiding van die eksamen, vir so 'n komplekse taal, het dikwels gepaard gegaan met drilwerk. Nadat vasgestel is wat die eksaminator verlang, word slegs daarop gekonsentreer. Die grammatika word tot in die fynste detail elkeen afsonderlik behandel. In Standerd 9 en 10 word die Nachdem-sinne in die lydende vorm en die voorwaardesinne in die konjunktief veral baie benadruk. Praatgerigtheid het in wese nie bestaan nie. * Dikwels lê die fout by die skoolhoof self wat prestasiegerig is en druk op die onderwysers uitoefen om toe te sien dat die leerlinge alle moontlike en voorgeskrewe vrae met die antwoorde bekom en soos 'n resitasie kon opsê. * Du Plooy is gekant teen "Duitse kultuurleer", waar die werk gelees word wat in Duits is, maar die vrae en antwoorde in die moedertaal van die leser voltooi word. * Die groot kopseer bly: Die een groep pedagoge beklemtoon die studie van die grammatika en die ander groep wil dat die kind die grammatika self moet ontdek. Du Plooy is van mening die leerling kan nie vanself weet hoe om 'n sin aan mekaar te timmer nie. * Die universiteite kla steen en been die eerstejaars kan geen korrekte sinne bou nie. In 1975 het 35 persent van die eerstejaarstudente in die B.A.-groep in die eenvoudigste taaltoets gedruip; ongeveer dieselfde persentasie was grensgevalle. * Die grootste probleem is die min kontak met Duitssprekendes: "Die Duitsleerling hoor by ons ongeveer 1/43ste soveel Duits soos die Duitse kleuter in sy voorskoolse jare. Waar, hoe, wanneer en met wie kan ons leerlinge op die platteland Duits leer praat soos maar net byvoorbeeld 'n tweede taal? Mens leer 'n vreemde taal nie in die klaskamer praat nie maar tussen vriende, by maats, op straat, in anderstalige gemeenskappe. Met wie moet ons plattelandse leerlinge Duits praat as daar in 'n gebied van honderde vierkante kilometers geen enkele Duitssprekende te vinde is nie?". Die wil om Duits te praat is eenvoudig net nie daar nie. Op hierdie wyse het Duits soortgelyk geword aan 'n dooie taal soos Oudgrieks en Latyn. * Die hoor-en-sê-metode gaan egter afhang van die leerder self: party sal verkies om net te kommunikeer, ander sal eers die taal verstaan indien die grammatika volledig verduidelik is. Vier jaar is ook eenvoudig te min om volgens hierdie hoor-en-sê-metode te leer. Daar moet grammatikaleer by betrokke wees. Tönsing bou verder aan sy kollega se sienings uit.<ref>[https://repository.nwu.ac.za/items/e08a002c-63e5-4d61-8f1a-fa43bb9a3e0b Duits aan die Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys Intreerede. Departement Duits aan die Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]</ref> * Drie belangrike verskille tussen 'n Afrikaanstalige hoërskoolleerling wat Duits wil leer en 'n Duitse kleuter, wat tot die Afrikaanstalige hoërskoolleerling se nadeel strek, is die gemotiveerdheid tot selfuiting in Duits, blootstelling aan ander tale en die ingewikkelde intrinsieke struktuur van Duits. Die vierde verskil strek wel tot die Afrikaanssprekende se voordeel: hy is al in staat om waar te neem, uit te sonder, 'n reël af te lei en toe te pas. * Die motivering van onbekwame onderwysers by die juniorklasse kan die hele klas verongeluk: "Die eise wat aan die leerlinge gestel word, is dikwels so minimaal dat ons eerder van ondervoeding as van opvoeding moet praat, en die begaafder leerling keer sy rug beledig en vol veragting op die vak, terwyl die luiaard en die onbegaafde, om minder prysenswaardige oorwegings, die vak dalk nog mag kies." * Die klaskamertyd vir Duits is te min en te veel Afrikaans word in hierdie klaskamers gebruik. Na elke lang skoolvakansie word heelwat van die woordeskat vergeet, juis omdat die omgang met Duitssprekendes meermaal afwesig is. * "Die opvatting oor die waarde van grammatika mag gedurende die laaste vyftig jaar verander het, maar die ervaring het baie duidelik geleer dat by die onderrig van Duits sonder sistematiese grammatika, die resultaat onbevredigend bly." * "In 'n toenemende mate moet die Duitsdosent die frustrerende ervaring deurmaak dat sy eerstejaarstudente nog hoegenaamd geen Duitse prosawerk selfstandig gelees het nie, dat hulle nie die eenvoudigste gedagtegang in Duits kan formuleer nie en dikwels nog nooit van 'n basiese taalreël gehoor het nie." * Die Suid-Afrikaanse student is wel in die 1970's ontvankliker vir die letterkunde wat skoonheid en waarheid betref as die Europese eweknie wat norme verwerp, anti-outoritêr is, "entoesiasme as kinderagtig verag en sinies of blasé herkoms en tradisie, die geskiedenis en sy verpligting verwerp en uit vrees vir 'n derde wereldoorlog in 'n geestelike vakuum ontvlugting soek". Aan die ander kant was die Suid-Afrikaanse student hoofsaaklik kritieklose, oordeellose napraters en aanvaarders van elke outoriteit, wat in skrille teenstelling was met die anti-outoritêre opleiding oorsee wat dikwels rewolusie bloot ter wille van rewolusie aangehang het. Teen die 1980's was die nuwer metode ingevoer om meer kommunikatief-pragmaties te wees; maar die aantal leerdergetalle word toe reeds al hoe minder (want baie universiteite stel Duits nie meer as vereiste nie). Soos die onderriggehalte verbeter het, word die staatsgeld egter minder gemaak. Teen die tyd toe die post-Apartheidregering se nuwe kurrikulum Duits weer toegelaat het, en eksamens moontlik gemaak het, was dit reeds te laat. 'n Verdere spyker in die doodskis was die post-1994 Suid-Afrikaanse onderwysstelsel wat weer teruggekeer het op die oordosis donkiewerk van huiswerk en opstelleskryf, wat glad nie kommunikatief-pragmaties is nie. Die Staat het hom ook nie sommer deur die [[Europese verwysingskader]] laat voorskryf nie. In die praktyk sou die Suid-Afrikaanse leerder hoogstens met die matrieksertifikaat Vlak-A1 in Duits kon bereik.<ref name="edusa3.2" /> : - Die Germanistiek in Suid-Afrika is nog te literêrwetenskaplik ingesteld, wat nie altyd strook met die behoeftes van die pragmatiese aanleerders wat Duits so gou moontlik wil aanleer om in 'n kits 'n goeie beroep los te slaan nie. Party universiteite bied wel blitskursusse aan, soos "Sakeduits", "Duits vir sake- en toerismepraktyk" en "Wetenskapsduits", of maak van Duits 'n pligvak by hul verskeie kursusse.<ref name="edusa7.1" /> : - Heelwat universiteite het moeite om studente sonder voorkennis en studente met matriekkennis van Duits gelyktydig te akkommodeer.<ref name="edusa6.1">{{Cite web |url=http://www.sagv.org.za/files/2016/03/edusa6-11-1_Gesamtausgabe.pdf |title=Mbohwa-Pagels, K. 2011. DaF im Kontext der sich wandelnden Rahmenbedingungen für Sprach- und Literaturstudien: Lehrer- und Lernerperspektiven an der „School of Literature and Language Studies / University of the Witwatersrand“ ''eDusa'' 6 (1): 33-47 |access-date=16 September 2016 |archive-date=27 Mei 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170527125415/http://www.sagv.org.za/files/2016/03/edusa6-11-1_Gesamtausgabe.pdf |url-status=dead }}</ref> : - Duits ding op universiteit met ander tale soos Sjinees, Frans, Zoeloe, Xhosa en selfs Afrikaans mee. Vergeleke met ander Europese tale het Duits onder Suid-Afrikaners ook dikwels 'n "beeld"-probleem: Frans en Spaans word as "sjiek" en "sexy" ervaar (en ook die lingua franca van baie lande), terwyl Duits tot die DACH-lande beperk is en steeds die verstokte beeld en assosiasie-wurgketting dra: Oktoberfest, Lederhosen, Autobahnen, motorfabrikate, voorliefde vir ordelikheid, stiptelikheid, Nazi's ens. Boonop word Duits ook as "moeilik" ervaar, om maar die „der-die-das/des/dem/den“-voorbeelde van 'n ondeursigtige grammatika te noem.<ref name="edusa6.1" /> : - 'n Verdere probleem is die kultuuragtergrond van die leerder wat nie altyd deur die merker in ag geneem word nie. Die groep wat heel goed behoort te vaar met die aanleer van Duits is diegene met Afrikaans (L1 – Moedertaal) – Engels (L2 – Tweedetaal) – Duits (L3 – Derdetaal ), juis omdat Duits veel nader aan Afrikaans is wat sinsbou en woordeskat betref. Die Afrikaanse groep maak wel taalfoute deur sy Afrikanerismes en ingeburgerde Anglisismes<ref>{{Cite web |url=http://www.sagv.org.za/files/2016/03/eDUSA_4-09-2_Gesamtausgabe.pdf |title=Baker, A. 2009. Der Fremdheitseffekt als Faktor im Fremdsprachenunterricht. ''eDusa'' 9(2):11-16 |access-date=18 September 2016 |archive-date=27 Mei 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170527131030/http://www.sagv.org.za/files/2016/03/eDUSA_4-09-2_Gesamtausgabe.pdf |url-status=dead }}</ref> * ''Meisten Unfälle passieren'' ((Die) meeste ongelukke gebeur...) * ''Meisten Wochenende faulenzen ich zu Hause'' ((Die) meeste naweke lê ek lui by die huis rond ) * ''Am Ende des Tags'' (Aan die einde van die dag*... = uiteindelik, op die ou end, per slot van rekening, ten slotte) * ''So, ich empfehle'' (So, ek groet...) * ''So, für 30 Tage'' (So, vir 30 dae...) * ''Geld / Zeit spandieren'' (geld / tyd spandeer* = geld uitgee / tyd bestee) maar ook hiperkorreksie, soos die [[Om-te-infinitiefkonstruksie|''um zu'' ("om te")]] doelbewus te vermy deur die Engelse patroon na te aap wat slegs van "to" gebruikmaak, soos byvoorbeeld te sien by: * ''Peter rennt hinterdrein, seinen Hund zurück'''zu'''bringen.'' * ''Die Mutter und Schwester kommen '''zu''' sehen was passiert ist.'' Diegene met Engels (L1) – Afrikaans (L2) – Duits (L3), put wel voordeel uit hul Germaanse taal, maar sukkel weer met die sinsbou. Dit blyk ook dat die Engelssprekendes selde of geensins van hul Afrikaanse kennis gebruik maak nie. Hulle ervaar dan ook nie die vreemdheidseffek of hiperkorreksie soos die Afrikaanssprekendes dit sal ervaar nie. 'n Soortgelyke probleem ontstaan ook onder diegene met Zoeloe (L1) – Engels (L2) – Afrikaans (L3) – Duits (L4). Al het die Zoeloesprekendes dikwels Afrikaans geleer, gebruik hulle steeds Engels as kruk. Dit word veral weerspieël in die sinsbou wat 'n duidelike Engelse patroon het (Engels is dikwels die hoërskoolonderrigstaal van die Zoeloesprekendes): * ''Die Hund ist rennen weg.'' (The dog is running away.) * ''Vater ist springen in zu die wasser.'' (Father is jumping into the water.) * ''Die hund rennen hinaus die Tür.'' (The dog runs out the door.) * ''Der Junge wache die hund springen.'' (The boy is watching the dog jump.) * ''Der Vater mangel zu gefangen die hunde.'' (The father needs to catch the dog.) * ''Die Vater und die Junge waschen die Hund zu kriege in die Wasser.'' (The father and the boy watch the dog get into the water.) * ''Die Vater kriege in die Wasser so das die Hund will kriege in die wasser mit ihm. Die Hund waschen die Vater in die wasser und kriege in die wasser zu.'' (The father gets in the water so that the dog will get in the water with him. The dog watches the father in the water and gets in the water too.) Nog 'n uitsonderlike probleem onder baie van die Zoeloesprekendes is die woordkeuse wat eerstens toon dat die Duitse woordeskat vir hulle onbekend is, en tweedens die keuse wat gemaak word so naby moontlik aan die Engelse woordeskat moet lyk: {| class="wikitable" |Foutiewe Duits |Engels |Korrekte Duits |- |''Wenn Medizin ricke nicht arbeit meine Familie nehmen ihn order er zu krankenhaus.'' |When medicine does {die Ricke = a doe} not work my family takes him or her to hospital. |· Wenn die Medizin nicht wirkt/hilft, bringt meine Familie ihn ins/zum Krankenhaus. · Meine Familie bringt ihn ins/zum Krankenhaus, wenn die Medizin nicht wirkt/hilft. |- |''Wie respekt jeden anderen.'' |We respect each other. |· Wir respektieren uns gegenseitig; · Wir achten uns gegenseitig; · Wir respektieren einander; · Wir begegnen uns mit Respekt; · Wir gehen respektvoll miteinander um; · Wir begegnen uns respektvoll |- |''Sie ist ein groß Fächer von romantisch komödie Film.'' |She is a big fan of romantic comedy films. |· Sie ist ein großer Fan von romantischen Comedy-Filmen. · Sie ist ein großer Fan von romantischen Komödien. |- |''Das ist alle etwa mein Famile.'' |That is all about my family. |· Das ist alles über/zu meine(r) Familie. · Das ist alles wichtige zu/über meine(r) Familie. |- |''Mein Vater ist arbeitet...'' |My father is working... |· Mein Vater arbeitet… |} Hier volg die aantal leerlinge en studente van die Duitse taal in Suid-Afrika:<ref name="Goethe3" /> {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal !colspan="1"|Afdeling |- | 9 879 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 7 908 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 871 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 557 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} ==== Skole ==== ===== Wes-Kaap ===== Hier volg die aantal leerlinge wat Duits leer aan enkele Wes-Kaapse skole (2016):<ref>{{en}} [http://wcedemis.pgwc.gov.za/wced/findaschool.html Find a School van die WKOD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160414055823/http://wcedemis.pgwc.gov.za/wced/findaschool.html |date=14 April 2016 }}. URL besoek op 13 Januarie 2017.</ref> {| class="wikitable" |'''Skool''' |'''Vak''' |'''Graad 10''' |'''Graad 11''' |'''Graad 12''' |'''Totaal''' |- |Deutsche Internationale Schule Kapstadt |Duits Huistaal |56 |27 |46 |129 |- |Abbott's College (Milnerton) |Duits Huistaal |1 |0 |0 |1 |- |[[Paul Roos Gimnasium]] |Duits Huistaal |0 |1 |0 |1 |- |Rundle College |Duits Huistaal |0 |0 |1 |1 |- | | | | | | |- |Aurial College (Oudtshoorn) |Duits Tweede Addisionele Taal |36 |17 |34 |87 |- |Hoërskool Livingstone |Duits Tweede Addisionele Taal |36 |11 |23 |70 |- |Hoërskool Tygerberg |Duits Tweede Addisionele Taal |11 |29 |12 |52 |- |Hoërskool Bloemhof |Duits Tweede Addisionele Taal |19 |14 |14 |47 |- |Deutsche Internationale Schule Kapstadt |Duits Tweede Addisionele Taal |26 |11 |9 |46 |- |Hoërskool Oudtshoorn |Duits Tweede Addisionele Taal |21 |12 |8 |41 |- |[[Paul Roos Gimnasium]] |Duits Tweede Addisionele Taal |12 |15 |8 |35 |- |[[Hoër Meisieskool Rustenburg]] |Duits Tweede Addisionele Taal |16 |10 |7 |33 |- |Hoërskool Stellenberg |Duits Tweede Addisionele Taal |12 |13 |7 |32 |- |Hoër Meisieskool Paarl |Duits Tweede Addisionele Taal |5 |15 |11 |31 |- |[[Hoër Meisieskool La Rochelle]] |Duits Tweede Addisionele Taal |7 |11 |12 |30 |- |Hoërskool Parel Vallei |Duits Tweede Addisionele Taal |8 |5 |6 |19 |- |[[Hoërskool D.F. Malan]] |Duits Tweede Addisionele Taal |11 |6 |0 |17 |- |[[Bridge House School]] |Duits Tweede Addisionele Taal |5 |5 |6 |16 |- |Hoërskool Stellenbosch |Duits Tweede Addisionele Taal |6 |5 |5 |16 |- |Hoërskool Overberg |Duits Tweede Addisionele Taal |0 |5 |8 |13 |- |Herschel Meisieskool |Duits Tweede Addisionele Taal |4 |1 |6 |11 |- |[[Rynse Hoër Meisieskool]] |Duits Tweede Addisionele Taal |1 |0 |6 |7 |- |Abbott's College (Kaapstad Middestad) |Duits Tweede Addisionele Taal |0 |2 |4 |6 |- |[[Hoërskool Strand]] |Duits Tweede Addisionele Taal |0 |4 |2 |6 |- |Hoërskool Kampsbaai |Duits Tweede Addisionele Taal |2 |2 |1 |5 |- |Hoërskool Vishoek |Duits Tweede Addisionele Taal |1 |1 |3 |5 |- |Abbott's College (Milnerton) |Duits Tweede Addisionele Taal |1 |0 |1 |2 |- |Summit House – Tuine (Kaapstad) |Duits Tweede Addisionele Taal |2 |0 |0 |2 |- |Hoër Jongenskool Paarl |Duits Tweede Addisionele Taal |0 |1 |1 |2 |- |Somerset-Wes Privaatskool |Duits Tweede Addisionele Taal |0 |1 |1 |2 |- |Hoërskool Westerford |Duits Tweede Addisionele Taal |0 |1 |1 |2 |- |Curro Durbanville |Duits Tweede Addisionele Taal |1 |0 |0 |1 |- |Hoërskool Hermanus |Duits Tweede Addisionele Taal |1 |0 |0 |1 |- |Hoër Jongenskool Rondebosch |Duits Tweede Addisionele Taal |1 |0 |0 |1 |- |Hoërskool York (George) |Duits Tweede Addisionele Taal |0 |1 |0 |1 |- |St. George's Grammar School |Duits Tweede Addisionele Taal |0 |1 |0 |1 |- |Mountain View Akademie |Duits Tweede Addisionele Taal |0 |1 |0 |1 |- |Silvermine Akademie |Duits Tweede Addisionele Taal |0 |1 |0 |1 |- |Hoërskool Fairmont |Duits Tweede Addisionele Taal |0 |0 |1 |1 |- |Hoërskool Gimnasium  (Paarl) |Duits Tweede Addisionele Taal |0 |0 |1 |1 |- |Worcester Gimnasium |Duits Tweede Addisionele Taal |0 |0 |1 |1 |} == Europa == In Europa is die aantal Duitslerendes altesaam 9 395 401 mense in 2015. Dit is sowat 60,79% van die totale aantal Duitslerendes wêreldwyd. Vergeleke hiermee was die aantal Duitslerendes in 2010 8 036 768, wat op 'n groeikoers toon van '''16,91%+'''<ref name="GoetheEUR">{{Cite web |url=https://www.goethe.de/de/spr/eng/dlz/eur.html |title=Goethe-Institut: Europa Deutschlerner-Zahlen. |access-date= 6 April 2016 |archive-date= 6 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406151326/https://www.goethe.de/de/spr/eng/dlz/eur.html |url-status=live }}</ref> === België === [[Lêer:Lille - Goethe-Institut.JPG|duimnael|350px|regs|Die Goethe-Institut in Rysel, België]] {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 128 316 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 110 350 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 11 720 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 5 100 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Bosnië en Herzegowina === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 306 947 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 268 359 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 30 588 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 5 324 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Bulgarye === [[Lêer:Гьоте институт, София, България.JPG|duimnael|350px|regs|Die Goethe-Institut in Sofia, Bulgarye]] {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 99 784 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 97 958 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | Onbekend || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Denemarke === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 219 474 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 218 982 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 492 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Estland === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 17 520 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 16 011 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 1 209 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 300 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Finland === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 47 724 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 37 697 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 9 716 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Frankryk === [[Lêer:Goethe-Institut, Bordeaux, July 2014 (02).JPG|duimnael|350px|regs|Die Goethe-Institut in Bordeaux, Frankryk]] {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 1 005 444 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 998 749 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 2 168 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Griekeland === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 268 530 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 236 142 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 2 723 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 27 976 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Groot-Brittanje === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 1 547 994 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 1 533 840 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 11 000 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Hongarye === [[Lêer:Goethe-Institut Hungary.jpg|duimnael|350px|regs|Die Goethe-Institut in Boedapest, Hongarye.]] {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 434 761 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 426 570 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 5 613 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Ierland === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 60 554 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 54 964 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 4 200 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 400 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Italië === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 434 881 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 398 483 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 30 000 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Kosovo === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 2 600 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 2 000 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | Onbekend || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 600 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Kroasië === [[Lêer:Goethe Institut 17 lipnja 2008.jpg|duimnael|350px|regs|Die Goethe-Institut in Kroasië]] {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 170 000 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 170 000 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | Onbekend || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Letland === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 24 724 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 22 337 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 1 039 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Litoue === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 34 328 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 28 715 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 4 833 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 780 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Malta === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 1 646 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 1 171 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | Onbekend || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 475 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Masedonië === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 63 598 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 61 257 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 2 341 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Montenegro === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 6 524 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 6 164 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 360 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Nederland === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 411 895 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 380 000 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 29 308 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 300 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Noorweë === [[Lêer:Goethe Institut Oslo.jpg|duimnael|350px|regs|Die Goethe-Institut in Oslo, Noorweë.]] {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 73 864 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 73 000 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 617 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Pole === [[Lêer:Goethe Institut Krakau Bibliothek Rafal Sosin.jpg|duimnael|350px|regs|Die Goethe-Institutbiblioteek in Krakau, Pole.]] [[Lêer:Now33DSC 1120.jpg|duimnael|350px|regs|Die Goethe-Institut in Warskou, Pole.]] {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 2 288 125 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 2 139 070 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 96 555 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 49 400 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Portugal === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 12 273 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 4 467 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 2 032 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 2 000 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Roemenië === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 205 462 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 173 168 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | Onbekend || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 30 455 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Swede === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 96 888 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 91 368 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 1 934 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 3 426 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Serwië === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 139 067 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 135 000 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 2 291 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Siprus === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 1 699 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | Onbekend || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 418 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 740 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Slowakye === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 261 405 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 253 759 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 1 506 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 4 805 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Slowenië === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 63 867 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 63 728 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | Onbekend || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Spanje === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 153 076 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 87 758 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 5 626 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 51 347 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Tsjeggië === [[Lêer:Praha 2005-09-20 Goethe Institut-00.jpg|duimnael|350px|regs|Die Goethe-Institut in Praag, Tsjeggië.]] {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 339 941 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 316 409 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 20 694 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 220 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Turkye === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 467 813 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 450 000 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 8 705 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Ysland === In die skooljare 2015-2017 is Spaans en Duits op skool die geliefdste derdetaal naas Deens en Engels (laasgenoemde twee is dikwels pligvakke). Duits het egter veld teen Spaans begin verloor, en in die skooljaar 2012-2013 het die aantal leerlinge wat Spaans leer die Duitsleerlinge uiteindelik verbygesteek. Hierdie volgehoue tendens duur die afgelope jare steeds voort. In die skooljaar 2016-2017 leer 4 200 leerlinge Spaans, en 3 837 Duits. Die skooldogters is meer geneig om Spaans te leer: daar was jaarliks vanaf 2015 tot 2017 omtrent 2 500 ingeskrewe dogters in die Spaanse klas; maar wel 1 900 in die Duitse klas. Duits is gewilder onder die seuns in dieselfde skooljare (2015-2017): omtrent 1 900 leer Duits, meer as 1 600 leer Spaans.<ref>{{Cite web |url=https://www.statice.is/publications/news-archive/education/foreign-language-study-in-upper-secondary-education-2015-2017/ |title=Statice.is: "Slightly fewer students at the upper secondary level learn foreign languages" (14 March 2018) |access-date=23 Januarie 2019 |archive-date=23 Januarie 2019 |archive-url=https://archive.ph/20190123165205/https://www.statice.is/publications/news-archive/education/foreign-language-study-in-upper-secondary-education-2015-2017/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.statice.is/publications/news-archive/education/foreign-language-study-in-upper-secondary-education-2014-2015/ |title=Statice.is: Almost three out of four students at the upper secondary level learned foreign languages in 2014–2015 (23. November 2016 ) |access-date=23 Januarie 2019 |archive-date=23 Januarie 2019 |archive-url=https://archive.ph/20190123164648/https://www.statice.is/publications/news-archive/education/foreign-language-study-in-upper-secondary-education-2014-2015/ |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheEUR" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 4 677 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 4 547 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 87 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 43 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} == Midde-Ooste == In die Midde-Ooste is die aantal Duitslerendes in 2015 altesaam 310 904 mense. Dit beslaan sowat 2,01% van die totale aantal Duitslerendes wêreldwyd. Vergeleke hiermee was die aantal Duitslerendes in 2010 wel 212 570, wat op 'n groeikoers toon van '''46,26%+''' die afgelope 5 jaar.<ref name="GoetheMO">{{Cite web |url=https://www.goethe.de/de/spr/eng/dlz/nam.html |title=Goethe-Institut: Naher und Mittlerer Osten Deutschlerner-Zahlen. |access-date= 4 Februarie 2016 |archive-date= 4 Februarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160204193928/https://www.goethe.de/de/spr/eng/dlz/nam.html |url-status=live }}</ref> === Afghanistan === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheMO" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 10 064 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 7 777 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 700 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Bahrein === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheMO" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 1 224 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | Onbekend || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 990 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 234 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Egipte === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheMO" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 251 467 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 229 420 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 12 078 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 3 500 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Irak === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheMO" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 2 116 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 1 565 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 525 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 26 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Iran === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheMO" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 12 300 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 300 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 6 000 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 6 000 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Israel === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheMO" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 2 995 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 300 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 687 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Jemen === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheMO" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 7 419 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 4 967 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 171 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 2 281 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Jordanië === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheMO" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 9 013 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 600 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 4 270 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 1 500 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Katar === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheMO" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 998 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 422 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 0 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 576|| DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Koeweit === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheMO" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 105 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 80 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 0 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 25|| DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Libanon === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheMO" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 2 335 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 2 335 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | Onbekend || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Oman === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheMO" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 1 461 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 280 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 755 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Pakistan === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheMO" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 689 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | Onbekend || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | Onbekend || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Saoedi-Arabië === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheMO" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 503 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 0 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 103 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 400 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Staat Palestina === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheMO" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 4 272 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 3 442 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 355 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Verenigde Arabiese Emirate === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheMO" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 3 943 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 1 887 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 247 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 50 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} == Gemenebes van Onafhanklike State == In die [[Gemenebes van Onafhanklike State]] is die aantal Duitslerendes altesaam 13 098 174 mense in 2015. Dit is sowat 20,05% van die totale aantal Duitslerendes wêreldwyd. Vergeleke hiermee was die aantal Duitslerendes in 2010 4 332 582, wat op 'n afname toon van '''-28,49%'''.<ref name="GoetheGUS">{{Cite web |url=https://www.goethe.de/de/spr/eng/dlz/gus.html |title=Goethe-Institut: Gemeinschaft Unabhängiger Staaten Deutschlerner-Zahlen. |access-date= 6 April 2016 |archive-date= 6 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406200634/https://www.goethe.de/de/spr/eng/dlz/gus.html |url-status=live }}</ref> === Armenië === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheGUS" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 31 809 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 29 808 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 1 871 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 130 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Aserbaidjan === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheGUS" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 19 006 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 16 835 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 380 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 1 791 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Georgië === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheGUS" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 31 376 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 29 638 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | Onbekend || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Kazakstan === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheGUS" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 27 313 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 20 134 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 1 795 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 3 871 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Kirgisië === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheGUS" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 28 272 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 20 975 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 6 767 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 530 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Moldowa === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheGUS" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 8 669 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 7 469 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 1 200 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 0 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Rusland === [[Lêer:Consulate of Germany in Moscow, Goethe-Institut.jpg|duimnael|350px|regs|Duitse Konsulaat in Moskou, saam met die Goethe-Institut.]] {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheGUS" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 1 546 062 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 1 129 018 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 400 000 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 9 000 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Tadjikistan === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheGUS" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 36 596 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 32 030 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 3 786 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 780 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Turkmenistan === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheGUS" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 226 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | Onbekend || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | Onbekend || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 226 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Oekraïene === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheGUS" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 715 460 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 639 043 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 67 417 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 4 136 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Oesbekistan === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheGUS" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 508 142 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 472 368 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 32 000 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Wit-Rusland === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheGUS" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 145 243 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 125 000 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 17 674 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} == Oos-, Suidoos- en dele van Suid-Asië == In die Oos-, Suidoos- en dele van Suid-Asië is die aantal Duitslerendes altesaam 793 531 mense in 2015. Dit is sowat 5,13% van die totale aantal Duitslerendes wêreldwyd. Vergeleke hiermee was die aantal Duitslerendes in 2010 585 831, wat op 'n groeikoers toon van '''35,45%+'''.<ref name="Goethe2" /> === Bangladesj === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="Goethe2" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 4 046 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 688 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 425 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 1 500 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Filippyne === [[Lêer:Goethe-Institut Philippinen Bibliothek.jpg|duimnael|350px|regs|Die Goethe-Institutbiblioteek in Makati, Filippyne]] [[Lêer:Goethe-Institut Philippines.jpg|duimnael|350px|regs|Die Goethe-Institutgebou in Makati, Filippyne]] {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="Goethe2" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 5 729 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 1 066 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 450 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 208 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Indië === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="Goethe2" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 154 300 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 107 000 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 2 300 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 29 287 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Indonesië === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="Goethe2" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 187 308 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 152 500 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 3 349 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 25 000 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Japan === [[Lêer:Goethe-Institut Tokyo.jpg|350px|duimnael|regs|Die Goethe-Institut in Tokio, Japan]] Soos in die geval van Nederland is daar geen wet in die Grondwet van Japan wat die Japannese taal afdwing of beskerm nie. Japannees is, weens sy groot Japanneessprekende bevolking, die de facto taal van Japan.<ref name="Gottlieb" /> Terwyl die Japannese tydens die Meiji-era (1868–1912) ywerig aan Engels, Duits, Frans en Russies geleer het om soveel kennis moontlik uit die Weste so vinnig as moontlik op te neem, is veral groot ophef van Engels as dié vreemde taal gemaak (met Frans en Duits as keuses). In die jare net voor en tydens die Tweede Wêreldoorlog is Engels toenemend as die taal van die vyand beskou, sodat meer aandag aan Sjinees en Maleisies bestee en toenemend by die middelbare skoolleerplan ingevoer is; na afloop van die oorlog is daar veral op Engels op skool gekonsentreer, terwyl die ander Westerse tale ondertussen na die universiteitsvlak geskuif is. Maar later het Frans en Duits as voormalige pligvakke op universiteit eenvoudig keusevakke geword, veral na die jaar 2000, toe opnuut die belang van Engels as internasionale kommunikasiemiddel benadruk is.<ref name="Gottlieb" /> Op die universiteit in die jaar 2009–2010 bied uit die 747 Japannese universiteite omtrent 715 Engels aan, 610 Sjinees, 531 Frans, 528 Duits en 429 Koreaans. Die standvastigheid van Frans en Duits kan moontlik toegeskryf word aan die assosiasie met die moderniteitsperiode in die Japannese geskiedenis. Die openbare uitsaaier Nippon Hoso Kyokai het wel ook taalklasse elke week aangebied in Engels, Sjinees, Frans, Italiaans, Koreaans, Duits, Spaans, Russies en Arabies wat verdere belangstelling kon geprikkel het. Hier het Koreaans veral skoonskip gemaak deur sy sepies en die 2002 Wêreldbeker (in 1994 is slegs 80 000 lestekste verkoop, teenoor 2005 se 220 000).<ref name="Gottlieb" /> In 1988 het die toenmalige Eersteminister Takeshita steun aan Frans en Duits verleen vir die onderwyseruitruilstudente (Japan Exchange and Teaching Program), hoofsaaklik om Japan se spektrum verder as die Verenigde State te verbreed en die Europese mark te benader. In die praktyk was daar weinig Japannese skole wat hierdie tale aangebied het. Dit het dan ook dikwels so uitgedraai dat die Franse en Duitse student op die lange duur Engels in 'n Japannese skool aangebied het. Dikwels is die uitruilstudente van die JET-Program uit die Engelssprekende lande ook eentalig Engels (en power wat Japannees betref), sodat herhaaldelik die stereotipe van "Engelssprekende buitelander" aan die lewe gehou word. Dit is wat betref die '''staatsdiens'''.<ref name="Gottlieb" /> Met die gebrek aan die nodige taalbeleid het 'n ware privaattaalskoolsakesektor ontstaan waar die Japannese die tale kan studeer wat hulle nie op skool kon leer nie. In die 1980's was Engels, Frans en Duits (in daardie volgorde) die mees gesogte vreemdetale. Later het die opkoms van die Asiatiese mark in die vroeë 1990's die Asiatiese tale soos Sjinees en Thai en Indonesies weer veel aantrekliker gemaak. Maar die tersiêre onderwys het egter ook minder klem begin plaas op die aanleer van 'n tweede vreemde taal. By die universiteitstoelatingseksamen van 2009 het slegs 106 voornemende studente 'n vraestel oor die Duitse taal geskryf, teenoor Frans se 149, Koreaans 136 en Sjinees se 409 studente. Die res (99,84%) het almal 'n vraestel oor die Engelse taal afgelê.<ref name="Gottlieb" /> Teen 1999 bly die aandag steeds gespits op Engels, hoewel die '''sakesektor''' toenemend begin insien het dat ander vreemdetale broodnodig is. Engels word nie meer as 'n kuns beskou nie: Spaans, Frans, Duits, Italiaans, Russies en Sjinees (sowel Mandaryns as Kantonees) of Indonesies word as 'n bate beskou.<ref name="Gottlieb" /> Na afloop van die 2008 Wêreldwye Ekonomiese Insinking het ook die taalmark afgeneem. Op daardie stadium was Sjinees, Koreaans, Frans en Duits (in daardie volgorde) die gesogte tale.<ref name="Gottlieb">Gottlieb, N. 2011. Foreign languages other than English in education and the community. In: ''Language Policy in Japan: The Challenge of Change''. Cambridge University Press, pp. 64-97</ref> Hier volg die aantal leerlinge en studente van die Duitse taal in Japan:<ref name="Goethe2">{{Cite web |url=https://www.goethe.de/de/spr/eng/dlz/sas.html |title=Goethe-Institut: Ost-, Südost- und teile Südasiens Deutschlerner-Zahlen. |access-date= 6 April 2016 |archive-date= 6 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406200952/https://www.goethe.de/de/spr/eng/dlz/sas.html |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal !colspan="1"|Afdeling |- | 235 055 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 3 348 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 224 000 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 3 000 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Kambodja === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="Goethe2" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 718 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 0 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 0 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 718 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Laos === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="Goethe2" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 38 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 0 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 38 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 0 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Maleisië === [[Lêer:Goethe Institut Kuala Lumpur Dec. 2006 002.jpg|duimnael|350px|regs|Die Goethe-Institutnaambord in Kuala Lumpur, Maleisië]] [[Lêer:Goethe Institut Kuala Lumpur Dec. 2006 003.jpg|duimnael|350px|regs|Die Goethe-Institutgebou in Kuala Lumpur, Maleisië]] {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="Goethe2" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 8 544 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 3 600 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 3 928 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 250 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Mianmar === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="Goethe2" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 590 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | Onbekend || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 278 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Mongolië === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="Goethe2" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 3 768 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 2 670 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 449 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 143 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Nepal === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="Goethe2" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 747 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | Onbekend || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 625 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 122 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Sjina === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="Goethe2" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 117 487 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 12 200 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 44 945 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 52 839 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Singapoer === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="Goethe2" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 5 360 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 1 090 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 910 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 234 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Sri Lanka === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="Goethe2" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 4 121 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 2 400 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 600 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Suid-Korea === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="Goethe2" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 25 061 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 11 658 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 8 846 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Taiwan === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="Goethe2" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 16 561 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 5 360 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 4 400 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 2 000 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Thailand === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="Goethe2" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 12 779 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 3 641 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 1 646 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 700 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Viëtnam === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="Goethe2" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 11 319 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 1 959 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 1 921 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 120 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} == Australasië == In Australasië is die aantal Duitslerendes altesaam 120 700 mense in 2015. Dit is sowat 0,78% van die totale aantal Duitslerendes wêreldwyd. Vergeleke hiermee was die aantal Duitslerendes in 2010 wel 125 021, wat op 'n daling toon van '''-3,46%'''<ref name="GoetheAUS">{{Cite web |url=https://www.goethe.de/de/spr/eng/dlz/aus.html |title=Goethe-Institut: Australien und Neuseeland Deutschlerner-Zahlen. |access-date= 6 April 2016 |archive-date= 6 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406162253/https://www.goethe.de/de/spr/eng/dlz/aus.html |url-status=live }}</ref> === Australië === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheAUS" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 105 599 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 100 500 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 2 949 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 231 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Nieu-Seeland === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheAUS" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 15 101 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 13 935 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 684 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 150 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} == Noord-Amerika == In Noord-Amerika is die aantal Duitslerendes altesaam 535 415 mense in 2015. Dit is sowat 3,46% van die totale aantal Duitslerendes wêreldwyd. Vergeleke hiermee was die aantal Duitslerendes in 2010 wel 534 799, wat op 'n skrale groeikoers toon van '''0,12%%+'''<ref name="GoetheUSA">{{Cite web |url=https://www.goethe.de/de/spr/eng/dlz/usa.html |title=Goethe-Institut: USA/Kanada Deutschlerner-Zahlen. |access-date= 6 April 2016 |archive-date= 6 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406212229/https://www.goethe.de/de/spr/eng/dlz/usa.html |url-status=live }}</ref> === Kanada === [[Lêer:Goethe-Institut, 1626, boulevard Saint-Laurent.JPG|duimnael|350px|regs|Die Goethe-Institut in boulevard Saint-Laurent, Montréal, Kanada]] {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheUSA" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 35 569 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 15 800 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 18 223 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | Onbekend || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Verenigde State van Amerika === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheUSA" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 499 846 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 400 000 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 96 349 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 759 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} == Sentraal- en Suid-Amerika == In die Midde-Ooste is die aantal Duitslerendes in 2015 altesaam 352 009 mense. Dit beslaan sowat 2,28% van die totale aantal Duitslerendes wêreldwyd. Vergeleke hiermee was die aantal Duitslerendes in 2010 wel 251 590, wat op 'n groeikoers toon van '''39,91%+''' die afgelope 5 jaar.<ref name="GoetheSAM">{{Cite web |url=https://www.goethe.de/de/spr/eng/dlz/sam.html |title=Goethe-Institut: Mexiko, Karibik, Mittel- und Südamerika Deutschlerner-Zahlen. |access-date= 6 April 2016 |archive-date= 6 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406152657/https://www.goethe.de/de/spr/eng/dlz/sam.html |url-status=live }}</ref> === Argentinië === [[Lêer:GIBuenosAires.jpg|350px|duimnael|regs|Die Goethe-Institut in Buenos Aires, Argentinië]] {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheSAM" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 34 700 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 25 000 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 3 300 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 2 954 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Barbados === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheSAM" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 53 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | - || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | - || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | - || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Bolivië === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheSAM" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 11 764 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 8 157 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 191 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 1 958 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Brasilië === [[Lêer:X_Fassade_-_GI_São_Paulo_(Foto_Jochen_Weber).jpg|duimnael|350px|regs|Die Goethe-Institut in São Paulo, Brasilië.]] {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheSAM" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 134 588 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 79 541 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 12 910 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 33 014 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Chili === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheSAM" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 24 116 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 20 000 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 1 750 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 400 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Colombia === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheSAM" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 16 729 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 7 338 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 5 000 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 1 531 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Costa Rica === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheSAM" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 3 192 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 1 149 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 450 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 1 593 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Dominikaanse Republiek === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheSAM" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 2 000 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 0 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | - || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 2 000 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Ecuador === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheSAM" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 6 100 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 4 700 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 500 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 900 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === El Salvador === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheSAM" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 1 299 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 944 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 0 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 355 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Guatemala === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheSAM" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 5 957 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 3 761 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 1 496 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 700 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Honduras === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheSAM" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 737 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 250 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 203 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 284 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Jamaika === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheSAM" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 32 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | - || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 0 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 32 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Kuba === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheSAM" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 1 730 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | - || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 530 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 1 200 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Mexiko === [[Lêer:GoetheRomaMexico.JPG|duimnael|350px|Die Goethe-Institut in Mexiko]] {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheSAM" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 75 176 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 27 000 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 18 000 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 25 000 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Nicaragua === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheSAM" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 2 184 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 937 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 798 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 449 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Panama === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheSAM" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 580 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 500 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 35 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 45 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Paraguay === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheSAM" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 5 487 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 5 000 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 71 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 416 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Peru === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheSAM" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 17 363 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 9 250 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 135 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 3 935 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Trinidad en Tobago === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheSAM" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 70 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | - || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 70 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | - || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Uruguay === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheSAM" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 3 310 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 1 621 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 150 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | 269 || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} === Venezuela === {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal<ref name="GoetheSAM" /> !colspan="1"|Afdeling |- | 4 842 || Totale aantal persone wat Duits studeer |- | 2 785 || Aantal DaF-leerlinge in die skole |- | 267 || Aantal studente wat op universiteit of buitemuurs Duits studeer het in 2015 |- | - || DaF-leerlinge aan die EWB (sonder die Goethe-Institut) |} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Duits]] lxmnxzuzjvi3w8ypta7oebxsbdlxorw 6 115642 2964465 1499542 2026-09-02T09:31:08Z JMK 649 +kat, weergawe 2964465 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=[[Cornelia van Oversteeg]] |bron=''Gedenkboek: Die Gereformeerde Vrou'' |datum=Omstreeks 1935 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes=[[Lêer:Cor van Oversteeg, valskleur-KI-herskepping.jpg|85px|KI-konsep]] }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Terapeute]] buryqpmeslzepx28c0bskovd5afkr1i 0 115704 2964450 2898455 2026-09-02T08:07:46Z AFM 21229 /* Sien ook */ 2964450 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}} Hier volg 'n '''lys van kommersiële [[Bank (finansiële instelling)|banke]] in [[Suid-Afrika]]'''<ref>{{Cite web |url=http://www.resbank.co.za/RegulationAndSupervision/BankSupervision/Pages/SouthAfricanRegisteredBanksAndRepresentativeOffices.aspx |title=Suid-Afrikaanse Geregistreerde Banke en Verteenwoordigende Kantore |access-date=24 Oktober 2016 |archive-date=17 Augustus 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170817204632/https://www.resbank.co.za/RegulationAndSupervision/BankSupervision/Pages/SouthAfricanRegisteredBanksAndRepresentativeOffices.aspx |url-status=dead }}</ref> == Plaaslikbeheerde banke == * [[Barclays Afrika Groep|Absa Bank Beperk]] *[[African Bank|African Bank Beperk]] * Bidvest Bank Beperk *[[Capitec Bank]] *Discovery Bank Beperk *[[Eerste Nasionale Bank]] * FirstRand Bank – 'n filiaal van FirstRand Beperk * Grindrod Bank Beperk * Investec Bank Beperk *[[Nedbank|Nedbank Beperk]] * Sasfin Bank Beperk *[[Standard Bank|Standard Bank van Suid-Afrika]] *Tymebank Beperk *Ubank Beperk (Voorheen bekend as Teba Bank Beperk)<ref>{{Cite web |url=http://www.finforum.co.za/banks_south_africa.htm |title=Gids van die Suid-Afrikaanse Finansiële Instellings |access-date=24 Oktober 2016 |archive-date=24 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090524181215/http://www.finforum.co.za/banks_south_africa.htm |url-status=dead }}</ref> == Buitelandsbeheerde banke == * Albaraka Bank Beperk * Access Bank Suid-Afrika (Voorheen bekend as GroBank)<ref>{{Cite web |url=https://moneyza.co.za/banks |title=Banks in South Africa |access-date=27 April 2026 |website=moneyza.co.za}}</ref> * Habib Oorsese Bank Beperk * HBZ Bank Beperk ('n Filiaal van Habib Bank AG Zurich) * Mercantile Bank Beperk (Bekom deur Capitec in 2019, voorheen besit deur CaixaBank<ref>{{Cite web |url=https://www.capitecbank.co.za/media-centre/acquisition-of-mercantile-bank-holdings-limited-and-its-subsidiaries-mercantile/ |title=argiefkopie |access-date= 5 Oktober 2020 |archive-date=20 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220092457/https://www.capitecbank.co.za/media-centre/acquisition-of-mercantile-bank-holdings-limited-and-its-subsidiaries-mercantile/ |url-status=dead }}</ref>) == Takke van buitelandse banke == * Bank van China Beperk Johannesburg Tak (dryf handel as Bank van China Johannesburg Tak) * Bank van Kommunikasie Maatskappy Beperk Johannesburg Tak * Bank van Taiwan Suid-Afrika Tak * [[BNP Paribas]] SA * China Konstruksie Bank Korporasie - Johannesburg Tak * Citibank N. A. * [[Deutsche Bank|Deutsche Bank AG]] * Goldman Sachs Internasionale Bank Johannesburg Tak *HSBC Bank Beperk - Johannesburg Tak *Icici Bank Beperk * JPMorgan Chase Bank N.A. (Johannesburg Tak) * Société Générale * Standard Chartered Bank - Johannesburg Tak * Die Staatbank van Indië == Buitelandse bankverteenwoordigers == * AfrAsia Bank Beperk * Banco BIC * Banco Santander Totta S.A. *Bank Julius Baer & Co. Beperk * Bank of America, Nasionale Vereniging *Bank Vontobel AG *Banque Lombard Odier & Cie SA *Banque SYZ SA * Barclays Bank Plc *CaixaBank * [[Commerzbank|Commerzbank AG Johannesburg]] *Doha Bank * Ecobank Ghana Beperk * Export-Import Bank van India * Hellenic Bank Publieke Maatskappy Beperk *[[HSBC|HSBC Privaat Bank (Suisse) SA]] *[[Industriële en Kommersiële Bank van China]] Verteenwoordigende Kantoor * KfW Ipex-Bank GmbH *Macquarie Bank Beperk *Metbank Beperk * Millennium BCP *Mizuho Bank Beperk *MUFG Bank Beperk * Nasionale Bank van Egipte * Société Générale verteenwoordigende kantoor vir Suidelike Afrika * Sumitomo Mitsui Bank Maatskappy * Swedbank AB (Publ) * Die Bank van New York Mellon *Die Mauritius Kommersiële Bank Beperk *Die verteenwoordigende kantoor vir Suidelike - en Oos-Afrika van die Invoer-Uitvoer Bank van China == Onderlinge banke == * Bank Zero Mutual Bank *Finbond Mutual Bank *GBS Mutual Bank == Banke in likwidasie == * Islam Bank Beperk * Regal Tesourie Privaatbank beperk * VBS Mutual Bank == Gelikwideerde banke == * Alfabank * African Bank * FBC Fidelity Bank * Gemeenskap Mutualbank * Kaap Beleggingsbank * Nuwe Republiek Bank * Pretoria Bank * Prima Bank * Saambou Bank * Sechold Bank == Ander banke == * Land-en Landbou-ontwikkelingsbank van Suid-Afrika ([[Landbank]]) *Ontwikkelingsbank van Suider-Afrika * Postbank == Sien ook == * [[Lombard Bank]] * Lys van banke in Afrika * [[Suid-Afrikaanse Reserwebank|Die Suid-Afrikaanse Reserwe Bank]] * BankservAfrica == Bron == * [https://www.resbank.co.za/PrudentialAuthority/Deposit-takers/Banks/Pages/South-African-Registered-Banks-and-Representative-Offices.aspx Suid Afrikaans Geregistreerde Banke en Verteenwoordigende Takke] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse banke| ]] [[Kategorie:Ekonomie van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste|Banke]] eqanpoyvavqcy39bf8756sevxo9zctr 0 116641 2964397 2924645 2026-09-01T21:09:52Z Jcb 223 2964397 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Josephusbust.jpg|duimnael|Romeinse borsbeeld, waarskynlik die van Josephus.]] '''Flavius Josephus''' (ongeveer 37-100 n.C), ook "Josephus" genoem, was 'n [[Joods]]e geskiedskrywer en [[Romeinse Ryk|Romeinse]] burger wat vier boeke geskryf het oor die Joodse geskiedenis. Sy werke is van groot waarde om die gebeurtenisse in die tydperk van die [[Tweede Tempel]] (en die vernietiging daarvan) te verstaan. == Biografie == Aanvanklik het Flavius Josephus as weermagleier deelgeneem aan die [[Joodse oorlog|Joodse Opstand]] (66-70), waarin [[Jerusalem]] en die Joodse Tempel deur die Romeine vernietig is. Hy is in 'n vroeë stadium van hierdie opstand gevange geneem en het waarskynlik sy oorlewing daaraan te danke. As krygsgevangene het hy na aanleiding van 'n droom voorspel dat die Romeinse bevelvoerder [[Vespasianus]] keiser sou word. Toe dit inderdaad gebeur het, het Vespasianus hom begenadig. Josefus het saam met [[Titus (Keiser)|Titus]] na Rome gegaan na die val van Jerusalem. Daar het hy 'n huis en 'n inkomste ontvang. As 'n vrygelatene van die Flaviaanse keisers is hy toegelaat om die naam Flavius te neem. In Rome het Josephus ''Die Joodse oorlog'' geskryf, 'n werk met die boodskap dat die ondergang van Jerusalem en die Joodse volk die wil van God was (die Romeine was God se instrument) en dat dit beter was om weerstand teen die Romeine te stop. Hy het in Rome gebly en byna 20 jaar later is sy ''Geskiedenis van die Jode'' gepubliseer, waarin hy die geskiedenis van sy mense van die [[Die skepping van Adam|Skepping]] tot sy eie tyd vir [[Grieke|Griekse]] en Romeinse lesers beskryf. Hy het ook 'n outobiografie en 'n polemiese werk, ''Teen Apion'', geskryf waarin hy sekere bewerings teen die Joodse volk weerlê en die Joodse wet verduidelik het.<ref name="goodman">{{harvnb|Goodman|2007|p=8}}: "Josephus was born into the ruling elite of Jerusalem"</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.historyofthedaughters.com/38.pdf|title=Josephus Lineage|date=December 2012|website=History of the Daughters|publisher=L P Publishing|location=Sonoma, California|pages=349–350|edition=Fourth}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="goldberg">{{Cite web|url=http://www.josephus.org/life.htm|title=The Life of Flavius Josephus|last=Goldberg|first=G. J.|publisher=Josephus.org|access-date=2012-05-18}}</ref><ref name="klausner">{{Cite journal|last=Klausner|first=J.|date=1934|title=Qobetz|journal=Journal of the Jewish Palestinian Exploration Society|language=he|volume=3|pages=261–263}}</ref><ref name="jos387">Josephus, ''The Jewish War''. Book 3, Chapter 8, par. 7</ref><ref name="biv">[[s:The War of the Jews/Book IV|Jewish War&nbsp;IV.622–629]]</ref> == Flavius Josephus en Judaïsme == Vir baie Joodse tydgenote was Flavius Josephus 'n verraaier wat met die Romeine saamgewerk het, maar vir historici is sy werk van onskatbare waarde om 'n gedetailleerde insig te verkry in gebeure in antieke [[Israel]] en die [[Midde-Ooste]] na die [[Ou Testament|Ou-Testamentiese]] tydperk en rondom die begin van die gemeenskaplike era. Hierdie tydperk is in die Joodse geskiedenis uitgelig, deels as gevolg van moderne Sionisme. == Flavius Josephus en die Christendom == Aangesien Josephus skryf oor die tydperk waarbinne die gebeure van die [[Nuwe Testament]] val, is Josephus se werk van groot belang vir die studie van die vroeë [[Christendom]]. Josefus se werk maak dit moontlik om die Nuwe Testament in die konteks van die geskiedenis en gebruike van die Jode gedurende daardie tydperk te plaas. Josefus se werk bevat twee gedeeltes oor [[Jesus van Nasaret]]. Die eerste gedeelte staan bekend as die Testimonium Flavianum, die tweede gedeelte berig oor die moord op Jakobus (die leier van die Joods-Christelike gemeenskap in Jerusalem) waarna verwys word as 'die broer van Jesus, wat Christus genoem word'.<ref name="goodman" /><ref>{{Cite web|url=http://www.historyofthedaughters.com/38.pdf|title=Josephus Lineage|date=December 2012|website=History of the Daughters|publisher=L P Publishing|location=Sonoma, California|pages=349–350|edition=Fourth|access-date=29 Februarie 2024|archive-date=18 Januarie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240118075036/http://www.historyofthedaughters.com/38.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="goldberg" /><ref name="klausner" /><ref name="jos387" /><ref name="biv" />{{sfn|Aune|1991|p=140}} == Werke == * "Die Joodse Oorloë" beskryf die oorloë vanaf die tyd van die [[Makkabeërs]] tot die laaste Romeinse oorlog van 70 n.C. * "Die Joodse Geskiedenis" beskryf die geskiedenis van die Joodse volk vanaf die skepping tot die tydperk waarin Josephus geleef het. * "Die lewe van Flavius Josephus" is 'n apologetiese outobiografie wat Josephus se ondersteuning van die Romeinse saak tydens die oorlog waartydens die tweede tempel vernietig is. * "Teen Apion" is 'n kort verduidelikende werk wat die Joodse geloof met die heersende Griekse denke van sy tyd vergelyk. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Jode]] [[Kategorie:Romeinse skrywers]] [[Kategorie:Geskiedkundiges]] [[Kategorie:Mense in die 1ste eeu]] [[Kategorie:Joodse geskiedenis]] [[Kategorie:Geboortes in 37]] [[Kategorie:Sterftes in 100]] 04n4iimubh8arj71abcy129zqvzk1c7 0 118615 2964326 2963228 2026-09-01T15:46:15Z Jcb 223 2964326 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-47 |subsjabloon= |beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg |byskrif= |tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]] |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug=17 Desember 1935 |bekendstelling=1936 |vrygestel= |onttrek= |status= |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1936–1942, 1950 |aantal gebou=10&nbsp;174 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref> |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]]. Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s. Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het. == Militêre variante van die DC-3 == Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is. C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is. === Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is === Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117. ==== Douglas C-47 ==== [[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]] Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou. Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word. Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou. ===== C-47 ===== Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1 200 perdekrag wat 1 050 perdekrag op 2 286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3 041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68 355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie. [[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]] Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het bestaan uit die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit en die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanteerbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie-C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref> [[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]] Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit. ===== C-47A ===== Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2 954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2 299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad. [[Lêer:Douglas C-47 Skytrain.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 Skytrain met die reeksnommer 43-15992 word in die 1940’s gesien. Die embleem ná die nasionale kenteken lyk soos die Lugtransportkommandement-embleem.]] Die Douglas C-47 Skytrain met die reeksnommer 43-15992 het die konstruksienommer 20458 en het die lewe as ’n Douglas C-47A-90-DL begin, en is op 12 Oktober 1948 as ’n VC-47A benoem, is op 19 Januarie 1949 as ’n C-47A herbenoem en toe op 28 Mei 1949 as ’n VC-47A herbenoem. ===== C-47B ===== Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2 932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1 200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1 100 perdekrag op 1 859 meter en 1 000 perdekrag tussen 3 810 en 4 419 meter te lewer. Daar was ook ander variante van die C-47. ===== TC-47B ===== In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word. ===== XC-47C ===== Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref> ===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) ===== [[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]] Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref name="f167">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-53 ==== [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]] As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s). Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer), die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad. Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref> [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref> Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-117 ==== Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref> === Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is === [[Lêer:Douglas R4D-5 discharges high-priority freight in the United States, circa 1943-45 (80-G-K-13354).jpg|duimnael|Vrag met ’n hoë prioriteit word circa 1943 tot 1945 uit ’n R4D-5 gelaai.]] VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is. ==== Douglas R4D-1 ==== Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s. ==== Douglas R4D-4 ==== [[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]] Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad. Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref> ==== Douglas R4D-5 ==== Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas. [[Lêer:U.S. Naval Air Transport Service Douglas R4D Skytrain of VR-3 unloads cargo, circa in 1944 (80-G-K-14166).jpg|duimnael|’n Douglas R4D van die VSA se Vlootlugtransportdiens laai circa 1944 vrag op Midwest-lughawe af. Die vliegtuig maak deel uit van Transporteskader 3 (VR-3). VR-3 was verantwoordelik vir transkontinentale vlugte in die Verenigde State van Amerika]] ==== Douglas R4D-6 ==== Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het. ==== Douglas R4D-7 ==== Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref name="f167" /> == Die Super DC-3/R4D-8/C-117D == [[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]] Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref name="281">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> ’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets: * Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang. * Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk. * ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg. * JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder. Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref> [[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]] Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei. Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref name="281" /> Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Two USAAF C-47A Skytrains.jpg|duimnael|Twee USAAF C-47A Skytrains van die 81ste Troepedraer-eskader (van die 12de Lugmag-troepedraervleuel) met valskermtroepe is op pad vir die inval van Suid-Frankryk (Operasie Dragoon). Die agterste vliegtuig is ’n Douglas C-47A-65-DL met die reeksnommer 42-100550 en die ander een is ’n C-47A-90-DL met die reeksnommer 43-15661.]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer. Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat. C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend. [[Lêer:USAAF Douglas C-47s at Ghisonaccia Alzitone airfield, Corsica, France, 28 May 1944 (148028024).jpg|duimnael|Vyf USAAF-Douglas C-47-vliegtuie word op 28 Mei 1944 gesien. Hulle is gebruik om die grondbemanning van die 52ste Vegtergroep vanaf Aérodrome de Ghisonaccia Alzitone, Haute-Corse op Korsika naby Frankryk te vervoer. Die Douglas C-47-DL met die reeksnommer 41-7847 is regs sigbaar.]] Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1 022 vliegtuie in totaal) en 2 360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur. [[Lêer:SC 201366 - C-47s dropping supplies to our troops on Corregidor Island, P.I., who landed the previous day. 17 February, 1945. (53005995663).jpg|duimnael|’n C-47 is op 17 Februarie 1945 besig om voorraad na troepe op die eiland Corregidor in die Filippyne af te gooi. Die troepe het die vorige dag op die eiland geland. Dit lyk asof die vliegtuig die reeksnommer 43-16104 het, wat die konstruksienommer 20570 gehad het en as ’n Douglas C-47A-90-DL gebou is. Die masjien het die kode X94 en die woorde “JUNGLE SKIPPERS” op die romp.]] ’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34 600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1 274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20 011 valskermtroepe, 14 589 lugsoldate en 3 082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei. C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1 700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref> === Naoorlogse era === ==== Deep Freeze I ==== [[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]] Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947 aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref name="f192">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> ==== Berlynse lugbrug ==== [[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]] Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4 700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278 228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref> ==== Deep Freeze II ==== [[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]] Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref name="f192" /> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref> === Viëtnam === [[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]] Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik. Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig). [[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]] ’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word. “AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs. [[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]] Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. [[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]] Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref> Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref> === Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag === Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik. Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word. [[Lêer:6825 1991-06-22 Afb Potch 271 720x480.jpg|duimnael|Dakota reeksnommer 6825 word op 22 Junie 1991 by Potchefstroom in ’n tipiese Grensoorlog-kleurskema gesien.]] In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan. SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force 1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref> ==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ==== * Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is. * Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens. * [[Lêer:6863(2) 1981-11-07 FAGM 195 dust flip LR lias 800x486.jpg|duimnael|Vyf SALM-Dakotas word op 7 November 1981 by die Randse Lughawe gesien. Die vliegtuie het die reeksnommers 6875, 6871, 6880, 6863 en 6887. Dit was die tweede keer wat hierdie reeksnommers gebruik is.]]Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het. * Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref> ==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ==== Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref> ==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ==== <gallery mode="packed"> Lêer:6867 1990-01-20 FACT 254 her 72dpi.jpg|Springbokkasteel 20 Januarie 1990 op Douglas C-47 reeksnommer 6867 Lêer:6848 1991-10-18 FAYP 261 her 72dpi.jpg|Ou nasionale vlag en Springbokkasteel 18 Oktober 1991 op C-47 reeksnommer 6848 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 345 her 72dpi.jpg|Arendkasteel 21 April 1994 op C-47TP reeksnommer 6892 Lêer:6852 2005-12-02 FAYP 035 shd25 600x400.jpg|Negepuntkenteken en SALM-arend 2 Desember 2005 op C-47TP reeksnommer 6852 Lêer:6887 2006-09-19 FAYP 178 800x533.jpg|Nuwe SA vlag op 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ==== SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> * Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik). * Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas). * Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950). * Die Lugnavigasieskool (rondom 1953). * Die Fotografiese Vlug (datum onseker). * Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s). * Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s). * Nommer 35 Eskader. * Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag). * Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind. * Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop. ===== Nommer 28 Eskader ===== [[Lêer:6832 2006-09-20 FAYP 015 shd25 Photos1 Express 600x400.jpg|duimnael|In die 1950’s het 28 Eskader die kode “OD” gehad en is Dakota 6832 met die letter “K” geïdentifiseer.]] Die eerste Dakotas van die eenheid het op 29 Julie 1943 gearriveer. Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het 28 Eskader vlugte van Egipte in die ooste tot Marokko in die weste en noordwaarts na die Europese vasteland onderneem. In ’n stadium het die eenheid 29 Dakotas gehad. In Suid-Afrika was die eenheid by Lugmagstasie Zwartkop gebaseer. Die eenheid is met ingang van 18 Junie 1946 in ’n Dakota-vlug, ’n BBP-vlug, ’n Kommunikasievlug en ’n B-34 Ventura-vlug verdeel maar steeds met Zwartkop as basis. Die eenheid is op 21 Augustus 1946 as Nommer 28 Transporteskader herbenoem. Naby die einde van die 1940’s het 28 Eskader ’n weeklikse pendeldiens in die Unie gehandhaaf. Ná die Tweede Wêreldoorlog, in navolging van 'n instruksie wat op 12 November 1946 uitgereik is, het 28 Eskader se Dakotas die eenheidkode "OD" (met individuele identifikasieletters) gehad. Die kodes is in swart op die aliminiumverf aangebring.<ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Squadron and Special Markings of the Post-war South African Air Force, covering the period 1946 to 1959 |date=October 1994 |publisher=Spring Air |year=1994 |isbn=0-620-18807-3 |location=Norwood, South Africa |pages=9, 10, 13, 16 |language=en}}</ref> Teen 1950 het 28 Eskader ’n uiteenlopende funksie vervul, met pendeldienste in Suid-Afrika, nasionale en internasionale BBP-vlugte asook ’n lugambulansdiens. Teen Maart 1952 het 28 Eskader onder andere 14 Dakotas gehad. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. ===== Nommer 21 Eskader ===== [[Lêer:6868 Rustig 21 esk 1 upsize cr stof 687x400.jpg|duimnael|Die BBP-Dakota met die reeksnommer 6868 van 21 Eskader word met die naam ''Rustig'', Afrikaanse titels en die SALM-vlag gesien.]] Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas. ===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool ===== Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf  Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus. ===== Nommer 25 Eskader ===== Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem. Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word. Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.<gallery mode="packed"> Lêer:25 Sqd 2005-12-02 FAYP 605 el 800x533.jpg|25 Eskader-wapen op 2 Desember 2005 Ysterplaattak van SALM-museum Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|Teikensleper-Dakota reeksnommer 6877 Oktober 1977 tydens Aviation Africa-lugskou. Lêer:6877 0000 FAYP 6816 233 her 72dpi.jpg|Drie Dakotas van 25 Eskader; 6816 is heel links en 6877 is heel regs Lêer:6814 1989-03-17 FACT 238 her 72dpi.jpg|Dakota reeksnommer 6814 op 17 Maart 1989 Lughawe DF Malan </gallery> ===== Nommer 35 Eskader ===== Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was. Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer. Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer. Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (Gradidge 2006 en 'n bord wat op 5 September 2000 langs die vliegtuig gesien is.)<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=414 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:6862 1985-05-15 FADN 866 resize.jpg|Maritieme Dakota reeksnommer 6862 op 15 Mei 1985 by Durban Lêer:6862 1985-05-15 FADN 862 resize.jpg|35 Eskader-wapen 15 Mei 1985 op Douglas C-47 reeksnommer 6862 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 028 stof 600x364.jpg|Douglas C-47TP 6828 elektroniese-oorlogvoering-opleidingsvliegtuig 5 September 2000 Waterkloof Lêer:0 Yplt units 35 Sqd 2005-12-02 FAYP 066 LR 800x533.jpg|Laesig-kleurskema 2 Desember 2005 op transportvariante van C-47TP Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 011 600x400.jpg|C-47TP reeksnommer 6825 op 2 Desember 2005 met latere maritieme kleure en vieringskema Lêer:6875 2006-09-19 FAYP 177 crop 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6875(2) Lêer:6887 2007-10-20 FASB 006 crop LR 800x533.jpg|C-47TP reeksnommer 6887 op 20 Oktober 2007 Springbokvliegveld in Noord-Kaap Lêer:6887 2007-10-20 FASB 009 EL lev 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 20 Oktober 2007 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ===== Nommer 44 Eskader ===== Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens Gradidge 2006 gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71 |language=en}}</ref> Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is.<gallery mode="packed"> Lêer:44 Sqd 1989-05-05 FASK 296 her rot cr 73dpi.jpg|Suier-enjin-Dakotas van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6876 1989-05-05 FASK 312 her 600x364.jpg|Dakota 6876 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6850 1989-05-05 FASK 302 her cr her 600x364.jpg|Dakota 6850 5 Mei 1989 met sensor/kamera (onder, links in foto) Lêer:6853 1989-05-05 FASK 300 her 72dpi.jpg|Ambulans-Dakota 6853 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6885 1992-12-10 CFS Dun 353 her 600x364.jpg|C-47TP 6885 van 44 Eskader 10 Desember 1992 Sentrale Vliegskool Dunnottar Lêer:6835 1992-12-10 CFS Dun 349 her 600x364.jpg|44 Eskader-wapen 10 Desember 1992 op C-47TP 6835 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 343 her 72dpi.jpg|C-47TP 6892 tydens Aviation Africa 21 April 1994 Johannesburg-lughawe </gallery> ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader.<gallery mode="packed"> Lêer:80 ANS 2005-12-02 FAYP 002 rot cr 450x600.jpg|Wapen van 80 Lugnaviga-sieskool 2 Desember 2005 Lêer:6837 2005-12-02 FAYP 013 resize.jpg|C-47TP van 35 Eskader 2 Desember 2005 Lugmagbasis Ysterplaat </gallery>AANTEKENING Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 276 to 279, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref> == Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program == [[Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 002 EL lev 600x400.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 met die SALM-reeksnommer 6825 was een van die vliegtuie wat met Pratt & Whitney Canada PT6A-65-enjins toegerus is.]] AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel. Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en  was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref> === Die SALM-Douglas C-47TP === [[Lêer:6858 1991-10-19 FAYP 691 upsize her 721x400.jpg|duimnael|Die eerste C-47TP wat op die Ysterplaat-produksielyn voltooi is, het die reeksnommer 6858 gehad.]] Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produksielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg == === Argentinië === [[Lêer:TA-05 Douglas DC-3 Fuerza Aerea Argentina (7310804244).jpg|duimnael|Douglas C-47A TA-05 van die Argentynse Lugmag]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien. === Australië === [[Lêer:HARS C-47 Dakota VH-EAF ex-RAAF A65-94.JPG|duimnael|Die Douglas C-47B VH-EAF van die Historiese Vliegtuigrestourasie-vereniging van Australië]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien. === Filippyne === [[Lêer:Philippine Air Force C-47 Skytrain - Side View.jpg|duimnael|Hierdie skroefvliegtuig word op 28 Mei 2008 as 48301 by die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by Villamor gesien.]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien. === Griekeland === [[Lêer:HAFm DC-3 (1).JPG|duimnael|Douglas C-47B KJ960 van die Griekse Lugmag word in Athene, Griekeland uitgestal.]] Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het. === Kanada === Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien. === Nieu-Seeland === ==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ==== [[Lêer:CWHM C-47.jpg|duimnael|Die Douglas DC-3 met die merke C-GDAK en KN458 word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuig-erfenismuseum gesien.]] ’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923. ==== ZK-DAK ==== Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem. === Suid-Afrika === ==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ==== [[Lêer:2022-06-09 Douglas DC-3 of McDonald's at Taupo.jpg|duimnael|’n DC-3 word op 9 Junie 2022 as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gesien.]] Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig  G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is. ==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ==== [[Lêer:RNZAF C-47 Dakota, 2010.jpg|duimnael|Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK word op 6 Februarie 2010 in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag gesien.]] Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien. ==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ==== Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859.<gallery mode="packed"> Lêer:6850 2009-05-20 sax 007 EL 600x400.jpg|Voormalige SALM-Dakota reeksnommer 6850 op 20 Mei 2009 by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis Lêer:6850 2014-09-13 FAsax 3816 600x400.jpg|Dakota 6850 op 13 September 2014 in Tweede Wêreldoorlog-skema met Britse reeksnommer KN231 en SALM-merke Lêer:Zsbxf 2014-09-20 FAWK 5503 Photos 600x400.jpg|Dakota ZS-BXF van die SAL-museum 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof Lêer:6832 2005-12-02 FAYP 198 ELshd 800x533.jpg|Dakota reeksnommer 6832 op 2 Desember 2005 by SALM-basis Ysterplaat Lêer:6832 2006-09-20 FAYP 001 LR 600x400.jpg|Dakota 6832 van die SALM-museum 20 September 2006 by Ysterplaat Lêer:6859 2010-08-13 FASK 0198 crop shd25 800x533.jpg|Dakota 6859 van die SALM-museum by Swartkop 13 Augustus 2010 </gallery> === Swede === [[Lêer:42-32877 in Karlsborg.jpg|duimnael|Douglas C-47 79002 van die Koninklike Sweedse Lugmag op 8 Mei 2020 by die Sweedse Lugkamp in Karlsborg]] Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal. === Verenigde State van Amerika === Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal. Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”). Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal. Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 en op 10 Mei 2013 by die Nasionale Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel).<gallery mode="packed"> Lêer:HARP Douglas C-47 Skytrain 02.JPG|C-47B 44-76457 van die Historiese Vliegtuigrestou-rasieprojek 10 April 2012 Floyd Bennett Field in New York Lêer:DDayMuseumC47PlaneD.jpg|Douglas C-47 reeksnommer 42-93096 September 2007 uitgestal in die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans Lêer:50826 Douglas DC-3 ( C-117D ) United States Marines (8739069156).jpg|Douglas C-117D BuNo 50826 by die Pima-lug-en-ruimtevaart-museum in Tucson, Arizona Lêer:R4D-6 at Silent Wings.jpg|R4D-6 BuNo 17278 op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum Lêer:Douglas R4D-5 "Que Sera Sera", Naval Aviation Museum, Pensacola, Florida.jpg|Douglas R4D-5 ''Que Sera Sera'' in 2008 by die Vlootlugvaart-museum in Pensacola, Florida Lêer:Douglas R4D-5L Skytrain BuNo 12418 (cn 9358) "Que Sera Sera" - National Naval Aviation Museum (9023761818).jpg|R4D-5L BuNo 12418 op 10 Mei 2013 in die Nasionale Vlootlugvaart-museum </gallery> === Venezuela === [[Lêer:4AT1 Douglas DC-3 Venezuela Airforce (7453176348).jpg|duimnael|Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay]] Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem. == Algemene aantekeninge == [[Lêer:C-117D Super Dakotas US Navy 1967.jpg|duimnael|Twee Douglas C-117D’s van die VSA-vloot word in 1967 by Mildenhall van die Britse Koninklike Lugmag gesien. Die vliegtuig naaste aan die kamera het die reeksnommer 50821.]] In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan. “United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf. [[Lêer:Last C-117D leaving MCAS Futenma 1981.JPEG|duimnael|Hierdie is ’n foto van die Verenigde State Mariene Korps se laaste operasionele C-117D (BuNo 50835). Die vliegtuig het sy laaste vlug aan die einde van Junie 1982 onderneem toe hy van Okinawa in Japan na Vlootlugstasie Cubi Point in die Filippyne gevlieg het. Die vliegtuig het die konstruksienommer 43321.]] Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |url=https://archive.org/details/mcgrawhilldictio0000unse_t6i6-3 |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=[https://archive.org/details/mcgrawhilldictio0000unse_t6i6-3/page/857 857] |language=en}}</ref> “ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en evaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref> == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 2 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;200 perdekrag |- | Vlerkspan | 28,96 m |- | Lengte | 19,65 m |- | Hoogte | 5,166 m |- | Maks. opstygmassa | 13&nbsp;290 kg |- | Maks. snelheid | 338 km/h op 2&nbsp;682 m |- | Operasionele hoogte | 7&nbsp;346m |- | Normale togafstand | 2&nbsp;173 km |- |Bewapening | Geen masjiengewere nie. |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} == Verwysings == {{Verwysings|3}} [[Kategorie:Douglas-vliegtuie]] [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] ienyknewgqfwiuavw289d3omouqh1v7 0 119564 2964370 2963933 2026-09-01T18:26:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2964370 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Museum | Beeld = North American Harvard IIa '7111' (16530793468).jpg | Beeldonderskrif = Harvard IIa '7111' by die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum, Swartkop | Vorige naam = | Ander name = | Stad of dorp = [[Lugmagbasis Swartkop]], [[Centurion]]<br />[[Lugmagbasis Ysterplaat]], [[Kaapstad]]<br />[[Port Elizabeth-lughawe]] | Land = {{RSA}} | Openingsjaar = [[1973]] | Geopen deur = Kol. P.J.M. McGregor | Tipe museum = Militêre lugvaartmuseum | Webtuiste = [http://saafmuseum.org.za/ ''The South African Air Force Museum''] }} Die '''Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum''' is 'n militêre lugvaartmuseum vir die versameling, bewaring, herstel en uitstalling van artikels en rekords wat verband hou met die geskiedenis van die Suid-Afrikaanse Lugmag. Die museum het drie takke: [[Lugmagbasis Swartkop]] buite [[Pretoria]], [[Lugmagbasis Ysterplaat]] in [[Kaapstad]] en by die [[Port Elizabeth-lughawe|lughawe]] in [[Port Elizabeth]]. == Geskiedenis == Die Minister van Verdediging het op 26 Oktober 1973 toestemming gegee vir die vestiging van 'n Lugmagmuseum. Kol. PJM McGregor was die eerste bevelvoerder van die museum.<ref>{{cite web |url=http://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-saaf-museum/ |title=The History of the SAAF Museum |publisher=saafmuseum.org.za |access-date=2 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414174806/https://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-saaf-museum/ |archive-date=14 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die opleidingskool van die Suid-Afrikaanse Mediese Korps het op 2 November 1973 die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6487 aan die Museum aangebied (dit was die SALM-museum se eerste vliegtuig). Loods nommer 13 by Lugmagstasie Snake Valley naby Pretoria is as museumstoorfasiliteit beskikbaar gestel.<ref name=":0">{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=THE SOUTH AFRICAN AIR FORCE MUSEUM |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=South Africa |pages=Pages 6, 7, 9, 12 and 13 |language=en}}</ref> Daar is oral in Suid-Afrika wrakke en oorblyfsels van vliegtuie gevind. Van hierdie vliegtuie is teen Desember 1973 geïnspekteer; daaronder het vyf B-34 Ventura II-vliegtuie op ’n plaas en ’n Sikorsky S-51-helikopter by ’n skrootwerf in Soutrivier naby Kaapstad getel. Verskillende mense het verskillende items aan die Museum geskenk.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=THE SOUTH AFRICAN AIR FORCE MUSEUM |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=South Africa |pages=page 6 |language=en}}</ref> Die SALM-museum het uitgebrei en die Suid-Afrikaanse Nasionale Oorlogsmuseum het ’n Fieseler Storch aan die Museum geleen. (Hierdie lening is later in ’n skenking omskep.) Ander items het ook na die Museum toe gekom.<ref name=":0" /> ’n Vliegtuig wat ’n groot bydrae gelewer het om belangstelling in die geskiedenis van plaaslike lugvaart te bevorder was die Spitfire Merk IX E wat deur Larry Barnett en Alan Lurie gerestoureer is. ''Evelyn'' is vir die eerste keer in 1975 ten toon gestel. Die vliegtuig is op 6 April 1976 tydens ’n seremonie op die grondslag van ’n jaarlikse lening aan die SALM oorhandig en is vir promosiedoeleindes gebruik.<ref name=":0" /> === Die tydperk 1976 tot 1980 === In Augustus 1976 het ’n ander eenheid die stoorfasiliteite by Snake Valley nodig gekry en die grootste deel van die Museum se vliegtuie is na Lanseria-lughawe verskuif.<ref name=":0" /> ==== Die loods by Lanseria-lughawe op 15 Desember 1976 ==== Verskillende vliegtuie, enjins en vliegtuigdele is op 15 Desember 1976 by Lanseria gesien. Daar was 'n Percival Prentice ZS-EUS, Tiger Moth 1467 (op lening), Sikorsky S-55 ZS-HDO, ’n Merk 35-Goblin-enjin met die konstruksienommer 9009 (van die SAL by Jan Smuts), ’n Goblin-enjin met die konstruksienommer 5510, die enjinkap en die stuurkajuit-en-neusdeel van Anson HD 4588 of 6588 by Kuilsrivier, ’n Junkers Jumo-enjin, ’n Hispano 20 mm-kanon, ’n Anson Armstrong-Whitworth-geweerkoepel van Port Elizabeth af, ’n Wright Cyclone-enjin, stukke van Anson 4437 vanaf 43 Lugskool by [[Somerset-Oos]], ’n Armstrong Siddeley Cheetah-enjin en ’n lugraam van [[Uitenhage]] af. <!-- Die medeopsteller van hierdie artikel het die besonderhede in hierdie paragraaf tydens gesprekke met Dave Becker uitgevind en aantekeninge daarvan gemaak. --><gallery mode="packed"> Lêer:Anson 1976-12-15 FALA 999 ELshd 600x364.jpg|Die stuurkajuit-en-neusdeel van Anson HD. Lêer:Anson 1976-12-15 FALA 994 ELshd 600x364.jpg|’n Lugraam en ander dele te sien. Lêer:AW turret PE 1976-12-15 FALA 745 800x486.jpg|Die Armstrong-Whitworth-geweerkoepel wat as die “papegaaikou" bekendgestaan het. Lêer:Junkers Jumo 1976-12-15 FALA 777 800x486.jpg|In hierdie geval is die Junkers Jumo-straalenjin te sien. Lêer:Zseus 1976-12-15 FALA 565 light 600x364.jpg|Percival Prentice ZS-EUS op 15 Desember 1976 in die loods by Lanseria-lughawe. Lêer:Zshdo 1976-12-15 FALA 007 600x364.jpg|Sikorsky S-55 reeksnommer WV203 met registrasieletters ZS-HDO op 15 Desember 1976. </gallery> ==== Lugmagstasie Snake Valley ==== Nadat die meeste van die Museum se vliegtuie en toerusting in Augustus 1976 na Lanseria verskuif is, het daar 'n paar vliegtuie by Snake Valley agtergebly. Die volgende vliegtuie kon op 15 Desember 1976 by Snake Valley besigtig word: Sabre 361F, Vampire 219, die neusdeel van Vampire 221, Vampire 229 en Ventura 6487.<gallery mode="packed"> Lêer:219 1976-12-15 FASK 977 800x486.jpg|Ventura 6487 staan op 15 Desember 1976 agter Vampire 219. Lêer:229 1976-12-15 FASK 976 ELshd+sharp 600x364.jpg|Vampire 229 is ook op 15 Desember 1976 by Snake Valley gesien. Lêer:361 1976-12-15 FASK 972 800x486.jpg|Canadair CL-13B Sabre Merk 6 reeksnommer 361 en kode F. </gallery> ==== Die Aviation Africa-lugskou in Oktober 1977 ==== Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in Oktober 1977 heelwat vliegtuie tydens die Aviation Africa-lugskou ten toon gestel. Dit het vliegtuie van die SALM-museum ingesluit. Daar was die Spitfire IX, twee Sikorsky S-55-helikopters, ’n Anson-neus-en-stuurkajuitdeel, ’n Fairchild Argus, ’n Percival Prentice en ’n Tiger Moth. ===== Sikorsky S-55 CR-ALO ===== Sikorsky S-55 CR-ALO is tydens die lugskou met twee dekals gesien, naamlik die reeksnommer A4 en ’n SALM-kasteel. Hierdie helikopter het die konstruksienommer 55-959 en is in 1956 deur die SALM gekoop (hy het die reeksnommer A4 in die SALM gehad). Daarna is dit as ZS-HCO aan Autair verkoop. Autair het die masjien as CR-ALO na sy Mosambiekse filiaal oorgeplaas (die masjien is in Januarie 1970 as CR-ALO geregistreer en die registrasie CR-ALO is in Julie 1977 gekanselleer). Ná kansellasie is CR-ALO vir vliegdoeleindes tydelik as “ZS-O” geregistreer en het toe na die SALM-museum gegaan.<ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=November 1980 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=1981 |isbn=0 85130 084 7 |location=Tunbridge, Kent, England |publication-date=1981 |pages=34, 198 |language=en}}</ref> ===== Percival Prentice VS609 ===== Die Percival P-40 Prentice T Merk 1 met die reeksnommer VS609 (kode P) het die konstruksienommer PAC/207 en is in 1949 gebou. Die vliegtuig se vorige identiteite is VS609 (Koninklike Britse Lugmag), G-AOPL (30 Mei 1956 geregistreer; 24 April 1967 na eienaar in Suid-Afrika oorgeplaas) en ZS-EUS (20 Oktober 1967 geregistreer; 11 Augustus 1971 gekanselleer).<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=The S.A.A.F. Museum |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |location=Newredruth, South Africa |pages=17 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=November 1980 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=1981 |isbn=0 85130 084 7 |location=Tunbridge, Kent, England |pages=181 |language=en}}</ref> ===== Spitfire ''Evelyn'' ===== ''Evelyn'' het die lewe as ’n Supermarine Spitfire H.F.IXc/e met die nommer MA793 begin en het die reeksnommer 5601 in die SALM gehad. MA793 het op 30 September 1948 in Suid-Afrika aangekom. Nommer 5601 is as onderdeelbron gebruik en is in 1954 aan die Meerhof-hospitaal vir Gestremde Kinders verkoop, waar die vliegtuig gebly het totdat dit in 1967 deur Larry Barnett gekoop is. Die vegvliegtuig is gedurende die volgende agt jaar gerestoureer en is in September 1975 by die fasiliteite van die Atlas-vakleerlingskool onthul. Die vliegtuig was as PT672 met die kode WR-RR van die SALM se eskader nommer 40 van die Tweede Wêreldoorlog geverf. ''Evelyn'' het tot 1986 in Suid-Afrika gebly.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=The S.A.A.F. Museum |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |location=Newredruth, South Africa |pages=9 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=The Spitfire in South African Air Force Service |date=September 2001 |publisher=GR Printing and Publishing |year=2001 |isbn=0-958 4437-1-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=137 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Cralo 1977-10-05 FALA 810 resize.jpg|Sikorsky S-55 CR-ALO met twee dekals: reeksnommer A4 en SALM-kasteel. Lêer:Zshdo 1977-10-00 FALA 804 spot 800x486.jpg|Sikorsky S-55B ZS-HDO in Koninklike Britse Vloot-kleurskema met reeksnommer WV203. Lêer:HD 1977-10-00 FALA 748 resize.jpg|Die neus-en-stuurkajuitdeel van die Anson Merk I met die kode HD. Lêer:Vs609 1977-10-00 FALA 153 resize.jpg|Die Percival P-40 Prentice T Merk 1 met die reeksnommer VS609, voorheen ZS-EUS. Lêer:Pt672 1977-10-00 FALA 891 spot shd50 600x364.jpg|Spitfire ''Evelyn'' word by die Aviation Africa-lugskou gesien. Lêer:1467 1977-10-00 FALA 930 dust 600x364.jpg|Die De Havilland Tiger Moth met die reeksnommer 1467 was op lening aan die SALM-museum. </gallery> ==== Lugmagbasis Durban-opedag 15 Julie 1980 ==== [[Lêer:PT672 1980-07-15 Dbn 178 cr her2 600x364.jpg|duimnael|Supermarine Spitfire Merk IX reeksnommer PT672 en naam ''Evelyn'' op 15 Julie 1980.]] Die [[Supermarine Spitfire]] Merk IX met die reeksnommer PT672 en die naam ''Evelyn'' het op 15 Julie 1980 aan die Lugmagbasis Durban-opedag deelgeneem. In die meegaande foto word die Supermarine Spitfire Merk IX met die reeksnommer PT672 op 15 Julie 1980 by Durban gesien. “WR” is die kode wat 40 Eskader gedurende die Tweede Wêreldoorlog gebruik het. Die wapen van 40 Eskader kan op die neus van die vegvliegtuig gesien word. Die vliegtuig is gereed om na die aanloopbaan te ry en met sy vliegvertoning te begin. === Lugskoue wat van 2000 tot 2005 gehou is === ==== Lugmagbasis Waterkloof in September 2000 en September 2002 ==== In die jaar 2000 was die Suid-Afrikaanse Lugmag 80 jaar oud. Verskeie lugskoue het gedurende die jaar 2000 plaasgevind om hierdie geleentheid te vier. Een van die skoue was in September by Lugmagbasis Waterkloof. Die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling is in September 2000 en September 2002 by Waterkloof gehou. Vliegtuie van die SALM-museum was tydens al drie geleenthede te sien. ===== [[Lugmagbasis Waterkloof]] September 2000 ===== Die hoogtepunt van die Suid-Afrikaanse Lugmag se verjaarsdagvieringe in die jaar 2000 was die SALM 80 Internasionale Lugskou by Lugmagbasis Waterkloof weens internasionale deelname. Die militêre skou het van 8 tot 9 September 2000 geduur en het met Africa Aerospace and Defence (AAD 2000) saamgeval. AAD 2000 is van 5 tot 7 September gehou.<gallery mode="packed"> Lêer:800 2000-09-02 FAWK531 800x486.jpg|Mirage IIICZ 800 (links) en Mirage IIIBZ 817 (regs) op 2 September 2000. Lêer:800 2000-09-02 FAWK526 600x364.jpg|Mirage IIIBZ 800 op 2 September 2000 op Waterkloof-vluglyn. Lêer:800 2000-09-02 FAWK527 raw2 600x364.jpg|SALM-museumwapen en naam ''Black Widow'' op Mirage IIIBZ 800. Lêer:817 2000-09-09 FAWK572.jpg|Mirage IIIBZ 817 op 9 September 2000 op rybaan by Waterkloof. </gallery> ===== Lugmagbasis Waterkloof September 2002 ===== Vliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum is in September 2002 gesien gedurende die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling wat by Waterkloof gehou is.<gallery mode="packed"> Lêer:959 2002-09-18 FAWK 271 reg 800x486.jpg|Atlas Bosbok 959 op 18 September 2002 op statiese uitstalling. Lêer:969 2002-09-18 FAWK 273 reg 800x486.jpg|Atlas Kudu 969 staties ten toon gestel, 18 September 2002. Lêer:7728 2002-09-18 FAWK 272 nog spot 800x486.jpg|Harvard 7728 op 18 September 2002 op statiese uitstalling. </gallery> ==== Polokwane Internasionale Lughawe 21 Mei 2005 ==== [[Lêer:Zudmd 2005-05-21 FAPB135 600x400.jpg|geen|duimnael|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 word op 21 Mei 2005 op die Polokwane Internasionale Lughawe-vluglyn gesien. Die vliegtuig het tydens ’n lugskou aan die vliegvertoning deelgeneem. Die masjien het teen daardie tyd die burgerlike registrasie ZU-DMD verkry en het deel van die SALM-museum-vlug uitgemaak.]] ==== Lugskou Makhado 8 Oktober 2005 ==== <gallery mode="packed"> Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire T Merk 55 van SALM-museumvlug, reeksnommer 277. Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 besig om sy onderstel in te trek. </gallery> == Geskiedenisse van die Swartkop-, Port Elizabeth- en Ysterplaat-tak van die SALM-museum == === Swartkop-tak === ==== Internasionale Museumdag 18 Mei 1991 ==== Internasionale Museumdag is op 18 Mei 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Verskillende lugvaartuie van die SALM-museum kon op hierdie dag by Swartkop gesien word. Dit het die volgende vliegtuie en helikopters ingesluit: Sud Aviation Alouette II nommer 22, Westland Wasp nommer 96, Aerospatiale Super Frelon nommer 309, Hawker Siddeley Buccaneers nommers 414 en 421, Dassault Mirage IIICZ nommer 804, Dassault Mirage IIIBZ nommer 816, Dassault Mirage IIIRZ nommer 835, Shackletons nommers 1716 en 1721, Sikorsky S-51 nommer A1, Sikorsky S-55 nommer A5, Hunting Provost nommer RR137 van die Koninklike Rhodesiese Lugmag en Lockheed Ventura TS306 (hy was voorheen van die SAL-vakleerlingskool en was bestem om reeksnommer 6498 van die SALM-museum te word). Van hierdie lugvaartuie kon vlieg en was deel van die SALM-museumvlug en ander is normaalweg staties ten toon gestel.<gallery mode="packed"> Lêer:22 1991-05-18 FASK 084 LR spot 600x364.jpg|Die Alouette II met die reeksnommer 22 word op 18 Mei 1991 by Swartkop gesien. Lêer:96 1991-05-18 FASK 082 LR 800x486.jpg|Hier kan die Westland Wasp met die reeksnommer 96 gesien word. Lêer:309 1991-05-18 FASK 086 LR 800x486.jpg|Dit is die Super Frelon met die reeksnommer 309. Lêer:804 1991-05-18 FASK 081 LR 800x486.jpg|In hierdie geval is die Mirage IIICZ met die reeksnommer 804 te sien. Lêer:414 1991-05-18 FASK 126 LR2 800x486.jpg|Buccaneer reeksnommer 414 is in die voorgrond en 421 is in die agtergrond. Lêer:816 1991-05-18 FASK 100 spot LR 800x486.jpg|Dit is ’n illustrasie van die Mirage IIIBZ met die reeksnommer 816. Lêer:835_1991-05-18_FASK_087_LR_800x486.jpg|Dit is ’n illustrasie van die Mirage IIIRZ met die reeksnommer 835. Lêer: Lêer:1716 1991-05-18 FASK 099 LR 800x486.jpg|Die enjins van die Shackleton met die reeksnommer 1716 is besig om te loop. Lêer:1721 1991-05-18 FASK 097 LR elSHD 600x364.jpg|Dit is die Shackleton met die reeksnommer 1721. </gallery> ==== Lugskou op 15 Mei 1993 ==== ’n Lugskou om die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop te vier het op 15 Mei 1993 plaasgevind.<gallery mode="packed"> Lêer:203 1993-05-15 FASK 535 600x364.jpg|Die Mirage F1CZ met die reeksnommer 203 word hier gesien. Lêer:276 1993-05-15 Skop 1 her 719x400.jpg|Die De Havilland Vampire met die reeksnommer 276 is op 15 Mei 1993 te sien. Lêer:337 1993-05-15 FASK GabrielLR 600x364.jpg|Die Transall met die reeksnommer 337 word op 15 Mei 1993 by Swartkop gesien. Lêer:Alpha XH1 1993-05-15 FASK 1 shd50 630x400.jpg|Dit is die Alpha XH-1. Lêer:C340 1993-05-15 FASK 533 EL 600x400.jpg|Mikoyan-Gurevich MiG 21-MF reeksnommer C340 in sy Angolese Lugmag-kleure. </gallery> ==== Museumvliegdag 21 Augustus 1993 ==== Die eerste vliegdag van die SALM-museum het op 21 Augustus 1993 by Swartkop plaasgevind.<gallery mode="packed"> Lêer:203 3 esk cz Border War cr shd25 her 1135x400.jpg|SALM-Mirage F1CZ 203 en Angolese MiG 21 C340. Lêer:838 1993-08-21 FASK 542 800x486.jpg|Piaggio P166S Albatross 881 met lopende enjins. Lêer:881 1993-08-21 FASK 539 cr her2 shd25 600x364.jpg|Mirage IIIRZ reeksnommer 838 in sy laaste kleurskema Lêer:1716 1993-08-21 FASK 541 stof shd 600x364s.jpg|Die Shackleton met die reeksnommer 1716. Lêer:6902 1993-08-21 FASK 540 800x486.jpg|Douglas DC-4-1009 reeksnommer 6902. </gallery> ==== Besoek aan SALM-museum Swartkop 9 Februarie 2003 ==== Toe die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum by Swartkop op 9 Februarie 2003 besoek is, was sommige van die vliegtuie buitekant uitgestal.<gallery mode="packed"> Lêer:805 2003-02-09 FASK 1 800x600.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 805 op 9 Februarie 2003 Lêer:835 2003-02-09 FASK 1 shd25 600x450.jpg|Mirage IIIRZ reeksnommer 835 op 9 Februarie 2003 </gallery> ==== Besoek aan SALM-museum Swartkop 22 Maart 2005 ==== [[Lêer:818 2005-03-22 FASK 007 LR 800x533.jpg|geen|duimnael|Mirage IIIBZ reeksnommer 818 word op 22 Maart 2005 in die SALM-museum Swartkop-buitevertoongebied gesien.]] ==== Swartkop-lugskou 17 September 2005 ==== [[Lêer:6112 2005-09-17 FASK 006 shd25.jpg|duimnael|’n Ventura met kamele en ander SALM-museum-lugvaartuie word op 17 September 2005 by Swartkop gesien.]] Swartkop het ’n ryk geskiedenis. Toe Swartkop as aktiewe SALM-basis gesluit is, was dit die oudste SALM-basis (ongeveer 75 jaar oud) – die basis het tot stand gekom toe die SALM gebore is. Baie geskiedkundige besoeke het gedurende die basis se vroeë jare plaasgevind. In ’n stadium het FASK die SA Historiese Vlug, die Harvard-klub van Suid-Afrika, die hooftak van die SALM-museum en 17 Eskader van die SALM gehuisves. Swartkop is egter ten tye van die lugskou weer as SALM-basis gebruik totdat probleme met die aanloopbaan by Lugmagbasis Waterkloof uitgesorteer kon word. Die burgerlike operateurs is gevra om te verhuis. ===== Uitgestalde SALM-museumvliegtuie ===== [[Lêer:838 2005-09-17 FASK 103 EL 600x400.jpg|duimnael|Mirage IIIRZ reeksnommer 838 met toeskouers.]] Rondom hierdie tyd is sommige van die SALM-museum se vliegtuie permanent buite ten toon gestel terwyl ander binne (in die verskillende loodse en die vertoonsaal) ten toon gestel is. Hoewel sommige van die vliegtuie wat buite ten toon gestel is in ’n swak toestand was, was dié van die Museumvlug in ’n uitstekende toestand.  Om plek vir statiese uitstallings te maak is sommige van die permanent ten toon gestelde SALM-museumvliegtuie verskuif. ’n Lugskou soos hierdie bied die algemene publiek ’n uitstekende geleentheid om na die verskillende uitgestalde vliegtuie te kyk en die Museumvlug in aksie te sien. Die artefakte by die Museum wat staties ten toon gestel word, was baie gewild – mense het na die verskillende uitstallings gekyk en byvoorbeeld tougestaan om ’n geleentheid te kry om die SAL-museum se Airbus A300-nabootser te sien en te voel hoe dit is om in een te sit. Buiten die A300-nabootser was daar ’n Link-, ’n Impala- en ’n Cheetah D-nabootser. Al hierdie nabootsers het toeskouers ’n idee gegee van die fasiliteite wat gebruik is en word om die lugvaarders van die verskillende generasies op te lei.<gallery mode="packed"> Lêer:000 Link Trainer D4 2005-09-17 FASK 090 EL 600x400.jpg|Dit is die Link Trainer Model D4-nabootser. Lêer:Zucxa 2005-09-17 FASK 458 crop LR 800x533.jpg|Atlas Bosbok 959 word op 17 September 2005 by Swartkop gesien. Lêer:Zucwz 2005-09-17 FASK 451 LR 800x533.jpg|Atlas Kudu 969 bak op 17 September 2005 in heerlike middagson. Lêer:Zudfh 2005-09-17 FASK 280 EL 600x400.jpg|Vampire 277 ry op 17 September 2005 uit vir sy solovertoning. </gallery> ==== Besoek 31 Mei 2008 ==== Op 31 Mei 2008 was van die SALM-museum se vertoonstukke buite en ander binne te sien.<gallery mode="packed"> Lêer:838 2008-05-31 FASK 001 800x533.jpg|Mirage IIIRZ reeksnommer 838 Lêer:816 2008-05-31 FASK 002 LR 800x533.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 816 Lêer:342 2008-05-31 FASK 002 shd50 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 </gallery> ==== SALM-museum Swartkop 10 Augustus 2013 ==== Op 10 Augustus 2013 was daar in ‘n lang onderdakvertoongebied by SALM-museum Swartkop vegvliegtuie en opleidingsvliegtuie uitgestal. Hierdie vliegtuie het die volgende ingesluit: 211 Mirage F1CZ, 235 Mirage F1AZ, 589 Impala I, 805 Mirage IIICZ, 818 Mirage IIIBZ, 835 Mirage IIIRZ, 842 Cheetah E en 847 Cheetah D.<gallery mode="packed"> Lêer:Mirage Cheetah 2013-08-10 FASK 033 LR 600x397.jpg|211 Mirage F1CZ, 235 Mirage F1AZ, 589 Impala I, 805 Mirage IIICZ, 818 Mirage IIIBZ, 835 Mirage IIIRZ, 842 Cheetah E en 847 Cheetah D. Lêer:805 2013-08-10 FASK -12c shd50 800x530.jpg|In hierdie foto word Mirage IIICZ reeksnommer 805 op 10 Augustus 2013 op permanente uitstalling onderdak by Swartkop gesien. </gallery> === Port Elizabeth-tak === Lugvaartuie van die SALM-museum was op 22 November 2005 in die hoofmuseumgebou en in Peter Boshoff se plek oorkant die hoofeindpuntgebou van Port Elizabeth-lughawe uitgestal en gestoor. Hoewel die lugvaartuie in die museum binnekant uitgestal was en dus moeilik was om te fotografeer, was die Port Elizabeth-tak ’n goeie plek uit ’n besoeker se oogpunt, aangesien die luike en stuurkajuite van die Impala Mk II en die Mirage F1CZ oop was en die binnekante van die twee vliegtuie gesien en afgeneem kon word. Ander volledige lugvaartuie het ’n Vampire, Scout en Bell Sioux ingesluit.<gallery mode="packed"> Lêer:1 2005-11-22 FAPE 002 shd25 800x533.jpg|Hoofuitstallingsarea Port Elizabeth-tak Lêer:2c 2005-11-22 FAPE 003 shd25 800x533.jpg|Impala Mk II, De Havilland Vampire, Bell 47G Sioux en Westland Scout </gallery> ==== Lugvaartuie op 22 November 2005 in die Port Elizabeth-tak van die SALM-museum gesien ==== {| class="wikitable" | valign="top" |'''Airspeed Oxford''' | valign="top" |Dele, insluitende een voorbeeld elk van ’n hout- en metaallugskroef van die Oxford asook die vlerke van G-AITF. |- | valign="top" |'''Atlas Impala Mk II''' | valign="top" |Impala 1037; donkergroen en donker aardbruin boonste oppervlakke en donkerbou onderkante; 8 Eskader-wapen. Dataplaat bevestig reeks- en konstruksienommer (38). Luike en stuurkajuit oop. |- | valign="top" |'''Bell 47G Sioux''' | valign="top" |Reeksnommer XT562; kamoefleerskema; Britse nasionale kenteken met “ARMY”-bewoording. |- | valign="top" |'''Dassault Mirage F1CZ''' | valign="top" |Vlieënier se naam Kommandant Willie Hartogh. Mirage F1CZ 201 was die SALM se tweede F1CZ en is in die laesig-skema geverf (Springbokkasteel met wit buitelyn). Volgens die dataplaat op die romp is die vliegmasjien ’n Mirage F1CZ-200 met die verwysingsnommer 2F/2A en die datum 05-74. ’n Tweede dataplaat meld dat dit  F1CZ No. 201 met die datum 11-74 is. Beide dataplate het die afkorting AMD-BA. Luike en stuurkajuit oop. |- | valign="top" |'''De Havilland Vampire FB Mk 52''' | valign="top" |Silwer, geen merke nie. Waarskynlik reeksnommer 205. Was eers by Fort Beaufort Militêre Museum en is daarna na SALM-museum Port Elizabeth. |- | valign="top" |'''Verskillende artefakte''' | valign="top" |Insluitende Alouette-geweerstoel, DC-3-lugskroefpunt en Spitfire-hoofwiel. |- | valign="top" |'''Verskillende wapens''' | valign="top" |Insluitende die volgende eskaders: 1 tot 7; 9, 12, 16 en 17, 25, 41, 34, 40, 41 en 44 asook Lugmagbasis Port Elizabeth. |- | valign="top" |'''Verskillende enjins''' | valign="top" |Insluitende: DH Goblin; Ranger; RR Eagle, Merlin en Nimbus. |- | valign="top" |'''Westland Scout''' | valign="top" |Voorheen SALM-museum Ysterplaat; konstruksienommer F9619; grys; “GT” wit op neus. |} <gallery mode="packed"> Lêer:1037 2005-11-22 FAPE 081 LR 800x533.jpg|Atlas Impala Mk II reeksnommer 1037 Lêer:Xt562 2005-11-22 FAPE 001 LR 800x533.jpg|Bell 47G Sioux Lêer:201 2005-11-22 FAPE 207 LR 800x533.jpg|Mirage F1CZ reeksnommer 201 Lêer:Vampire 2005-11-22 FAPE 025 LR 800x533.jpg|De Havilland Vampire Lêer:Alo III 2005-11-22 FAPE 107 ELshd 600x400.jpg|Alouette III-geweerstoel Lêer:Ranger engine 2005-11-22 FAPE 133 LR 800x533.jpg|Ranger-enjin Lêer:Gt 2005-11-22 FAPE 027 LR 800x533.jpg|Westland Scout “GT” </gallery> ==== Peter Boshoff se plek ==== Peter Boshoff was in 2005 vir die instandhouding van die SALM-museumvlug se vliegtuie verantwoordelik. In hierdie loods, wat op 4 Desember 1999 geopen is, kon nog museumvliegtuie op 22 November 2005 gesien word. Op 22 November 2005 was die volgende lugvaartuie van die SALM-museum in die Peter Boshoff-loods by Port Elizabeth-lughawe te sien: die stuurkajuitdeel van Alouette III reeksnommer 105, die volledige Alouette III reeksnommer 632, die hoofkajuit van Alouette III reeksnommer 635 en Puma reeksnommer 123, Harvards reeksnommers 7480 en 7289 en Bosbok reeksnommer 920 asook die Airspeed Oxford. <gallery mode="packed"> Lêer:3e 2005-11-22 FAPE 001 shd25 800x533.jpg|Alouette III-stuurkajuitdeel, Alouette III 632, Alouette III 635, Puma 123 asook Harvards 7480 en 7289. Lêer:3f 2005-11-22 FAPE 002 cr shd25 800x533.jpg|Harvards 7480 en 7289, Bosbok 920 en Airspeed Oxford. </gallery> ===== Lugvaartuie op 22 November 2005 by Peter Boshoff se plek gesien ===== {| class="wikitable" | valign="top" |'''Aerospatiale SA330C Puma''' | valign="top" |123 | valign="top" |Konstruksienommer 1030; gekamoefleer; volledige helikopter |- | valign="top" |'''Aerospatiale Alouette III''' | valign="top" |105 | valign="top" |19 Eskader-wapen; geen stertboom en hoofrotor nie |- | valign="top" | | valign="top" |632 | valign="top" |Kamoefleerskema van donkergroen en donker aardbruin en 1994- nasionale vlag. Een van ’n groep Alouette III’s wat in die 1970’s verkry is; konstruksienommer 2287. Volle reeksnommer op neus en romp; volledige tuig. |- | valign="top" | | valign="top" |635 | valign="top" |Net hoofkajuit, gekamoefleer. |- | valign="top" |'''Airspeed Oxford''' | valign="top" | | valign="top" |Mooi afgewerkte volledige vliegtuig, met verskeie oop gedeeltes: die enjin, houtpanele en bedrading in die vlerk en na die enjin toe kan gesien word. Is as G-AITF in Suid-Afrika ingevoer. |- | valign="top" |'''Atlas AM3C Bosbok''' | valign="top" |920 | valign="top" |Gekamoefleer in donkergroen en donker aardbruin. Die eerste Bosbok wat aan die SALM afgelewer is, konstruksienommer 2001. |- | valign="top" |'''North American Harvard''' | valign="top" |7289 | valign="top" |Standaard kleurskema van silwer en dayglo met Springbokkasteel en ou nasionale vlag asook groot reeksnommer op geel agtergrond op romp. Harvard IIA konstruksienommer 88-10646; 1996 na SALM-museum Port Elizabeth. |- | valign="top" | | valign="top" |7480 | valign="top" |Harvard III; konstruksienommer 88-14725; 1996 na SALM-museum Port Elizabeth. Vroeër skema van silwer en dayglo met klein reeksnommer en Springbokkasteel, geen vlag nie. 6 Eskader-wapen en ligte blou wiele. ZU-DML geregistreer. Grys skitterweerpaneel. |} <gallery mode="packed"> Lêer:123 2005-11-22 FAPE 004 LR 600x400.jpg|Aerospatiale Puma reeksnommer 123 Lêer:105 2005-11-22 FAPE 001 ELshd 600x400.jpg|Alouette III reeksnommer 105 Lêer:632 2005-11-22 FAPE 005 LR 800x533.jpg|Alouette III reeksnommer 632 Lêer:635 2005-11-22 FAPE 003 ELshd 600x400.jpg|Alouette III reeksnommer 635 Lêer:920 2005-11-22 FAPE 003 LR 800x533.jpg|Bosbok reeksnommer 920 Lêer:7480 2005-11-22 FAPE 006 LR 800x533.jpg|Harvard reeksnommer 7480 </gallery> ===== Airspeed Oxford G-AITF ===== G-AITF was een van die naoorlogse omskeppings en was ED290 in die Britse Koninklike Lugmag (RAF). Dit is op 1 November 1946 op naam van Air Service Training Beperk geregistreer. Die registrasie is op 31 Oktober 1961 gekanselleer en die vliegtuig is permanent aan diens onttrek en het in 1971 na die RAF Museum by Henlow gegaan en het in 1984 in Suid-Afrika aangekom. Daar is toe met die restourasie van die vliegtuig begin. Die idee was om G-AITF in ’n vlieënde voorbeeld te omskep. Die enjins is teen die vroeë 1990’s op ’n toetstuig laat loop. Die romp en die middeldeel is in 1995 gestroop. Verdagte struktuur, stuurkajuitkontroles, instrumente en hidrouliese en pneumatiese dele is vanaf die jaar 2000 in ’n werkende toestand herstel. Ander werk het die vervaardiging van ’n weggeraakte rigtingsroer en werk aan die vlerk ingesluit. Daar word beplan om ’n geweerkoepel op die vliegtuig te monteer en dit as ’n 42 Lugskool-vliegmasjien te verf. Die skool was gedurende die Tweede Wêreldoorlog vanaf Port Elizabeth bedrywig. Toe Port Elizabeth-lughawe in November 2005 besoek is, was daar ietwat met die restourasie van die skroefvliegtuig gevorder. Die stadium van die restourasiewerk op 22 November 2005 word in die meegaande vyf foto’s uitgebeeld. Die vliegtuig was op daardie tydstip in Peter Boshoff se loods. Volgens later inligting wat op die internet beskikbaar gestel is (byvoorbeeld Facebook) sal die vliegtuig as ’n statiese vertoonstuk gerestoureer word. Inligting is in die volgende bronne verkry:<ref>{{Cite web|url=https://ab-ix.co.uk/pdfs/airspeed_oxford_&_consul.pdfab-ix.co.uk|title=POST-WAR CIVIL AIRSPEED AS.40 OXFORDS & AS.65 CONSUL CONVERSIONS|date=14 Augustus 2026|website=ab-ix.co.uk|access-date=14 Augustus 2026}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://saafmuseum.org.za/articles/artefacts/airspeed-oxford-restoration/|title=Airspeed Oxford Restoration|date=14 Augustus 2026|website=South African Aviation Foundation|access-date=14 Augustus 2026}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Oxford complete 2005-11-22 FAPE 001 LR 800x533.jpg Lêer:Oxford complete 2005-11-22 FAPE 006 LR 600x400.jpg Lêer:Oxford complete 2005-11-22 FAPE 008 600x400.jpg Lêer:Oxford complete 2005-11-22 FAPE 009 LR 600x400.jpg Lêer:Oxford complete 2005-11-22 FAPE 010 shd25 600x400.jpg </gallery> === Ysterplaat-tak === Lugvaartuie wat op 2 Desember 2005 by die Ysterplaat-tak van die SALM-museum gesien is {| class="wikitable" | valign="top" |Aerospatiale SA321L Super  Frelon | valign="top" |314 | valign="top" |Konstruksie-nommer 140 | valign="top" |Na SALM-museum Ysterplaat 20 Februarie 1991. 2 Desember 2005 gesien in een van die vertoonsale vir die lugskou wat die volgende dag gehou sou word. Kamoeflering donker aardkleur en donkergroen, 15 Eskader-wapen op neus. |- | valign="top" |Atlas Impala Mk I | valign="top" |460 | valign="top" |Konstruksie-nommer 102/6332 | valign="top" |Dit is die SALM se eerste Impala Mk I, waarvan altesaam 151 plaaslik vervaardig of gemonteer is; eerste 16 ongemonteer ingevoer. Nommer 460 in Mei 1966 by Ysterplaat gemonteer, op 3 Junie 1966 aan die SALM oorhandig. Na SALM-museum Ysterplaat op 17 November 1992; 2 Desember 2005 op een van die staanblaaie gesien. Standaard silwer opleidingskema, met Springbokkasteel en ou nasionale vlag; wit stertvin. |- | valign="top" |Avro Shackleton MR Mk 3 | valign="top" |1720 | valign="top" |Konstruksie-nommer 1530 | valign="top" |Hekwag Lugmagbasis Ysterplaat; as 1717 geverf, verteenwoordigend van afleweringskema. Kode “O”, Springbok- nasionale kenteken, ou nasionale vlag. Die oorspronklike 1717 is eers by Midmar-dam en later Stanger uitgestal (beide in KwaZulu-Natal). |- | valign="top" | | valign="top" |1722 | valign="top" |Konstruksie-nommer 1532 | valign="top" |Datum 26 Februarie 1958. Museumvlug. Standaard skema: Springbokkasteel, ou nasionale vlag, ou 35 Eskader-wapen en geel kodeletter P. |- | valign="top" |Dassault Mirage IIIR2Z | valign="top" |857 | valign="top" | | valign="top" |Op 23 Oktober 1990 na SALM-museum Ysterplaat. Permanent in die hoofsaal vertoon. |- | valign="top" |De Havilland Vampire FB5 | valign="top" |208 | valign="top" |Konstruksie-nommer 42917 | valign="top" |Datum 1 Junie 1950. Permanent in hoofsaal vertoon. Kleurskema: silwer met Springbok- nasionale kenteken, 1 Eskader-wapen en kodeletters AX-D asook ou nasionale vlag. |- | valign="top" |Douglas C-47A-10-DK Dakota | valign="top" |6832 | valign="top" |Konstruksie-nommer 12478 | valign="top" |Voorheen 42-108863, afleweringsdatum Februarie 1944. Vervolgens KG443 RAF Nassau 26 Februarie 1944 en dan SALM 6832 8 April 1944. Word gerestoureer. |- | valign="top" |Lockheed PV-1 Ventura | valign="top" |6447 | valign="top" |Konstruksie-nommer 5855 | valign="top" |'''Kort geskiedenis''' Die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6447 is in 1943 as ’n Lockheed 37 PV-1 Ventura GR.5 met die BuNo 34965 en die konstruksienommer 237-5855 gebou. Dit het in die Britse Koninklike Lugmag die reeksnommer FP682 gehad. Van 6 November 1943 tot 23 Augustus 1945 is die vliegtuig deur 25 Eskader van die SALM bedryf. Daarna het die masjien na 23 Eskader, 1 Lugdepot, 3 Lugdepot en 10 Vleuel gegaan. Dit is in September 1944 by Fisantekraal getoets. Van 23 Augustus 1945 tot 24 Januarie 1958 is die skroefvliegtuig op die pendeldiens tussen Pretoria en Kaïro gebruik. Tussen Januarie en Maart 1958 is die vliegtuig van die SALM-boeke geskrap en aan die SAL verkoop (dit is as instruksielugraam met die reeksnommer TS303 deur die SAL gebruik). Tussen 27 Oktober 1988 en 10 Mei 1990 is die masjien agter ’n voorhaker gesleep en het op 3 November 1988 by Lugmagbasis Ysterplaat aangekom en daar is met die restourasie van die vliegtuig begin. Die Ventura het op 11 Mei 1990 uit die verfwinkel gekom en die vyfde vertoonvliegtuig by SALM-museum Ysterplaat geword. Bogenoemde inligting is op 2 Desember 2005 van inligtingsborde langs die vliegtuig in SALM-museum Ysterplaat bekom. Permanent met kodeletter V en Tweede Wêreldoorlog-kentekens en -vlag in hoofsaal vertoon. |- | valign="top" |North American Harvard IIA | valign="top" |7231 | valign="top" |Konstruksie-nommer 88-10663 | valign="top" |Voorheen 41-33543 in die VSA. Na SALM-museum Swartkop in September 1996. Museumvlug. Standaard silwer en dayglo, met Springbokkasteel en ou nasionale vlag en groot reeksnommer op geel agtergrond. |- | valign="top" | | valign="top" |7293 | valign="top" |Konstruksie-nommer 88-10642 | valign="top" |Voorheen 41-33522 in die VSA. Na SALM-museum Port Elizabeth in September 1996. Museumvlug. Kleurskema selfde as 7231. |- | valign="top" |Piaggio P166S Albatross | valign="top" |896 | valign="top" |Konstruksie-nommer 458 | valign="top" |Datum 19 Maart 1974. Na SALM-museum Ysterplaat 16 Oktober 1991. Museumvlug. Standaard 27 Eskader-kleurskema. |- | valign="top" |Sikorsky S-55 | valign="top" |WV224 | valign="top" | | valign="top" |Word gerestoureer, vorige Britse Vloot-kleurskema kan gesien word. |- | valign="top" |Westland Wasp | valign="top" |93 | valign="top" |Konstruksie-nommer F9755 | valign="top" |Datum 20 November 1973. 2 Desember 2005 gesien in een van die vertoonsale vir die lugskou wat die volgende dag gehou sou word. Wapen van die SA Vloot-fregat ''President Pretorius'' op neus, wit reeksnommer op neus en stertboom. |} <gallery mode="packed"> Lêer:1720 as 1717 2005-12-02 FAYP 019 LR 800x533.jpg|Hekwag Shackleton 1720 op 2 Desember 2005 as nommer 1717 Lêer:314 2006-09-19 FAYP 165 LR lias 800x533.jpg|Super Frelon reeksnommer 314 op 19 September 2006 Lêer:460 2005-12-02 FAYP 002 LR 800x533.jpg|Impala Mk I reeksnommer 460 op 2 Desember 2005 Lêer:1722 2005-12-02 FAYP 029 LR 800x533.jpg|Shackleton reeksnommer 1722 op 2 Desember 2005 Lêer:857 2005-12-02 FAYP 585 LR 800x533.jpg|Mirage IIIR2Z reeksnommer 857 op 2 Desember 2005 Lêer:208 2005-12-02 FAYP 573 LR 800x533.jpg|Vampire FB5 reeksnommer 208 op 2 Desember 2005 Lêer:6832 2005-12-02 FAYP 198 shd25 800x533.jpg|Douglas C-47 reeksnommer 6832 op 2 Desember 2005 Lêer:6832 2006-09-19 FAYP 182 800x533.jpg|6832 op 19 September 2006, geverfde en ongeverfde dele Lêer:6832 2006-09-20 FAYP 018 ELshd 800x533.jpg|6832 op 20 September 2006, kodeletters van 28 Eskader Lêer:6447 2005-12-02 FAYP 018 LR 800x533.jpg|Lockheed PV-1 Ventura reeksnommer 6447 op 2 Desember 2005 Lêer:Link Trainer 2005-12-02 FAYP 592 ELshd 600x400.jpg|Link-nabootser op 2 Desember 2005 Lêer:Link Trainer 2005-12-02 FAYP 591 ELshd 600x400.jpg|Link-nabootser op 2 Desember 2005 Lêer:7231 2005-12-02 FAYP 477 shp 800x533.jpg|North American Harvard IIA 7231 op 2 Desember 2005 Lêer:7293 2006-09-19 FAYP 170 600x400.jpg|North American Harvard IIA 7293 op 19 September 2006 Lêer:896 2006-09-21 FAYP 247 LR lias 800x533.jpg|Albatross reeksnommer 896 op 21 September 2006 Lêer:RR Griffon 57A 2005-12-02 FAYP 588 ELshd 600x400.jpg|Rolls-Royce Griffon-enjin by Ysterplaat Lêer:RR Griffon 57A 2005-12-02 FAYP 587 ELshd 600x400.jpg|Rolls-Royce Griffon-enjin by Ysterplaat Lêer:Wv224 2005-12-02 FAYP 201 ELshd 600x400.jpg|Sikorsky S-55 reeksnommer WV224 op 2 Desember 2005 Lêer:93 2006-09-19 FAYP 163 LR lias 800x533.jpg|Wasp reeksnommer 93 op 19 September 2006 </gallery> == Fotogalery == {{Location map+|Suid-Afrika|float=right|width=270|caption=Die museum se drie takke|places= {{Location map~|Suid-Afrika |label=[[Port Elizabeth-lughawe]]|lat=-33.9896|long=25.6179|position=top}} {{Location map~|Suid-Afrika|label=[[Lugmagbasis Swartkop]] |lat=-25.8058|long=28.1619 |position=top}} {{Location map~|Suid-Afrika|label=[[Lugmagbasis Ysterplaat]] |lat=-33.9057|long=18.4954 |position=top}} }} <gallery caption="Lugmagbasis Swartkop" mode=nolines> Lêer:SAAF-RSA3-001.jpg|LEO-vuurpyl Lêer:Patterson No2 Biplane-Replica-001.jpg|Replika van 'n Patterson Nommer 2-dubbeldekker Lêer:SAAF-Avro Shackleton-002.jpg|[[Avro Shackleton]] Lêer:SAAF-Cheetah-001.jpg|Cheetah C Lêer:South African Air Force Mustang in AFB Swartkop.jpg|'n [[North American P-51 Mustang]] Lêer:SAAF Buccaneer on static display with munitions and radar.jpg|'n [[Blackburn Buccaneer]] met ammunisie en radarstelsel Lêer:SAAF Mirage III's, Impala and Cheetah aircraft on AFB Swartkop as part of the South African Air Force Museum.jpg|Vegvliegtuie op uitstalling </gallery> <gallery caption="Lugmagbasis Ysterplaat" mode=nolines> Lêer:Avro Shackleton Mk.3 SAAF.jpg|''Shackleton 1722'' Lêer:Inside hangar at Ysterplaat AFB.jpg|Mirage F1 Lêer:Display at SAAF Museum, Ysterplaat.jpg|Uitstalling by Ysterplaat </gallery> <gallery caption="Port Elizabeth-lughawe" mode=nolines> Lêer:South Africa-Friends of the Airforce-T6-Texan(Hardward)01.jpg|'n [[North American T-6 Texan]] wat gerestoureer word. Lêer:Skimmerfoil Jorg IV-001.jpg|Skimmerfoil Jorg IV Lêer:Armstrong Siddeley Cheetah(Oxford)01.jpg|'n ''Airspeed Oxford'' onder restourasie </gallery> == Aantekeninge == Die kleure “donker aardbruin” en“donkergroen” is onderskeidelik ''Dark Earth'' en ''Dark Green'' in Engels en is nie gestandaardiseerde terme vir die beskrywing van kleure nie. Die volgende boek is gebruik om van die inligting in die tabelle na te vors: ''85 Years of South African Air Force'' (saamgestel deur Winston Brent, datum November 2005, ISBN 0-958-4388-9-7). == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{en}} [http://saafmuseum.org.za/ Die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum se amptelike webwerf] {{Koördinate|25|48|22|S|28|09|39.9|O|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Kaapstad]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Port Elizabeth]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Pretoria]] [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] k9yv6zlitwxccwm23w2f1jbetcfc0ss 0 120298 2964313 2928884 2026-09-01T15:17:02Z Jcb 223 2964313 wikitext text/x-wiki {{geen bronnelys}} [[Lêer:WalletMpegMan.jpg|duimnael|'n Beursie met sakkies vir notas en kaarte, en 'n venster om 'n identifikasiekaart of bestuurderslisensie te vertoon]] 'n '''Beursie''' is 'n klein, plat pakkie wat gebruik word om persoonlike items soos [[geld|kontant]], kredietkaarte en [[ID|identifikasiedokumente]] (bestuurderslisensie, identifikasiekaart, klubkaart, ens.), [[foto]]'s en ander [[papier]] of gelamineerde kaarte. Beursies word oor die algemeen gemaak van [[Leer (stof)|leer]] of [[Tekstiel|materiale]], en hulle is gewoonlik sak-grootte, maar nie altyd opvoubaar nie. '''Etimologie''' In Afrikaans is beide ‘beurs’ en ‘beursie’ as selfstandige naamwoorde aanvaarbaar, alhoewel ‘beursie’ meer algemeen is.<ref> {{Cite web|url= https://gesellig.co.za/t/34128-beurs/}}</ref> In Engels word ‘n onderskeid getref tussen ‘n ‘wallet’, wat deur mans gebruik word, en ‘n ‘purse’, wat ‘n vrouebeursie is. In Afrikaans word nie so ‘n onderskeid getref nie. Die woord ‘purse’ beteken egter in Amerikaanse Engels ‘handsak’ eerder as ‘beursie’.<ref> {{Cite web|url= https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/purse}}</ref> '''Geskiedenis''' Dit is waarskynlik dat voorwerpe om waardevolle items in te dra nog voor die ontstaan van geld as ruilmiddel bestaan het. Lede van antieke beskawings (byvoorbeeld Grieke, Romeine en Egiptenare) het klein muntsakkies gedra – dikwels aan die lyf of kledingstukke vasgemaak. Die Griekse woord ''kibisis'' verwys na so ‘n beursie wat in antieke beskawings gebruik is.<ref> {{ Cite web | url= https://www.all-ett.com/blogs/blog/history-of-wallets?srsltid=AfmBOoogINHJKRIkpNUHOrG1efgdHnJMh727EkijID51_zppstnla67X}}</ref> In die Middeleeue is geldsakkies (<nowiki>''</nowiki>pouches<nowiki>''</nowiki>) gebruik, waarvan die leer ryklik met metaal of borduurwerk versier is, en het die draer daarvan se sosiale status weerspieël.<ref name="wal">{{Cite web|url= https://www.walletking.co.uk/magazine/post/the-history-of-wallets-from-coin-pouches-to-smart-technology}}</ref> Nadat papiergeld in die 17de eeu in gebruik gekom het, het die vervaardiging van beursies verander omdat die doel daarvan uitgebrei het: beursies moes beide (gevoude) papier en munte kon dra.<ref name="wal" /> Na die Industriële Revolusie is vervaardigingsmetodes verfyn en het ontwerpe meer gesofistikeerd geword. Gewildheid van beursies het gegroei tydens die ekonomiese vooruitgang wat na die Tweede Wêreldoorlog gevolg het.<ref> {{Cite web|url= https://buffalojackson.com/blogs/journal/the-history-of-wallets?srsltid=AfmBOoqhoQ7X1s8gma3ojoezXcJq_cWhFvrqGre3_uBK-jP4xWThazAn}}</ref> '''Toekoms van beursies''' ‘n Beursie is steeds een van die algemene artikels wat ‘n persoon saamdra wanneer hy of sy uitgaan. Ten spyte van die verwagte krimpende gebruik van beursies in die toekoms, veral sedert die verskyning van elektroniese beursies en slimfone, bly dit ‘n waardevolle item wat deur feitlik almal gebruik word. Die neiging na elektroniese beursies moedig die ontwerp van minimalistiese beursies aan.<ref>{{Cite web | url= https://buffalojackson.com/blogs/journal/the-history-of-wallets?srsltid=AfmBOoqhoQ7X1s8gma3ojoezXcJq_cWhFvrqGre3_uBK-jP4xWThazAn}}</ref> {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{en-vertaal|Purse}} {{Navigasie kleding}} [[Kategorie:Kleding]] dv1eiodcpapbby4z47wxma4i7yzfazh 4 134175 2964400 1654277 2026-09-01T21:15:03Z SpesBona 2720 Stukkende prent vervang 2964400 wikitext text/x-wiki {{Omraam|TroyParfitt9.JPG|200px|left|’n Groot portret van Mao Zedong deur Zhang Zhenshi by Tiananmen.}} Die '''[[Kulturele Rewolusie]]''' of '''Kultuurrewolusie''', amptelik die '''Groot Proletariese Kulturele Rewolusie''', was van [[1966]] tot [[1976]] ’n sosiaal-politieke beweging in [[Volksrepubliek China|China]]. Dit is van stapel gestuur deur [[Mao Zedong]], toe die voorsitter van die [[Kommunistiese Party van China]]. Die doel was om "ware" Kommunistiese ideologie in die land te bewaar deur dit te suiwer van oorblyfsels van [[kapitalisme]] en tradisionele elemente van die Chinese gemeenskap, en om [[Mao|Maoïstiese]] idees weer as die oorheersende ideologie in die party te vestig. Die [[rewolusie]] het die terugkeer van Mao in ’n magsposisie aangedui ná die mislukking van die [[Groot Sprong Voorwaarts]]. Die beweging het China in ’n groot mate polities verlam en die land se ekonomie en gemeenskap negatief beïnvloed. Die rewolusie het in Mei 1966 begin nadat Mao beweer het dat [[bourgeoisie|bourgeois]] elemente die regering en die gemeenskap in die algemeen ingesypel het met die doel om kapitalisme te herstel. Om sy teenstanders in die Kommunistiese Party uit te skakel, het Mao daarop aangedring dat hierdie revisioniste (voorstanders van vreedsame eerder as rewolusionêre sosiale hervorming) deur ’n gewelddadige klassestryd verwyder word. China se jeug het hierop gereageer deur [[Rooi Garde]]-groepe deur die land te stig. Die beweging het na die weermag, stedelike werkers en die Kommunistiese leiers self uitgebrei. Dit het gelei tot wydverspreide faksiestryde in alle lae van die samelewing. In die topleierskap het dit gelei tot ’n massasuiwering van senior amptenare. In dieselfde tyd het Mao se persoonlike kultus enorme afmetings aangeneem. In die geweld wat oor die hele land ontstaan het, is miljoene mense vervolg en is hulle blootgestel aan ’n groot verskeidenheid mishandelings, insluitende openbare vernedering, lukrake inhegtenisnemings, [[marteling]], hardearbeid, volgehoue teistering, beslaglegging van eiendom en soms teregstellings. ’n Groot deel van die [[bevolking]] is aan gedwonge verskuiwing onderwerp, veral [[Stedelike gebied|stedelike]] jeugdiges na plattelandse gebiede. Historiese nalatenskappe en artefakte is vernietig. [[Kultuur|Kulturele]] en [[Religie|godsdienstige]] terreine is geplunder. Mao het amptelik verklaar dat die Kulturele Rewolusie in 1969 geëindig het, maar die aktiewe fase het aangehou tot met die dood van die militêre leier [[Lin Biao]] in [[1971]]. Ná Mao se dood en die vervolging van die [[Bende van Vier]] in 1976, het hervormers geleidelik ontslae geraak van sy beleide van die Kulturele Rewolusie. In [[1981]] het die party verklaar dat die rewolusie "verantwoordelik was vir die hewigste terugslag en grootste verliese wat deur die party en die volk gely is sedert die stigting van die Volksrepubliek". :''[[Kulturele Rewolusie|...lees verder]]'' hdsdr1qbfw0t5djmecz3hqxo3g75x48 0 223916 2964382 2925463 2026-09-01T19:14:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2964382 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Katrina Law | Beeld = Katrina Law 2014.jpg | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1985|9|30|df=y}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaner]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = [[Aktrise]] | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0492345 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Katrina Law''' (gebore '''Joyce Houseknecht'''<ref name="ProofLawisJoyce">{{cite news|archive-url=https://web.archive.org/web/20260721115925/https://www.inquirer.com/south-jersey/kenneth-houseknecht-kim-anderson-deptford-20260720.html|archive-date=July 21, 2026|url=https://www.inquirer.com/south-jersey/kenneth-houseknecht-kim-anderson-deptford-20260720.html|title=Kenneth Houseknecht murdered his 12-year-old Deptford neighbor 38 years ago. A new recording sheds light on the killing|last=Wajda|first=Philip J.|newspaper=Philadelphia Inquirer|date=20 Julie 2026|access-date=20 Julie 2026}}</ref> op 30 September [[1985]]) is 'n [[Amerikaanse]] [[aktrise]]. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent ''Apparition'' (2015) en in die televisiereekse ''Spartacus: War of the Damned'' (2010), ''Arrow'' (2012), en ''Legends of Tomorrow'' (2016). == Filmografie == === Rolprente === * 2015: ''Apparition'' * 2015: ''Death Valley'' * 2016: ''Mafiosa'' * 2017: ''Darkness Rising'' === Televisiereekse === * 2010: ''Spartacus: War of the Damned'' * 2010: ''The Resistance'' * 2012: ''Arrow'' * 2012: ''Staged'' * 2016: ''Legends of Tomorrow'' * 2017: ''Training Day'' * 2018: ''The Oath'' === Televisierolprente === * 2013: ''Snow Bride'' * 2015: ''12 Gifts of Christmas'' == Verwysings == {{verwysings}} == Eksterne skakels == * {{IMDb|0492345|Katrina Law}} * {{Twitter|katrinalaw|Katrina Law}} * {{Instagram|misskatrinalaw|Katrina Law}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Law, Katrina}} [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Geboortes in 1985]] [[Kategorie:Lewende mense]] my0a0r7biooq9g6jva2vuzifr2i2apy 0 224249 2964353 2964056 2026-09-01T16:55:14Z Martinvl 12559 Verwysing by te voeg 2964353 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Skaakspeler | Naam = Anatoli Karpof | Beeld = Anatoly Karpov 2018.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = Anatoli Karpof in 2018 | Geboortenaam = Anatoli Jewgenjewitsj Karpof | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1951|5|23}} | Geboorteplek = [[Rusland]] | Nasionaliteit = {{vlagland|Rusland}} | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Titel = Grootmeester 1970 | FIDE rang = | Beste gradering = 2780 (Julie 1994) | Wêreldkampioen = 1975–1985<br />1993–1999 (FIDE) }} '''Anatoli Jewgenjewitsj Karpof''' ({{langx|ru|Анато́лий Евге́ньевич Ка́рпов}}) (gebore 23 Mei [[1951]]) is 'n Russiese [[skaak|skaakspeler]] en grootmeester en voormalige Wêreldkampioen. Hy was die kampioen vanaf 1975 tot 1985 toe hy verslaan was deur [[Garri Kasparof]]. Hy het 3 keer teen Kasparof gespeel vir die titel vanaf 1986 tot 1990, en toe weer die kampioen toe Kasparof FIDE verlaat het in 1993. Hy was die kampioen tot 1999, toe hy afgetree het in protes teen FIDE se nuwe kampioenskap reëls. Hy het oor 'n 160 keer eersteplek by 'n toernooi gewen.<ref>{{cite web |first=Eric |last=van Reem |title=Karpov, Kortchnoi win Unzicker Gala |url=http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2569 |publisher=ChessBase |date=Augustus 11, 2005 |access-date=2 Julie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121109023734/http://chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2569 |archive-date=9 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy beste gradering was 2780, en hy was vir 102 maande die wêreld se no.1 vanaf die FIDE ranglys begin het in 1970.<ref>{{cite web |url = https://www.365chess.com/view/world-chess-championship-history/ |title = World Chess Championship History |publisher = 365Chess.com |access-date = 1 September 2026 |language = Engels |date = 22 Oktober 2025}}</ref> == Boeke == Karpof het verskeie boeke geskryf wat in Engels vertaal is. *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | last2=Roshal | first2=Alexander | authorlink2= Alexander Roshal | title=Chess Is My Life | publisher=Pergamon Press | year=1979 | isbn=0-0802-3119-5}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=The Open Game in Action | publisher=Pavilion Books | year=1988 | isbn=978-0713460964}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=The Semi-Open Game in Action | url=https://archive.org/details/semiopengameinac0000anat | publisher=Collier Books | year=1988 | isbn=978-0020218012}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=The Closed Openings in Action | url=https://archive.org/details/closedopeningsin0000karp | publisher=Macmillan Publishers | year=1990 | isbn=978-0020339854}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=The Semi-Closed Openings in Action | publisher=Macmillan Publishers | year=1990 | isbn=978-0020218050}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | year=1990 | title=Karpov on Karpov: Memoirs of a chess world champion | url=https://archive.org/details/karpovonkarpovme0000karp | publisher=Liberty Publishing | isbn= 0-689-12060-5}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | year=1992 | title=Beating the Grünfeld | url=https://archive.org/details/beatinggrnfeld0000karp | publisher=Pavilion Books | isbn= 978-0-7134-6468-9}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=Caro-Kann Defence: Advance Variation and Gambit System | url=https://archive.org/details/bwb_C0-ACI-970 | publisher=Pavilion Books | year=2006 | isbn=0-7134-9010-1}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=My Best Games | publisher=Edition Olms | year=2007 | isbn=3-2830-1002-1}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | last2=Henley | first2=Ron | authorlink2= Ron Henley (chess player) | title=Elista Diaries: Karpov–Kamsky, Karpov–Anand, Anand Mexico City 2007 World Chess Championship Matches | publisher=Pavilion Books | year=2007 | isbn=0-923891-97-8}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=How To Play The English Opening | url=https://archive.org/details/howtoplayenglish0000karp | publisher=Batsford | year=2007 | isbn=0-7134-9065-9}} == Huldeblyk <ref>[https://www.chessfocus.com/tournament-series/Poikovsky-Karpov Karpof-gedenktoernooi]</ref> == Die Anatoli Karpof-gedenktoernooi (of Poykovsky-toernooi) is'n gesogte jaarlikse skaakgeleentheid wat in die Russiese stad Poykovsky gehou word. Dit is'n baie eienaardige geval in wêreldskaak: 'n wêreldkampioen (Karpof, die twaalfde) word in die lewe vereer!. Dit word in'n geslote formaat (rondrobin) gespeel en beskik oor tien van die beste grootmeesters ter wêreld. <div style="column-count:2"> {| class="sortable wikitable" ! # !! Jaar !! Wenner |- | I || 2000 || [[Victor Bologan]] {{flag|Moldowa}} |- | II || 2001 || [[Victor Bologan]] {{flag|Moldowa}} |- | III || 2002 || [[Alexander Onischuk]] {{flag|USA}} |- | IV || 2003 || [[Joël Lautier]] {{flag|Frankryk}}, <br/> [[Peter Svidler]] {{RUS}} |- | V || 2004 || [[Sergei Rublevsky]] {{flag|Rusland}} <br/> [[Alexander Grischuk]] {{RUS}} |- | VI || 2005 || [[Étienne Bacrot]] {{flag|Frankryk}}, <br/> [[Victor Bologan]] {{flag|Moldowa}} |- | VII || 2006 || [[Alexei Shirov]] {{ESP}} |- | VIII || 2007 || [[Dmitry Jakovenko]] {{RUS}} |- | IX || 2008 || [[Vugar Gashimov]] {{AZE}}, <br/> [[Dmitry Jakovenko]] {{RUS}}, <br/> [[Sergei Rublevsky]] {{RUS}}, <br/> [[Alexei Shirov]] {{ESP}} |- | X || 2009 || [[Alexander Motylev]] {{flag|Roemenië}} |- | XI || 2010 || [[Victor Bologan]] {{flag|Moldowa}} <br/> [[Sergey Karjakin]] {{RUS}} |- | XII || 2011 || [[Étienne Bacrot]] {{FRA}}, <br/> [[Sergey Karjakin]] {{RUS}} |- | XIII || 2012 || [[Dmitry Jakovenko]] {{RUS}} |- | XIV || 2013 || [[Pavel Eljanov]] {{UKR}} |- | XV || 2014 || [[Alexander Morozevic]] {{RUS}} |- | XVI || 2015 || [[Victor Bologan]] {{flag|Moldowa}}, <br/> [[Anton Korobov]] {{UKR}} |- | XVII || 2016 || [[Anton Korobov]] {{UKR}} |- | XVIII || 2017 || [[Evgeniy Najer]] {{RUS}}, <br/> [[Emil Sutovsky]] {{flag|Israel}} |- | XIX || 2018 || [[Dmitry Jakovenko]] {{RUS}} |- | XX || 2019 || [[Vladislav Artemiev]] {{RUS}}, <br/> [[Dmitry Jakovenko]] {{RUS}} |- | XXI || 2022 || [[Sanan Sjugirov]] {{flag|Hongarye}} |- | XXII || 2025 || [[Amin Tabatabaei]] {{flag|Iran}} |- | XXIII || 2026 || [[Denis Lazavik]] {{flag|Belarus}} |- |} </div> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Karpof, Anatoli}} [[Kategorie:Russiese skaakspelers]] [[Kategorie:Ontvangers van die Orde van Lenin]] [[Kategorie:Geboortes in 1951]] [[Kategorie:Lewende mense]] g8jegewj49y5xmttj5bad20r1z9mt5y 2964426 2964353 2026-09-02T00:27:42Z Juan carlos perez rodriguez 137690 2964426 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Skaakspeler | Naam = Anatoli Karpof | Beeld = Anatoly Karpov 2018.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = Anatoli Karpof in 2018 | Geboortenaam = Anatoli Jewgenjewitsj Karpof | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1951|5|23}} | Geboorteplek = [[Rusland]] | Nasionaliteit = {{vlagland|Rusland}} | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Titel = Grootmeester 1970 | FIDE rang = | Beste gradering = 2780 (Julie 1994) | Wêreldkampioen = 1975–1985<br />1993–1999 (FIDE) }} '''Anatoli Jewgenjewitsj Karpof''' ({{langx|ru|Анато́лий Евге́ньевич Ка́рпов}}) (gebore 23 Mei [[1951]]) is 'n Russiese [[skaak|skaakspeler]] en grootmeester en voormalige Wêreldkampioen. Hy was die kampioen vanaf 1975 tot 1985 toe hy verslaan was deur [[Garri Kasparof]]. Hy het 3 keer teen Kasparof gespeel vir die titel vanaf 1986 tot 1990, en toe weer die kampioen toe Kasparof FIDE verlaat het in 1993. Hy was die kampioen tot 1999, toe hy afgetree het in protes teen FIDE se nuwe kampioenskap reëls. Hy het oor 'n 160 keer eersteplek by 'n toernooi gewen.<ref>{{cite web |first=Eric |last=van Reem |title=Karpov, Kortchnoi win Unzicker Gala |url=http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2569 |publisher=ChessBase |date=Augustus 11, 2005 |access-date=2 Julie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121109023734/http://chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2569 |archive-date=9 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy beste gradering was 2780, en hy was vir 102 maande die wêreld se no.1 vanaf die FIDE ranglys begin het in 1970.<ref>{{cite web |url = https://www.365chess.com/view/world-chess-championship-history/ |title = World Chess Championship History |publisher = 365Chess.com |access-date = 1 September 2026 |language = Engels |date = 22 Oktober 2025}}</ref> Van die toernooie wat hy gewen het: <div style="column-count:2"> *1969 - [[Stockholm]] (+9, =2, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=92145 Stockholm 1969]</ref> *1970 - [[Kuybyshev]] (+8, =9, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=92016 Kuybyshev 1970]</ref> *1971 - [[Moskou]] (+5, =12, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79436 Moskou 1971]</ref> *1971/2 - [[Hastings]] (+8, =6, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79508 Hastings 1971/2]</ref> *1972 - [[San Antonio]] (+7, =7, -1) <ref>[https://wwww.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80058 San Antonio 1972]</ref> *1973 - [[Madrid]] (+7, =8, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80017 Madrid 1973]</ref> *1973 - [[Leningrad]] (+10, =7, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79518 Leningrad 1973]</ref> *1975 - [[Portoroz]]-[[Ljubljana]] (+7, =8, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=91498 Portoroz-Ljubljana 1975]</ref> *1975 - [[Milaan]] (+4, =16, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80227 Milaan 1975]</ref> *1976 - [[Skopje]] (+10, =5, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=12080 Skopje 1976]</ref> *1976 - [[Moskou]] (+8, =8, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=8388 Moskou 1976]</ref> *1976 - [[Amsterdam]] (+2, =4, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80228 Amsterdam 1976]</ref> *1976 - [[Montilla]]-[[Moriles]] (+5, =4, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=97717 Montilla-Moriles 1976]</ref> *1977 - [[Bad Lauterberg]] (+9, =6, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess,pl?tid=80458 Bad Lauterberg 1977]</ref> *1977 - [[Las Palmas]] (+12, =3, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=43614 Las Palmas 1977]</ref> *1977 - [[Tilburg]] (+5, =6, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80072 Tilburg 1977]</ref> *1978 -[[Bugojno]] (+6, =8, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79325 Bugojno 1978]</ref> *1979 - [[Montreal]] (+7, =10, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79266 Montreal 1979]</ref> *1979 - [[Waddinxveen]] (+4, =2, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=19463 Waddinxveen 1979]</ref> *1979 - [[Tilburg]] (+4, =7, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89036 Tilburg 1979]</ref> *1980 - [[Horten]] (+3, =3, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89189 Horten 1980]</ref> *1980 - [[Amsterdam]] (+7, =6, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=73580 Amsterdam 1980]</ref> *1980 - [[Tilburg]] (+5, =5, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89035 Tilburg 1980]</ref> </div> == Boeke == Karpof het verskeie boeke geskryf wat in Engels vertaal is. *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | last2=Roshal | first2=Alexander | authorlink2= Alexander Roshal | title=Chess Is My Life | publisher=Pergamon Press | year=1979 | isbn=0-0802-3119-5}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=The Open Game in Action | publisher=Pavilion Books | year=1988 | isbn=978-0713460964}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=The Semi-Open Game in Action | url=https://archive.org/details/semiopengameinac0000anat | publisher=Collier Books | year=1988 | isbn=978-0020218012}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=The Closed Openings in Action | url=https://archive.org/details/closedopeningsin0000karp | publisher=Macmillan Publishers | year=1990 | isbn=978-0020339854}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=The Semi-Closed Openings in Action | publisher=Macmillan Publishers | year=1990 | isbn=978-0020218050}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | year=1990 | title=Karpov on Karpov: Memoirs of a chess world champion | url=https://archive.org/details/karpovonkarpovme0000karp | publisher=Liberty Publishing | isbn= 0-689-12060-5}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | year=1992 | title=Beating the Grünfeld | url=https://archive.org/details/beatinggrnfeld0000karp | publisher=Pavilion Books | isbn= 978-0-7134-6468-9}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=Caro-Kann Defence: Advance Variation and Gambit System | url=https://archive.org/details/bwb_C0-ACI-970 | publisher=Pavilion Books | year=2006 | isbn=0-7134-9010-1}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=My Best Games | publisher=Edition Olms | year=2007 | isbn=3-2830-1002-1}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | last2=Henley | first2=Ron | authorlink2= Ron Henley (chess player) | title=Elista Diaries: Karpov–Kamsky, Karpov–Anand, Anand Mexico City 2007 World Chess Championship Matches | publisher=Pavilion Books | year=2007 | isbn=0-923891-97-8}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=How To Play The English Opening | url=https://archive.org/details/howtoplayenglish0000karp | publisher=Batsford | year=2007 | isbn=0-7134-9065-9}} == Huldeblyk <ref>[https://www.chessfocus.com/tournament-series/Poikovsky-Karpov Karpof-gedenktoernooi]</ref> == Die Anatoli Karpof-gedenktoernooi (of Poykovsky-toernooi) is'n gesogte jaarlikse skaakgeleentheid wat in die Russiese stad Poykovsky gehou word. Dit is'n baie eienaardige geval in wêreldskaak: 'n wêreldkampioen (Karpof, die twaalfde) word in die lewe vereer!. Dit word in'n geslote formaat (rondrobin) gespeel en beskik oor tien van die beste grootmeesters ter wêreld. <div style="column-count:2"> {| class="sortable wikitable" ! # !! Jaar !! Wenner |- | I || 2000 || [[Victor Bologan]] {{flag|Moldowa}} |- | II || 2001 || [[Victor Bologan]] {{flag|Moldowa}} |- | III || 2002 || [[Alexander Onischuk]] {{flag|USA}} |- | IV || 2003 || [[Joël Lautier]] {{flag|Frankryk}}, <br/> [[Peter Svidler]] {{RUS}} |- | V || 2004 || [[Sergei Rublevsky]] {{flag|Rusland}} <br/> [[Alexander Grischuk]] {{RUS}} |- | VI || 2005 || [[Étienne Bacrot]] {{flag|Frankryk}}, <br/> [[Victor Bologan]] {{flag|Moldowa}} |- | VII || 2006 || [[Alexei Shirov]] {{ESP}} |- | VIII || 2007 || [[Dmitry Jakovenko]] {{RUS}} |- | IX || 2008 || [[Vugar Gashimov]] {{AZE}}, <br/> [[Dmitry Jakovenko]] {{RUS}}, <br/> [[Sergei Rublevsky]] {{RUS}}, <br/> [[Alexei Shirov]] {{ESP}} |- | X || 2009 || [[Alexander Motylev]] {{flag|Roemenië}} |- | XI || 2010 || [[Victor Bologan]] {{flag|Moldowa}} <br/> [[Sergey Karjakin]] {{RUS}} |- | XII || 2011 || [[Étienne Bacrot]] {{FRA}}, <br/> [[Sergey Karjakin]] {{RUS}} |- | XIII || 2012 || [[Dmitry Jakovenko]] {{RUS}} |- | XIV || 2013 || [[Pavel Eljanov]] {{UKR}} |- | XV || 2014 || [[Alexander Morozevic]] {{RUS}} |- | XVI || 2015 || [[Victor Bologan]] {{flag|Moldowa}}, <br/> [[Anton Korobov]] {{UKR}} |- | XVII || 2016 || [[Anton Korobov]] {{UKR}} |- | XVIII || 2017 || [[Evgeniy Najer]] {{RUS}}, <br/> [[Emil Sutovsky]] {{flag|Israel}} |- | XIX || 2018 || [[Dmitry Jakovenko]] {{RUS}} |- | XX || 2019 || [[Vladislav Artemiev]] {{RUS}}, <br/> [[Dmitry Jakovenko]] {{RUS}} |- | XXI || 2022 || [[Sanan Sjugirov]] {{flag|Hongarye}} |- | XXII || 2025 || [[Amin Tabatabaei]] {{flag|Iran}} |- | XXIII || 2026 || [[Denis Lazavik]] {{flag|Belarus}} |- |} </div> == Verwysings == <div style="column-count:2"> {{Verwysings}} </div> {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Karpof, Anatoli}} [[Kategorie:Russiese skaakspelers]] [[Kategorie:Ontvangers van die Orde van Lenin]] [[Kategorie:Geboortes in 1951]] [[Kategorie:Lewende mense]] psv10fsd4fs4lp6uu9yzan9x8z04dl4 2964496 2964426 2026-09-02T11:49:39Z Juan carlos perez rodriguez 137690 2964496 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Skaakspeler | Naam = Anatoli Karpof | Beeld = Anatoly Karpov 2018.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = Anatoli Karpof in 2018 | Geboortenaam = Anatoli Jewgenjewitsj Karpof | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1951|5|23}} | Geboorteplek = [[Rusland]] | Nasionaliteit = {{vlagland|Rusland}} | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Titel = Grootmeester 1970 | FIDE rang = | Beste gradering = 2780 (Julie 1994) | Wêreldkampioen = 1975–1985<br />1993–1999 (FIDE) }} '''Anatoli Jewgenjewitsj Karpof''' ({{langx|ru|Анато́лий Евге́ньевич Ка́рпов}}) (gebore 23 Mei [[1951]]) is 'n Russiese [[skaak|skaakspeler]] en grootmeester en voormalige Wêreldkampioen. Hy was die kampioen vanaf 1975 tot 1985 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=54467 Fischer-Karpof 1975]</ref><ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=54641 Karpof-Korchnoj 1978]</ref><ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55014 Karpof-Korchnoj 1981]</ref><ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55015 Karpof-Kasparof 1984/5]</ref> toe hy verslaan was deur [[Garri Kasparof]]<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55016 Karpof-Kasparof 1985]</ref>. Hy het 3 keer teen Kasparof gespeel vir die titel vanaf 1986 tot 1990 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55017 Kasparof-Karpof 1986]</ref><ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55128 Kasparof-Karpof 1987]</ref><ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55223 Kasparof-Karpof 1990]</ref>, en toe weer die kampioen toe Kasparof FIDE verlaat het in 1993. Hy was die kampioen tot 1999, toe hy afgetree het in protes teen FIDE se nuwe kampioenskap reëls. Hy het oor 'n 160 keer eersteplek by 'n toernooi gewen.<ref>{{cite web |first=Eric |last=van Reem |title=Karpov, Kortchnoi win Unzicker Gala |url=http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2569 |publisher=ChessBase |date=Augustus 11, 2005 |access-date=2 Julie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121109023734/http://chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2569 |archive-date=9 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy beste gradering was 2780, en hy was vir 102 maande die wêreld se no.1 vanaf die FIDE ranglys begin het in 1970.<ref>{{cite web |url = https://www.365chess.com/view/world-chess-championship-history/ |title = World Chess Championship History |publisher = 365Chess.com |access-date = 1 September 2026 |language = Engels |date = 22 Oktober 2025}}</ref> Van die toernooie wat hy gewen het: <div style="column-count:2"> *1969 - [[Stockholm]] (+9, =2, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=92145 Stockholm 1969]</ref> *1970 - [[Kuybyshev]] (+8, =9, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=92016 Kuybyshev 1970]</ref> *1971 - [[Moskou]] (+5, =12, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79436 Moskou 1971]</ref> *1971/2 - [[Hastings]] (+8, =6, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79508 Hastings 1971/2]</ref> *1972 - [[San Antonio]] (+7, =7, -1) <ref>[https://wwww.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80058 San Antonio 1972]</ref> *1973 - [[Madrid]] (+7, =8, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80017 Madrid 1973]</ref> *1973 - [[Leningrad]] (+10, =7, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79518 Leningrad 1973]</ref> *1975 - [[Portoroz]]-[[Ljubljana]] (+7, =8, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=91498 Portoroz-Ljubljana 1975]</ref> *1975 - [[Milaan]] (+4, =16, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80227 Milaan 1975]</ref> *1976 - [[Skopje]] (+10, =5, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=12080 Skopje 1976]</ref> *1976 - [[Moskou]] (+8, =8, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=8388 Moskou 1976]</ref> *1976 - [[Amsterdam]] (+2, =4, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80228 Amsterdam 1976]</ref> *1976 - [[Montilla]]-[[Moriles]] (+5, =4, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=97717 Montilla-Moriles 1976]</ref> *1977 - [[Bad Lauterberg]] (+9, =6, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess,pl?tid=80458 Bad Lauterberg 1977]</ref> *1977 - [[Las Palmas]] (+12, =3, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=43614 Las Palmas 1977]</ref> *1977 - [[Tilburg]] (+5, =6, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80072 Tilburg 1977]</ref> *1978 -[[Bugojno]] (+6, =8, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79325 Bugojno 1978]</ref> *1979 - [[Montreal]] (+7, =10, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79266 Montreal 1979]</ref> *1979 - [[Waddinxveen]] (+4, =2, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=19463 Waddinxveen 1979]</ref> *1979 - [[Tilburg]] (+4, =7, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89036 Tilburg 1979]</ref> *1980 - [[Horten]] (+3, =3, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89189 Horten 1980]</ref> *1980 - [[Amsterdam]] (+7, =6, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=73580 Amsterdam 1980]</ref> *1980 - [[Tilburg]] (+5, =5, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89035 Tilburg 1980]</ref> *1981 - [[Linares]] (+5, =6, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=93900 Linares 1981]</ref> *1981 - [[Moskou]] (+5, =8, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=41976 Moskou 1981]</ref> *1982 - [[London]] (+5, =7, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=82968 London 1982]</ref> *1982 - [[Torino]] (+3, =8, -1) <ref>[https://www.365chess.com/tournaments/Turin_1982/22337 Torino 1982]</ref> *1982 - [[Tilburg]] (+5, =5, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89033 Tilburg 1982]</ref> *1983 - [[Moskou]] (+5, =9, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79502 Moskou 1983]</ref> *1983 - [[Hannover]] (+8, =6, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89032 Hannover 1983]</ref> *1983 - [[Tilburg]] (+3, =8, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89031 Tilburg 1983]</ref> *1985 - [[Amsterdam]] (+4, =6, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=86570 Amsterdam 1985]</ref> *1986 - [[Brussel]] (+7, =4, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=88976 Brussel 1986]</ref> } *1986 - [[Bugojno]] (+4, =9, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=50486 Bugojno 1986]</ref> </div> == Boeke == Karpof het verskeie boeke geskryf wat in Engels vertaal is. *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | last2=Roshal | first2=Alexander | authorlink2= Alexander Roshal | title=Chess Is My Life | publisher=Pergamon Press | year=1979 | isbn=0-0802-3119-5}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=The Open Game in Action | publisher=Pavilion Books | year=1988 | isbn=978-0713460964}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=The Semi-Open Game in Action | url=https://archive.org/details/semiopengameinac0000anat | publisher=Collier Books | year=1988 | isbn=978-0020218012}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=The Closed Openings in Action | url=https://archive.org/details/closedopeningsin0000karp | publisher=Macmillan Publishers | year=1990 | isbn=978-0020339854}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=The Semi-Closed Openings in Action | publisher=Macmillan Publishers | year=1990 | isbn=978-0020218050}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | year=1990 | title=Karpov on Karpov: Memoirs of a chess world champion | url=https://archive.org/details/karpovonkarpovme0000karp | publisher=Liberty Publishing | isbn= 0-689-12060-5}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | year=1992 | title=Beating the Grünfeld | url=https://archive.org/details/beatinggrnfeld0000karp | publisher=Pavilion Books | isbn= 978-0-7134-6468-9}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=Caro-Kann Defence: Advance Variation and Gambit System | url=https://archive.org/details/bwb_C0-ACI-970 | publisher=Pavilion Books | year=2006 | isbn=0-7134-9010-1}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=My Best Games | publisher=Edition Olms | year=2007 | isbn=3-2830-1002-1}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | last2=Henley | first2=Ron | authorlink2= Ron Henley (chess player) | title=Elista Diaries: Karpov–Kamsky, Karpov–Anand, Anand Mexico City 2007 World Chess Championship Matches | publisher=Pavilion Books | year=2007 | isbn=0-923891-97-8}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=How To Play The English Opening | url=https://archive.org/details/howtoplayenglish0000karp | publisher=Batsford | year=2007 | isbn=0-7134-9065-9}} == Huldeblyk <ref>[https://www.chessfocus.com/tournament-series/Poikovsky-Karpov Karpof-gedenktoernooi]</ref> == Die Anatoli Karpof-gedenktoernooi (of Poykovsky-toernooi) is'n gesogte jaarlikse skaakgeleentheid wat in die Russiese stad Poykovsky gehou word. Dit is'n baie eienaardige geval in wêreldskaak: 'n wêreldkampioen (Karpof, die twaalfde) word in die lewe vereer!. Dit word in'n geslote formaat (rondrobin) gespeel en beskik oor tien van die beste grootmeesters ter wêreld. <div style="column-count:2"> {| class="sortable wikitable" ! # !! Jaar !! Wenner |- | I || 2000 || [[Victor Bologan]] {{flag|Moldowa}} |- | II || 2001 || [[Victor Bologan]] {{flag|Moldowa}} |- | III || 2002 || [[Alexander Onischuk]] {{flag|USA}} |- | IV || 2003 || [[Joël Lautier]] {{flag|Frankryk}}, <br/> [[Peter Svidler]] {{RUS}} |- | V || 2004 || [[Sergei Rublevsky]] {{flag|Rusland}} <br/> [[Alexander Grischuk]] {{RUS}} |- | VI || 2005 || [[Étienne Bacrot]] {{flag|Frankryk}}, <br/> [[Victor Bologan]] {{flag|Moldowa}} |- | VII || 2006 || [[Alexei Shirov]] {{ESP}} |- | VIII || 2007 || [[Dmitry Jakovenko]] {{RUS}} |- | IX || 2008 || [[Vugar Gashimov]] {{AZE}}, <br/> [[Dmitry Jakovenko]] {{RUS}}, <br/> [[Sergei Rublevsky]] {{RUS}}, <br/> [[Alexei Shirov]] {{ESP}} |- | X || 2009 || [[Alexander Motylev]] {{flag|Roemenië}} |- | XI || 2010 || [[Victor Bologan]] {{flag|Moldowa}} <br/> [[Sergey Karjakin]] {{RUS}} |- | XII || 2011 || [[Étienne Bacrot]] {{FRA}}, <br/> [[Sergey Karjakin]] {{RUS}} |- | XIII || 2012 || [[Dmitry Jakovenko]] {{RUS}} |- | XIV || 2013 || [[Pavel Eljanov]] {{UKR}} |- | XV || 2014 || [[Alexander Morozevic]] {{RUS}} |- | XVI || 2015 || [[Victor Bologan]] {{flag|Moldowa}}, <br/> [[Anton Korobov]] {{UKR}} |- | XVII || 2016 || [[Anton Korobov]] {{UKR}} |- | XVIII || 2017 || [[Evgeniy Najer]] {{RUS}}, <br/> [[Emil Sutovsky]] {{flag|Israel}} |- | XIX || 2018 || [[Dmitry Jakovenko]] {{RUS}} |- | XX || 2019 || [[Vladislav Artemiev]] {{RUS}}, <br/> [[Dmitry Jakovenko]] {{RUS}} |- | XXI || 2022 || [[Sanan Sjugirov]] {{flag|Hongarye}} |- | XXII || 2025 || [[Amin Tabatabaei]] {{flag|Iran}} |- | XXIII || 2026 || [[Denis Lazavik]] {{flag|Belarus}} |- |} </div> == Verwysings == <div style="column-count:2"> {{Verwysings}} </div> {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Karpof, Anatoli}} [[Kategorie:Russiese skaakspelers]] [[Kategorie:Ontvangers van die Orde van Lenin]] [[Kategorie:Geboortes in 1951]] [[Kategorie:Lewende mense]] b7zt42ui088m4xvas341ex96m8687hm 0 248187 2964428 2472082 2026-09-02T05:03:21Z StarDeg 27743 2964428 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = May White | Beeld = May White in A Night in the Show (1915) 2.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = 1889 | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = {{Sterfdatum|1979|10|18}} | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0925201 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''May White''' (1889 – 18 Oktober 1979) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente ''The Mystery of No. 47'' (1917) en ''The Kid'' (1921). == Filmografie == === Rolprente === * 1917: ''The Mystery of No. 47'' * 1921: ''The Kid'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0925201|May White}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:White, May}} [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Geboortes in 1889]] [[Kategorie:Sterftes in 1979]] 8e31ccnucmizwiwq5vuzit59wl6zqmh 0 252091 2964300 2923321 2026-09-01T14:51:11Z Jcb 223 2964300 wikitext text/x-wiki '''Marc Fleurbaey''', gebore op [[11 Oktober]] [[1961]] in [[Mesnil-Raoul]] (Departement [[Seine-Maritime]], in die streek van [[Normandië]], in [[Frankryk]]), is 'n Franse [[ekonoom]] wat spesialiseer in ekonomie van welsyn en normatiewe ekonomie. Navorser en onderwyser sedert 1994 in Frankryk, die [[Verenigde Koninkryk]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], is hy Robert E. Kuenne Professor in Ekonomie en Openbare Sake aan [[Universiteit van Princeton]] sedert 2011. Hy het ook die voorsitter in Ekonomie van Welstand by die Kollege vir Wêreldstudies gehou. Hy was van 1986 tot 1994 'n direkteur van die Nasionale Instituut vir Statistiek en Ekonomiese Studies. == Biografie == === Opleiding === Marc Fleurbaey studeer van [[École nationale de la statistique et de l'administration économique|ENSAE ParisTech]] (1986), 'n meestersgraad in filosofie van die [[Universiteit Parys-Nanterre|Universiteit van Parys-Nanterre]] (1991) en 'n doktorsgraad in ekonomie van die Skool vir Hoërstudie in Sosiale Wetenskappe (1994). === Loopbaan === Marc Fleurbaey is sedert 2011 [http://wws.princeton.edu/faculty-research/faculty/mfleurba Robert E. Kuenne Professor in Ekonomie en Openbare Sake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190412233452/http://wws.princeton.edu/faculty-research/faculty/mfleurba |date=12 April 2019 }} by die [[:en:Woodrow_Wilson_School_of_Public_and_International_Affairs|Woodrow Wilson Skool vir Openbare en Internasionale Aangeleenthede]] aan die Universiteit van Princeton. Hy is ook 'n navorsingsgenoot aan die [https://uchv.princeton.edu/ Universiteit se Sentrum vir Menswaardighede], die [https://chw.princeton.edu/ Sentrum vir Gesondheid en Welsyn], die [https://detc.princeton.edu/ William S. Dietrich II Ekonomiese Teorie Sentrum] en die [https://environment.princeton.edu/ Princeton Environmental Institute]. == Bydraes tot die ekonomie == === Die ekonomie en die etiek van verantwoordelikheid === Die [[Verantwoordelikheid|verantwoordelikheidsekonomie]] wat deur Marc Fleurbaey ontwikkel is, bestaan daarin om 'n gemodelleerde ekonomiese formulering van [[Etiek|die etiek]] van verantwoordelikheid wat deur [[Politieke filosofie|politieke filosowe]] ontwikkel word, voor te stel. == Bydraes tot filosofie == === Politieke filosofie === Een van die beginsels van politieke filosofie is die definisie van standaarde van sosiale geregtigheid. As ekonomie dit moontlik maak om hierdie verskillende norme te modelleer, is dit die filosofie om die normatiewe geldigheid van hierdie beginsels te bevraagteken. In hierdie gebied het Marc Fleurbaey die normatiewe geldigheid van die standaard van gelyke geleenthede bevraagteken (sien veral sy artikel Gelyke Geleentheid of Gelyke Sosiale Uitkoms?). Ons kan sy gedagtes soos volg opsom: <blockquote> "As ons dieselfde geleenthede aan twee lede van die samelewing gee en dat een van hulle hierdie geleenthede op so 'n manier gebruik dat dit tussen lewe en dood is, sal ons onsself verbied om te neem 'n paar hulpbronne van die tweede om dit te red onder die voorwendsel dat geleenthede gelyk gestel is? Marc Fleurbaey beweer dat dit sou beteken dat die aanvanklike egalitêre intuïsies geskend word. Hy aflei dat voordat 'n mens selfs na geleenthede soek, 'n egalitaristie moet fokus op basiese resultate, veral onder die oorlewing van individue en waarborg hierdie basiese resultate universeel, selfs om te spandeer meer vir sekere lede van die samelewing as wat voorgeskryf word deur gelyke geleenthede "(François Maniquet, ''op cit.'' ) </blockquote> == Verbintenisse in die openbare debat == Marc Fleurbaey is 'n navorser wat in die openbare lewe betrokke is. Sy verpligtinge is vervul in sy rol as adviseurs vir die [[Wêreldbank]],<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.worldbank.org/en/events/2017/03/16/rethinking-the-welfare-state-for-the-21st-century}}</ref> die [[Verenigde Nasies]]<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/development/desa/dpad/publication/leaving-no-one-behind-some-conceptual-and-empirical-issues/ |title=Leaving no one behind: Some conceptual and empirical issues|language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203112125/https://www.un.org/development/desa/dpad/publication/leaving-no-one-behind-some-conceptual-and-empirical-issues/ |archive-date=3 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die [[OESO]],<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.oecd.org/inclusive-growth/about/partners/}}</ref> deur middel van sy bydraes tot verskeie nasionale en internasionale kommissies en verslae en sy gereelde media dekking van maatskaplike kwessies rakende [[welsyn]], [[maatskaplike vooruitgang]], openbare beleid en [[klimaatsverandering]]. === Verslae en kommissies === ==== Internasionale Paneel op Maatskaplike Ontwikkeling (IPSP) ==== Fleurbaey het die Internasionale Paneel vir Maatskaplike Ontwikkeling (IPSP) saamgelei, wat meer as 300 navorsers in die ekonomie en sosiale wetenskappe bymekaar gebring het. Die IPSP nooi ons uit om die samelewing in die 21ste eeu te heroorweeg en stel 'n nuwe visie van maatskaplike vooruitgang in 'n geglobaliseerde en onderlinge wêreld voor. Die Paneel het twee publikasies gelei : die IPSP-verslag en 'n manifes, beide in 'n [[interdissiplinêre]] perspektief gebou. Onder sy talle openbare verhoudings was hy lid van die Stiglitz-kommissie oor die meting van ekonomiese prestasie en [[maatskaplike vooruitgang]], in opdrag van die president van die Franse Republiek. Hy was ook die koördineerder vir die Vyfde Assesseringsverslag (2014) van die [[Interregeringspaneel oor klimaatverandering]] (IPCC). Hy het onlangs die Internasionale Paneel vir Maatskaplike Ontwikkeling (IPSP) gelei, wat meer as 300 navorsers in die ekonomie en sosiale wetenskappe bymekaar gebring het. Onder die lede van die borgskapskomitee is verskeie Nobels Ekonomie, waaronder [[Amartya Sen]], Kenneth Arrow en James Heckman. Anthony Atkinson, 'n ekonoom wat spesialiseer in ongelykheid en professor in ekonomie by [[Universiteit van Oxford|Oxford]], Manuel Castells, sosioloog en wenner van die Holberg-prys, Edgar Morin, sosioloog en filosoof, en Michael Porter, ekonoom en professor in strategie by [[Harvard-universiteit|Harvard]]. == Bibliografie == Marc Fleurbaey is die skrywer van verskeie naslaanwerke: * Marc Fleurbaey et al., ' ''[[google:Un+manifeste+pour+le+progrès+social&oq=Un+manifeste+pour+le+progrès+social&aqs=chrome..69i57j69i60l2j0l3.143j0j7&sourceid=chrome&ie=UTF-8|N manifes vir maatskaplike vooruitgang]]'', La Decouverte, 2018; [https://www.worldcat.org/title/manifeste-pour-le-progres-social-une-meilleure-societe-est-possible/oclc/1085127000&referer=brief_results Worldcat.org] {{ISBN|2348041758}} * Marc Fleurbaey, Matthew Adler, ''[https://global.oup.com/academic/product/the-oxford-handbook-of-well-being-and-public-policy-9780199325818?cc=us&lang=en& Die Oxford Handboek van Welstand en Openbare Beleid] ,'' [[Oxford University Press]], 2016; https://www.worldcat.org/title/oxford-handbook-of-well-being-and-public-policy/oclc/968925987&referer=brief_results {{ISBN|9780199325818}} * Marc Fleurbaey, Didier Blanchet, ''Beyond BBP: [http://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780199767199.001.0001/acprof-9780199767199 Maatskaplike Welsyn en Evaluering van Volhoubaarheid]'', [[Oxford University Press]], 2013; https://www.worldcat.org/title/beyond-gdp-measuring-welfare-and-assessing-sustainability/oclc/940555731&referer=brief_results {{ISBN|9780199767199}} * Marc Fleurbaey, Francois Maniquet, ''[https://www.worldscientific.com/worldscibooks/10.1142/8287 Geleentheidsgelykheid: Die Ekonomie van Verantwoordelikheid]'', Wêreldwetenskaplike [[:en:World_Scientific|Uitgawe]], 2012, voorwoord deur die [[Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe|Nobelpryswenner]] Eric Maskin ; https://www.worldcat.org/title/equality-of-opportunity-the-economics-of-responsibility/oclc/939929190&referer=brief_results {{ISBN|9814368873}} * Marc Fleurbaey, Francois Maniquet, ' ''[https://www.cambridge.org/core/books/theory-of-fairness-and-social-welfare/57556271063D59B1EF7004FD06BDB327 n Teorie van Eerlikheid en Maatskaplike Welsyn] ,'' Cambridge University Press ; https://www.worldcat.org/title/theory-of-fairness-and-social-welfare/oclc/892170390&referer=brief_results {{ISBN|9780511851971}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://wws.princeton.edu/faculty-research/faculty/mfleurba Bladsy deur Marc Fleurbaey, Woodrow Wilson Skool vir Openbare en Internasionale Aangeleenthede, Princeton Universiteit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190412233452/http://wws.princeton.edu/faculty-research/faculty/mfleurba |date=12 April 2019 }} * [https://scholar.google.com/citations?user=3N5T0lEAAAAJ&hl=en Marc Fleurbaey se bladsy op Google Wetenskap] * [http://www.fmsh.fr/fr/college-etudesmondiales/239 Marc Fleurbaey se bladsy op die FMSH webwerf] * {{Pdf}} [https://docs.google.com/viewer?a=v&pid=sites&srcid=ZGVmYXVsdGRvbWFpbnxtYXJjZmxldXJiYWV5fGd4OjgzMmE4ZjUwZDliOGVjYw Marc Fleurbaey's CV] * {{Pdf}} [https://ec.europa.eu/eurostat/documents/118025/118123/Fitoussi+Commission+report Verslag Kommissie Stiglitz] (in Engels, 292 bladsye) * {{Pdf}} [https://www.ipsp.org/downloads Opsomming van die Verslag van die Internasionale Paneel vir Sosiale vooruitgang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190413065411/https://www.ipsp.org/downloads |date=13 April 2019 }} (in Engels, 70 bladsye) {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Fleurbaey, Marc}} [[Kategorie:Franse akademici]] [[Kategorie:Franse ekonome]] [[Kategorie:Franse filosowe]] [[Kategorie:Geboortes in 1961]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Pages with unreviewed translations]] jxe0rvccv66nugjp5sbewy1v93sjit7 0 271566 2964412 2922036 2026-09-01T22:25:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2964412 wikitext text/x-wiki Die boek Josua voer die geskiedenis van Israel van die dood van Moses, deur die verowering van Kanaän, tot by die dood van Josua. Hoofstukke 1 tot 12 dek die eerste vyf of ses jaar na die dood van Moses. Die gebeurtenisse wat in die laaste twee hoofstukke verhaal word, het waarskynlik sowat 20 jaar later plaasgevind. Die verowering het, volgens onlangse argeologiese en ander bewyse, waarskynlik om en by 1240vC begin. Dit is waarskynlik dat hierdie verslag aan die begin van die monargie.<ref>1045 vC.</ref> geskryf is, gedurende die leeftyd van Samuel en voordat Dawid Jerusalem verower het<ref>Kyk Jos. 15:63.</ref> Josua is in Egipte gebore. Tydens die uittog en die omswerwinge in die woestyn was hy Moses se regterhand. Hy was 'n militêre bevelvoerder.<ref>Eks. 24:13.</ref> Toe die wet by sinai gegee is, het hy Moses vergesel. Josua was een van die 12 spioene wat deur Moses gestuur was om die land te verken. Net hy en Kaleb het die geloof en moed gehad aan te beveel dat die land binnegeval moet word<ref>Num. 14:6ev.</ref> en gevolglik was hulle die enigste twee wat die omswerwing van die 40 jaar oorleef het. Na die dood van Moses was Josua die klaarblyklike keuse om hom op te volg en die volk te lei.<ref>Deut. 34:9.</ref> == Israel trek die Beloofte Land binne == === Joshua neem oor as leier<ref>Jos. 1.</ref>=== Hierdie verslag van Josua se opvolging is een van die groot hoofstukke van die Bybel. Moses is dood, maar Good se plan vir die volk gaan voor. Die sleuteltoon van hierdie voorspel tot die verowering is die herhaalde oproepe: Wees sterk, wees vasberade.<ref>Jos. 1:6, 7, 9 en 18.</ref> Hierdie wetboek:<ref>Deut. 24-26.</ref> Joshua saam met Moses toe die wet by Sinai gegee is. Oor drie dae:<ref>Jos. 1:11.</ref> die gebeure in hoofstuk 2 het reeds plaasgevind, of dit beteken bloot binnekort. === Ragab en die spioene<ref>Jos. 2.</ref> === Jerigo, die palmstad, is net wes van die Jordaan geleë. Josia was van plan om eers die sentrale deel van Palestina aan te val om noord en suid te verdeel. Jerigo was reg in sy pad geleë, 'n vanselfsprekende eerste deel. Ragab het die spioene nie uit vrees geherberg nie, maar in die geloof dat die God van Israel die ware God.<ref>Kyk. Heb. 11:31. Waar haar geloof geprys word, nie haar onsedelikheid nie.</ref> Ragab se huis was op of in die stadsmure gebou. met 'n plat dak waar produkte uitgesprei is droog - in hierdie geval vlas, waaruit sy linnedraad sou weef. Haar huis was 'n plek waarheen die spioene kon gaan sonder om agterdog te wek; en ongetwyfeld 'n goeie plek om inligting in te win. Die Israeliete het hulbelofte aan haar nagekom.<ref>Josua 6:22ev.</ref> Ragab is naturaliseer, het met Salmon getrou en deur haar seun Boas<ref>Kyk. Rut 2-4.</ref> was sy 'n voorsaat van Dawid en van Jesus. === Die Israeliete steek die Jordaan oor<ref>Jos. 3.</ref> === God het sy volk deur die Jordaan gelei in die lente, en die rivier was vol vanweë die sneeu wat gesmelt het. Toe die priesters die rivier ingaan, het die water by Adam, sowat 20 km. hoor op, opgedam, wat die rivierbedding ondertoe droog gelaat het. In 1927 het aardskuddings die hoë klipbanke wan die rivier op dieselfde plek ineen laat stort en die Jordaan was 21 uur opgedam. Die verbondsark:<ref>Jos. 3:3.</ref> daarin was die kliptafels waarop die wet gegraveer was. Dit was 'n sigbare teken van God se teenwoordigheid by sy volk en van sy leiding. Reinig julle:<ref>Jos. 3:5.</ref> met ander woorde, berei julleself voor vir God. Deur rituale reiniging en morele selfondersoek === Die gedenkteken van klippe<ref>Jos. 4.</ref> === Twee klipstapels is gebou, een waar die priesters aan die oostelike oewer van die rivier gestaan het, die ander by Gilgal, hulle eerste laer aan die westelike oewer. Albei stapels moes dien as 'n voortdurende herinnering aan die grootheid van God. In dieselfde streek van die Jordaan het Johannes die Doper gepreekreek en is Jesus gedoop. Voor julle...voor ons:<ref>Jos. 4:23.</ref> Van diegene wat die Rietsee deurgetrek het, het min oorgebly. Van diegene ouer as 20 jaar was toe die spioene uitgestuur is, het net Josua en Kaleb nog geleef. == Israel word besny<ref>Jos. 5:1-12.</ref> == Die besnydenis is nie toegepas nie omdat die verbond 40 jaar lank so te sê opgehef was vanweë dié wantroue en ongehoorsaamheid van die volk.<ref>Num. 14.</ref> Die besnydenis van die nuwe geslag is 'n teken van die hernuwing van die ou verbondsverhouding tussen God en sy volk. Klipmesse:<ref>Jos. 5:2.</ref> bronswerktuie het klipwerktuie teen hierdie tyd vervang, maar die tradisionele werktuie word in die ritueel gebruik. Die manna het weggebly:<ref>Jos. 5:12.</ref> hierdie spesiale voorsiening van God deur al die jare in die wildernis is nou nie meer nodig nie. == Die val van Jerigo == Die verowering van Kanaän was 'n heilige oorlog onder die aanvoering van God. Niemand het dit beter besef nie as Josua, ná sy ontmoeting met die leërowerste van die Here.<ref>Jos. 5:13ev.</ref> Israel het dit ook geweet, want die ark van God het vooraangetrek. En Israel se vyande het dit geweet, en hulle was bang.<ref>Jos. 2:10-11, 5:1.</ref> Vir die manne van Jerigo was dit 'n senu-oorlog: die troepe wat in doodse stilte om die stad maarsjeer, die geskel van die ramshorings, dag na dag, tot by die groot klimaks van die sewende dag. Die banoffer:<ref>Jos. 6:17.</ref> die stad en die inhoud daarvan is volledig aan God gewy. Dit was dus heiligskennis as iemand vir hulself iets sou hou. Buite die kamp:<ref>Jos. 6:23.</ref> hulle moes 'n reinigingstydperk ondergaan. Die Here sal straf:<ref>Jos. 6:28.</ref> die puinhoop het 400 honderd jaar so gelê tot met die regering van Agab. Toe het Hiël Jerigo herbou en die vloek het op hom gekom.<ref>1 Kon. 16:34.</ref> == Akan se oortreding<ref>Jos. 7.</ref> == Vanweë 'n Akan se sonde het 36 manne by Ai omgekom en die hele volk voor hulle Kanaänitiese vyande in die skande gesteek. God vereis volkome gehoorsaamheid en die ongehoorsaamheid van een individu raak die hele volk van God. Ai:<ref>Jos. 7:2.</ref> beteken puinhoop. Deur die here aangewys:<ref>Jos. 7:14.</ref> die skuldige is deur middel van die heilige lot aangewys: die twee stene wat in die borsplaat van die hoëpriester gehou is. Dit is nie meer bekend hoe dit gewerk het nie. Met klippe doodgegooi...verbrand:<ref>Jos. 7:25.</ref> maw die gesteelde goedere, tensy sy gesin medepligtig was en dis ook gestraf is.<ref>Kyk Deut. 24:16.</ref> == Ai word verower<ref>Jos. 8.</ref> == Die getuienis van die opgrawings by Et-Al is moeilik te versoen met die Bybelse rekord, wat die vermoede laat ontstaan dat Ai dalk nie daar geleë was nie. Deur sy taktiek van vlug en hinderlaag trek Josua die grootste moontlike voordeel uit Israel se vorige nederlaag. Vanaf Ai beweeg Josua noordwaarts om hom by Sigem, in die vallei tussen Ebalberg en Gersijberg te vestig. Hy neem die land in die Naam van God in besit. En die verbond word bevestig soos Moses beveel het.<ref>Deut. 27.</ref> 30000:<ref>Jos. 8:3.</ref> moontlik die hele strydmag, tensy daar twee hinderlae was.<ref>Jos. 8:12.</ref> Bet-El:<ref>Jos. 8:9.</ref> die plek waar Jakob sy droom gehad het, 'n vooruitsrewende vestingstad in die vroeë dae van Israel se verblyf in Egipte. Tydens hierdie veldtog, Bet-El en Ai was nie ver van mekaar geleë nie, of later, is die koning van Bet-El verslaan.<ref>Jos. 12:16.</ref> == Die veldtog in die suide;<ref>Jos. 9-10.</ref> Die Gibeoniete bedrieg Israel en sluit 'n verbond met hulle<ref>Jos. 9.</ref>== Gibeon was 'n belangrike stad sowat 10Km benoorde Jerusalem. Die slinks beplande verdrag (daar is selfs voorgegee dat hulle nie weet van die onlangse oorwinnings by Jerigo en Ai nie), het ook drie ander stede ingesluit. Israel kon hom nie aan 'n vriendskapsverdrag (die gesamentlike maaltyd)<ref>Jos. 9:14.</ref> onttrek nie. Dit het in die tyd van Dawid nog gegeld. Die meeste wat hulle kon doen, was om slawe van die Gibeoniete te maak. == Verbond van die 5 Amoritiese konings; die lang dag<ref>Jos. 10.</ref> == Die verdrag met die Gibeoniete verwikkel Israel onmiddellik in 'n oorlog. Al 5 die Amoritiese konings is by Makkeda gedood en hulle stadstate verwoes in die veldtog wat op die verpletterende nederlaag by Bet-Heron gevolg het. Al die strategiese stede in die suide val. Israel beheer die land nou vanaf Kades-Barnea in die suide tot by Gasa in die weste, en Gibeon in die noorde. Die lang dag:<ref>Jos. 10:12-14.</ref> word gewoonlik verstaan as 'n verlenging van die daglig (beteken nie noodwendig dat die son letterlik stilgestaan het nie). Maar die donker is dalk verleng. Daar word vermoed dat dit 'n sonsverduistering was. Josua se verrassingsaanval het teen dagbreek plaasgevind (soos die posisies van die son en die maan in vers 12 ook te kenne gee) en die haelstorm het die donkerheid op daardie uur vererger en so ook die gevolglike verwarring. Boek van die opregte:<ref>Jos. 10:13.</ref>: 'n liedereboek waarin nasionale helde geprys word. Sit julle voete op die...nekke<ref>Jos. 10:24.</ref> die gebruiklike gebaar waardeur algehele onderwerping aangedui is. Goosengebied:<ref>Jos. 10:41.</ref> suid van Hebron, nie Goosen in Egipte nie. == Die veldtog in die noorde<ref>Jos. 11.</ref> == Die magtige koning van Hasor het 'n veel gevaarliker verbond met sy leenmanne gevorm as dié van die suide, maar eweneens sonder sukses. Hoewel die strategiese stede onder Israelse beheer was kort nadat hulle Kanaän binnegeval het, het die opruiming lank geduur.<ref name="jos11">Jos. 11:1.</ref> Hasor:<ref name="jos11" /> groot stad met meer as 40 000 inwoners baie groter as Jerusalem in die tyd van koning Dawid. Die laageleë stad wat Josua verwoes het, is nooit herbou nie. By Groot-Sidon:<ref>Jos. 11:8.</ref> Tirus was klaarblyklik nog nie van belang nie. Die Enakiete:<ref>Jos. 11:21.</ref> die groot reus wat die spioene met vrees vervul het.<ref>Num. 13:33.</ref> Gasa, Gat...Asdod:<ref>Jos. 11:22.</ref> Filistynse vestings. Die reus Goliat het van Gat gekom.<ref>1 Sam. 17:4.</ref> == Die verslane vonings van Kanaän<ref>Jos. 12.</ref> == Die 31 konings wat genoem word, sluit die in wat deur Moses verslaan is. Met die lys word die afdeling oor die verowering afgesluit. == Verdeling van die land<ref>Jos. 13-21.</ref> == Nie al die gebiede wat toegewys is, is volledig onderwerp nie en nie al die stamme het hulle bevryde erfdeel heeltemal beset nie. Die skrywer lewer op verskeie plekke kommentaar oor die situasie in die tyd. === Grond wat nog nie verower is nie<ref>Jos. 13:1-7.</ref>=== Josua was al baie oud. Die Here het vir hom gesê:<blockquote>"Jy is al baie oud, en daar is nog 'n baie groot deel van die land wat in besit geneem moet word. </blockquote><blockquote>Die deel wat oorbly, is daar al die Filistynse gebiede en die hele Gesergebied. Die gebied van die se Sigor af teen Egipte tot by die Ekrongebied in die noorde word as Kanaänitiese gebied beskou. Dit is die gebiede van die vyf Filistynse regeerders, die van Gasa, Asdod, Askelon, Gat en Ekron, en dit sluit die gebied van die Awwiete in. Verder is daar die hele Kanaänitiese gebied van Teman af, die Gebalgebied van Meara af wat aan die Sidoniërs behoort, tot by Afek aan die Amoritiese grens en die hele Libanon aan die oostekant, van Baäl-Gad suid van Hermonberg af tot by Lebo-Hamat. Ek sal al die bewoners van die bergwêreld verdryf om vir die Israeliete plek te maak, van die Libanon af tot by Misrefor-Majim, al die Sidoniërs. Intussen moet jy hierdie gebiede as besittings aan Israel toewys soos Ek jou beveel het. Verdeel dis nou die land vir die nege stamme en die halwe manassestam." </blockquote> === Die gebied oos van die Jordaan<ref>Jos. 13:8-14.</ref> === Saam met die ander helfte van die Manasse-stam het die stamme Ruben en gad reeds hulle besitting ontvang wat Moses aan hulle toegeken het oorkant die Jordaan, aan die oostekant. ==== Die stamgebied van Ruben<ref>Jos. 13:15-23.</ref> ==== Hierdie gedeelte bespreek die gebiede wat aan die families in die stam Ruben toegeken is. ==== Die stamgebied van Gad<ref>Jos. 13:24-28.</ref> ==== Hierdie gedeelte beskryf die gebiede wat aan die stam Gad toegeken is. ==== Die stamgebied aan die een helfte van Manasse<ref>Jos. 13:29-33.</ref> ==== Hierdie gedeelte beskryf die gebiede wat aan die families van die halwe stam van Manasse toegeken is. === Die Israelitiese gebied wes van die Jordaan<ref>Jos. 14:1-5.</ref> === Hierdie gedeelte gee 'n oorsig van die gebiede wat die Israeliete in Kanaän ontvang het. Die priester Eleasar n Josua seun van Nun het saam met die stamhoofde die gebiede aan die Israeliete toegeken, dit is dan die nege stamme en die halwe stam. Dit is gedoen deur loting soos die Here deur Moses beveel het. Aan die ander twee stamme en die halwe stam het Moses 'n gebied oorkant die Jordaan toegeken, en aan die Leviete het hy nie 'n gebied toegeken saam met die ander nie. Die nageslag van Josef het twee stamme gevorm, Manasse en Efraim, en die Leviete het nie 'n deel van die land ontvang nie, maar wel dorpe om in te woon en weidingsgebiede vir hulle veetroppe. Die Israeliete het gedoen wat die Here vir Moses beveel het, hulle het die land verdeel. === Hebron word aan Kaleb toegeken<ref>Jos. 14:6-15.</ref> === Kaleb het na Moses gegaan en Moses daaraan herinner dat hy die een van die spioene was wat aanbeveel het dat hulle Kanaän kon inneem. Hy vra dat hy die bergwerêld wil hê. Josua het sy seën uitgespreek oor Kaleb seun van Jefunne, die Kenasiet, en aan hom Hebron as besitting toegeken het, daarom behoort Hebron tot vandag toe aan Kaleb seun van Jefunne. Dit is omdat hy die Here die God van Israel getrou gevolg het. Die naam van Hebron was voorheen Kirjat-Arba. Arba was die naam van 'n groot man onder die enakiete. Die oorlog was verby, die land het gerus. === Die stam van Juda<ref>Jos. 15.</ref> === Juda se erfdeel het Kaleb se grondgebied ingesluit -asook Jerusalem, of deel daarvan<ref>Jos. 18:28.</ref> maar die stad was nog nie verower toe die boek Josua geskryf is nie. === Josef se seuns: die stamme van Efraim en Manasse<ref>Jos. 16-17.</ref> === Hulle sou hulle grond gebied deur verowering uitgebrei het, maar die perde en strydwaens van die Kanaäniete, wat die vlaktes beheer het, het hulle afgeskrik. === Verdeling van die res van die land<ref>Jos. 18.</ref> === Die hele Israelitiese volksvergadering het in Silo bymekaargekom en die tent van ontmoeting daar opgeslaan. Die land was nou onderwerp, maar daar was nog sewe van die Israelitiese stamme wat nie hulle eie grond gebied ontvang het nie. Josua het vir die israeliete gesê: <blockquote>"Hoe lank gaan julle nog talm voor julle die land in besit gaan neem wat die Here die God van julle voorvaders aan julle gegee het? Bring 3 man uit elke stam dat ek hulle kan stuur en dat hulle die res van die land kan deurgaan en 'n beskrywing kan maak van die verskillende dele en dit vir my bring.Hulle moet die gebied in sewe dele verdeel. Juda behou sy gebied in die suide en die nageslag van Josef hulle s'n in die noorde.Julle moet 'n beskrywing maak van die sewe dele van die land en dit vir my bring dat ek die loting hier in die teenwoordigheid van die Here ons God kan maak. Die Leviete kry nie 'n deel saam met julle nie, want hulle besondere voorreg is die priesterskap in diens van die Here. Gat, Rubenn en die helfte van Manasse het hulle deel oos van die Jordaan gekry waar Moses die dienaar van die Here dit aan hulle toegeken het." </blockquote>Die manne het toe klaargemaak en vertrek. Nadat hulle, hulle werk gedoen het is hulle terug na Josua in die kamp by Silo. Josua het toe die loting daar in Silo in die teenwoordigheid van die Here gedoen en die land tussen die Israelitiese stamme verdeel. ==== Die stamgebied van Benjamin<ref>Jos. 18:11-28.</ref> ==== Hierdie gedeelte beskryf die grond wat aan die families van die stam van Benjamin toegeken is. ==== Die stamgebied van Simeon<ref>Jos. 19:1-9.</ref> ==== Hierdie gedeelte beskryf die grondgebied wat aan die families van die stam Simeon toegeken is. ==== Die stamgebied van Sebulon<ref>Jos. 19:10-16.</ref> ==== Hierdie gedeelte beskryf die grondgebied wat aan die stam van Sebulon toegeken is. ==== Die stamgebied van Issaskar<ref>Jos. 19:17-23.</ref> ==== Hierdie gedeelte beskryf die grondgebied wat aan die stam van Issaskar toegeken is. ==== Die stamgebied van Aser<ref>Jos. 19:24-31.</ref> ==== Hierdie gedeelte beskryf die grondgebied wat aan die families van die stam van Aser toegeken is. ==== Die stamgebied van Naftali<ref>Jos. 19:32-39.</ref> ==== hierdie gedeelte beskryf die grondgebied wat aan die families van die stam van Naftali toegeken is. ==== Die stamgebied van Dan<ref>Jos. 19:40-48.</ref> ==== Hierdie gedeelte beskryf die grondgebied wat aan die families van die stam van Dan toegeken is. ==== Die eiendom van Josua<ref>Jos. 19:49-51.</ref> ==== Nadat die Israeliete die land in sy onderskeie gebiede aan die stamme toegewys het, het hulle aan Josua, seun van Nun, 'n eiendom tussen hulle toegeken. Op bevel van die Here het hom die land gegee wat hy gevra het. Dit was dan die woongebiede van die priester Eleasar en Josua, seun van Nun, saam met die familiehoofde van die Israelitiese stamme toegeken het. Hulle het die verdeling van die land af gehandel deur loting in Silo in die teenwoordigheid van die Here by die ingang van die tent van ontmoeting. ==== Die asielstede<ref>Jos. 20.</ref> ==== Die Here het vir Josua gesê dat hulle nou die asielstede moet afstaan wat Hy hulle deur Moses beveel het, sodat iemand wat onopsetlik en sonder voorbedagte rade die dood van 'n ander veroorsaak het daarheen kan vlug om aan die wrak van 'n bloedverwant van die oorledenes te ontkom. Wanneer iemand na een van die stede toe vlug moet hy by die ingang van die stadspoort gaan staan en sy saak stel aan die leiers van die stad. Hulle moet hom dan in die stad opneem en hom 'n woonplek by hulle gee. As die bloedverwant van die oorledene hom agtervolg, moet die leiers hom nie aan die bloedverwant uitlewer as hy onopsetlik die dood van 'n ander veroorsaak het en nie kwaadgesind was nie. Die vlugteling moet in die stad bly totdat hy voor die bevoegde vergadering tereggestaan het en totdat die hoëpriester van die tyd dood is. Eers dan mag die persoon wat die dood veroorsaak het, vry teruggegaan huis toe na die stad waar hy vandaan gevlug het. Kedes in Galilea op die Naftaliberge, Sigem in die Efraimberge, en Kirjat-Arba, dit is Hebron, in die Judaberge is afgestaan. Oos van die Jerigo-Jordaan is Beser in die woestyn op die hoogvlakte in die stamgebied van Ruben, Ramot in Gilead in die stamgebied van Gad, en Golan in Basan in die stamgebied van Manasse afgestaan. ==== Die stede van die Leviete<ref>Jos. 21.</ref> ==== Die Leviete ontvang geen stamerfdeel nie. God is hulle erfdeel. Maar hulle ontvang 48 stede, met weivelde in die grondgebied van die ander stamme. Dit verseker dat die geloofs- en godsdiensleiers van die volk onder die volk onder die stamme versprei is. == Die Stamme wat Oos van die Jordaan Gevestig is Keer Terug; die Altaar van Getuienis<ref>Jos. 22.</ref> == Ruben, Gad en Manasse het hulle verpligting om met die verowering te help nagekom en keer nou terug na hul tuiste, met die goedkeuring van Josua en 'n deel van die buit. Uit vrees dat Israel hulle dalk in die toekoms, as hulle eers oor die Jordaan is, kan miskien, bou hulle 'n altaar. Dit lei tot misverstand. Dit was nie 'n teken van afgodery nie ook nie 'n tweede heiligdom nie. Dit was 'n teken van die eenheid met die res van Israel met wie hulle verbind was deur die geloof en aanbidding van die enige God. Die here alleen is God<ref>Jos. 22:22.</ref>: 'n plegtige eed wat twee maal herhaal word en in die oorspronklike drie name van God gebruik, nl. El, Elohim en Yahwe. == Josua se laaste dae<ref>Jos. 23-24.</ref> == === Josua adviseer die leiers<ref>Jos. 23.</ref> === Etlike jare het verloop sedert die verdeling van die land. Josua het die einde van sy lang lewe bereik, maar stel nie 'n opvolger aan nie. Dit is dus lewensbelangrik om te verseker dat die leiers die wet sal hou en getrou sal bly aan God - die God wat sy beloftes hou<ref>Jos. 23:24 en kyk ook 21:45.</ref>. === Josua en die volk hernieu die verbond<ref>Jos. 24.</ref> === Soos in Deternomium stem die verbond hier baie ooreen met verdrae van die tyd. Die koning se titel<ref>Jos. 24:2a.</ref> word gevolg deur 'n relaas van sy guns te in die verlede<ref>Jos. 24:2b-13.</ref> die bepalings word in verse 14 tot 15 gestel met waarskuwings oor die gevolge van ongehoorsaamheid<ref>Jos. 24:19-20.</ref>. Josua is aan die einde van sy lang lewe steeds volkome aan God oorgegee. Die ywer van die volk om hom in die vernuwing van die verbond te volg, is op self genoeg hulde aan sy leierskap. Vers 31 is 'n aanduiding van hierdie man se invloed ten goede. == Sien ook == * [[Bybelse Gids - Genesis]] * [[Bybelse Gids - Rigters]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronne == * Die Bybel Nuwe Vertaling Bybelgenootskap van Suid-Afrika * Handboek By die Bybel David en Pat Alexander et al Lux Verbi. [[Kategorie:Bybelse gids]] ihgo7wnghxg88wsqhqx2x98cqa9q9os 0 274375 2964413 2922038 2026-09-01T22:26:17Z Oesjaar 7467 Sintaksfout 2964413 wikitext text/x-wiki {{Versmelt|Rigters}} {{skoonmaak|probleem=Die artikel bevat geen inleiding of kategorieë volgens Wikipedia-riglyne nie|datum=15 Oktober 2019}} == Inleiding == Diegene wat die reeks volg, sal weet dat die geskiedenis van [[Israel]] gevolg is van die skepping af deur die aartsvaders tot by Josef in Egipte en waar Jakob en sy familie ook na Egipte is. Daarna is gekyk na die uittog uit Egipte en die 40 jaar swerwing in die woestyn. Verder was daar gekyk na die inname van [[Kanaän]] en die verdeling van die land tussen die stamme van Israel. Daar word nou gekyk na die rigterstydperk. Rigters dek die geskiedenis van Israel vanaf die dood van Josua tot met die tyd van Samuel - ongeveer 1220 1050 vC. Dit was 'n oorgangstydperk toe die verspreide stamme slegs deur hulle gemeenskaplike geloof aan mekaar verbind was. Trou aan God het 'n sterk en verenigde volk beteken, afvalligheid het swakheid en verdeeldheid meegebring. Die skrywer kyk terug, waarskynlik vanaf die dae van Israel se eerste konings - Saul of Dawid - na die tyd toe die volk nog geen koning gehad het nie. Hy het geskryf ná die verwoesting van die heiligdom by Silo,<ref>Rigt. 18:31.</ref> maar voordat Dawid Jerusalem verower het.<ref>Rigt. 1:21.</ref> Hy vleg die verhale van die volk se helde saam: Debora se lied wat net na die slag geskryf is, haal hy woordeliks aan. Ses van die twaalf rigters wat genoem word, word in besonderhede beskryf Otniël, Ehud, Debora, Barak, Gideon, Jefta en Simson. Hierdie "rigters" van Israel was nie maar net regsadviseurs nie. Hulle was manne van die daad wat 'n stam of die ganse volk van die juk van buurvolke bevry en plaaslike of nasionale heersers geword het. Die toneel in Rigters is neerdrukkend. Die lotgevalle van die volk volg 'n kringloop. Israel verlaat god vir die heidense gode. God laat toe dat die Kanaäniete hulle onderdruk. Israel roep God om hulp. God stuur iemand om hulle te verlos. Alles gaan goed tot met sy dood: dan begin alles weer van voor af. Nêrens anders in die Bybel word die mens se geneigdheid tot die sonde beter getipeer nie - 'n neiging wat selfs na vore kom in diegene wat God ken. Die wonder is God se onberoulike liefde en troue sorg ondanks alles. Ten spyte van hulle ontrouheid van die verlede en die van die toekoms, en ten spyte van wat Hy weet weer sal gebeur, gee hy gehoor so gou as wat Israel hulle na Hom wend. En hy gebruik diegene wat die minste moontlikheid toon: Jael, wat al die heilige wette van gasvryheid oortree; Ehud, wat sluipmoord pleeg; Simson wat vrye geslagtelike verkeer bedryf; 'n volk wat hulle verlustig in wrede wraaksug teen hulle vyande. Nêrens prys die bybel hierdie dinge of probeer om die individue wat het die dinge gedoen het, goed te praat nie. God gebruik hulle vanweë hulle geloof,<ref name="heb">Heb. 11:32.</ref> en ten spyte van hulle sedes. Omdat God so 'n God is, is daar hoop vir sondige mense. Kronologie. Oosterse skrywers toon nie dieselfde noukeurigheid as westerse skrywers wat tydsberekening betref nie. Die tyd in rigters dek altesaam 390 jaar. Tog, met 1240 as die mees waarskynlike datum vir die verowering, moet die tydperk wat gedek word minder as 200 jaar wees. Een van die redes vir hierdie oënskynlike teenstrydigheid is die oorvleueling tussen die tydperke van die verskillende rigters. Ons weet byv. uit vers 10:7 dat die onderdrukking deur Ammoniete in die ooste en die deur die Filistyne in die weste ongeveer gelyktydig plaasgevind het. Dit is moontlik dat daar elders aansienlike oorvleueling is. 'n Verdere faktor is die herhaalde gebruik van 40 jaar as 'n ronde syfer vir 'n geslag eerder as 'n presiese tydperk. AEC Cundall stel die volgende geskatte kronologie voor: 1200 Otniël 1170 Ehud 1150 Samgar 1125 Debora en Barak 1100 Gideon 1070 Jefta 1070 Simson == Omvang en grense van die verowering na die dood van Josua<ref>Rigt. 1-2:5.</ref> == === Veldtogte in Suid-Kanaän<ref>Rigt.1:1-21.</ref> === Op bevel van die Here het Juda dan gaan veg en die Here het die Kanaäniete en die feresiete in juda se mag oorgegee en hy het in besit 10000 man verslae daar het hy op 'n donnie besit afgekom en teen hom geveg en die Kanaaniete en Feresiete in Juda se mag oorgegee en hy het in Besek 10 000 man verslaan. Daar het hy op Adoni-Beset afgekom en teen hom geveg en die Kanaäniete en Feresiete verslaan. Adoni-Beset het gevlug, Maar Juda het hom agternagesit en hom gevang. Hulle het sy duime en groottone afgesny. Toe sê Adoni-Besek: <blockquote>"God het my nou die straf gegee wat ek verdien, want ek het sewentig konings se duime en groottone laat afsnyx en hulle moes kos soek onder my tafel." </blockquote> Juda het vir Adoni-Beset Jeruselem toe gevat en hy is daar dood. Juda het teen Jerusalem geveg en dit ingeneem. Hulle het sy inwoners doodgemaak en die stad aan die brand gesteek. Daarna het Juda gaan veg teen die Kanaäniete wat gewoon het op die bergland, in die suidland en in die laeveld. Toe het Juda teen die Kanaäniete van die [[Hebron]] gaan veg en vir Sesai, Agiman en Talmai verslaan. Hebron was vroeër bekend as Kirjat-Arba. Van hier af het hulle teen die mense van die Debir gaan veg. Deber was vroeër bekend as Kirjat-Sefer. By daardie geleentheid het Kaleb beloof: <blockquote>"Ek sal my dogter Aksa as vrou gee aan die man wat vir Kirjat-Sefer aanval en inneem."</blockquote> Otniël seun van Kenas, het dit ingeneem en Kaleb het sy dogter Aksa vir hom as vrou gegee. Toe sy by hom kom het hy haar aangepor om vir haar pa landbougrond te vra. Sy het van haar donkie afgeklim en Kaleb het vir haar gevra: "Wat wil jy vir my vra?" Toe sê sy vir hom: <blockquote>"Gee my 'n stuk vrugbare grond. U het my die droë suidland gegee. Gee my nou ook standhoudende water."</blockquote> Kaleb het toe vir haar fonteine in die hooggeleë deel en fonteine in die laaggeleë deel gegee. Die Here was by Juda en hulle het die bergland in besit geneem. Maar juda kon nie die inwoners van die Vlakte verslaan en hulle stede verower nie, want hulle het yster strydwaens gehad. Hulle stede was Gasa, Askelon en Ekron, elkeen met sy grondgebied. === Verowering van Bet-El<ref>Rigt. 22-26.</ref> === Die Josefstam het na Bet-El opgeruk en die Here was by hulle. Hulle het verkenners na Bet-El gestuur. Bet-El was vroeër bekend as Lus. Die verkenners het 'n man uit die stad sien kom en vir hom gevra: <blockquote>"Wys ons hoe om in die stad te kom, ons sal jou goed behandel." </blockquote> Hy het vir hulle gewys hoe om in die stad te kom. Die Josefstam het toe die stad verower en sy mense doodgemaak maar hierdie man en sy hele familie gespaar. Hy is toe na die Hetiete toe en daar het hy vir hom 'n stad gebou en dit Lus genoem. Dit is nou nog die stad se naam. === Stede wat nie verower is nie<ref>Rigt. 1:27-36.</ref> === Daar was heelwat stede wat nie verower het was nie, en dit het vir Israel groot probleme gegee in die toekoms. === God se oordeel oor ongehoorsaamheid<ref>Rigt. 2:1-5.</ref> === Die Engel van die Here het van Gilgal af na Bokim toe gegaan. Hy het gesê: <blockquote>"Ek het julle uit Egipte laat trek en julle gebring in die land wat Ek met 'n eed aan julle voorvaders belowe het. Ek het vir hulle gesê: 'Ek sal my verbond met julle nooit verbreek nie, maar julle mag nie 'n verdrag sluit met die inwoners van hierdie land nie. Julle moet hulle altare afbreek." Maar julle moet het My nie gehoorsaam nie. Waarom het julle dit gedoen? Daarom sê ek vir julle ek sal nie hierdie nasies van julle af wegdryf nie. Hulle sal vir julle 'n strik word en hulle gode sal vir julle 'n valstrik word."</blockquote>Toe die Engel van die Here dit alles vir die Israeliete gesê het, het die hele volk hard gehuil. Daarom het hulle die plek Bokim genoem. Hulle het daar 'n offer aan die Here gebring. == Israel onder die Rigters<ref>Rigt. 2:6-16:31.</ref> == <ref>Rigt. 2:6-3:6.</ref> Nadat Josua die volk laat gaan het, het hulle die land gaan verower en daarna het elkeen na sy grond toe gegaan. Solank as Josua geleef het, het die volk die Here gedien. Dit was ook nog so terwyl die leiers geleef het wat vir Josua oorleef het. Hulle het nog al die groot dade beleef wat die Here gedoen het om Israel te help. Josua, seun van Nun en dienaar van die Here, het 110 jaar oud geword. Hy het gesterf en hy is begrawe op sy grond in Timnat-Geres op die Efraimsberge noord van Gaäsberg. Al die mense van sy leeftyd het gesterf en die volgende geslag se mense het nie die Here geken nie. Hulle het ook nie geweet van Sy groot dade wat hy gedoen het om vir Israel te help nie. Verse 11-23 sit die patroon van gebeure uiteen wat begin het nadat die geslag wat die land verower het, uitgesterf het. As gevolg van ongehoorsaamheid word die omringende volke nie uitgedryf nie. Hulle bly om Israel se krag te toets en hom 'n vegtende volk te hou. Baäls en die astartes<ref>Rigt. 2:13.:</ref> plaaslike manlike en vroulike vrugbaarheidsgode. Leiers van die filistyne:<ref>Rigt. 3:3.</ref> heersers van die stadstate van Asdod, Askelon, Ekron en Gad.<ref>Kyk die verhaal van Simson, hoofstukke 13-16 en 1 Sam. 17:1-54.</ref> Juda het sy drie stede nie lank behou nie. === Otniël === Omdat die Israeliete gedoen het wat verkeerd was in die oë van die Here, het die Here kwaad geword vir die iIsraeliete. Hy het hulle oorgegee aan die mag van koning Kusan-Risatajim van Mesopotamië en hulle was 8 jaar sy onderdane. Toe het die Israeliete tot die Here geroep en hy het vir hulle 'n redder na vore laat kom wat hulle gered het. Hy was Otniël seun van Kenas 'n jonger broer van Kaleb. Die Gees van die Here was op hom en hy het oor Israel geregeer. Otniël het oorlog gemaak teen die koning en die Here het hom oorgegee in die mag van Otniël. Hy het hulle verslaan. Daarna was daar 40 jaar lank vrede in die land en toe is Otniël dood. === Ehud<ref>Rigt. 3:12-30.</ref> === Die Israeliete het weer verkeerd gedoen in die oë van die Here en hy het koning Eglon van Moab mag oor hulle laat kry. Eglon van Moab was aan die hoof van 'n oosterse verbond wat die Ammoniete en die Amelekiete ingesluit het. Hulle het nie net die gebied oos van die Jordaan verower nie, maar ook die rivier oorgesteek om 'n buitepos by Jerigo op te stel. Soos Ehud was die meeste van die Benjaminiete linkshandig. Die linkse slingergooiers was bekend.<ref>Kyk Rigt. 20:16; 1 Kron. 12:2.</ref> Toe Ehud na sy swaard gryp het die beweging geen agterdog gewek nie. Ehud het koning Eglon in die mag gesteek. Die hef het saam met die lem in sy maag ingegaan en die vet het oor die swaard gepeul sodat Ehud dit nie kon uittrek nie. Hy het toe deur 'n geheime uitgang en deur die voorportaal uitgegaan, nadat hy die deur van die bovertrek toegetrek en gesluit het. Nadat hy uit is, het Eglon se amptenare gekom en toe hulle sien dat die deur van die bovertrek gegrendel was, het hulle gedink die koning is seker besig om hom te ontlas daar nie koel vertrek. Hulle het tot vervelens toe gewag maar die koning het nie die deur van die bovertrek oopgemaak nie. Toe hulle die sleutel gevat en oopsluit het, lê hulle koning daar dood op die vloer en omdat hulle so lank gewag het kon Ehud ontsnap. Hy het by die beelde verbygegaan en na die berge toe gevlug. Toe hy daar kom het hy die ramshoring op die Efraimsberge laat blaas. Die Israeliete het van daar af na hom toe gekom. Hy het hulle leier geword en vir hulle gesê:<blockquote>"Kom saam met my want die Here gee julle vyande die Moabiete in julle mag oor." </blockquote>Hulle is toe saam met hom en hulle het die Jordaanriwwe na Moab beset en niemand daar laat deurgaan nie. By daardie geleentheid het hulle die Moabiete verslaan: omtrent 10 000 man, almal sterk en goeie soldate. Niemand het ontsnap nie. Moab is op daardie dag deur Israel onderwerp, en daar was 80 jaar lank vrede in die land. === Samgar<ref>Rigt. 3:31.</ref>=== Na Ehud het Samgar, seun van Anat, opgetree. Hy het 600 Filistyne doodgeslaan met 'n stok en so Israel gered. === Debora en Balak<ref>Rigt. 4-5.</ref> === Debora is die regter, Barak die militêre leier. Die lied van Debora - een van die oudste geskrifte in die Ou-testament - gee die sleutel tot die oorwinning. 'n Wolkbreuk het die spruit Kison in 'n siedende watermassa verander.<ref>Rigt. 5:21.</ref> Baie van die strydwaens is weggespoel. Die res het in die modder vasgeval. Hasor<ref>Rigt. 4:2.</ref>: Josua het 'n vroeëre Jabin verslaan, en die stad verwoes. Die laerliggende gedeelte is nooit herbou nie, maar die heuwel is deur die Kanaäniete verstewig en later ook deur Salamo. === Gideon<ref>Rigt. 6-8:28.</ref> === Die Midianiete, nomade uit die ooste, het deur suidelike Israel tot sover as die Filistynse stad Gasa getrek. Die vrees wat hierdie woeste volk op hulle kamele ingeboesem het, spreek duidelik uit die feit dat Gideon gedwing word om sy skamele koringoes in die geheim te dors, in die parskuip<ref>Rigt. 6:11.</ref>. Ten spyte van sy aanvanklike versigtigheid word die geloof van hierdie man gesien in sy bereidwilligheid om die magte van die Midianiete met slegs 300 man aan te val. Gideon gebruik sy vernuf in die verrassingsaanval, maar die oorwinning in die daaropvolgende geveg behoort aan God. Die gewyde paal:<ref>Rigt. 6:25.</ref> 'n houtbeeld van die Kanaänitiese moedergodin. Efodbeeld...van goud: waarskynlik 'n beeld van God, wat deur die wet verbied is. Die plek het toe 'n mededinger geword vir die amptelike heiligdom van 'n Israel. Toe die stad se mense die volgende more opstaan, was Baäl se altaar afgebreek en die gewyde paal daar langsaan afgekap en was die bul 'n brandoffer op die altaar wat gebou is. Hulle het vir mekaar gevra: <blockquote>"Wie het dit gedoen?" </blockquote>Hulle het oral navraag gedoen en daar is gesê: <blockquote>"Dit is Gideon, seun van Joas! Hy het dit gedoen!" </blockquote>Toe sê die stad se mense vir Joas: "Bring jou seun uit jou huis uit! Hy moet doodgemaak word, want hy het Baäl se altaar afgebreek en die gewyde paal daar langsaan afgekap." Maar Joas het vir almal wat daar by hom gestaan het gesê:<blockquote>Wil julle Baäl se saak behartig?, wil julle hom red? Wie Baäl se saak behartig moet vanmôre nog doodgemaak word. As hy 'n god is, kan hy sy eie saak behartig. Dit is sy altaar wat afgebreek is." Daardie dag het hulle vir Gideon Jerubbaäl genoem, "want", </blockquote>het hulle gesê: <blockquote>"laat Baäl self sy saak teen Gideon behartig, want dit was hy wat Baäl se altaar afgebreek het." </blockquote>In daardie tyd het die hele Median en Amalek saam met ander mense uit die ooste deur die Jordaanrivier getrek. Hulle het in die Jisreëlvlakte kamp opgeslaan. Die Gees van die Here het vir Gideon in besit geneem, en hy het die ramshoring geblaas en die Abiësriete opgeroep om hom te volg. Hy het ook boodskappers na Manassa, Aser, Sebulon en Naftali toe gestuur en hulle ook opgeroep om hom te volg, en hulle het almal bymekaargekom. Gideon het vir God gesê: <blockquote>"Ek sal weet dat U deur my vir Israel wil red soos U beloof het, As ek 'n stukkie vlieswol op die dorsvloer sit en daar dou op die wol is terwyl die grond droog bly." </blockquote>En dit het toe gebeur: die volgende more toe Gideon opstaan het hy die stukkie wol uitgedraai en dou daaruit gedruk, 'n hele kom vol water. Toe sê hy vir God: <blockquote>"Moet asseblief nie vir my kwaad word nie! Ek wil nog 'n keer iets vra. Laat my tog net nog een toets met die vlieswol toe. Net die wol moet droog wees terwyl daar oral op die grond dou is." </blockquote>Daardie nag het god dit so laat gebeur: net die wol was droog en oral op die grond was daar dou. Hulle het die Medianiete aangeval en 2 leiers gevang, Oreb en Seëb. Efraim het Oreb doodgemaak ob die Oreb rots en Seëb op die Seëbparskuip. Nadat Efraim die Midianiete klaar agtervolg het, het hulle die koppe van Oreb en Seëb na Gideon gebring wes van die Jordaan. Die Midianiete was onderdanig aan Israel. Hulle het nie weer in opstand gekom nie, en daar was 40 jaar lank vrede in die land in die dae van Gideon. ==== Gideon se later jare<ref>Rigt. 8:29-35.</ref> ==== Gideon, seun van Joas, het ná die oorlog teen Median in sy huis gaan woon. Hy het sewentig seuns gehad, almal sy eie kinders, want hy het baie vrouens gehad. Ook sy byvrou uit Sigem het vir hom 'n seun in die wêreld gebring. Sy naam was Abimelek. Gideon, seun van Joas, is op hoë ouderdom oorlede en hy is Ofra begrawe in die graf van sy pa Joas die Abiësriet. Na Gideon se dood het die Israeliete weer die Baäls begin vereer. Hulle het vir Baäl-Berit as god aanvaar en die Here hulle God vergeet deur wie hulle gered is uit die mag van hulle vyande rondom hulle. Hulle was ook nie lojaal teenoor die gesin van Gideon nie, ten spyte van al die goeie dinge wat hy vir Israel gedoen het. === Abimelek<ref>Rigt 9.</ref> === Gideon kon aanspraak maak op koningskap, maar hy het dit verwerp. Abimelek, sy brutale en ambisieuse seun ein dit toe. Abimelek, seun van Gideon het na Sigem toe gegaan, na sy ma se mense toe, en vir die hele familie gesê: <blockquote>"Vra vir al die leiers van Sigem:Is dit beter as al sewentig seuns van gideon oor julle regeer of was net een oor julle regeer? Julle weet goed ek is een van julle.Abimelek se familie het dit vir die burgers van Sigem gevra, en hulle was bereid om vir Abimelek te aanvaar. "want," </blockquote>het hulle gesê:<blockquote>"hy is een van ons." </blockquote>Hulle het vir hom sowat een kilogram silwer uit Baäl-Berit se tempel gegee, en daarmee het Abimelek vir hom leeglêers gehuur om sy volgelinge te wees. Hy is toe na sy pa se huis toe in Ofra en daar het hy sy broers, die sewentig seuns van Gideon almal op een klip doodgemaak. Net Jotam, die jongste seun van Gideon, het oorgebly, want hy het weggekruip. Abimeleek het drie jaar lank oor Irael regeer. Toe het God vyandskap laat kom tussen 'n Abimelek en die burgers van Sigem, en hulle het teen hom in opstand gekom. God het dit oor Abimeleg gebring oor die onreg wat hy sy broers, die sewentig seuns van Gideon aangedoen het, toe hy hulle vermoor het. God wou hulle dood wreek, en hy het die dinge oor die burgers van Sigem gebring omdat hulle vir Abimelek gehelp het om sy broers te vermoor. Daarna is Abimelek na Tebes toe. Hy het dit beleër en ingeneem. In die middel van die stad was daar 'n sterk toring en alle mans en vrouens van Tebes het daarheen gevlug al die burgers van die stad is daar in. Hulle het hulleself daarin toegesluit en op die dak van die toring gaan staan. Abimelek het by die toring gekom en wou dit bestorm, maar toe hy by die deur van die toring kom om dit aan die brand te steek, het 'n vrou 'n maalklip op sy kop gegooi en sy kopbeen verbrysel. Hy roep gou sy wapendraer en sê vir hom: <blockquote>"Trek jou swaard! Maak my dood. Hulle moenie van my kan sê 'n vrou het my doodgemaak nie!" </blockquote>Sy wapendraer het hom toe met die swaard deurboor en so is Abimelek dood. Toe die Israeliete sien Abimelek is dood, is hulle almal huis toe. So het God die onreg gestraf wat 'n Abimelek sy pa aangedoen het toe Abimelek sy 70 broer vermoor het. God het ook al die verkeerde dade van die mense van Sigem op hulle koppe laat af kom: die vloek wat Etam, seun van Gideon, oor hulle uitgespreek het, het hulle getref. === Tola<ref>Rigt. 10:1-2.</ref> === Na Abimelek het Tola na vore gekom om die Israeliete te red. Hy was 'n seun van Puwwa, seun van Dodo uit Issaskar, en hy het in Samir op die Efraimsberge gewoon. Hy was 23 jaar lank die leier van Israel. Hy het gesterf en is Samir begrawe. === Jaïr<ref>Rigt. 10:3-5.</ref> === Na hom het Jaïr uit Gilead na vore gekom en hy was 22 jaar lank die leier van Israel. Jaïr het 30 seuns gehad en elkeen het op 'n jong donkie gery. Hulle het 30 dorpe besit en dit word nou nog die tentdorpe van Jaïr genoem. Die dorpe is in Gilead geleë. Jaïr is begrawe in Kamon. === Jefta<ref>Rigt. 10:6-11:40.</ref> === Die Israeliete het weer gedoen wat verkeerd is in die oë van die Here. Hulle het die Baäls en die Astartes en die gode van Sidon vereer, en ook die van die Arameërs, die Moabiete die Ammoniete en die Filistyne. Hulle was ontrou aan die Here, hulle het Hom nie gedien nie. Toe het die Here kwaad geword vir die Israeliete en Hy het hulle oorgegee in die mag van die Filistyne en die Ammoniete. Van toe af het die Amoriete die Israeliete in Gilead 18 jaar lank verdruk en mishandel. Gilead was oos van die Jordaan, in die gebied van die Amoriete. Die Amoriete het selfs die Jordaan oorgesteek en teen Juda, Benjamin en Efraim gaan oorlog maak en Israel swaar laat ly. Toe het die Israeliete tot die Here geroep: <blockquote>"Ons teen U gesondig. Ons was ontrou aan ons God en ons het die Baäls gedien." </blockquote>Die here het vir die Israeliete gesê: <blockquote>"Toe die Egiptenaars, die Amoriete, die Ammoniete, die Filistyne, die mense van Sidon, Amalek en Maon verdruk het en julle tot my geroep het, Ek julle uit hulle mag gered. Maar julle was nou ontrou aan My, julle het ander gode gedien en daarom het Ek julle nie nou gered nie. Gaan roep tot die gode wat deur julle gekies is. Laat hulle julle red noudat julle swaarkry." </blockquote>Maar die Israeliete het die Here geantwoord: <blockquote>"Ons het gesondig! Doen U met ons wat goed is in u oë, maar net ons tog net vandag!" </blockquote>Hulle het toe die ander gode tussen hulle uit verwyder en hulle het die H,ere gedien, en Hy het 'n end gemaak aan hulle swaarkry. Die Ammoniete is opgeroep en hulle het kamp opgeslaan in Gilead. Die Israeliete het ook bymekaar gekom en in Mispa kamp opgeslaan. Die leiers van Gilead het vir mekaar gevra wie sal die oorlog teen die Ammoniete begin? Die man moet die leier van al Gilead se mense word. Jefta was 'n seun van Gilead. Hy was 'n dapper soldaat. Hy het van sy broers af gevlug en in Tob gaan woon. 'n Klomp leegleêrs het hulle by Jefta aangesluit. 'n Ruk daarna het die Ammoniete teen die Israeliete kom veg. Dit is toe dat die leiers van Gilead vir Jefta uit Tob gaan haal het. Hulle het vir hom gesê: <blockquote>"Kom word ons aanvoerder sodat ons teen die Ammoniete kan veg." </blockquote>Die suidelike gedeelte van Israel is nou vasgevang tussen die Filistyne aan die westekant en die Ammoniete in die ooste. Jefta die bendeleier is nou die aanvoerder teen Ammon. Num. 20-21 beskryf die gebeure waarna daar in die onderhandelings in 11:12-28 verwys word. Moab het trouens sterker aanspraak op die grond gehad. 'n Deel daarvan het aan hulle behoort voordat Sihon dit afgeneem het. Die Gees van die Here het opbJefta gekom en hy het deur Gilead en Manasse getrek en verbygetrek tot by Mispa in Gilead en van daar af het hy teen die Ammoniete opgetrek. Die gelofte van Gideon<ref>Rigt. 11:30-31..</ref> is 'n aanduiding van hoe swak die Israeliete God in hierdie stadium verstaan het. Menslike offerande mag dalk die heidense gode tevrede stel, maar nie die God van Israel nie. Tog, hoewel onkundig en verkeerd, word die gelofte te goeder trou gedoen en gehou, hoewel dit Jefta sy enigste kind kos. En die Nuwe-Testamentiese skrywer van die brief aan die Hebreërs prys hierdie man se geloof - soos hy ook die geloof van Simson, Gideon en Barak prys.<ref name="heb" /> Hierdie geval van kinderofferande, Jael se verskriklike moord op Sisera, Ehud se sluipmoord op Eglon, Simson se selfsugtige sinnelike en onverantwoordelike gedrag, is vir baie Christene 'n verleentheid. Hoe kan sulke mense geprys word vir hulle geloof? Hoe kon God hulle gebruik het? Daar kan nie 'n volkome bevredigende antwoord wees op vrae soos hierdie nie. Die "helde" van Rigters is mense van hulle tyd - 'n tyd van godsdienstige agteruitgang, wat ver te kort geskiet het van die standaarde van die Ou-Testamentiese wet, wat nog te sê die wet van Christus. Feit is - die wonder is dat God manne gebruik het en nog steeds gebruik, wie se lewens geensins vlekkeloos is nie en wat miskien met heeltemal verkeerde motiewe optree. Dit is nie die bedoeling dat ons hulle tekortkominge moet na-aap nie. Hulle onsedelikheid word nie in die skrif goedgepraat of ligtelik afgemaak nie. Net hulle geloof en moed word geprys. God laat sy uiteindelike doelstellings nie verydel nie, selfs nie in 'n tyd van skynbaar hopelose dekadensie nie. Na die donker eeue van 'n tydperk soos die van Rigters, volg miskien 'n tyd van werklike geestelike vooruitgang. Jefta het die Ammoniete verslaan. Nadat hy by sy huis gekom het, het sy dogter hom tegemoet gekom. Volgens sy gelofte, moes sy geoffer word. Sy het egter 2 maande uitstel gekry om haar lewe as jongmeisie, saam met vriedinne te gaan vier in die berge. ==== Jaloesie van die Efraimiete<ref>Rigt. 12:1-7.</ref> ==== Waar Gideon mooi woorde gebruik het, gebruik het om hierdie liggeraakte stamlede te paai gebruik jy Jefta sy swaard. By die driwwe het die manne se streekuitspraak van "sjibolet" hulle veraai. Jefta was ses jaar lank 'n leier van Israel. Jefta die Gileadiet het gesterf en hy is begrawe in een van die stede in Gilead. === Ibsan<ref>Rigt. 12:8-10.</ref> === Na Jefta was Ibsan die leier van die Israeliete. Hy het 30 seuns en 30 dogters gehad. Hy het sy dogters met mans laat trou wat nie aan sy stam behoort het nie en vir sy seuns het hy 30 vrouens van buite sy stam af laat kom. Hy was sewe jaar lank leier van die Israeliete. Ibsan het gesterf en hy is begrawe in Betlehem. === Elon<ref>Rigt 12:11-12.</ref> === Na hom was Elon uit Sebulon leier van die Israeliete, tien jaar lank. Elon uit Sebulon het gesterf en hy is begrawe in Ajalon in die Sebulongebied. === Abdon<ref>Rigt. 12:13-15.</ref> === Daarna het Abdon, seun van Hillel uit Piraton leier van Israel geword. Hy het 40 seuns en 30 kleinseuns gehad. Hulle het op 70 donkies gery. Hy was 8 jaar lank leier van die Israeliete. Abdon, seun van Hillel uit Piraton, het gesterf en hy is begrawe in Piraton op Amalekberg in die Efraimsgebied. === Simson<ref>Rigt. 13:1-16:31.</ref> === Die vegter teen die vyand in die weste<ref>Kyk Rigt. 10:7.</ref> is, van die oomblik van sy ontvangenis vir die taak afgesonder. Vir Simson was die nasireërgelofte<ref>Num. 6.</ref> lewenslank. Tog behandel hy die hy dit so ongeërg dat dit byna op minagting neerkom. Uiteindelik laat hy Delila toe om sy lang hare, wat 'n teken was van sy toewyding aan God, af te skeer. Sedelike swakheid beroof die sterk man van sy geestelike krag sowel as sy fisieke vermoë - aangesien hy sy krag vir 'n spesifieke doel van God ontvang het. ==== Simson se huwelik ==== Simson se huwelik was nie die gewone Joodse huwelik nie, hoewel tog formeel deur die ouers gereël. In plaas daarvan dat die bruid saam met hom na sy huis gegaan het, het sy by haar familie gebly en Simson het haar besoek en geskenke gebring. Vanweë die bedrog oor die raaisel is die huwelik nie aan die einde van die sewedaagse feesviering voltrek nie. 'n Vinnige tweede huwelik met die strooijonker was 'n poging om die bruid se skande weg te steek. == Byvoegsel<ref>Rigt. 17-21.</ref> == Die slotgedeelte verskil van die res van Rigters. Die skrywer wend hom van die helde van Israel na twee voorvalle wat toon hoe laag die godsdienstige en sedelike toestand was in die tyd toe Israel geen sentrale regering gehad het nie en elkeen gedoen het "wat reg is in sy eie oë". === Miga die Leviet en die verhuising van die Daniete<ref>Rigt. 17-18.</ref> === Hierdie verhaal het betrekking op die tyd toe Filistynse druk op die suidelike gedeelte van die land gelei het tot die grootskaalse verhuising van die Daniete na die verre noorde van Israel. Die afgod wat deur Miga opgerig is, was streng verbied onder die wet wat die Leviete veronderstel was om toe te pas. "Skouerkleed en huisgode" is gebruik om voorspellings te maak - ook streng verbode. === Die verkragting van die byvrou by Gibea; straf van die Benjaminiete<ref>Rigt. 19-21.</ref> === Die Benjaminiete weier om die manne van Gibea - hulle stamgenote wat die gruwel gepleeg het - uit te lewer. Dit lei tot burgeroorlog. As gevolg hiervan word die stam van Benjamin byna uitgewis en daar heers groot nasionale droefheid. Hoofstuk 21 vertel watter moeite die stamme gedoen het om die oorhaastige gelofte wat by Mispa gedoen is<ref>Rigt. 21:1.</ref> te omseil. Dit is nie nodig dat die skrywer op 'n sedeles wys nie. Die eenvoudige stelling van vers 25 is genoeg. Die hele boek stel dit duidelik wat die rampspoedige gevolge is as gesag nie meer bestaan nie, as mense hulle eie reg skep self bepaal wat toelaatbaar is en wat nie. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronne == * Bybel nuwe vertaling Bybelgenootskap van SA. * Handboek by die Bybel David en Pat Alexander et al Lux Verbi. [[Kategorie:Bybelse gids]] koo7estj1r76v6akou9fu4s5p0u3orv 0 295361 2964272 2809695 2026-09-01T13:30:09Z Sobaka 328 /* Werke */ skakel 2964272 wikitext text/x-wiki '''Richard Turner''' ([[25 September]] [[1941]] op [[Stellenbosch]] - [[8 Januarie]] [[1978]], [[Durban]]), bekend as '''Rick Turner''', was 'n [[Suid-Afrikaanse]] akademikus en anti-apartheidsaktivis<ref>{{cite news |url=http://www.sahistory.org.za/people/richard-albert-turner |title=Richard Albert Turner |last=sahoboss |date=17 Februarie 2011 |work=South African History Online |access-date=8 Januarie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200303205035/https://www.sahistory.org.za/people/richard-albert-turner |archive-date=3 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> wat in 1978 vermoor is, moontlik deur die Suid-Afrikaanse veiligheidsmagte. [[Nelson Mandela]] het Turner beskryf as 'n bron van inspirasie.<ref>{{Cite web|url=http://www.barbara-follett.org.uk/richard_turner/index.html|title=Barbara Follett MP {{!}} Richard Turner|last=Stewart|first=Greig|website=www.barbara-follett.org.uk|language=en|access-date=2018-01-08|archive-date=2016-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20161029040906/http://www.barbara-follett.org.uk/richard_turner/index.html|url-status=dead}}</ref> == Lewe == Turner matrikuleer aan die St George's Grammar School, [[Kaapstad]] in 1959 en studeer aan die [[Universiteit van Kaapstad]] waar hy in 1963 'n B.A. Honneursgraad behaal. Hy het sy studies aan Sorbonne in [[Parys]] voortgesit waar hy filosofie onder [[Henri Lefebvre]]<ref>Biko: A Biography by Xolela Mangcu, Tafleberg, Cape Town, 2012</ref> studeer en 'n doktorsgraad ontvang vir 'n proefskrif oor die Franse intellektueel, [[Jean-Paul Sartre]].<ref name=TM>[http://www.v1.sahistory.org.za/r-turner/pdfs/Tony%20Morphet%20The%20Eye%20of%20the%20Needle%20Ravan%201980.pdf Biographical introduction in 'The eye of the needle' by Tony Morphet, 1980]</ref> Hy het in 1966 na Suid-Afrika teruggekeer en vir twee jaar op sy ma se plaas in Stellenbosch gewerk voordat hy aan die universiteite van Kaapstad, Stellenbosch en Rhodes klas gegee het. In 1970 verhuis hy na Natal en word 'n senior lektor in [[politieke wetenskap]] aan die [[Universiteit van Natal]]. Dieselfde jaar ontmoet hy [[Steve Biko]] en die twee vorm 'n noue band om die leierfigure in The Durban Moment te word.<ref>[http://www.gold.ac.uk/media/working%20paper_Ian%20Macqueen.pdf Black Consciousness in Dialogue: Steve Biko, Richard Turner and the ‘Durban Moment’ in South Africa, 1970 – 1974] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120406231439/http://www.gold.ac.uk/media/working%20paper_Ian%20Macqueen.pdf |date=6 April 2012 }}, Ian McQueen, SOAS, 2009</ref> Turner het 'n prominente akademikus aan die Universiteit geword en 'n leidende rol in die radikale [[filosofie]] in Suid-Afrika gespeel, en 'n aantal artikels gepubliseer. Sy werk is geskryf uit 'n radikale [[Eksistensialisme|eksistensiële]] perspektief en beklemtoon die deugde van die volksdemokrasie van onder af teen outoritêre [[Stalinisme|Stalinistiese]] en [[Trotskyȉsme|Trotskistiese]] [[Links (politiek)|linkse]] groepe . Hy was 'n sterk voorstander van werkerbeheer en 'n kritikus van die vernouing van [[politiek]] na partypolitiek.<ref name=TM/> == Werke == In 1972 het Turner 'n boek geskryf met die naam ''[[The Eye of the Needle - Towards Participative Democracy in South Africa]]''. Die Suid-Afrikaanse owerhede was van mening dat die boek 'n sterk invloed op opposisiedenke kon uitoefen met die pleidooi vir 'n radikaal demokratiese en nie-rassige Suid-Afrika. So 'n samelewing, het hy aangevoer, sou [[blankes]] sowel as [[swart mense]] bevry. In 1973 publiseer hy 'n wyd invloedryke artikel met die titel "''Dialectical Reason''" in die Britse joernaal ''Radical Philosophy''. In dieselfde jaar is hy vir vyf jaar deur die Suid-Afrikaanse owerhede ingeperk. Hy mag nie sy twee dogters of sy ma besoek nie en moes in die Durban-omgewing bly. Alhoewel hy verbied is, het dit hom nie verhinder om hom uit te spreek nie en in April 1973 het Turner en ander verbode persone 'n Paastydvas begin om die lyding wat inperking van mense veroorsaak, te illustreer. Die vas is ondersteun deur die [[Pous]] en die [[Aartsbiskop van Kantelberg]]. Na sy verbanning het Turner sy personeellidstatus aan die Universiteit behou, alhoewel hy nie toegelaat is om lesings te gee nie.<ref name=IM>[http://sro.sussex.ac.uk/7348/ Re-imagining South Africa: Black Consciousness, radical Christianity and the New Left, 1967 – 1977], Ian McQueen, PhD Thesis, University of Sussex, 2011</ref> == Politieke aktivisme == Hy het in Maart 1976 as 'n verdedigingsgetuie die SASO-terreurverhoor van nege leiers van die [[Swartbewussynsbeweging]] bygewoon waar hy getuig het oor die teorieë wat in ''The Eye of the Needle'' uiteengesit het.<ref name=IM /> In November 1976 ontvang Turner 'n Humboldt-vennootskaptoekenning, een van die wêreld se voorste akademiese toekennings van Heidelberg Universiteit, maar na maande se onderhandeling met die Minister van Justisie is toestemming geweier om na [[Duitsland]] te reis.<ref name=IM /> Turner was ook betrokke by die opkomende swart vakbondbeweging van die 1970's, hoewel die verhouding soms gestrem was.<ref name="abahlali.org">{{Cite web |url=http://abahlali.org/files/nash.pdf |title=The Moment of Western Marxism by Andrew Nash, 1999 |access-date= 8 Maart 2020 |archive-date= 1 Oktober 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111001135331/http://abahlali.org/files/nash.pdf |url-status=dead }}</ref> == Sluipmoord == Op 8 Januarie 1978 word Turner deur 'n venster van sy huis in Daltonlaan, Bellair ('n voorstad van Durban), geskiet en het in die arms van sy 13-jarige dogter, Jann, gesterf.<ref>[http://www.anarchiststudies.org/node/502 Thinking More Than The State Allows: Radical Politics In These Troublingly Quiet Times] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130518175901/http://www.anarchiststudies.org/node/502 |date=18 Mei 2013 }}, Taylor Sparrow, ''Institute for Anarchist Studies'', 2011</ref> Na maande se ondersoeke het die polisie-ondersoek geen leidrade opgelewer nie, en sy moordenaars is nooit geïdentifiseer nie. Daar word egter algemeen geglo dat hy deur die veiligheidsdienste vermoor is.<ref name=IM /> == Nalatenskap == Hy word erken as een van die belangrikste akademiese filosowe wat uit Suid-Afrika gekom het.<ref name="abahlali.org"/> Sy werk word steeds in populêre radikale bewegings gelees en Suid-Afrikaanse akademici soos Anthony Fluxman, Mabogo Percy More, Andrew Nash en Peter Vale maak steeds van sy werk gebruik. == Familie == Turner se eerste vrou, Barbara Follett, het later 'n Britse parlementslid van die [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeidersparty]] geword. == Verwysings == {{Verwysings}} == Werke deur Rick Turner == *[http://www.v1.sahistory.org.za/r-turner/pdfs/What%20is%20political%20philosophy.pdf What is Political Philosophy?, ''Radical'', 1968] *[https://www.sahistory.org.za/archive/eye-needle-rick-turner''The Eye of the Needle'', 1972] *[http://www.sahistory.org.za/sites/default/files/rickturner_dialectical_reason.pdf ''Dialectical Reason''], ''Radical Philosophy'', No.4., 1973 *[http://abahlali.org/files/turner.pdf The Relevance of Contemporary Radical Thought, SPRO-CAS, 1971] == Artikels oor Turner == *[http://www.sahistory.org.za/people/richard-albert-turner Rick Turner], ''SA History Online'' *[http://www.transformation.ukzn.ac.za/archive/tran007/tran007004.pdf Philosophy & the Crisis in South Africa, M.A. Nupen, 1988]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.disa.ukzn.ac.za/webpages/DC/theoaug87/theoaug87.pdf Richard Turner and the Politics of Emancipation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120325205841/http://www.disa.ukzn.ac.za/webpages/DC/theoaug87/theoaug87.pdf |date=25 Maart 2012 }}, Duncan Greeves, 1987 *[http://www.v1.sahistory.org.za/r-turner/pdfs/Tony%20Morphet%20The%20Eye%20of%20the%20Needle%20Ravan%201980.pdf Biographical introduction in 'The eye of the needle'] by Tony Morphet, 1980 *[http://abahlali.org/files/Bushing%20Aginst%20History%20Against.pdf Brushing Against the Grain: Oppositional Discourse in South Africa] deur Tony Morphet, 1990 *[http://abahlali.org/files/nash.pdf The Moment of Western Marxism] deur Andrew Nash, 1999 *[http://abahlali.org/files/Turner%20by%20Fluxman%20and%20Vale.pdf Re-Reading Rick Turner in the New South Africa], deur Tony Fluxman en Peter Vale, 2004 *[https://web.archive.org/web/20120406231439/http://www.gold.ac.uk/media/working%20paper_Ian%20Macqueen.pdf Black Consciousness in Dialogue: Steve Biko, Richard Turner and the ‘Durban Moment’ in South Africa, 1970 – 1974], Ian McQueen, SOAS, 2009 *[http://146.230.128.141/jspui/bitstream/10413/2662/1/Lunn_Helen_2010.pdf Hippies, radicals and the Sounds of Silence - Cultural Dialectics at two South African Universities 1966-1976] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151206102229/http://146.230.128.141/jspui/bitstream/10413/2662/1/Lunn_Helen_2010.pdf |date= 6 Desember 2015 }}, Helen Lunn, PhD Thesis, UKZN, 2010 *[http://findarticles.com/p/articles/mi_7080/is_72-73/ai_n54561804/ Eddie Webster, the Durban moment and new labour internationalism], Rob Lambert, 2010 *[http://sro.sussex.ac.uk/7348/ Re-imagining South Africa: Black Consciousness, radical Christianity and the New Left, 1967 – 1977], Ian McQueen, PhD Thesis, University of Sussex, 2011 == Eksterne skakels == * [http://www.barbara-follett.org.uk/richard_turner/index.html Webwerf oor Rick Turner] {{Vertaaluit | taalafk = en | il = Rick Turner (philosopher) }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Turner, Rick}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktiviste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Sterftes in 1978]] [[Kategorie:Geboortes in 1942]] [[Kategorie:Mense van Suid-Afrika van Britse afkoms]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vakbondleiers]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Kaapstad]] 9b816txmj7v3d9gl85a9sprbyu9kdbu 4 303482 2964394 2929058 2026-09-01T20:13:08Z Sobaka 328 /* Nuwe artikels */ skakel 2964394 wikitext text/x-wiki [[Beeld: Flag map of South Africa.svg |raamloos|200px|regs]] Welkom by '''Wikiprojek Suid-Afrika'''! Dit is 'n samewerkingsgebied vir Wikipediane wat belangstel in die verbetering van die dekking van Suid-Afrikaanse artikels. As u weet van aktiewe redakteurs wat bygedra het tot Suid-Afrika-verwante artikels of verwante Wikiprojekte, verwys hulle dan na hierdie projek. Nuwe deelnemers is welkom; voel asseblief vry om hier aan te sluit! Kyk ook vir ons [[Portaal:Suid-Afrika]]. ==Deelnemers== Om deel te word van Wikiprojek Suid-Afrika, wysig hierdie afdeling en plaas <b><code><nowiki>#~~~~</nowiki></code></b> hieronder in '''alfabetiese volgorde'''. #-- [[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 10:06, 1 Junie 2020 (UTC) #-- [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|skil 'n appeltjie]]) 19:44, 31 Mei 2020 (UTC) #-- [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:10, 29 Mei 2020 (UTC) #-- [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:14, 25 Junie 2020 (UTC) #-- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:59, 31 Mei 2020 (UTC) #-- [[Gebruiker:TapticInfo|TapticInfo]] ([[Gebruikerbespreking:TapticInfo|kontak]]) [[Gebruiker:TapticInfo|TapticInfo]] ([[Gebruikerbespreking:TapticInfo|kontak]]) 09:02, 15 Augustus 2021 (UTC) ==Sjablone== === Sjablone om te voltooi / verbeter === {{Artikels oor Suid-Afrika|state=uncollapsed}} {{Suid-Afrikaanse kookkuns|state=uncollapsed}} === Sjablone om te gebruik === Plaas die <nowiki>{{Wikiprojek Suid-Afrika artikel}}</nowiki> op die besprekingsbladsy van alle artikels wat deel is wan WIkiprojek Suid-Afrika. Sien die volgende lys van Suid-Afrikaanse saadjie sjablone. Ontkiem sommer 'n saadjie. ===Saadjie=== *{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-saadjie|Suid-Afrika-saadjie]]}} – verwante kategorie – [[:Kategorie:Suid-Afrika-saadjies]] :*{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-geo-saadjie|Suid-Afrika-geo-saadjie]]}} – verwante kategorie: [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse geografiesaadjies]] ::*{{[[Sjabloon:Gauteng saadjie|Gauteng saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:KwaZulu-Natal saadjie|KwaZulu-Natal saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Limpopo saadjie|Limpopo saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Mpumalanga saadjie|Mpumalanga saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Noord-Kaap saadjie|Noord-Kaap saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Noordwes saadjie|Noordwes saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Oos-Kaap saadjie|Oos-Kaap saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Wes-Kaap saadjie|Wes-Kaap saadjie]]}} ::*{{[[Sjabloon:Vrystaat saadjie|Vrystaat saadjie]]}} :*{{[[Sjabloon:Suid-Afrikaanse-bio-saadjie|Suid-Afrikaanse-bio-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse biografiesaadjies]] ::*{{[[Sjabloon:Suid-Afrikaanse-politikus-saadjie|Suid-Afrikaanse-politikus-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse politikus saadjies]] :*{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-geskiedenis-saadjie|Suid-Afrika-geskiedenis-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse geskiedenissaadjies]] :*{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-struktuur-saadjie|Suid-Afrika-struktuur-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse struktuur saadjies]] == Nuwe artikels == {{div col|colwidth=24em}} * [[Inboekstelsel]] * [[Departement van Internasionale Betrekkinge en Samewerking]] * [[Buitelandse betrekkinge van Suid-Afrika]] * [[Lys van diplomatieke missies van Suid-Afrika]] * [[Lys van diplomatieke missies in Suid-Afrika]] * [[Wet op die Erkenning van die Onafhanklikheid van Namibië, 1990]] * [[Jürgen Schadeberg]] * [[Sjebeen]] * [[Umqombothi]] * [[Nigel Morgan]] * [[George Bizos]] * [[Danny Titus]] * [[Tsotsi]] ‎ * [[Sarafina! (1992 film)]] * [[District 9]] * [[Suid-Afrikaanse filmbedryf]] * [[U-Carmen eKhayelitsha]] * [[Slag van Soutrivier]] * [[Jonas Gwangwa]] * [[Amathole- beskermde seegebied]] * [[Rubicon-toespraak]] * [[Carl von Hirschberg]] * [[Dawid Stuurman]] * [[Xiaomei Havard]] * [[Karima Brown]] * [[Jimmy Abbott]] * [[Aubrey Kruger]] * [[Graeme Bloch]] * [[National Union of South African Students]] * [[Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]] * [[Koevoet (polisie-eenheid)|Koevoet]] * [[Goue renoster van Mapungubwe]] * [[Suid-Afrikaanse onrus van 2021]] * [[Parlementsgebou (Kaapstad)]] * [[Simonstad-ooreenkoms]] * [[David Benatar]] * [[Carl Walter Meyer]] * [[André Walters]] * [[Dana Snyman]] * [[Yu Chi Chan-klub]] * [[Dana Niehaus]] * [[Satanskoraal]] * [[Mike Schüssler]] * [[John Berks]] * [[John Weston]] * [[Barry Ronge]] * [[Lionel Peterson]] * [[Don Mattera]] * [[Aggrey Klaaste]] * [[Patrick Soon-Shiong]] * [[Len Taunyane]] * [[David Christiaan de Waal]] * [[William Duncan Baxter]] * [[Glenda Kemp]] * [[Dennis East]] * [[Dawid van Lill]] * [[Mpho Phalatse]] * [[Franci Swanepoel]] * [[Leopold Scholtz]] * [[Klimaatsverandering in Suid-Afrika]] * [[Omgewingskwessies in Suider-Afrika]] * [[Alois Hugo Nellmapius]] * [[Drum (tydskrif)]] * [[Mark Pilgrim]] * [[Murunwa Makwarela]] * [[Kgosientso Ramokgopa]] * [[Stephanie Kemp]] * [[Thapelo Amad]] * [[Kirsten Neuschäfer]] * [[Thabo Bester]] * [[James Alexander]] * [[Rob Hersov]] * [[Guillaume Chenu de Chalezac]] * [[WESSA]] * [[Eusebius McKaiser]] * [[Erik Holm]] * [[Dricus du Plessis]] * [[Michael Lapsley]] * ''[[Scope]]'' * [[Nthato Motlana]] * [[Hans van Heerden]] * [[RISE Mzansi]] * [[Eeben Barlow]] *[[Televisie in Suid-Afrika]] * [[Piet Meyer]] * [[Klaas de Jonge]] * [[Beurtkrag]] * [[Suid-Afrikaanse energiekrisis]] * [[Overvaal Stereo]] * [[Change Starts Now]] * [[Mbongeni Ngema]] * [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)]] * [[Peter Magubane]] * [[Edwill van Aarde]] * [[Kholeka Gcaleka]] * [[Pip Freedman]] * [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024]] * [[African Congress for Transformation]] * [[Nasionale Vervolgingsgesag]] * [[Build One South Africa]] * [[Mapsixteen Civic Movement]] * [[Dikwankwetla Party of South Africa]] * [[Afrikaans 100-projek]] * [[Suid-Afrika se regverdige energieoorganginvesteringsplan]] * [[Veelpartyhandves]] * [[Pan Africanist Movement]] * [[Africa Restoration Alliance]] * [[Dire Tladi]] * [[Tyla]] * [[Operation Dudula]] * [[Abadin Tadia Tjoessoep]] * [[People's Movement for Change]] * [[Team Sugar South Africa]] * [[Mike Procter]] * [[John Hlophe]] * [[Ian Cameron]] * [[Hans Heese]] * [[Valke (SAPD)]] * [[Dingaan Thobela]] * [[David de Lange]] * [[Odile Harington]] * [[Louis van Schoor]] * [[Annelise de Vries]] * [[Operasie Vula]] * [[Koos van der Merwe]] * [[Hylton Nel]] * [[Danie Odendaal]] * [[End Conscription Campaign]] * [[Shifty Records]] * [[Douw Steyn]] * [[R.W. Johnson]] * [[Ebrahim Rasool]] * [[Barbara Masekela]] * [[Brand Fourie]] * [[Tshepisong]] * [[Neil de Beer]] * [[Tshidi Madia]] * [[Jan Boland Coetzee]] * [[Deon Fourie (generaal)|Deon Fourie]] * [[Maxi Schoeman]] * [[Kenny Kunene]] * [[Lis Lange]] * [[Katiso Molefe]] * [[DJ Sumbody]] * [[Brett Herron (politikus)]] * [[Marianne Thamm]] * [[Benjamin Mauerberger]] * [[Madlanga-kommissie]] * [[Groot Vyf-kartel]] * [[G20-spitsberaad in Johannesburg 2025]] * [[Mary de Haas]] * [[Leonora van den Heever]] * [[Lichtenstein-kasteel (Suid-Afrika)]] * [[Brown Mogotsi]] * [[William H. Andrews]] * [[The Continent (digitale koerant)]] * [[Gerald Olitzki]] * [[DJ Warras]] * [[Marius van der Merwe]] * [[Paul O’Sullivan]] * [[Francis Guthrie]] * [[Clem Sunter]] * [[Susan Lombaard]] * [[Nicholas Haysom]] * [[Percy Sieff]] * [[Nathan Kirsh]] * [[Ruan Fourie]] * [[Johnny Davids]] * [[Jan Wilkens]] * [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] * [[Abdul Minty]] * [[Ina Paarman]] * [[Rietvlei-vliegtuigongeluk (1943)]] * [[Portchie]] * [[George Kusche]] * [[J.J. Alcock]] * [[March and March]] * [[Jacinta Ngobese-Zuma]] * [[Dina Pule]] * [[Feroz Khan]] * [[Jack Bloom]] * [[Frans Cronje (politieke ontleder)]] * [[John Kane-Berman]] * [[Crossby Vusi Shongwe]] * [[Staatsveiligheidsagentskap]] * [[Spy Cables (uitgelekte intelligensiedokumente)]] * [[Cass Abrahams]] * [[Ernst Kotzé]] * [[Souttert]] {{div col end}} [[Kategorie:Wikipedia]] [[Kategorie:Suid-Afrika|*]] 0fydmnoibzf7ou1r8893xc6kz7fn2f5 0 307947 2964302 2958443 2026-09-01T14:55:47Z Jcb 223 2964302 wikitext text/x-wiki {{Moordenaar | naam = Alfabetmoorde | beeld = | onderskrif = | land = [[VSA]] | misdaad = [[Verkragting]], verwurging | plek = [[New York (deelstaat)|New York]] | datums = 16 November 1971 – <br />26 November 1973 | slagoffers = 3 | gedood = }} Die '''Alfabetmoorde''' (ook bekend as die '''Dubbelvoorlettermoorde''') is ’n onopgeloste reeks kindermoorde tussen 1971 en 1973 in [[Rochester, New York]].<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} pp. 34-43</ref> Al die slagoffers van die Alfabetmoorde was meisies van 10 en 11 jaar oud wie se [[voornaam]] met dieselfde letter as haar [[van]] begin het. Hulle is almal seksueel aangerand en verwurg<ref name="ak98">''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 98</ref> voordat hulle liggaam in of naby ’n dorp gelos is wat met dieselfde voorletter as hulle voornaam en van begin het.<ref name="one">{{cite news|title=Double Initial Murders: One Killer?|url=https://www.whec.com/news/double-initial-murders-was-it-the-work-of-one-killer/5255196/|accessdate=December 28, 2019|agency=WHEC-TV|location=Rochester, New York|date=22 Februarie 2019|archive-date=28 Desember 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191228214839/https://www.whec.com/news/double-initial-murders-was-it-the-work-of-one-killer/5255196/|url-status=dead}}</ref><ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 34</ref><ref name="ser">''Serial Murderers and Their Victims'' {{ISBN|978-0-495-60081-7}} p. 458</ref> Die ondersoekers het meer as 800 verdagtes ondervra, maar die moorde is nooit opgelos nie. == Moorde == === Carmen Colón === Op 16 November 1971 om 16:20 het die 10-jarige [[Puerto Rico|Puerto Ricaaanse]] meisie Carmen Colón in Rochester, New York, verdwyn op pad terug huis toe ná ’n besoek aan die plaaslike apteek. Volgens getuies het Colón die apteek waarheen haar ouma haar gestuur het, verlaat toe sy hoor die voorskrif wat sy moes gaan haal, is nog nie gereed nie. Sy het aan die eienaar, Jack Corbin, gesê: "Ek moet gaan. Ek moet gaan." Sy is toe gesien waar sy in ’n motor klim wat daarnaby geparkeer was.<ref name="col">{{cite news|title=Double Initial Murders: Carmen Colón|url=https://www.whec.com/news/inside-the-evidence-double-initial-murders/5230501/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Colón se ma het haar om 19:50 as vermis aangegee.<ref>''Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 16</ref> Sowat 50 minute nadat Colón die apteek verlaat het, het talle motoriste op Interstate 490 die kind met ’n kaal onderlyf aan die teenoorgestelde kant van die pad sien hardloop terwyl ’n voertuig, glo ’n donker Ford Pinto-luikrug, agteruitry agter haar aan.<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 63</ref> Die meisie het haar arms wild geswaai en geskree in ’n poging om motors te laat stilhou.<ref name="un35">''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 35</ref> Minstens een motoris het gesien hoe sy deur haar ontvoerder na die voertuig teruggelei word.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 7</ref> In die spitsverkeer het niemand stilgehou om haar te help nie<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} pp. 63-64</ref> en dit het later groot openbare woede ontlok.<ref name="un35" /> Haar lyk is twee dae later naby Interstate 490 gevind, buite die dorp Churchville. In ’n lykskouing is bevind sy is verkrag, het ’n beenbreuk in haar skedel gehad en is daarna met die hand verwurg. Daar was ook talle krapmerke aan haar lyf.<ref name="D&C_background_feature">{{cite news |first=Gary |last=Craig |title='Double Initial' Murders Remain Mystery After 35 Years |url=http://www.democratandchronicle.com/article/20090301/NEWS01/903010314 |work=Democrat and Chronicle |publisher=Gannett |location=Rochester |pages=1A, 8A |date=1 Maart 2009 |accessdate=2 Maart 2009}}</ref> === Wanda Walkowicz === Sewentien maande later, op 2 April 1973 kort ná 17:00, het die 11-jarige Wanda Walkowicz uit die oostelike deel van Rochester verdwyn terwyl sy op pad huis toe was. Volgens die eienaar van die delikatesse waar Walkowicz was, is sy daarheen gestuur om kruideniersware te koop. Om 17:15 het sy begin terugloop huis toe. Haar ma het haar om 20:00 as vermis aangegee.<ref>{{cite news|title=Double Initial Murders: Wanda Walkowicz|url=https://www.whec.com/news/double-initial-murders-wanda-walkowicz/5238090/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019|archive-date=29 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129163441/https://www.whec.com/news/double-initial-murders-wanda-walkowicz/5238090/|url-status=dead}}</ref> Die polisie het onmiddellik ’n soektog gelas. Die omgewing om die winkel en die plekke waar sy graag gespeel het, is deursoek. Niks is egter gevind nie,<ref>'' Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 38</ref> hoewel ’n paar inwoners van die buurt Walkowicz gesien het terwyl sy sukkel om die inkopiesak te dra. Terwyl sy die sak teen ’n heining gedruk het om haar greep te verander, het ’n bruin voertuig verby haar gery.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 38</ref> Walkowicz se liggaam, ten volle geklee, is die volgende dag om 10:15 deur ’n polisieman gevind<ref>{{cite news|title=Leads Sought in 1973 'Double Initial' Killing of Girl, 11|url=https://www.newspapers.com/image/?clipping_id=36792841&fcfToken=eyJhbGciOiJIUzI1NiIsInR5cCI6IkpXVCJ9.eyJmcmVlLXZpZXctaWQiOjQwMzYwMDQyMSwiaWF0IjoxNTc4NTM3MjMwLCJleHAiOjE1Nzg2MjM2MzB9.G2_ExtRrGZJxZNMxGbP3Uki7uR_oMsFeTwW_ypqLe6w|accessdate=9 Januarie 2020|work=Democrat and Chronicle|date=9 Maart 2018}}</ref> aan die voet van ’n heuwel aan State Route 104 in Webster, sowat 10&nbsp;km van Rochester af.<ref>''Still at Large: A Casebook of 20th Century Serial Killers who Eluded Justice'' {{ISBN|978-1-559-50184-2}} p. 8</ref> Die posisie van haar liggaam het daarop gedui dat sy waarskynlik uit ’n bewegende voertuig gegooi is en haar liggaam teen die heuwel afgerol het.<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 38</ref> In ’n lykskouing is bevind sy is verkrag en toe met ’n voorwerp soos ’n [[gordel]] van agter af verwurg. Verskeie verdedigingswonde het gewys Walkowicz het teen haar moordenaar geveg.<ref>{{cite web|title=Homicide Victim: Walkowicz, Wanda Lee|url=https://www.troopers.ny.gov/Wanted_and_Missing/Homicide/view.php?ID=13364759-65d4-4411-bc90-c667b49e7286|accessdate=6 Februarie 2020|date=5 Januarie 2006}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Haar klere is weer aangetrek nadat sy vermoor is.<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 64</ref> In die lykskouing is spore van [[semen]] en [[pubiese hare]] aan die liggaam gevind.<ref>{{cite news|title=Double Initial Murders: Wanda Walkowicz|url=https://www.whec.com/news/double-initial-murders-wanda-walkowicz/5238090/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019|archive-date=29 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129163441/https://www.whec.com/news/double-initial-murders-wanda-walkowicz/5238090/|url-status=dead}}</ref> Verder is verskeie wit [[kat]]hare aan haar klere gevind, hoewel die Walkowicz-gesin nie ’n wit [[troeteldier]] gehad het nie.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 91</ref> Nadat ’n beloning uitgereik is vir inligting wat tot die inhegtenisneming en veroordeling van die moordenaar kon lei,<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} pp. 39-40</ref> het ’n ooggetuie vertel hy het Walkowicz aan die passasierskant van ’n groot bruin voertuig sien staan terwyl sy met die bestuurder gesels. Die ooggetuie kon nie die bestuurder duidelik sien nie,<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 64</ref> maar die voertuig was baie naby Walkowicz se huis.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 36</ref> Nog iemand het vertel sy het gesien hoe ’n man ’n meisie met rooi hare op die aand van Walkowicz se verdwyning tussen 17:30 en 18:00 in ’n ligkleurige Dodge Dart dwing.<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 39</ref> Rochester se polisiedepartement het enige voorstelle ontken dat daar ’n verband tussen Colón en Walkowicz se moord was.<ref>''Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 46</ref> === Michelle Maenza === Sewe maande later, op die aand van 26 November 1973, het die 11-jarige Michelle Maenza se ma, Carolyn, haar as vermis aangegee nadat die kind nie van die skool af teruggekom het nie. Daar is vasgestel Maenza is om 15:20 laas deur haar skoolmaats gesien op pad na ’n inkopiesentrum naby die skool om haar ma se beursie te gaan haal wat sy vroeër die dag in ’n winkel vergeet het.<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 40</ref> Sowat 10 minute later het ’n ooggetuie Maenza aan die passasierskant van ’n beige of taankleurige voertuig sien sit wat vinnig in die straat af gery het. Volgens die ooggetuie het die kind gehuil.<ref>{{cite news|title=Double Initial Murders: Michelle Maenza|url=https://www.whec.com/news/double-initial-murders-the-final-victim/5247570/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019|archive-date= 3 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803183343/https://www.whec.com/news/double-initial-murders-the-final-victim/5247570/|url-status=dead}}</ref> Om 17:30 het ’n motoris ’n man by ’n groot beige of taankleurige voertuig met ’n pap band sien staan.<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 64</ref> Dit was aan Route 350 in die dorp Walworth en die man het ’n meisie wat die ooggetuie seker was Maenza was, aan haar pols vasgehou. Toe die ooggetuie stilhou en sy hulp aanbied, het die man die kind agter sy rug ingeruk.<ref>''Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 71</ref> Hy het voor die voertuig se nommerplaat gestaan. Die man het die ooggetuie so boos aangegluur dat laasgenoemde verplig gevoel het om weg te ry.<ref>{{cite news|title=Double Initial Murders: Michelle Maenza|url=https://www.whec.com/news/double-initial-murders-the-final-victim/5247570/|accessdate=4 Januarie 2020|work=WHEC-TV|date=1 Februarie 2019|archive-date= 3 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803183343/https://www.whec.com/news/double-initial-murders-the-final-victim/5247570/|url-status=dead}}</ref> Maenza se ten volle geklede liggaam is op 28 November om 10:30 in ’n sloot in die dorp Macedon gekry, sowat 24&nbsp;km van Rochester af. In ’n lykskouing is bevind sy het verskeie wonde aan haar lyf gehad wat met ’n stomp voorwerp toegedien is, sy is verkrag en van agter af met ’n voorwerp soos ’n dun tou verwurg. Verskeie wit kathare is aan haar klere gekry,<ref name="ak98" /> en blare van die omgewing is in haar vuis gevind,<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 41</ref> wat aandui dat sy waarskynlik vermoor is op of naby die plek waar haar lyk gekry is.<ref>''The Encyclopedia of Unsolved Crimes'' {{ISBN|978-0-816-07818-9}} p. 7</ref> ’n Monster is van semen geneem, asook ’n palmafdruk aan haar nek.<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} p. 256</ref><ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 63</ref> == Ondersoek == Al drie moorde het groot openbare belangstelling gelok en daar is wyd daaroor berig. Ná Maenza se moord het ondersoekers ’n profieltekening aan die media uitgereik van die persoon wat deur verskeie ooggetuies by die kind gesien is.<ref>''The Devil at Genesee Junction'' {{ISBN|978-1-442-25233-2}} p. 65</ref> Nes met die ander twee moorde is ’n blitslyn daargestel, maar dié keer vir al drie moorde. ’n Beloning is ook weer uitgereik.<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} p. 256</ref> Talle oproepe is ontvang, maar dit het geen noemenswaardige getuienis opgelewer nie.<ref name="col" /> Hoewel die ondersoekers meer as 800 verdagtes ondervra het, is die moorde nooit opgelos nie. Omdat al drie meisies uit ’n arm [[Rooms-Katolieke Kerk|Katolieke]] huis gekom het,<ref>''Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 43</ref> min vriende gehad het en kort voor hulle moord geboelie is<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} p. 255</ref> of swak op skool gevaar het, het ondersoekers die moontlikheid nie uitgesluit nie dat die moordenaar gewerk het by, of kennis gehad het van, die praktyke van ’n maatskaplike agentskap.<ref>''The Encyclopedia of Unsolved Crimes'' {{ISBN|978-0-816-07818-9}} p. 7</ref> === Ooreenkomste === Al drie slagoffers was [[voortiener]]meisies wat vroeg die middag in ligte of swaar reën in Rochester verdwyn het<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} pp. 255-256</ref> en wie se liggaam later in naburige distrikte gevind is. Die liggame is óf ten volle óf halfgeklee ontdek naby ’n grootpad op ’n plek wat maklik met ’n voertuig bereik kon word.<ref name="one" /> Al drie was kort<ref>''Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 18</ref> en is verkrag voordat hulle vermoor is. Al drie is deur hulle skoolmaats as alleenlopers beskou.<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} pp. 255-256</ref> Ondersoekers stem saam dit is onwaarskynlik dat die slagoffers gekies is omdat hulle voornaam en van met dieselfde letter begin het,<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 78</ref> want dit sou beteken hulle moordenaar moes hulle lank agtervolg het, en dit sou die kans om aandag te trek verhoog. Sommige ondersoekers glo ook Colón is, anders as die ander twee, vermoor deur iemand wat haar geken het en dalk familie was.<ref>''The Hillside Strangler: The Three Faces of America's Most Savage Rapist and the Shocking Revelations from the Sensational Los Angleles Trial'' {{ISBN|978-1-884-95637-9}} p. 257</ref> === Verdagtes === In die saak van Carmen Colón is haar oom, Miguel Colón, as ’n sterk kandidaat vir die moord beskou. Miguel was die broer van Colón se pa, Justiniano. Nadat die ouers geskei is, het hy ’n verhouding met die ma, Guillermina, aangeknoop.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 2</ref> Colón se oupa, Felix, het gewoonlik saam met haar apteek toe gestap, maar op die dag van haar moord het sy daarop aangedring om alleen te stap.<ref>{{cite news|title=Why Did Hundreds Ignore Doomed Girl? |url=https://www.newspapers.com/newspage/99220284/|accessdate=January 10, 2020|agency=Detroit Free Press|location=Detroit, Michigan|date=28 November 1971}}</ref> Net weke voor haar dood het haar oom ’n motor gekoop wat ooreenstem met die beskrywing van ooggetuies.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-0-811-70632-2}} p. 6</ref> Ondersoekers het die voertuig ondersoek en gevind dit is binne en buite goed skoongemaak, en die kattebak is met ’n sterk skoonmaakmiddel gewas.<ref>''Nightmare in Rochester: The Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 20</ref> Nadat Miguel eers gevlug en hom daarna oorgegee het, kon hy nie ’n aanvaarbare [[alibi]] verskaf nie. Geen fisieke getuienis kon egter gevind word wat hom met die moord verbind nie.<ref name="one" /> Miguel het in 1991 op 44-jarige ouderdom [[selfmoord]] gepleeg ná ’n geval van gesinsgeweld waarin hy sy vrou en broer geskiet en gewond het.<ref>{{cite book |title=''The Mammoth Book of Killers at Large'' |url=https://archive.org/details/mammothbookofkil0000cawt |last=Cawthorne |first=Nigel |authorlink= |year=2007 |publisher=Robinson |location=VK |isbn=978-1-84529-631-5 |page=[https://archive.org/details/mammothbookofkil0000cawt/page/209 209] }}</ref> Nog iemand wat as sterk kandidaat vir die Alfabetmoorde beskou is, is die 25-jarige [[brandbestryder]] Dennis Termini van Rochester. Termini was ’n reeksoortreder wat as die "Garageverkragter" bekend was. Hy het tussen 1971 en 1973 minstens 14 meisies en jong vroue verkrag. Hy het ook ’n beige voertuig gehad wat aan die beskrywing van moordooggetuies voldoen en het naby die plek gewoon waar Maenza laaste lewend gesien is.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 66</ref> Net vyf weke na Maenza se moord het Termini probeer om ’n tienermeisie met ’n [[vuurwapen]] te ontvoer,<ref>''Nightmare in Rochester: The Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-790-16809-5}} p. 81</ref> maar hy het gevlug toe sy aanhou gil. Kort daarna het hy nog ’n meisie probeer ontvoer, maar is dié keer deur die polisie agternagesit. Termini het selfmoord gepleeg deur homself in die kop te skiet.<ref name="one" /> Ná sy dood is wit kathare in sy voeruig gevind.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} p. 99</ref> In Januarie 2007 is Termini se liggaam opgegrawe om [[DNS]]-monsters te kry en met semenmonsters aan Walkowicz se liggaam te vergelyk. Dit het bewys hy was nie vir haar moord verantwoordelik nie. Alle fisieke bewyse van Colón of Maenza se liggaam het egter sedertdien verdwyn of is vernietig.<ref>''Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders'' {{ISBN|978-1-476-67000-3}} pp. 68-69</ref> Nog ’n verdagte is die reeksmoordenaar [[Kenneth Bianchi]], wat ten tye van die moorde ’n roomysverkoper in Rochester was. Hy het op plekke naby die eerste twee moordvondste gewerk. Bianchi het in Januarie 1976 van Rochester na [[Los Angeles]] verhuis. Tussen 1977 en 1978 het hy en sy neef [[Angelo Buono jr.]] die [[Hillside Strangler]]-moorde op 10 meisies en jong vroue tussen 12 en 28 jaar oud gepleeg.<ref name="D&C_Bianchi">{{cite news |first=Gary |last=Craig |title=Serial killer Bianchi Denies He is 'Double Initial' Slayer |url=http://www.democratandchronicle.com/article/20090302/NEWS01/903020343 |work=Democrat and Chronicle |publisher=Gannett |location=Rochester, New York |page=6A |date=2 Maart 2009 |accessdate=2 Maart 2009}}</ref> Bianchi is nooit van die Alfabetmoorde aangekla nie en het enige skuld heftig ontken.<ref name="ser" /> Hy het egter, terwyl hy in Rochester gewoon het, met ’n voertuig van dieselfde model en kleur gery as die een wat ooggetuies beskryf het.<ref>''The Encyclopedia of Unsolved Crimes'' {{ISBN|978-0-816-07818-9}} p. 7</ref> In April 2011 is die 77-jarige Joseph Naso in [[Reno]], [[Nevada]], in hegtenis geneem vir die moord op vier vroue in [[Kalifornië]] tussen 1977 en 1994. Al vier was vermoedelik [[Prostitusie|prostitute]]<ref name="Burton">{{cite news | author=Justin Berton | url=http://articles.sfgate.com/2011-07-07/bay-area/29745957_1_case-law-safe-deposit-box-conduct-legal-research | title=Joseph Naso Now Wants an Attorney for Murder Trial | publisher=SFGate.com | date=7 Julie 2011 | accessdate=20 Augustus 2011 | archive-date= 2 Februarie 2013 | archive-url=https://archive.today/20130202090153/http://articles.sfgate.com/2011-07-07/bay-area/29745957_1_case-law-safe-deposit-box-conduct-legal-research | url-status=dead }}</ref><ref name="Lee">{{cite news | author=Henry K. Lee | url=http://articles.sfgate.com/2011-06-17/bay-area/29668591_1_list-photos-carmen-colon | title=Slaying Suspect Joseph Naso Kept Notes on Victims | publisher=SFGate.com | date=17 Junie 2011 | accessdate=20 Augustus 2011 | archive-date= 2 Februarie 2013 | archive-url=https://archive.today/20130202004547/http://articles.sfgate.com/2011-06-17/bay-area/29668591_1_list-photos-carmen-colon | url-status=dead }}</ref> en almal se naam het met dieselfde letter as hulle van begin.<ref>{{cite news|title=Eerie Similarites Noted in New York and California Cold Cases|url=http://www.nbcnews.com/id/42558019|accessdate=3 April 2012|work=NBC News|date=12 April 2011}}</ref> Naso het in die vroeë 1970's in Rochester gewoon en het dikwels tussen New York en Kalifornië gereis.<ref name="Burton" /><ref name="Lee" /><ref>{{cite web | last = Dearen | first = Jason |author2=Scott Sonner | title = What's In a Name? It May Link Calif, NY Cold Cases | work = The Salem News | publisher = A.P. | date = 13 April 2011 | url = http://www.salemnews.com/nationalnews/x1240518430/Whats-in-a-name-It-may-link-Calif-NY-cold-cases | accessdate = 3 April 2012}}</ref> Sy DNS het egter nie oorgestem met dié van die semen wat aan Walkowicz se liggaam gevind is nie.<ref>{{cite news|title=No Evidence Links Joseph Naso to Rochester's Double Initial Killings|url=https://eu.democratandchronicle.com/story/news/investigations/2011/05/09/no-evidence-links-joseph-naso-to-rochesters-double-initial-killings/77152328/|accessdate=4 Januarie 2020|work=Democrat and Chronicle|date=8 Mei 2011}}</ref><ref>{{cite news|title=Joseph Naso Sentenced to Death for California's 'Alphabet Murders'|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/10469773/Joseph-Naso-sentenced-to-death-for-Californias-Alphabet-Murders.html|accessdate=4 Januarie 2020|work=The Telegraph|date=23 November 2013}}</ref> Naso is op 18 Junie 2013 van die moord op die Kaliforniese vroue aangekla.<ref>{{cite news |url=http://www.nydailynews.com/news/national/accused-serial-killer-claims-monster-prosecutors-article-1.1375752 |title=Accused 'Double Initial' Serial Killer Joseph Naso on Trial for Killing Four Prostitutes, Claims He is Not the 'Monster' Prosecutors Say He Is |work=Daily News (New York) |publisher=Mortimer Zuckerman |date=18 Junie 2013 |accessdate=13 September 2014 }}</ref> Hy is op 20 Augustus aan die vier moorde skuldig bevind en op 22 November ter dood veroordeel.<ref>{{cite news |last=Klein |first=Gary |url=http://www.mercurynews.com/breaking-news/ci_24580867/marin-judge-sentences-joseph-naso-death-row-murders |title=Marin Judge Sentences Joseph Naso to Death Row for Murders of Six Women |work=San Jose Mercury News |date=22 November 2013 |accessdate=13 September 2014 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne en verdere leesstof == {{refbegin}} * {{cite book|last1=Benson|first1=Michael|year=2010|title=Murder Times Two: Killer Twins|publisher=Pinnacle Books|location=New York|isbn=978-0-7860-3185-6}} * {{cite book|last1=Benson|first1=Michael|year=2015|title=The Devil at Genesee Junction: The Murders of Kathy Bernhard and George-Ann Formicola|url=https://archive.org/details/devilatgeneseeju0000bens|publisher=Rowman & Littlefield|location=Lambeth|isbn=978-1-4422-5233-2|pages=[https://archive.org/details/devilatgeneseeju0000bens/page/63 63]–68}} * {{cite book|last1=Cawthorne|first1=Nigel|year=2007|title=The Mammoth Book of Killers at Large|url=https://archive.org/details/mammothbookofkil0000cawt|publisher=Robinson Publishing|location=Londen|isbn=978-1-84529-631-5}} * {{cite book|last1=Farnsworth|first1=Cheri L.|year=2010|title=Alphabet Killer: The True Story of the Double Initial Murders|url=https://archive.org/details/alphabetkillertr0000farn|publisher=Stackpole Books|isbn=978-0-8117-0632-2}} * {{Cite book|last= Lane|first= Brian|last2= Gregg|first2= Wilfred|title= The Encyclopedia Of Serial Killers|origyear= 1992|year= 1995|publisher= Berkley Books|location= New York City|isbn= 0-425-15213-8|ref= harv|url-access= registration|url= https://archive.org/details/encyclopediaofse00lane}} * {{cite book|last=Newton|first=Michael|title=Still at Large: A Casebook of 20th Century Serial Killers who Eluded Justice|url=https://archive.org/details/stillatlargecase0000newt|year=1999|publisher=Loompanics Unlimited |location=Washington|isbn=978-1-55950-184-2}} * {{cite book|last=Newton|first=Michael|title=The Encyclopedia of Unsolved Crimes|url=https://archive.org/details/encyclopediaofun0002newt|year=2009|publisher=Facts on File |location=New York|isbn=978-0-8160-7818-9}} * {{cite book|last=Schechter|first=Harold|title=The A to Z Encyclopedia of Serial Killers|year=1996|publisher=Pocket Books |location=New York|isbn=978-1-4766-7000-3}} * {{cite book|last=Thompson|first=Emily G.|title=Unsolved Child Murders: Eighteen American Cases, 1956–1998|url=https://archive.org/details/unsolvedchildmur0000emil|year=2018|publisher=McFarland & Company Inc. |location=Noord-Carolina|isbn=978-1-4766-7000-3}} * {{cite book|last=Tubman|first=Donald A.|title=Nightmare in Rochester: The Double-Initial Murders|year=2018|publisher=Amazon Kindle Direct Publishing |location=VSA|isbn=978-1-79016-809-5}} {{refend}} == Skakels == * [https://www.nytimes.com/1973/12/24/archives/three-rapemurders-stir-rochester-area-3-rapemurders-in-2-years-stir.html Nuusartikel] oor die Alfabetmoorde * [https://www.unsolvedcasebook.com/the-alphabet-murders/ ''The Alphabet Murders''] by unsolvedcasebook.com {{vertaaluit| taalafk = en | il = Alphabet murders}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse reeksmoordenaars]] [[Kategorie:Ongeïdentifiseerde mense]] 12glhols05he0i49qdmzyvg5y6ub27r 0 315814 2964485 2922119 2026-09-02T11:03:47Z Oesjaar 7467 Maak sintaksfout reg. 2964485 wikitext text/x-wiki [[Lêer:QarabaghWarMap(2020).svg|350px|duimnael|{{legend|#ffd078ff| Gebied beheer deur die [[Republiek Artsach]] met inbegrip van Armeense beheerde gebiede rondom Nagorno-Karabach]}}{{legend|#7fd281ff| Gebied opgeëis deur die Republiek Artsakh, maar beheer deur [[Azerbaijan]]}}{{legend|#81ffceff| Gebied beset deur Azerbeidjan{{Small|(volgens Azerbaijan)}}}}]] Die '''Nagorno-Karabach-konflik van 2020''' was 'n gewapende konflik tussen die magte van [[Azerbeidjan]] en [[Armenië]], tesame met die selfverklaarde [[Artsach]] in die Nagorno-Karabach-streek, en was die nuutste eskalasie van die onopgeloste Nagorno-Karabach-konflik. Die botsings het die oggend van [[27 September]] [[2020]] langs die Nagorno-Karabach-kontaklyn begin. Beide kante het militêre en burgerlike ongevalle gerapporteer.<ref name="aljaz">{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/9/27/heavy-fighting-erupts-in-disputed-nagorno-karabakh-region |title=Fighting erupts between Armenia, Azerbaijan over disputed region|publisher=[[Al Jazeera]]|date=27 September 2020|access-date=27 September 2020}}</ref> In reaksie op die botsings het Armenië en die selfverklaarde Republiek Artsakh [[krygswet]] en algehele mobilisering ingestel,<ref name=":1" /><ref name="auto">{{cite web|url=https://in.reuters.com/article/armenia-azerbaijan-martial-law/nagorno-karabakh-announces-martial-law-and-total-mobilization-idINKBN26I086?il=0|title=Nagorno-Karabakh announces martial law and total mobilization|publisher=[[Reuters]]|date=27 September 2020|access-date=27 September 2020|archive-date=11 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011141606/https://in.reuters.com/article/armenia-azerbaijan-martial-law/nagorno-karabakh-announces-martial-law-and-total-mobilization-idINKBN26I086?il=0|url-status=dead}}</ref> terwyl Azerbeidjan krygswet en 'n aandklokreël ingestel het.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/article/armenia-azerbaijan-curfew/azerbaijans-parliament-approves-martial-law-curfews-presidents-aide-idINKBN26I0OU |title=Azerbaijan's parliament approves martial law, curfews – president's aide|publisher=[[Reuters]]| date=27 September 2020|access-date =27 September 2020}}</ref> Op 28 September is gedeeltelike mobilisering in Azerbeidjan afgekondig.<ref>{{cite web |url=https://apa.az/en/azerbaijan-army-azerbaijani-armed-forces/Partial-mobilization-announced-in-Azerbaijan-331385 |title=Partial mobilization announced in Azerbaijan|publisher=Azeri Press Agency|date=28 September 2020|access-date =28 September 2020}}</ref> Die [[Verenigde Nasies]] het die konflik ten sterkste veroordeel en 'n beroep op albei kante gedoen om om spanning af te skaal en sonder versuim betekenisvolle onderhandelinge te hervat.<ref name=":2">{{Cite web|date=2020-09-30|title=UN Security Council calls for immediate end to fighting in Nagorno-Karabakh|url=https://www.france24.com/en/20200930-un-security-council-calls-for-immediate-end-to-fighting-in-nagorno-karabakh|access-date=2020-09-30|website=France 24|language=en</ref> Na die inname van Shusha, die tweede grootste nedersetting in Nagorno-Karabakh, is 'n vredesooreenkoms onderteken tussen die president van Azerbeidjan, [[Ilham Aliyev]], die premier van Armenië, [[Nikol Pasjinjan]], en die president van Rusland, [[Wladimir Poetin]], wat gevegte beëindig het. Vyandelikhede in die gebied is vanaf 00:00, 10 November 2020 Moskou-tyd gestaak.<ref name="RIANovosti">{{cite web|url=https://ria.ru/20201110/karabakh-1583847112.html|title=Путин выступил с заявлением о прекращении огня в Карабахе|date=9 November 2020|access-date=9 November 2020|agency=RIA Novosti|language=ru}}</ref><ref name="RIA Novosti">{{cite web|url=https://ria.ru/20201110/karabakh-1583845291.html|title=Пашинян заявил о прекращении боевых действий в Карабахе|date=9 November 2020|access-date=9 November 2020|agency=RIA Novosti|language=ru}}</ref><ref name=":18">{{cite news|date=2020-11-10|title=Nagorno-Karabakh: Russia deploys peacekeeping troops to region|publisher=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-54885906|access-date=2020-11-11}}</ref> Die president van Artsakh, Arayik Harutyunyan, het ook ingestem om die vyandelikhede te beëindig.<ref name="ria.ru">{{cite web |url=https://ria.ru/20201110/karabakh-1583847338.html|title=Президент непризнанной НКР дал согласие закончить войну|date=9 November 2020|access-date=9 November 2020|agency=RIA Novosti|language=ru}}</ref> Volgens die ooreenkoms sou elke strydende party die gebiede behou wat hulle in daardie stadium beheer, terwyl Armenië ingestem het om ander besette gebiede rondom Nagorno-Karabakh aan Azerbeidjan terug te gee. Azerbeidjan sal ook toegang tot grond verkry tot sy [[Nachitsjewan]]-[[enklawe]] wat aan [[Turkye]] en [[Iran]] grens.<ref>https://www.nytimes.com/2020/11/09/world/middleeast/armenia-settlement-nagorno-karabakh-azerbaijan.html</ref> Byna 2000 Russiese soldate, onder leiding van luitenant-generaal Rustam Muradov, <ref>{{cite web|url=https://www.turan.az/ext/news/2020/11/free/politics%20news/en/129784.htm|title=General Rustam Muradov is appointed Commander of Russian peacekeepers in Karabakh|date=11 November 2020|access-date=11 November 2020|publisher=Turan Information Agency|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115170154/https://www.turan.az/ext/news/2020/11/free/politics|url-status=dead}}</ref> is aanvanklik as vredesmagte ingespan om die landkorridor tussen Armenië en Nagorno-Karabakh te bewaak met 'n mandaat van minstens vyf jaar.<ref name="peace">{{cite web|url=https://www.themoscowtimes.com/2020/11/09/armenian-pm-announces-end-to-nagorno-karabakh-hostilities-a71997|title=Deal Struck to End Nagorno-Karabakh War|publisher=The Moscow Times |access-date=10 November 2020|date=10 November 2020}}</ref> == Agtergrond == Die botsings spruit uit die geskil oor die Armeense meerderheid in Nagorno-Karabach, 'n internasionaal erkende gebied van Azerbeidjan, wat tans deur die selfverklaarde Republiek Artsakh beheer word.<ref>{{Cite web|last=Department Of State. The Office of Electronic Information|first=Bureau of Public Affairs|title=1993 UN Security Council Resolutions on Nagorno-Karabakh|url=https://2001-2009.state.gov/p/eur/rls/or/13508.htm|access-date=27 September 2020|website=2001-2009.state.gov|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=19 June 2019|title=HUMAN RIGHTS SITUATION OF INTERNALLY DISPLACED PERSONS IN AZERBAIJAN · Human Rights Club|url=https://www.humanrightsclub.net/en/news/2019/human-rights-situation-of-internally-displaced-persons-in-azerbaijan/|access-date=27 September 2020|website=Human Rights Club|language=en-US|archive-date=28 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928055349/https://www.humanrightsclub.net/en/news/2019/human-rights-situation-of-internally-displaced-persons-in-azerbaijan/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Recognition of the territorial integrity of Azerbaijan by Armenia|url=http://www.assembly.coe.int/nw/xml/XRef/X2H-Xref-ViewHTML.asp?FileID=9487&lang=en|access-date=27 September 2020|website=www.assembly.coe.int}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|date=27 September 2020|title=Armenia and Azerbaijan erupt into fighting over disputed Nagorno-Karabakh|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-54314341|access-date=27 September 2020}}</ref> Die Nagorno-Karabach-oorlog het in 1994 met 'n skietstilstand geëindig, met Armenië in beheer van die Nagorno-Karabach-streek, asook die omliggende distrikte Aghdam, Jabrail, Fuzuli, Kalbajar, Gubadli, Lachin en Zangilan van Azerbeidjan. Pogings tot bemiddeling, hoofsaaklik via die Madrid-beginsels, het in duie gestort toe Armenië dit in Maart 2020 verwerp het.<ref>{{Cite web|date=2020-09-18|title='Velvet Populism' Ends Decade-Long Discussion Of The Madrid Principles - OpEd|url=http://www.eurasiareview.com/18092020-velvet-populism-ends-decade-long-discussion-of-the-madrid-principles-oped/|access-date=2020-09-30|website=Eurasia Review|language=en-US}}</ref> Volgens die oorlogsverslag van 2018 wat deur die [[Genève]] Akademie vir Internasionale Humanitêre Reg en [[Menseregte]] opgestel is, "oefen Armenië sy gesag uit oor Nagorno-Karabach deur toerusting, finansiering of opleiding en operasionele ondersteuning aan die selfverklaarde Republiek Nagorno-Karabach en sy magte, maar ook om die algemene beplanning van hul militêre en paramilitêre aktiwiteite te koördineer en te help".<ref>{{Cite web|title=Military occupation of Azerbaijan by Armenia {{!}} Rulac|url=http://www.rulac.org/browse/conflicts/military-occupation-of-azerbaijan-by-armenia|access-date=27 September 2020|website=www.rulac.org}}</ref> Gedurende drie dekades het verskeie skendings van die skietstilstand plaasgevind, waarvan die ergste die 2016 Nagorno-Karabach-gevegte en die gevegte in Julie 2020 aan die grens tussen Armenië en Azerbeidjan was.<ref>{{Cite web|last=Ministère de l'Europe et des Affaires étrangères|title=Armenia/Azerbaijan – Border clashes between the two countries (15 Jul. 2020)|url=https://www.diplomatie.gouv.fr/en/country-files/armenia/news/article/armenia-azerbaijan-border-clashes-between-the-two-countries-15-jul-2020|access-date=27 September 2020|website=France Diplomacy – Ministry for Europe and Foreign Affairs|language=en}}</ref> Duisende Azerbeidjaners het vir [[oorlog]] teen Armenië betoog, terwyl Turkye [[propaganda]] ter ondersteuning van Azerbeidjan uitgesaai het.<ref>{{cite news |last1=Weise |first1=Zia |last2=Cienski |first2=Jan |last3=Herszenhorn |first3=David M. |date=28 September 2020 |title=The Armenia-Azerbaijan conflict explained |url=https://www.politico.eu/article/the-nagorno-karabakh-conflict-explained-armenia-azerbaijan/ |work=Politico |access-date=29 September 2020}}</ref> Op 23 Julie 2020 het Armenië die begin van 'n gesamentlike lugverdedigingstelsel oefening met [[Rusland]] aangekondig.<ref>{{Cite web|title=Армения и Россия проводят в Закавказье учения Объединённой системы ПВО|url=https://eadaily.com/ru/news/2020/07/23/armeniya-i-rossiya-provodyat-v-zakavkaze-ucheniya-obedinyonnoy-sistemy-pvo|access-date=27 September 2020|website=EADaily|language=ru}}</ref> 'n Week later het Azerbeidjan 'n reeks militêre oefeninge gehou van 29 Julie tot 10 Augustus,<ref>{{Cite news|last=|first=|date=|title=Азербайджан и Турция приступили к военным учениям|work=Euronews|url=https://www.youtube.com/watch?v=Jv3NsSd-IGg&ab_channel=Euronews%D0%BF%D0%BE-%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8|url-status=live|access-date=}}</ref><ref>{{Cite news|last=|first=|date=1 Augustus 2020|title=Совместные учения армий Азербайджана и Турции впечатляют масштабами|work=CBC|url=https://www.youtube.com/watch?v=IkZrZs9i3C0&ab_channel=CBCTVAzerbaijan|url-status=live|access-date=}}</ref><ref>{{Cite web|title=Игра мускулами: зачем Азербайджан проводит учения с Турцией|url=https://www.gazeta.ru/politics/2020/07/28_a_13168861.shtml|access-date=27 September 2020|website=Газета.Ru|language=ru}}</ref> en verdere militêre oefeninge vroeg in September met die betrokkenheid van [[Turkye]].<ref>{{cite web | url =https://www.dailysabah.com/politics/diplomacy/turkey-azerbaijan-military-drills-intimidate-armenia-president-aliyev-says |title=Turkey-Azerbaijan military drills intimidate Armenia, President Aliyev says |work=Daily Sabah| date=20 September 2020| accessdate =27 September 2020}}</ref> Aan die einde van September het Armenië deelgeneem aan gesamentlike militêre oefeninge aan die suidelike grens van die Russiese Federasie, in Armenië sowel as in [[Abchasië]] en [[Suid-Ossetië]], albei selfverklaarde onafhanklike state van [[Georgië]] wat nie deur die internasionale gemeenskap erken word nie.<ref>{{Cite news |url=https://armenpress.am/eng/news/1027268.html?__cf_chl_jschl_tk__=924dd755b978e09cfec74649f70d036bb4c8e3e6-1601297188-0-ATaHuBrBb8fCbTK53HzhJ7gX29h5O1mCDyhDtJbxnoOaEj5kIYkBpnCpl7rZIX-VQmvgsaHvKXjBubdcQ0YR_HqEjfegdDoNdi_APgg9ofPW4vbmcDCGQvlI5FqE6aOoKU-6is1bRbaqRi309dPsHgaiYRTjqriTEBq8wqPUxjjWcync5j42_Uwh1eE6IN3EdOdCNzD7xcAZTtxLtiryiqHmzZEug3SH8_U-SwS-xGIEAoGjI-sWPWB93TXrLKuF9x9AhurTOP6kr15j1CziMfNMIvp7QPsOBlzsikIyXxJp |title=Armenia joins Russia, China and others for Caucasus 2020 major international military drills |date=10 September 2020 |access-date=28 September 2020 |website=armenpress.am |publisher=Armenpress |language=en }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://civil.ge/archives/369450 |title=Russian-led Kavkaz-2020 Drills Start in Abkhazia, Tskhinvali |date=21 September 2020 |access-date=27 September 2020 |website=civil.ge |language=en }}</ref>Tydens die 75ste sitting van die Verenigde Nasies se Algemene Vergadering het die Turkse president, [[Recep Tayyip Erdoğan]], 'n verklaring uitgereik wat die territoriale integriteit van Azerbeidjan en Georgië ondersteun.<ref>{{Cite web|first=|date=|title=Эрдоган на Генассамблее ООН поддержал территориальную целостность Грузии|url=https://rossaprimavera.ru/news/68048549|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 September 2020|website=rossaprimavera.ru}}</ref><ref>{{Cite web|title=Turkey – President Addresses General Debate, 75th Session|url=http://webtv.un.org/search/turkey-president-addresses-general-debate-75th-session/6193455804001/?term=Recep&lan=English&cat=75th%20Session&sort=date|access-date=27 September 2020|website=United Nations Web TV|language=en|archive-date= 2 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201002080111/http://webtv.un.org/search/turkey-president-addresses-general-debate-75th-session/6193455804001/?term=Recep&lan=English&cat=75th%20Session&sort=date%2F|url-status=dead}}</ref> Voordat die vyandelikhede hervat is, het bewerings na vore gekom dat honderde lede van die Siriese nasionale weermag van die Hamza-afdeling na Azerbeidjan oorgeplaas is,<ref>{{cite web | url =https://greekcitytimes.com/2020/09/25/reports-turkey-is-transferring-syrian-militants-to-azerbaijan-as-hostilities-against-armenia-increases/ |title=Reports Turkey is transferring Syrian militants to Azerbaijan as hostilities against Armenia increases|publisher=Greek City Times| language=English|date=25 September 2020| accessdate =27 September 2020}}</ref> terwyl volgens die Turkse media na aan president Erdogan baie YPG- en PKK-lede uit [[Irak]] en [[Sirië]] na Nagorno-Karabach oorgeplaas is om Armeense milisies teen Azerbeidjan op te lei.<ref name="dailysabahPKK">{{Cite news |url=https://www.dailysabah.com/politics/war-on-terror/armenia-transfers-ypgpkk-terrorists-to-occupied-area-to-train-militias-against-azerbaijan |title=Armenia transfers YPG/PKK terrorists to occupied area to train militias against Azerbaijan |website=Daily Sabah |access-date=27 September 2020 |date=25 September 2020 |language=en }}</ref> Armenië se president, Armen Sarkissian, het die bewerings van die Turkse media van Koerdiese militante in Nagorno-Karabach ontken en dit 'absolute onsin' genoem.<ref>{{Cite news |url=https://english.alarabiya.net/en/features/2020/09/30/Turkish-claims-of-PKK-fighters-in-Armenia-absolute-nonsense-Armen-Sarkissian |title=Turkish claims of PKK fighters in Armenia absolute nonsense: Armen Sarkissian |website=Al Arabia |access-date=30 September 2020 |date=29 September 2020 |language=en }}</ref> == Verloop == Op 27 September 2020 het dodelike gevegte in Nagorno-Karabach tussen Armeense en Azerbeidjanse-magte uitgebreek. [[Stepanakert]], hoofstad van Nagorno-Karabach , word deur die Azeris gebombardeer.<ref name="FIAFP2700920">[https://www.francetvinfo.fr/monde/armenie/ce-que-l-on-sait-des-combats-meurtriers-entre-l-azerbaidjan-et-les-separatistes-armeniens_4120235.html Haut-Karabakh : ce que l'on sait des combats meurtriers entre l'Azerbaïdjan et les séparatistes arméniens], ''Franceinfo avec AFP'', 27 September 2020.</ref> Ten minste drie 9K35 Strela-10 en ses [[9K33 Osa]] Armeense lugafweereenhede word vernietig in Azerbeidjanse [[onbemande vliegtuig]]-aanvalle. Azerbeidjan maak gebruik van Turkse vervaardigde [[Bayraktar TB2]]’s. Azerbeidjan beweer die inname van berg Murovdags en ses dorpe, waaronder vyf in die Fizouli-distrik en een in die Jebrail -distrik. Armenië ontken dit, maar die owerhede in Nagorno-Karabach erken die verlies van sommige posisies.<ref name="FIAFP2700920"/> Die Armeense premier Nikol Pasjinjan het aangekondig dat Azerbeidjan teen Armenië “oorlog” verklaar het en "algemene mobilisering" en die instelling van "krygswet" aangekondig het. Die Azerbeidjanse Ministerie van Verdediging kondig op sy beurt die aanvang van 'n "teenoffensief aan die hele frontlinie" van Karabach aan om 'n einde te maak aan die militêre aktiwiteite van die weermag van Armenië". Die president van Azerbeidjan, [[Ilham Aliyev]], besluit ook krygswet en verklaar: “Die Azerbeidjanse leër veg vandag op sy grondgebied, verdedig sy territoriale integriteit, lewer verwoestende houe aan die vyand. Ons saak is regverdig en ons sal wen.” Die gevegte het op 28 September voortgeduur. Die owerhede van Nagorno-Karabach beweer dat hulle die vorige dag 'n paar posisies herwin het, maar die Azeri-magte beweer inteendeel dat hulle nuwe territoriale winste behaal het naby die dorpie Talych. Op 29 September beweer die Armenië dat een van sy vliegtuie, ‘n [[Su-25]] deur 'n F-16 van die [[Turkse Lugmag|Turkse lugmag]] neergeskiet het.<ref name="PointAFP280920">[https://www.lepoint.fr/monde/karabakh-bakou-et-erevan-affirment-s-infliger-de-lourdes-pertes-29-09-2020-2394178_24.php Karabakh: l'Arménie accuse la Turquie d'avoir abattu un de ses avions militaires], ''Le Point avec AFP'', 29 September 2020.</ref> Turkye ontken dat hul lugmag betrokke is by die konflik. Op 1 Oktober het Armenië aangekondig dat 4 Azerbeidjanse verkenningshommeltuie naby [[Jerevan]], die hoofstad, afgeskiet is.<ref>{{Lien web |langue=en-CA |titre=Armenia says four drones shot down near Yerevan capital |url=https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/armenia-says-four-drones-shot-down-near-yerevan-capital |site=National Post |Besoek op =2020-10-01}}</ref>Op 3 Oktober het president Aliyev aangekondig dat die dorpies Madagiz, Talish, Mehdili, Chaxirli, Ashagi Maralyan, Sheybey, Guyjag en Ashagi Abdurrahmanli deur Azeri-magte beset is. <ref>{{Lien web |langue=en |auteur=Aida Sultanova |titre=Azerbaijan claims village seizure in fighting with Armenia |url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/azerbaijan-president-criticizes-mediators-fighting-rages-on/2020/10/03/7a8d8992-0571-11eb-b92e-029676f9ebec_story.html |site=washingtonpost.com |date=3 Oktober 2020 |consulté le=3 Oktober 2020 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Lien web |langue=en |auteur=Burak Bir |titre=Azerbaijan liberates 7 more villages amid clashes |url=https://www.aa.com.tr/en/azerbaijan-front-line/azerbaijan-liberates-7-more-villages-amid-clashes/1994695 |site=aa.com.tr |date=3 Oktober 2020 |consulté le=3 Oktober 2020}}</ref> Op dieselfde dag is die stad Stepanakert vir die eerste keer met swaar [[artillerie]] gebombardeer. <ref name="MondeAFP031020">[https://www.lemonde.fr/international/article/2020/10/03/haut-karabakh-les-combats-s-intensifient-entre-armeniens-et-azerbaidjanais-le-bilan-officiel-depasse-les-240-morts_6054670_3210.html Haut-Karabakh : les combats s’intensifient entre Arméniens et Azerbaïdjanais, le bilan officiel dépasse 240 morts], ''Le Monde avec AFP'', 2 Oktober 2020.</ref>.Op 4 Oktober kondig Azerbaijan aan dat die Jabrayil-distrik oorgeneem is en beskuldig Armenië, wat ontken, dat die stad Gandja, die tweede stad van Azerbeidjan, waar daar een dood en vier gewondes onder burgerlikes was, gebombardeer is. <ref>{{Lien web |langue=en |auteur= |titre=Azerbaijan liberates key Jabrayil province from Armenian occupation |url=https://www.dailysabah.com/politics/azerbaijan-liberates-key-jabrayil-province-from-armenian-occupation/news |site=dailysabah.com |date=4 Oktober 2020 |consulté le=4 Oktober 2020}}</ref>{{,}}<ref>{{Lien web |langue=en |auteur= |titre=Nagorno-Karabakh: Azerbaijan says civilian killed in Ganja |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/10/4/nagorno-karabakh-sides-exchange-fire-on-multiple-fronts |site=aljazeera.com |date=4 Oktober 2020 |consulté le=4 Oktober 2020}}</ref>.In reaksie het Azerbeidjan Stepanakert weer gebombardeer. Die president van Azerbeidjan Ilham Aliev stel dat die onttrekking van Armeense magte die enigste voorwaarde vir 'n skietstilstand sal wees.<ref>''Haut-Karabakh : Stepanakert cible de nouvelles frappes, Gandja'' "sous le feu" ,france24.com ,2020-10-04, https://www.france24.com/fr/20201004-haut-karabakh-la-capitale-stepanakert-visée-par-de-nouvelles-frappes-gandja-sous-le-feu , Besoek op 2020-10-05}}.</ref> [[Lêer:Defense Army of the Republic of Artsakh attacks Azerbaijan.png|links|duimnael|Die Artsach Verdedigingsleër loods 'n teenaanval op die Azeri-posisies gedurende Oktober 2020.]] Na tien dae se gevegte het ongeveer 50% van die bevolking Nagorno-Karabakh verlaat, die meerderheid vir Jerevan.<ref>{{Lien web |langue=fr |titre=Karabakh: quand la tornade "Smertch" s'abat |url=https://www.courrierinternational.com/depeche/karabakh-quand-la-tornade-smertch-sabat.afp.com.20201007.doc.8rl4fb.xml |site=Courrier international |date=2020-10-07 |consulté le=2020-10-07}}</ref> Op 8 Oktober 2020 het Azeri-lugaanvalle op die stad Sjoesji verskeie mense beseer en die katedraal beskadig .<ref>''Une cathédrale arménienne bombardée, première réunion de médiation'', lapresse.ca ,2020-10-08, https://www.lapresse.ca/international/2020-10-08/conflit-azerbaidjan-armenie-au-karabakh/une-cathedrale-armenienne-bombardee-premiere-reunion-de-mediation.php , Besoek op 2020-10-08.</ref> Op 10 Oktober om twaalfuur is 'n [[wapenstilstand]] aangekondig sonder om die duur daarvan te bepaal. Die partye het dit onderhandel na 'n besoek aan [[Moskou]] waar die Armeense, Azerbeidjanse en Russiese ministers van Buitelandse Sake tien uur lank beraadslaag het. Die wapenstilstand sal dit moontlik maak om krygsgevangenes en die lyke van die gesneuweldes uit te ruil. Die partye het ook onderneem om weer te begin onderhandel om hul territoriale geskil op te los.<ref>{{Lien web |langue=fr |auteur= |titre=Nagorny Karabakh : l'Azerbaïdjan et l'Arménie s'accordent sur un cessez-le-feu |url=https://www.lefigaro.fr/international/nagorny-karabakh-l-azerbaidjan-et-l-armenie-s-accordent-sur-un-cessez-le-feu-20201010 |site=lefigaro.fr |date=10 Oktober 2020 |Besoek op 10 Oktober 2020}}</ref> In die nag van 10 op 11 Oktober het Armeense bombardeering van die Azerbeidjanse stad Gandja die dood van 7 burgers en 33 gewondes veroorsaak, volgens die Azerbeidjanse minister van buitelandse sake wat Armenië daarvan beskuldig dat hy die skietstilstand verbreek het.<ref>{{Lien web |langue=fr |auteur= |titre=Nagorny Karabakh : des bombardements arméniens nocturnes font 7 morts en Azerbaïdjan |url=https://www.leprogres.fr/defense-guerre-conflit/2020/10/11/nagorny-karabakh-des-bombardements-armeniens-nocturnes-font-7-morts-en-azerbaidjan |site=leprogres.fr |date=11 octobre 2020 |consulté le=11 octobre 2020}}</ref> Armenië beskuldig ook Azerbeidjan van die skending van die skietstilstand met artillerie-aanvalle op Stepanakert.<ref>{{Lien web |langue=fr |auteur= |titre=Haut-Karabagh : malgré le cessez-le-feu, les bombardements ont repris |url=https://www.leprogres.fr/defense-guerre-conflit/2020/10/10/karabakh-azerbaidjan-et-armenie-s-accordent-sur-un-cessez-le-feu |site=leprogres.fr |date=10 octobre 2020 |consulté le=11 octobre 2020}}</ref><ref>{{Lien web |langue=fr |titre=Au Karabakh, l’arrêt des combats n’est pas clairement visible |url=https://www.humanite.fr/au-karabakh-larret-des-combats-nest-pas-clairement-visible-694697 |site=L'Humanité |date=2020-10-12 |consulté le=2020-10-12}}</ref> [[Lêer:Azerbaijani people celebrating victory in Karabakh. Sheikh Shamil street2.jpg|duimnael|Vieringe in [[Bakoe]], Azerbeidjan na die vredesooreenkoms.]] Op 13 Oktober, nadat verdere bombardemente aan beide kante plaasgevind het, word die skietstilstand as onsuksesvol beskou.<ref>{{Lien web |langue=fr |titre=Guerre Arménie-Azerbaïdjan - La trêve ne tient pas au Haut-Karabakh |url=https://www.lindependant.fr/2020/10/13/guerre-armenie-azerbaidjan-la-treve-ne-tient-pas-au-haut-karabakh-9136484.php |site=lindependant.fr |date=2020-10-13 |consulté le=2020-10-13}}</ref> Op 14 Oktober het Azerbeidjan verklaar dat vuurpyllanseringsgebiede op die grondgebied van Armenië aangeval is, wat die vrees laat ontstaan het vir die eskalasie van die konflik, aangesien Armeense grondgebied nog nie tydens die begin van die konflik getref is nie.<ref>{{Lien web |titre=L'Azerbaïdjan frappe en Arménie, le conflit s'intensifie |url=https://www.lepoint.fr/monde/l-azerbaidjan-frappe-en-armenie-le-conflit-s-intensifie-14-10-2020-2396420_24.php |site=lepoint.fr |date=14 Oktober 2020 |consulté le=15 Oktober 2020}}.</ref> Gedurende die nag van 17 Oktober was die stad Gandja weer die teiken van Scud-missiele wat die dood van dertien burgerlikes sou veroorsaak het,<ref>{{Lien web |titre=Nagorny Karabakh : nouvelle escalade, douze civils tués dans une frappe en Azerbaïdjan |url=https://www.europe1.fr/international/nagorny-karabakh-nouvelle-escalade-douze-civils-tues-dans-une-frappe-en-azerbaidjan-3999227 |site=Europe 1 |consulté le=2020-10-17}}</ref><ref name="alsa">{{Lien web |langue=en |auteur=Linah Alsaafin |titre=Azerbaijan says civilians killed by Armenia in Ganja: Live |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/10/17/casualties-after-armenian-attack-targets-ganja-live-updates |site=www.aljazeera.com |consulté le=2020-10-17}}.</ref> volgens die Azeri-president. Hy het ook die vernietiging van 'n Armeense SU-25-vliegtuig in die Jabrayil-gebied aangekondig, wat deur Armenië ontken is.<ref>{{Lien web |titre=Nagorny Karabakh : nouvelle escalade, douze civils tués dans une frappe en Azerbaïdjan |url=https://www.europe1.fr/international/nagorny-karabakh-nouvelle-escalade-douze-civils-tues-dans-une-frappe-en-azerbaidjan-3999227 |site=Europe 1 |consulté le=2020-10-17}}.</ref><ref name="alsa" /> 'n [[Hidroëlektrisiteit|Hidroëlektriese kragstasie]] is ook in die stad Mingçevir beskadig.<ref>{{Lien web |langue=en |auteur=Ruslan Rehimov |titre=Armenian attack kills 12 civilians in Ganja, Azerbaijan |url=https://www.aa.com.tr/en/azerbaijan-front-line/armenian-attack-kills-12-civilians-in-ganja-azerbaijan/2009288 |site=aa.com.tr |date=17 octobre 2020 |consulté le=17 octobre 2020}}.</ref> Aliyev kondig die inname van die stad Fizuli en verskeie dorpe aan.<ref>{{Lien web |langue=en |titre=Azerbaijan liberates city of Fuzuli, 7 villages in Nagorno-Karabakh |url=https://www.dailysabah.com/politics/azerbaijan-liberates-city-of-fuzuli-7-villages-in-nagorno-karabakh/news |site=dailysabah.com |date=17 octobre 2020 |consulté le=17 octobre 2020}}.</ref> Danksy bemiddeling deur die medevoorsitters van die Minsk-groep is 'n humanitêre wapenstilstand vanaf 18 Oktober deur die twee partye onderhandel.<ref>{{Lien web |titre=L'Arménie et l'Azerbaïdjan se mettent d'accord sur un cessez-le-feu au Haut-Karabakh |url=https://www.lindependant.fr/2020/10/17/larmenie-et-lazerbaidjan-se-mettent-daccord-sur-un-cessez-le-feu-au-haut-karabakh-9146638.php |site=lindependant.fr |date=17 octobre 2020 |consulté le=18 octobre 2020}}.</ref> Maar hierdie tweede wapenstilstand het net soos die eerste slegs vir 'n paar uur geduur.<ref>{{Lien web |langue=en |auteur= |titre=Armenia, Azerbaijan Accuse Each Other Of Violating Fresh Cease-Fire |url=https://www.rferl.org/a/armenia-accuses-azerbaijan-of-violating-fresh-cease-fire/30899062.html |site=rferl.org |date=18 octobre 2020 |consulté le=18 octobre 2020}}</ref> Op 10 November 2020, is 'n gesamentlike verklaring van die president van die Republiek Azerbeidjan, die eerste minister van die Republiek van Armenië en die president van die Russiese Federasie uitgereik oor 'n omvattende skietstilstand en dat alle vyandelikhede in die gebied van Nagorno-Karabakh op 10 November 2020 om middernag in Moskou, sou ophou.<ref>Déclaration du Président de la République d'Azerbaïdjan,du Premier ministre de la République d'Arménie et du Président de la Fédération de Russie, https://fr.azvision.az/news/100149/d%C3%A9claration-du-pr%C3%A9sident-de-la-r%C3%A9publique-dazerba%C3%AFdjan,du-premier-ministre-de-la-r%C3%A9publique-darm%C3%A9nie-et-du-pr%C3%A9sident-de-la-f%C3%A9d%C3%A9ration-de-russie.html.</ref> Onluste het in Jerevan uitgebreek in reaksie op hierdie nuus.<ref>Haut-Karabakh : un cessez-le-feu vécu comme une capitulation en Arménie. https://www.lexpress.fr/actualite/monde/haut-karabakh-un-cessez-le-feu-vecu-comme-une-trahison-par-les-armeniens_2138313.html ,LExpress.fr ,2020-11-10 . Besoek op 2020-11-10.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en |2020 Nagorno-Karabakh conflict}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Azerbeidjanse militêre geskiedenis]] [[Kategorie:Armenië]] i6or9wkoa0i0qbzberh5fm92u2hmvl1 0 317719 2964432 2747843 2026-09-02T06:44:29Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2964432 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas rolprent |naam=Ellen: Die storie van Ellen Pakkies |beeld= |onderskrif= |regisseur=[[Daryne Joshua]] |produksieleier= |draaiboekskrywer=Amy Jephta |kinematografie= |redigeerder= |speeltyd=2h 3min |land=[[Suid-Afrika]] |taal= [[Afrikaans]] |bruto= }} '''Ellen: Die storie van Ellen Pakkies''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] dramafilm, geregisseer deur [[Daryne Joshua]]. Op grond van ware gebeure vertel die [[rolprent|film]] 'n verhaal van die verwoeste verhouding tussen 'n vrou en haar seun wat [[Verslawing|verslaaf]] is aan [[dwelmmiddel]]s. Dit vertel ook van die reeks gebeure wat gelei het tot die [[moord]] op haar seun, asook die regsproses wat daarna gevolg het.<ref>{{Cite web |title=South Africa: Ellen Pakkies Was 'Desperate' |url=https://allafrica.com/stories/200812030848.html |access-date=2020-10-13 |website=allAfrica |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128001159/https://allafrica.com/stories/200812030848.html |url-status=dead }}</ref> == Rolverdeling == * Jarrid Geduld * Jill Levenberg * Elton Landrew * Clint Brink * Ilse Klink == Produksie == Regisseur van die film, Daryne Joshua, het gesê dat hy nie die projek wou aanvaar nie, weens die sensitiwiteit van die verhaal. Maar na 'n persoonlike ontmoeting met Ellen Pakkies (die regte persoon op wie die titelkarakter gebaseer is), het hy besluit om voort te gaan met die projek.<ref name="two">{{Cite web |last=Dordley |first=Lucinda |date=2018-06-25 |title=Ellen Pakkies movie makes international waves |url=https://www.capetownetc.com/entertainment/ellen-pakkies-movie-makes-international-waves/ |access-date=2020-10-13 |website=Cape Town etc}}</ref> == Vrystelling == Die film is op 7 September 2018 in Suid-Afrika vrygestel. == Ontvangs == === Kritiese ontvangs === In sy resensie het Peter Feldman vir ''[[The Citizen]]'' die hoofkarakters, sowel as die draaiboek en produksie, geprys. Dit word beskryf as een van die beste films in Suid-Afrika in die afgelope tyd, en het 'n algehele gradering van 4/5 behaal.<ref>{{Cite web |last=Feldman |first=Peter |date=2018-09-07 |title= Ellen: The Ellen Pakkies Story review AddThis Sharing Buttons Share to Facebook Share to TwitterShare to WhatsAppShare to Email |url=https://citizen.co.za/lifestyle/your-life-entertainment-your-life/movies-and-tv/2006158/ellen-the-ellen-pakkies-story-review/ |access-date=2020-10-13 |website=The Citizen}}</ref> Net so het DRM.am dit 'n vierster-gradering gegee, met groot lof vir die onderliggende boodskap in die film. Hulle stel dat die film "... 'n voortdurende herinnering is aan hoe maklik iemand is om te oordeel sonder om die redes vir die feite te ken."<ref>{{Cite web |title=Review: The Story Of Ellen Pakkies |url=https://www.drm.am/2018/06/11/review-the-story-of-ellen-pakkies/ |access-date=2020-10-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128000003/https://www.drm.am/2018/06/11/review-the-story-of-ellen-pakkies/ |url-status=dead }}</ref> Giles Grifin het namens die ''Life Righting Collective'' aangedui dat van die tema van die film toon hoe die gemeenskap versuim om persone wat by verslaafdes woon of selfs die verslaafde self voldoende te beskerm.<ref>Grifin, Giles (2018-10-01). "Film review: The Ellen Pakkies Story".</ref> Die ''[[Daily Maverick]]'' het voorgestel dat die uitvoering van die film so spesiaal was dat dit selfs buite Suid-Afrika gevier moes word.<ref>{{Cite web |last=Spector |first=JBrooks |date=2018-09-27 |title=A cinematic event that deserves wide audiences in South Africa and abroad |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2018-09-27-a-cinematic-event-that-deserves-wide-audiences-in-south-africa-and-abroad/ |access-date=2020-10-13 |website=[[Daily Maverick]]}}</ref> Dit het 'n uitstekende gradering van 8/10 gekry van ''Spling Movies'', wat die "klankbaan, rou eerlikheid en belydenisdrama" van die film toegejuig het. Dit het ook lof ontvang vir die boodskap oor sosiale verantwoordelikheid en is aanbeveel as model vir ander films.<ref>{{Cite web |title=Movie Review: Ellen – The Ellen Pakkies Story |url=https://www.splingmovies.com/2018/09/movie-review-ellen-the-ellen-pakkies-story/ |access-date=2020-10-13 |website=Spling Movies}}</ref> ===Toekennings=== Die film is vertoon tydens die internasionale filmfees in [[Rotterdam]], sowel as die Seattle International Film Festival.<ref name="two"></ref>Dit het drie pryse gewen, waaronder die kategorie vir beste aktrise, beste akteur en beste draaiboekskrywer op [[kykNET]] se Silwerskerm Fees.<ref>{{Cite web |title='Ellen, The Ellen Pakkies the Story': A tragic tale of the awful cycle of abuse |url=https://www.iol.co.za/entertainment/movies/reviews/ellen-the-ellen-pakkies-the-story-a-tragic-tale-of-the-awful-cycle-of-abuse-16901098 |access-date=2020-10-13 |website=Independent Online (South Africa)}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{vertaaluit| taalafk = en |Ellen: The Ellen Pakkies Story}} {{Normdata}} [[Kategorie:Dramarolprente]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse rolprente]] co1cvpfhk6hm4ataae3x8xqmntamlny 0 369792 2964281 2957963 2026-09-01T13:48:08Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2964281 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Brian Dunning | image = Brian dunning.jpg | caption = ''Skeptoid'' se 250ste episodepartytjie aan die Universiteit van Kalifornië, Irvine, 2011 | birth_name = | birth_date = {{GJEO|1965}} | birth_place = | death_date = | death_place = | death_cause = | occupation = Skrywer, vervaardiger | salary = | networth = | spouse = | parents = | website = {{URL|http://skeptoid.com/}} | nationality = Amerikaans | religion = | ethnicity = | television = | education = | residence = | module = {{Luister | filename = Brian Dunning voice.ogg | title = Brian Dunning se stem | type = speech | description = 2 Maart 2014 opgeneem }} }} '''Brian Andrew Dunning''' (gebore in 1965) is 'n Amerikaanse skrywer en vervaardiger wat hom toespits op [[wetenskap]] en [[Skeptiese beweging|skeptisisme]].{{R|LAT}} Sedert 2006 bied hy 'n weeklikse [[podsending]] aan genoemd ''Skeptoid'' en hy is skrywer van 'n reeks boeke oor wetenskaplike skeptisisme, waarvan sommige op die podsending gebaseer is. ''Skeptoid'' het al verskeie podsendingtoekennings ontvang soos die Parsec-toekenning. Dunning het ook die videoreeks, ''InFact'', wat gebaseer is op sy webwerf Skeptoid.org, en ''The Feeding Tube'' geskep wat albei op [[YouTube]] beskikbaar is. Dunning het twee opvoedkundige films vervaardig oor die onderwerp van kritiese denke: ''Here Be Dragons'' (2008), en ''Principles of Curiosity'' (2017).{{R|Gerbic}} Dunning is in 1996 mede-stigter van Buylink, 'n "besigheid tot besigheid"-diensverskaffer en dien tot 2002 by die maatskappy. Dunning is later skuldig bevind aan bedrog weens affiliasie bemarkingsbedrog. In Augustus 2014 is hy tot 15 maande tronkstraf gevonnis, gevolg deur sy vrylating en die jaar se owerheidstoesig vir die bedrog van tussen $200 000 en $400 000.{{R|LAT}} == Beroep == === Buylink === In 1996 was Dunning mede-stigter en tegnologiese hoof van Buylink Corporation.{{R|freelibrary}} Buylink het kapitaalfinansiering ontvang van Hummer Winblad Venture Partners, 'n belegger in sagteware- en internetondernemings.{{R|bizwiz}}. In 2000 het hy deel geneem aan 'n aanbieding oor Buylink aan Die Berkeley-ondernemersforum met die naam "Bricks to Clicks in the New Internet Reality".{{R|berkeley}} Hy het ook die maatskappy bespreek op [[CNN|CNNfn]] se ''Market Call''.{{R|youtube}} In 2002 het Dunning sy pos as HTO van BuyLink verlaat.{{R|libsyn}} Tussen 1997 en 2005 was hy tegniese redakteur van die tydskif ''FileMaker Advisor'',{{R|FileMaker}} en bydraende redakteur van die tydskrif ''ISO FileMaker'', 1996-2002,{{R|filemaker2}} en het een van die toekennings vir uitnemendheid gewen tydens FileMaker se Ontwikkelaarskonferensie van 2001.{{R|troi}} === Skeptiese aktivisme === [[Lêer:Brian Dunning in the giant hamster wheel at the College of Curiosity.jpg|duimnael|Brian Dunning in die reuse-hamsterwiel by die ''College of Curiosity'' in 2012, Stadsmuseum, [[St. Louis]], [[Missouri]]]] Begin 2006 het Dunning die [[podsending]] ''Skeptoid'' begin aanbied en vervaardig. Dit is 'n weeklikse podsending wat toegewy is aan die bevordering van kennis deur "die wydverspreide pseudowetenskappe wat die populêre kultuur besmet, weg te blaas en te vervang deur 'n koeler werklikheid."{{R|podsending}} Hy is ook die skrywer van 'n boek met dieselfde titel en 'n vervolg daarop. Vanaf 2007 het Dunning gereeld video-aflewerings van sy InFact-reeks uitgereik. Elke episode is minder as vier minute lank en dek kwessies soortgelyk aan dié wat in die ''Skeptoid''-podsending in meer diepte ondersoek word, maar is bedoel om 'n breër gehoor te bereik vanweë die kortheid en beskikbaarheid daarvan op YouTube.{{R|inFact}}. In 2008 het Dunning ''Here Be Dragons'' vervaardig, 'n gratis 40 minuutlang video-inleiding tot kritiese denke bedoel vir 'n algemene gehoor,{{R|imdb}} en in November 2011 het hy 'n toekenning van die Portland se Humanistiese filmfees ontvang.{{R|humanistfest}} In 2010 word Dunning bekroon met die Parsec-toekenning vir die "Beste feit agter die fiksie"-podsending.{{R|Parsec2010}} In Augustus 2010 het hy 'n toekenning wat sy bydraes op skeptiese gebied erken ontvang van die ''Onafhanklike Ondersoekgroep'' tydens hul 10-jarige gala.{{R|IIG 2007}} In Junie 2017 word Dunning se tweede film, ''Principles of Curiosity'', vrygestel. Volgens Dunning bied dit "'n algemene inleiding tot die grondslae van wetenskaplike skeptisisme en kritiese denke ... Dit is nie-winsgewend, nie-kommersieel en gelisensieer vir gratis openbare en private vertonings. Dit word voorsien van gratis opvoedkundige materiaal vir onderwysers, wat ontwerp is vir hoë skool tot op universiteit. Dit is geskik vir alle gehore. Die looptyd van 40 minute behoort in die meeste klasse te pas."{{R|POC|POC-YouTube}} In Oktober 2019 is 'n spesiale voorskou van die Skeptoid Media-dokumentêr, ''Science Friction'', na die jaarlikse skeptiese konferensie ''CSICon'' in [[Las Vegas]] vertoon. Deur middel van 'n reeks onderhoude behandel die film die kwessie van wetenskaplikes en skeptici wat deur die media verkeerd voorgestel word. Geproduseer deur Dunning en geregisseer deur die filmmaker en komediant Emery Emery, is die vrylating van die film was geskeduleer vir 2020.{{R|Palmer}} Op 8 Maart 2021 is die IMDb-bladsy vir die film nog steeds in naproduksie gelys en die vrystellingsdatum is verskuif na 2021.{{R|IMDb2021}} Dunning het artikels vir ''Skepticblog.org'' geskryf, gepubliseer deur The Skeptics Society, 'n internasionale skeptiese organisasie wat deur Michael Shermer in 1992 in Los Angeles begin is,{{R|skepticblog}} en was 'n uitvoerende vervaardiger vir die televisiereeks ''The Skeptologists'' wat nie vrygestel is nie.{{R|skeptologists}} Hy is 'n lid van die Nasionale Vereniging van Wetenskapskrywers,{{R|nasw}} en is die "Kanselier" van die nie-geakkrediteerde "Thunderwood College", 'n parodie op nie-geakkrediteerde hoëronderwysinstellings wat "grade" in verskillende vakke aanbied.{{R|Thunderwood College}} == ''Skeptoid''-podsendings == [[Lêer:Skeptoid 5 image 1.jpg|duimnael|''Skeptoid'' se 300ste episode partytjie - Brian Dunning, Ryan Johnson, Jesse Horn, Lee Sanders en Bill Simpkins]] ''Skeptoid'' is Dunning se weeklikse podsending. Saam met ander podsendings met soortgelyke temas ''Point of Enquiry'', ''Skepticality: The Official Podcast of Skeptic Magazine'', en ''The Skeptics' Guide to the Universe'', word dit gelys op die Amerikaanse [[iTunes]]-webwerf onder die lys van populêre wetenskap- en medisyne-podsednings. In Mei 2014 het Skeptoid se webwerf berig dat die podcast 'n weeklikse gemiddelde van 161&nbsp;000 aflaai gehad het.{{R|skeptoid}} Elke ''Skeptoid''-episode van ongeveer tien minute fokus op 'n enkele kwessie wat oor die algemeen [[pseudowetenskap]]lik van aard is. Transkripsies van die episodes is aanlyn beskikbaar,{{R|episode}} en val gewoonlik in een van die vier kategorieë: * Mediese [[kwaksalwery]]: soos [[homeopatie]], [[refleksologie]], [[ontgifting]] of [[chiropraktyk]] * Gewilde kulturele wanopvattings: soos organiese voedsel en [[aardverwarming]] * Stedelike legendes: soos graankringe, die Amityville Horror, [[Vreemde vlieënde voorwerp|VVV's]] of die Philadelphia-eksperiment * Godsdiens en mitologie: soos skeppingslegendes, New Age-godsdienste en konsepte van sonde Vanaf 2007 het Dunning 'n reeks boeke geskryf wat gebaseer is op die ''Skeptoid''-episodes.{{R|Boeke}} == Publikasies == * {{cite book | title = Strapping Young Lads |edition=1 | publisher = Xlibris Corp | year = 2001 | page = 272 | isbn =978-1401011680}} * {{cite book | title = Strapping Young Lads |edition=2 | publisher = Thunderwood Press | year = 2014 | page = 322 | isbn =978-1500854072}} * {{cite book |first1=Brian |last1=Dunning| first2=Allyson |last2=Knox |first3=Lori |last3=Becker | title = Special Edition: Using Adobe GoLive 6|url=https://archive.org/details/specialeditionus0000dunn | publisher = [[Que Publishing|Que]] | year = 2003| page = [https://archive.org/details/specialeditionus0000dunn/page/650 650]| isbn =978-0789727275| oclc =48678473}} * {{cite book | title = Skeptoid: Critical Analysis of Pop Phenomena | publisher = Thunderwood Press | year = 2007 | page = 213 | isbn =978-1434821669 | oclc =287154998}} * {{cite book | title = Skeptoid 2: More Critical Analysis of Pop Phenomena | publisher = Skeptoid Media | year = 2008 | page = 265 | isbn =978-1440422850 | oclc =589083050}} * {{cite book | title = Skeptoid 3: Pirates, Pyramids, and Papyrus | publisher = Skeptoid Media | year = 2011 | page = 314 | isbn =978-1453881187}} * {{cite book | title = Skeptoid 4: Astronauts, Aliens, and Ape-Men | publisher = Skeptoid Media | year = 2012 | page = 349 | isbn = 978-1475205657}} * {{cite book | title = Skeptoid 5: Massacres, Monsters, and Miracles | publisher = Skeptoid Media | year = 2013 | page = 359 | isbn = 978-1492709060}} * {{cite book | title = The Secret of the Gypsy Queen (illustrated by Jesse Horn) | publisher = Skeptoid Media | year = 2013 | page = 32 | isbn = 978-1477626238}} * {{cite video | date = 2008 | title = Here Be Dragons: an Introduction to Critical Thinking | medium = Video | publisher = Skeptoid Media | url =http://herebedragonsmovie.com/ | OCLC = 270775142}} * {{cite video | date = 2017 | title = Principles of Curiosity | medium = Video | publisher = Skeptoid Media | url = http://principlesofcuriosity.com/ }} * {{cite book | title = Conspiracies Declassified: The Skeptoid Guide to the Truth Behind the Theories | url = https://archive.org/details/conspiraciesdecl0000dunn | publisher = Adams Media | year = 2018 | page = 256 | isbn = 978-1507206997}} == Filmografie == Dunning was medeskrywer (saam met Emery Emery) van ''Science Friction'', 'n dokumentêr oor hoe wetenskaplikes in die media verkeerd voorgestel word. Dit is in 2022 op [[Amazon.com|Amazon Prime Video]] vrygestel en het onder andere Matt Kirshen, Janine Kippner, Simon Singh, Banachek, Steven Novella, Michael Shermer, [[Richard Dawkins]], [[Benjamin Radford|Ben Radford]], Zubin Damania en Ken Feder in die hoofrolle vertolk.{{R|Amazon.com|IMDb 2022}} == Verwysings == {{verwysings|30em|verwysings= <ref name="Amazon.com">{{cite web | title=Watch Science Friction | website=Amazon.com | url=https://www.amazon.com/Science-Friction-Matt-Kirshen/dp/B09RQCD9CK | access-date=25 Mei 2022 |language=en}}</ref> <ref name="berkeley">{{cite web |url=http://www.lib.berkeley.edu/MRC/entrepreneurs.html |title=UC Berkeley Entrepreneurs Forum |publisher=UC Berkeley |access-date=8 Maart 2021 |language=en |archive-date=11 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511184639/http://www.lib.berkeley.edu/MRC/entrepreneurs.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="bizwiz">{{cite news |url=http://www.bizwiz.com/bizwizwire/pressrelease/1575/8j88ssj4xjeyejkf88y.htm |title=Buylink Closes Series A Venture Capital Funding Led By Hummer Winblad Venture Partners |publisher=Corporate NewsNet |date=24 April 2000 |language=en}}</ref> <ref name="Boeke">{{cite web |title=Get the Skeptoid Books |url=https://skeptoid.com/book.php |website=Skeptoid.com |access-date=8 Maart 2021 |language=en}}</ref> <ref name="episode">{{cite web |last1=Dunning |first1=Brian |title=Skeptoid Episode Guide |url=https://skeptoid.com/episode_guide.php |website=Skeptoid.com |publisher=Skeptoid Media |access-date=8 Maart 2021 |language=en}}</ref> <ref name="FileMaker">{{cite web |url=http://filemakeraddict.blogspot.com/2005/12/brian-dunningsoftware-venture.html |title=Brian Dunning Software Venture Consultant Technical Editor, FileMaker Advisor magazine |publisher=File Maker Addict |date=12 Desember 2005 |access-date=8 Maart 2021 |language=en}}</ref> <ref name="filemaker2">{{cite web |url=http://www.filemakermagazine.com/articles/browse-mode-with-brian-dunning.html-4 |title=Browse Mode with Brian Dunning |publisher=FileMaker Magazine |date=10 April 2010 |access-date=8 Maart 2021 |language=en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111001212017/http://www.filemakermagazine.com/articles/browse-mode-with-brian-dunning.html-4 |archive-date=1 Oktober 2011}}</ref> <ref name="freelibrary">{{cite news |title=Buylink Names Robert Honeycutt to CEO Post; Seasoned Executive to Accelerate Buylink's Expansion |url=http://www.thefreelibrary.com/Buylink+Names+Robert+Honeycutt+to+CEO+Post%3B+Seasoned+Executive+to...-a066571936 |access-date=8 Maart 2021 |language=en |publisher=Business Wire |date=1 November 2000 |archive-date= 1 Junie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140601054943/http://www.thefreelibrary.com/Buylink+Names+Robert+Honeycutt+to+CEO+Post%3B+Seasoned+Executive+to...-a066571936 |url-status=dead }}</ref> <ref name="Gerbic">{{Cite web |url=https://www.csicop.org/specialarticles/show/principles_of_curiosity_review |title=Principles of Curiosity Review |last=Gerbic |first=Susan |author-link=Susan Gerbic |date=26 Julie 2017 |website=www.csicop.org (CSI) |archive-date=26 Julie 2017 |access-date=5 Maart 2021 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170726211121/https://www.csicop.org/specialarticles/show/principles_of_curiosity_review }}</ref> <ref name="humanistfest">{{cite web |url=http://www.humanistfest.com/PHFF/Home.html |title=Portland Humanist Film Festival |access-date=8 Maart 2021 |language=en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111109233645/http://www.humanistfest.com/PHFF/Home.html |archive-date=9 November 2011}}</ref> <ref name="IIG 2007">{{cite web |title=About the IIG Awards |website=IIG |date=18 Augustus 2007 |url=http://www.iigwest.com/iigawards/index.html |access-date=8 Maart 2021 |language=en |archive-date=12 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112173009/http://www.iigwest.com/iigawards/index.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="imdb">{{cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt1262906/ |title = Here Be Dragons |year=2008 |oclc=270775142 |access-date=8 Maart 2021 |language=en}}</ref> <ref name="IMDb2021">{{cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt9779978/ |title = Science Friction (2021) |access-date=8 Maart 2021 |language=en}}</ref> <ref name="IMDb 2022">{{cite web | title=Science Friction (2022) | website=IMDb | date=10 April 2022 | url=https://www.imdb.com/title/tt9779978/ | access-date=25 Mei 2022 |language=en}}</ref> <ref name="inFact">{{cite web |last1=Dunning |first1=Brian |title=Welcome to inFactVideo.com |url=http://infactvideo.com/ |website=InfactVideo.com |publisher=Skeptoid Media |access-date=8 Maart 2021 |language=en |archive-date=25 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250925181908/http://infactvideo.com/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="LAT">{{cite news |url=http://articles.latimes.com/2013/apr/19/business/la-fi-mo-cookie-stuffing-ebay-20130419 |title=Laguna Niguel man pleads guilty in 'cookie stuffing' scam against EBay |work=Los Angeles Times | date=19 April 2013 | last=Vincent | first=Roger |language=en}}</ref> <ref name="libsyn">{{cite web |url = http://meettheskeptics.libsyn.com/mts-meet-brian-dunning |title = MTS : Meet Brian Dunning |publisher = Meet the Skeptics! |first = Christopher |last = Brown |date = 3 April 2011 |access-date = 8 Maart 2021 |language=en |archive-url = https://web.archive.org/web/20140527212521/http://meettheskeptics.libsyn.com/mts-meet-brian-dunning |archive-date = 27 Mei 2014 |url-status = dead}}</ref> <ref name="nasw">{{cite web |url=https://www.nasw.org/find-writer?name=Dunning |title=National Association of Science Writers |access-date=8 Maart 2021 |language=en}}</ref> <ref name="Palmer">{{cite web |last1=Palmer |first1=Rob |title=Science Friction: An Interview with the Production Team |url=https://skepticalinquirer.org/exclusive/science-friction-an-interview-with-the-production-team/ |website=Skeptical Inquirer |publisher=Center for Inquiry |access-date=8 Maart 2021 |language=en}}</ref> <ref name="Parsec2010">{{cite web |title=2010 Parsec Award Winners |website=The Parsec Awards |date=20 November 2010 |url=http://parsecawards.com/2010winners |archive-url=https://web.archive.org/web/20101120235425/http://parsecawards.com/2010winners |archive-date=20 November 2010 |url-status=dead |access-date=8 Maart 2021 |language=en}}</ref> <ref name="POC">{{cite web |last1=Dunning |first1=Brian |title=Principles of Curiosity |url=http://principlesofcuriosity.com/ |website=PrinciplesOfCuriosity.com |publisher=Skeptoid Media |access-date=8 Maart 2021 |language=en |archive-date= 3 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170703204804/http://principlesofcuriosity.com/ |url-status=dead }}</ref> <ref name ="POC-YouTube">{{cite web |last1=Brian |first1=Dunning |title=Principles of Curiosity |url=https://www.youtube.com/watch?v=NKY6jJbyCo0&t |website=Youtube.com |publisher=Skeptoid Media |access-date=8 Maart 2021 |language=en}}</ref> <ref name="podsending">{{cite web |url=http://skeptoid.com/about.php |title=Skeptoid: Critical Analysis Podcast |publisher=skeptoid.com |access-date=8 Maart 2021 |language=en |oclc=461308119 }}</ref> <ref name="skepticblog">{{cite web |url=http://skepticblog.org/author/dunning/ |title=Skepticblog.org: About Brian Dunning |access-date=8 Maart 2021 |language=en |archive-date=15 Junie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100615054638/http://skepticblog.org/author/dunning/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="skeptoid">{{cite web |title=About Skeptoid |url=http://skeptoid.com/about.php |publisher=Skeptoid.com |language=en |archive-date=22 Mei 2014 |archive-url=https://www.webcitation.org/6PlNknW9r?url=http://skeptoid.com/about.php |url-status=dead}}</ref> <ref name="skeptologists">{{cite web |url=http://www.skeptologists.com/ |title = The Skeptologists |access-date=8 Maart 2021 |language=en}}</ref> <ref name="Thunderwood College">{{cite web |title=Thunderwood College: Advanced Online Learning |website=Thunderwood College |access-date=8 Maart 2021 |language=en |url=http://thunderwoodcollege.com/chancellor.php}}</ref> <ref name="troi">{{cite web |url=http://www.troi.com/news/dc2001/excellence.html |title=Peter Baanen receives FileMaker Pro Excellence Award at FileMaker DevCon 2001. |publisher=Troi |date=14 Augustus 2001 |access-date=8 Maart 2021 |language=en}}</ref> <ref name="youtube">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=dSmWwJRFcsQ |format=YouTube-video |title=Brian Dunning on CNNfn, for Buylink Video |publisher=inFact with Brian Dunning channel on YouTube |access-date=8 Maart 2021 |language=en}}</ref> }} {{normdata}} {{DEFAULTSORT:Dunning, Brian}} [[Kategorie:Amerikaanse polemici]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1965]] [[Kategorie:Lewende mense]] ob8u3b4z2qhzlhfo62mbg8r57nxyo7e 0 369813 2964460 2926201 2026-09-02T08:58:33Z Dumbassman 62009 2964460 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | honorific_prefix = | name = Ada Yonath | honorific_suffix = | native_name = | native_name_lang = | image = Ada_E._Yonath.jpg | image_size = 200px | image_upright = | alt = | caption = Yonath tydens haar besoek aan [[Kerala]] in Februarie 2013 | birth_name = Ada Lifshitz | birth_date = {{Geboortedatum|1939|6|22}} | birth_place = [[Jerusalem]], [[Britse mandaat van Palestina]] (nou deel van [[Israel]]) | death_date = {{SDEO|2026|8|31|1939|6|22|df=yes}} | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!--{{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline,title}}--> | home_town = | other_names = | pronounce = | residence = | citizenship = {{vlagland|Israel}} | nationality = | fields = [[Kristallografie]] | work_institution = Weizmann-instituut vir wetenskap | patrons = | education = | alma_mater = Hebreeuse Universiteit van Jerusalem<br/>Weizmann-instituut vir wetenskap | thesis_title = | thesis_url = <!--(or | thesis1_url = and | thesis2_url = )--> | thesis_year = | doctoral_advisor = Wolfie Traub | academic_advisors = | doctoral_students = | notable_students = | known_for = Bio-kristallografie teen uiters lae temperature | influences = | influenced = | awards = {{Plainlist| *Harvey-prys {{small|(2002)}} *Wolf-prys in chemie {{small|(2006)}} *L'Oréal-UNESCO-toekenning vir vroue in die wetenskap {{small|(2008)}} *Albert Einstein Wêreld Toekenning vir Wetenskap {{small|(2008)}} *[[Nobelprys vir Chemie]] {{small|(2009)}} }} | author_abbrev_bot = | author_abbrev_zoo = | spouse = | partner = <!--(or | partners = )--> | children = Hagit Yonath | signature = | signature_alt = | website = <!--{{URL|www.example.com}}--> | footnotes = }} '''Ada E. Yonath''' (gebore '''Lifshitz'''; gebore op 22 Junie 1939 – 31 Augustus 2026){{R|cv}} was 'n [[Israel]]iese [[Kristallografie|kristalograaf]] wat veral bekend is vir haar baanbrekerswerk oor die struktuur van die [[ribosoom]]. Sy is die huidige direkteur van die Helen en Milton A. Kimmelman-sentrum vir biomolekulêre struktuur en samestelling van die Weizmann-instituut vir wetenskap. In 2009 het Yonath, saam met [[Venkatraman Ramakrishnan]] en [[Thomas A. Steitz]], die [[Nobelprys vir Chemie]] ontvang vir haar studies oor die struktuur en funksie van die ribosoom, en sy was die eerste Israelse vrou wat die Nobelprys verower het uit tien Israelse Nobelpryswenners,{{R|JPost1019}} die eerste vrou uit die [[Midde-Ooste]] wat 'n Nobelprys in die wetenskappe verower het,{{R|Klenke}} en die eerste vrou in 45 jaar wat die Nobelprys vir Chemie verower het.{{R|nobelprize.org 2015}} == Biografie == Yonath is in die Geula-distrik van [[Jerusalem]] gebore.{{R|JP0308}} Haar ouers, Hillel en Esther Lifshitz, was Sionistiese [[Jode]] wat in 1933 na die [[Britse mandaat van Palestina]] (nou deel van [[Israel]]) van Zduńska Wola, [[Pole]], geïmmigreer het voor die stigting van Israel.{{R|Hargittai2006}} Hulle het in 'n beknopte omgewing saam met verskeie ander gesinne gewoon, en Yonath onthou dat "boeke" die enigste ding was wat sy gehad het om haar besig te hou. Ten spyte van hul armoede, het haar ouers haar in die eksklusiewe woonbuurt Beit HaKerem skool toe gestuur om haar 'n goeie opvoeding te gee. Toe haar pa op 42-jarige ouderdom oorlede is, het die gesin na [[Tel Aviv]] verhuis. Yonath is opgeneem in die hoërskool Tichon Hadash, hoewel haar ma nie die onderrig kon betaal nie. Sy het in ruil daarvoor wiskundelesse aan studente gegee.{{R|jpost.com}} Yonath se dat as jongeling is sy geïnspireer deur die Poolse wetenskaplike [[Marie Curie]],{{R|israel21c}} alhoewel sy nie Curie as haar "rolmodel" sien nie. Sy het na Jerusalem teruggekeer vir kollege, en aan die Hebreeuse Universiteit gestudeer waar sy in 1962 'n baccalaureusgraad in [[chemie]] verkry het, en in 1964 'n meestersgraad in [[biochemie]]. In 1968 het sy haar doktersgraad aan die Weizmann-instituut vir wetenskap behaal vir kristalografiese x-straalfotostudies oor die struktuur van kollageen, met Wolfie Traub as haar adviseur.{{R|IUCr|Traub|Yonath}} Sy het een dogter, Hagit Yonath, 'n dokter aan die Sheba Mediese Sentrum, en 'n kleindogter, Noa.{{R|haaretz}} == Wetenskaplike loopbaan == [[Lêer:Ada Yonath Weizmann Institute of Science.jpg|duimnael|150px|Ada Yonath aan die Weizmann-instituut vir wetenskap]] Yonath het nadoktorale poste aan die Carnegie Mellon Universiteit (1969) en MIT (1970) aanvaar. Terwyl sy 'n nagraadse student aan MIT was, het sy 'n tydjie in die laboratorium van die daaropvolgende chemie-Nobelpryswenner, [[William Lipscomb|William N. Lipscomb, jr.]] van Harvard Universiteit, deurgebring, waar sy geïnspireer is om baie groot organiese chemiese strukture te studeer.{{R|CEN_Nov_2009}} In 1970 het sy 'n proteïenkristallografielaboratorium gestig wat vir byna 'n dekade lank die enigste in Israel was. Dan, vanaf 1979 tot 1984, was sy 'n groepleier saam met Heinz-Günter Wittmann aan die Max Planck Instituut vir Molekulêre Genetika in [[Berlyn]]. Sy was besoekende professor aan die Universiteit van Chicago in 1977–78.{{R|uchicago}} Sy was hoof van 'n navorsingseenheid van die Max-Planck Instituut by die Deutsches Elektronen-Synchrotron in [[Hamburg]], Duitsland (1986-2004), parallel met haar navorsingsaktiwiteite aan die Weizmann-instituut. Yonath fokus op die meganismes wat onderliggend is aan proteïenbiosintese, deur ribosomale kristallografie, 'n navorsingslyn waarin sy twintig jaar gelede baanbrekerswerk gedoen het ondanks aansienlike skeptisisme van uit die internasionale wetenskaplike gemeenskap.{{R|speedread}} Ribosome vertaal RNA in proteïene, en omdat dit effens verskillende strukture in mikrobes het, vergeleke met eukariote, soos menslike selle, is dit dikwels 'n teiken vir antibiotika. Sy het haar werk aan ribosoomstrukture voortgesit en waardevolle bydraes tot die veld gelewer, insluitend die bepaling van die werkingswyses van meer as twintig verskillende antibiotika wat ribosome teiken, en sy het die meganismes van geneesmiddelweerstand en medisyne-sinergie verduidelik. Om die ribosomale kristallografie moontlik te maak, het Yonath 'n nuwe tegniek, "bio-kristallografie teen uiters lae temperature" bekendgestel, wat roetine geword het in strukturele biologie en ingewikkelde projekte toegelaat wat andersins as gedug beskou sou word.{{R|Hope}} == Toekennings en eerbewyse == [[Lêer:Announcement Nobelprize Chemistry 2009-6.ogv|duimnael|Telefoniese onderhoud met Ada Yonath tydens die aankondiging van die Nobelprys]] Yonath is 'n lid van die Verenigde State se Nasionale Akademie vir Wetenskappe; die Amerikaanse Akademie vir Kuns en Wetenskappe; die Israeliese Akademie vir Wetenskap en Geesteswetenskappe; die Europese Akademie vir Wetenskap en Kuns en die Europese Molekulêre Biologie-organisasie. Op Saterdag, 18 Oktober 2014, word professor Yonath deur [[Pous Franciskus]] aangewys as 'n gewone lid van die Pouslike Akademie vir Wetenskappe.{{R|vatican}} Haar toekennings en eerbewyse sluit die volgende in: * In 2002, Israelprys * In 2002, Harvey-prys * In 2004, Massry-prys * In 2004, Paul Karrer goue medalje * In 2005, Louisa Gross Horwitz-prys * In 2006, Wolf-prys in chemie, saam met George Feher. * In 2006, Rothschild-prys in lewenswetenskappe. * In 2006, EMET-prys vir kuns, wetenskap en kultuur in lewenswetenskappe, saam met professor Peretz Lavie (medisyne) en professor Eli Keshet (biologie) * In 2007, "Paul Ehrlich en Ludwig Darmstaedter"-prys, saam met Harry Noller * In 2008, Albert Einstein Wêreld Toekenning vir Wetenskap vir haar baanbrekersbydraes tot proteïenbiosintese op die gebied van ribosomale kristallografie en haar bekendstelling van innoverende tegnieke in biokristallografie.{{R|Einstein}} * In 2009, [[Nobelprys vir Chemie]] (mede-ontvanger met [[Thomas Steitz]] en [[Venkatraman Ramakrishnan]]).{{R|Chemistry2009}} * In 2010, Wilhelm Exner-medalje{{R|Exner}} * In 2011, Marie Curie-medalje toegeken deur die Poolse Chemiese Vereniging.{{R|ptchem}} * In 2015, Eredoktorsgrade van die De La Salle Universiteit, [[Manila]]/[[Filippyne]]; die [[Joseph Fourier]] Universiteit, [[Grenoble]]/[[Frankryk]]; die Mediese Universiteit van Lodz, [[Lodz]]/[[Pole]]; en die Universiteit van Warwick, [[Verenigde Koninkryk|VK]].{{R|warwick|umed}} * In 2018, Eredoktorsgraad aan Carnegie Mellon Universiteit.{{R|cmu}} * In 2020, word sy verkies tot 'n buitelandse lid van die [[Royal Society]].{{R|RS}} == Verwysings == {{verwysings|30em|verwysings= <ref name="CEN_Nov_2009">{{cite journal |last=Yarnell |first=A. |url=http://www.cendigital.org/cendigital/20091130/?pm=1&zin=167&u1=texterity&sub_id=CfeTJHo0DsdyY&pg=45#pg45 |title=Lipscomb Feted in Honor of his 90th Birthday |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714193245/http://www.cendigital.org/cendigital/20091130/?pm=1&zin=167&u1=texterity&sub_id=CfeTJHo0DsdyY&pg=45#pg45 |archive-date=14 Julie 2014 |journal=Chemical and Engineering News |volume=87 |issue=48 |publisher=Am. Chem. Soc. |page=35 |date=30 November 2009 |language=en}}</ref> <ref name="Chemistry2009">{{cite web |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2009/ |title=Nobel Prize in Chemistry 2009 |publisher=Nobel Foundation |access-date=9 Maart 2021 |language=en |archive-date=10 Oktober 2009 |url-status= live |archive-url= https://web.archive.org/web/20091010063802/http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2009/}}</ref> <ref name="cmu">{{Cite web |first=Farnam |last=Jahanian |url=https://www.cmu.edu/leadership/president/campus-comms/2018/2018-03-29.html |title=Commencement Speakers and Honorary Degree Recipients - Leadership - Carnegie Mellon University |website=www.cmu.edu |language=en |access-date=9 Maart 2021 |archive-date=29 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329195126/https://www.cmu.edu/leadership/president/campus-comms/2018/2018-03-29.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="cv">{{Cite web |title = Israel Prize Official Site – Recipient's C.V. |url = http://cms.education.gov.il/EducationCMS/Units/PrasIsrael/Tashsab/AdaYonat/KorotHaimPropesorAdaYonat.htm |language=he}}</ref> <ref name="Einstein">{{Cite web|title=Albert Einstein World Award of Science 2008 |url=http://www.consejoculturalmundial.org/winners-science-adayonath.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140304234700/http://www.consejoculturalmundial.org/winners-science-adayonath.php |archive-date=4 Maart 2014 |language=en}}</ref> <ref name="Exner">{{cite web |title=Medalists Archive - ALL MEDALISTS SINCE 1921 |website=Wilhelm Exner Medaillen Stiftung | url=https://www.wilhelmexner.org/medalists/ |language=en |access-date=9 Maart 2021}}</ref> <ref name="haaretz">{{cite web | last=Ilani | first=Ofri | title=Israel's Prof. Ada Yonath wins Nobel Prize for Chemistry - Haaretz - Israel News | website=haaretz.com | date=3 Desember 2009 | url=http://www.haaretz.com:80/hasen/spages/1119626.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20091203104630/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1119626.html | archive-date= 3 Desember 2009 | url-status=dead | access-date=9 Maart 2021 | language=en }}</ref> <ref name="Hargittai2006">{{cite book |last=Hargittai |first=I. |last2=Hargittai |first2=M. |title=Candid Science VI: More Conversations with Famous Scientists | publisher=Imperial College Press |series=Candid Science |year=2006 |isbn=978-1-86094-885-5 |url=https://books.google.com/books?id=uYAkWldKpx8C&pg=PA390 |page=390 |language=en}}</ref> <ref name="Hope">{{cite journal | last=Hope | first=H. | last2=Frolow | first2=F. | last3=von Böhlen | first3=K. | last4=Makowski | first4=I. | last5=Kratky | first5=C. | last6=Halfon | first6=Y. | last7=Danz | first7=H. | last8=Webster | first8=P. | last9=Bartels | first9=K. S. | last10=Wittmann | first10=H. G. | last11=Yonath | first11=A. | title=Cryocrystallography of ribosomal particles | journal=Acta Crystallographica Section B Structural Science | publisher=International Union of Crystallography (IUCr) | volume=45 | issue=2 | date=1 April 1989 | issn=0108-7681 | doi=10.1107/s0108768188013710 | pages=190–199 |language=en}}</ref> <ref name="israel21c">{{cite web |url=https://www.israel21c.org/israeli-scientist-wins-nobel-prize-in-chemistry-2/ |title=ISRAEL21c - Uncovering Israel |work=Israel21c |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624034236/http://www.israel21c.org/israeli-scientist-wins-nobel-prize-in-chemistry-2/ |archive-date=24 Oktober 2015 |access-date=9 Maart 2021 |language=en}}</ref> <ref name="IUCr">{{cite web |url=http://journals.iucr.org/j/issues/2000/04/00/es0287/index.html |title=(IUCr) European Crystallography Prize |work=iucr.org |language=en}}</ref> <ref name="JP0308">{{cite news |url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1204546432149&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |title=Ada Yonath— L'Oréal-UNESCO Award |date=8 Maart 2008 |work=Jerusalem Post |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117223623/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1204546432149&pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull |archive-date=17 Januarie 2012 |language=en}}</ref> <ref name="JPost1019">{{cite news |url=http://www.jpost.com/Home/Article.aspx?id=156872 |title=Nobel Prize Winner 'Happy, Shocked' |last=Lappin |first=Yaakov |date=7 Oktober 2009 |work=Jerusalem Post |access-date=9 Maart 2021 |language=en}}</ref> <ref name="jpost.com">{{cite web |last=Siegel-Itzkovich |first=Judy |title=Former 'village fool' takes the prize - Science and Environment - Jerusalem Post |website=fr.jpost.com |date=17 Januarie 2012 |url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1204546432149&pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117223623/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1204546432149&pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull |archive-date=17 Januarie 2012 |url-status=dead |access-date=9 Maart 2021 |language=en}}</ref> <ref name="Klenke">{{cite book |last=Klenke |first=Karin |title=Women in Leadership: Contextual Dynamics and Boundaries |publisher=Emerald Group Publishing Limited |year=2011 |isbn=978-0-85724-561-8 |url=https://books.google.com/books?id=eJ16kb4sgS8C&pg=PA191 |access-date=9 Maart 2021 |language=en |page=191}}</ref> <ref name="nobelprize.org 2015">{{cite web |title=Transcript of the telephone interview with Ada E. Yonath immediately following the announcement of the 2009 Nobel Prize in Chemistry |website=nobelprize.org |date=6 Oktober 2015 |url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2009/yonath-telephone.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20151006143911/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2009/yonath-telephone.html |archive-date=6 Oktober 2015 |url-status=dead |access-date=9 Maart 2021 |language=en}}</ref> <ref name="ptchem">{{Cite web |url=https://ptchem.pl/pl/honors/winners-of-the-medals-and-ptchem-awards |title=Laureaci Medali i Nagród PTChem |access-date=9 Maart 2021 |language=pl |archive-date=29 Maart 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250329194338/https://ptchem.pl/pl/honors/winners-of-the-medals-and-ptchem-awards |url-status=dead }}</ref> <ref name="RS">{{cite web |url=https://royalsociety.org/people/Ada-Yonath-25413/ |title=Ada Yonath |publisher=[[Royal Society]] |access-date=9 Maart 2021 |language=en}} </ref> <ref name="speedread">{{cite web |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2009/speedread.html |title=The Nobel Prize in Chemistry 2009 - Speed Read |work=nobelprize.org |language=en}}</ref> <ref name="Traub">{{cite journal |last1=Traub |first1=Wolfie |last2=Yonath |first2=Ada |title=Polymers of Tripeptides as Collagen Models .I. X-RAY Studies of Poly (L-PROLYL-GLYCYL-L-PROLINE) and related Polytripeptides |url=https://archive.org/details/journal-of-molecular-biology_1966-04_16_2/page/404 |journal=Journal of Molecular Biology |date=1966 |volume=16 |issue=2 |pages=404–14 |doi=10.1016/S0022-2836(66)80182-1 |pmid=5954171 |language=en}}</ref> <ref name="uchicago">{{cite web |url=https://news.uchicago.edu/news.php?asset_id=1729 |title=New chemistry Nobelist was UChicago visiting prof, conducted research at Argonne |work=uchicago.edu |access-date=9 Maart 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100610040216/http://news.uchicago.edu/news.php?asset_id=1729 |archive-date=10 Junie 2010 |url-status=dead |language=en}}</ref> <ref name="umed">{{Cite web |title = Uniwersytet Medyczny w Łodzi |url = http://www.umed.pl/pl/index1.php?dir=akt&mn=tresc&txt=1750 |website = www.umed.pl |access-date = 9 Maart 2021 |language = pl |archive-date = 4 Maart 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304115917/http://www.umed.pl/pl/index1.php?dir=akt&mn=tresc&txt=1750 |url-status = dead }}</ref> <ref name="vatican">{{cite web |url=http://press.vatican.va/content/salastampa/en/bollettino/pubblico/2014/10/18/0767/01629.html |title=Rinunce e nomine |work=vatican.va |url-status=dead |archive-date=22 October 2014 |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20141022070515/http://press.vatican.va/content/salastampa/en/bollettino/pubblico/2014/10/18/0767/01629.html}}</ref> <ref name="warwick">{{cite web |url=http://www2.warwick.ac.uk/services/gov/hongrads/summer2015 |title=Honorary Graduand Orations - Summer 2015 |website=www2.warwick.ac.uk |access-date=9 Maart 2021 |language=en}}</ref> <ref name="Yonath">{{cite journal |last1=Yonath |first1=Ada |last2=Traub |first2=Wolfie |title=Polymers of Tripeptides as Collagen Models .4. Structure Analysis of Poly (L-PROLYL-GLYCYL-L-PROLINE) |url=https://archive.org/details/journal-of-molecular-biology_1969-08-14_43_3/page/461 |journal=Journal of Molecular Biology |date=1969 |volume=43 |issue=3 |pages=461–77 |doi=10.1016/0022-2836(69)90352-0 |pmid=5401228 |language=en}}</ref> }} == Eksterne skakels == {{Commons category|Ada E. Yonath}} {{Nobelprys vir Chemie}} {{Nobelpryswenners van 2009}} {{normdata}} {{DEFAULTSORT:Yonath, Ada}} [[Kategorie:Geboortes in 1939]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Israelse wetenskaplikes]] [[Kategorie:Nobelprys vir Chemie wenners]] j2j852mpmion0lqvlqwtfe90s2iwc3j 0 374143 2964421 2405454 2026-09-01T22:56:26Z JMK 649 koord 2964421 wikitext text/x-wiki [[Lêer:NG kerk Oudtshoorn-Wes, John Conroy.jpg|duimnael|270px|regs|Die kerkgebou omstreeks 1970]] [[Beeld:Ds Siebie Sieberhagen.jpg|duimnael|regs|Ds. Siebie Sieberhagen was die gemeente se tweede leraar.]] Die '''NG gemeente Oudtshoorn-Wes''' is 'n gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in die Ring van Oudtshoorn en in die Sinode van Wes-Kaapland gesetel op die hoofdorp van die [[Klein-Karoo]], [[Oudtshoorn]]. == Stigting en eerste leraars == Op [[10 Desember]] [[1948]] is dié gemeente van [[NG gemeente Oudtshoorn|Oudtshoorn]] afgestig as die eerste dogtergemeente op die dorp. In 1951 het [[NG gemeente Oudtshoorn-Noord|Oudtshoorn-Noord]] aan die beurt gekom en in 1954 [[NG gemeente Oudtshoorn-Suid|Oudtshoorn-Suid]], gevolg deur nog drie tussen 1966 en 1982. As eerste leraar het ds. [[Andries Treurnicht|A.P. Treurnicht]] opgetree. Hy het later naam gemaak as koerantredakteur van ''[[Die Kerkbode]]'' en ''[[Hoofstad (dagblad)|Hoofstad]]'' en as leier van die [[Konserwatiewe Party]]. Hy is op 19 Maart 1949 bevestig. Ná 'n kort maar vrugbare dienstyd het hy op 4 Junie 1950 van die gemeente afskeid geneem. Op 20 Augustus 1950 is ds. [[Siebie Sieberhagen|J.J. Sieberhagen]] as leraar bevestig. == Kerkbou == Die plek waar die eredienste gehou moes word, was 'n primitiewe saaltjie, heeltemal te klein om die gemeente te huisves. Die meeste van die seuns van die verskillende opvoedingsinrigtings moes aanvanklik vir die eredienste na die moedergemeente gaan. Die kerkraad het dadelik aandag aan die probleem van groter ruimte gegee. Daar is besluit om 'n kerkgebou met 650 sitplekke op te rig. Op 4 Desember 1950 is die eerste sooie vir die fondament omgekeer. Op 3 Maart 1951 is die hoeksteen gelê. Dit was destyds 'n jong, lewenskragtige gemeente met sowat 750 lidmate en 'n sieletal van 1425. In 1985 het was die belydende lidmate 760 en die dooplidmate 385 en in 2020 onderskeidelik 804 en 128. == Predikante == * [[Andries Treurnicht|Andries Petrus Treurnicht]], 1949 - 1950 * [[Siebie Sieberhagen|Jacobus Johannes Sieberhagen]], 1950 - 1957 * Barend Petrus lacobus De Kierk, 1959 - 1960 * Sarel Albertus Struwig, 1960 - * David Frederik van der Merwe, 1961 - * Jacobs Maartins Blignaut, 1962 -  (veldpred) * Gideon Daniël Jacobus Potgieter, 1972 - 1975 * Alexander Johannes Luttig, 1975 - 1977 * Petrus Johannes Uys, 1991 - 1998 * Andre Ryk Orffer, 1996 - * Jan Gabriel Marais, 1998 - == Bron == * {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952. {{DEFAULTSORT:Oudtshoorn-Wes, NG gemeente}} {{koördinate|33|35|54|S|22|11|43|O|type:landmark_region:ZA|aansig=titel}} [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]] qq00b1gisqskrmhivoyanhcukirfx3e 0 384668 2964265 2897024 2026-09-01T13:25:05Z Balenda 83524 22 2964265 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22m; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{vlagikoon|NED}} 2021 Formule 1 Heineken Nederlandse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Zandvoort Circuit.png|240px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>5 September 2021</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Zandvoort-renbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small> | <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:08.885</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste Rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:11.097 (ronde 72 van 72)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podiumplekke</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small> || <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]</small>|| <small> [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |} Die '''[[2021 Formule Een-seisoen|2021 Formule Een]] [[Nederlandse Grand Prix]]''' is op [[5 September]] [[2021]] op die [[Zandvoort-renbaan]] in [[Nederland]] gehou. Dit was die dertiende wedren van die kampioenskapseisoen gewees. [[Lêer:Formula one Circuit Park in the dunes of Zandvoort in the Netherlands (47856564401).jpg|duimnael|regs|300px|[[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] in 2018, voor die opknappingswerk.]] == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Zandvoort |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | [[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br />Hard C1 | {{spaces|3}}[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br />Medium C2 | [[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br />Sag C3 | {{spaces|1}}[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br />Tussen-in | [[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br />{{spaces|3}}Reën |} == Oefensessies == === Vrye oefening === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align="center" | 44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:11.500 |- !2 | align="center" | 33 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] | 1:11.597 |- !3 | align="center" | 55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:11.601 |- !4 | align="center" | 16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:11.623 |- !5 | align="center" | 77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:11.738 |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align="center" | 16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:10.902 |- !2 | align="center" | 55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:11.056 |- !3 | align="center" | 31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Renault F1|Alpine-Renault]] | 1:11.074 |- !4 | align="center" | 77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:11.132 |- !5 | align="center" | 33 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] | 1:11.264 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align="center" | 33 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] | 1:09.623 |- !2 | align="center" | 77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:10.179 |- !3 | align="center" | 44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:10.417 |- !4 | align="center" | 11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] | 1:10.526 |- !5 | align="center" | 14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Renault F1|Alpine-Renault]] | 1:10.670 |} Op Saterdagoggend, voor die derde vrye oefensessie, het die [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-renjaer [[Kimi Räikkönen]] ongelukkig 'n positiewe [[Koronavirussiekte-2019|Covid-19]]-toetsuitslag ontvang. Hy word deur die reserwejaer [[Robert Kubica]] vervang, wat laas by die [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix]] gejaag het.<ref>{{cite web |title=Robert Kubica to compete in the 2021 Dutch Grand Prix |url=https://www.sauber-group.com/motorsport/f1-news/robert-kubica-to-compete-in-the-2021-dutch-grand-prix/ |website=sauber-group.com |publisher=Alfa Romeo Racing ORLEN |language=Engels |date=4 September 2021 |access-date=4 September 2021}}</ref> == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! K1 ! K2 ! K3 ! Rooster |- ! 1 | align="center" | 33 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] | 1:10.036 | '''1:09.071''' | '''1:08.885''' | align="center" |1 |- ! 2 | align="center" | 44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:10.114 | 1:09.726 | 1:08.923 | align="center" |2 |- ! 3 | align="center" | 77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:10.219 | 1:09.769 | 1:09.222 | align="center" |3 |- ! 4 | align="center" | 10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda]] | 1:10.274 | 1:09.541 | 1:09.478 | align="center" |4 |- ! 5 | align="center" | 16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:09.829''' | 1:09.437 | 1:09.527 | align="center" |5 |- ! 6 | align="center" | 55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:10.022 | 1:09.870 | 1:09.537 | align="center" |6 |- ! 7 | align="center" | 99 | {{IT-VLAG}} [[Antonio Giovinazzi]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | 1:10.050 | 1:10.033 | 1:09.590 | align="center" |7 |- ! 8 | align="center" | 31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Renault F1|Alpine-Renault]] | 1:10.179 | 1:09.919 | 1:09.933 | align="center" |8 |- ! 9 | align="center" | 14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Renault F1|Alpine-Renault]] | 1:10.435 | 1:10.020 | 1:09.956 | align="center" |9 |- ! 10 | align="center" | 3 | {{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:10.255 | 1:09.865 | 1:10.166 | align="center" |10 |- ! 11 | align="center" | 63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:10.382 | 1:10.332 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="11" | | align="center" |11 |- ! 12 | align="center" | 18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:10.438 | 1:10.367 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="12" | | align="center" |12 |- ! 13 | align="center" | 4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:10.489 | 1:10.406 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="13" | | align="center" |13 |- ! 14 | align="center" | 6 | {{CA-VLAG}} [[Nicholas Latifi]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:10.093 | 1:11.161 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="14" | | align="center" |14 |- ! 15 | align="center" | 22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda]] | 1:10.462 | 1:11.314 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="15" | | align="center" |15 |- ! 16 | align="center" | 11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] | 1:10.530 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16" | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16" | | align="center" |16 |- ! 17 | align="center" | 5 | {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:10.731 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17" | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17" | | align="center" |17 |- ! 18 | align="center" | 88 | {{PL-VLAG}} [[Robert Kubica]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | 1:11.301 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18" | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18" | | align="center" |18 |- ! 19 | align="center" | 47 | {{DE-VLAG}} [[Mick Schumacher]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:11.387 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19" | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19" | | align="center" |19 |- ! 20 | align="center" | 9 | [[Beeld:Russian Automobile Federation flag.svg|21px|rand]] [[Nikita Mazepin]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:11.875 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20" | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20" | | align="center" |20 |- ! colspan="8" |K1 107% tyd: 1:14.717 |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- !1 | align="center" |33 | '''{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]]''' | align="center" |72 | 1:34:56.346 | align="center" |1 | align="center" |'''25''' |- !2 | align="center" |44 | '''{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align="center" |72 | +24.976 | align="center" |2 | align="center" |'''19'''{{Pictogram vinnigste ronde}} |- !3 | align="center" |77 | '''{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align="center" |72 | +55.348 | align="center" |3 | align="center" |'''15''' |- !4 | align="center" |10 | '''{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]''' | '''[[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda]]''' | align="center" |71 | 1 ronde | align="center" |4 | align="center" |'''12''' |- !5 | align="center" |16 | '''{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align="center" |71 | 1 ronde | align="center" |5 | align="center" |'''10''' |- !6 | align="center" |55 | '''{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]''' | '''[[Renault F1|Alpine-Renault]]''' | align="center" |71 | 1 ronde | align="center" |9 | align="center" |'''8''' |- !7 | align="center" |55 | '''{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align="center" |71 | 1 ronde | align="center" |6 | align="center" |'''6''' |- !8 | align="center" |11 | '''{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]''' | '''[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]]''' | align="center" |71 | 1 ronde | align="center" |Kuipe | align="center" |'''4''' |- !9 | align="center" | 31 | '''{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]''' | '''[[Renault F1|Alpine-Renault]]''' | align="center" |71 | 1 ronde | align="center" |8 | align="center" |'''2''' |- !10 | align="center" | 4 | '''{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align="center" |71 | 1 ronde | align="center" |13 | align="center" |'''1''' |- !11 | align="center" | 3 | {{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align="center" |71 | 1 ronde | align="center" |10 | |- !12 | align="center" | 18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align="center" |70 | 2 rondes | align="center" |12 | |- !13 | align="center" | 5 | {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align="center" |70 | 2 rondes | align="center" |15 | |- !14 | align="center" | 99 | {{IT-VLAG}} [[Antonio Giovinazzi]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | align="center" |70 | 2 rondes | align="center" |7 | |- !15 | align="center" | 88 | {{PL-VLAG}} [[Robert Kubica]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | align="center" |70 | 2 rondes | align="center" |16 | |- !16 | align="center" | 6 | {{CA-VLAG}} [[Nicholas Latifi]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align="center" |70 | 2 rondes | align="center" |Kuipe | |- !17** | align="center" | 63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align="center" |69 | Ratkas | align="center" |11 | |- !18 | align="center" | 47 | {{DE-VLAG}} [[Mick Schumacher]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align="center" |69 | 3 rondes | align="center" |17 | |- !DNF | align="center" | 22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda]] | align="center" |48 | Krageenheid | align="center" |14 | |- !DNF | align="center" | 9 | [[Beeld:Russian Automobile Federation flag.svg|21px|rand]] [[Nikita Mazepin]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align="center" |41 | Hidrolies | align="center" |18 | |- ! colspan="8" | '''Bron:''' ''formula1.com''<ref name="race result">{{cite web|date=5 September 2021|title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2021 – Fastest Laps|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2021/races/1075/netherlands/fastest-laps.html|access-date=5 September 2021|website=Formula1.com}}</ref> |} {{Pictogram snelste ronde}} [[Lewis Hamilton]] ontvang 'n ekstra punt vir die vinnigste ronde.<br/> '''**''' [[George Russell]] word wel geklassifiseer omdat hy 90% van die renafstand afgelê het.<ref name="race result"/> == Puntestand na die Grand Prix == === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! No. !! Renjaer !! Span !! Punte !! Variasie |- ! 1 | align="center" |33 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] | align="center" |224,5 | {{wins}} |- ! 2 | align="center" |44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | align="center" |221,5 | {{verlies}} |- ! 3 | align="center" |77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | align="center" |123 | {{wins}} |- ! 4 | align="center" | 4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align="center" |114 | {{verlies}} |- ! 5 | align="center" | 11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] | align="center" |108 | {{bestendig}} |- ! 6 | align="center" | 16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align="center" |92 | {{wins}} |- ! 7 | align="center" | 55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align="center" |89,5 | {{verlies}} |- ! 8 | align="center" | 10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda]] | align="center" |66 | {{wins}} |- ! 9 | align="center" | 3 | {{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align="center" |56 | {{verlies}} |- ! 10 | align="center" | 14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Renault F1-span|Alpine-Renault]] | align="center" |46 | {{wins}} |- ! 11 | align="center" | 31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Renault F1-span|Alpine-Renault]] | align="center" |44 | {{verlies}} |- ! 12 | align="center" | 5 | {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin-Mercedes]] | align="center" |35 | {{bestendig}} |- ! 13 | align="center" | 22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda]] | align="center" |18 | {{bestendig}} |- ! 14 | align="center" | 18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin-Mercedes]] | align="center" |18 | {{bestendig}} |- ! 15 | align="center" | 63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[WilliamsF1|Williams-Mercedes]] | align="center" |13 | {{wins}} |- ! 16 | align="center" | 6 | {{CA-VLAG}} [[Nicholas Latifi]] | [[WilliamsF1|Williams-Mercedes]] | align="center" |7 | {{verlies}} |- ! 17 | align="center" | 7 | {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | align="center" |2 | {{bestendig}} |- ! 18 | align="center" | 99 | {{IT-VLAG}} [[Antonio Giovinazzi]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | align="center" |1 | {{bestendig}} |} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Span !! Punte !! Var. |- ! 1 | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | align="center" |344,5 | {{bestendig}} |- ! 2 | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] | align="center" |332,5 | {{bestendig}} |- ! 3 | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align="center" |181,5 | {{wins}} |- ! 4 | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align="center" |170 | {{verlies}} |- ! 5 | [[Renault F1-span|Alpine-Renault]] | align="center" |90 | {{bestendig}} |- ! 6 | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda]] | align="center" |84 | {{bestendig}} |- ! 7 | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align="center" |53 | {{bestendig}} |- ! 8 | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align="center" |20 | {{bestendig}} |- ! 9 | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | align="center" |3 | {{bestendig}} |- ! 10 | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align="center" |0 | {{bestendig}} |- |} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Nederlandse Grand Prix|Nederland]] [[Kategorie:Sport in 2021|Nederland]] [[Kategorie:Sport in Nederland]] i596rvywzwwtodnta8rc5x2g4i9z7lu 0 385250 2964456 2662168 2026-09-02T08:51:48Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2964456 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Universiteit | naam=Erzincan Binali Yıldırım Universiteit | beeld = Erzincanuni.jpg | inheemse_naam=Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi | leuse= | gestig=2006 | tipe=Staatsinstelling |studentetal = 25 000 + | stad=[[Erzincan]] | staat=[[Turkye]] | webtuiste={{URL|https://www.ebyu.edu.tr/}} }} Die '''Erzincan Binali Yıldırım Universiteit''' (ook bekend as '''Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi''') is 'n [[universiteit]] in [[Erzincan]], [[Turkye]] wat in 1976 gestig is.<ref>https://international.ebyu.edu.tr/ebyu-in-brief/{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Navorsing- & ontwikkelingslaboratoriums == Daar is ook verskeie nagraadse skole en 'n professionele skool, sowel as die Fakulteit Ingenieurswese en verskeie ander departemente van die Skool van Ekonomiese, Administratiewe en Sosiale Wetenskappe. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{tr}}{{en}} [https://international.ebyu.edu.tr/ https://international.ebyu.edu.tr/ - Die universiteit se webwerf] {{Commonscat|Erzincan Binali Yıldırım University|Universiteit van Erzincan Binali Yıldırım}} {{Normdata}} [[Kategorie:Turkye]] [[Kategorie:Universiteite]] nb8qrj5qnz0ihlkxdy8nel38ebfr294 0 388495 2964424 2618468 2026-09-02T00:05:21Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2964424 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = David Glasser |kleur = |titel = |beeld = |beeld_wydte = 180px |beeld_onderskrif = |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Gebore |1 = {{GDEO |1936|09|26}}<br/>[[Alexandria, Oos-Kaap]] <!-- |opskrif2 = Oorlede |2 = {{SDEO |2xxx|xx|xx|1936|09|26}}<br/>Plek --> |opskrif3 = Alma mater |3 = Imperial College in Londen |opskrif4 = Bekend vir |4 = [[Bereikbaregebiedsteorie]] |opskrif5 = Vakgebied |5 = [[Chemiese ingenieurswese]] |opskrif6 = Instellings |6 = {{Plainlist| * [[Universiteit van die Witwatersrand]] * [[Universiteit van Suid-Afrika]] }} |opskrif7 = PhD Proefskrif |7 = ''Some Kinetic Problems in Oxidation Chain Reactions (1964)'' <!-- |opskrif8 = Profskriftoesighouer |8 = |opskrif9 = Webwerf |9 = |opskrif11 = |11 = --> |opskrif14 = Eggenoot |14 = Sylvia |opskrif15 = Kinders |15 = {{Plainlist| * Nadine * Benjamin John }} }} '''David Glasser''' {{small|[[Royal Society of South Africa|FRSSAf]]}}{{R|RoyalSoc}} (gebore [[29 September]] [[1936]]) is 'n Suid-Afrikaanse [[Chemiese ingenieurswese|chemiese ingenieur]] wat veral bekend is vir sy mede-ontwikkeling van [[bereikbaregebiedsteorie]] en navorsing oor die verbetering van die doeltreffendheid van chemiese prosesse.{{R|M&G}} In 2001 was hy die eerste ontvanger van die Harry Oppenheimer Fellowship-toekenning.{{R|OMT}} Hy is ook bekroon met die Bill-Neale May-goue medalje deur die Suid-Afrikaanse Instituut vir Chemiese Ingenieurs, sowel as die Science for Society-goue medalje van die [[Akademie vir Wetenskap van Suid-Afrika]]. Hy werk tans as ''Professor Extraordinarius'' aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] en woon in [[Australië]]. == Biografie == Glasser is in [[Alexandria, Oos-Kaap|Alexandria]] in die Oos-Kaap gebore. Hy het die St Andrews-skool in [[Bloemfontein]] en die Hoërskool Grey in [[Port Elizabeth]] bygewoon. Hy het in 1958 'n B.Ing (chemies) aan die [[Universiteit van Kaapstad]] verwerf en 'n PhD aan die Imperial College of Science, Technology and Medicine in Londen in 1964.{{R|scibraai 2018}} Hy het na Suid-Afrika teruggekeer en later in 1964 as dosent by die [[Universiteit van die Witwatersrand]] aangesluit.{{R|WITS}} Sy navorsingswerk by WITS het kinetika, [[termodinamika]], modellering en optimalisering ingesluit.{{R|M&G}} In samewerking met Diane Hildebrandt en Martin Feinberg het hy 'n nuwe metode ontwikkel vir die optimalisering van chemiese reaktore genaamd [[bereikbaregebiedsteorie]]. Dit is op baie velde toegepas, insluitend biomediese navorsing in die interpretasie van beeldingseksperimente, die verwydering van heparien{{refn|group=Nota|name=A}} uit bloed en die ontwikkeling van 'n kunsmatige [[lewer]].{{R|M&G}} Hy het ook navorsing gedoen op die gebied van prosessintese, waar [[koolstofdioksied]]vrystellings tot die minimum beperk en grondstowwe doeltreffend gebruik kon word deur die herontwerp van chemiese aanlegte deur die gebruik van fundamentele termodinamiese prosesse.{{R|M&G}} Glasser het meer as 300 publikasies gepubliseer, in eweknie-geëvalueerde publikasies, insluitend die ''AIChE Journal'', ''Chemical Engineering Science'', ''Industrial and Engineering Research'', en ook 4 boeke geskryf.{{R|Unisa}} Hy het as redakteur en resensent vir baie tydskrifte oor die tydperk 1998 tot 2003 gedien. Hy was Hoofredakteur van die boek ''Series on Chemical Engineering and Technology'', uitgegee deur Kluwer Academic Publishers of the Netherlands.{{R|AIChE}} In 2011 was hy mede-outeur van die boek ''Membrane Process Design Using Residue Curve Maps''.{{R|Book}} Hy het vier patente, insluitend patente vir die verbetering van chemiese aanlegdoeltreffendheid, die verbetering van koolstofdoeltreffendheid in koolwaterstofproduksie en die produksie van sintesegas.{{R|M&G|WITS}} Alhoewel hy in 2004 afgetree het, het hy voortgegaan om navorsingstudente toesig te hou, nagraadse kursusse te ontwikkel en aan te bied, toesig te hou oor navorsingskontrakte en voortgegaan om akademiese referate te publiseer.{{R|WITS}} Hy het meer as 50 MSc-studente en 52 PhD-studente gementor tydens sy tyd by WITS.{{R|scibraai 2018}} In 2015 het Glasser na Australië verhuis om by sy kleinkinders te gaan woon. Hy werk steeds as ''Professor Extraordinarius'' aan UNISA ('n "skaars, nie-vasgestelde pos vir skoliere wat akademiese uitnemendheid bereik het en erken word as globale leiers in hul velde."){{R|Unisa}} In 2016 was hy mede-outeur van die boek ''Attainable Region Theory: An introduction to choosing an optimal reactor'' (Wiley USA 2016).{{R|Unisa|Ming et al}} === Transformasie === Glasser se tydperk as dekaan by WITS het saamgeval met 'n tydperk van politieke verandering in Suid-Afrika. Hy was deurslaggewend in die ontwikkeling van belowende jong studente uit benadeelde agtergronde met die doel om getalle en sukseskoerse te verhoog. Die [[Anglo American-korporasie|Anglo-American]]-kadetskema, 'n jaarlange program vir jong swart ingenieurstudente voor toelating tot universiteit wat hulle voorberei het om op universiteit uit te blink, is deur die ingenieursdepartement van WITS onder Glasser oorgeneem.{{R|scibraai 2018}} == Aantekeninge == {{verwysings|group=Nota|verwysings= {{refn|group=Nota|name=A|Heparien is 'n antistolmiddel wat spesifiek gebruik word in die behandeling van hartaanvalle.}} }} == Verwysings == {{verwysings|verwysings= <ref name="AIChE">{{cite web | title=Professor David Glasser | website=AIChE | date=29 Februarie 2012 | url=https://www.aiche.org/community/bio/professor-david-glasser |access-date=15 Februarie 2022 |language=en}}</ref> <ref name="Book">{{cite book | last1=Peters | first1=M. | last2=Glasser | first2=D. | last3=Hildebrandt | first3=D. | last4=Kauchali | first4=S. | title=Membrane Process Design Using Residue Curve Maps | publisher=Wiley | year=2011 | isbn=978-0-470-92283-5 | url=https://books.google.com/books?id=PYoP-3CPbzgC |language=en}}</ref> <ref name="M&G">{{Cite web |url=https://mg.co.za/article/2011-09-02-ahead-of-the-game/ |title=Ahead of the game |website=The M&G Online |date=20 November 2011 |access-date=15 Februarie 2022 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120101103/https://mg.co.za/article/2011-09-02-ahead-of-the-game/ |archive-date=20 November 2011}}</ref> <ref name="Ming et al">{{cite book | last1=Ming | first1=D. | last2=Glasser | first2=D. | last3=Hildebrandt | first3=D. | last4=Glasser | first4=B. | last5=Metgzer | first5=M. | title=Attainable Region Theory: An Introduction to Choosing an Optimal Reactor | publisher=Wiley | year=2016 | isbn=978-1-119-24471-4 | url=https://books.google.com/books?id=AGHtDAAAQBAJ |language=en}}</ref> <ref name="OMT">{{Cite web |url=https://www.omt.org.za/the-harry-oppenheimer-fellowship-award/past-fellows/2001-david-glasser/ |title=The Oppenheimer Memorial Trust {{!}} 2001 — David Glasser |website=www.omt.org.za |access-date=15 Februarie 2022 |language=en |archive-date=15 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220215170827/https://www.omt.org.za/the-harry-oppenheimer-fellowship-award/past-fellows/2001-david-glasser/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="RoyalSoc">{{cite web | title=Fellows of the Royal Society of South Africa - Royal Society of South Africa | website=[[Royal Society of South Africa]] | date=4 April 2013 | url=https://www.royalsocietysa.org.za/?page_id=759 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210414010658/https://www.royalsocietysa.org.za/?page_id=759 | archive-date=14 April 2021 | url-status=dead | access-date=15 Februarie 2022 |language=en}}</ref> <ref name="scibraai 2018">{{cite web | title=David Glasser: working towards economic benefits | website=SciBraai | date=9 April 2018 | url=https://scibraai.co.za/david-glasser-working-towards-economic-benefits/ | access-date=15 Februarie 2022 | language=en | archive-date=15 Februarie 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220215170626/https://scibraai.co.za/david-glasser-working-towards-economic-benefits/ | url-status=dead }}</ref> <ref name="Unisa">{{Cite web |url=https://www.unisa.ac.za/sites/corporate/default/Research-&-Innovation/News-&-events/Articles/Four-straight-A1s-put-David-Glasser-in-a-class-of-his-own |title=Four straight A1s put David Glasser in a class of his own |website=www.unisa.ac.za |access-date=15 Februarie 2022 |language=en}}</ref> <ref name="WITS">{{cite web |title=Citation: David Glasser |url=https://www.wits.ac.za/media/wits-university/alumni/documents/honorary-degree-citations/David%20Glasser%20Citation.docx |website=WITS.ac.za |publisher=University of the Witwatersrand |access-date=15 Februarie 2022 | quote=Professor David Glasser is een van die wêreld se intellektuele leiers in chemiese ingenieurswese. Dit is om hierdie rede dat ons glo dat hy 'n eredoktorsgraad van die Universiteit van die Witwatersrand verdien.}}</ref> }} == Eksterne skakels == *[https://www.researchgate.net/profile/David-Glasser-2 Publikasies deur prof David Glasser] by ''ResearchGate''. *[http://www.saiche.co.za/ Suid-Afrikaanse Instelling vir Chemiese Ingenieurswese se webwerf.] {{normdata}} {{DEFAULTSORT:Glasser, David}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1936]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ingenieurs]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse wetenskaplikes]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akademici‎]] s8mfxdm8s5pbpyyq29my5r9440a72s6 0 392348 2964319 2924582 2026-09-01T15:30:57Z Jcb 223 2964319 wikitext text/x-wiki [[File:Changuion coat of arms.jpg|thumb|Die familiewapen van François Daniël Changuion (1766-1850) en sy nageslag.]] '''Die Changuion-familie''' is ’n familie van Franse oorsprong met takke in [[Frankryk]], [[Nederland]] en [[Suid-Afrika]]. Met wortels wat teruggespoor kan word tot minstens die 16de eeu—en vroeëre vermeldings wat teruggaan tot die 15de eeu—is die familie bekend vir sy bydraes tot uitgewerswese, diplomatie, onderwys, regering, godsdiens en die kunste. Oorspronklik [[Hugenoot|Hugenote]] uit die Champagne-streek in Frankryk, het lede van die familie in die 17de eeu vir godsdiensvervolging gevlug en hulle in Protestantse gebiede soos Nederland en Duitsland gevestig. ’n Prominente lid, [[François Daniël Changuion]], is in 1815 in Nederland tot die [[Nederlandse adel|adelstand]] verhef weens sy rol in die stigting van die [[Koninkryk van die Nederlande]]. Vandag woon afstammelinge van die familie regoor Europa, Suider-Afrika, die Verenigde State, die Verenigde Koninkryk, Australië, Nieu-Seeland en elders. == Geskiedenis == === Oorsprong in Frankryk === Die familienaam "Changuion" (uitspraak: ​[<nowiki/>[[:en:Help:IPA/French|ʃɑ̃ɡɥijɔ̃]]]) kan moontlik sy oorsprong hê in die [[Franse kommunes|kommune]] [[Champguyon]], 'n dorpie in die Brie-streek van Champagne, Frankryk.<ref name="paola">Di Paola, Maria Teresa (2018). "François Changuion, 'à la tête de Juvenal' in the Strand". ''Huguenot Society Journal'', '''31''': 34-48.</ref> Historiese bronne toon dat die naam van die dorp oor eeue heen ontwikkel het, met gedokumenteerde vorme soos ''Campus Guidonis'' (1161), ''Champ-Guidonis'', ''Cham-Guion'' (1252), ''Changuon'' (laat 1200’s), ''Champguion'' (1395), en ''Changuyon'' (1804),<ref>Longon, Auguste (1891). ''[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k39298v/f144.image Dictionnaire topographique de la Marne]'' (in Frans). Parys, Frankryk: Impr. nationale (Paris). p. 50.</ref> wat ’n taalkundige ontwikkeling weerspieël wat moontlik ook die familienaam beïnvloed het. Die vroegste bekende vermeldings van die van self dateer uit [[1416]], toe ’n Professor François Changuion as ’n dosent in anatomie aan die Universiteit van Parys aangeteken is. Daar is ook verwysings na lede van die Changuion-familie wat in die vroeë 1500’s in [[Toulouse]] gewoon het.<ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. p. 3. {{ISBN|978-0-620-60738-4}}.</ref><ref>"[https://www.changuion.family/home Changuion]". www.changuion.family. Geraadpleeg 2025-06-15.</ref> Al is hierdie individue nie direk verbind aan die gedokumenteerde geslagslyn nie, getuig dit van die familienaam se langdurige teenwoordigheid in Frankryk. Een van die eerste histories naspeurbare lede van die familie verskyn in [[1562]], tydens die bloedbad van Wassy, ’n dorp in die ou Franse provinsie Champagne. Pierre Changuion word genoem as een van die [[Protestantisme|Protestantse]] ([[Hugenoot|Hugenote]]) kerkgangers wat deur [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] magte aangeval is.<ref name="haag">Haag, Eugene et Emile (1881). ''La France Protestante'', 3. Paris. pp. 1065-1075.</ref> In die dekades ná hierdie gebeurtenis het sommige van Pierre se familielede na Vitry-le-François verhuis.<ref name="paola" /> As lede van die [[bourgeoisie]] het baie van hulle Frankryk verlaat rondom die herroeping van die [[Edik van Nantes]] in [[1685]] weens die daaropvolgende godsdiensvervolgings, en hulle in omliggende Protestantse lande gevestig<ref name="haag" /> Vandag woon sommige lede van die Changuion-familie steeds in die streek van Frankryk waaruit die familie oorspronklik afkomstig is. === Migrasie en vestiging in Nederland === Een van die Nederlandse takke van die familie het voortgevloei uit 'n seun van Pierre Changuion na wie hierbo verwys is by die bloedbad van Wassy.<ref name=":0" /> Hierdie tak het hulle direk in Leiden in Nederland gevestig nadat hulle Wassy in 1686 verlaat het. Daar het hulle in die tekstielbedryf betrokke geraak. Hierdie tak van die familie sou uiteindelik advokaat, skrywer en administrateur Pierre-Jean Changuion (1763-1820) voortbring, wie in 1804 as goewerneur van die [[Curaçao|Kolonie van Curacao en Onderhorighede]] aangestel is.<ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. pp. 25-27, 31, 36.</ref> In die negentiende eeu het hierdie tak in die manlike lyn uitgesterf. 'n Ander Nederlandse tak van die Changuion familie, waaruit die Suid-Afrikaanse tak ook dan kom, het voortgevloei uit 'n seun van bogenoemde Pierre Changuion, ook genoem Pierre wat in 1634 in Wassy begrawe is. 'n Kleinseun van laasgenoemde Pierre, genaamd Daniel Changuion, is in 1630 in Wassy gebore en het hom in Vitry-le-Francois gevestig waar hy 'n handelaar was. Na die herroeping van die Edik van Nantes het Daniel Changuion hom saam met sy seun, Jean wat omstreeks [[1660]] in Vitry gebore is, in Halle (Saale) in Duitsland gevestig.<ref name=":0">Bönhoff, J.G.R.H. (1914). ''Verzameling van aantekeningen betreffende geslachten, waaruit voorouders van Cathinca Ida Cornélie Bönhoff zijn voortgekomen''. Vol. II, "Aantekeningen betreffende het geslacht Changuion". Tiel, Nederland. </ref> Een van Jean Changuion se seuns, François (1694-1777) is in [[Frankfurt (Oder)]] in 1694 gedoop en het omstreeks 1717 na [[Amsterdam]] verhuis waar hy 'n poorter ('n burger wat oor stadsregte beskik het) en boekverkoper was. In 1724 het hy 'n drukkery, wat baie suksesvol sou word, in Amsterdam opgerig.<ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. pp. 39-41.</ref> ==== Verheffing tot adelstand en kontroversie ==== Een van Francois se kleinseuns, François Daniël (1766-1850), is op 16 September 1815 tot die [[Nederlandse adel]] verhef weens sy rol as sekretaris van die voorlopige regering van Nederland (die [[Driemanskap van 1813|Driemanskap onder Van Hogendorp]]) in 1813.<ref>Molhuysen, P.C. en P.J. Blok (reds.) (1918), ''[https://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/nnbw/#source=4&page=212&accessor=accessor_index Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek]''. Deel 4. Leiden, Nederland: A.W. Sijthoff’s Uitgevers Maatschappij. pp. 411-412.</ref> Danksy sy rol as sekretaris geld hy as een van die grondvester van die Koningryk van Nederland.<ref>Boddaert, Dolph (2021). De familie Changuion. Ten onrechte betwist adeldom. ''Nederlandse Adelsvereniging Nieuwsbrief,'' '''Zomer''': 11.</ref> Deur sy verheffing tot die adel is F.D. Changuion en sy nakomelinge gemagtig om die predikaat van jonkheer en jonkvrouw te gebruik. (As 'n lid van die adel is hy ook die reg gegee om 'n kroon in die helmteken van sy familiewapen<ref>Schimmelpenninck van der Oije, Coen, Egbert Wolleswinkel, Jos van den Borne en Conrad Gietman (2014). ''Wapenregister van de Nederlandse Adel. Hoge Raad van Adel''. Zwolle, Nederland: WBOOKS. pp. 220-221.</ref> te gebruik.) In 1823 is F.D. Changuion in absentia deur 'n hof skuldig bevind aan bedrog. Twee jaar later, in 1825, is daar in Nederland vir die eerstemaal 'n lys saamgestel van die persone wat tot die adel behoort. Slegs F.D. Changuion se kinders wat voor 27 Februarie 1823 (die datum van sy vonnis) gebore is, en nie hyself nie, is op hierdie lys genoem.<ref>[https://books.google.nl/books?id=6oVRAAAAcAAJ&hl=nl&pg=PA27#v=onepage&q&f=false Wetten en besluiten betrekkelijk den adel en het Koningrijk der Nederlanden] (1839), p. 27.</ref><ref>Boddaert, Dolph (2021). De familie Changuion. Ten onrechte betwist adeldom. ''Nederlandse Adelsvereniging Nieuwsbrief,'' '''Zomer''': 11-12.</ref> Hierdie kinders het deel van die adel gebly, en kon dus hul adeldom laat toekom aan hul afstammelinge.<ref>''N''''ederland's Adelsboek'', 100. Hilversum, Nederland: Uitgeverij Verloren. 2024. pp. 28-29.</ref><ref name="briet">Briët, C.P. (2019). "Jhr. mr. François Daniël Changuion (1766-1850), de man van 1813, opnieuw beschouwd". ''De Nederlandsche Leeuw'', '''CXXXVI''': 40-77.</ref> Dit is ook die standpunt van die [[:nl:Hoge_Raad_van_Adel|Hoge Raad van Adel]] in Nederland.<ref>Boddaert, Dolph (2024). "François Daniël Changuion". ''De Nederlandsche Leeuw'', '''CXLI''': 1-2.</ref> Regsgeleerde Briët het in 2019 ook aangevoer dat daar nooit 'n formele besluit geneem is om F.D. Changuion van sy adellike status te ontneem nie, en dat sodanige skrapping uit die adel geen statutêre of geregtelike grondslag het nie.<ref name="briet" /> Briët se mening word nie deur almal gedeel nie. In die algemeen beskou, word F.D. Changuion na 1825 nie meer as lid van die Nederlandse adel gesien nie.<ref name="topfer">Töpfer, John. "[https://www.adelinnederland.nl/de-adelskwestie-changuion/ De adelskwestie Changuion]". ''Adel in Nederland''. Stichting Adel in Nederland. Geraadpleeg 29 August 2022.</ref> === Uitbreiding na Suid-Afrika === Een van François Daniël se seuns, [[Antoine Changuion]] (1803-1881), het in 1831 na [[Suid-Afrika]] verhuis om 'n professoraat op te neem aan die Zuid-Afrikaansch Athenaeum<ref>Molhuysen, P.C. en P.J. Blok (reds.) (1918), ''[https://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/nnbw/#source=4&page=211&accessor=accessor_index Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek]''. Deel 4. Leiden, Nederland: A.W. Sijthoff’s Uitgevers Maatschappij. pp. 408-410.</ref><ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. pp. 73–75.</ref> (gestig in 1829, later bekend as die [[Suid-Afrikaanse Kollege]] en tans as die [[Universiteit van Kaapstad]]). Uit Antoine het twee noemenswaardige takke van die familie in Suid-Afrika ontstaan: een deur sy seun Louis Annes Changuion (1840–1910), van wie alle Suid-Afrikaanse Changuions vandag afstam en wat die adellike lyn voortgesit het; en ’n ander deur sy seun Abraham Arnoldus Faure Changuion (1835–1877), die voorvader van die Chanquin-familie.<ref name=":2" /> Abraham het ’n verbintenis met ’n vrou met die naam Maggie aangegaan, wat van Maleis-Portugese afkoms was. Alhoewel die presiese aard van hul verhouding onseker is, het dit plaasgevind in ’n tyd toe interrasverbintenisse in die [[Kaapkolonie|Kaap]], hoewel nie onwettig nie, dikwels ontmoedig is binne die koloniale en adellike Europese samelewing. Daar word geglo dat hulle nageslag die van Chanquion aangeneem het, later gespel as Chanquin, moontlik in reaksie op sosiale druk of as ’n daad van selfdefiniëring.<ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. pp. 173-177. {{ISBN|978-0-620-60738-4}}.</ref> == Wapen == Die familiewapen word beskryf as, in blou, 'n moorkop van natuurlike kleur, vergesel bo van twee goue vlammende sterre en onder van 'n silwer sekelmaan. Vir die adellike tak, 'n halfaansiende helm met 'n kroon van drie blare en twee pêrels. Dekklede: blou gevoer met goud. Helmteken: 'n ster van die skild. Voorvaderlike wapenspreuk: ''Zèlé pour la Foi et le Roi'' ("Ywer vir geloof en die koning") in swart letters op 'n wit lint.<ref name=":1" /> Volgens een eeue-oue familie-oorlewering is die vlugtende Changuions tydens die godsdienstige vervolging deur [[Moslem|Moslems]] verskuil. 'n Ander bron vermeld dat die moorkop moontlik spruit uit die tyd van die [[Kruistog|Kruistogte]]. Hoe dit ook al sy, as ’n uitdrukking van dankbaarheid, is 'n moorkop - 'n heraldiese simbool histories geassosieer met Moslems - in die familiewapen aangebring. <ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. p. 61.</ref> == Enkele afstammelinge == * François Changuion (1694-1777), poorter, boekverkoper en uitgewer te Amsterdam.<ref>''Nederland's Adelsboek'', 9. Den Haag. 1911. p. 25.</ref> ** François Changuion (1727-na 1776), raadslid van die hof van geregtigheid te Essequibo (toe 'n deel van 'n Nederlandse kolonie en nou die Koöperatiewe Republiek Guyana) asook president van die weeskamer, kommandeur van Essequibo, kleinburger van [[Deventer]].<ref>''Nederland's Adelsboek'', 9. 1911. Den Haag. pp. 25-26.</ref><ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. p. 41.</ref> *** Jonkheer dr. [[François Daniël Changuion]] (1766-1850), lid van [[Leiden]] se [[:en:Vroedschap|vroedskap]] (stadsraad) asook munisipale amptenaar, sekretaris van die voorlopige regering (die [[Driemanskap van 1813|Driemanskap onder Van Hogendorp]]) in 1813, kommissaris-generaal van Britse troepe, Nederland se eerste gesant na die Verenigde State van Amerika, verhef tot die Nederlandse adel in 1815, nie vermeld in die lys van adellikes uit 1825 nie.<ref>''Nederland's Adelsboek'', 9. Den Haag. 1911. pp. 25-26.</ref><ref name=":1">''Nederland's Adelsboek'', 81. Den Haag. 1990–1991. pp. 95–98.</ref> **** Jonkvrouw Louise Anne Changuion (1802-1872).<ref name="a26">''Nederland's Adelsboek'', 9. Den Haag. 1911. p. 26.</ref> Na die dood van beide haar ouers het sy haar by haar broer A.N.E. Changuion in Kaapstad aangesluit. Sy het saam met hom, sy vrou en twee dogters na Europa teruggekeer in 1865. **** Prof. jonkheer dr. Antoine Nicolas Ernest Changuion (1803-1881), hoogleraar te [[Kaapstad]], baie produktiewe skrywer op teologiese en literêre gebied; hy het nege kinders gehad en hieruit stam 'n uitgebreide nageslag wat tot die Nederlandse adel behoort.<ref>''Nederland's Adelsboek'', 9. 1911. pp. 26-27</ref><ref>Boddaert, Dolph (2021). De familie Changuion. Ten onrechte betwist adeldom. ''Nederlandse Adelsvereniging Nieuwsbrief,'' '''Zomer''': 12-13.</ref><ref name="topfer" /> Al die Changuions wat vandag vanuit Suid-Afrika afkomstig is, stam af van sy seun Louis Annes Changuion (1840-1910). 'n Tak van A.N.E. Changuion se nakomelinge, naamlik die nageslag van sy seun Abraham Arnoldus Faure Changuion (1835-1877), het hulle familienaam na Chanquin verander.<ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. pp. 123, 176-177, 253.</ref> ***** Jonkheer Francois Daniel Changuion (1833-1877), vertaler en skoolhoof. ***** Jonkheer Abraham Arnoldus Faure Changuion (1835-1877),<ref name="a26" /> voorvader van die Chanquins van Suid-Afrika. ****** John Charles Chanquion (1862-1948). ****** Jennette Susan Chanquion (1869-1926). ***** Jonkvrouw Susanna Magdalena Changuion (1836-1873), eggenote van dr. Jan Willem Gerbrand van Oordt (1826-1904) en moeder van [[J.F. van Oordt|Johan Frederik van Oordt]] (D'Arbez). ***** Jonkheer Louis Annes Changuion (1840-1910),<ref>''Nederland's Adelsboek'', 9. Den Haag. 1911. p. 27.</ref> landmeter te Robertson en die voorvader van die Changuions van Suid-Afrika. ****** Jonkheer Antoine Nicolas Ernest Changuion (1865-1945), boukundige en kontrakteursmaatskappy-eienaar. ****** Jonkvrouw Anne Eliza Changuion (1869-1971), was 'n offisier van die [[Heilsleër]] wat by die Heilsleër se werk in Suid-Afrika aangesluit het en later bevorder is tot Kaptein Anne Changuion voordat sy in 1897 getrou het. Saam met haar man, John Cunningham (1870-1950), kommissaris en territoriale bevelvoerder van die Heilsleër in [[Suid-Afrika]] en [[Nieu-Seeland]], en plaasvervangende leier in [[Nederland]], het sy diens gelewer in Suid-Afrika, Nieu-Seeland, Nederland, Java en die Wes-Indiese Eilande.<ref>(en) "[https://www.nytimes.com/1950/02/16/archives/john-cunningham.html John Cunningham]", ''The New York Times'', 16 Februarie 1950, p. 23.</ref><ref>"[https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/NZH19290910.2.150 The Salvation Army. New Zealand appointment. Commissioner Cunningham]". ''New Zealand Herald''. Vol. LXVI, no. 20356. 10 September 1929. p. 13.</ref> Sy het ’n ondersteunende rol gespeel in internasionale sending- en humanitêre werk, insluitend die stigting van melaatsheidskolonies en bedieninge vir kinders, en het ’n leeftyd van 102 jaar bereik. ****** Jonkheer Francois Daniel Changuion (1874-1955), onderwyser. ****** Jonkheer Louis John Stanley Changuion (1875-1960), kontrakteursmaatskappy-eienaar en boer. ******* Jonkvrouw Marie-Louise Changuion (1905), moeder van Suid-Afrikaans-Namibiese beeldende kunstenaar Hilda Edith Wasserfall (1930). ******* Jonkheer Louis Annis Changuion (1910-1964), kontrakteursmaatskappy-eienaar en boer.<ref>{{Cite book |title=Die boere and Transvaal en hulle organisasie, 1897-1957 |publisher=Biografiese Uitgewers Maatskappy (EDMS) BPK. |year=1957 |location=Pretoria, Suid-Afrika |pages=200|last=Transvaalse Landbou-unie}}</ref> ******** Jonkvrouw Susanna Loraine Changuion (1938-2003), takbestuurder en later administratiewe hoof van 'n ouetehuis in [[Piet Retief, Mpumalanga|Piet Retief]]. ******** Jonkvrouw Hilda Edith Changuion (1940-1973), sakevrou en eienares van die eerste haarsalon in [[Pongola]]. ******** Jonkvrouw Mirra Louise Changuion (1942-), verpleegkundige en hospitaalmatrone, wat later as ’n senior bestuurder in die Transvaalse Provinsiale Gesondheidsdepartement gedien het, waar sy bygedra het tot die bestuur en ontwikkeling van openbare gesondheidsdienste in Suid-Afrika. ******** Kolonel jonkheer Louis John Stanley Changuion (1944-2024<ref>"[https://web.archive.org/web/20241112123840/http://icmark.co.nz/index.php/horowhenua-levin-otaki-death-notices-obituaries/recent-death-notices-obituaries/ Recent Death Notices]". I.C. Mark Ltd Funeral Directors. Geargiveer van [https://www.icmark.co.nz/index.php/horowhenua-levin-otaki-death-notices-obituaries/archive-death-notices-obituaries/ die oorspronklike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241112123840/http://icmark.co.nz/index.php/horowhenua-levin-otaki-death-notices-obituaries/recent-death-notices-obituaries/ |date=12 November 2024 }} op 2024-11-12. Geraadpleeg 2025-06-17.</ref>) boer en sakeman, het van 1980 tot 1985 as bevelvoerder van die Pongola Kommando (’n militêre reserviste-eenheid) gedien. Hy het sy militêre loopbaan voortgesit in Durban en Pretoria as ’n luitenant-kolonel in die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] van 1985 tot 2002, en daarna die rang van kolonel in die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] beklee. ******** Jonkvrouw Alinda Magdalena Changuion (1946-), sakevrou en versekeringsmakelaar in [[Nigel]]. ******** Jonkheer Thomas Ferreira Changuion (1948-2016), boer en sakeman wat as voorsitter van die dorpsraad van [[Pongola]] en die plaaslike gesondheidskomitee gedien het, en so bygedra het tot munisipale bestuur en openbare gesondheidstoesig. ******* Jonkheer Frederick Johannes Abram Changuion (1913-1976), boer, motorwerktuigkundige. ******** Jonkheer dr. Louis John Stanley Changuion (1940-), professor in geskiedenis aan die [[Universiteit van die Noorde]] en gepubliseerde outeur, bekend vir sy akademiese werk oor Suid-Afrikaanse geskiedenis en vir die skryf van ''Die familie Changuion van Suid-Afrika'', ’n omvattende familiegeskiedenis. ******* Jonkheer Antoine Nicolaas Ernest Changuion (1914-1979), makelaar in landboueiendom.<ref name=":2" /><ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. pp. 319-324.</ref> ****** Jonkheer Abraham Arnoldus Faure Changuion (1878-1970), vernikkelaar. ******* Jonkheer Laurent Changuion (1914-1984), stigterslid van die [[Krugersdorp]] Pentecostal Holiness Church. ******** Jonkheer René Changuion, evangelis en stigter van Christian Motorcyclists Association (CMA) van Suid-Afrika.<ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. pp. 341-343.</ref> Hy is ook die uitvoerende hoof en stigter van God’s Workshop Projects, ’n geloofsgebaseerde organisasie wat betrokke is by gemeenskapsontwikkeling en dienslewering.<ref>"[https://www.godsworkshopprojects.co.za/ Gods Workshop Projects - Gods]". Gods Workshop Projects. Geraadpleeg 2025-06-15.</ref> ******* Jonkheer Paul Luther Changuion (1918–2005), hoofaankoper vir die RST-groep in [[Zambië]]. ******** Jonkheer Paul Changuion (1945–), bekende fotograaf en outeur van verskeie fotografiese monografieë.<ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. pp. 343–345. {{ISBN|978-0-620-60738-4}}.</ref> ***** Jonkheer Laurent Ernest Changuion (1842-1917), onderwyser. ***** Jonkheer Jean Pierre Edouard Faure Changuion (1844-1910), sekretaris van die Uitvoerende Raad van die [[Oranje-Vrystaat|Oranje Vrijstaat]], lid van die [[Volksraad van die Zuid-Afrikaansche Republiek|Volksraad]] van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]], [[vrederegter]] te [[Piet Retief, Mpumalanga|Piet Retief]] en boer. ***** Jonkvrouw Henrietta Wilhelmina Changuion (1847-1918), eggenote van Gustav Franz Ludwig Benno Schwabe (1841-1907) van [[Basel]], Switserland.<ref name=":2">''Nederland's Adelsboek'', 100. Hilversum, Nederland: Uitgeverij Verloren. 2024. pp. 30-35.</ref> * Dr. Pierre Changuion (1700-1758),<ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. p. 25.</ref> raadsheer van Brabant en van Overmaas, in 1741 benoem tot hoofregter van die feudale hof van Brabant. ** Dr. Paul Changuion (1733-1804),<ref>Changuion, Louis J.S. (2014). ''Die familie Changuion van Suid-Afrika. Vanaf Frankryk deur Duitsland en Nederland tot Suid-Afrika, 1560's-1960's''. Haenertsburg, Suid-Afrika: Pennefather Books. p. 36.</ref> raadsheer en later stadsklerk van Vlissingen, in 1774 aangewys as stadsklerk van Middelburg. *** Dr. Pierre-Jean Changuion (1763-1820), sekretaris van die hof van Holland tot 1795, daarna lid van geregshof van Den Bosch en van Breda, van 1804 tot 1807 goewerneur van die [[Curaçao|Kolonie van Curacao en Onderhorighede]] wat in daardie jaar deur Brittanje oorgeneem word, terug in Nederland ter dood veroordeel weens die verlies van Curacao maar sy vonnis word versag. In 1814 in sy eer herstel deur Willem I en benoem tot griffier by die regsbank van Goes, en in 1816 aangewys as raad-fiskaal in die hof van politie (Politieke Raad) te Suriname en word in 1817 sekretaris van hierdie hof.<ref>Molhuysen, P.C. en P.J. Blok (reds.) (1918), [https://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/nnbw/#source=4&page=212&accessor=accessor_index ''Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek'']. Deel 4. Leiden, Nederland: A.W. Sijthoff’s Uitgevers Maatschappij. p. 412.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Nederlandse adel]] [[Kategorie:Franse vanne]] 71d2kuwylt7i7b5qv3zx02xcvy7a058 0 402351 2964490 2924397 2026-09-02T11:34:57Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2964490 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Lugredery | airline = flydubai<br/>{{lang|ar|فلاي دبي}} | image = Fly Dubai logo 2010 03.svg | image_size = 250 | IATA = FZ | ICAO = FDB | callsign = SKYDUBAI | founded = 19 Maart 2008 | commenced = 1 Junie 2009 | ceased = | aoc = | hubs = [[Doebai Internasionale Lughawe]] | secondary_hubs = | focus_cities = | frequent_flyer = Emirates Skywards | lounge = | alliance = | subsidiaries = | fleet_size = 79 <!--Don't list orders here --> | destinations = 114 | parent = Regering van Doebai | num_employees = 3321 <small>(June 2015)</small><ref>{{cite news|title= flydubai 2014 profits jump 19%|publisher= Emirates 24/7|url= http://www.emirates247.com/business/corporate/flydubai-2014-profits-jump-19-on-new-routes-lower-fuel-cost-2015-03-03-1.582969|access-date= 10 June 2015|archive-date= 10 Junie 2015|archive-url= https://web.archive.org/web/20150610133457/http://www.emirates247.com/business/corporate/flydubai-2014-profits-jump-19-on-new-routes-lower-fuel-cost-2015-03-03-1.582969|url-status= dead}}</ref> | headquarters = [[Doebai Internasionale Lughawe]]<br/>[[Doebai (stad)|Doebai]], [[Verenigde Arabiese Emirate|V.A.E.]] | key_people = *Ahmed bin Saeed Al Maktoum (Voorsitter) *Ghaith Al Ghaith (H.U.B.) *Mick Hills COO | website = {{Official URL}} }} '''Flydubai''' ({{Lang-ar|فلاي دبي}}), regtens '''Dubai Aviation Corporation''' ({{Lang-ar|مؤسسة دبي للطيران}} <ref>"[http://flydubai.com/arabic/system/footer/privacy-policy.aspx سياسة الخصوصية]." flydubai. </ref>), is 'n [[Laekosteredery|laekostelugredery]] wat deur die regering besit word in [[Doebai (stad)|Doebai]], [[Verenigde Arabiese Emirate]], met sy hoofkantoor en vlugbedrywighede in Terminaal 2 van [[Doebai Internasionale Lughawe]].<ref name="Terms"> [https://www.flydubai.com/en/information/policies/terms-and-conditions Terms and conditions]. flydubai.</ref> Die lugredery bedien 'n totaal van 114 bestemmings in die [[Midde-Ooste]], [[Afrika]], [[Asië]] en [[Europa]] vanaf Doebai.<ref>[https://www.flydubai.com/en/destinations/ flydubai destinations]. flydubai.</ref> Die maatskappy se slagspreuk is ''Get Going.'' == Geskiedenis == [[Lêer:A6-FDA_Boeing_737_Fly_Dubai_(7604035092).jpg|duimnael|Flydubai se eerste Boeing 737-800, registrasie A6-FDA]] In Julie 2008 het die regering van Doebai die lugredery gestig.<ref name="Terms" /> Alhoewel Flydubai nie deel is van The Emirates Group nie, het Emirates Flydubai tydens hul aanvanklike stigtingsfase ondersteun.<ref>{{Cite web|url=http://atwonline.com/airports-routes/news/confident-flydubai-preparing-takeoff-0309|title=Confident flydubai preparing for takeoff|access-date=9 May 2015}}</ref> Op 14 Julie 2008 het Flydubai 'n vaste bestelling met die Amerikaanse vliegtuigvervaardiger [[Boeing]] by die Farnborough-lugskou onderteken vir 50 Boeing 737-800's met 'n totale waarde van VS$3,74 miljard, met die opsie om die bestelling te verander na die groter en langer reeks Boeing 737-900ER, volgens die lugredery se aanvraag. Die eerste van hierdie vliegtuie is op 17 Mei 2009 afgelewer. Geskeduleerde vlugte het op 1 Junie begin, met dienste na [[Beiroet]], [[Libanon]] en [[Amman]], [[Jordanië]]. Sedertdien is die roetenetwerk aansienlik uitgebrei. In Februarie 2013 het Flydubai aangekondig dat hy in gesprek is met Boeing en [[Airbus]] vir 'n bestelling van 50 vliegtuie.<ref>[https://www.reuters.com/article/uk-dubai-flydubai-idUSLNE91C00F20130213 Budget Carrier FlyDubai In Talks For 50 Aircraft Order].</ref><ref>[http://gulfnews.com/business/aviation/flydubai-considers-50-new-aircraft-1.1146071 FlyDubai Considers 50 New Aircraft].</ref> Op 19 Junie 2013 het die lugdiens aangekondig dat hy besigheidsklasdiens by sy vlugte gaan voeg.<ref>[http://www.flydubai.com/en/business/ Introducing Business Class].</ref> Die sakeklaskajuit sal 12 sitplekke tussen die loopgang en vensters hê, driegangmaaltye, 12-duim-televisies, 'n sakeklas-sitkamer, Italiaanse leersitplekke in sy poging om voorsiening te maak vir sakereisigers in die emiraat, toegang tot meer as 200 films, asook nutskragpunte.<ref>[http://www.7daysindubai.com/flydubai-announces-addition-new-business-class/story-19329118-detail/story.html FlyDubai Announces Of New Business Class Service] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012045022/http://www.7daysindubai.com/flydubai-announces-addition-new-business-class/story-19329118-detail/story.html|date=2013-10-12}}. 7 Days In Dubai.</ref><ref>[http://gulfnews.com/business/general/flydubai-introduces-business-class-services-1.1199177 FlyDubai Introduces Business Class Services].</ref> In Maart 2020 het Flydubai aansienlike verliese gely weens die grond van Boeing se Max 737-vliegtuie regoor die wêreld. Die staatsbeheerde maatskappy beweer dat sy groeistrategie erg deur die voorval geraak is aangesien hy 11 van die genoemde vliegtuie gehad het, asook meer as 220 op bestelling. Ghaith Al-Ghaith, uitvoerende hoof van die maatskappy, het gesê dat 'n tussentydse skikkingsooreenkoms met Boeing bereik is vir moontlike vergoeding.<ref>{{Cite web|url=https://www.manufacturing.net/aerospace/news/21119883/budget-carrier-flydubai-slams-boeing-for-loss-of-business|title=Budget Carrier Flydubai Slams Boeing for Loss of Business|date=2020-03-04|website=Manufacturing.net|language=en-us|access-date=2020-03-04}}</ref> Op 4 November 2020 het FlyDubai aangekondig dat hul vanaf 26 November met direkte vlugte tussen [[Tel Aviv]] en [[Doebai (stad)|Doebai]] sal begin, met kaartjies wat te koop aangebied word. Dit sou die eerste kommersiële vlugroete tussen Doebai en Tel Aviv wees. == Korporatiewe sake == === Bestuur en eienaarskap === Die maatskappy is op 19 Maart 2008 gestig as 'n onderneming deur die regering van Doebai . Al het die lugdiens aanvanklik hulp van sy susterlugdiens gekry, word dit sedertdien onafhanklik bestuur. Daar was ook 'n aanvanklike skuif van bestuurders, maar die grootste deel van die aanstellings kom van buite die Emirates-groep. Die HUB van die maatskappy is Ghaith Al-Ghaith, wat meer as 22 jaar diens by Emirates gehad het.<ref name="Flight Global3">{{Cite news|title=Flydubai - UAE's low-cost growth driver|publisher=Flight Global|date=28 June 2010|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/flydubai-uae39s-low-cost-growth-driver-343658/|access-date=10 June 2015}}</ref> Die voorsitter van die maatskappy is Ahmed bin Saeed Al Maktoum, wat ook die voorsitter van die Emirates-groep is. === Hoofkwartier === flydubai opereer geheel en al uit [[Doebai (stad)|Doebai]] en het tans sy bedryfsgebou naby Terminaal 2 in [[Doebai Internasionale Lughawe]], benewens sommige vlugte wat vanaf Terminaal 3 vertrek.<ref name="Flydubai Facts">{{Cite web|url=http://www.dubaifaqs.com/flydubai.php|title=Flydubai Facts|access-date=10 June 2015}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Aanvanklik het flydubai voornemens gehad om vanaf die nuwe [[Al Maktoum Internasionale Lughawe]] in die Dubai World Centre in Jebel Ali te werk.<ref name="Flydubai Facts" /> === Besigheidstendense === Die sleutelneigings vir flydubai oor onlangse jare word hieronder getoon (jaarliks eindigend op 31 Desember): {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center;" ! ! 2012 ! 2013 ! 2014 ! 2015 ! 2016 ! 2017 ! 2018 ! 2019 ! 2020 ! 2021 |- | style="text-align:left" | Omset (AED m) | 2 778 | 3 700{{Wins}} | 4400{{Wins}} | 4 900 {{Wins}} | 5 000{{Wins}} | 5500 {{Wins}} | 6 200{{Wins}} | 6 000{{Daal}} | 2 800{{Daal}} | 5 300{{Wins}} |- | style="text-align:left" | Winste (AED m) | 151,9 | 222,8{{Wins}} | 250 {{Wins}} | 100,7{{Daal}} | 31.6{{Daal}} | 37,3 {{Wins}} | (159,8){{Daal}} | 198,2{{Wins}} | (712,6){{Daal}} | 841{{Wins}} |- | style="text-align:left" | Aantal passasiers (m) | 5,10 | 6,82 {{Wins}} | 7,25 {{Wins}} | 9.04 {{Wins}} | 10.4 {{Wins}} | 10.9 {{Wins}} | 11.0{{Wins}} | 9.6{{Daal}} | 3.2{{Daal}} | 5.6{{Wins}} |- | style="text-align:left" |Aantal vliegtuie (teen jaareinde) | 28 | 36 {{Wins}} | 43 {{Wins}} | 50 {{Wins}} | 57 {{Wins}} | 61{{Wins}} | 64{{Wins}} | 59{{Daal}} | 51{{Daal}} | 59{{Wins}} |- | style="text-align:left" |Aantal bestemmings | 52 | 66 {{Wins}} | 86 {{Wins}} | | 100 {{Wins}} | | | 93{{Wins}} | 65{{Daal}} | 78{{Wins}} |- style="background:#f0f0f0" | style="text-align:left" | <small>''Aantekeninge/bronne''</small> | <ref>{{cite news|title=flydubai a success story|url=https://www.flydubai.com/en/news/article/flydubai-a-success-story/|access-date=10 June 2015|publisher=flydubai|date=13 February 2013}}</ref> | <ref>{{cite news|title=flydubai announces 47 per cent profit increase over 2012 Results|url=http://www.flydubai.com/en/news/article/flydubai-announces-47-per-cent-profit-increase-over-2012-results/|access-date=10 June 2015|publisher=Flydubai|date=2014-03-03}}</ref> | <ref>{{cite news|title=2014 sees flydubai achieve increased revenues of AED 4.4 billion up 19.1% and profits of AED 250 million|url=http://www.flydubai.com/en/news/article/2014-sees-flydubai-achieve-increased-revenues-of-aed-44-billion-up-191-and-profits-of-aed-250-million/?year=2015&month=3|access-date=10 June 2015|publisher=flydubai|date=2015-03-03}}</ref> | <ref>{{Cite web|url=https://www.flydubai.com/en/news/flydubai-2015-annual-results|title=flydubai announces fourth full-year of profitability and 25% increase in passenger numbers|website=flydubai|archive-url=https://web.archive.org/web/20160301085922/https://www.flydubai.com/en/news/flydubai-2015-annual-results|archive-date=2016-03-01|access-date=2016-02-17}}</ref> | <ref>{{Cite web|url=https://news.flydubai.com/flydubai-announces-144-passenger-growth-to-104-million-and-profit-of-aed-316-million|title=flydubai announces 14.4% passenger growth to 10.4 million and profit of AED 31.6 million|website=flydubai|access-date=2018-03-13}}</ref> | <ref>{{Cite web|url=https://news.flydubai.com/flydubai-sees-strong-growth-in-revenues-record-passengers-and-sustained-profit|title=flydubai sees strong growth in revenues, record passengers and sustained profit|website=flydubai|access-date=2018-10-27}}</ref> | <ref>{{Cite web|url=https://news.flydubai.com/flydubai-announces-second-half-profit-of-aed-157-million-usd-43-million-driven-by-stronger-yields-and-revenue-growth-and-minimises-annual-loss|title=flydubai announces Second-Half profit of AED 157 million (USD 43 million) driven by stronger yields and revenue growth and minimises annual loss|website=news.flydubai.com|language=en|access-date=2021-12-28}}</ref> | <ref>{{Cite web|url=https://news.flydubai.com/flydubai-sees-return-to-profitability|title=flydubai sees return to profitability|website=Flydubai}}</ref> | <ref>{{Cite web|url=https://news.flydubai.com/flydubai-announces-annual-results-amid-one-of-the-toughest-years-in-aviation-history|title=flydubai announces Annual Results amid one of the toughest years in aviation history|website=news.flydubai.com|language=en|access-date=2021-12-28}}</ref> | <ref>{{Cite web|url=https://gulfbusiness.com/uaes-flydubai-registers-dhs841m-profit-in-2021/|title=UAE's flydubai registers Dhs841m profit in 2021|last=Salian|first=Neesha|date=2022-03-07|website=Gulf Business|language=en-US|access-date=2022-03-08}}</ref> |} Verslae wat op 2 Mei 2021 vrygestel is, het aan die lig gebring dat flydubai verliese van VS$194 miljoen in 2020 gely het. Die lugredery het een van die moeilikste jare in die lugvaartsektor in die gesig gestaar, aangesien inkomste met meer as 50% gedaal het om in 2020 tot VS$773 miljoen te daal.<ref>{{Cite web|url=https://www.channelnewsasia.com/news/business/budget-carrier-flydubai-posts-us-194-million-loss-covid-19-14732226|title=Budget carrier flydubai posts US$194M loss due to COVID-19 pandemic|publisher=CNA|access-date=2 May 2021}}</ref> In Junie 2020 het die lugdiens die salarisse van sy werknemers verminder en sommige ook vir 'n jaar op onbetaalde verlof geplaas.<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-emirates-flydubai-idUSKBN23I1IP|title=UAE's flydubai extends salary cuts, puts pilots on unpaid leave: sources|date=11 June 2020|accessdate=11 June 2021|work=Reuters}}</ref> == Bestemmings == Teen April 2023 bedien flydubai meer as 110 bestemmings.<ref>{{Cite web|url=https://www.flydubai.com/en/destinations/|title=Destinations &#124; flydubai &#124; Choose Your Destination|publisher=flydubai|access-date=2023-04-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.flydubai.com/en/information/about-flydubai/company-info|title=flydubai fly to more than 110 destinations|publisher=flydubai|access-date=2023-04-29}}</ref> Die lugredery het tans een spilpunt en werk vanuit Terminaal 2 van [[Doebai Internasionale Lughawe]].<ref name="Flight Global2">{{Cite news|title=Flydubai - UAE's low-cost growth driver|publisher=Flight Global|date=28 June 2010|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/flydubai-uae39s-low-cost-growth-driver-343658/|access-date=10 June 2015}}</ref> Om egter vir die groeiende lugredery en die uitbreiding van die nasionale lugdiens by [[Doebai Internasionale Lughawe|DXB]] te akkommodeer, het flydubai vanaf 25 Oktober 2015 vlugte vanaf [[Al Maktoum Internasionale Lughawe]] (DWC) begin bedryf. 70 vlugte word weekliks onderneem na Amman, Beiroet, Chittagong, Doha, Kathmandu, Koeweit en Muscat vanaf DWC.<ref name="fdae42">{{cite news|title=Flydubai to increase flights from Dubai World Central|url=http://www.thenational.ae/business/aviation/flydubai-to-increase-flights-from-dubai-world-central|access-date=5 August 2015|agency=The National|date=4 August 2015}}</ref> Vlugte na geselekteerde bestemmings word ook met sy kodedeelvennoot [[Emirates]] verbind.<ref>{{cite news|url=https://news.flydubai.com/select-flydubai-flights-to-operate-from-terminal-3-dubai-international|title=Select-flydubai-flights-to-operate-from-terminal-3-dubai-international|publisher=flydubai.com|date=28 November 2018|accessdate=20 September 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.flydubai.com/en/destinations/flydubai-operations-dxb-terminal-3|title=flydubai-operations-dxb-terminal-3|date=24 November 2019|publisher=flydubai.com|accessdate=2019-12-09}}</ref> == Vloot == [[Lêer:FlyDubai_737-800_A6-FDB.jpg|duimnael| flydubai Boeing 737-800]] [[Lêer:FlyDubai,_A6-FMB,_Boeing_737-8_MAX_(30728990597).jpg|duimnael| flydubai Boeing 737 MAX 8]] Die Boeing-kliëntkode vir Flydubai is KN. In Maart 2023 bestaan die Flydubai-vloot uit die volgende Boeing 737-vliegtuie:<ref name="O_D_summ">{{Cite web|url=https://www.boeing.com/commercial/#/orders-deliveries|title=Boeing: Orders and Deliveries (updated monthly)|date=December 31, 2021|publisher=boeing.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112224944/https://www.boeing.com/commercial/#/orders-deliveries|archive-date=January 12, 2021|access-date=January 13, 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/82080-flydubai-extends-b737-800-leases-explores-wet-leases|title=Flydubai extends B737-800 leases, "explores" wet-leases}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.planespotters.net/airline/flydubai|title=Flydubai Fleet Details and History|website=www.planespotters.net|access-date=May 11, 2022|archive-date= 3 Augustus 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180803194247/https://www.planespotters.net/airline/flydubai|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:auto;" |+flydubai vloot ! rowspan="2" | Vliegtuie ! rowspan="2" | In diens ! rowspan="2" | Bestellings ! colspan="3" | Passasiers ! rowspan="2" | Notas |- ! <abbr title="Business Class">C</abbr> ! <abbr title="Economy Class">Y</abbr> ! Totaal |- | rowspan="2" | Boeing 737-800 | rowspan="2" | 30 | rowspan="2" | &#x2014; | &#x2014; | 189 | 189 | rowspan="2" | |- | 12 | 162 | 174 |- | Boeing 737 MAX 8 | 46 <ref>{{Cite web|url=https://simpleflying.com/flydubai-boeing-737-max-resistance/|title=flydubai Hasn't Seen Any Passenger Resistance To The 737 MAX|date=2021-12-01|publisher=Simple Flying|access-date=2021-12-31}}</ref> | 20 | 10 | 156 | 166 | |- | Boeing 737 MAX 9 | 3 | 67 <ref name="MAX">{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/66612-flydubai-to-add-maiden-b737-max-9-in-2h18|title=flydubai to add maiden B737 MAX 9 in 2018|date=25 April 2018|publisher=ch-aviation|access-date=27 April 2018}}</ref> | 16 | 156 | 172 <ref>{{Cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/280444/flydubai-files-737-max-9-preliminary-operation-in-2q19/|title=flydubai files 737 MAX 9 preliminary operation in 2Q19|date=10 September 2018|publisher=Routesonline|access-date=10 September 2018}}</ref> | |- | Boeing 737 MAX 10 | &#x2014; | 50 <ref name="MAX" /> | colspan="3" | <abbr title="To be announced">TBA</abbr> | |- ! Totaal ! 79 ! 137 ! colspan="4" | |} == In-vlug kenmerke == === Ekonomieklas === 'n Volledige voedseldiens word op sommige dienste aan Europese en Afrika-bestemmings verskaf. Op ander vlugte binne die netwerk kan passasiers 'n warm ete vooraf bespreek, en op vlugte oor 3 is 'n volledige spyskaart van wraps en toebroodjies beskikbaar. Aankope kan van die kajuitpersoneel of op die persoonlike raakskerm in elke sitplek gedoen word. === Besigheidsklas === In Junie 2012 is aangekondig dat besigheidsklas as 'n diens bygevoeg gaan word.<ref>{{Cite web|url=http://www.dubaifaqs.com/flydubai.php|title=Flydubai FAQs|website=Dubai Faqs}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 85 van Flydubai se bestemmings bied die besigheidsklasdiens. Elke besigheidsklas- toegeruste vliegtuig bevat 12 sitplekke met 'n sitplekafstand van 42 duim. Saam met 'n wyer sitplek bied die lugredery aanboord dienste soos: 'n keuse van versnaperinge, etes en drankies; toegang tot films, 'n kragpunt, komberse en kussings en geraasdempende oorfone. Die ''Business Class''-dienste is ook by geselekteerde lughawens beskikbaar, dit bied reisigers prioriteit-inklok en sneldeurgang deur sekuriteitskontroles.<ref>{{Cite web|url=http://www.flydubai.com/en/business/|title=Flydubai Business Class|website=flydubai|access-date=10 June 2015}}</ref> Op 6 Julie 2014 het flydubai die opening van hul sakesitkamer by [[Doebai Internasionale Lughawe]] aangekondig.<ref>{{cite news|title=flydubai's Business Lounge open for business|url=https://www.flydubai.com/en/news/article/flydubais-business-lounge-open-for-business/|access-date=10 June 2015|publisher=flydubai|date=6 July 2014}}</ref> Die sitkamer is in terminaal 2 geleë en bied gratis WiFi-diens, verversings en versnaperinge.<ref>{{Cite web|url=http://www.flydubai.com/en/business-class-lounge/|title=flydubai Business class lounge|website=flydubai|publisher=flydubai|access-date=10 June 2015}}</ref> === Bagasiehantering === flydubai-passasiers kan hul bagasie kosteloos oordra na verbindende [[Emirates]] en flydubai-vlugte wanneer hulle inklok.<ref name="DT Review">{{Cite web|url=http://www.destinationtravel.info/reviews/flydubai.html|title=flydubai DT review|website=Destination Travel|access-date=10 June 2015|archive-date=20 Oktober 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020053515/http://www.destinationtravel.info/reviews/flydubai.html|url-status=dead}}</ref> == Ongelukke en voorvalle == * Op 26 Januarie 2015 is 'n Flydubai Boeing 737-800 wat Vlug 215 van Doebai na [[Bagdad]] bedryf, deur kleingeweervuur getref met nadering na Bagdad Internasionale Lughawe met 154 passasiers aan boord. Die vliegtuig het veilig geland en geen mediese sorg was op die lughawe nodig nie.<ref>{{cite journal|title=Boeing Hit by Gunfire in Baghdad|journal=Airliner World|date=March 2015|page=83}}</ref> * Op 19 Maart 2016 het Flydubai-vlug 981, 'n Boeing 737-800 wat van Doebai na [[Rostof aan die Don|Rostov-on-Don]] in [[Rusland]] bedryf word, tydens 'n rondvlug in gure weer by die Rostov-on-Don-lughawe neergestort. Al 55 passasiers en 7 bemanningslede aan boord is in die ongeluk dood.<ref>{{Cite web|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=20160319-0|title=ASN Aircraft accident Boeing 737-8KN A6-FDN Rostov Airport (ROV)|website=Aviation Safety Network|access-date=19 March 2016}}</ref> Dit was die eerste noodlottige ongeluk in die lugredery se geskiedenis.<ref>{{cite news|first=Derek|last=Baldwin|url=http://gulfnews.com/news/uae/emergencies/flydubai-crash-surprising-as-airline-has-excellent-safety-record-dubai-based-analyst-says-1.1693172|title=Flydubai crash surprising as airline has excellent safety record, Dubai-based analyst says|date=19 March 2016|newspaper=[[Gulf News]]|location=Dubai|access-date=19 March 2016}}</ref> 'n Ondersoek wat deur die Interstate Aviation Committee gedoen is, het beslis dat die 2016-ongeluk die gevolg was van 'n vlieënierfout.<ref>{{Cite web|url=http://mak-iac.org/upload/iblock/6e0/%D0%9E%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B5%20%D0%BC%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5.PDF|last=Studenikin|first=Nikolay|publisher=Interstate Aviation Committee|language=ru|script-title=ru:Особое мнение представителя Росавиации|trans-title=Alternative opinion of the Rosaviatsiya representative|access-date=27 March 2016|archive-date=25 Julie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180725115440/https://mak-iac.org/upload/iblock/6e0/%d0%9e%d1%81%d0%be%d0%b1%d0%be%d0%b5%20%d0%bc%d0%bd%d0%b5%d0%bd%d0%b8%d0%b5.PDF|url-status=dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{en-vertaal|Flydubai}} [[Kategorie:Artikels met teks in Arabies]] [[Kategorie:Doebai]] [[Kategorie:Lugrederye]] [[Kategorie:Vervoer in die Verenigde Arabiese Emirate]] pmwoc1smyq1nvvg5t5s5k7yooakqbh2 0 402658 2964266 2897064 2026-09-01T13:25:36Z Balenda 83524 240 2964266 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{vlagikoon|NED}} 2023 Formule 1 Heineken Nederlandse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Zandvoort Circuit.png|240px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>27 Augustus 2023</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Zandvoort-renbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small> | <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:10.567</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste Rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]</small> | <small>[[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:13.837 (rondte 56 van 72)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podiumplekke</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small> || <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]</small>|| <small>[[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]</small> || <small>[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]]</small> |} Die [[2023 Formule Een-seisoen|2023 Formule Een]] [[Nederlandse Grand Prix]] is op [[27 Augustus]] [[2023]] op die [[Zandvoort-renbaan]] in [[Nederland]] gehou. Dit was die dertiende wedren van die kampioenskapseisoen gewees. [[Lêer:Formula one Circuit Park in the dunes of Zandvoort in the Netherlands (47856564401).jpg|duimnael|regs|300px|Die renbaan by [[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] uit die lug gesien.]] == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Zandvoort |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | [[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br />Hard C1 | {{spaces|3}}[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br />Medium C2 | [[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br />Sag C3 | {{spaces|1}}[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br />Tussen-in | [[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br />{{spaces|3}}Reën |} == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 1:11.852 |- !2 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:12.130 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:12.225 |- !4 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 1:12.323 |- !5 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:12.447 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:11.330 |- !2 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 1:11.353 |- !3 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:11.599 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:11.638 |- !5 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 1:11.720 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 1:21.631 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:22.010 |- !3 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 1:22.631 |- !4 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:22.634 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:22.723 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! K1 ! K2 ! K3 ! Rooster |- !1 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 1:20.965 | '''1:18.856''' | '''1:10.567''' | align=center|1 |- !2 | align=center|4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:21.276 | 1:19.769 | 1:11.104 | align=center|2 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:21.345 | 1:19.620 | 1:11.294 | align=center|3 |- !4 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:20.939''' | 1:19.399 | 1:11.419 | align=center|4 |- !5 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:21.840 | 1:19.429 | 1:11.506 | align=center|5 |- !6 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:21.321 | 1:19.929 | 1:11.754 | align=center|6 |- !7 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 1:21.972 | 1:19.856 | 1:11.880 | align=center|7 |- !8 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:21.231 | 1:19.392 | 1:11.938 | align=center|8 |- !9 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:22.019 | 1:19.600 | 1:12.665 | align=center|9 |- !10 | align=center|2 | {{VS-VLAG}} [[Logan Sargeant]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:22.036 | 1:20.067 | 1:16.748 | align=center|10 |- !11 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:21.570 | 1:20.121 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="11"| | align=center|11 |- !12 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | 1:21.735 | 1:20.128 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="12"| | align=center|12 |- !13 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:21.919 | 1:20.151 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="13"| | align=center|13 |- !14 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 1:21.781 | 1:20.230 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="14"| | align=center|14 |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:21.891 | 1:20.250 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="15"| | align=center|15 |- !16 | align=center|24 | {{CN-VLAG}} [[Zhou Guanyu]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | 1:22.067 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | 1:22.110 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | align=center|17 |- !18 | align=center|20 | {{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:22.192 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | align=center|18 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | 1:22.260 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| | align=center|19 |- !20 | align=center|40 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | 1:23.420 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | align=center|20 |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:26.604 |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- !1 | align=center|1 | '''{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]''' | align=center|72 | 2:24:04.411 | align=center|1 | align=center|'''25''' |- !2 | align=center|14 | '''{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]''' | '''[[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|72 | +3.744 | align=center|5 | align=center|'''19''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !3 | align=center|10 | '''{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]]''' | align=center|72 | +7.058 | align=center|12 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|11 | '''{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]''' | align=center|72 | +10.068 '''*<sup>1</sup>''' | align=center|7 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|55 | '''{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|72 | +12.541 | align=center|6 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|44 | '''{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|72 | +13.209 | align=center|13 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|4 | '''{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|72 | +13.232 | align=center|2 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|23 | '''{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|72 | +15.155 | align=center|4 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|81 | '''{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|72 | +16.580 | align=center|8 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|31 | '''{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]]''' | align=center|72 | +18.346 | align=center|16 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|72 | +20.087 | align=center|11 | |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|72 | +20.840 | align=center|14 | |- !13 | align=center|40 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|72 | +26.147 | align=center|19 | |- !14 | align=center|20 | {{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|72 | +26.410 | align=center data-sort-value="20"|Pit | |- !15 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | align=center|72 | +27.388 | align=center|18 | |- !16 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|72 | +29.893 '''*<sup>2</sup>''' | align=center|17 | |- !17 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|67 | +55.754 | align=center|3 | |- !data-sort-value=18|DNF | align=center|24 | {{CN-VLAG}} [[Zhou Guanyu]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | align=center|63 | Ongeluk | align=center|15 | |- !data-sort-value=19|DNF | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|41 | Vloerskade | align=center|9 | |- !data-sort-value=20|DNF | align=center|2 | {{VS-VLAG}} [[Logan Sargeant]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 | Ongeluk | align=center|10 | |- !colspan=8| Bron: ''formula1.com'' <ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2023/races/1217/netherlands/race-result.html |titel=Formula 1 Heinken Dutch Grand Prix 2023 – Race Result |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2023-08-27 |accessdate=2023-08-27}}</ref> |} {{Pictogram vinnigste ronde}} [[Fernando Alonso]] teken die vinnigste rondte aan en behaal daarmee 'n ekstra punt.<br/><!-- '''*<sup>1</sup>''' [[Sergio Pérez]] eindigde de wedstijd als derde maar kreeg een tijdstraf van vijf seconden voor het te snel rijden in de pitstraat.<br/> '''*<sup>2</sup>''' [[Yuki Tsunoda]] eindigde de wedstijd als dertiende maar kreeg een tijdstraf van vijf seconden voor het veroorzaken van een botsing. --> == Puntestand na die Grand Prix == === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! No. ! Renjaer ! Span ! Punte ! Var. |- !1 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center|339 | {{bestendig}} |- !2 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center|201 | {{bestendig}} |- !3 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|168 | {{bestendig}} |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|156 | {{bestendig}} |- !5 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|102 | {{wins}} 2 |- !6 | align="center"|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|99 | {{verlies}} |- !7 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|99 | {{verlies}} |- !8 | align="center" |4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|75 | {{bestendig}} |- !9 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|47 | {{bestendig}} |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|37 | {{wins}} 2 |- !11 | align="center" |31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|36 | {{verlies}} |- !12 | align="center"|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|36 | {{verlies}} |- !13 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|15 | {{bestendig}} |- !14 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|9 | {{bestendig}} |- !15 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | align=center|5 | {{bestendig}} |- !16 | align="center" |24 | {{CN-VLAG}} [[Zhou Guanyu]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | align=center|4 | {{bestendig}} |- !17 | align="center" |22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|3 | {{bestendig}} |- !18 | align="center" |20 | {{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|2 | {{bestendig}} |- !19 | align=center|2 | {{VS-VLAG}} [[Logan Sargeant]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|0 | align=center|{{bestendig}} |- !20 | align=center|21 | {{NL-VLAG}} [[Nyck de Vries]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|0 | align=center|{{bestendig}} |- !21 | align=center|3 | {{NZ-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|0 | align=center|{{bestendig}} |- !22 | align=center|40 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|0 | align=center| |} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Span ! Punte |- ! 1 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center|540 |- !2 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|255 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|215 |- !4 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|201 |- !5 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|111 |- !6 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|73 |- !7 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|15 |- !8 | {{VS-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|11 |- !9 | {{CH-VLAG}} [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | align=center|9 |- !10 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center|3 |} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Nederlandse Grand Prix|Nederland]] [[Kategorie:Sport in 2023|Nederland]] [[Kategorie:Sport in Nederland]] bxxl7xn25slltd6s8csjw36jid3xfzg 0 407401 2964475 2924674 2026-09-02T10:38:51Z Oesjaar 7467 Maak sintaks fout reg. 2964475 wikitext text/x-wiki {{Skoonmaak}} Daar is verskeie '''gesondheids- en medisinale voordele van tee''' wat al die pad van gewigsverlies tot by regulering van [[bloeddruk]] strek. Een van die vroeë verslae van die gebruik van tee vir medisinale gebruike dateer terug na die vroeë 3de eeu n.C. in 'n mediese teks geskryf deur [[Chinese]] doctor Hua Tuo. Verskeie mense drink tee op 'n daaglikse basis vir medisinaalevoordele of selfs vir hul genot. == Geskiedenis == Daar is spekulasie dat die tee plant oorspronklik van suiwesterse [[China]], [[Tibet]] en [[Noord-Indië]] af ontstaan het. Chinese handelaars het gereeld deur hierdie lande gereis en het teëgekom met mense wat aan teeblare kou vir medisinaale doeleindes.<ref>https://www.peets.com/blogs/peets/a-history-of-tea</ref> Volgens 'n legende van [[2737 v.C.]], was die eerste tee ontdek deur Chinese keiser [[Shen Nung]] hy het onder 'n boom gesit terwyl sy bediende drink water gekook het, maar 'n paar blare vanaf 'n boom het in die water in geval. Sheng Nung 'n bekende kruie dokter, het besluit om die infusie te drink wat sy bediende perongeluk geskep het.<ref>https://www.cam.ac.uk/research/discussion/just-your-cup-of-tea-the-history-and-health-claims-of-the-nations-favourite-brew</ref> Die boom was geglo om 'n [[Camellia sinensis|Camellia Sinensis]] boom te wees<ref>https://www.tea.co.uk/history-of-tea</ref> wat ons vandag as ‘’“Wit tee”’’ met baie verskeie medisinale voordele ken.<ref>https://www.sciencedirect.com/topics/agricultural-and-biological-sciences/camellia-sinensis</ref> So vroeg as 4000 – 5000 jaar gelede het die Chinese mense bewus geword dat tee gesondheid kan bevorder en sommige menslike siektes kan voorkom. Dit is aan geteken in klassieke boeke soos Sheng Nong se Herbal Classic.<ref name="ncdi4322420">https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4322420/</ref> Tee was hoofsaaklik gebruik vir sy medisinale eienskappe, dit as weetenskaplik erken dat tee 'n bron van [[Antioksidant|antioksidante]] en 'n natuurlike immuniteitsversterker is.<ref>https://www.newbyteas.com/gb/journal/the-origins-of-tea-and-its-medicinal-properties{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Met verloop van tyd het teeverbruik toegeneem en versprei met behulp van komplekse interkulturele uitruilings wat met die teekultuur verband gehou het, was die gevolg van die beweeging van handelaars, sendelinge en dokters langs aan die Sypaaie wat bygedra het met die verspreiding van die gebruik van tee. Terwyl hulle deur die uiterste dele van van [[Eurasië]] gereis het, is verskillende elemente van kultuur na beide die [http://Oostenryk Ooste] en die [[Weste]] oor gedra.<ref>https://en.unesco.org/silkroad/content/cultural-selection-diffusion-tea-and-tea-culture-along-silk-roads</ref> ==Invloed== Saamgeperste tee was gebruik as m vorm van geldeenheid wat vir byna enigiets in die Tibetaanse saamlewing kon betaal, soos betaling van werkers en bediendes.<ref>https://rauantiques.com/blogs/canvases-carats-and-curiosities/history-of-tea</ref> Tee het 'n sentrale rol gespeel in verskeie belangrike historiese gebeurtenisse soos die [[Eerste Opiumoorlog]] en die [[Amerikaanse Rewolusie|Amerikaanse Revolusie]]. In die einde van die 18de eeu was die gebruik van tee in [[Engeland]] in hoe aanvraag, handel was noodsaaklik om die land se te korte en beleid te ondersteun.<ref>https://www.treehugger.com/how-tea-changed-the-world-4863908</ref> Maar nou speel tee 'n belangrike rol in landelike ontwikkeling, armoedevermindering en voedselsekerheid in ontwikkelde lande aangesien dit een van die grootste kontantgewasse is wat ook werk aan burgers verskaf.<ref>https://www.un.org/en/observances/tea-day</ref> Tee het ook 'n impak op moderne medisyne mense wat tee langtermyn drink is bewys om gesonder in algeeel te wees asook om 'n sterker [[Immuunstelsel|imuunstelsel]] te hê. Dit wil se dat dit mense ooreed om tee te begin drink en meer natuurlike middels om jou gesondheids beter te maak gebruik. Tee en sy hoofkomponente, soos [[groen tee]], swart tee, tee polifenole, en [https://www.healthline.com/nutrition/egcg-epigallocatechin-gallate epigallocatechin-3-gallaat (EGCG)] verskaf deur drinkwater of 'n dieet, is gedemonstreer om [https://af.opentran.net/afrikaans-javaans/tumorgenese.html tumorgenese] in baie diermodelle vir verskillende organe te inhibeer plekke, insluitend die [[long]], mondholte, [[slukderm]], [[maag]] ensovoorts, wat veroorsaak dat jou organe 'n immuun bou en hulle funksies meer effektief kan uivoer.<ref name="ncdi4322420" /> ==Gebruike== Daar is ontelbare gebruike vir tee vanaf 'n heerlike drankie na eksterne gebruike. Maar tee word hoofsaaklik gebruik vir hul medisinale voordele dit help om siektes te voorkom gesonde massa te bestuur, verligting van fisiese ongemak, en diesmeer.<ref name="everyday">https://www.everydayhealth.com/diet-nutrition/diet/best-teas-your-health/</ref> Tee kan gebruik word om jou oë te ontpof en jou voete te ontsmet, deur jou voete 1 keer 'n week vir 20 minute in soet-ruikende teewater te laat bad, volgens ''[https://www.rd.com/ Readers Digest]''. Geswelde oogverligting kan opgelos word deur 'n teesakkie vir 20 minute op jou oë te laat. Dit is een van die algemeenste gebruike van oorskiet teesakkies. Die [[Tannien|tanniene]] in die tee tree op om swelling te verminder en moeë oë te streel. Tanniensuur en teobromien in tee help om die brand van 'n sonbrand, skeermesbrand of gewone brand as gevolg van hitte te verkoel. Plaas net 'n verkoelde teesakkie op die aangetaste area vir onmiddellike verligting. Dit sal ook help om gifblaaruitslag beter te laat voel.<ref>https://www.heavenlytealeaves.com/blogs/heavenly-tea-leaves-blog/7-creative-uses-for-tea</ref> ==Tee== [[Lêer:Teestrauch Detail.jpg|duimnael|Teestruik]] [[Lêer:Tea bags.jpg|duimnael|Teesakkies]] '''Tee''' (''[[Engels]]:'' ''tea''; ''[[Nederlands]]:'' ''thee''; ''[[Duits]]:'' ''Tee''; ''[[Chinees]]:'' 茶 ''chá'') is 'n warm drankie wat uit die gedroogde blare van die teestruik ''[[Camellia sinensis]]'' berei word.<ref>'''HAT''': [[Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal]]. Vyfde uitgawe, F. F. Odendal & R.H. Gouws, 2005.</ref> Tee is een van die baie maniere om op 'n gesonde en natuurlike wyse vele gesondheidsvoordele in te samel. Van die hooftipes tee vir gesondheid is Groen-Tee, Swart-Tee, Wit-Tee, Kamille-tee, Gemmer-tee, Rooibos-tee ‘’rooi tee’’, Peperment-tee, Chai-Tee ens.<ref name="everyday" /> ===Groen-tee=== [[Lêer:Green tea 3 appearances.jpg|200px|duimnael|Die voorkoms van groen tee in drie verskillende stadiums (van links na regs): die ingewande blare, die droë blare en die vloeistof.]] Groen tee is soos 'n welstandselikser – dit is ryk aan antioksidante en is gelaai met katekiene, kragtige antioksidante wat help om selskade te voorkom. Hierdie antioksidante kan ook teen verskeie siektes beskerm.<ref> https://www.healthline.com/nutrition/top-10-evidence-based-health-benefits-of-green-tea</ref> Dit verbeter jou hartgesondheid, gereelde verbruik van groen tee word geassosieer met 'n laer risiko van [http://kardiovaskulêre%20siektes kardiovaskulêre siektes]. Dit kan help om [[cholesterol]]vlakke te verlaag en die verhouding van goeie cholesterol tot slegte cholesterol te verbeter.<ref>https://www.everydayhealth.com/atrial-fibrillation/diet/teas-and-heart-health/</ref> Groen tee is bestudeer vir sy potensiële rol in massaverlies. Die kombinasie van kafeïen en katekiene kan metabolisme 'n hupstoot gee en help om vet te verbrand. Die kafeïeninhoud in groen tee, saam met die aminosuur L-teanien, kan sinergistiese effekte op breinfunksie hê. Dit kan waaksaamheid en kognitiewe funksie verbeter. Die groen tee verminder jou stress vlakke wat help met optimale breinfunksie en versterk werkende geheue en aandag.<ref>https://www.insider.com/guides/health/diet-nutrition/green-tea-benefits</ref> Sommige studies dui daarop dat die polifenole in groen tee is epigallocatechin gallate (EGCG) en kan help om teen sekere soorte [[Kanker|kankers]] te beskerm, soos maagkanker en die groei van velgewasse as gevolg van die prolifenole se anti-inflammatoriese en antikanker eienskappe. Dit kan ook help om bloedsuikervlakke te reguleer, wat dit voordelig maak vir individue met of die risiko loop om tipe 2-diabetes te ontwikkel.<ref>https://www.mountsinai.org/health-library/herb/green-tea</ref> Die katekiene in groen tee het antibakteriese eienskappe wat kan help om die groei van skadelike bakterieë in die mond te inhibeer. Dit kan bydra tot verbeterde tandheelkundige gesondheid en verminderde risiko van holtes. Die antioksidante in groen tee help ook om 'n slegte asem en slegte smaak in jou mond te verminder.<ref>{{Cite web |url=https://www.rejuvdentist.com/nutrition-and-oral-health/green-tea-teeth/ |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223920/https://www.rejuvdentist.com/nutrition-and-oral-health/green-tea-teeth/ |url-status=dead }}</ref> Die [[Anti-inflammatoriese middel|anti-inflammatoriese]] effekte in die tee keer inflammasie in jou tandvleis, en kan voordelig wees vir toestande wat inflammasie behels, soos [[artritis]].<ref>https://www.webmd.com/diet/can-tea-help-with-inflammation</ref> Die antioksidante in groen tee kan ook help om die vel te beskerm teen skade wat deur vrye radikale veroorsaak word. Sommige studies dui ook daarop dat groen tee uittreksels anti-veroudering effekte op die vel kan hê.<ref>https://asianbeautyessentials.com/blogs/the-idol-beauty-blog/green-tea-skin-benefits</ref><ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3586922/</ref> Alhoewel groen tee talle gesondheidsvoordele bied is dit noodsaaklik om die tee te drink met 'n gesonde, goeie en gebalanseerde leefstyl om die beste resultate te sien. Te veel van enigiets is selde 'n goeie ding, dus is matige verbruik die sleutel. Konsultasie met 'n gesondheidswerker is raadsaam vir individue met spesifieke gesondheidsprobleme of toestande ===Swart-tee=== [[Lêer:Black Tea from Kerala IMG 20200924 201237.jpg|thumb|right|Koppie swart-tee]] [[Swarttee|Swart tee]], met sy robuuste geur en ryk geskiedenis, het ook talle gesondheidsvoordele maar net soos groen tee, bevat swart tee antioksidante, soos polifenole, wat tot hartgesondheid kan bydra. Gereelde verbruik word geassosieer met 'n verminderde risiko van hartsiektes.<ref name="ucla">https://www.uclahealth.org/news/6-health-benefits-of-drinking-black-tea</ref> Swart tee is 'n kragtige bron van antioksidante, insluitend theaflavins en thearubigins. Hierdie antioksidante help om vrye radikale te neutraliseer en kan bydra tot algemene gesondheid.<ref name="ucla" /><ref>https://www.healthline.com/nutrition/black-tea-benefits</ref> Sommige studies dui daarop dat gereelde verbruik van swart tee kan bydra tot beskeie verlagings in [[bloeddruk]], wat kardiovaskulêre gesondheid bevorder.<ref name="ucla" /> Die tee bevat verbindings wat die groei van voordelige dermbakterieë kan bevorder, wat spysverteringstelselgesondheid ondersteun en bydra tot verbeterde beengesondheid, wat moontlik die risiko van osteoporose verminder.<ref>https://www.arthritis.org/health-wellness/healthy-living/nutrition/healthy-eating/best-drinks-for-arthritis</ref> Asook bevat dit kafeïen, wat waaksaamheid kan verbeter en kognitiewe funksie kan verbeter. Dit bevat ook L-teanien, 'n aminosuur wat kalmerende effekte kan hê, wat die stimulerende effekte van kafeïen uitbalanseer.<ref>https://www.healthline.com/nutrition/black-tea-benefits</ref> Daar wor op ge dui dat gereelde verbruik van swart tee geassosieer kan word met 'n laer risiko van beroerte. Swart tee kan help om cholesterolvlakke te verbeter, veral deur die verhoging van vlakke van hoëdigtheid lipoproteïen (HDL) [[cholesterol]], wat as ''goeie'' cholesterol beskou word, en speel 'n rol in die bestuur van bloedsuikervlakke en die vermindering van die risiko van [[tipe 2-diabetes]].<ref>https://www.ars.usda.gov/news-events/news/research-news/2003/study-shows-tea-consumption-lowers-blood-cholesterol/</ref><ref name="ucla" /> Die L-teanien-inhoud in swart tee, gekombineer met sy matige kafeïeninhoud, kan stresverligtende en kalmerende effekte hê.<ref>https://www.joko.co.za/blog/need-to-calm-down-relax-with-these-teas/</ref> Genuit die tee met nm goeie, gesonde en gebalanseerde diet vir die beste resultate. Daarbenewens kan individuele reaksies op tee verskil, so dit is altyd 'n goeie idee om na jou liggaam te luister en met 'n gesondheidswerker te konsulteer as jy spesifieke gesondheidsprobleme het. ===Wit-tee=== [[Image:Bai Hao Yinzhen or Silver needle White Tea.JPG|thumb|right|Die sigbare wit hare is 'n unieke eienskap van die Bai Hao Yinzhen tee]] Wit tee, afkomstig van die [[Teestruik|Camellia sinensis]]-plant, is bekend vir sy delikate geur en minimale verwerking. Terwyl wetenskaplike navorsing oor wit tee beperk is in vergelyking met groen of swart tee, is sommige potensiële gesondheidsvoordele geïdentifiseer. Wit tee bevat polifenole, soos katekiene en flavonoïede, wat as anti-oksidant funksioneer. Hierdie verbindings kan help om vrye radikale te neutraliseer, wat moontlik [[oksidatiewe stres]] in die liggaam verminder.<ref>https://greatist.com/eat/white-tea-</ref><ref>benefitshttps://www.webmd.com/diet/health-benefits-white-tea</ref> Die antioksidante in wit tee kan tot kardiovaskulêre gesondheid bydra deur cholesterolvlakke te verbeter en gesonde [[Bloedvat|bloedvate]] te bevorder.<ref>https://www.healthline.com/nutrition/white-tea-benefits</ref> Wit tee kan anti-inflammatoriese effekte hê, wat moontlik toestande wat verband hou met inflammasie kan bevoordeel. Die antimikrobiese eienskappe kan bydra tot mondgesondheid deur die groei van [[Bakterie|bakterieë]] wat met plaakvorming en holtes geassosieer word, te inhibeer.<ref>https://www.waterdrop.com/blogs/magazine/9-benefits-of-white-tea-you-should-know</ref> Wittee-ekstrak kan help met gewigsverlies deur die ophoping van vetselle te verminder en vetafbraak te bevorder die tee help om metabolisme met 'n ekstra 4-5% te verhoog, en verbrand ongeveer 70-100 meer kalorieë daagliks. Boonop help die polifenole wat in wit tee voorkom om vet af te breek en te verhoed dat nuwe vetselle vorm.<ref>https://tea101.teabox.com/white-tea-and-weight-loss</ref><ref>https://www.waterdrop.com/blogs/magazine/9-benefits-of-white-tea-you-should-know</ref> Die antioksidante in wit tee kan beskermende effekte op die vel hê, wat moontlik die impak van veroudering verminder en algehele velgesondheid bevorder en help om plooie, ontsteking, hiperpigmentasie, fyn lyntjies, sonbrand en dehidrasie te behandel en te voorkom.<ref>{{Cite web |url=https://sundree.com/blogs/news/the-benefits-of-white-tea-extract-in-your-skincare |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223919/https://sundree.com/blogs/news/the-benefits-of-white-tea-extract-in-your-skincare |url-status=dead }}</ref> Die polifenole in wit tee is ondersoek vir hul potensiële rol in die voorkoming van sekere soorte kankers. Meer studies is nodig om afdoende bewyse te vestig. Maar die tee is gepak met asntioxsidant wat dit 'n ongelooflike gesoonde tee maak.<ref>https://www.healthline.com/nutrition/white-tea-benefits</ref> Wit tee kan immuunversterkende eienskappe hê, alhoewel navorsing op hierdie gebied steeds opduik. Meer onlangse studies het bevind dat wit tee selfs meer doeltreffend as groen tee is, wat antibakteriese, antivirale en antifungale effekte toon. Wit tee kan ook immuunselle beskerm.<ref>https://dragonflytea.com/blogs/our-blog/the-extraordinary-benefits-of-drinking-white-tea</ref> Dit is belangrik om daarop te let dat die bestaande wetenskaplike literatuur oor wit tee relatief yl is, en verdere navorsing is nodig om hierdie potensiële gesondheidsvoordele te staaf. Soos met enige dieetkomponent, is moderering die sleutel, en individuele reaksies kan verskil. Dit is raadsaam om met 'n gesondheidswerker te konsulteer vir persoonlike gesondheidsaanbevelings. ===Kamille-tee=== [[Lêer:Camomile tea, High Tea at the Savoy Hotel.jpg|thumb|Kamilletee word bedien by die Savoy Hotel in Londen, Engeland]] Kamilletee, afkomstig van die gedroogde blomme van die kamilleplant (Matricaria chamomilla of Chamaemelum nobile), word erken vir sy potensiële gesondheidsvoordele.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2995283/</ref> Kamille bevat verbindings, soos chamazulene en bisabolol, met anti-inflammatoriese effekte. Dit kan help om [[inflammasie]] in die liggaam te verminder.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2995283/</ref> Kamilletee word dikwels verbruik om spysverteringsongemak, insluitend spysvertering en opgeblasenheid, te verlig. Die ligte ontspannende eienskappe daarvan kan help om die spysverteringskanaal te streel.<ref>{{Cite web |url=https://portfoliocoffee.ca/blogs/coffee-news-coffee-blog/11-surprising-benefits-of-chamomile-tea-for-hair-skin-and-more |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223919/https://portfoliocoffee.ca/blogs/coffee-news-coffee-blog/11-surprising-benefits-of-chamomile-tea-for-hair-skin-and-more |url-status=dead }}</ref> Die kalmerende effekte van kamilletee word algemeen geassosieer met verbeterde slaapkwaliteit. Kamille bevat apigenien, wat aan sekere reseptore in die brein kan bind, wat bydra tot 'n gevoel van ontspanning en bevat ook ligte anxiolitiese ‘’(angsverminderende)’’ effekte kan hê, moontlik toegeskryf aan die interaksie daarvan met [[Neurotransmitter|neurotransmitters]] in die brein.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/chamomile-tea-benefits</ref> Die anti-inflammatoriese en antioksidante eienskappe van kamille kan bydra tot velgesondheid. Eksterne toediening, soos in die vorm van rome wat met kamille toegedien is, word ook vir veltoestande ondersoek.<ref>https://upcirclebeauty.com/blogs/upcircle/skincare-benefits-of-chamomile</ref> Verligting van menstruele pyn kom saam met die verbruik van Kamilletee dit bied verligting [[Menstruasie|menstruele krampe]] as gevolg van sy spierverslappende eienskappe. Die tee help ook om die werking van [[dopamien]] en serotonien te moduleer, wat help om die impak van [[Depressie (gemoedstoestand)|depressie]]we simptome te verreken of ten minste te verminder.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6970572/</ref> Kamille bevat verbindings wat immuunmodulerende effekte kan hê, wat moontlik die liggaam se verdedigingsmeganismes ondersteun. Navorsingstudies dui op verskeie moontlike kamille-voordele, insluitend 'n laer risiko van dood as gevolg van hartsiektes, immuunstelselondersteuning en moontlike beskerming teen sommige kankers. Volgens 'n navorsingsoorsig kan kamilletee ook vroue help wat aan premenstruele sindroom ly.<ref>https://www.health.harvard.edu/nutrition/the-health-benefits-of-3-herbal-teas</ref> Kamille is 'n bron van antioksidante, wat kan help om oksidatiewe stres en die gepaardgaande uitwerking daarvan op die liggaam te bekamp. Kamille is bekend vir sy ontspannende eienskappe, en maak 'n strelende. Aangesien kamille ook 'n baie ligte kalmeermiddel is, kan dit jou help om fisies en geestelik te kalmeer.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/chamomile-tea-benefits</ref> Terwyl kamilletee oor die algemeen as veilig vir die meeste individue beskou word, is dit belangrik om daarop te let dat dit allergiese reaksies kan veroorsaak by diegene wat sensitief is vir plante in die Asteraceae-familie. Individue met ragweed-allergieë, moet veral versigtig wees.<ref>https://www.healthline.com/health/allergies/can-you-be-allergic-to-tea</ref> Soos met enige kruiemiddel, kan individuele reaksies verskil, en konsultasie met 'n gesondheidswerker is raadsaam, veral vir individue met bestaande mediese toestande of diegene wat medikasie neem. ===Gemmer-tee=== '''[[Gemmer]]tee''', afkomstig van die risoom van die Zingiber officinale-plant, word al eeue lank verbruik vir beide sy duidelike geur en potensiële gesondheidsvoordele. Wetenskaplike navorsing dui op verskeie gebiede waar gemmertee gesondheid positief kan beïnvloed.<ref>https://www.bbcgoodfood.com/howto/guide/health-benefits-ginger-tea</ref> Gemmer bevat bioaktiewe verbindings, soos gingerol, bekend vir hul anti-inflammatoriese effekte. Gereelde verbruik van gemmertee kan bydra tot die vermindering van inflammasie in die liggaam, wat moontlik simptome van inflammatoriese toestande verlig.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/ginger-tea-benefits</ref> Gemmertee word dikwels geprys vir sy spysverteringsvoordele. Dit kan help om die leegmaak van die maag te versnel, wat slegte spysvertering en ongemak verminder. Boonop kan gemmertee naarheid verlig, wat dit 'n moontlike middel maak vir bewegingsiekte en oggendnaarheid tydens swangerskap.<ref>https://www.tuasaude.com/en/how-to-lose-weight-with-ginger-tea/</ref> Verskeie studies dui daarop dat gemmer effektief kan wees in die vermindering van naarheid en braking wat verband hou met verskeie toestande, insluitend chemoterapie-geïnduseerde naarheid en swangerskap-verwante oggendnaarheid.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4818021/</ref> Gemmer se anti-inflammatoriese eienskappe strek tot pynverligting. Gereelde verbruik van gemmertee kan bydra tot die hantering van muskuloskeletale pyn en ongemak, wat 'n natuurlike alternatief bied vir individue wat nie-farmakologiese pynverligting<ref>soek.https://www.medicalnewstoday.com/articles/ginger-tea-side-effects</ref><ref>{{Cite web |url=https://versusarthritis.org/about-arthritis/complementary-and-alternative-treatments/types-of-complementary-treatments/ginger/ |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223920/https://versusarthritis.org/about-arthritis/complementary-and-alternative-treatments/types-of-complementary-treatments/ginger/ |url-status=dead }}</ref> Gemmer bevat antioksidante wat kan bydra tot die ondersteuning van die immuunstelsel. Die tee help ook jou immuunstelsel deur om vir dit ’n hupstoot te gee as gevolg van sy kragtige antibakteriese eienskappe wat kan help om jou veilig en gesond te hou. Gemmer kan ook help om jou [[immuunstelsel]] in topvorm te hou danksy sy anti-inflammatoriese effekte.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/ginger-tea-benefits</ref> Sommige studies dui daarop dat gemmer kan help om bloedsuikervlake te verlaag. Alhoewel dit nie 'n plaasvervanger vir mediese behandeling is nie, kan die inkorporering van gemmertee in 'n gebalanseerde dieet oorweeg word vir individue met of 'n risiko vir [[diabetes]].<ref>https://www.healthline.com/health/diabetes/ginger-and-diabetes</ref> Gemmer kan kardiovaskulêre gesondheid positief beïnvloed deur by te dra tot laer bloeddruk en cholesterolvlakkeal al word gemmetee gewoonlik beskou as 'n maagsopper, kan dit ook help met cholesterol. Gemmerpoeier het lipiedvlakke aansienlik verlaag<ref>https://www.healthline.com/health/high-cholesterol/herbal-tea</ref>Verdere navorsing is egter nodig om afdoende bewyse vas te stel rakende die langtermyn kardiovaskulêre voordele daarvan, maar die vitamiene, minerale en aminosure in gemmertee kan help om bloedsirkulasie te herstel en te verbeter wat kan help om die kans op kardiovaskulêre probleme te verminder. Gemmer kan voorkom dat vet in die are neerslaan en help om hartaanvalle en beroerte te voorkom.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/health-fitness/diet/8-health-benefits-of-ginger-tea/articleshow/27715978.cms</ref> Beperkte studies stel voor dat gemmer 'n rol kan speel in gewigsbestuur deur metabolisme te verhoog en gevoelens van honger te verminder. Meer navorsing is nodig om die omvang van gemmer se impak op gewig ten volle te verstaan.<ref>https://www.webmd.com/diet/health-benefits-lemon-ginger-tea</ref> Terwyl gemmertee oor die algemeen veilig is vir die meeste individue, kan dit met sekere medikasie interaksie hê. Konsultasie met 'n gesondheidswerker word aangeraai, veral vir individue wat antikoagulante gebruik of diegene met onderliggende gesondheidstoestande.<ref>https://www.mountsinai.org/health-library/herb/ginger</ref> Gemmertee bied 'n geurige en potensieel [[Gesondheid|gesondheids]]bevorderende as 'n drankie. Soos met enige kruiemiddel, kan die effekte daarvan tussen individue verskil. Terwyl wetenskaplike navorsing verskeie gesondheidsvoordele ondersteun, is dit van kardinale belang om gemmertee in 'n gebalanseerde leefstyl te integreer en professionele advies in te win vir persoonlike gesoond heids kwessies. <gallery> Lêer:Limon&zingiber.jpg|Suurlemoengemmertee Lêer:Saenggang-cha 6.jpg|''Saenggang-cha'' (gemmertee) gemaak van ''saenggang-cheong'' Lêer:Wedang Jahe.jpg|''Wedang jahe'' (Javanese gemmertee) in [[Surakarta]], Sentraal-Java, met stukkies speserye </gallery> ===Rooibos-tee "''rooi tee''"=== '''Rooibostee''', afkomstig van die blare van die Aspalathus linearis-plant inheems aan Suid-Afrika, het gewild geword, nie net vir sy duidelike geur nie, maar ook vir sy potensiële gesondheidsvoordele. Wetenskaplike ondersoeke na die eienskappe van rooibostee dui op verskeie gebiede waar dit gesondheid positief kan beïnvloed.<ref>https://www.medicalnewstoday.com/articles/323637</ref> Rooibostee is volop in polifenoliese verbindings, insluitend flavonoïede soos aspalatien en nothofagin. Hierdie antioksidante kan bydra tot die neutralisering van vrye radikale in die liggaam, wat moontlik oksidatiewe stres verminder.<ref>https://www.medicalnewstoday.com/articles/323637</ref> Sommige studies stel voor dat rooibostee kardiovaskulêre voordele kan inhou. Gereelde verbruik kan bydra tot 'n verlaging in [[bloeddruk]] en verbetering in lipiedprofiele, wat hartgesondheid ondersteun.<ref>https://www.webmd.com/diet/health-benefits-rooibos</ref> Die antioksidante in rooibostee word geassosieer met anti-inflammatoriese eienskappe. Alhoewell meer navorsing nodig is, dui voorlopige studies op potensiële voordele in die bestuur van inflammasieverwante toestande. Die tee besit Anti-inflammatoriese en anti-oksidant wat help om te beskerm teen skade wat met kanker geassosieer word. Dit help ook om te beskerm teen die effekte van oksidatiewe skade van [[diabetes]]. Kan beengesondheid bevorder. Beperk spysverteringsprobleme wat algemeen gesien word wanneer tannienryke drankies gedrink word<ref>https://www.bbcgoodfood.com/howto/guide/health-benefits-of-rooibos-tea</ref> dus word rooibostee dikwels gebruik om die [[spysverteringstelsel]] se welstand te bevorder. Die anti-spasmodiese eienskappe kan help om maagkrampe en ongemak te verlig, wat bydra tot algehele vertroosting. Beperkte studies dui daarop dat rooibostee 'n rol kan speel in die regulering van bloedsuikervlakke. Vir diegene met diabetes kan rooibos help om bloedsuikervlakke te bestuur en die risiko van komplikasies te verminder. Die antioksidant aspalatien, wat in rooibostee voorkom, kan ook inflammasie as gevolg van hoë bloedsuiker verminder.<ref>https://www.webmd.com/diet/health-benefits-rooibos</ref> Rooibostee bevat minerale soos [[kalsium]] en [[mangaan]], wat noodsaaklik is vir die handhawing van beengesondheid. Terwyl meer navorsing nodig is om die omvang van die impak daarvan vas te stel, dra hierdie minerale komponente by tot algehele beensterkte.<ref>https://www.linkedin.com/pulse/rooibos-bone-health-yael-joffe</ref> Rooibostee is natuurlik [[kafeïen|kafeïenvry,]] wat dit 'n geskikte opsie maak vir individue wat gehidreer wil bly sonder die stimulerende effekte van kafeïen. Hidrasie is noodsaaklik vir algemene gesondheid en welstand.<ref>https://www.bbcgoodfood.com/howto/guide/health-benefits-of-rooibos-tea</ref> Die antioksidante en alfa-hidroksuurinhoud in rooibostee kan bydra tot verbeterde velgesondheid. Sommige aktuele toedienings van rooibosekstrakte word ondersoek vir hul potensiële voordele in velsorg.<ref>https://carmientea.co.za/rooibos-beauty/</ref> Rooibostee het antimikrobiese eienskappe, wat moontlik die groei van sekere bakterieë inhibeer. Hierdie eienskap implikasies hê vir mondgesondheid en algehele immuunondersteuning. Dit is bewys dat rooibos-ekstrakte antimikrobiese aktiwiteit teen ''Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Bacillus cereus, Listeria monocytogenes, Streptococcus mutans en Saccharomyces cerevisiae'' in vloeibare kultuur besit wat op 'n soliede matrix groei.<ref>https://www.healthline.com/nutrition/rooibos-tea-benefits</ref> Terwyl rooibostee oor die algemeen as veilig beskou word, moet individue met bekende allergieë vir plante in die Fabaceae-familie versigtig wees. Soos met enige diet aanwysing, is moderering die sleutel.<ref>https://www.livestrong.com/article/508223-allergic-reactions-to-african-rooibos-tea/</ref> Rooibostee, met sy unieke geurprofiel en potensiële gesondheidsvoordele, bied homself aan as 'n geurige en kafeïenvrye alternatief. Terwyl wetenskaplike navorsing verskeie positiewe aspekte ondersteun, is verdere ondersoeke geregverdig om die omvang van sy gesondheidsbevorderende eienskappe ten volle te verstaan. Soos met enige dieetoorweging, word konsultasie met 'n [[Dieetkunde|gesondheidswerker]] aangeraai vir persoonlike gesondheidsaanbevelings. <gallery> Lêer:Rooibos (Aspalathus linearis)PICT2813.JPG|Rooibosplant, [[Clanwilliam]], Suid-Afrika Lêer:Rooibos geschnitten.jpg|Rooibostee, gedroog en gesny Lêer:Rooibos tea 2.jpg|Rooibostee in 'n glas </gallery> ===Peperment-tee=== '''Peperment-tee''', afkomstig van die blare van die Mentha piperita-plant, is nie net bekend vir sy verfrissende geur nie, maar ook vir sy potensiële gesondheidsvoordele. Wetenskaplike studies en tradisionele gebruike dui op verskeie gebiede waar pepermenttee gesondheid positief kan beïnvloed.<ref>https://www.forbes.com/health/nutrition/peppermint-tea-benefits/</ref> Peperment-tee is bekend vir sy verteringseienskappe. Die [[Mentol|menthol]] in peperment blare kan help om die spiere van die spysverteringskanaal te ontspan, wat simptome van spysvertering, opgeblasenheid en gas verminder.<ref>https://www.webmd.com/diet/mint-tea-health-benefits</ref>. Verskeie studies stel voor dat pepermentolie, 'n sleutelkomponent van pepermenttee, effektief kan wees om [[Simptoom|simptome]] wat verband hou met prikkelbare derm-sindroom (IBS), insluitend abdominale pyn en ongemak, te verlig. Dit help om die [[sfinkter]] te ontspan en verhoog die burping, wat verhoed dat die gas deur die spysverteringstelsel beweeg. Dit is [[kramp]]stillend en werk deur pynlike maagkrampe te verslap.<ref>https://healthmatch.io/irritable-bowel-syndrome/what-tea-is-good-for-ibs</ref> Die menthol-inhoud in pepermenttee kan ligte anti-naarheid-effekte hê, wat verligting bied van naarheid en bewegingsiekte. Dit word dikwels tydens swangerskap aanbeveel om oggendnaarheid te bestuur tot net die reuk van peppermint tee kan in verkigging omskep.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/the-best-teas-for-nausea-and-upset-stomachs</ref> Pepermenttee kan pynstillende eienskappe hê. Sommige studies dui daarop dat dit kan help om hoofpyne en migraine te verlig, wat moontlik toegeskryf word aan die spierverslappende effekte daarvan Respiratoriese gesondheid. Die menthol in [[pepermentolie]] verhoog bloedvloei en verskaf 'n verkoelende sensasie<ref>https://www.healthline.com/nutrition/peppermint-tea</ref> As jy die stoom van pepermenttee inasem, kan dit help om neusgange oop te maak en respiratoriese kongestie te verlig. Dit word dikwels gebruik om simptome van verkoue en [[Allergie|allergieë]] te verlig. Spesifiek, die saamgestelde menthol, wat in kruisement voorkom, blyk te help om bakterieë in die mond dood te maak en tandvleisbloeding te voorkom. Jy kan 'n kruisementspoel maak deur menttee te laat afkoel en dan daarmee af te spoel, Pepperment menttee is 'n briljante en heeltemal natuurlike manier om die bakterieë in die mond weg te was wat slegte asem kan veroorsaak.l.<ref>https://www.colgate.com/en-us/oral-health/adult-oral-care/benefits-of-mint-on-teeth</ref> Die mentol en ander verbindings in peperment beskik oor anti-inflammatoriese, antibakteriese, antivirale eienskappe, wat voordelig kan wees vir toestande wat inflammasie behels. Dit kan help om stres te verlig, opeenhoping of irritasie wat verband hou met allergieë te verlig, jou immuunstelsel ’n hupstoot te gee om verkoue en griep te bekamp, en meer! Boonop is die aromatiese eienskappe van pepermenttee hoogs verfrissend en verkwikkend.<ref>https://www.sipsby.com/blogs/functional-herb-spotlights/best-anti-inflammatory-teas{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die verkwikkende aroma van peperment kan stimulerende effekte op die [[brein]] hê, wat geestelike helderheid en waaksaamheid bevorder. Pepermenttee word dikwels verbruik vir sy verfrissende en ontwakende eienskappe.<ref>https://dragonflytea.com/blogs/our-blog/mint-tea-benefits</ref> Aktuele toediening van pepermenttee of -ekstrakte word ondersoek vir die potensiële voordele daarvan op die vel. Die [[antimikrobiese]] en anti-inflammatoriese eienskappe daarvan kan relevant wees vir sekere veltoestand omdat die peperment-tee ryk is aan antioksidante en antibakteriese middels, kan daaglikse verbruik daarvan [https://www.niams.nih.gov/health-topics/acne aknee]-veroorsakende bakterieë doodmaak en tot helderder vel lei. Antioksidante in groenmenttee maak bakterieë dood en verminder inflammasie wat met aknee geassosieer word.<ref>{{Cite web |url=https://www.bebeautiful.in/all-things-skin/skin-concerns/benefits-and-how-to-use-spearmint-tea-for-acne |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223920/https://www.bebeautiful.in/all-things-skin/skin-concerns/benefits-and-how-to-use-spearmint-tea-for-acne |url-status=dead }}</ref> Oor die algemeen is pepermenttee as veilig beskou, kan oormatige verbruik lei tot sooibrand of simptome van suur refluks vererger. Individue met ''gastro-oesofageale refluksiekte'' (GERD) moet versigtig wees as gevolg van die hoe vlak antioksidante. Pepermenttee, met sy duidelike geur en definetiewe gesondheidsvoordele, dien as meer as net 'n drankie. [[Wetenskaplike]] bewyse en tradisionele gebruike dui op die doeltreffendheid daarvan om verteringsgemak te bevorder, simptome van IBS te verlig en by te dra tot respiratoriese gesondheid. Soos met enige kruietee, is dit raadsaam om pepermenttee in 'n gebalanseerde leefstyl te integreer, en individue met spesifieke gesondheidsprobleme moet professionele advies inwin vir persoonlike aanbevelings. ===Chai-Tee=== [[Lêer:A Kolkata voter - Flickr - Al Jazeera English.jpg|thumb|right|'n Man in [[Kolkata]], met 'n ''chaidaani'' vir nege glase ''chai'' – gewone tee sonder 'n masala]] '''Chai-tee''', 'n tradisionele [[Indië|Indiese]] drankie, is 'n mengsel van swart tee en verskeie speserye, soos [[kaneel]], [[Kardamom|kardemom]], [[naeltjies]], [[gemmer]] en [[swartpeper]]. Behalwe vir sy ryk en aromatiese geur, is chai-tee geassosieer met verskeie potensiële gesondheidsvoordele, wat die aandag trek van beide tradisionele wysheid en wetenskaplike verkenning.<ref>https://www.teatulia.com/tea-varieties/what-is-chai.htm</ref> Chai-tee bevat 'n menigte speserye, wat elkeen antioksidante bydra wat kan help om vrye radikale in die liggaam te neutraliseer. Hierdie antioksidante, insluitend polifenole van swart tee en [[Spesery|speserye]], kan bydra tot algehele sellulêre gesondheid.<ref>https://matcha.com/blogs/news/18-studied-health-benefits-of-chai-tea-to-support-wellness</ref> Verskeie bestanddele in chai-tee, soos gemmer, kardemom en swartpeper, is tradisioneel gebruik om vertering te help. Hierdie speserye kan help om spysvertering en opgeblasenheid te verlig deur bevorderde verteringsensiemaktiwiteit. Hierdie speserye is ook bekend om naarheid te verlig en maag ongemak te verlig.bevorder.<ref>https://maduratea.com.au/blogs/wellness/unlocking-the-health-benefits-of-chai-tea-a-comprehensive-guide</ref> Speserye soos gemmer en kaneel in chai-tee het anti-inflammatoriese eienskappe getoon. [[Chroniese siekte|Chroniese]] inflammasie word geassosieer met verskeie gesondheidstoestande, en die gereelde verbruik van chai-tee kan daartoe bydra om [[inflammasie]] te versag.<ref>https://maduratea.com.au/blogs/wellness/unlocking-the-health-benefits-of-chai-tea-a-comprehensive-guide</ref> Kaneel, 'n primêre komponent van chai tee, is gekoppel aan potensiële kardiovaskulêre voordele. Die antioksidante in kaneel kan help om bloeddruk te verlaag en algemene hartgesondheid te bevorder. In sommige individue is getoon dat kaneel help om die vlakke van totale cholesterol, "slegte" LDL-cholesterol en [[Trigliseriede|trigliseriede]] met tot 30% te verminder<ref>https://www.healthline.com/nutrition/chai-tea</ref> Sommige speserye in chai, soos kaneel, is bestudeer vir hul potensiële rol in die regulering van bloedsuikervlakke. Kan chai-tee beskou word as deel van 'n gebalanseerde dieet vir individue wat bekommerd is oor bloedsuikerbestuur. Chai los tee bevat 'n verbinding genaamd katekiene, wat getoon is om te help om bloedsuikervlakke te reguleer. Boonop kan chai-tee help om i[https://www.nih.gov/news-events/nih-research-matters/understanding-insulin-sensitivity-diabetes nsuliensensitiwiteit] te verhoog. Insulien is 'n hormoon wat die liggaam help om glukose vir energie te gebruik<ref>https://www.tea-and-coffee.com/blog/chai-tea-benefits</ref> Swart tee bevat kafeïen en die aminosuur L-theanine,, wat, gekombineer met die speserye in chai, wat albei gekoppel is aan verbeterde focus en bydra tot verbeterde waaksaamheid en kognitiewe funksie. Daarbenewens is sekere verbindings in speserye, soos gemmer en kardemom, bestudeer vir hul potensiële [[Neurologie|neurobeskermende]] effekte. Dit will se dat die swart tee en speserye wat voorkom in chai tee, aansienlike voordele vir beide korttermyn- en langtermyn kognitiewe funksie bied. Navorsing toon dat die blote reuk van kaneel beide aandag en [[geheue]] kan verbeter.<ref>https://www.webmd.com/diet/health-benefits-chai-tea</ref> Speserye soos gemmer, kardemom en naeltjies in chai-tee is bekend vir hul immuunmodulerende eienskappe. Alhoewel chai-tee alleen nie 'n kuur is nie, kan die inkorporering daarvan in 'n gevarieerde dieet bydra tot algehele immuunondersteuning. Die kardemom, wat ryk is aan vitamien C en verskeie ander noodsaaklike voedingstowwe wat help om jou immuunstelsel glad te laat werk. Kardemom het ook antioksidante, antimikrobiese en anti-inflammatoriese eienskappe wat help om bakterieë, swaminfeksies en [[Verkoue|verkoue]] te beveg. Asook het gemmer kragtige antibakteriese eienskappe wat help om gevaarlike patogene af te weer en jou veilig en [[Gesondheid|gesond]] te hou asgevolg van sy oormaat van anti-inflammatoriese effekte.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/chai-tea-benefits</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.firebellytea.com/en-au/blogs/all/chai-tea-health-benefits |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223920/https://www.firebellytea.com/en-au/blogs/all/chai-tea-health-benefits |url-status=dead }}</ref> Chai-tee bied 'n geurige alternatief vir gewone water, wat hidrasie aanmoedig. Om goed gehidreer te bly is noodsaaklik vir algemene gesondheid, en die uiteenlopende geur profiel van chai kan dit 'n aangename keuse maak.<ref>https://thrivemarket.com/blog/chai-tea-benefits</ref> Terwyl chai-tee potensiële gesondheidsvoordele bied, kan individuele reaksies verskil. Dit is belangrik om bedag te wees op die algehele samestelling van die chai, veral met betrekking tot bygevoegde suikers alhoewel tradisionele wysheid en voorlopige navorsing die positiewe eienskappe daarvan beklemtoon is dit noodsaaklik om chai-tee in 'n gebalanseerde en gevarieerde dieet te integreer. Konsultasie met 'n gesondheidswerker is raadsaam vir individue met spesifieke gesondheidsprobleme of toestande. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commonskat-inlyn|Tea|Tee}} {{Wikt-inlyn|tee}} {{Commons category|Green tea}} {{Commons category|Black tea}} {{commons category|Chai}} {{Commons-kategorie inlyn|Aspalathus linearis}} {{Normdata}} [[Kategorie:Tee| ]] [[Kategorie:Groen-Tee| ]] [[Kategorie:Swart-Tee| ]] [[Kategorie:Wit-Tee| ]] [[Kategorie:Chai-Tee| ]] [[Kategorie:Gemmer-Tee| ]] [[Kategorie:Kamille-Tee| ]] [[Kategorie:Rooibos-Tee| ]] [[Kategorie:Peperment-Tee| ]] [[Kategorie:Gesondheid]] nqvpu2n2aymr9l1uxe1jldiojqomh5z 0 415880 2964267 2928799 2026-09-01T13:25:54Z Balenda 83524 240 2964267 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{vlagikoon|NED}} 2024 Formule 1 Heineken<br/>Nederlandse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Zandvoort Circuit.png|240px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>25 Augustus 2024</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Zandvoort-renbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:09.673</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{vlagikoon|GB}} [[Lando Norris]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:13.817 (rondte 72 van 72)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podiumplekke</small> |- | '''<small>1</small>''' | <small>{{vlagikoon|GB}} [[Lando Norris]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' | <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small> | <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]]</small> |- | '''<small>3</small>''' | <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small> | <small> [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |} Die [[2024 Formule Een-seisoen|2024 Formule Een]] [[Nederlandse Grand Prix]] is op [[25 Augustus]] [[2024]] op die [[Zandvoort-renbaan]] in [[Nederland]] gehou. Dit was die vyftiende wedren van die kampioenskapseisoen gewees. [[Lêer:Formula one Circuit Park in the dunes of Zandvoort in the Netherlands (47856564401).jpg|duimnael|regs|300px|[[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] uit die lug gesien.]] == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Zandvoort |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | [[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br />Hard C1 | {{spaces|3}}[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br />Medium C2 | [[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br />Sag C3 | {{spaces|1}}[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br />Tussen-in | [[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br />{{spaces|3}}Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1 ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:12.322 |- !2 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | 1:12.523 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.006 |- !4 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.074 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.142 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2 ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:10.702 |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:10.763 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:10.813 |- !4 | align=center|4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:10.961 |- !5 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | 1:10.986 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3 ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | 1:20.311 |- !2 | align=center|20 | {{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:20.450 |- !3 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | 1:21.155 |- !4 | align=center|4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:21.387 |- !5 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:21.481 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" !rowspan=2|Pos. !rowspan=2|No. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- ! K1 ! K2 ! K3 |- !1 | align=center|4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:11.377 | '''1:10.496''' | '''1:09.673''' | align=center|1 |- !2 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | 1:11.393 | 1:10.811 | 1:10.029 | align=center|2 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:11.541 | 1:10.505 | 1:10.172 | align=center|3 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:11.049 | 1:10.552 | 1:10.244 | align=center|4 |- !5 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | '''1:11.006''' | 1:10.678 | 1:10.416 | align=center|5 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:11.370 | 1:10.689 | 1:10.582 | align=center|6 |- !7 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:11.493 | 1:10.845 | 1:10.633 | align=center|7 |- !8 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:11.518 | 1:10.661 | 1:10.857 | align=center|8 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | 1:11.718 | 1:10.815 | 1:10.977 | align=center|9 |- !10 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:11.327 | 1:10.914 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="10"| | align=center|10 |- !11 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:11.375 | 1:10.948 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="11"| | align=center|14 '''*<sup>1</sup>''' |- !12 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[RB F1-span|RB]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | 1:11.603 | 1:10.955 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="12"| | align=center|11 |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:11.832 | 1:11.215 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="13"| | align=center|12 |- !14 | align=center|20 | {{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:11.630 | 1:11.295 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="14"| | align=center|Kuipe '''*<sup>2</sup>''' |- !15 | align=center|3 | {{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]] | [[RB F1-span|RB]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | 1:11.943 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="15"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="15"| | align=center|13 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | 1:11.995 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| | align=center|15 |- !17 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | 1:12.168 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | align=center|16 |- !18 | align=center|24 | {{CN-VLAG}} [[Zhou Guanyu]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | 1:13.261 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | align=center|17 |- !data-sort-value=20|DSQ | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:11.503 | 1:10.768 | 1:10.653 | align=center|19 '''*<sup>3</sup>''' |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:15.976 |- !data-sort-value=20|DNQ | align=center|2 | {{VS-VLAG}} [[Logan Sargeant]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |data-sort-value=20|{{nowrap|''Geen tyd'' '''*<sup>4</sup>'''}} | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | align=center|18 |- !colspan="8"|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results/2024/races/1243/netherlands/qualifying |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2024 – Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2024-08-24}}</ref><ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1243/netherlands/starting-grid.html |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2024 – Starting Grid|publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2024-08-24}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Lewis Hamilton]] ontvang 'n roosterstraf van drie plekke omrede hy [[Sergio Pérez]] in die eerste kwalifiseersessie opgehou het.<ref>{{nl}} {{Cite web |url=https://racingnews365.nl/stewards-vellen-oordeel-over-incident-tussen-hamilton-en-perez |title=Hamilton zwaar bestraft na incident met Pérez |website=Racingnews365.nl |date=2024-08-24}}</ref><br/> '''*<sup>2</sup>''' [[Kevin Magnussen]] kwalifiseer veertiende maar moes vanuit die kuipelaan wegspring omdat daar aan sy motor gewerk is onder ''Parc fermé'' toestande.<br/> '''*<sup>3</sup>''' [[Alexander Albon]] kwalifiseer in die agtste plek, maar word gediskwalifiseer omrede sy motor 'n onwettige vloeroppervlak het, buite die vasgestelde volume.<br/> '''*<sup>4</sup>''' [[Logan Sargeant]] teken geen tyd aan nie, maar mag volgens die wedrenbeamptes wel aan die wedren deelneem. == Wedren == [[Lando Norris]] behaal die tweede Grand Prix-oorwinning van sy loopbaan. === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- !1 | align=center|4 | '''{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|72 | 1:30:45.519 | align=center|1 | align=center|'''26''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !2 | align=center|1 | '''{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]''' | align=center|72 | +22.896 | align=center|2 | align=center|'''18''' |- !3 | align=center|16 | '''{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|72 | +25.439 | align=center|6 | align=center|'''15''' |- ! 4 | align=center|81 | '''{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|72 | +27.337 | align=center|3 | align=center| '''12''' |- ! 5 | align=center|55 | '''{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|72 | +32.137 | align=center|10 | align=center| '''10''' |- ! 6 | align=center|11 | '''{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]]''' | align=center|72 | +39.542 | align=center|5 | align=center| '''8''' |- ! 7 | align=center|63 | '''{{GB-VLAG}} [[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|72 | +44.617 | align=center|4 | align=center| '''6''' |- ! 8 | align=center|44 | '''{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|72 | +49.599 | align=center|14 | align=center| '''4''' |- ! 9 | align=center|10 | '''{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]]''' | align=center|71 | +1 rondte | align=center|9 | align=center| '''2''' |- ! 10 | align=center|14 | '''{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]''' | '''[[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|71 | +1 rondte | align=center|7 | align=center| '''1''' |- !11 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|71 | +1 rondte | align=center|12 | |- !12 | align=center|3 | {{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]] | [[RB F1-span|RB]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|71 | +1 rondte | align=center|13 | |- !13 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|71 | +1 rondte | align=center|8 | |- !14 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|71 | +1 rondte | align=center|19 | |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|71 | +1 rondte | align=center|15 | |- !16 | align=center|2 | {{VS-VLAG}} [[Logan Sargeant]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|71 | +1 rondte | align=center|18 | |- !17 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[RB F1-span|RB]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|71 | +1 rondte | align=center|11 | |- !18 | align=center|20 | {{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|71 | +1 rondte | align=center data-sort-value="20" |Kuipe | |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|70 | +2 rondtes | align=center|16 | |- !20 | align=center|24 | {{CN-VLAG}} [[Zhou Guanyu]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|70 | +2 rondtes | align=center|17 | |- !colspan=8| Bron: ''formula1.com'' <ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1243/netherlands/race-result.html |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2024 – Race Result |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2024-08-25 |accessdate=2024-08-25}}</ref> |} {{Pictogram vinnigste ronde}} [[Lando Norris]] het die vinnigste rondte aangeteken, en daarmee 'n ekstra punt verdien. == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Span ! Punte |- !1 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center|295 |- !2 | align=center|4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|225 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|192 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|179 |- !5 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|172 |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|154 |- !7 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center|139 |- !8 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|122 |- !9 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|50 |- !10 | align=center|10 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|24 |- !11 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|22 |- !12 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[RB F1-span|RB]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|22 |- !13 | align=center|3 | {{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]] | [[RB F1-span|RB]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|12 |- !14 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|8 |- !15 | align=center|38 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|6 |- !16 | align=center|20 | {{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|5 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|5 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|4 |- !19 | align=center|24 | {{CN-VLAG}} [[Zhou Guanyu]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !20 | align=center|2 | {{VS-VLAG}} [[Logan Sargeant]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|0 |- !21 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Span ! Punte |- !1 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center|434 |- !2 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|404 |- !3 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|370 |- !4 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|276 |- !5 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|74 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[RB F1-span|RB]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center|34 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|27 |- !8 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|13 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|4 |- !10 | {{CH-VLAG}} [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Nederlandse Grand Prix|Nederland]] [[Kategorie:Sport in 2024|Nederland]] [[Kategorie:Sport in Nederland]] ravr336cjmlbfu6p0bph3zbljklacyp 0 419414 2964414 2922049 2026-09-01T22:27:07Z Oesjaar 7467 Sintaksfout 2964414 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Geslagsverwarring''' is die innerlike konflik wat 'n persoon as gevolg van 'n wanverhouding tussen hul geslagsidentiteit (hul gevoel rondom hul eie geslagtelikheid) en hul geslag met geboorte ervaar. Hormoonwanbalans veroorsaak fisiese veranderinge in die liggaam en kan 'n rol speel in geslagsverwarring. Die mens is 'n ingewikkelde en komplekse spesie: fisies, emosioneel en geestelik en ervaar soms geslagsverwarring (GV).<ref>Garg G, Elshimy G, Marwaha R. (2024). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532313/. National Library of Medicine. Besoek op 17 September 2024.</ref> Hierdie artikel handel oor die volgende aspekte wat geslagsverwarring in die menslike liggaam raak: * hormone wat 'n rol speel in die moontlike diagnose van geslagsverwarring * die plek waar die hormone in die liggaam vrygestel word * die fisiese uitwerking van die hormone wat in wanbalans is * androgeenongevoeligheidsindroom * hoe hierdie hormone wat in wanbalans is, verhoog of verlaag kan word * die begrip geslagsverwarring * die verbintenis tussen hormone in wanbalans en GV * die komplikasies van ‘n verkeerde diagnose * die fisiese, emosionele en sosiale uitwerking van ‘n GV-diagnose * behandeling van GV * die voordeel van vroeë identifikasie van hormone wat in wanbalans is == Hormone wat ‘n rol speel == Hormone<ref>Cleveland Clinic (2022). https://my.clevelandclinic.org/health/article/22464-hormones{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Cleveland Clinic. Besoek op 20 September 2024.</ref> is chemiese boodskapdraers wat verskillende funksies in die liggaam beheer en koördineer. Verskeie kliere, organe en weefsel produseer en stel hormone vry. Tydens hormoonwerking kan ‘n klein hoeveelheid hormone ‘n groot funksie verrig. As gevolg hiervan, kan ‘n klein verandering in hormoonvlakke ‘n groot uitwerking op die liggaam hê en dit kan tot toestande lei wat mediese sorg vereis. Die hormone ter sprake in hierdie artikel is [[testosteroon]], estrogeen en [[androgeen]]. Testosteroon is ‘n steroïed hormoon wat die ontwikkeling van sekondêre manlike geslagseienskappe stimuleer. Estrogeen<ref>Cleveland Clinic (2022). https://my.clevelandclinic.org/health/body/22353-estrogen. Cleveland Clinic. Besoek op 20 September 2024.</ref> is ‘n groep steroïed hormone wat die ontwikkeling en instandhouding van vroulike eienskappe in die liggaam aanspoor. Androgeen is ‘n manlike geslagshormoon, soortgelyk aan testosteroon. [[Lêer:Hypothalamus.gif|duimnael|Hipotalamus: area waar hormoonvrystelling beheer en stimuleer word.]] == Plek van hormoonvrystelling == Verskillende hormone word op verskillende plekke in die liggaam vrygestel en die area van vrystelling verskil dikwels tussen mans en vroue. === Testosteroon === Die hormoon testosteroon, hoofsaaklik geïdentifiseer as die manlike geslagshormoon, word deur die Leydig-selle<ref>Aladamat N, Tadi P. (2022).https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK556007/#. National Library of Medicine. Besoek op 21 September 2024.</ref> in die testis van mans geproduseer en in die eierstokke van vrouens. Tydens puberteit sal die [[hipotalamus]] (die area van die brein wat hormoonvrystelling beheer en stimuleer) die hormoon se produsering en vrystelling reguleer en beheer. Voor puberteit is testosteroonvlakke laer, wat ‘n aanduiding is van die lae vrystelling/afskeiding van die gonadotropien-vrystellende hormoon (GnRH)<ref>Cleveland Clinic (2022). https://my.clevelandclinic.org/health/body/22525-gonadotropin-releasing-hormone. Cleveland Clinic. Besoek op 24 September 2024.</ref> en gonadotropiene. Hierdie hormoon (GnRH) veroorsaak dat die pituïtêre klier in die brein hormone produseer en vrystel. Hierdie hormoon wat deur die pituïtêre klier vrygestel word, staan bekend as die luteïniserende hormoon (LH) en die follikelstimulerende hormoon (FSH) en dit veroorsaak dat testosteroon in mans asook estrogeen en progesteroon in vroue geproduseer word. Veranderinge in neuronale insette aan die hipotalamus en breinaktiwiteit gedurende puberteit veroorsaak ‘n drastiese verhoging in GnRH vrystelling. Soos later bespreek, stel testosteroon die manlike eienskappe in werking en bevorder die sekondêre geslagseienskappe van mans. === Estrogeen === Die hormoon estrogeen,<ref>Blanco A, Blanco G. (2017). https://www.sciencedirect.com/topics/biochemistry-genetics-and-molecular-biology/estrogen-release. ScienceDirect. Besoek op 24 September 2024.</ref> hoofsaaklik geïdentifiseer as die vroulike geslagshormoon, word hoofsaaklik deur die granulosa selle in die eierstokke, bynier en liggaamsvet geproduseer en vrygestel. Sodra estrogeen vrygestel is, beweeg dit deur die liggaam en bind aan ‘n proteïen, naamlik estrogeenreseptors, wat prosesse aan die gang sit. Soortgelyk aan testosteroon, word estrogeen vrystelling deur GnRH gestimuleer en beheer. === Androgeen === Die hormoon androgeen,<ref>Indran I.R, Yong E. (2016). https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/androgen-release#:~:text=An%20estimated%2090%25%20of%20androgens,reductase%20(5. ScienceDirect. Besoek op 25 September 2024.</ref> hoofsaaklik geïdentifiseer as ‘n manlike geslagshormoon, word grootliks in die testis geproduseer en tot ‘n mindere mate in die bynier. Androgeen word deur Leydig-selle vrygestel. Die vrystelling van androgeen word deur die hipotalamus-pituïtêre-gonadale-bynier-asse gestimuleer en gereguleer. Die hipotalamus speel ‘n groot rol in die beheer van basiese funksies soos bloeddruk, immuunrespons en liggaamstemperatuur. Soos later bespreek, het ‘n wanbalans van androgeen uiterse effekte op die liggaam en die werking daarvan. == Effek van hormoonwanbalans op fisiese voorkoms == === Testosteroon === Testosteroon,<ref>You and your Hormones. (2020). https://www.yourhormones.info/hormones/testosterone/#. You and your Hormones. Besoek op 26 September 2024.</ref> wat grootliks ‘n rol in die lewende manlike liggaam speel, kan effekte op die vroulike liggaam hê as die vlakke daarvan in wanbalans is. Die volgende is veranderinge wat in die vroulike liggaam kan verskyn indien die testosteroonvlakke te hoog is: * verhoogde spiermassa * verdieping van stem en vergroting van larinks * toename in gesigshare * afname in borsgrootte (werk in teenstelling met estrogeen) * vergrote geslagsorgane (klitoris raak meer sigbaar en opvallend) Soos later bespreek, speel fisiese voorkoms ‘n groot rol op die selfbeeld en ervaring/gevoel van GV. === Estrogeen === ==== Veranderinge in mans ==== Estrogeen, wat grootliks ‘n rol in die vroulike liggaam speel, kan effekte op die manlike liggaam hê as die vlakke daarvan in wanbalans is. Die volgende is veranderinge wat in die manlike liggaam kan verskyn indien die estrogeenvlakke te hoog is:<ref>Kingston H. (2021). [https://www.letsgetchecked.com/articles/high-estrogen-in-men/#:~:text=According%20to%20Dr.,you%20live%20with%20high%20estrogen. https://www.letsgetchecked.com/articles/high-estrogen-in-men/#:~:text=According%20to%20Dr.,you%20live%20with%20high%20estrogen.].LetsGetChecked. Besoek op 26 September 2024.</ref> * toename in borsgrootte (werk in teenstelling met testosteroon) * erektiele disfunksie * toename in liggaamsmassa * osteoporose * ‘n afname in spiermassa ==== Veranderinge in vroue ==== Veranderinge wat in die vroulike liggaam kan verskyn indien die estrogeenvlakke te laag is:<ref>Cleveland Clinic (2022).https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/22354-low-estrogen. Cleveland Clinic. Besoek op 7 Oktober 2024.</ref> * vaginale droogheid * ongereelde menstruasiesiklusse * pynlike omgang * gereelde vaginale/blaas infeksies === Androgeen === Androgeen, wat grootliks ‘n rol in die manlike liggaam speel, kan die vroulike liggaam beïnvloed as daar ‘n wanbalans in die vlakke daarvan is. Die volgende is veranderinge wat in die vroulike liggaam kan verskyn indien die androgeenvlakke te hoog is:<ref>MedlinePlus (2024).[https://medlineplus.gov/ency/article/001165.htm#:~:text=Ovarian%20overproduction%20of%20androgens%20is,characteristics%20to%20develop%20in%20women. https://medlineplus.gov/ency/article/001165.htm#:~:text=Ovarian%20overproduction%20of%20androgens%20is,characteristics%20to%20develop%20in%20women.].National Library of Medicine. Besoek op 15 Oktober 2024.</ref> * verdieping van stem * afname in borsgrootte * toename van gesigs-, abdominale- en skaamhare (hirsutisme) * gebrekkige of geen menstruasie-siklus * insulienweerstandigheid [[Lêer:Adrenal Gland detail - English.png|duimnael|313x313px|Bynier: klier wat bo-op die nier voorkom waarin androgeen produseer word.]] == [[Androgeenongevoeligheidsindroom]] (AOS) == Androgeen is ‘n manlike geslagshormoon wat hoofsaaklik deur die testis en bynier geproduseer en vrygestel word. Androgeenongevoeligheidsindroom<ref>Cleveland Clinic (2021). https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/22199-androgen-insensitivity-syndrome. Cleveland Clinic. Besoek op 4 Oktober 2024.</ref> is ‘n toestand wat die onvermoë om op androgene te reageer, insluit; hoofsaaklik te wyte aan androgeenreseptorsdisfunksie. Individue wat androgeenongevoeligheidsindroom (AOS) het, is dikwels mans wat nie eksterne manlike geslagsdele ontwikkel nie, omdat hul liggame nie op die manlike geslagshormone (androgeen) kan reageer nie. AOS kan tydens puberteit probleme veroorsaak en ook tot onvrugbaarheid lei. AOS verskyn wanneer ‘n individu wat geneties manlik is terselfdetyd onsensitief vir androgeen is. Dit beteken dat die individu manlike geslagschromosome het (een X-chromosoon en een Y-chromosoon), maar moontlik vroulike geslagsorgane besit. AOS beïnvloed manlike fetusse wat in die baarmoeder ontwikkel, sowel as die seksuele ontwikkeling tydens puberteit. Daar is drie verskillende tipes/vlakke van androgeenongevoeligheidsindroom, naamlik: volledige androgeenongevoeligheidsindroom (VAOS), gedeeltelike androgeenongevoeligheidsindroom (GAOS) en laastens, ligte androgeenongevoeligheidsindroom (LAOS). [[Lêer:Quigley scale for androgen insensitivity syndrome.jpg|duimnael|269x269px|Androgeen-onsensitiwiteitsindroom: verskillende fisiese veranderinge wat deur androgeen-reseptors beïnvloed word.]] === Volledige androgeenongevoeligheidsindroom (VAOS)<ref>Gottlieb B, Trifiro MA. (1999). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK1429/# . National Library of Medicine. Besoek op 29 September 2024.</ref> === VAOS is die verskynsel waar ‘n individu se eksterne geslagsorgane as vroulik voorkom, maar die individu het geen interne vroulike geslagsorgane (eierstokke, fallopiusbuise of baarmoeder) nie. Individue met VAOS word dikwels as dogters grootgemaak. Ander simptome van VAOS sluit in: * abnormale lengte in dogters tydens puberteit * die onvermoë om ‘n menstruasie-siklus te hê * min of geen skaam- en onderarmhare tydens puberteit * nou of vlak vagina * testikels wat in die abdominale holte voorkom === Gedeeltelike androgeenongevoeligheidsindroom (GAOS) === GAOS is die verskynsel waar ‘n individu se eksterne geslagsorgane gedeeltelik (nie ten volle) as manlik óf vroulik ontwikkel, maar nie noodwendig duidelik as die een óf die ander identifiseer nie. Individue met GAOS word meestal as seuns grootgemaak. Ander simptome van GAOS sluit in: * bifid skrotum (skrotum wat in twee gedeel is) * vergrote klitoris * vergrote borsweefsel in mans * die opening van die uretra kom aan die onderkant van die penis voor in plaas van die voorkant * labia hegging (die vel rondom die vagina sluit) * abnormale klein penis === Ligte androgeenongevoeligheidsindroom (LAOS) === LAOS is die verskynsel waar ‘n individu se geslagsorgane as manlik voorkom, maar die individu is gewoonlik onvrugbaar. Die individue kwesbaar vir AOS is mans wat ‘n abnormale geen, naamlik die androgeenreseptor-geen, vanaf hul vroulike voorouers erf en het ‘n een uit vier kans om AOS te ontwikkel. Ander simptome van LAOS sluit in: * vergrote borsweefsel in mans * abnormale klein penis * die skaarsheid van liggaamshare Vrouens kan ook die geen erf, maar dit sal nie tot AOS ontwikkel nie. Die mees algemene simptoom van AOS is onvrugbaarheid. Die diagnosering van AOS word deur ‘n mediese kenner gemaak. GAOS kan dikwels by geboorte raakgesien en gediagnoseer word, maar VAOS of LAOS word dikwels eers tydens puberteit opgemerk en gediagnoseer. == Hoe om hormone wat in wanbalans verkeer, te normaliseer/balanseer == [[Lêer:Contraceptive Pills.jpg|duimnael|Mondelingse voorbehoedmiddel: verlaag die testosteroonvlakke in die liggaam.]] === Balansering van testosteroon<ref>Shkodzik K. (2021). https://flo.health/menstrual-cycle/health/symptoms-and-diseases/high-testosterone-in-women. Flo. Besoek op 30 September 2024.</ref> === ==== Vroulike liggaam ==== Testosteroon kan in die vroulike liggaam verlaag word deur die volgende oplossings te oorweeg:<ref>HealthMatch staff. (2023). https://healthmatch.io/pcos/how-to-lower-testosterone-pcos. HealthMatch. Besoek op 21 September 2024.</ref> * mondelingse voorbehoedmiddels om testosteroonvlakke te verlaag (die voorbehoedmiddel bevat dikwels estrogeen wat teen testosteroon werk) * gewigsverlies, tesame met gereelde oefening, kan testosteroonvlakke verlaag * anti-androgene kan ook gebruik word om testosteroonvlakke te verlaag indien mondelingse voorbehoedmiddels nie effektief werk nie. Die toename van soja-inname verlaag testosteroonvlakke. Soja bevat ‘n chemikalie, naamlik fito-oestrogeen, wat die werking van die vroulike hormone naboots en die testosteroonvlakke na normaal laat terugkeer indien dit verhoog was ==== Manlike liggaam ==== Indien testosteroon vlakke in die manlike liggaam te laag is, kan die volgende opsies gevolg word om dit te verhoog:<ref>Mawer R, Ajmera R. (2023). https://www.healthline.com/nutrition/8-ways-to-boost-testosterone#exercise. Healthline. Besoek op 5 Oktober 2024.</ref> * vermy die ontwikkeling van diabetes * kry genoeg oefening * vermy tabak- en alkoholprodukte * vermy onnodige stres * verhoog die inname van soja en vesel [[Lêer:Soya beans.jpg|duimnael|Soja produkte boots vroulike hormone na en verhoog estrogeenvlakke.]] === Balansering van estrogeen<ref>Kingston H. (2021). https://www.letsgetchecked.com/articles/high-estrogen-in-men/#:~:text=According%20to%20Dr. LetsGetChecked. Besoek op 13 Oktober 2024.</ref> === Estrogeen kan in die manlike liggaam verlaag word deur die volgende opsies te oorweeg:<ref>Klein E. (2020). https://www.medicalnewstoday.com/articles/323224. MedicalNewsToday. Besoek op 14 Oktober 2024.</ref> * verlaagde inname van sojaprodukte sal die inname van fito-oestrogeen, die chemikalieë wat die vroulike hormoon naboots, verlaag en die werking daarvan beperk * hoë estrogeen kan ‘n effek/gevolg van hoë stresvlakke wees * die hormoon “kortisol” word tydens stresvolle situasies vrygestel. In die manlike liggaam onderdruk kortisol die testosteroonvlakke. Soos die testosteroonvlakke verlaag, sal die estrogeenvlakke weer verhoog === Balansering van androgeen === ==== Vroulike liggaam ==== Androgeen kan in die vroulike liggaam verlaag word deur die volgende opsies te oorweeg: * deeglike monitoring kan die verhoogde androgeenvlakke opspoor en verdere prosedures kan gevolg word * gewigsverlies, soortgelyk aan dié van verhoogde testosteroonvlakke, kan die hormoonvlakke stabiliseer * medikasie, soos hormonale voorbehoedmiddels, kan androgeenvlakke verlaag in die vroulike liggaam * anti-androgene kan ook deur ‘n mediese dokter voorgeskryf word om die androgeenvlakke te verlaag. Anti-androgene verhoed dat androgene bind aan die androgeenreseptorproteïen [[Lêer:Spier 21 Gables.jpg|duimnael|210x210px|Die gebruik van alkohol verlaag androgeenvlakke in die liggaam.]] ==== Manlike liggaam ==== Alhoewel androgene hoofsaaklik ‘n manlike geslagshormoon is, kan die verlaagde vlakke daarvan in die manlike liggaam ook komplikasies hê. Verlaagde androgeenvlakke kan deur die volgende opsies verhoog word: * vermy alkohol en tabak * testosteroon vervangingsterapie Die misbruik van alkohol kan die testosteroon- en androgeenvlakke verlaag. Deur alkohol te vermy, sal die androgeenvlakke nie onnodig daal nie. Vermy die gebruik van tabakprodukte, want dit verlaag testosteroon- en androgeenvlakke. Testosteroonvervangingsterapie, ‘n inspuiting wat die testosteroonvlakke normaliseer, kan gebruik word om die androgeenvlakke te stimuleer. == Die begrip geslagsverwarring (GV) == Geslagsverwarring<ref>Turban J. (2022). https://www.psychiatry.org/patients-families/gender-dysphoria/what-is-gender-dysphoria. American Psychiatric Association. Besoek op 10 Oktober 2024.</ref>, voorheen ook bekend as geslagsidentiteitversteuring<ref>Berger F.K, Jolla L, Dugdale D.C, Conaway B. (2022). https://www.mountsinai.org/health-library/diseases-conditions/gender-dysphoria#:~:text=The%20emotional%20pain%20and%20distress,in%20many%20cases%2C%20even%20suicidal. Mount Sinai. Besoek op 10 Oktober 2024.</ref>, is die innerlike konflik wat ‘n persoon ervaar as gevolg van ‘n wanverhouding tussen hul geslagsidentiteit (hul persoonlike gevoel van hul eie geslag) en hul geslag by geboorte. Geslagsverwarring hou soms ‘n verband met transgeslag of “[[transgender]]”, ‘n term wat verduidelik kan word as die geslag by geboorte wat nie ooreenstem met die geslagsidentiteit en persoonlike psigologiese ervaring van geslag, nie. Geslagsverwarring word gereeld tydens kinderjare ervaar, maar sommige individue mag dit eers gedurende of na puberteit begin ervaar. === Vereistes om met geslagsverwarring gediagnoseer te word<ref>Nokoff N.J. (2022). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK577212/table/pediat_transgender.T.dsm5_criteria_for_g/#. National Library of Medicine. Besoek op 19 Oktober 2024.</ref> === [[Lêer:PSYCHOLOGY BOOK.jpg|duimnael|Gids wat gebruik word om geslagsverwarring te diagnoseer.]] Daar is twee afdelings waartussen onderskei word om met geslagsverwarring gediagnoseer te word: afdeling vir kinders en afdeling vir volwassenes. Die “Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM-5-TR)” word gebruik om die simptome volledig uiteen te sit. ==== Diagnosering van geslagsverwarring by kinders<ref>Mayo Clinic Staff. (2024). https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/gender-dysphoria/symptoms-causes/syc-20475255#:~:text=A%20diagnosis%20for%20gender%20dysphoria,by%20the%20American%20Psychiatric%20Association. Mayo Clinic. Besoek op 13 Oktober 2024.</ref> ==== Die DSM-5-TR definieer geslagsverwarring in kinders as ‘n merkbare onbegrip tussen ‘n mens se beleefde/uitgedrukte geslag en geslag by geboorte (biologiese geslag), wat ten minste ses maande duur, soos gemanifesteer deur ten minste ses van die volgende: * ‘n sterk begeerte om as die teenoorgestelde geslag geïdentifiseer te word, of die drang dat ‘n persoon as die teenoorgestelde geslag identifiseer * in seuns (geslag by geboorte), ‘n sterk begeerte/keuse om vroulike kleredrag te dra en geweldige weerstand teenoor manlike kleredrag; of in dogters (geslag by geboorte), ‘n sterk begeerte/keuse om slegs manlike klere te dra en geweldige weerstand teenoor vroulike kleredrag * ‘n sterk begeerte om die teenoorgestelde geslag in rolspel of fantasiewêrelde te verteenwoordig en te vertolk * ‘n sterk begeerte na speelgoed, speletjies en aktiwiteite wat stereotipies vir die teenoorgestelde geslag bedoel is * ‘n sterk begeerte om slegs met maats van die teenoorgestelde geslag te meng * in seuns (geslag by geboorte), ‘n sterk afkeur/verwerping van tipiese manlike speelgoed, speletjies en aktiwiteite en die definitiewe vermyding van rowwe en fisiese spel. By dogters (geslag by geboorte), ‘n sterk afkeur/verwerping van tipiese vroulike speelgoed, speletjies en aktiwiteite * ‘n sterk afkeur van die biologiese seksuele anatomie * ‘n sterk begeerte/behoefte om die fisiese geslagseienskappe van die teenoorgestelde geslag te hê ==== Diagnosering van geslagsverwarring by volwassenes en adolessente ==== Die DSM-5-TR definieer geslagsverwarring in volwassenes en adolessente as ‘n merkbare onbegrip tussen ‘n mens se beleefde/uitgedrukte geslag en geslag by geboorte (biologiese geslag), wat ten minste ses maande duur, soos gemanifesteer deur ten minste twee van die volgende: * ‘n merkbare onbegrip tussen ‘n persoon se beleefde/uitgedrukte geslag en primêre/sekondêre geslagseienskappe (of in jong adolosente, die verwagte/geantisipeerde sekondêre geslagseienskappe) * ‘n sterk begeerte om ontslae te wees van ‘n mens se primêre/sekondêre geslagseienskappe, as gevolg van ‘n merkbare onbegrip tussen die beleefde/uitgedrukte geslag (of in jong adolessente, ‘n begeerte om die ontwikkeling van verwagte/geantisipeerde sekondêre geslagseienskappe, te voorkom) * ‘n sterk begeerte om die primêre/sekondêre geslagseienskappe van die teenoorgestelde geslag te besit * ‘n sterk begeerte om as die teenoorgestelde geslag geïdentifiseer te word * ‘n sterk begeerte om as die teenoorgestelde geslag behandel te word * ‘n sterk oortuiging dat ‘n mens die tipiese gevoelens en reaksies/uitdrukkings as die teenoorgestelde geslag besit Om aan die kriteria vir 'n diagnose te voldoen, moet die toestand ook met klinies beduidende nood of waardedaling in sosiale, beroeps- of ander belangrike areas van funksionering geassosieer word. == Die verbintenis tussen hormone wat in wanbalans is en GV == Daar is verskeie aspekte wat ‘n rol kan speel in die ervaring van geslagsverwarring. Geleerdes is van mening dat aspekte soos hormone in die baarmoeder, gene, kulturele- en gemeenskapfaktore ‘n rol kan speel in die ervaring van geslagsverwarring. Die wanbalans van hormone veroorsaak verskeie fisiese veranderinge, wat die selfbeeld en siening van ‘n individu kan beïnvloed en uiteindelik tot geslagsverwarring kan lei. Die fisiese en emosionele aspekte in die liggaam werk baie na aan mekaar en kan mekaar grootliks beïnvloed. Die vereiste om met GV gediagnoseer te word, is in die bostaende punte genoem, maar verskeie van daardie voorwaardes kan direk aan die fisiese veranderinge as gevolg van hormone in wanbalans, gekoppel word. Voorbeelde volg: * ‘n sterk behoefte om as die teenoorgestelde geslag geïndentifiseer te word, of aan te dring dat ‘n persoon wel as die teenoorgestelde geslag identifiseer (fisiese veranderinge soos vergrote borste, ‘n dieper stem en toename in liggaamshare kan die selfbeeld geweldig beïnvloed en assosiasie met die teenoorgestelde geslag tot gevolg hê) * ‘n sterk behoefte aan die fisiese geslagseienskappe wat met die teenoorgestelde geslag ooreenstem. Dit kan voorkom in ‘n biologiese man wat vroulike kenmerke ervaar, of andersom, wat vervolgens kan lei tot die direkte assosiasie en begeerte na die eienskappe van die teenoorgestelde geslag en om ontslae te wees van ‘n mens se primêre/sekondêre geslagseienskappe, as gevolg van ‘n merkbare onbegrip tussen die beleefde/uitgedrukte geslag (die teenoorgestelde geslag se geslagseienskappe verskyn as gevolg van ‘n wanbalans in hormone, en veroorsaak dus ‘n wroeging tussen die biologiese geslag en die eienskappe van die teenoorgestelde geslag wat ervaar word) * ‘n sterk begeerte om die primêre/sekondêre geslagseienskappe van die teenoorgestelde geslag te besit (indien eienskappe soos vergrote borste, vergrote geslagsorgane en toename in liggaamsmassa voorkom, kan die individu ‘n geslagsverwarring ervaar en smag na meer van die eienskappe van die teenoorgestelde geslag) Hierdie veranderinge in verskeie kenmerke wat ‘n biologiese vrou uniek maak, asook wat ‘n biologiese man uniek maak, kan selfbeeld en selfvertroue geweldig affekteer. ‘n Individu wat kwesbaar en onseker van hulself is, is dikwels meer geneig om te sukkel met hul identiteit. Individue met so 'n denkwyse ervaar dikwels psigologiese uitdagings, wat kan bydra tot die algemene afkeur van hul biologiese geslag (geslag by geboorte). ‘n Vroeë diagnose en behandeling van hormone in wanbalans kan die fisiese, emosionele en sosiale verandering van GV moontlik verhoed. == Komplikasies met ‘n verkeerde diagnose == Nes enige verkeerde diagnose, sal die verkeerde behandeling om skade te voorkom, eerder die situasie vererger. Nie net sal ‘n verkeerde diagnose fisiese nadele vir ‘n pasiënt hê nie, maar ook lei tot emosionele ervarings, finansiële druk en die uitstel van die korrekte behandeling. Enige diagnose rakende geestesgesondheid en emosionele welstand is 'n delikate proses. Geslagsverwarring, voorheen bekend as geslagsidentiteitversteuring, is ‘n relatiewe nuwe konsep in die mediese wêreld, in vergelyking met ander geestestoestande soos [[Angssteuring|angs]] en [[Depressie (gemoedstoestand)|depressie]]. Dit is van uiterse belang om basiese kennis van die begrip te hê en goed ingelig te wees oor hoe om ‘n ondersoek te lei. Daar is verskeie aspekte wat in gedagte gehou moet word voor 'n individu met GV gediagnoseer kan word, byvoorbeeld: * sosiale werk * onderrig * berading * terapie * hormoonbehandeling Die verkeerdelike diagnose van GV kan tot diskriminasie, depressie en in uiterste gevalle, selfmoord lei. GV word dikwels met die verandering van geslag (transgender) geassosieer, maar dit is belangrik om te weet dat almal wat geslagsverwarring ervaar, nie noodwendig as transgeslag identifiseer nie. Individue wat GV ervaar, ontvang dikwels behandeling wat verband hou met die oorgangsproses van transgeslag met gepaardgaande finansiële kwessies. Die verkeerdelike diagnosering van GV kan ‘n geweldige krises in die individu se identiteit veroorsaak. Indien ‘n individu met GV gediagnoseer word, word hulle met ‘n geestesversteuring gediagnoseer en baie onsekerheid en vrees volg. Indien die persoon dan verkeerdelik gediagnoseer word, sal hul emosionele skade verkry wat vermy kon word en hul lewenskwaliteit sal vir ‘n lang tyd beïnvloed word. == Die fisiese, emosionele en sosiale uitwerking van ‘n GV diagnose == Die diagnose van GV sal fisiese, emosionele en sosiale veranderinge vir 'n individu inhou. Indien ‘n individu met GV gediagnoseer word, hetsy dit korrek of verkeerdelik is, sal hul waarskynlik die stap neem om ‘n verandering van geslag te ondergaan. Hierdie proses word die oorgangsproses<ref>Cleveland Clinic. (2023). https://my.clevelandclinic.org/health/procedures/gender-affirmation-surgery{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Cleveland Clinic. Besoek op 28 September 2024.</ref> genoem. Individue wat met hierdie proses voortgaan sal fisiese, emosionele en sosiale veranderinge ondergaan. === Fisiese uitwerking === [[Lêer:Plastic surgery in France (29091325208).jpg|duimnael|Geslagsbevestigingchirurgie kan gebruik word om fisiese eienskappe te verander.]] Die fisiese verandering spesifiek, verskil en word gespesifiseer grootliks van persoon tot persoon, maar die meeste individue verander en verbeter die eienskappe wat hul alreeds toon van die teenoorgestelde geslag. Fisiese veranderinge kan gemaak word deur die volgende: * vroulike hormoonterapie wat borsweefsel vergoot, spiermassa verlaag, liggaams- en gesigshare verminder, gladder en sagter vel tot gevolg het * manlike hormoonterapie wat manlike eienskappe beklemtoon en verbeter soos gesigshare, verhoging in spiermassa en ‘n laer, dieper stem tot gevolg het * geslagsbevestigingchirurgie, wat borsinplantings insluit, die verbetering of vermindering van fisiese eienskappe wat met die biologiese geslag geassosieer word insluit, asook die verandering van biologiese geslagsorgane * puberteitblokkeerders kan gebruik word om die ontwikkeling van sekondêre geslagseienskappe tydens puberteit te voorkom. Hierdie medikasie word hoofsaaklik in kinders gebruik voordat hulle die puberteit stadium bereik * stemterapie kan gebruik word om spraak- en kommunikasievaardighede te ontwikkel en verbeter, wat die gekose geslag beter sal uitdruk * laserhaarverwydering word gebruik om van ‘n oormaat gesigs- of liggaamshare ontslae te raak, en hierdie prosedure word dikwels deur biologiese mans wat as vrouens wil identifiseer, gedoen === Emosionele uitwerking === Emosionele verandering wat volg na die oorgangsproses: * baie mense sal vrees, depressie, hartseer, self-isolering, angs, opgewondenheid en selftwyfel ervaar gedurende en na die oorgangsproses * lae selfbeeld, die neem van onnodige risiko’s en afskeep van sorg kan volg tydens en na die oorgangsproses * die verandering van geslag kan van persoon tot persoon ook beteken dat emosies meer/minder intens ervaar word. ‘n Persoon wat emosies meer intens as voorheen ervaar sal waarskynlik meer gereeld huil en meer empatie vir die mense om hul hê === Sosiale uitwerking === Die sosiale verandering wat volg na die oorgangsproses: * die wettige naam * voornaamwoorde (hoe die persoon verkies om aangespreek te word, dit wil sê: hy/hom of sy/haar) * voorkoms, kleredrag en uitdrukking van emosies en gevoel sal verander namate die verandering van ‘n persoon se geslag Individue wat van geslag verander, sal dikwels aan boeliegedrag onderwerp word. Hulle word dikwels uitgesluit, hulle behoort dikwels aan die minderheidsgroepe en is aan die risiko van geweld, moord, verkragting en mishandeling onderwerp. Individue wat as transgeslag identifiseer, word dikwels gesien as mense met geestesversteurings en word deur die regs- en gesondheidstelsel mishandel en afgeskeep<ref>United Nations Human Rights. (2006).https://www.ohchr.org/en/special-procedures/ie-sexual-orientation-and-gender-identity/struggle-trans-and-gender-diverse-persons. United Nations Human Rights. Besoek op 7 Oktober 2024.</ref>. Sulke individue word dikwels teen hul wil gedwing om vir psigiatriese ondersoeke te gaan, om ongewenste operasies te ondergaan en om gesteriliseer te word. Die persoon sal blootgestel word aan diskriminasie, haatspraak, veroordeling en geweld wat uiteindelik kan lei tot angsversteurings, depressie en ander geestesversteurings. Hierdie gevolge word nie deur die verandering van geslag beïnvloed nie, maar is eerder die uitwerking van hoe die samelewing so ‘n individu hanteer. Dit is dus van kardinale belang dat ‘n individu met fyn detail en sorg gediagnoseer word, om moontlik die bogenoemde skade te vermy. == Behandeling van GV <ref>NHS. (2020). https://www.nhs.uk/conditions/gender-dysphoria/treatment/. NHS. Besoek op 6 Oktober 2024.</ref> == Indien ‘n individu na deeglike ondersoek deur toetse en studies gegaan het en korrek met geslagsverwarring diagnoseer word, moet daar vir die individu ‘n weg vorentoe wees. Baie, maar nie alle, individue wat met GV gediagnoseer word, identifiseer hulself ook as transgeslag. Hierdie individue sal moontlik met die oorgangsproses begin om van die biologiese geslag na die teenoorgestelde geslag (of die geslag waarmee hulle hulself identifiseer) te verander. Daar is wel behandeling en oplossings vir die individue wat nie as transgeslag identifiseer nie of dié wat die gevoel van geslagsverwarring wil verminder. Individue, dikwels jong kinders en adolessente, word aangemoedig om hul geslagsidentiteit te aanvaar deur van die oorgangsproses gebruik te maak, maar daardie individue (onder andere kinders), word nie genoegsaam ingelig oor die fisiese, emosionele en sosiale veranderinge wat hul sal ondergaan indien hulle hierdie lewensveranderende keuse maak nie<ref>BMJGroup. (2023). https://www.bmj.com/company/newsroom/gender-dysphoria-in-young-people-is-rising-and-so-is-professional-disagreement/. BMJGroup. Besoek op 27 September 2024.</ref>. Jong kinders word ontoepaslik toegelaat om onomkeerbare lewensveranderende besluite te neem, in gevalle waar ouers soms nie toestemming gee of betrokke genoeg is nie. Hierdie ondeurdagtige en haastige besluite kan lei tot verswakte beensterkte en breinvolwassenheid, asook die verlies aan vrugbaarheid en die vermoë om in seksuele verhoudings betrokke te raak. Dit is uiters gevaarlik en vernietigend om kinders, wie se brein, intelligensie en volwassenheid nog ontwikkel, toe te laat om sulke lewensveranderende keuses op só jong ouderdom te laat maak. Die tekort aan wetenskaplike navorsing is ‘n kwessie wat dit moeilik maak om verseker 'n bewysgebaseerde besluit te maak. Alhoewel geslagsbevestigingsorg ‘n realiteit is en die individue wat daaraan behoort en deelneem steeds waardig is, moet daar onderskeid getref word tussen propaganda en die positiewe promosie en blootstelling daarvan. Kinders wat glo dat hul aan geslagsidentiteitversteuring lei, moet met sorg behandel word om nie uitgebyt te word en onderwerp te word aan ideologieë nie. Individue (hoofsaaklik kinders) wat wel geslagsverwarring ondervind, kan die volgende opsies oorweeg: * ‘n kliniese sielkundige * ‘n kindersielkundige * ‘n kinder- en adolessensie psigiater * ‘n gesinsterapeut * 'n maatskaplike werker besoek Na ‘n deeglike ondersoek kan die individu die volgende opsies oorweeg: * gesinsterapie * individuele kinderberading * ouerondersteuningsterapie * groepwerk vir jong mense en hul ouers * gereelde ondersoeke om die ontwikkeling van geslagsidentiteit te monitor * die verwysing na ‘n geestesgesondheidskliniek vir ander ernstige emosionele kwessies Individue (hoofsaaklik volwassenes) wat wel geslagsverwarring ondervind, kan sielkundige ondersteuning (berading), kruisgeslagshormoonterapie, spraak- en taalterapie oorweeg. == Voordeel van vroeë identifikasie van hormone wat in wanbalans is op die samelewing == Soos alreeds vroeër genoem, behels GV en die opeenvolgende stappe daarvan baie fisiese, emosionele en sosiale veranderinge<ref>United Nations Human Rights. (2006). https://www.ohchr.org/en/special-procedures/ie-sexual-orientation-and-gender-identity/struggle-trans-and-gender-diverse-persons. United Nations Human Rights. Besoek op 18 Oktober 2024.</ref>. Nie net verander ‘n individu se fisiese voorkoms nie, maar ook die manier waarop hulle emosies ervaar, asook hoe hul familie, vriende en die samelewing hul sal behandel en hul belewing daarvan. Hierdie stremming op die emosionele welstand kan kwessies soos angs, eetversteurings en depressie kommerwekende realiteite maak. Indien die wanbalans van hormone op ‘n vroeë ouderdom geïdentifiseer word (terwyl die individu steeds ‘n kind is) kan daar stappe geneem word om die gevoel van geslagsverwarring te verbeter/verminder/verwyder. Die hormone kan balanseer word deur van hormoonaanvullings gebruik te maak, indien sekere hormone te laag is. Die hormone kan ook verlaag word deur medikasie vir die hormoonwerking; oormatige hormone kan verminder of gestop word, soos wat anti-androgene die werking van androgene belemmer en beheer. Deur deeglike monitoring, kan hormone fyn dopgehou word en die wanbalans daarvan sal vroeg genoeg geïdentifiseer en reggestel kan word. Die verwoestende uitwerking van die behandeling wat die individu ervaar vanaf die samelewing sal so verhoed kan word. Dit sal ook voorkom dat die individu/individu se ouers ‘n enorme hoeveelheid geld aan die oorgangsproses sal bestee en dit sal die individu se gemoedstoestand help deur die moontlikheid van angs, depressie en eetversteurings te verminder. Hierdie waaksaamheid sal vervolgens talle tienerselfmoorde kan voorkom. == Slot == Geslagsverwarring is ‘n daaglikse probleem vir baie kinders en volwassenes. Alhoewel daar vereistes is om met GV gediagnoseer te word, kan mediese kenners nie presies verklaar wat GV veroorsaak nie. Die hormone wat in wanbalans verkeer, kan tot fisiese veranderinge in die liggaam lei, wat ‘n geweldige emosionele impak op ‘n individu kan hê en wat uiteindelik kan lei tot ‘n verswakte selfbeeld. Hierdie sterk ontevredenheid met hul liggame, kan met die vereistes vir ‘n GV diagnose ooreenstem. Hormone wat in wanbalans is, is dus ‘n relevante oorsaak vir individue wat hierdie spesifieke onverstaanbaarheid ervaar. Ten spyte van hul onsekerheid oor die oorsaak van GV, is daar wel oplossings en behandeling om hul simptome te verminder, te verwyder of te verbeter. Daar is verskeie fisiese, emosionele, geestes- en sosiale kwessies wat hand aan hand loop met GV en die behandeling moet volgens die individu gespesifiseer word. == Verwysings == {{Verwysings}} tg5l7m15v9gc6ehczn6ym4il4o4960e 0 420422 2964245 2920351 2026-09-01T12:48:14Z Oesjaar 7467 /* Oorhoofse kraglyne */ Skakel 2964245 wikitext text/x-wiki [[Lêer:500kV 3-Phase Transmission Lines.png|duimnael|Vyfhonderd kilovolt (500 kV) [[driefase elektriese krag]] oorbrenginglyne by die Grand Couleedam. Vier lyne bestaan, twee word versper deur die [[Boom|bome]] ver regs. Die totale 6809&nbsp;MW<ref name="GCPP">{{cite web|title=Grand Coulee Powerplant|url=http://www.usbr.gov/projects/Powerplant.jsp?fac_Name=Grand%20Coulee%20Powerplant|publisher=U.S. Bureau of Reclamation|access-date=March 11, 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140429162702/http://www.usbr.gov/projects/Powerplant.jsp?fac_Name=Grand%20Coulee%20Powerplant|archive-date=April 29, 2014}}</ref> opwekkingsvermoë van die dam word deur die ses lyne gedra.]] '''Elektriese kragtransmissie''' is die grootmaatbeweging van elektriese energie vanaf 'n [[Kragopwekking|opwekkingsterrein]], soos 'n [[kragsentrale]], na 'n elektriese substasie. Die onderling verbinde lyne wat hierdie beweging fasiliteer, vorm 'n transmissienetwerk. Dit verskil van die plaaslike bedrading tussen hoogspanning substasies en kliënte, waarna tipies verwys word as elektriese kragverspreiding. Die gekombineerde transmissie- en verspreidingsnetwerk is deel van elektrisiteitslewering, bekend as die elektriese netwerk. Doeltreffende langafstand-oorbrenging van elektriese krag vereis hoë spannings. Dit verminder die verliese wat deur sterk strome geproduseer word. Transmissielyne gebruik óf [[wisselstroom]] (WS) óf [[gelykstroom]] (GS). Die spanningsvlak word met [[transformator]]s verander. Die spanning word verhoog vir transmissie, dan verlaag vir plaaslike verspreiding. 'n Breë-area sinchroniese netwerk, bekend as 'n ''interkonneksie'' in [[Noord-Amerika]], verbind kragopwekkers wat wisselstroomkrag met dieselfde relatiewe [[frekwensie]] direk aan baie verbruikers lewer. Noord-Amerika het vier groot interkonneksies: Wes, Oos, Quebec en Texas. Een netwerk verbind die grootste deel van die vasteland van [[Europa]]. Histories was transmissie- en verspreidingslyne dikwels deur dieselfde maatskappy besit, maar met die aanvang van die 1990's het baie lande die regulering van die elektrisiteitsmark verander sodat afsonderlike maatskappye transmissie en verspreiding hanteer het.<ref name=femp01>{{cite web|url=https://www.pnnl.gov/main/publications/external/technical_reports/PNNL-13906.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.pnnl.gov/main/publications/external/technical_reports/PNNL-13906.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|title=A Primer on Electric Utilities, Deregulation, and Restructuring of U.S. Electricity Markets|publisher=United States Department of Energy Federal Energy Management Program (FEMP)|date=May 2002|access-date=October 30, 2018}}</ref> == Stelsel == [[Lêer:Electricity_grid_simple-_North_America_af.svg |thumb|500px|Diagram van 'n elektriese kragstelsel.]] Die meeste Noord-Amerikaanse transmissielyne is hoë spanning [[Driefase elektriese krag|driefase]] WS-roetes alhoewel enkelfase WS soms in spoorweg elektrifiseringstelsels gebruik word. GS-tegnologie word gebruik vir groter doeltreffendheid oor langer afstande, tipies honderde kilometers. Hoëspanninggelykstroomtegnologie (HSGS) word ook gebruik in onderwater kragkabels, tipies langer as 50&nbsp;km en ook as 'n koppelvlak tussen kragnetwerke wat nie mooi gesinchroniseer is nie. HSGS-skakels stabiliseer kragverspreidingsnetwerke waar skielike nuwe laste, of onderbrekings, in een deel van 'n netwerk andersins kan lei tot sinchronisasieprobleme en kaskadefoute. Elektrisiteit word teen hoëspannings oorgedra om die energieverlies as gevolg van [[Elektriese weerstand en konduktansie|weerstand]] wat oor lang afstande voorkom te verminder. Krag word gewoonlik deur oorhoofse kraglyne oorgedra. Ondergrondse kragoordrag het 'n aansienlik hoër installasiekoste en groter operasionele beperkings, maar laer instandhoudingskoste. Ondergrondse oordrag is meer algemeen in stedelike gebiede of omgewingsensitiewe plekke. Elektriese energie moet normaalweg opgewek word teen dieselfde tempo waarteen dit verbruik word. ’n Gesofistikeerde beheerstelsel is nodig om te verseker dat kragopwekking dan by die vraag aanpas. As die vraag die aanbod oorskry, kan die wanbalans veroorsaak dat opwekkingsaanleg(e) en transmissietoerusting outomaties ontkoppel of gesluit word om skade te voorkom. In die ergste geval kan dit lei tot 'n deurlopende reeks onbeplande afsluitings en groot streeksverdonkering. Die Noordooste van VSA het verdonkerings ondervind in 1965, 1977 en 2003. Daar was ook groot verdonkerings in ander VSA streke in 1996 en 2011. Elektriese transmissienetwerke is onderling verbind in streeks-, nasionale en selfs kontinentwye netwerke om die risiko van so 'n mislukking te verminder deur verskeie oortollige, alternatiewe roetes te verskaf vir krag om te vloei sou sulke afsluitings plaasvind. Transmissiemaatskappye bepaal die maksimum betroubare kapasiteit van elke lyn (gewoonlik minder as sy fisiese of termiese limiet) om te verseker dat ekstra kapasiteit beskikbaar is in die geval van 'n faling in 'n ander deel van die netwerk. === Oorhoofse kraglyne === {{multiple image |direction = vertical |align = right |width = 225 |image1=Electric power transmission line.JPG |image2=Sample cross-section of high tension power (pylon) line.jpg |caption1='n Vierkring, twee-spanning kraglyn; Gebondel op 2-maniere |caption2='n Tipiese [[Staalversterkte aluminiumgeleier|staalkern-aluminiumgeleier]], (SAG) kabel. Die geleier bestaan uit sewe drade van staal wat omring is deur vier lae aluminium. }} Hoëspanningoorhoofse [[geleier]]s word nie deur isolasie bedek nie. Die geleiermateriaal is byna altyd 'n aluminiumlegering, gevorm uit verskeie stringe en moontlik met staalstringe versterk. [[Koper]] is soms vir oorhoofse transmissie gebruik, maar [[aluminium]] is ligter, verminder opbrengs net marginaal en kos baie minder. Oorhoofse geleiers word deur verskeie maatskappye verskaf. Geleiermateriaal en -vorms word gereeld verbeter om kapasiteit te verhoog. Geleiergroottes wissel van 12&nbsp;mm² tot 750&nbsp;mm² met wisselende weerstand en stroomdravermoë. Vir groot geleiers (meer as 'n paar sentimeter in deursnee) is baie van die stroomvloei naby die oppervlak gekonsentreer as gevolg van die huideffek. Die middel van die geleier dra min stroom maar dra gewig en koste by. Dus word veelvuldige parallelle kabels (genoem bondelgeleiers) vir hoër kapasiteit gebruik. Bondelgeleiers word teen hoë spannings gebruik om energieverlies, wat veroorsaak word deur korona-ontlading, te verminder. Vandag is transmissievlakspannings gewoonlik 110 kV en hoër. Laer spannings, soos 66 kV en 33 kV, word gewoonlik as subtransmissiespannings beskou, maar word soms op lang lyne met ligte laste gebruik. Spannings minder as 33 kV word gewoonlik vir verspreiding gebruik. Spannings bo 765 kV word as ekstra hoë spanning beskou en vereis verskillende ontwerpe. Oorhoofse transmissiedrade is afhanklik van lug vir isolasie, wat vereis dat lyne minimum vry ruimte handhaaf. Uiterste weerstoestande, soos hoë winde en lae temperature, onderbreek transmissie. Windsnelhede van so laag as 23 knope (43 km/h) kan geleiers toelaat om vry ruimte afstande te oorskry, wat lei tot 'n oorvonking en verlies aan toevoer.<ref>Hans Dieter Betz, Ulrich Schumann, Pierre Laroche (2009). [https://books.google.com/books?id=U6lCL0CIolYC&dq=Spatial+Distribution+and+Frequency+of+Thunderstorms+and+Lightning+in+Australia+wind+gust&pg=PA187 Lightning: Principles, Instruments and Applications.] Springer, pp.&nbsp;202–203. {{ISBN|978-1-4020-9078-3}}. Retrieved on 13&nbsp;May 2009.</ref> Ossillerende beweging van die fisiese lyn word geleiergalop of fladder genoem, afhangende van die frekwensie en amplitude van die ossillasie. In [[Suid-Afrika]] wissel die [[Eskom]] transmissie roetes van 132 kV tot 765 kV. <gallery> Lêer:High Voltage Lines in Washington State.tif|'n Vyfhonderd kilovolt (500&nbsp;kV) driefase transmissie toring in [[Washington (deelstaat)|Washington]], die roete is gebondel in 3-maniere Lêer:String of Electrical Pylons in Webster, Texas.jpg|Transmissie drie-drie langs mekaar in Webster, [[Texas]] </gallery> === Ondergronds === Elektriese krag kan deur ondergrondse kragkabels oorgedra word. Ondergrondse kabels neem geen deurgangsregte op nie, het laer sigbaarheid en word minder deur die weer beïnvloed. Kabels se geleiers moet egter geïsoleer word. Kabel- en uitgrawingskoste is baie hoër as oorhoofse konstruksie. Foute in ondergrondse transmissielyne neem langer om op te spoor en te herstel. In sommige metropolitaanse gebiede word kabels in metaalpype geïnstalleer en geïsoleer met diëlektriese vloeistof (gewoonlik 'n olie) wat óf staties is óf deur pompe gesirkuleer word. As 'n elektriese fout die pyp beskadig en die diëlektriese vloeistof lek, word vloeibare [[stikstof]] gebruik om gedeeltes van die pyp te vries om dreinering en herstelwerk moontlik te maak. Dit verleng die hersteltydperk en verhoog koste. Die [[temperatuur]] van die pyp en omgewing word gedurende herstelperiode die heeltyd gemonitor.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2001/09/16/us/after-attacks-workers-con-edison-crews-improvise-they-rewire-truncated-system.html|title=After the Attacks: The Workers; Con Edison Crews Improvise as They Rewire a Truncated System|first=Neela|last=Banerjee|newspaper=The New York Times |date=September 16, 2001}}</ref><ref>{{cite web|url=http://documents.dps.ny.gov/public/Common/ViewDoc.aspx?DocRefId={5B2369A6-97FC-4613-AD8B-91E23D41AC05} |title=Investigation of the September 2013 Electric Outage of a Portion of Metro-North Railroad's New Haven Line |publisher=documents.dps.ny.gov |date=2014 |access-date=2019-12-29}}</ref><ref>NYSPSC case no. 13-E-0529</ref> Ondergrondse lyne word beperk deur hul termiese kapasiteit, wat minder oorlading of hergradering van lyne toelaat. Lang ondergrondse WS-kabels het beduidende kapasitansie, wat hul vermoë verminder om nuttige krag verder as 80 km te verskaf. GS-kabels word nie in lengte beperk deur hul kapasitansie nie. == Geskiedenis == [[Lêer:New York utility lines in 1890.jpg|thumb|New York-strate in 1890 met verskeie elektriese lyne langs telegraaf lyne. Daar was toevoer vir elke tipe klas toestel wat verskillende spannings benodig het.]] Kommersiële elektriese krag is aanvanklik oorgedra teen dieselfde spanning wat deur beligting en meganiese laste gebruik word. Dit het die afstand tussen opwekkingsaanleg en laste beperk. In 1882 kon GS-spanning nie maklik verhoog word vir langafstandtransmissie nie. Verskillende klasse laste (byvoorbeeld beligting, vaste motors en traksie-/spoorwegstelsels) het verskillende spannings vereis en het dus verskillende kragopwekkers en stroombane gebruik.<ref name=hughes>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=g07Q9M4agp4C&q=westinghouse+%22universal+system%22&pg=PA122|pages=119–122|author=Thomas P. Hughes|title=Networks of Power: Electrification in Western Society, 1880–1930|publisher=Johns Hopkins University Press|location=Baltimore|isbn=0-8018-4614-5 |year=1993|author-link=Thomas P. Hughes}}</ref><ref name="guarnieri 7-1">{{Cite journal|last=Guarnieri|first=M.|year=2013|title=The Beginning of Electric Energy Transmission: Part One|journal=IEEE Industrial Electronics Magazine|volume=7|issue=1|pages=57–60|doi=10.1109/MIE.2012.2236484|s2cid=45909123}}</ref> Generators is dus naby hul vragte geplaas, 'n praktyk wat later bekend geword het as verspreide opwekking deur groot getalle klein kragopwekkers te gebruik.<ref name=ncep1>{{cite web|url=https://www.energy.gov/sites/prod/files/oeprod/DocumentsandMedia/primer.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.energy.gov/sites/prod/files/oeprod/DocumentsandMedia/primer.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|title=Electricity Transmission: A primer|publisher=National Council on Electricity Policy|access-date=September 17, 2019}}</ref> Oordrag van wisselstroom (WS) het moontlik geword nadat Lucien Gaulard en John Dixon Gibbs, 'n vroeë transformator wat voorsien is van 1:1 draaiverhouding en oop magnetiese stroombaan, in 1881 gebou het wat hulle die sekondêre kragopwekker genoem het. Die eerste langafstand WS-lyn was 34&nbsp;km lank, gebou vir die 1884 Internasionale Uitstalling van Elektrisiteit in [[Turyn]], [[Italië]]. Dit is aangedryf deur 'n 2&nbsp;kV, 130&nbsp;Hz Siemens & Halske [[alternator]] en het verskeie Gaulard-transformators gehad, met primêre windings wat in serie gekoppel is, wat gloeilampe gevoer het. Die stelsel het die betroubaarheid van WS elektriese kragoordrag oor lang afstande bewys.<ref name="guarnieri 7-1"/> Die eerste kommersiële WS-stelsel is in diens gestel in 1885 te via dei Cerchi, [[Rome]], Italië en het publieke beligting gedryf. Dit was aangedryf deur twee Siemens & Halske alternators met 'n vermoë van 22&nbsp;kW, 2&nbsp;kV teen 120&nbsp;Hz en het 19&nbsp;km kabel gebruik. Daar was ook 200&nbsp;parallel verbinde 2&nbsp;kV na 20&nbsp;V verlagingstranformators gebruik met 'n geslote magnetiese kring vir elke lig. 'n Paar maande later was dit gevolg deur die eerste Britse WS-stelsel wat Grosvenor Gallery bedien het. Dit het ook Siemens-alternators en 2,4 kV tot 100 V verlagingstransformators, een per gebruiker, gebruik. <!-- The first commercial AC distribution system entered service in 1885 in via dei Cerchi, [[Rome, Italy]], for public lighting. It was powered by two Siemens & Halske alternators rated 30&nbsp;hp (22&nbsp;kW), 2 kV at 120&nbsp;Hz and used 19&nbsp;km of cables and 200&nbsp;parallel-connected 2&nbsp;kV to 20&nbsp;V step-down transformers provided with a closed magnetic circuit, one for each lamp. A few months later it was followed by the first British AC system, serving [[Grosvenor Gallery]]. It also featured Siemens alternators and 2.4&nbsp;kV to 100&nbsp;V step-down transformers &ndash; one per user &ndash; with shunt-connected primaries.<ref name="guarnieri 7-2">{{Cite journal|last=Guarnieri|first=M.|year=2013|title=The Beginning of Electric Energy Transmission: Part Two|journal=IEEE Industrial Electronics Magazine|volume=7|issue=2|pages=52–59|doi=10.1109/MIE.2013.2256297|s2cid=42790906}}</ref> --> == Verwysings == {{verwysings}} {{normdata}} [[Kategorie:Elektrisiteit]] 3toukc76xtpizmnsuls2a71fss77tev 0 426165 2964393 2906390 2026-09-01T20:11:03Z Sobaka 328 skakel 2964393 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = David Sacks | bynaam = | beeld = David O. Sacks 2024 (cropped).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = David Sacks in 2024 | geboortenaam = David Oliver Sacks | geboortedatum = [[25 Mei]] [[1972]] | geboorteplek = [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}}{{vlagland|Verenigde State}} | beroep = [[entrepreneur]], [[skrywer]] en belegger in internettegnologiefirmas | ander = | bekend = Entrepeneur, [[Withuis]] [[KI]] en kripto-tsaar | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = Jacqueline Tortorice | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''David Oliver Sacks''' (gebore [[25 Mei]] [[1972]])<ref name=meet>{{cite web |last=Thomas |first=Owen |url=http://www.businessinsider.com/yammer-ceo-david-sacks-bio-2012-6 |title=Meet The Yammer CEO Who Just Made Hundreds Of Millions Of Dollars Selling To Microsoft |date=25 Junie 2012 | work=Business Insider |access-date=2 Junie 2020}}</ref> is 'n Suid-Afrikaans-Amerikaanse<ref> {{Cite tweet |user=DavidSacks |number= 1781777151878107574 |title=I became a U.S. citizen in 1982.}}</ref> [[entrepreneur]], [[skrywer]] en belegger in internettegnologiefirmas. Hy is 'n algemene vennoot van Craft Ventures, 'n [[waagkapitaal]]fonds wat hy laat in 2017 mede-stigter het. Daarbenewens is hy 'n voormalige mede-aanbieder van die ''All In-podcast'', saam met Chamath Palihapitiya, Jason Calacanis en [[David Friedberg]].<ref>{{Cite web |title=ALL-IN with Chamath, Jason, Sacks & Friedberg |url=https://www.allinpodcast.co/ |website=allinpodcast.co}}</ref> Voorheen was Sacks die bedryfshoof en produkleier van [[PayPal]],<ref name=meet/><ref>{{cite press release |date=8 Julie 2002 |title=eBay to Acquire PayPal-- Shared Mission Will Expand Platforms and Benefit Consumers |url=https://investors.ebayinc.com/releasedetail.cfm?releaseid=84142 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171121215911/https://investors.ebayinc.com/releasedetail.cfm?releaseid=84142 |archive-date=21 November 2017 |access-date=8 Desember 2017 |work=eBay |archivedate=21 November 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171121215911/https://investors.ebayinc.com/releasedetail.cfm?releaseid=84142 }}</ref> en stigter en uitvoerende hoof van Yammer.<ref>{{cite news |last=Bryant |first=Adam |date=16 Julie 2011 |title=Fostering a Culture of Dissent |url=http://www.nytimes.com/2011/07/17/business/david-sacks-of-yammer-on-fostering-dissent-corner-office.html |url-access=limited |work=[[The New York Times]] |access-date=2 Junie 2020}}</ref><ref>{{cite web |date=25 Junie 2012 |title=With $1.2 Billion Yammer Buy, Microsoft's Social Enterprise Strategy Takes Shape |url=http://techcrunch.com/2012/06/25/its-official-microsoft-confirms-it-has-acquired-yammer-for-1-2-billion-in-cash/ |work=TechCrunch |access-date=8 Desember 2017}}</ref> In 2016 het hy vir tien maande tussentydse uitvoerende hoof van Zenefits geword.<ref>{{cite news |last=Manjoo |first=Farhad |date=12 Oktober 2016 |title=Zenefits, a Rocket That Fell to Earth, Tries to Launch Again |url=http://www.nytimes.com/2016/10/13/technology/zenefits-a-rocket-that-fell-to-earth-tries-to-launch-again.html?_r=0 |url-access=limited |work=[[The New York Times]] |access-date=8 Desember 2017}}</ref> In 2017 het Sacks Craft Ventures, <ref>{{cite web | url=http://www.axios.com/david-sacks-teams-with-bill-lee-to-raise-350-million-vc-fund-1515111045-5efbe6bc-63bc-42b8-92fa-82d8b61216ed.html | title=David Sacks teams with Bill Lee to raise $350 million VC fund | date=4 Januarie 2018 | work=Axios | access-date=2 Junie 2020 | archive-date= 3 Junie 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200603042538/https://www.axios.com/david-sacks-teams-with-bill-lee-to-raise-350-million-vc-fund-1515111045-5efbe6bc-63bc-42b8-92fa-82d8b61216ed.html | url-status=dead }}</ref> 'n vroeë-fase waagfonds, gestig. Sy engelbeleggings sluit in [[Facebook]], [[Uber]], [[SpaceX]], [[Palantir Technologies]] en [[Airbnb]].<ref name="TC-Rao">{{cite web |last=Rao |first=Leena |date=8 November 2011 |title=Max Levchin, Keith Rabois And David Sacks Back The Uber For Carwashes, Cherry |url=https://techcrunch.com/2011/11/08/max-levchin-keith-rabois-and-davis-sacks-back-the-uber-for-carwashes-cherry/ |work=TechCrunch | access-date=8 Desember 2017}}</ref><ref>{{cite web |last=Bort |first=Julie |date=6 Julie 2016 |title=Why one of the most successful people in tech took the No. 2 job at a startup |url=http://www.businessinsider.com/why-david-sacks-became-coo-of-zenefits-2015-7 |url-access=subscription |work=Business Insider |access-date=8 Desember 2017}}</ref><ref>{{cite web |last=Griffith |first=Erin |url=http://fortune.com/2014/06/05/meet-the-uber-rich/ |title=Meet the Uber Rich |date=5 Junie 2014 |work=Fortune |access-date=8 Desember 2017}}</ref> In Desember 2024 het president [[Donald Trump]] Sacks aangewys as die Withuis KI en kripto-tsaar vir die inkomende administrasie.<ref name="Czar">{{cite web |last1=Lai |first1=Stephanie |last2=Lowenkron |first2=Hadriana |date=6 December 2024 |title=Trump Names David Sacks as White House AI and Crypto Czar |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-12-06/trump-names-david-sacks-as-white-house-ai-and-crypto-czar |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241206025658/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-12-06/trump-names-david-sacks-as-white-house-ai-and-crypto-czar |archive-date=6 Desember 2024 |access-date=6 Desember 2024 |website=Bloomberg.com |language=en}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Sacks is gebore in 'n [[Jood]]se gesin in [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]], en het saam met sy gesin na [[Tennessee]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], geëmigreer toe hy vyf was.<ref>{{Cite web |last=Markoe |first=Lauren |date=2023-05-23 |title=Who is the Jewish guy who will 'moderate' DeSantis' presidential launch on Twitter? |url=https://forward.com/fast-forward/548199/desantis-presidential-launch-jewish-david-sacks-elon-musk-twitter-moderate/ |access-date=2024-03-08 |website=The Forward |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=Guynn |first=Jessica |url=http://www.latimes.com/business/la-xpm-2012-jul-01-la-fi-himi-sacks-20120701-story.html | title=Yammer CEO: A Voice To Be Heard | date=1 Julie 2012 | work=[[Los Angeles Times]] | access-date=2 Junie 2020}}</ref> Alhoewel Sacks nie geweet het dat hy 'n entrepreneur wou word nie, wou hy nie in 'n beroep soos sy pa, wat 'n endokrinoloog was, werk nie. Hy sê hy het inspirasie geneem van sy oupa, wat 'n lekkergoedfabriek in die 1920's begin het.<ref name=Herel-boss>{{cite news |last1=Herel |first1=Suzanne |title=Meet the Boss: David Sacks, CEO of Yammer |url=https://www.sfgate.com/business/article/Meet-the-Boss-David-Sacks-CEO-of-Yammer-3347271.php |access-date=6 November 2018 |work=SF Gate |date=22 Februarie 2012}}</ref> Sacks het die Memphis University School in [[Memphis, Tennessee]], bygewoon. Hy het sy Baccalaureus Artium in ekonomie aan die Stanford-universiteit in 1994<ref name=Herel-boss /> en 'n Juris Doctor van die Universiteit van Chicago Regskool in 1998 verwerf.<ref name="EDGAR">{{cite web |url=http://sec.edgar-online.com/paypal-inc/10-k405-annual-report-regulation-s-k-item-405/2002/03/13/Section19.aspx |title=PayPal: executive officers and directors |via=EDGAR |date=1 Maart 2002 |access-date= 18 Februarie 2011 |archive-date=19 Januarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170119012924/http://sec.edgar-online.com/paypal-inc/10-k405-annual-report-regulation-s-k-item-405/2002/03/13/Section19.aspx |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.yammer.com/about/management |title=Management bios |publisher=Yammer |access-date=17 Februarie 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718135600/https://www.yammer.com/about/management |archive-date=18 Julie 2011 }}</ref><ref>{{cite magazine |last=Davis |first=Joshua |date=September 2007 |title=Take2.0: Former PayPal executive and Hollywood producer David Sacks returns to the start-up world, harnessing Web 2.0 to build a collaborative family-tree site. |url=http://magazine.uchicago.edu/07910/features/take2.shtml |magazine=University of Chicago Magazine |volume=100 |issue=1}}</ref> ==Loopbaan== ===PayPal=== In 1999 het Sacks sy werk as 'n bestuurskonsultant vir McKinsey & Company verlaat om by Max Levchin, [[Peter Thiel]] en Luke Nosek se [[e-handel]]-[[beginonderneming]] Confinity aan te sluit.<ref>{{Cite magazine |last=Lillington |first=Karlin |title=PayPal Puts Dough in Your Palm |url=https://www.wired.com/1999/07/paypal-puts-dough-in-your-palm/ |access-date=2024-03-08 |magazine=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Craft Ventures |url=https://www.craftventures.com/team/david-sacks |access-date=2024-03-08 |website=www.craftventures.com}}</ref> Later daardie jaar was Sacks die eerste produkleier van Confinity se mylpaalproduk, en korporatiewe opvolger, [[PayPal]].<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=PayPal: A Merger of Enemies That Reshaped Silicon Valley |url=https://www.sequoiacap.com/podcast/crucible-moments-paypal/ |access-date=2024-03-08 |website=Sequoia Capital |language=en-US}}</ref> Met bevordering tot Paypal COO, het hy baie van die maatskappy se sleutelspanne gebou, en was verantwoordelik vir produkbestuur en ontwerp, verkope en bemarking, sake-ontwikkeling, internasionale, kliëntediens, bedrogbedrywighede en menslikehulpbronfunksies.<ref name=":0" /><ref>{{cite news |last=D'Onfro |first=Jillian |date=2014-03-15 |title=Here's Why A Former PayPal Exec Absolutely Hates Meetings |url=http://www.businessinsider.com/david-sacks-paypal-exec-hates-meetings-2014-3 |work=Business Insider |access-date=31 Mei 2018}}</ref> PayPal het hul aanvanklike openbare aanbod in Februarie 2002 gehad. Dit was een van die eerste IPO's ná die [[Aanvalle op 11 September 2001|11 September-aanvalle]]. Die aandeel het op die eerste dag met meer as 54% gestyg.<ref>{{cite news |last=Kane |first=Margaret |date=19 Mei 2002 |title=PayPal shares make strong debut |url=http://news.cnet.com/2100-1017-838643.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302113501/https://www.cnet.com/tech/tech-industry/paypal-shares-make-strong-debut/ |archive-date=2 Maart 2022 |access-date=2024-03-08 |work=CNET }}</ref> In Oktober 2002 het eBay PayPal vir $1,5 miljard verkry.<ref>{{cite web |website=CNN Money |date=8 Julie 2002 |url=https://money.cnn.com/2002/07/08/news/deals/ebay_paypal/index.htm |title=eBay buys PayPal for $1.5B |access-date=16 Maart 2025 |archive-date= 4 Desember 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041204131317/http://money.cnn.com/2002/07/08/news/deals/ebay_paypal/index.htm |url-status=dead }}</ref> Sacks is 'n lid van die sogenaamde "PayPal Mafia", 'n groep stigters en vroeë werknemers van PayPal wat voortgegaan het om 'n reeks ander suksesvolle tegnologiemaatskappye te stig. Hulle word dikwels gekrediteer met inspirerende Web 2.0 en die heropkoms van verbruikersgefokusde internetmaatskappye ná die [[Dot-comvoorspoedgolf]] van 2001.<ref>{{cite web |last=Forrest |first=Conner |date=2014-06-30 |title=How the 'PayPal Mafia' redefined success in Silicon Valley |url=https://www.techrepublic.com/article/how-the-paypal-mafia-redefined-success-in-silicon-valley/ |website=TechRepublic|access-date=21 Februarie 2019}}</ref><ref>{{cite news |last=Banks |first=Marcus |date=16 Mei 2008 |title=Nonfiction review: 'Once You're Lucky' |url=http://www.sfgate.com/books/article/Nonfiction-review-Once-You-re-Lucky-3283709.php |work=SFGate}}</ref> ===Film vervaardiger=== Na PayPal se verkryging, het Sacks die politieke [[satire]] ''Thank You for Smoking'' vervaardig en gefinansier, wat tydens die 2005 Toronto Internasionale Filmfees in die première was, is deur Twentieth Century Fox aangeskaf vir teateruitreiking in 2006, en is genomineer vir twee [[Golden Globe]]s, insluitend 'Beste rolprent'.<ref name="meet" /> Sacks het die 2023 biopiek ''Dalíland'' oor kunstenaar [[Salvador Dalí]] ontwikkel en vervaardig.<ref name="Deadline">{{cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |title=Ezra Miller-Ben Kingsley Dark Comedy 'DaliLand' Picked Up By Magnolia Pictures |url=https://deadline.com/2022/11/ezra-miller-ben-kingsley-daliland-magnolia-pictures-acquisition-1235180121/ |website=Deadline |date=22 November 2022 |access-date=8 Augustus 2023}}</ref> Dalíland het by die 2022 Toronto Internasionale Rolprentfees in première verskyn en is deur Magnolia Pictures verkry vir teateruitreiking in 2023.<ref name="Deadline" /> ===Geni.com=== In 2006 het Sacks Geni.com, 'n [[genealogie]]se webwerf, gestig. In 2008 het Sacks en medestigter Adam Pisoni hierdie interne kommunikasie-instrument in 'n selfstandige maatskappy genaamd Yammer gespin.<ref>{{cite web |last=Taylor |first=Colleen |date=25 Junie 2012 |url=http://techcrunch.com/2012/06/25/memory-lane-watch-the-moment-in-2008-when-yammer-launched-as-a-standalone-business/ |title=Memory Lane: Watch The Moment In 2008 When Yammer Launched As A Standalone Business |website=TechCrunch}}</ref> Geni is in 2012 deur MyHeritage verkry.<ref>{{cite news |last=Lynley |first=Matthew |date=2012-11-28 |title=MyHeritage Raises $25 Million, Aquires [sic] Geni |url=https://www.wsj.com/articles/BL-DGB-25542 |url-access=subscription |work=[[The Wall Street Journal]]}}</ref> ===Yammer=== [[Lêer:David O. Sacks.jpg|duimnael|'''Sacks in 2011.''']] In 2008 het Yammer die eerste Enterprise Social Network bekendgestel, 'n veilige oplossing vir interne korporatiewe [[kommunikasie]] en samewerking,<ref>{{cite web |last=Van Grove |first=Jennifer |date=2010-10-21 |title=How Yammer Won Over 80% of the Fortune 500 |url=http://mashable.com/2010/10/21/yammer-growth/#g6OfwiJh0gq7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130304071410/https://mashable.com/2010/10/21/yammer-growth/#g6OfwiJh0gq7 |archive-date=March 4, 2013 |website=Mashable |access-date=31 Mei 2018 }}</ref> wat die groot prys by TechCrunch50-konferensie gewen het.<ref>{{cite web |last=Schonfeld |first=Erick |date=10 September 2012 |title=Yammer Takes Top Prize At TechCrunch50 |url=http://techcrunch.com/2008/09/10/yammer-takes-techcrunch50s-top-prize/ |website=TechCrunch}}</ref> Volgens Social Capital <ref>{{cite web|last=Hamid |first=Mamoon |date=2015-02-04 |title=Software-as-a-Service (SaaS) Secrets to Raising Venture Capital |url=https://www.slideshare.net/03133938319/saastr/10-0246810120_6_12_18_24 |website=SlideShare |publisher=Social Capital |access-date=31 Mei 2018}}</ref> het Yammer se virale benadering dit een van die vinnigste groeiende sagteware-as-'n-diens (SaaS)-ondernemings in die geskiedenis gemaak, met meer as agt miljoen ondernemingsgebruikers in net vier jaar. Yammer het ongeveer US$142 miljoen se befondsing ontvang van waagkapitaalfirmas soos Charles River Ventures, Founders Fund, Emergence Capital Partners en Goldcrest Investments.<ref>{{cite web |last=Hesseldahl |first=Arik |date=2012-02-29 |title=Yammer Lands $85 Million Funding Round From Draper Fisher Jurvetson |url=https://allthingsd.com/20120229/yammer-lands-85-million-funding-round-from-draper-fisher-jurvetson/ |website=AllThingsD |access-date=2024-03-08}}</ref> In Julie 2012 het [[Microsoft]] Yammer vir $1,2 miljard verkry as 'n kerndeel van sy wolk/sosiale strategie.<ref>{{cite news |last=Lardinois |first=Frederic |date=19 Julie 2012 |title=Microsoft Completes Its $1.2B Yammer Acquisition |url=http://techcrunch.com/2012/07/19/microsoft-completes-its-1-2b-yammer-acquisition/ |work=TechCrunch}}</ref> ===Zenefits=== In Desember 2014 het Sacks 'n "groot belegging" in Zenefits gemaak.<ref>{{cite web |last=O'Brien |first=Chris |date=2014-12-10 |title=Yammer founder David Sacks joins Zenefits as COO, makes 'major investment' in company |url=https://venturebeat.com/2014/12/10/yammer-founder-david-sacks-joins-zenefits-as-coo-makes-major-investment-in-company/ |website=VentureBeat |access-date=9 Maart 2018 |archive-date=12 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612223336/https://venturebeat.com/2014/12/10/yammer-founder-david-sacks-joins-zenefits-as-coo-makes-major-investment-in-company/ |url-status=dead }}</ref> In Januarie 2016 het Zenefits se direksie hom gevra om as tussentydse uitvoerende hoof in te tree te midde van 'n "regulatoriese krisis" rakende die maatskappy se lisensievoldoening, en die uitvoerende hoof, Parker Conrad, vervang.<ref>{{cite web | last = Kafka | first = Peter | title = Zenefits CEO Parker Conrad steps down; COO David Sacks named to replace him | url = https://www.vox.com/2016/2/8/11587682/zenefits-ceo-parker-conrad-steps-down-coo-david-sacks-named-to | website = Vox | date = 8 Februarie 2016 | access-date = 14 Januarie 2025 }}</ref> Oor die volgende jaar het Sacks 'n resolusie met versekeringsreguleerders regoor die VSA onderhandel – lof ontvang vir "die skip reggemaak".<ref>{{cite news |last=Somerville |first=Heather |date=2016-07-25 |title=Zenefits fined $62,500 by Tennessee regulators in first settlement on licensing |url=https://www.reuters.com/article/us-zenefits-settlement/zenefits-fined-62500-by-tennessee-regulators-in-first-settlement-on-licensing-idUSKCN10525V |work=[[Reuters]] |access-date=9 Maart 2018}}</ref> Sacks het ook Zenefits se produkreeks opgeknap met 'n inisiatief wat hy "Z2" genoem het,<ref>{{cite web |last1=Lynley |first1=Matthew |last2=Mannes |first2=John |date=2016-10-18 |title=Zenefits opens up to third-party developers and launches a suite of new HR tools |url=https://techcrunch.com/2016/10/18/zenefits-opens-up-to-third-party-developers-and-launches-a-suite-of-new-hr-tools/ |work=TechCrunch |access-date=9 Maart 2018}}</ref><ref>{{cite news |last=Chang |first=Emily |date=2016-10-18 |title=Zenefits CEO on Closing the Chapter on Compliance Issues |url=https://www.bloomberg.com/news/videos/2016-10-18/zenefits-ceo-on-closing-the-chapter-on-compliance-issues |work=Bloomberg Technology |access-date=9 Maart 2018}}</ref> wat 'n SaaS-sakemodel bekendstel. Kort daarna het ''PC Magazine'' opgemerk dat Zenefits "die beste HR-sagteware op die mark" geword het, terwyl Buzzfeed berig het dat die maatskappy jaarliks meer as $200 miljoen verloor.<ref>{{cite magazine |last=Martinez |first=Juan |date=2017-02-10 |title=BambooHR vs. Zenefits Z2: An HR Software Showdown |url=https://www.pcmag.com/article/351600/bamboohr-vs-zenefits-z2-an-hr-software-showdown |magazine=PC Magazine |access-date=9 Maart 2018}}</ref><ref>{{cite web |last=Alden |first=William |date=2016-12-02 |title=Zenefits Lost $200 Million Last Year |url=https://www.buzzfeednews.com/article/williamalden/zenefits-is-losing-200-million-a-year#.uj2LydJB7 |work=BuzzFeed News}}</ref> Na net 10 maande in die rol, is Sacks opgevolg deur Jay Fulcher, voormalige uitvoerende hoof van Ooyala.<ref>{{cite web |last=Yeung |first=Ken |date=2017-02-06 |title=Zenefits names former Ooyala CEO Jay Fulcher to succeed David Sacks |url=https://venturebeat.com/2017/02/06/zenefits-names-former-ooyala-ceo-jay-fulcher-to-succeed-david-sacks/ |website=VentureBeat |access-date=9 Maart 2018 |archive-date=14 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180814233903/https://venturebeat.com/2017/02/06/zenefits-names-former-ooyala-ceo-jay-fulcher-to-succeed-david-sacks/ |url-status=dead }}</ref> ===Engelbeleggings=== Sacks belê al twintig jaar in tegnologiemaatskappye.<ref>{{cite web |title=David Sacks Angel List |url=https://wellfound.com/p/david-sacks-com |website=wellfound, formerly AngelList Talent |access-date=31 Mei 2018}}</ref> As 'n engelbelegger sluit sy beleggings Addepar, Affirm, [[Airbnb]], Clutter, Eventbrite, [[Facebook]], Gusto, Houzz, Intercom, Mixpanel, Opendoor, [[Palantir Technologies]], [[PayPal]], Postmates, ResearchGate, Rumble, Scribd, Slack, [[SpaceX]], SurveyMonkey, ThirdLove, Uber en Wish in.<ref name="TC-Rao" /> ===Craft Ventures=== Aan die einde van 2017 het Sacks Craft Ventures saam gestig en 'n aanvanklike fonds van $350 miljoen ingesamel.<ref name="Axios">{{cite web |last=Primack |first=Dan |date=2018-01-04 |title=David Sacks teams with Bill Lee to raise $350 million VC fund |url=https://www.axios.com/2018/01/05/david-sacks-teams-with-bill-lee-to-raise-350-million-vc-fund-1515111045 |work= Axios |access-date=31 Mei 2018}}</ref> Volgens die maatskappy se ''Medium''-poste het Craft Ventures 'n fonds van $500 miljoen in 2019 ingesamel,<ref>{{cite web | last = Sacks | first = David | title = Announcing Craft II: $500 Million for Founders Backing Founders | url = https://medium.com/craft-ventures/announcing-craft-ii-500-million-for-founders-backing-founders-e6566dc843c3 | website = Medium | date = 11 November 2019 | access-date = 14 Januarie 2025 }}</ref> het twee nuwe fondse in 2021 aangekondig, altesaam $1,3 miljard en die totale bates onder bestuur op $2 miljard te staan bring,<ref name="ann">{{cite web | last = Sacks | first = David | title = Announcing $1.3 Billion for Craft Ventures IV and Growth II | url = https://medium.com/craft-ventures/announcing-1-3-billion-for-craft-ventures-iv-and-growth-ii-19ae15e705bc | website = Medium | date = 4 Oktober 2022 | access-date = 14 Januarie 2025 }}</ref> en Ventures IV en Growth II in 2023 aangekondig, met 'n totaal van $3 miljard se bates. miljard.<ref name="ann" /> ===Callin=== In 2021 het Sacks 'n [[podgooi]]-platform genaamd "Callin" bekendgestel, wat $12 miljoen aan reeks A-finansiering ingesamel het.<ref>{{Cite web |last=Silberling |first=Amanda |date=2021-09-02 |title=Callin, David Sacks' 'social podcasting' app, launches and announces a $12M Series A round |url=https://techcrunch.com/2021/09/02/callin-david-sacks-social-podcasting-app-launches-and-announces-a-12m-series-a-round/ |access-date=2025-02-17 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> In 2023 is Callin deur Rumble verkry.<ref>{{Cite web |last=Kokalitcheva |first=Kia |date=2023-05-20 |title=A Rumble in new media |url=https://www.axios.com/2023/05/20/rumble-social-media-video-podcasts |access-date=2025-02-17 |website=Axios |language=en}}</ref> ===Glue=== Sacks en sy voormalige kollega van Craft, Evan Owen, het ook in 2021 'n werkruimtekletsmaatskappy genaamd Glue gestig. Hul produk is 'n [[Kunsmatige intelligensie|KI]]-instrument wat uit spesifieke kletse op platforms soos Google Meet en Zoom opgeroep kan word, wat werknemers in staat stel om KI-bystand tydens gesprekke te kry. Dit is in Mei 2024 aan die publiek bekendgestel.<ref>{{Cite news |last=McBride |first=Sarah |date=14 Mei 2024 |title=AI Startup Co-Founded by David Sacks Officially Launches |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/david-sacks-ai-startup-glue-has-officially-launched |publisher=Bloomberg News |archive-url=https://archive.today/20240514123156/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/david-sacks-ai-startup-glue-has-officially-launched |archive-date=14 Mei 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Garfinkle |first=Allie |date=15 Mei 2024 |title=David Sacks' Slack challenger Glue has opened up to the public |url=https://fortune.com/2024/05/15/david-sacks-slack-challenger-glue-opened-to-the-public/ |work=Fortune |archive-url=https://archive.today/20240515143918/https://fortune.com/2024/05/15/david-sacks-slack-challenger-glue-opened-to-the-public/ |archive-date=15 Mei 2024 |url-status=live}}</ref> ==Politieke loopbaan== Op 5 Desember 2024 het president [[Donald Trump]] Sacks as die [[Withuis]] KI en kripto-tsaar aangewys, 'n nuutgeskepte rol met die doel om 'n wetlike raamwerk vir die [[kriptogeldeenheid]]bedryf te bou.<ref name=Czar /> Trump het hom ook aangewys om die president se raad van adviseurs oor wetenskap en tegnologie te lei.<ref>{{Cite web |last=Shapero |first=Julia |date=December 5, 2024 |title=Trump names David Sacks as AI, crypto czar |url=https://thehill.com/policy/technology/5025686-trump-names-david-sacks-as-ai-crypto-czar/ |work=[[The Hill (newspaper)|The Hill]]}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Canon |first=Gabrielle |date=2024-12-06 |title=Trump picks venture capitalist David Sacks as AI and crypto 'czar' |url=https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/05/trump-david-sacks-ai-crypto |access-date=2024-12-06 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Trump het gesê dat Sacks "vrye spraak aanlyn" sal beskerm, en ons sal wegstuur van groottegnologie-vooroordeel en sensuur." Trump het verder gesê dat Sacks "aan 'n wetlike raamwerk sal werk sodat die kripto-industrie die duidelikheid het waarvoor dit gevra is, en in die VSA kan floreer."<ref>{{cite web | last=Kochi | first=Sudiksha | title=Trump picks David Sacks as White House AI and cryptocurrency 'czar' | website=USA TODAY | date=2024-12-06 | url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/12/06/trump-david-sacks-ai-cryptocurrency-czar/76819211007/ | access-date=2024-12-06}}</ref> Volgens ''Bloomberg News'' sal Sacks as 'n "spesiale staatswerknemer" dien, wat hom toelaat om vir 'n maksimum van 130 dae per jaar vir die regering te werk, met of sonder vergoeding. Hierdie status stel hom vry daarvan om bevestigingsverhore te ondergaan en van spesifieke finansiële openbaarmakingsvereistes.<ref>{{cite web | last1=Lai | first1=Stephanie | last2=Lowenkron | first2=Hadriana | last3=McBride | first3=Sarah | title=Trump Names David Sacks as White House AI and Crypto Czar | website=Bloomberg.com | date=2024-12-06 | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-12-06/trump-names-david-sacks-as-white-house-ai-and-crypto-czar | access-date=2024-12-06}}</ref> Voordat Sacks and Craft Ventures hul amp beklee het, het hul direkte kripto-geldeenheid-besit verkoop, terwyl hy steeds sy beleggings in kripto-nuwebesighede behou het.<ref>{{Cite news |last1=Stafford |first1=Philip |last2=Platt |first2=Eric |date=March 2, 2025 |title=Crypto prices jump as Trump names tokens included in strategic reserve |url=https://www.ft.com/content/9c18e66d-6ab4-45b2-9d86-51909de2db92 |newspaper=Financial Times}}</ref> ===Reaksie=== Die aanstelling van Sacks het verskeie reaksies ontlok. Die tegnologiegemeenskap, veral dié met konserwatief-libertariese neigings, beskou dit as 'n geleentheid vir minder regulering en meer [[innovasie]],<ref name="q317">{{cite web | title=Trump Taps David Sacks as AI and Crypto Czar | website=The National Law Review | date=2024-12-12 | url=https://natlawreview.com/article/trump-taps-david-sacks-ai-and-crypto-czar-ai-washington-report | access-date=2024-12-17}}</ref> in ooreenstemming met Trump se beloftes om kriptogeldeenheid te bevorder en vorige KI-beleide uit te daag om met die [[Volksrepubliek China]] te kompeteer. Sacks, bekend vir sy betrokkenheid by Trump se veldtog, insluitend die aanbied van 'n fondsinsameling en toespraak by die Republikeinse Nasionale Konvensie, beklemtoon sy politieke belyning.<ref name="t499">{{cite web | last=Rosenberg | first=Scott | title=Elon Musk pal David Sacks will be Trump's AI and crypto czar | website=Axios | date=2024-12-06 | url=https://www.axios.com/2024/12/06/david-sacks-trump-ai-crypto-czar | access-date=2024-12-07}}</ref> Kommer is egter geopper oor moontlike botsing van belange as gevolg van Sacks se volgehoue betrokkenheid by die private sektor.<ref>{{cite web | last=Lai | first=Stephanie | last2=Lowenkron | first2=Hadriana | last3=McBride | first3=Sarah | title=Trump Names David Sacks as White House AI and Crypto Czar | website=Bloomberg.com | date=2024-12-06 | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-12-06/trump-names-david-sacks-as-white-house-ai-and-crypto-czar | access-date=2024-12-17}}</ref> Kritici beklemtoon die gebrek aan tradisionele regeringstoesig aangesien hy as 'n "spesiale staatswerknemer" sal dien, wat nie bevestiging van die Senaat of volledige finansiële openbaarmaking vereis nie. Hierdie reëling het gelei tot debatte oor deursigtigheid en aanspreeklikheid, veral omdat Sacks sy sakebelange handhaaf terwyl dit moontlik beleid beïnvloed. Openbare figure soos [[Sam Altman]] van [[OpenAI]] het vertroue in die integriteit van sulke aangesteldes uitgespreek. Die breër implikasies vir beleidmaking in KI- en kriptogeldeenheidsektore bly egter 'n fokuspunt vir sowel bedryfsnavorsers as beleidmakers.<ref name="t499" /> ==Politieke standpunte== Volgens 'n 2024 ''[[New York Times]]-''artikel, "Mnr. Sacks, 'n jarelange medewerker van [[Elon Musk]] en [[Peter Thiel]], het oor die afgelope paar jaar van 'n prominente Silicon Valley-bestuurder in 'n onwaarskynlike mediaberoemdheid verander vir toekomstige entrepreneurs, veral diegene wat [[Regs (politiek)|regs]] leun, wat na sy gewilde "''All-In''"-podgooii luister."<ref>{{cite news | last = Haberman | first = Maggie | title = Trump Sacks Silicon Valley Donors | url = https://www.nytimes.com/2024/06/06/us/politics/trump-sacks-silicon-valley-donors.html | work = The New York Times | date = 6 Junie 2024 | access-date = 14 Januarie 2025 }}</ref> Volgens ''The New Republic'', "gebruik Sacks sy rykdom en aanlyn-invloed om konserwatiewes en voormalige linkses in 'n [[Reaksionêr|reaksionêre]] beweging teen [[liberalisme]] te verenig".<ref>{{Cite magazine |last=Silverman |first=Jacob |date=2022-10-18 |title=The Quiet Political Rise of David Sacks, Silicon Valley's Prophet of Urban Doom |url=https://newrepublic.com/article/168125/david-sacks-elon-musk-peter-thiel |access-date=2024-06-09 |magazine=The New Republic |language=en}}</ref> ===The Diversity Myth=== Nadat hy aan Stanford gegradueer het, het Sacks saam met Peter Thiel die 1995-boek ''The Diversity Myth: Multiculturalism and the Politics of Intolerance at Stanford'', uitgegee deur die Independent Institute, geskryf .<ref name="The Independent Institute">{{cite web |last1=Sacks |first1=David O. |last2=Thiel |first2=Peter A. |author-link2=Peter Thiel |date=1998-01-01 |title=The Diversity Myth: Multiculturalism and Political Intolerance on Campus |url=http://www.independent.org/store/book.asp?id=38 |access-date=7 Junie 2015 |work=The Independent Institute}}</ref> Die boek is krities oor politieke korrektheid in hoër onderwys en voer aan dat meer intellektuele diversiteit op universiteitskampusse nodig is.<ref name="The Independent Institute"/> Die volgende jaar, toe hy vir Stanford Magazine geskryf het, het hy teen [[regstellende aksie]] in die Verenigde State aangevoer en gesê dat dit die "benadeeldes" seergemaak het, hulle nie gehelp het nie, en gelei het tot verhoogde segregasie by Stanford-universiteit in die naam van "diversiteit".<ref>{{Cite web |last1=Sacks |first1=David |last2=Thiel |first2=Peter |author-link2=Peter Thiel |date=1 September 1996 |title=The Case Against Affirmative Action |url=https://stanfordmag.org/contents/the-case-against-affirmative-action |website=Stanford Magazine}}</ref> ===Ondersteuning vir politieke veldtogte=== Volgens die Federale Verkiesingskommissie het Sacks $50 000 geskenk aan die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]]-kandidaat [[Mitt Romney]] se presidensiële veldtog in 2012. In 2016 het hy byna $70 000 aan [[Hillary Clinton]], kandidaat van die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]], se presidensiële veldtog geskenk.<ref name="VoxRegret">{{Cite web |last=Swisher |first=Kara |date=2016-10-24 |title=Zenefits CEO David Sacks apologizes for parts of a 1996 book he co-wrote with Peter Thiel that called date rape 'belated regret' |url=https://www.vox.com/2016/10/24/13395798/zenefits-ceo-david-sacks-apologizes-1996-book-co-wrote-peter-thiel-date-rape-belated-regret |access-date=3 November 2022 |website=Vox |language=en}}</ref> In die 2022 San Francisco Board of Education herroepingsverkiesings van lede Collins, Moliga en Lopez, het Sacks een van die grootste bydraes gelewer om die herroeping te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Recall Measure Regarding Gabriela López |url=https://voterguide.sfelections.org/en/recall-measure-regarding-gabriela-l%C3%B3pez |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120234845/https://voterguide.sfelections.org/en/recall-measure-regarding-gabriela-l%C3%B3pez |archive-date=20 Januarie 2022 |access-date=20 Januarie 2022 |website=San Francisco Voter Guide }}</ref><ref>{{Cite web|last=Sumida|first=Nami|date=17 Januarie 2022|title=Who is supporting the S.F. Board of Education recall? Here's what the data shows|url=https://www.sfchronicle.com/sf/article/Who-is-supporting-the-S-F-Board-of-Education-16779875.php|access-date=20 Januarie 2022|website=San Francisco Chronicle|language=en-US}}</ref> Hy is ook 'n beduidende ondersteuner van Republikeinse kandidate, en borg 'n lente 2022-fondsinsameling vir hoopvolles van die GOP-senaat, insluitend [[JD Vance]] en Blake Masters, saam met sy voormalige kollega en vennoot Keith Rabois.<ref>{{Cite web |last=Schleifer |first=Teddy |date=2022-08-23 |title=Take Back The Senate Invitation |url=https://twitter.com/teddyschleifer/status/1562216435161505792?s=20&t=Ciwkj1urT9kyQf4rD4QmCQ |access-date=13 Oktober 2022 |website=[[Twitter]]}}</ref> In totaal het Sacks in 2022 meer as $1 miljoen direk aan Senaatskandidate gegee.<ref>{{Cite web |title=Donor Lookup |url=https://www.opensecrets.org/donor-lookup/results?name=David+O+Sacks&order=desc&sort=A |access-date=2023-11-09 |website=OpenSecrets |language=en}}</ref> Sacks was die moderator toe Ron DeSantis sy 2024 presidensiële veldtog op ''Twitter Spaces'' aangekondig het op 24 Mei 2023. Hy het DeSantis geprys en $50 000 aan sy veldtog geskenk.<ref>{{Cite news |last=Victor |first=Daniel |date=24 Mei 2023 |title=Who Is David Sacks? A Fitting Bridge Between DeSantis and Musk |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2023/05/24/us/politics/david-sacks-desantis-twitter-musk.html |access-date=25 Mei 2023 |issn=0362-4331}}</ref> Later in Junie 2023 het Sacks 'n $10 000/bord fondsinsameling aangebied vir Robert F. Kennedy Jr.<ref>{{cite magazine |last1=Bergengruen |first1=Vera |date=2023-06-14 |title=Inside the Very Online Campaign of RFK Jr. |url=https://time.com/6287001/rfk-jr-interview-2024-campaign/ |magazine=[[Time (tydskrif)|Time]] |access-date=2025-03-16 |archive-date=2023-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614115633/https://time.com/6287001/rfk-jr-interview-2024-campaign/ |url-status=dead }}</ref> Hy het ook in Junie 2024 'n veldtog-fondsinsameling vir Donald Trump by sy huis aangebied, wat sowat $12 miljoen ingesamel het.<ref>{{Cite news |last=Schleifer |first=Theodore |date=6 Junie 2024 |title='It's Not 2016 Anymore': Trump Finds Friends in Silicon Valley |url=https://www.nytimes.com/2024/06/06/us/politics/trump-sacks-silicon-valley-donors.html |work=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ulmer |first=Alexander |date=7 Junie 2024 |title=Trump rakes in $12 million at tech fundraiser in liberal San Francisco |url=https://www.reuters.com/world/us/trump-liberal-san-francisco-high-dollar-tech-fundraiser-2024-06-06/ |publisher=[[Reuters]]}}</ref> Sacks was 'n spreker by die 2024 Republikeinse Nasionale Konvensie.<ref>{{cite web |date=16 Julie 2024 |title=VC David Sacks delivers a fire-and-brimstone speech at the Republican National Convention |url=https://techcrunch.com/2024/07/16/vc-david-sacks-delivers-a-fire-and-brimstone-speech-at-the-republican-national-convention/}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.politico.com/news/2024/07/16/david-sacks-trashes-san-francisco-rnc-00168589 | title=Tech investor trashes San Francisco at the RNC | website=Politico | date=16 Julie 2024 }}</ref> Hy het vir Trump in die [[Amerikaanse presidentsverkiesing 2024|presidensiële verkiesing van 2024]] gestem.<ref>{{Cite web |last=@DavidSacks |date= |title=Tweet from 1 November 2024 |url=https://x.com/DavidSacks/status/1852138051398701276 |website=[[Twitter]]}}</ref> ===Russiese inval in die Oekraïne=== Sedert Oktober 2022 het Sacks kommentaar gelewer op die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in die Oekraïne]], met 'n standpunt teen Amerikaanse betrokkenheid in die [[Oekraïne]], en veral Amerikaanse militêre hulp vir die Oekraïne.<ref>{{Cite magazine |title=The Quiet Political Rise of David Sacks, Silicon Valley's Prophet of Urban Doom |url=https://newrepublic.com/article/168125/david-sacks-elon-musk-peter-thiel |access-date=2024-08-02 |magazine=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref> Tydens die 2024 Republikeinse Nasionale Konvensie het Sacks gesê dat die Verenigde State Rusland "uitgelok" het om Oekraïne binne te val" en 'n bewering ontken dat afgevaardigdes hom uitgejou het vir sy anti-intervensionistiese opmerkings.<ref>{{cite news|url= https://www.ft.com/content/a51e0f99-878e-472a-9a84-7f2c778328a3 |work= [[Financial Times]] |title= Why techies are going for Trump |first=Edward |last= Luce |date= 2024-07-19 |access-date= 2024-10-09}}</ref> ===[[Ineenstorting van Silicon Valley Bank]]=== Sacks het gepleit vir dringende regeringsoptrede om te verhoed dat die bankloop na ander streeksbanke versprei.<ref>{{cite news | last = Carbonaro | first = Giulia | title = Tech Investor David Sacks Predicts Next Stage of SVB Crisis | url = https://www.newsweek.com/tech-investor-david-sacks-predicts-next-stage-svb-crisis-1787536 | work = Newsweek | date = 14 Maart 2023 | access-date = 14 Januarie 2025}}</ref> ==Persoonlike lewe== Op 7 Julie 2007 trou Sacks met Jacqueline Tortorice.<ref>{{cite web |last=Thomas |first=Owen |date=2012-06-14 |title=Yammer's CEO Is About To Sell For $1 Billion To Microsoft, And Then Throw Himself An Over-The-Top Ridiculous Party |url=https://www.businessinsider.com/david-sacks-birthday-party-2012-6 |access-date=2024-03-07 |website=Business Insider}}</ref> Die egpaar het twee dogters en een seun.<ref name=Herel-boss /> Hulle woon op Broadway in Pacific Heights, [[San Francisco]], in 'n gebied bekend as "''Billionaire's Row''".<ref name="Fundraiser">{{Cite news |last=Leahy |first=Garrett |date=6 Junie 2024 |title=What do neighbors think about Trump's visit to Billionaire's Row? We rang 39 doorbells |url=https://sfstandard.com/2024/06/06/trump-david-sacks-fundraiser-dinner-pacific-heights/ |access-date=6 Desember 2024 |work=The San Francisco Standard}}</ref> In Junie 2024 het hulle 'n uitverkoopte fondsinsameling vir Donald Trump by hul huis aangebied, met kaartjies van $50 000 tot $300 000 per persoon.<ref name="Fundraiser"/> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sacks, David O.}} [[Kategorie:Geboortes in 1972]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Britse entrepreneurs]] 4ezrdx2auyg5n1wmr2goxs6f1njc73x 0 428380 2964348 2767026 2026-09-01T16:21:16Z Balenda 83524 Die logo is nie gebruik tot 1987 nie. 2964348 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 1985 | Huidige = 1986 | Volgende = 1987 }} Die '''[[1986]] [[Formule Een|Formule 1-seisoen]]''' was die 40ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 23 Maart begin en op 26 Oktober ná sestien wedrenne geëindig. Die bestuurderskampioenskap is vir die tweede keer deur [[Alain Prost]] gewen. {{Multiple image | perrow = 3 | align = left | total_width = 250 | image1 = Anefo 933-1302 Huub Rothengatter, Alain Prost, Niki Lauda 29.10.1984 Prost crop.jpg | caption1 = [[Alain Prost]] het sy tweede bestuurderskampioenskap vir [[McLaren]] gewen. | image2 = Nigelcropped.jpg | caption2 = [[Nigel Mansell]], ([[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]) het tweede na Prost geëindig, op slegs 2 punte minder. | image3 = Piquet a Monza 1983.JPG | caption3 = Mansell se Williams-spanmaat [[Nelson Piquet]] (foto in 1983) was derde. }} {{Formule Een-seisoene}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] tr7648pwm5le13f6sxijjidd69jfm3r 0 428381 2964347 2919076 2026-09-01T16:21:03Z Balenda 83524 Die logo is nie gebruik tot 1987 nie. 2964347 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 1984 | Huidige = 1985 | Volgende = 1986 }} Die '''[[1985]] [[Formule Een|Formule 1-seisoen]]''' was die 39ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 7 April begin en op 3 November ná sestien wedrenne geëindig. Die bestuurderskampioenskap is deur [[Alain Prost]] in 'n [[McLaren]]-renmotor gewen. <br/> <br/> ==Grands Prix uitslae== {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- ! 1 | {{flagicon|BRA}} [[Brasiliaanse Grand Prix]] |nowrap| {{flagicon|ITA}} [[Michele Alboreto]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | [[1985 Brasiliaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 2 | {{flagicon|PRT}} [[Portugese Grand Prix]] | {{flagicon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{flagicon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{flagicon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{flagicon|GBR}} [[Team Lotus|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] | [[1985 Portugese Grand Prix|Verslag]] |- ! 3 | {{flagicon|ITA}} [[San Marino Grand Prix]] | {{flagicon|BRA}} [[Ayrton Senna]] |nowrap| {{flagicon|ITA}} [[Michele Alboreto]] | {{flagicon|ITA}} [[Elio de Angelis]] | {{flagicon|GBR}} [[Team Lotus|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] | [[1985 San Marino Grand Prix|Verslag]] |- ! 4 | {{flagicon|MCO}} [[Monaco Grand Prix]] | {{flagicon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{flagicon|ITA}} [[Michele Alboreto]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | [[1985 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! 5 | {{flagicon|CAN}} [[Kanadese Grand Prix]] | {{flagicon|ITA}} [[Elio de Angelis]] | {{flagicon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{flagicon|ITA}} [[Michele Alboreto]] | {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[1985 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- ! 6 | {{flagicon|USA}} [[Detroit Grand Prix]] | {{flagicon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{flagicon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{flagicon|FIN}} [[Keke Rosberg]] | {{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | [[1985 Detroit Grand Prix|Verslag]] |- ! 7 | {{flagicon|FRA}} [[Franse Grand Prix]] | {{flagicon|FIN}} [[Keke Rosberg]] | {{flagicon|FIN}} [[Keke Rosberg]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|GBR}} [[Brabham]]-[[BMW]] | [[1985 Franse Grand Prix|Verslag]] |- ! 8 | {{flagicon|GBR}} [[Britse Grand Prix]] | {{flagicon|FIN}} [[Keke Rosberg]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | [[1985 Britse Grand Prix|Verslag]] |- ! 9 | {{flagicon|FRG}} [[Duitse Grand Prix]] | {{flagicon|ITA}} [[Teo Fabi]] | {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{flagicon|ITA}} [[Michele Alboreto]] | {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[1985 Duitse Grand Prix|Verslag]] |- ! 10 | {{flagicon|AUT}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | [[1985 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- ! 11 | {{flagicon|NED}} [[Nederlandse Grand Prix]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | [[1985 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- ! 12 | {{flagicon|ITA}} [[Italiaanse Grand Prix]] | {{flagicon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{flagicon|GBR}} [[Nigel Mansell]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | [[1985 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 13 | {{flagicon|BEL}} [[Belgiese Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{flagicon|GBR}} [[Team Lotus|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] | [[1985 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 14 | {{flagicon|GBR}} [[Europese Grand Prix]] | {{flagicon|BRA}} [[Ayrton Senna]] |nowrap| {{flagicon|FRA}} [[Jacques Laffite]] | {{flagicon|GBR}} [[Nigel Mansell]] | {{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | [[1985 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! 15 | {{flagicon|ZAF|1928}} [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]] | {{flagicon|GBR}} [[Nigel Mansell]] |nowrap| {{flagicon|FIN}} [[Keke Rosberg]] | {{flagicon|GBR}} [[Nigel Mansell]] | {{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | [[1985 Suid-Afrikaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 16 | {{flagicon|AUS}} [[Australiese Grand Prix]] | {{flagicon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{flagicon|FIN}} [[Keke Rosberg]] | {{flagicon|FIN}} [[Keke Rosberg]] | {{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | [[1985 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- |} {{Multiple image | perrow = 3 | total_width = 450 | align = left | image1 = Anefo 933-1302 Huub Rothengatter, Alain Prost, Niki Lauda 29.10.1984 Prost crop.jpg | caption1 = [[Alain Prost]] (foto in 1984) het sy eerste van vier bestuurderskampioenskappe gemaklik met 23 punte gewen. | image2 = SCA 0029 MICHELE ALBORETO - Ferrari F 1-87 - 1987 neg. 125 10x15 R (cropped).JPG | caption2 = [[Michele Alboreto]] (foto in 1987) was tweede vir [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]. | image3 = Anefo 932-2378 Keke Rosberg, Zandvoort, 03-07-1982 - Restoration.jpg | caption3 = [[Keke Rosberg]] was derde in 'n [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]]. }} {{clear}} {{Multiple image | perrow = 3 | align = left | image1 = ProstAlain McLarenMP4-2B 1985.jpg | caption1 = McLaren wen die 1985 vervaardigerskampioenskap | image2 = Alboreto 1985-08-02.jpg | caption2 = Ferrari was 2de in die 1985 vervaardigerskampioenskap | image3 = Keke Rosberg Williams FW10 1985 German GP.jpg | caption3 = Williams eindig 3de in die 1985 vervaardigerskampioenskap }} {{Formule Een-seisoene}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] hi1284b0jvd92d4prhydzfl8ej363gr 0 428382 2964346 2919069 2026-09-01T16:20:52Z Balenda 83524 Die logo is nie gebruik tot 1987 nie. 2964346 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 1983 | Huidige = 1984 | Volgende = 1985 }} Die '''[[1984]] [[Formule Een|Formule 1-seisoen]]''' was die 38ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 25 Maart begin en op 21 Oktober ná sestien wedrenne geëindig. Die bestuurderskampioenskap is deur [[Niki Lauda]] en die vervaardigerskampioenskap deur [[McLaren|McLaren-TAG]] gewen. <br/> <br/> ==Grands Prix uitslae== {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- ! 1 | {{flagicon|BRA}} [[Brasiliaanse Grand Prix]] | {{flagicon|ITA}} [[Elio de Angelis]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Porsche|TAG]] | [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 2 | {{flagicon|ZAF|1928}} [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|FRA}} [[Patrick Tambay]] | {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Porsche|TAG]] | [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 3 | {{flagicon|BEL}} [[Belgiese Grand Prix]] | {{flagicon|ITA}} [[Michele Alboreto]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|ITA}} [[Michele Alboreto]] | {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[1984 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 4 | {{flagicon|ITA}} [[San Marino Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Porsche|TAG]] | [[1984 San Marino Grand Prix|Verslag]] |- ! 5 | {{flagicon|FRA}} [[Franse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Patrick Tambay]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Porsche|TAG]] | [[1984 Franse Grand Prix|Verslag]] |- ! 6 | {{flagicon|MCO}} [[Monaco Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Porsche|TAG]] | [[1984 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! 7 | {{flagicon|CAN}} [[Kanadese Grand Prix]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|GBR}} [[Brabham]]-[[BMW]] | [[1984 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- ! 8 | {{flagicon|USA}} [[Detroit Grand Prix]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|GBR}} [[Derek Warwick]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|GBR}} [[Brabham]]-[[BMW]] | [[1984 Detroit Grand Prix|Verslag]] |- ! 9 | {{flagicon|USA}} [[1984 Dallas Grand Prix|Dallas Grand Prix]] | {{flagicon|GBR}} [[Nigel Mansell]] | {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{flagicon|FIN}} [[Keke Rosberg]] | {{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | [[1984 Dallas Grand Prix|Verslag]] |- ! 10 | {{flagicon|GBR}} [[Britse Grand Prix]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Porsche|TAG]] | [[1984 Britse Grand Prix|Verslag]] |- ! 11 | {{flagicon|FRG}} [[Duitse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Porsche|TAG]] | [[1984 Duitse Grand Prix|Verslag]] |- ! 12 | {{flagicon|AUT}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Porsche|TAG]] | [[1984 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- ! 13 | {{flagicon|NED}} [[Nederlandse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Porsche|TAG]] | [[1984 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- ! 14 | {{flagicon|ITA}} [[Italiaanse Grand Prix]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Porsche|TAG]] | [[1984 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 15 | {{flagicon|GER}} [[Europese Grand Prix]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]]<br/>{{flagicon|ITA}} [[Michele Alboreto]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Porsche|TAG]] | [[1984 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! 16 | {{flagicon|PRT}} [[Portugese Grand Prix]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Porsche|TAG]] | [[1984 Portugese Grand Prix|Verslag]] |- |} == Wenner en podium == {{Multiple image | perrow = 3 | align = center | total_width = 200 | image1 = Anefo_933-1302_Niki_Lauda_29.10.1984.jpg | caption1 = [[Niki Lauda]] wen sy derde en laaste bestuurderskampioenskap met [[McLaren]]. | image2 = Anefo 933-1302 Huub Rothengatter, Alain Prost, Niki Lauda 29.10.1984 Prost crop.jpg | caption2 = Lauda se spanmaat [[Alain Prost]] is tweede met net 'n halwe punt agterstand. | image3 = Anefo 932-2371 Elio de Angelis 03.07.1982.jpg | caption3 = Elio de Angelis eindig in die derde plek vir [[Team Lotus|Lotus]]. }} {{Multiple image | perrow = 3 | align = center | total_width = 200 | image1 = Lauda McLaren MP4-2 1984 Dallas F1.jpg | caption1 = McLaren wen die 1984 vervaardigerskampioenskap nadat hulle 12 uit 16 renne gewen het | image2 = Arnoux Ferrari 126C4 1984 Dallas F1.jpg | caption2 = Ferrari is tweede in die 1984 vervaardigerskampioenskap. | image3 = Mansell Lotus 95T Dallas 1984 F1.jpg | caption3 = Lotus eindig derde in die 1984 vervaardigerskampioenskap. }} {{Formule Een-seisoene}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] sjc8ri4cjeg1j2nre0yuzo31wbhp490 0 428383 2964345 2919098 2026-09-01T16:20:37Z Balenda 83524 Die logo is nie gebruik tot 1987 nie. 2964345 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 1982 | Huidige = 1983 | Volgende = 1984 }} Die '''[[1983]] [[Formule Een|Formule 1-seisoen]]''' was die 37ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 13 Maart begin en op 15 Oktober ná vyftien wedrenne geëindig. Die bestuurderskampioenskap is deur die Brasilianer [[Nelson Piquet]] in 'n [[Brabham]]-renmotor gewen. <br/> <br/> ==Grands Prix uitslae== {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- ! 1 | {{flagicon|BRA|1968}} [[Brasiliaanse Grand Prix]] | {{flagicon|FIN}} [[Keke Rosberg]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|GBR}} [[Brabham]]-[[BMW]] | [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|Report]] |- ! 2 |nowrap| {{flagicon|USA}} [[Las Vegas Grand Prix|Verenigde State Wes Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Patrick Tambay]] | {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{flagicon|GBR}} [[John Watson]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1983 Verenigde State Wes Grand Prix|Report]] |- ! 3 | {{flagicon|FRA}} [[Franse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] | [[1983 Franse Grand Prix|Report]] |- ! 4 | {{flagicon|ITA}} [[San Marino Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|ITA}} [[Riccardo Patrese]] | {{flagicon|FRA}} [[Patrick Tambay]] | {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[1983 San Marino Grand Prix|Report]] |- ! 5 | {{flagicon|MON}} [[Monaco Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|FIN}} [[Keke Rosberg]] | {{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1983 Monaco Grand Prix|Report]] |- ! 6 | {{flagicon|BEL}} [[Belgiese Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|ITA}} [[Andrea de Cesaris]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] | [[1983 Belgiese Grand Prix|Report]] |- ! 7 | {{flagicon|USA}} [[Detroit Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|GBR}} [[John Watson]] | {{flagicon|ITA}} [[Michele Alboreto]] | {{flagicon|GBR}} [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1983 Detroit Grand Prix|Report]] |- ! 8 | {{flagicon|CAN}} [[Kanadese Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|FRA}} [[Patrick Tambay]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[1983 Kanadese Grand Prix|Report]] |- ! 9 | {{flagicon|GBR}} [[Britse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] | [[1983 Britse Grand Prix|Report]] |- ! 10 | {{flagicon|FRG}} [[Duitse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Patrick Tambay]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[1983 Duitse Grand Prix|Report]] |- ! 11 | {{flagicon|AUT}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Patrick Tambay]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] | [[1983 Oostenrykse Grand Prix|Report]] |- ! 12 | {{flagicon|NED}} [[Nederlandse Grand Prix]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[1983 Nederlandse Grand Prix|Report]] |- ! 13 | {{flagicon|ITA}} [[Italiaanse Grand Prix]] | {{flagicon|ITA}} [[Riccardo Patrese]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|GBR}} [[Brabham]]-[[BMW]] | [[1983 Italiaanse Grand Prix|Report]] |- ! 14 | {{flagicon|GBR}} [[Europese Grand Prix]] | {{flagicon|ITA}} [[Elio de Angelis]] | {{flagicon|GBR}} [[Nigel Mansell]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|GBR}} [[Brabham]]-[[BMW]] | [[1983 Europese Grand Prix|Report]] |- ! 15 | {{flagicon|ZAF|1928}} [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Patrick Tambay]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|ITA}} [[Riccardo Patrese]] | {{flagicon|GBR}} [[Brabham]]-[[BMW]] | [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|Report]] |- |} == Kampioenrenjaers 1-2-3 == {{Multiple image | perrow = 3 | total_width = 350 | align = left | image1 = Piquet a Monza 1983.JPG | caption1 = Die Brasilianer [[Nelson Piquet]] wen sy tweede bestuurderskampioenskap met 'n 2-punt-voorsprong vir [[Brabham]]. | image2 = Anefo 933-1302 Huub Rothengatter, Alain Prost, Niki Lauda 29.10.1984 Prost crop.jpg | caption2 = [[Alain Prost]] (foto in 1984) van die [[Renault F1|Equipe Renault Elf]]-span eindig in die tweede plek, ondanks die feit dat hy meeste van die seisoen voorgeloop het. | image3 = Rene Arnoux WSR2008 HU.png | caption3 = [[René Arnoux]] (foto in 2008), eindig derde in 'n [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], 10 punte agter Piquet. }} {{clear}} == Kampioenvervaardigers 1-2-3 == {{Multiple image | perrow = 3 | align = left | image1 = Ferrari F1 126 C3 Arnoux 1983 (cropped).jpg | caption1 = [[Scuderia Ferrari]] wen die 1983 vervaardigerskampioenskap met die 126C3. | image2 = Renault RE 40 1983 Mulhouse FRA 001.JPG | caption2 = [[Renault F1|Renault]] eindig tweede met die RE40. | image3 = Nelson Piquet driving Brabham BT52 2013 Goodwood Festival of Speed.jpg | caption3 = [[Brabham]]-[[BMW]] was derde met die BT52. }} {{Formule Een-seisoene}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] f869ubosxnr12a4txqmlm89daslzdjc 0 428399 2964344 2919093 2026-09-01T16:20:18Z Balenda 83524 Die logo is nie gebruik tot 1987 nie. 2964344 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 1980 | Huidige = 1981 | Volgende = 1982 }} Die '''[[1981]] [[Formule Een|Formule 1-seisoen]]''' was die 35ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 15 Maart begin en op 17 Oktober ná vyftien wedrenne geëindig. Die bestuurderskampioenskap is deur die Brasilianer [[Nelson Piquet]] in 'n [[Brabham]]-renmotor gewen. <br/> <br/> ==Grands Prix uitslae== {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- ! 1 | {{flagicon|USA}} [[Las Vegas Grand Prix|Verenigde State Wes Grand Prix]] | {{flagicon|ITA}} [[Riccardo Patrese]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1981 Verenigde State Wes Grand Prix|Verslag]] |- ! 2 | {{flagicon|BRA}} [[Brasiliaanse Grand Prix]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|CHE}} [[Marc Surer]] | {{flagicon|ARG}} [[Carlos Reutemann]] | {{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1981 Brasiliaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 3 | {{flagicon|ARG}} [[Argentynse Grand Prix]] | {{flagicon|BRA|1968}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|BRA|1968}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|BRA|1968}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|GBR}} [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1981 Argentynse Grand Prix|Verslag]] |- ! 4 | {{flagicon|ITA}} [[San Marino Grand Prix]] | {{flagicon|CAN}} [[Gilles Villeneuve]] | {{flagicon|CAN}} [[Gilles Villeneuve]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|GBR}} [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1981 San Marino Grand Prix|Verslag]] |- ! 5 | {{flagicon|BEL}} [[Belgiese Grand Prix]] | {{flagicon|ARG}} [[Carlos Reutemann]] | {{flagicon|ARG}} [[Carlos Reutemann]] | {{flagicon|ARG}} [[Carlos Reutemann]] | {{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1981 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 6 | {{flagicon|MCO}} [[Monaco Grand Prix]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|CAN}} [[Gilles Villeneuve]] | {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[1981 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! 7 | {{flagicon|ESP}} [[Spaanse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Jacques Laffite]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|CAN}} [[Gilles Villeneuve]] | {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[1981 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 8 | {{flagicon|FRA}} [[Franse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] | [[1981 Franse Grand Prix|Verslag]] |- ! 9 | {{flagicon|GBR}} [[Britse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|GBR}} [[John Watson]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1981 Britse Grand Prix|Verslag]] |- ! 10 | {{flagicon|FRG}} [[Duitse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|GBR}} [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1981 Duitse Grand Prix|Verslag]] |- ! 11 | {{flagicon|AUT}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|FRA}} [[Jacques Laffite]] | {{flagicon|FRA}} [[Jacques Laffite]] | {{flagicon|FRA}} [[Equipe Ligier|Talbot Ligier]]-[[Equipe Matra Sports|Matra]] | [[1981 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- ! 12 | {{flagicon|NED}} [[Nederlandse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] | [[1981 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- ! 13 | {{flagicon|ITA}} [[Italiaanse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|ARG}} [[Carlos Reutemann]] | {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{flagicon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] | [[1981 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 14 | {{flagicon|CAN}} [[Kanadese Grand Prix]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|GBR}} [[John Watson]] | {{flagicon|FRA}} [[Jacques Laffite]] | {{flagicon|FRA}} [[Equipe Ligier|Talbot Ligier]]-[[Equipe Matra Sports|Matra]] | [[1981 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- ! 15 | {{flagicon|USA}} [[Caesars Palace Grand Prix]] | {{flagicon|ARG}} [[Carlos Reutemann]] | {{flagicon|FRA}} [[Didier Pironi]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1981 Caesars Palace Grand Prix|Verslag]] |- |} ==Kampioenrenjaers 1-2-3== {{Multiple image | perrow = 3 | align = left | image1 = Piquet a Monza 1983.JPG | caption1 = [[Nelson Piquet]] wen die eerste van sy 3 bestuurderskampioenskappe met die [[Brabham]]span. | image2 = Reutemann and Williams at 1981 Dutch Grand Prix additional crop.jpg | caption2 = [[Carlos Reutemann]] in 'n [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], was tweede in die bestuurderskampioenskap, slegs een punt agter Piquet. | image3 = Alan Jones 1980.jpg | caption3 = Reutemann se spanmaat, [[Alan Jones]], was derde in die bestuurderskampioenskap. }} {{Formule Een-seisoene}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] 3fiu0uv2e196wn8c0fo00vhbh18ob6b 0 428408 2964343 2919092 2026-09-01T16:20:05Z Balenda 83524 Die logo is nie gebruik tot 1987 nie. 2964343 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 1979 | Huidige = 1980 | Volgende = 1981 }} Die '''[[1980]] [[Formule Een|Formule 1-seisoen]]''' was die 34ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 13 Januarie begin en op 5 Oktober ná veertien wedrenne geëindig. Die bestuurderskampioenskap is deur Alan Jones in 'n [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]-renmotor gewen. <br/> <br/> ==Grands Prix uitslae== {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- ! 1 | {{flagicon|ARG}} [[Argentynse Grand Prix]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1980 Argentynse Grand Prix|Verslag]] |- ! 2 | {{flagicon|BRA|1968}} [[Brasiliaanse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] | [[1980 Brasiliaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 3 | {{flagicon|ZAF|1928}} [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] | [[1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 4 |nowrap|{{flagicon|USA}} [[Las Vegas Grand Prix|Verenigde State Wes Grand Prix]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|GBR}} [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1980 Verenigde State Wes Grand Prix|Verslag]] |- ! 5 | {{flagicon|BEL}} [[Belgiese Grand Prix]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|FRA}} [[Jacques Laffite]] | {{flagicon|FRA}} [[Didier Pironi]] | {{flagicon|FRA}} [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1980 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 6 | {{flagicon|MCO}} [[Monaco Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Didier Pironi]] | {{flagicon|ARG}} [[Carlos Reutemann]] | {{flagicon|ARG}} [[Carlos Reutemann]] | {{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1980 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! 7 | {{flagicon|FRA}} [[Franse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Jacques Laffite]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1980 Franse Grand Prix|Verslag]] |- ! 8 | {{flagicon|GBR}} [[Britse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Didier Pironi]] | {{flagicon|FRA}} [[Didier Pironi]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1980 Britse Grand Prix|Verslag]] |- ! 9 | {{flagicon|FRG}} [[Duitse Grand Prix]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|FRA}} [[Jacques Laffite]] | {{flagicon|FRA}} [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1980 Duitse Grand Prix|Verslag]] |- ! 10 | {{flagicon|AUT}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|FRA}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | {{flagicon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] | [[1980 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- ! 11 | {{flagicon|NED}} [[Nederlandse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|GBR}} [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1980 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- ! 12 | {{flagicon|ITA}} [[Italiaanse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|GBR}} [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1980 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 13 | {{flagicon|CAN}} [[Kanadese Grand Prix]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|FRA}} [[Didier Pironi]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1980 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- ! 14 | {{flagicon|USA}} [[Verenigde State Grand Prix]] | {{flagicon|ITA}} [[Bruno Giacomelli]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1980 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- |} == Kampioenrenjaers 1-2-3 == {{Multiple image | perrow = 3 | align = left | image1 = Alan Jones 1980.jpg | caption1 = Die Australiese renjaer [[Alan Jones]] wen die bestuurderskampioenskap in 'n [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | image2 = Piquet a Monza 1983.JPG | caption2 = Die Brasilianer [[Nelson Piquet]] was tweede in die bestuurderskampioenskap | image3 = Reutemann and Williams at 1981 Dutch Grand Prix additional crop.jpg | caption3 = [[Carlos Reutemann]] was derde in die bestuurderskampioenskap }} {{Formule Een-seisoene}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] as8w3mui2n78xxkm7frrxjlqe4i11zi 0 428422 2964342 2919089 2026-09-01T16:19:51Z Balenda 83524 Die logo is nie gebruik tot 1987 nie. 2964342 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 1978 | Huidige = 1979 | Volgende = 1980 }} Die '''[[1979]] [[Formule Een|Formule 1-seisoen]]''' was die 33ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 21 Januarie begin en op 7 Oktober ná vyftien wedrenne geëindig. Die [[Suid-Afrika]]ner [[Jody Scheckter]] wen die 1979-Wêreldbestuurderskampioenskap in 'n [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]. ==Grands Prix uitslae== {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- ! 1 | {{flagicon|ARG}} [[Argentynse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Jacques Laffite]] | {{flagicon|FRA}} [[Jacques Laffite]] | {{flagicon|FRA}} [[Jacques Laffite]] | {{flagicon|FRA}} [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1979 Argentynse Grand Prix|Verslag]] |- ! 2 | {{flagicon|BRA}} [[Brasiliaanse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Jacques Laffite]] | {{flagicon|FRA}} [[Jacques Laffite]] | {{flagicon|FRA}} [[Jacques Laffite]] | {{flagicon|FRA}} [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1979 Brasiliaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 3 |nowrap|{{flagicon|ZAF|1928}} [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]] |nowrap|{{flagicon|FRA}} [[Jean-Pierre Jabouille]] |nowrap|{{flagicon|CAN}} [[Gilles Villeneuve]] |nowrap|{{flagicon|CAN}} [[Gilles Villeneuve]] | {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[1979 Suid-Afrikaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 4 |nowrap|{{flagicon|USA}} [[Las Vegas Grand Prix|Verenigde State Wes Grand Prix]] | {{flagicon|CAN}} [[Gilles Villeneuve]] | {{flagicon|CAN}} [[Gilles Villeneuve]] | {{flagicon|CAN}} [[Gilles Villeneuve]] | {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[1979 Verenigde State Wes Grand Prix|Verslag]] |- ! 5 | {{flagicon|ESP}} [[Spaanse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Jacques Laffite]] | {{flagicon|CAN}} [[Gilles Villeneuve]] | {{flagicon|FRA}} [[Patrick Depailler]] | {{flagicon|FRA}} [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1979 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 6 | {{flagicon|BEL}} [[Belgiese Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Jacques Laffite]] | {{flagicon|CAN}} [[Gilles Villeneuve]] | {{flagicon|ZAF|1928}} [[Jody Scheckter]] | {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[1979 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 7 | {{flagicon|MCO}} [[Monaco Grand Prix]] | {{flagicon|ZAF|1928}} [[Jody Scheckter]] |nowrap|{{flagicon|FRA}} [[Patrick Depailler]] | {{flagicon|ZAF|1928}} [[Jody Scheckter]] | {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[1979 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! 8 | {{flagicon|FRA}} [[Franse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] |nowrap|{{flagicon|FRA}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | {{flagicon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] | [[1979 Franse Grand Prix|Verslag]] |- ! 9 | {{flagicon|GBR}} [[Britse Grand Prix]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|CHE}} [[Clay Regazzoni]] | {{flagicon|CHE}} [[Clay Regazzoni]] |nowrap|{{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1979 Britse Grand Prix|Verslag]] |- ! 10 | {{flagicon|FRG}} [[Duitse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | {{flagicon|CAN}} [[Gilles Villeneuve]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1979 Duitse Grand Prix|Verslag]] |- ! 11 | {{flagicon|AUT}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1979 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- ! 12 | {{flagicon|NED}} [[Nederlandse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{flagicon|CAN}} [[Gilles Villeneuve]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1979 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- ! 13 | {{flagicon|ITA}} [[Italiaanse Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | {{flagicon|CHE}} [[Clay Regazzoni]] | {{flagicon|ZAF|1928}} [[Jody Scheckter]] | {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[1979 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 14 | {{flagicon|CAN}} [[Kanadese Grand Prix]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1979 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- ! 15 | {{flagicon|USA}} [[Verenigde State Grand Prix]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{flagicon|CAN}} [[Gilles Villeneuve]] | {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[1979 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- |} == Kampioenrenjaers 1-2-3 == {{Multiple image | perrow = 3 | align = left | image1 = Jody Scheckter during the 1979 Monaco Grand Prix.jpg | caption1 = Die [[Suid-Afrika]]anse renjaer [[Jody Scheckter]] wen die bestuurderskampioenskap in 'n [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | image2 = Gilles Villeneuve imola 1979 (cropped).jpg | caption2 = Die [[Kanada|Kanadees]] [[Gilles Villeneuve]] was tweede, ook in 'n [[Scuderia Ferrari|Ferrari]].. | image3 = Alan Jones 1980.jpg | caption3 = [[Alan Jones]] van Australië was derde in die bestuurderskampioenskap. }} {{Formule Een-seisoene}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] qdwfpkbu4cieo3momrj1a6telsdf4m0 0 428423 2964341 2920718 2026-09-01T16:19:38Z Balenda 83524 Die logo is nie gebruik tot 1987 nie. 2964341 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 1977 | Huidige = 1978 | Volgende = 1979 }} Die '''[[1978]] [[Formule Een|Formule 1-seisoen]]''' was die 32ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 15 Januarie begin en op 8 Oktober ná sestien wedrenne geëindig. Die Amerikaanse renjaer [[Mario Andretti]] het die 1978-Wêreldbestuurderskampioenskap in 'n [[Team Lotus (1958-1994)|JPS-Lotus]] gewen. ==Grands Prix uitslae== {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- ! 1 | {{flagicon|ARG}} [[Argentynse Grand Prix]] | {{flagicon|USA}} [[Mario Andretti]] |nowrap|{{flagicon|CAN}} [[Gilles Villeneuve]] | {{flagicon|USA}} [[Mario Andretti]] | {{flagicon|GBR}} [[Team Lotus|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1978 Argentynse Grand Prix|Verslag]] |- ! 2 | {{flagicon|BRA|1968}} [[Brasiliaanse Grand Prix]] | {{flagicon|SWE}} [[Ronnie Peterson]] |nowrap|{{flagicon|ARG}} [[Carlos Reutemann]] |nowrap|{{flagicon|ARG}} [[Carlos Reutemann]] | {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[1978 Brasiliaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 3 |nowrap|{{flagicon|ZAF|1928}} [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]] | {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{flagicon|USA}} [[Mario Andretti]] | {{flagicon|SWE}} [[Ronnie Peterson]] | {{flagicon|GBR}} [[Team Lotus|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 4 |nowrap|{{flagicon|USA}} [[Las Vegas Grand Prix|Verenigde State Wes Grand Prix]] |nowrap|{{flagicon|ARG}} [[Carlos Reutemann]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|ARG}} [[Carlos Reutemann]] | {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[1978 Verenigde State Wes Grand Prix|Verslag]] |- ! 5 | {{flagicon|MCO}} [[Monaco Grand Prix]] | {{flagicon|ARG}} [[Carlos Reutemann]] | {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{flagicon|FRA}} [[Patrick Depailler]] | {{flagicon|GBR}} [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1978 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! 6 | {{flagicon|BEL}} [[Belgiese Grand Prix]] | {{flagicon|USA}} [[Mario Andretti]] | {{flagicon|SWE}} [[Ronnie Peterson]] | {{flagicon|USA}} [[Mario Andretti]] | {{flagicon|GBR}} [[Team Lotus|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1978 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 7 | {{flagicon|ESP}} [[Spaanse Grand Prix]] | {{flagicon|USA}} [[Mario Andretti]] | {{flagicon|USA}} [[Mario Andretti]] | {{flagicon|USA}} [[Mario Andretti]] | {{flagicon|GBR}} [[Team Lotus|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1978 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 8 | {{flagicon|SWE}} [[Sweedse Grand Prix]] | {{flagicon|USA}} [[Mario Andretti]] | {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] |nowrap|{{flagicon|GBR}} [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | [[1978 Sweedse Grand Prix|Verslag]] |- ! 9 | {{flagicon|FRA}} [[Franse Grand Prix]] | {{flagicon|GBR}} [[John Watson]] | {{flagicon|ARG}} [[Carlos Reutemann]] | {{flagicon|USA}} [[Mario Andretti]] | {{flagicon|GBR}} [[Team Lotus|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1978 Franse Grand Prix|Verslag]] |- ! 10 | {{flagicon|GBR}} [[Britse Grand Prix]] | {{flagicon|SWE}} [[Ronnie Peterson]] | {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{flagicon|ARG}} [[Carlos Reutemann]] | {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[1978 Britse Grand Prix|Verslag]] |- ! 11 | {{flagicon|FRG}} [[Duitse Grand Prix]] | {{flagicon|USA}} [[Mario Andretti]] | {{flagicon|SWE}} [[Ronnie Peterson]] | {{flagicon|USA}} [[Mario Andretti]] | {{flagicon|GBR}} [[Team Lotus|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1978 Duitse Grand Prix|Verslag]] |- ! 12 | {{flagicon|AUT}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | {{flagicon|SWE}} [[Ronnie Peterson]] | {{flagicon|SWE}} [[Ronnie Peterson]] | {{flagicon|SWE}} [[Ronnie Peterson]] | {{flagicon|GBR}} [[Team Lotus|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1978 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- ! 13 | {{flagicon|NED}} [[Nederlandse Grand Prix]] | {{flagicon|USA}} [[Mario Andretti]] | {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{flagicon|USA}} [[Mario Andretti]] | {{flagicon|GBR}} [[Team Lotus|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[1978 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- ! 14 | {{flagicon|ITA}} [[Italiaanse Grand Prix]] | {{flagicon|USA}} [[Mario Andretti]] | {{flagicon|USA}} [[Mario Andretti]] | {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{flagicon|GBR}} [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | [[1978 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 15 | {{flagicon|USA}} [[Verenigde State Grand Prix]] | {{flagicon|USA}} [[Mario Andretti]] | {{flagicon|FRA}} [[Jean-Pierre Jarier]] | {{flagicon|ARG}} [[Carlos Reutemann]] | {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[1978 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- ! 16 | {{flagicon|CAN}} [[Kanadese Grand Prix]] | {{flagicon|FRA}} [[Jean-Pierre Jarier]] | {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{flagicon|CAN}} [[Gilles Villeneuve]] | {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[1978 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- |} == Kampioenrenjaers 1-2-3 == {{Multiple image | perrow = 3 | align = left | image1 = Mario Andretti 1984.jpg | caption1 = Die Amerikaner [[Mario Andretti]] is die 1978-Wêreldbestuurderskampioen in 'n [[Team Lotus (1958-1994)|John Player Team Lotus]] | image2 = Peterson at 1978 Dutch Grand Prix.jpg | caption2 = [[Ronnie Peterson]] was na-doods tweede. Hy sterf in 'n gru-ongeluk tydens die [[1978 Italiaanse Grand Prix]]. | image3 = Reutemann and Williams at 1981 Dutch Grand Prix crop.jpg | caption3 = [[Carlos Reutemann]] van Argentinië was derde in die bestuurderskampioenskap }} {{Formule Een-seisoene}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] k4803yooe83rcjij18kh9i43xpu4jkj 0 428444 2964340 2767600 2026-09-01T16:14:36Z Balenda 83524 [[Lêer:FIA_Formula_One_World_Championship_Logo.png|regs|120px]] 2964340 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 1976 | Huidige = 1977 | Volgende = 1978 }} Die '''[[1977]] [[Formule Een|Formule 1-seisoen]]''' was die 31ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 9 Januarie begin en op 23 Oktober ná sewentien wedrenne geëindig. Die [[Oostenryk]]se renjaer [[Niki Lauda]] het sy tweede wêreldtitel in 'n [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] gewen. {{Multiple image | perrow = 3 | align = left | image1 = Lauda celebrating at 1977 Dutch Grand Prix crop.jpg | caption1 = [[Niki Lauda]] het sy tweede wêreldtitel in 'n [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] gewen. | image2 = Scheckter, Jody 1976-07-10 (Ausschn).jpg | caption2 = [[Jody Scheckter]] was tweede vir Walter Wolf Racing. | image3 = Andretti celebrating at 1978 Dutch Grand Prix.jpg | caption3 = [[Mario Andretti]] (foto in 1978 geneem) was derde geplaas }} {{Formule Een-seisoene}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] h10eg25hw8fae508hntp61ogibyj3bl 0 428527 2964339 2767985 2026-09-01T16:14:19Z Balenda 83524 Die logo is nie gebruik tot 1987 nie. 2964339 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 1975 | Huidige = 1976 | Volgende = 1977 }} Die '''[[1976]] [[Formule Een|Formule 1-seisoen]]''' was die 30ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 25 Januarie begin en op 24 Oktober ná sestien wedrenne geëindig. Die [[VK|Brit]]se renjaer [[James Hunt]] het die wêreldbestuurderstitel in 'n [[McLaren]] gewen. {{Multiple image | perrow = 2 | align = left | image1 = James Hunt - Dutch GP 1976 crop.jpg | caption1 = Die [[VK|Brit]]se renjaer [[James Hunt]] was die wenner van die wêreldbestuurderstitel | image2 = Niki Lauda, 1975 British Grand Prix.jpg | caption2 = [[Niki Lauda]] was tweede in 'n [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] }} {{Formule Een-seisoene}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] 1iihdid238kz9xsosk8so1sc2vw2y7u 0 428529 2964337 2919040 2026-09-01T16:13:54Z Balenda 83524 Die logo is nie gebruik tot 1987 nie. 2964337 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 1974 | Huidige = 1975 | Volgende = 1976 }} Die '''[[1975]] [[Formule Een|Formule 1-seisoen]]''' was die 29ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 12 Januarie begin en op 5 Oktober ná sestien wedrenne geëindig. Die [[Oostenryk]]se renjaer [[Niki Lauda]] het sy eerste van drie wêreldbestuurderstitels in 'n [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] gewen. {{Multiple image | perrow = 2 | align = left | image1 = Niki Lauda, Bestanddeelnr 928-0040.jpg | caption1 = [[Niki Lauda]] was die wenner van die 1975-wêreldbestuurderstitel in 'n [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]. | image2 = Fittipaldirindo.jpg | caption2 = [[Emerson Fittipaldi]] (foto in 2006) was tweede. }} {{Formule Een-seisoene}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] 5lmn2k7ch85r9tecol7bdxylb3x8v4f 4 429329 2964372 2927592 2026-09-01T18:28:29Z Sobaka 328 /* Lys van uitsendings */ byvoeg 2964372 wikitext text/x-wiki Die '''Afrikaanse Wikipedia op die radio''' verwys na [[radio]]-onderhoude met Wikipediagebruikers wat ten doel het om die [[Afrikaanse Wikipedia]] se rol en aktiwiteite aan die breë Afrikaanssprekende publiek bekend te stel. In sommige onderhoude word ook [[kennis]] soos in die artikels vervat met die luisteraars gedeel. Dit sluit radiouitsendings sowel as radiostromingsdienste in. Hierdie inisiatief is deur gebruiker Oesjaar van stapel gestuur as een van die pogings om die Afrikaanse Wikipedia te bemark as die toonaangewendste digitale bron van inligting in [[Afrikaans]] en om algemene belangstelling en begrip van die projek en toekomstige deelname daaraan te stimuleer. Hierdie pogings word steeds deur hom gedryf, maar ander gebruikers neem sedert 2023 ook aan uitsendings deel. == Agtergrond == Die Afrikaanse Wikipedia is die Afrikaanse weergawe van [[Wikipedia]], die webgebaseerde vrye-inhoud-[[ensiklopedie]], waar "vrye" na die kopieregvrye lisensiëring van die projek verwys. Die Afrikaanse weergawe was op 16 November 2001 die 11de wikipedia om geskep te word.<ref>[[:en:Special:PermanentLink/94753987|Wikipedia:2001]], English-language Wikipedia (16 Desember 2006)</ref> Dit beskik tans oor ongeveer {{NUMBEROF|ARTICLES|af|N}} artikels, en is volgens hierdie maatstaf die {{Rangtelwoord|{{Wikipedia volgens grootte|af}}}} grootste Wikipedia.<ref>[[m:Complete list of language Wikipedias ordered by size|Meta-Wiki se lys van Wikipedia-taalweergawes volgens grootte]]</ref> == Lys van uitsendings == Hiermee ‘n lys van opnames waaraan Afrikaanse Wikipediagebruikers deelgeneem het wat uitgesaai en/of gestroom is. Dit is nie ‘n volledige lys nie siende dat baie van die regstreekse uitsendings plaasvind sonder dat daar enige opnames daarvan bestaan. Stasies waarop uitsendings plaasgevind het sluit in [[RSG]], [[Jacaranda FM]], Die Waarheid Radio, [[Radio Pretoria]], [[Overvaal Stereo]], [[Radio Overberg]], [[Life FM]], [[Radio Laeveld]] en [[GROOTfm]]. {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 07-01-'''2026''' || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 7 Jan 2026.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Die omroeper noem dat dit Oesjaar se 17de verjaarsdag op Wikipedia is. Hy stel dat hy in hierdie tyd 19 383 nuwe artikels geskep waarvan 13 reeds voorbladartikels is. Hy het ook 275 000 veranderinge in hierdie tyd aangebring. Hy gee ook ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik die [[Belgiese nasionale rugbyspan]]. Hierdie artikel is geskep en tot voorbladstatus gebring deur gebruiker Spes Bona. Hy praat ook die oor die belang van tegniese woordeboeke, nodig vir die skep van tegniese artikels. Hy noem dat hy onlangs Poskantoor en Telkom woordeboeke bekom het. [[SADiLaR]] het aangebied om te help met skandering van die woordeboeke waarna dit by die Wikiwoordeboek gevoeg sal kan word. |- | 2 || 10-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:RadioLaeveld 10 Jan.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik die [[Belgiese nasionale rugbyspan]]. Hierdie artikel is geskep en tot voorbladstatus gebring deur die Duitse gebruiker SpesBona. In die afgelope jaar het die getal artikels gegroei met 6 640. Hy noem ook gereelde nuwe bydraes oor sokkerklub en spelers. Hy verwys na die voorbladartikels deur gebruiker Burgert Behr en ook artikels oor die Grand Prixs deur gebruiker Aliwal. Oesjaar noem die digitalisering van woordeboeke en het reeds ‘n Telkom en Poskantoor woordeboeke bekom. [[SADiLaR]] het aangedui hul sal dit digitaliseer. Prof [[Wynand Steyn]] (UP) het ook goedgunstiglik ingenieurs en padoppervlak woordeboeke aangebied vir die doel. Die uiteindelike doel is om die woordeboeke by Wikiwoordeboek te integreer. |- | 3 || 14-01-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 14 Januarie 2026.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik [[Alaska]]. Hy praat ook oor die [[tremprobleem]], ‘n etiese denkeksperiment wat ook weer relevant word met die opleiding van selfbesturende motors. |- | 4 || 17-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Radio Laeveld 17 Jan 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik [[Alaska]]. Sy gee ook agtergrond oor die 25 st. verjaarsdag van die Engelse Wikipedia 15 Januarie 2026. Plek skep om gratis inligting aan almal beskikbaar te maak Afrikaans was die 11 de taal wat gestig is op Wikipedia. Die Afrikaanse Wikipedia bly belangrik om Afrikaanse kennis te digitaliseer. Vrywilligers bly sentraal ten opsigte van suksesse van die Wikipedia. Sy verwys na ʼn artikel oor [[Beatrix Potter]] wat sy geskep het en sal dien as voorbladartikel in Augustus 2026. |- | 5 || 21-01-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg 2026-01-21.mpeg.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Grootvorstedom Moskou]]. |- | 6 || 24-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 24 Jan 2026 Laeveld.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Grootvorstedom Moskou]]. Hy verwys na hoe die voorbladartikels gekies word en deur die skrywers voorgelê word. Hy verwys na die belang van tegniese infrastruktuur en die rol van [[Wikidata]]. Hy verwys ook na die belang van samewerking met ander individue en organisasies om die Afrikaanse Wikipedia uit te bou. |- | 7 || 28-01-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg 2026-01-21.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik [[Jenson Button]]. Hy gee ook agtergrond oor [[Komputronium]] ‘n onglangse artikel wat hy geskep het. |- | 8 || 31-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 31 Jan 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel van [[Jenson Button]]. Sy verduidelik die proses om ‘n voorbladartikel te identifiseer soos die kwaliteit van die artikel, plasing van beelde en die feit dat die artikel ten minste 30 000 karakters groot moet wees. Gebruikers gee dan hulle menings terwyl daar ook gepoog word om ‘n diverse reeks artikels as voorbladartikels aan te bied. Van die 200 000 geregistreerde gebruikers is daar sowat 350 wat meer aktief is. Sy wys ook op die diepte element waar die Afrikaanse Wikipedia op dié stadium 38 is wat daarop dui dat daar goeie kwaliteit artikels in die Afrikaanse Wikipedia is. Sy verduidelik ook die proses vir individue om aktief betrokke te raak by die skep van artikels op die Afrikaanse Wikipedia. |- | 9 || 07-02-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 7 Feb 2025.mp3 |▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor [[Helios]]. Hulle bespreek ook die impak van [[Kunsmatige intelligensie|KI]] op die besoekersgetalle en die ondersoek wat tans gedoen word om uit te vind wat presies die impak van KI-skrapers in die verband is. Oesjaar verwys ook na pogings van die Wikimedia-stigting om ‘n ooreenkoms met KI-platforms te bereik rondom die gebruik van Wikipedia inhoud in [[groot taalmodel]]le. Hy beklemtoon die belangrikheid van akkuraatheid wat binne die Afrikaanse Wikipedia gehandhaaf moet word. |- | 10 || 11-02-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 11 Februarie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor die Duitse Deelstaat [[Brandenburg]]. Hy bespreek onlangsgeskepte artikels oor [[OpenClaw]], [[Moltbook]] en [[Clawnch (kriptogeldeenheid)|Clawnch]]. |- | 11 || 18-02-2026 || Radio Overberg ||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger ||[[Lêer:Radio Overberg 18 Februarie 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor [[Plesiosauria]]. Hy bespreek ook die 128 000 artikel-mylpaal wat behaal is. Verwys o.a. na artikels oor flora, internasionale sokkerspelers, sokkerklubs en [[kunsmatige intelligensie]] wat bygedra het tot die mylpaal. Die week se voorbladartikel is ook die 700ste voorbladartikel wat al op die Afrikaanse Wikipedia gepubliseer is. Hy bedank al die vrywilligers vir hulle werk op Wikipedia. Hyself werk tans op ‘n artikel oor vliegtuig[[klappe]] en verwys na die problematiek om die Afrikaanse terminologie vir vliegtuigonderdele te kry. Volgens Oesjaar is hy ook versoek om die artikel oor die [[vakuumbuis]] uit te bou waarmee hy besig is. |- | 12 || 25-02-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg25Februarie2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor die [[Nederlandse nasionale rugbyspan]]. Hy verwys ook na die artikel oor die [[essay]] ''[[Something Big Is Happening]]'' deur Matt Shumer, 'n KI-entrepreneur. |- | 13 || 04-03-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 4 Maart 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Iwan die Verskriklike]]. |- | 14 || 07-03-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 7 Maart 2026.mp3 |▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Iwan die Verskriklike]]. Woordgenoot verduidelik die kriteria vir ‘n voorbladartikel soos onder meer groter as 30 000 grepe, volledigheid, beelde sowel as die nominasieproses en gebruikers wat daarvoor stem. Sy verwys ook na die gebruik van [[kunsmatige intelligensie|KI]] wat beide positief en negatief kan wees. Beklemtoon die belangrikheid van menslike toesig wat een van die redes is dat daar meer individue betrokke moet raak by die Afrikaanse Wikipedia. Sy noem ook professor [[Wannie Carstens]] se onlangse welwillendheidsbesoek aan die Belgiese Wikimedia-struktuur. |- | 15 || 11-03-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg11Maart2026.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[C. Louis Leipoldt]]. Hy bespreek ook die uitdagings wat ervaar word met die Afrikaanse terme vir vliegtuigonderdele. Oesjaar het vroeër onderneem om artikels oor vliegtuigonderdele te vertaal en verwys na die artikel [[klappe]]. ‘n Groot hulp was ‘n nuwe gebruiker wat toegang tot ‘n tegniese lugvaartwoordeboek het. |- | 16 || 01-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg1April2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker SpesBona. Hy gee ‘n opsomming van sy eie hoofartikel [[T20I-wêreldbeker 2016]]. SpesBona vertel ook van sy agtergrond in Duitsland waar hy in 1986 in [[Königs Wusterhausen]], nou in [[Brandenburg]] gebore is. Hy het op Afrikaans op Wikipedia afgekom deur Nederlands toe hy na tale gesoek het wat hy moontlik makliker sou kon verstaan. Hy het later by die Afrikaanse Wikipedia betrokke geraak deur saadjies te geskep en met die hulp van ander gebruikers het hy voortdurend sy Afrikaans verbeter tot op ‘n vlak waar hy nou voorbladartikels skryf. Hy skryf nou veral oor krieket en rugby in Afrikaans maar ook op die Duitse Wikipedia. Hy het ook heelwat van die voorblad vlagartikels geskryf. Anne-Marie bedank SpesBona vir die moeite wat hy doen om Afrikaans aan te leer en te praat. |- | 17 || 08-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:OVERBERG 8 APRIL 2026 WIKI.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Galileo Galilei]]. |- | 18 || 11-04-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld Wikipedia 11 April 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Charles verwys na die voorbladartikel [[Galileo Galilei]] en vra hoe word op ‘n voorbladartikel besluit. Sobaka verduidelik dat so artikel ten minste uit 30 000 grepe moet bestaan en aan ‘n veelheid van kwalitatiewe vereistes voldoen en deur ander gebruikers ondersteun moet word om voorbladstatus te verwerf. Hy wys ook daarop dat die voorbladartikellys reeds tot in 2027 strek aangesien die artikels weekliks verander word. Hy bevestig dat die lys dinamies is en veranderinge moontlik is gebaseer op vereistes. In reaksie op ‘n vraag oor wetenskaplike terminologie bevestig Sobaka dat terwyl gebruik van terme in historiese konteks moontlik nie so problematies is nie, is dit wel die geval in terme van hedendaagse tegnologiese en wetenskaplike terme. In terme van die opkoms van die een man korporasie waar een persoon met slim tegnologie ‘n hele besigheid bestuur vra Charles of dit ook op Wikipedia die geval is. Sobaka verwys dat dit wel toekoms potensiaal inhou daar nog ‘n pad is voordat dit op groot skaal sal gebeur. Daar sal eers gewerk moet word aan beginsels vir sodanige implementering maar Wikipedia is uiteraard ‘n mensgesentreerde organisasie en sal dit so wil hou en slegs met die grootste omsigtigheid met kunsmatige intelligensie (K)I omgaan. Charles vra of entrepreneurs ook in Afrikaans oor nuwe tegnologiese verwikkelinge kan lees. Sobaka bevestig dit en verwys as voorbeeld na die artikel oor [[Matthew Gallagher]]. Hy is ‘n Amerikaanse entrepreneur wat ‘n ’n hoogs winsgewende onderneming met slegs homself en sy broer deur uitgebreide gebruik van KI en uitkontraktering teen die einde van 2026 op koers is ‘n $1 miljard in inkomste te bereik. Sobaka gee ook agtergrond oor die [[Wikimedia-stigting]] se kommersiële lisensie-ooreenkomste met verskeie groot KI-platforms gesluit vir toegang tot Wikipedia-inhoud spesifiek vir [[Groot taalmodel]]le (GTM) en ander KI-toepassings. Maatskappye kry betaalde, grootskaalse toepassingsprogrammeringskoppelvlak-toegang tot Wikipedia-artikels, Wikimedia Commons-beelde, Wiktionary en Wikidata teen hoë spoed en volume. Die ooreenkoms hou voordele vir alle partye in. |- | 19 || 15-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg Wikipedia 15 April 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Apollo 13]]. Met die opkoms van KI en veral KI-agente in die ekonomie het mens verskeie kommentators gehoor wat praat van die toekomstige een man korporasie waar ‘n enkele mens met KI agente ‘n korporasie kan bestuur. Hy verwys na die geval van [[Matthew Gallagher]]. |- | 20 || 18-04-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 18 April 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Apollo 13]]. Sy verwys na die veelheid en diversiteit van bydraers in antwoord op ‘n vraag oor die standaarde van artikels. Bydraers het oor die algemeen baie ondervinding in die skep van kwaliteit artikels. Sy verwys ook na ‘n par toekomstige artikels wat voorbladstatus sal verwerf. Charles Gentle noem dat hy oor ‘n astronomie woordeboek beskik wat hy beskikbaar sal kan stel. Woordgenoot gee ook raad hoe om as ‘n gebruiker op die Afrikaanse Wikipedia te registreer en betrokke te raak. |- | 21 || 22-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 22 April 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Meryl Streep]]. |- | 22 || 28-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 29 April 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Georges Méliès]]. Sobaka gee ook agtergrond oor die artikel [[Projek Maven]]. |- | 23 || 06-05-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 6 Mei 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Koreaanse nasionale rugbyspan]]. |- | 24 || 27-05-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 27 Mei 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Bloemfontein]]. Hy bespreek ook die 129 000 artikel mylpaal wat behaal is. Verwys na o.a. artikels oor flora, internasionale sokkerspelers en sokkerklubs wat bygedra het tot die mylpaal. Oesjaar gee besonderhede oor die [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026]] wat in Mei 2026 plaasvind en verwys na die artikel [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] wat nou die grootste artikel op die Afrikaanse Wikipedia is. Voorts bespreek hy die [[Noordelike Gebied]]-artikel wat hy na ‘n voorbladartikel wil uitbou. |- | 25 || 03-06-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg 3 Junie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[H II-gebied]]. Hy noem dat gebruiker Oesjaar nou 20 000 artikes op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Hy deel ook met die luisteraars die inhoud van die artikel [[Magnifica Humanitas]] wat onlangs geskep is. |- | 26 || 10-06-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 10 Junie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy verduidelik die konteks van sy reeds 20 000 artikels wat hy op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Voorts ook, hoe sy belangstelling in Wikipedia geprikkel is asook die oorsprong van sy gebruikersnaam. Oesjaar gee ook ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor die renjaer [[Nelson Piquet]]. Hy gee agtergrond oor sy geskeduleerde aanbieding by [[Wikimania]] 2026 ([[Parys]]) oor die onderwerp “''Rooting for knowledge: Why we need a Wiki-Botanist action group today!''” te lewer. |- | 27 || 17-06-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 17 Junie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Betelgeuse]]. Sobaka gee ook agtergrond en 'n opsomming van die artikel oor [[P(doom)]]. |- | 28 || 24-06-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 24 Junie 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Infrarooi]]. |- | 29 || 27-06-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 27 Junie 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Infrarooi]]. Hy verwys ook na die groote van [[Afrikaans]] in die konteks van Afrika wat die 69 grootste Wikipedia wêreldwyd is en met ‘n diepte van 38 uitstaan bo al die ander inheemse Afrikatalige Wikipedias. Hy beklemtoon ook die belangrikheid van die toekomstige digitalisering van Afrikaans. |- | 30 || 01-07-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 1 Julie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n voorskou wan [[Wikimania]] 2026 wat hy in [[Parys]] van 20 tot 25 Julie 2026 gaan bywoon. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan]] sowel as die artikel oor die [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] wat geborg is deur [[Wikimedia ZA]]. |- | 31 || 08-07-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 8 Julie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Ivy Mike]]. Hy deel ook sy vordering met die kandidaatvoorbladartikel oor die [[Noordelike Gebied]]. |- | 32 || 15-07-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 15 Julie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met professor [[Gerhard van Huyssteen]] (Gebruiker:Geebee100). Hy is ʼn taalkundige in Afrikaans en Nederlandse Taalkunde aan die [[Noordwes-Universiteit]]. Hy beklemtoon die belang van die Afrikaanse Wikipedia as die basis vir die digitalisering van Afrikaans. Selfs die [[groot taalmodel]]le gebruik Wikipedia as 'n belangrike deel van hul aktiwiteit. Hy verwys ook na die noodsaaklikheid van dinamika binne tale om oorlewing te verseker. Veeltaligheid, leergierigheid en luister na Afrikaanse musiek beveel hy aan as opvoed hulpmiddels vir die versterking van die toekoms van Afrikaans. Hy stel dat Afrikaans moet sorg vir sy wortels deur inisatiewe soos Wikipedia. |- | 33 || 22-07-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 22 Julie 2026.mp3|▶]] || ’n Onderhoud word met die gebruiker Oesjaar gevoer. Hy gee ’n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Ramses II]]. Oesjaar meld ook dat hy dit oorweeg om ’n artikel oor die hulpkrageenheid in ’n vliegtuig te vertaal. Voorts wys hy daarop dat die Afrikaanse Wikipedia die mylpaal van 130 000 artikels nader. |- | 34 || 29-07-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 29 Julie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee terugvoer oor [[Wikimania]] 2026, wat van 21 tot 25 Julie in Parys, Frankryk, aangebied is. Hy verwys onder meer na die tasbare bydrae wat die Afrikaanse Wikipedia tot die konferensie gelewer het. Voortspruitend uit prof. Van Wyk en Deon Steyn se omvangryke projek om uiteindelik 60 000 plantfoto’s aan die openbare domein beskikbaar te stel, het die gebruiker Discott ’n kort, doelgerigte voordrag gelewer met die titel “''Rooting for Knowledge: Why We Need a Wiki-Botanist Action Group Today''”. In die breë verwys hy ook na verskeie aspekte van die konferensie wat hom opgeval het, waaronder die besonder sterk menslike verbondenheid en gemeenskapsgees tydens Wikimania, groter verteenwoordiging uit streke buite Wes-Europa, ernstige aandag aan minderheids- en kleiner taal-Wikipedias, en ’n realistiese, eerder as simplistiese, bespreking van die uitwerking van [[kunsmatige intelligensie]] op Wikipedia. |- | 35 || 02-08-2026 || RSG||Taaldinge|| Ina Strydom || [[Lêer:RSG Taaldinge 2 Augustus 2026.mp3|▶]]|| ’n Jaarlikse onderhoud word met gebruiker Oesjaar gevoer oor die stand van die Afrikaanse Wikipedia. Hy meld dat die ensiklopedie nou byna 130 000 artikels bevat, teenoor sowat 125 000 tydens die vorige gesprek op 7 Julie 2025. Die Afrikaanse Wikipedia het dus die afgelope jaar met ongeveer 5 000 artikels gegroei. Namate die aantal artikels toeneem, verg die instandhouding van die ensiklopedie egter ook al hoe meer tyd. Oesjaar het reeds die mylpaal van 20 000 geskepte artikels verbygesteek. Dit is grootliks te danke aan prof. Braam van Wyk se plantfoto’s wat na Wikimedia Commons opgelaai word en die artikels wat Oesjaar op grond daarvan skep. Die florakategorie op die Afrikaanse Wikipedia bevat reeds sowat 10 000 artikels—heelwat meer as die ooreenstemmende kategorie op die Engelse Wikipedia. Hy verwys ook na Douglas Scott se aanbieding oor dié plantprojek tydens Wikimania 2026. Die Afrikaanse Wikipedia bly een van die grootste gebruikers en versamelplekke van tegniese Afrikaans. Oesjaar vertel dat hy tydens die vertaling van die artikel oor [[Apollo 13]] navrae oor tegniese terme moes rig. Medewerkers van VivA en die WAT het hom met die terminologie gehelp. Hy wys daarop dat daar feitlik geen nuwe Afrikaanse boeke oor tegniese onderwerpe meer verskyn nie. Die [[Noordwes-Universiteit]] is bereid om met die digitalisering van tegniese woordeboeke te help. Ondersoek na onder meer kopieregkwessies duur voort. Die bedoeling is om die gedigitaliseerde inhoud uiteindelik op Wikiwoordeboek beskikbaar te stel. Bronne soos die Poskantoorwoordeboek, die Telkomwoordeboek en ’n lys van vliegtuigonderdele is reeds bekom. [[Kunsmatige intelligensie]] was ook een van die onderwerpe wat tydens Wikimania 2026 bespreek is. Gebruiker Sobaka het reeds sowat 150 KI-verwante artikels vir die Afrikaanse Wikipedia geskep. KI hou ’n bedreiging vir Wikipedia in, maar kan terselfdertyd ook met sekere take help. Dit is ’n uitdaging wat verantwoordelik bestuur sal moet word.Die Afrikaanse Wikipedia werk saam met instansies soos FEDSAS, AON en die Afrikaanse Taalraad. Die digitalisering van woordeboeke en die projek Vingers op sleutelborde (VOS) is van die prioriteite vir die komende jaar.Oesjaar gee ook raad aan mense wat by Wikipedia betrokke wil raak. Hy verwys na ’n nuwe gebruiker, Elmarie Waltman, wat met administratiewe take op die Afrikaanse Wikipedia kan help. Hy beklemtoon ten slotte dat die digitalisering van Afrikaans noodsaaklik is vir die taal se voortbestaan. |- | 36 || 05-08-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 5 Augustus 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Elmarie Waltman. Sy gee ’n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Katedraal van Petrus en Paulus]]. |- | 37 || 12-08-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 12 Augustus 2026A.mp3|▶]] || Anne-Marie gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Reusebotsingshipotese]]. |- | 38 || 12-08-2026 || Radio Overberg||Môre onder die Soeklig || Rianne van Vuuren || [[Lêer: MORE ONDER DIE SOEKLIG EP85.mp3|▶]] || Wikipedia se toekomstige rol in die beskerming van die mensdom se kennisbasis. Namate KI al hoe meer internetinhoud skep en gebruikers toenemend direkte KI-antwoorde bo Wikipedia-artikels verkies, ontstaan die gevaar dat die menslike oorsprong, bronne en konteks van kennis verlore kan gaan. Generatiewe KI kan foutiewe maar geloofwaardige inhoud, propaganda, vooroordele, privaatheidskendings en die oorheersing van Engelse of Westerse perspektiewe versterk—veral in kleiner taalgemeenskappe soos Afrikaans. Tog kan KI ook help om vandalisme op te spoor, verwysings na te gaan, taal te verbeter, kennisgapings te identifiseer en inhoud te vertaal, mits mense die uitsette noukeurig beoordeel. Die kernbeginsel is dat KI menslike oordeel moet versterk, nie vervang nie. Wikipedia-vrywilligers versamel daarom nie bloot feite nie; hulle beskerm die deursigtige, verifieerbare menslike kennis en kollektiewe geheue waarop toekomstige geslagte én toekomstige KI-stelsels sal moet staatmaak. Opgestel na aanleiding van bywoning van Wikimania 2026. |- | 39 || 19-08-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 19 Augustus 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Édith Piaf]]. |- | 40 || 01-09-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 1 September 2026.mp3|▶]] || Gebruiker Elmarie Waltman gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Lando Norris]]. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 22-01-'''2025''' || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:22 Januarie 2025 10H15 Afrikaans Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het die tema [[Fietsryrewolusie]] bespreek, en die sosiale en kulturele impak daarvan uitgelig. |- | 2 || 19-02-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:19 Februarie 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka bespreek die voorbladartikel oor die sewemalige [[Formule Een|Formule Eenrenjaerkampioen]], [[Lewis Hamilton]], met fokus op sy loopbaan en bydrae tot die motorsport. |- | 3 || 12-03-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:12 Maart 2025 10h15 Afr Wikipedia dr Rianne van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het die temas [[Tiglat-Pileser III]], [[Strategiese kriptogeldreserwe]], [[Blokketting]], en [[Stabielemunt]] bespreek, met aandag aan hul historiese en tegnologiese belangrikheid. |- | 4 || 19-03-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:19 Maart 2025 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud die tema [[Androginie]] bespreek. Hy het ook genoem dat die Afrikaanse Wikipedia nou 123&nbsp;000 artikels bereik het en die dilemma rondom saadjies (kort artikels) op die platform aangespreek. |- | 5 || 24-03-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:24 Maart 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud die tema [[Vlag van Nederland]] bespreek, met klem op die historiese en kulturele betekenis daarvan. |- | 6 || 02-04-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:2 April 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren (1).mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het die temas [[Planetêre bewoonbaarheid]], [[Panspermie]], [[Fermi-paradoks]], en [[Donkerwoudhipotese]] bespreek, met fokus op die wetenskaplike en filosofiese implikasies daarvan. |- | 7 || 09-04-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:9 April 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud die [[T20I-wêreldbeker 2024]] bespreek, asook die 8500ste plantspesie in die kategorie Flora van Suid-Afrika. Hy het ook die toevoeging van Afrikaanse byskrifte by sketse genoem. |- | 8 || 16-04-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:16 April 2025 10H15 Afrikaans Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud die tema [[Vlag van Noorweë]] bespreek, met aandag aan die simboliek en geskiedenis daarvan. |- | 9 || 07-05-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:7 Mei 2025 10h15 Afrikaanse Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het die temas [[Kaaimanseilande]], Afrikaanse byskrifte by sketse, bladtrekke vir April 2025, en foto’s wat deur professor [[Braam van Wyk]] geskenk is, bespreek. |- | 10 || 14-05-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:14 Mei 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die tema [[Driehoeksterrestelsel]] bespreek, met klem op die sterrekundige belangrikheid daarvan. |- | 11 || 18-05-2025 || RSG || [[Taaldinge]] || Ina Strydom || [[Lêer:Taadinge 18 Mei 2025.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud die algemene stand van die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Hy het verwys na die aktiwiteite van aktiewe gebruikers, die bewaringstatus van plante, en die problematiek rondom plantname. Die ontwikkeling van tegniese sketse is ook aangespreek, asook die bruikbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia vir leerders. Oesjaar het die moontlikheid genoem om artikels af te laai vir aflyn-gebruik en Afrikaans met ander tale in Afrika en Suid-Afrika vergelyk. Hy het ook raad gegee vir persone wat betrokke wil raak by die projek. |- | 12 || 21-05-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:21 Mei 2025 10h15 Afr Wikipedia Marone.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud die tema [[Kalifornië]] bespreek, met fokus op die kulturele en geografiese aspekte daarvan. |- | 13 || 24-05-2025 || [[Radio Laeveld]] || Saterdag Ontbyt || Charles Gentle || [[Lêer:1005fm radio laeveld luister weer 27 may wikipedia in afrikaans vorder goed high.mp3|▶]] || In die eerste onderhoud van Radio Laeveld met gebruiker Oesjaar is die algemene stand van die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Hy het die geskiedenis van die projek opgesom en die uitdagings en geleenthede vir die Wikipedia uitgelig. Die probleem met betroubare bronne en die gebrek aan vakkundige woordeboeke is genoem. Gewilde artikels, insluitend dié oor aktuele sake en die [[Sterrekunde]]-portaal, is uitgelig. Oesjaar het ook die metodes bespreek vir die publiek om betrokke te raak, die bewaring van Afrikaanse woorde, en die beheerstruktuur met [[Wikipedia:Burokraat|burokrate]], [[Wikipedia:Administrateur|administrateurs]] en gebruikers. Die uitdaging van streektale en -dialekte is aangespreek, asook die moontlikheid om artikels te skep ondanks 'n gebrek aan vrywilligers. Die rol van skole en universiteite is genoem, en die omroeper merk tereg op dat daar 'n gebrek is aan artikels oor Afrikaanse sangers. |- | 14 || 28-05-2025 || Radio Overberg ||Ommi Tafel || Anne-Marie Burger|| [[Lêer:28 Mei 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Die voorbladartikel vir die week is die [[Duitse nasionale krieketspan]] van gebruiker SpesBona. Dit is deel van sy tweejaarbeplanning om alle rugby- en krieketlande se nasionale spanne se artikels uit te bou. Oesjaar wys ook daarop dat daar 252 ander artikels is wat interwikiskakel na [[Bredasdorp]], meestal blommeartikels. |- | 15 || 04-06-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:4 Junie 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, die [[Vlag van Estland]]. |- | 16 || 25-06-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:25 Junie 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar, Die voorbladartikel vir die week is die [[Vlag van Finland]]. Oesjaar noem ook die 3.8 miljoen trefslae vir Mei 2025. Hy verduidelik sy skep van die vertaling van ‘n [[stulugturbine]]. |- | 17 || 02-07-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:2 Julie 2025 Afr Wikipedia Dr Rianne van Vuuren E Marais.mp3 |▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Die voorbladartikel vir die week is [[Eugene Marais]]. Sobaka verwys ook na die rol wat Wikipedia kan speel om nuwe terme te skep en deel die storie rondom die konsep [[KI-slop]]. |- | 18 || 05-07-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt|| Charles Gentle || [[Lêer:Laeveld Maroné van Veijeren 5 Julie 2025.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot. Verduidelik dat die Afrikaanse Wikipedia dek alle onderwerpe maar uiteraard ook spesifieke Suid-Afrikaanse en Afrikaanse onderwerpe. Bladtrekke is relatief hoog in Mei meer as 3,9 miljoen. Voorbladartikel oor [[Eugene Marais]]. Sy verduidelik die proses om 'n voorbladster te kies insluitende die vereiste dat sodanige artikel uit meer as 30&nbsp;000 karakters moet bestaan. Sy verwys ook na die behoefte om artikels op te dateer en stel dit duidelik dat enigiemand kan deelneem. |- | 19 || 16-07-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:16 Julie 2025 10h15 Ar Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Die voorbladartikel vir die week is [[Suid-Korea]]. Hy noem ook die flora-projekte met reeds meer as 8&nbsp;900 artikels. Hy verwys na die 2,8 miljoen leserbesoeke in Junie 2025. |- | 20 || 19-07-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle || [[Lêer:RadioLaeveld19072025Afrikaanse wiki.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Die omroeper vra waarom die Afrikaanse Wikipedia belangrik is. Sobaka verwys na die belangrikheid van digitalisering vir die toekoms van Afrikaans sowel as Wikipedia se rol as platform om veral nuwe tegniese woorde in Afrikaans te skep. Op die vraag oor die uniekheid van die Afrikaanse Wikipedia het Sobaka verwys na die neutraliteitsbeginsel en dat baie artikels vertaal is uit Engels en ander tale, maar dat daar uiteraard ‘n groter fokus op Suid-Afrika en Afrikaans is, vir artikels wat nie noodwendig in ander tale beskikbaar is nie. Hy verwys ook na die onlangse skep van artikels oor Afrikaanse [[rolprent]]e wat uniek aan die Afrikaanse Wikipedia is. Ten opsigte van leemtes in die Afrikaanse Wikipedia bevestig Sobaka dat daar inderdaad vele leemtes is. Slegs ‘n betreklik klein hoeveelheid gebruikers skep die meeste artikels en uiteraard reflekteer dit grootliks dié individue se belangstellings. Gevolglik is daar in veral sekere (natuur)wetenskaplike, maar ook geesteswetenskaplike velde, soos byvoorbeeld die regte en regsberoep, leemtes. Die uitreikaksies het juis ten doel om mense bewus te maak van Wikipedia, en persone met kennis soos afgetredenes met toegang tot Afrikaanse bronmateriaal, word aangemoedig om betrokke te raak. Sobaka gee ook ‘n kort opsomming van die voorbladartikel [[Suid-Korea]]. |- | 21 || 23-07-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:23 Julie 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel: [[Choefoe]]. |- | 22 || 2-08-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Afr Wiki 2 Aug.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Gespreksonderwerpe sluit in die voorbladartikel [[Singapoer]], die [[Wallacelyn]] en statistieke vir Julie 2025. |- | 23 || 06-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:6 Augustus 2025 10h15 Prof Braam Van Wyk Afr Wikipedia Deel 1.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger voer ‘n onderhoud met [[Abraham Erasmus van Wyk|prof Braam van Wyk]]. Deel 1. |- | 24 || 06-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:6 Augustus 2025 10h30 Prof Braam Van Wyk Afr Wikipedia Deel 2.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger voer ‘n onderhoud met prof Braam van Wyk. Deel 2. |- | 25 || 13-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:13 Augustus 2025 10h15 Afr Wikipedia (1).mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Mary Walker]]. Die artikel is deur Gebruiker Woordgenoot geskep. |- | 26 || 27-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:27 Augustus 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3 |▶]] || Anne-Marie Burger voer ‘n onderhoud met Oesjaar. Die voorbladartikel is [[Consolidated B-24 Liberator]], 'n artikel wat deur Oesjaar geskep is en tot voorbladstatus uitgebou is. Oesjaar deel ook dat die vervoerband vir voorbladartikels vir 2025 en 2026 vol is. Dus sal nuwe kandidate eers in 2027 op die voorblad vertoon kan word. Hy verwys ook na die artikels [[Ivy Mike- kerntoets]] en die [[North American X-15]] waaraan hy gewerk het. |- | 27 || 13-09-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 13 Sept.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Die voorblad artikel is die [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan]]. Oesjaar praat ook oor [[Apollo 13]] en noem die uitdagings om van die tegniese ruimteterme te vertaal. Hy verwys ook na die taalkundiges wat hulp aanbied om in die verband 'n bydrae te maak. Hy verwys ook na die vervoerband vir die voorbladartikels wat vir 2025 en 2026 reeds vol is. |- | 28 || 17-09-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:17 September 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne van Vuuren.mp3 |▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Die voorblad artikel is die stad [[Kimberley]]. Hy praat ook oor die artikels [[Dyson-sfeer]] en die [[Matrjosjka-brein]]. |- | 29 || 20-09-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:AFR Wiki 0920.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot. Die voorblad artikel is die stad [[Kimberley]]. Woordgenoot stel dat sy gaan poog om ‘n voorbladartikel vir vrouemaand in 2026 te skryf. Hierdie jaar het sy so ‘n artikel van [[Mary Walker]] geskryf. Walker was die enigste vrou aan wie die Amerikaanse medalje van eer toegeken is. Sy hanteer ook die belang van die Afrikaanse Wikipedia in die toekoms van Afrikaans. |- | 30 || 27-09-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 27 Sept.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Sobaka verwys na hoe hy aanvanklik by die Afrikaanse Wikipedia betrokke geraak het. Hy gee ook ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Roemenië]]. Hy verwys ook na die voorbladartikels waaraan hy gewerk het soos die [[Manhattan-projek]] en [[kunsmatige algemene intelligensie]] asook ‘n moontlike toekomstige voorbladartikel, [[toekomsstudies]]. Hy gee ook ‘n mening oor die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die bevordering van die taal. |- | 31 || 04-10-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wiki Afr 4 Okt.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Vlag van België]]. Woordgenoot verduidelik ook die proses waarvolgens ‘n artikel voorbladstatus verkry en wys op die uitdagings wat deur die Afrikaanse Wikipedia in die gesig gestaar word. |- | 32 || 08-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:8 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Windhoek]]. Hy verwys ook na sy werk om [[Apollo 13]] uit te brei tot ‘n voorbladartikel. |- | 33 || 10-10-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 10 Okt.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Windhoek]]. Hy noem ook dat daar ‘n groot leemte in terme van artikels oor [[insekte]] op die Wikipedia bestaan. Hy gee ook ‘n verduideliking ten opsigte van maatreëls wat bestaan om akkuraatheid op die Afrikaanse Wikipedia te verseker. |- | 34 || 15-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:15 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia .mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Hongkongse nasionale rugbyspan]]. |- | 35 || 22-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:22 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Portugal]]. Hy verwys ook na vordering met sy beoogde voorbladartikel wat oor [[Apollo 13]] gaan. |- | 36 || 25-10-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:25 Okt Wikipedia.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Portugal]]. Hy verwys na die prosesse wat nodig is om ‘n voorbladartikel te produseer insluitende die tyd wat dit verg. |- | 37 || 29-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:29 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]. |- | 38 || 05-11-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:5 November 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Uys Krige]]. |- | 39 || 08-11-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia AFR 8 nov.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka, Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Uys Krige]]. Sobaka bespreek o.a. die impak van [[kunsmatige intelligensie]] op Wikipedia. Verwys na Wikipedia as databasis onder andere om uiteindelik KI antwoorde te genereer, en bespreek of KI sy bronne erken. Noem ook [[Elon Musk]] se [[Grokipedia]], ’n KI-gedrewe ensiklopedie se moontlike impak op Wikipedia. |- | 40 || 12-11-2025 || [[GROOTfm]]||Mid-oggend met Sarina || Sarina Bosman || [[Lêer:26 November 2025 11h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy vertel hoe hy betrokke geraak het by die Afrikaanse Wikipedia. Verwys na Wikipedia se strewe om die som van alle kennis aan almal beskikbaar te stel. Hy noem die skenking van Prof [[Braam van Wyk]] van 60 000 foto’s van plante. Daar is ‘n totaal van 24 000 plant spesies en 80 000 insek spesies in Suid-Afrika so nog heelwat werk in die verband nodig. Hy verduidelik hoe ‘n persoon betrokke kan raak as ‘n gebruiker. Oesjaar stel dat hy reeds 19 000 artikels in sy 16 jaar op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. |- | 41 || 26-11-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:26 November 2025 11h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Jan Rabie]]. |- | 42 || 09-12-2025 || [[Overvaal Stereo]]||Vroue Forum|| Mari Badenhors || [[Lêer:RadioOvervaal 2025-12-09 at 10.56.15.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor [[Dan Sleigh]] |- | 43 || 10-12-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:10 Desember 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel [[Dan Sleigh]]. Hy verwys na die meer as 7 miljoen besoeke in November 2025 wat ‘n nuwe rekord is. Hy verwys ook na die artikel oor [[steenkoolanalise]] as ‘n voorbeeld van somme unieke artikels wat op die Afrikaanse Wikipedia beskikbaar is. |- | 44 || 17-12-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:17 Desember 2025 10h15 Afr Wikipedia Marone van Veijeren (1).mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot oor die voorbladartikel oor [[Antinoös]]. Sy verwys ook na haar vertaling van ‘n artikel oor [[Beatrix Potter]], die skepper van [[Peter Rabbit]]. Potter het ook ‘n belangstelling en kundigheid oor [[mikologie]] gehad. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 10-01-'''2024''' || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 10 01 2024-EDITED.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die digitalisering van die Afrikaanse taal bespreek. Hy het ook agtergrondinligting verskaf oor die [[Chinese Nuwejaar]] en die betekenis van die [[Jaar van die Draak]]. |- | 2 || 23-02-2024 || [[Jacaranda FM]] || Rob & Ross Drive || Rozanne McKenzie en Marlinée Fouché || [[Lêer:The drive with rob roz 23 feb have you heard of afrikaans wikipedia medium.mp3|▶]] || Program oor die Afrikaanse Wikipedia, sowel as onderhoud met gebruiker Oesjaar. Wikipedia word beskou as uiters waardevol, maar Rozanne McKenzie was verras om te hoor dat daar ook 'n Afrikaanse weergawe bestaan. Marlinée Fouché verwys na [[Mieliestronk]] as 'n hulpbron vir skooltake wat 'n ruk gelede bestaan het. Dit bestaan nie meer nie, maar nou het ons die Afrikaanse Wikipedia, wat die grootste Wikipedia in 'n Afrika-taal is. Daar is 'n gemeenskap op die Afrikaanse Wikipedia wat aktief artikels skryf. Sy het met gebruiker Oesjaar gepraat, en hy het verduidelik dat die bydraers onder meer twee emeritusprofessore, IT-ingenieurs en 'n apteker insluit. Die bydraers proeflees mekaar se werk. Sy het ook gevra oor ander kontrolemaatreëls, waarop Oesjaar geantwoord het dat elke verandering op Wikipedia in drie logs vasgelê word: in die algemene wysigingslog, onder die outeur se gebruikersnaam, en by elke artikel. As iets verdag voorkom ten opsigte van 'n wysiging, kan dit op drie plekke nagegaan en reggestel word. Fouché verwys ook na die fisieke teenwoordigheid van die Afrikaanse Wikipedia by die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. Oesjaar het verduidelik dat 'n ooreenkoms met professor [[Anne-Marie Beukes]] gesluit is, wat toegang tot baie kundiges vir die Afrikaanse Wikipedia verseker. Rozanne McKenzie het gevra oor die befondsing, en Fouché het bevestig dat die projek deur vrywilligers gedryf word wat nie vir hul werk vergoeding ontvang nie. Fouché vergelyk die gemeenskap met die rekenaarspeletjiesgemeenskap, wat met mekaar kommunikeer en baie passievol is oor hul betrokkenheid. McKenzie beklemtoon hoe belangrik dit is om jou gedagtes in jou [[moedertaal]] met ander te deel. Daarom is toegang tot 'n hulpbron soos die Afrikaanse Wikipedia so waardevol. Fouché verwys ook na Malgassies, Swahili en Zoeloe as tale wat op Wikipedia beskikbaar is. Sy het ook haar wens uitgespreek dat ander inheemse tale betekenisvol kan groei. |- | 3 || 17-07-2024 || RSG || Taaldinge || Ina Strydom || [[Lêer:Taaldinge 16 Junie 2024.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het tydens die onderhoud die groei van die Afrikaanse Wikipedia tot 117 271 artikels bespreek. Hy het spesifiek verwys na die uitbreiding van onderwerpe soos flora, met verwysing na die 60&nbsp;000 foto’s van professor Braam van Wyk, waarvan 20&nbsp;000 reeds op Wiki Commons gelaai is. Die problematiek rondom botaniese name is aangespreek, asook bydraes tot chemiese artikels deur [[Gebruiker:Jcwf]] en ruimte-artikels deur gebruiker Burgert Behr. Oesjaar het ook die interne taalhulpbronne, die uitdagings met vakkundige woordeboeke, en die skepping van Afrikaanse tegniese terme, soos die [[veranderbare steekhoekskroef]], bespreek. Verder is die proses om 'n Wikipedia-gebruiker te word en die gehaltebeheerprosesse verduidelik, tesame met die agtergrond van beiwaraars en die skryfkompetisie vir hoërskole. |- | 4 || 17-07-2024 || [[Radio Overberg]] || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Overberg 17 Julie 2024 10h15 Afrikaanse Wikipedia Deon Steyn.mp3 |▶]] || Gebruiker Oesjaar het sy eerste onderhoud met Radio Overberg gevoer, waarin hy die Afrikaanse Wikipedia en sy aktiwiteite bespreek het. |- | 5 || 24-07-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Overberg 24 Julie 2024 10h15 Afrikaanse Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het sy eerste onderhoud met Radio Overberg gevoer. Hy het sy agtergrond gedeel en die [[2024 CrowdStrike-voorval]] bespreek. Die voorbladartikel oor die [[Vlag van Belarus]] is uitgelig, en Sobaka het ook sy persoonlike belangstelling in die [[Manhattan-projek]]-artikel gedeel. |- | 6 || 31-07-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Afrikaans Wikipedia Interview 31 July 2024.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het haar eerste onderhoud met Radio Overberg gevoer. Sy het haar rol as taalpraktisyn en intern by die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Sy het spesifiek verwys na [[Mary Walker]] as haar gunstelingartikel en ook die voorbladartikel oor die [[Hongkongse nasionale krieketspan]] bespreek. |- | 7 || 21-08-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:21 Augustus 2024 11h45 Afrikaanse Wikipedia Marone.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud gefokus op die voorbladartikel [[Jack Sparrow]]. Sy het ook haar betrokkenheid by die skryfwedstryd vir hoërskole bespreek. |- | 8 || 28-08-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:25 September 2024 11h15 Afrikaanse Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || In die onderhoud met gebruiker Sobaka is die tema [[Maria Elizabeth Rothmann]] bespreek, met klem op haar bydrae en nalatenskap. |- | 9 || 25-09-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:25 September 2024 11h15 Afrikaanse Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die temas [[Geostasionêre wentelbaan]] en [[Ruimterommel]] bespreek, met aandag aan die wetenskaplike en omgewingsaspekte daarvan. |- | 10 || 02-10-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Deon 2 Oktober 2024 10h15 Krieket Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud sy besoek aan [[Andorra]] bespreek. Hy het ook die voorbladartikel oor die [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan]] uitgelig en onderwerpe soos die [[veranderbare steekhoekskroef]], [[diodebrug]] en [[broekboei]] bespreek. |- | 11 || 16-10-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:16 Oktober 2024 11h15 Afrikaanse Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren (1).mp3|▶]] || In die onderhoud met gebruiker Sobaka is die temas [[Nihon Hidankyo]], [[Hibakusha]], [[Tsutomu Yamaguchi]], en [[Kernoorlog]] bespreek. Gebruiker SpesBona se bydrae tot die artikel oor die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] is ook genoem. |- | 12 || 23-10-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:23 Oktober 2024 11h15 Afr Wikipedia Deon Steyn (1).mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het die 23ste verjaardagviering van die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Hy het die geskiedenis van die projek opgesom en genoem dat dit nou 117&nbsp;000 artikels bevat. |- | 13 || Onbekend || RSG || Op en wakker || Onbekend || [[Lêer:Afrikaanse Wikipedia vier 23 jaar.mp3|▶]] || Die onderhoud het gefokus op die 23ste verjaardagviering van die Afrikaanse Wikipedia. Die geskiedenis van die projek is bespreek, met verwysing na die bereiking van 117&nbsp;000 artikels. |- | 14 || 20-11-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:20 November 11h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die temas [[Nineve]] en [[ISIS]] bespreek, met klem op hul historiese en hedendaagse belangrikheid. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- |1 || 27-09-'''2023''' || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 27 09 2023-EDITED.mp3|▶]] || In 'n onderhoud met gebruiker Sobaka is sy betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia bespreek, insluitend die doelwitte en aktiwiteite van die projek. Die algemene agtergrond van die Afrikaanse Wikipedia is ook toegelig. Die onderhoud het gefokus op artikeltemas soos die [[Manhattan-projek]] en [[Kunsmatige algemene intelligensie]]. |- | 2 || 18-10-2023 || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 18 10 2023 EDITED.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in hierdie onderhoud die [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] bespreek en insigte daaroor gedeel. |- | 3 || 15-11-2023 || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia_RONDOMTALIE 15_11_2023-EDITED.mp3 |▶]] || Die onderhoud met gebruiker Sobaka het gefokus op die 22ste verjaardag van die Afrikaanse Wikipedia. Dit het ook die historiese betekenis van die [[Wright-broers]] se uitvinding van die vliegtuig bespreek. |- | 4 || 22-11-2023 || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 15 11 2023-EDITED.mp3|▶]] || In hierdie onderhoud met gebruiker Sobaka is die geskiedenis van [[televisie]] en [[televisie in Suid-Afrika]] bespreek, met klem op die ontwikkeling en impak daarvan. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 21-08-'''2022''' || RSG || Taaldinge || Ina Strydom || [[Lêer:Taaldinge 21 Augustus 2022.mp3|▶]] || Tydens die onderhoud met gebruiker Oesjaar is sy agtergrond en betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Die konteks van die Afrikaanse Wikipedia binne die breër Wikipediafamilie is ook toegelig. Vrae oor die betroubaarheid van Wikipedia is aangespreek, met klem op die belangrikheid van betroubare bronne. Die aard van die inhoud, die vereistes vir skrywers, en die proses van gehaltebeheer is verder bespreek. Oesjaar het ook die waarde van die Afrikaanse Wikipedia vir skoolkinders uitgelig, asook die rol van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] in verhouding tot die projek. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 22-11-'''2021''' || [[RSG]] || Monitor || Marlinée Fouché || [[Lêer:Wikipedia MONITOR 22 11 2021-EDITED.mp3|▶]] || Emeritus professor Laurette Pretorius het tydens die onderhoud verduidelik dat 'n platform soos Wikipedia 'n beduidende bydrae lewer tot die voortbestaan van Afrikaans. Sy het hierdie stelling gegrond op faktore soos die aantal moedertaalsprekers en ander sprekers, die ouderdom van dié sprekers, asook die beskikbaarheid van taaltegnologie en taalhulpbronne. Onderhoude is ook gevoer met gebruikers Oesjaar, Rooiratel en Sobaka, waarin hul onderskeie betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia bespreek is. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 28-02-'''2019''' || [[Maroela Media]] || Webwerf || Onbekend || [[Lêer:Maroela-onderhoude 28 Feb 2019 al meer as 70000 artikels in Afrikaans op Wikipedia medium.mp3|▶]] || Onderhoud met Oesjaar oor die stand van die [[Afrikaanse Wikipedia]]. Die Afrikaanse Wikipedia maak vordering, maar groei nie vinnig genoeg nie. Volgens gebruiker Oesjaar is meer mense nodig om artikels te skryf. Tans tel die Afrikaanse Wikipedia 70 000 artikels, wat dit die 80ste grootste taalweergawe op Wikipedia maak. In vergelyking met die Engelse Wikipedia, wat meer as 5 miljoen artikels het, bly Afrikaans klein. Tog is die Afrikaanse Wikipedia van kardinale belang, veral omdat gedrukte bronne al hoe minder word. Digitale publikasies bied die voordeel dat foute vinnig reggestel en inligting maklik opgedateer kan word, wat kennisverspreiding teen ’n ongeëwenaarde tempo moontlik maak – iets waarmee gedrukte media nie kan meeding nie. Oesjaar deel sy persoonlike reis met die Afrikaanse Wikipedia, wat begin het met ’n artikel oor [[optiese vesel]]. Dit was ’n drie maande lange proses van navorsing en die soeke na die korrekte Afrikaanse terme. Toe die artikel uiteindelik opgelaai is, het hy oorweldigende positiewe terugvoer van die Wikipedia-gemeenskap ontvang. Hierdie ervaring het sy belangstelling geprikkel, en hy het daarna meer tegniese artikels geskryf. Oesjaar verduidelik dat die proses om ’n artikel te skryf toeganklik is. Enigeen kan deelneem, en daar is gevestigde prosesse en ervare skrywers wat nuwe bydraers ondersteun. Die Afrikaanse Wikipedia speel ook ’n belangrike rol in die bewaring van volksname vir plante en ander kulturele elemente. Dit is ’n voortdurende projek sonder einde, en Oesjaar moedig mense aan om hul tyd produktief te gebruik deur artikels te skryf en te help. Hy beklemtoon dat dit ’n plig teenoor toekomstige geslagte is om te verseker dat die Afrikaanse taal en kultuur bewaar bly. Hoe om betrokke te raak: Belangstellendes kan by die Afrikaanse Wikipedia aansluit deur ’n gebruikersrekening te skep op af.wikipedia.org en die riglyne vir bydraes te volg. Nuwe skrywers word verwelkom en ontvang ondersteuning van die gemeenskap om hul bydraes te verbeter. |} {{clear}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse Wikipedia]] 6a2goebuynstwv1fkbros0og1y29gj7 0 442585 2964259 2837476 2026-09-01T13:08:33Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2964259 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vrouerugbyspan | land = Brasilië | beeld = Brasiliaanse Rugbykonfederasie.svg | unie = [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] (CBRu) | bynaam = ''As Yaras'' (“die Yara’s”) | embleem = Yara | stadion = | kapasiteit = | kaptein = [[Eshyllen Coimbra]] | afrigter = {{vlagikoon|Uruguay}} [[Emiliano Caffera]] <small>(sedert 2023)</small> | patroon_la1 = | patroon_b1 = _thingreenlowsidesongold | patroon_ra1 = | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = FFD700 | liggaam1 = 006400 | regterarm1 = FFD700 | broek1 = 006400 | kouse1 = 006400 | patroon_la2 = | patroon_b2 = _thinyellowsides | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = 006400 | liggaam2 = 006400 | regterarm2 = 006400 | broek2 = 006400 | kouse2 = 006400 | statistiek = | toetse = | toptoetspuntebehaler = | meestedrieë = | jongstespeler = | eerste = {{NEDruv}} 10–0 {{BRAruv-r}}<br />([[Amsterdam]], [[Nederland]]; 10 Mei 2008) | grootwen = {{COLruv}} 13–34 {{BRAruv-r}}<br />([[Luque]], [[Paraguay]]; 29 Junie 2024) | grootverloor = {{FRAruv}} 84–5 {{BRAruv-r}}<br />([[Exeter]], [[Engeland]]; 31 Augustus 2025) | Wêreldbekerverskynings = 1/10 | jaar = 2025 | beste = Groepfase in 2025 | url = | unieurl = ww2.brasilrugby.com.br }} Die '''Brasiliaanse nasionale vrouerugbyspan''' ([[Portugees]]: ''Seleção Brasileira de Rugby Union Feminino'') is die nasionale vroue[[rugby]]span wat [[Brasilië]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''As Yaras'' (Portugees vir: “die Yara’s”) na die gelyknamige wese uit die Brasiliaanse mitologie. Rugby word in Brasilië geadministreer deur die [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] (''Confederação Brasiliera de Rugby'', CBRu) wat in 1963 gestig is. Brasilië word as die derde beste vrouerugbyspan in die [[Amerikas]] beskou (ná die [[Verenigde State se nasionale vrouerugbyspan|Verenigde State]] en [[Kanadese nasionale vrouerugbyspan|Kanada]]). Die Brasiliaanse vrouerugbyspan is tans (September 2025) 25ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 September 2025}}</ref> Brasilië het in 2008 sy eerste toetswedstryd teen [[Nederlandse nasionale vrouerugbyspan|Nederland]] gespeel. In 2024 het Brasilië vir die eerste keer vir die [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer en daarmee die eerste [[Suid-Amerika]]anse land geword wat daarin kon slaag; hulle het egter tydens die [[Vrouerugbywêreldbeker 2025|2025-toernooi]] al hul groepwedstryde verloor. Brasilië speel tradisioneel in geel truie met groen kleuraksente, groen broeke en groen sokkies. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Brasiliaanse Rugbykonfederasie}} Die beheerliggaam vir rugby in Brasilië is die Brasiliaanse Rugbykonfederasie (Portugees: ''Confederação Brasileira de Rugby'', CBRu). Die beheerliggaam is in 1963 onder die naam Brasiliaanse Rugbyunie (''União de Rugby do Brasil'', URB) gestig en in 1970 in Brasiliaanse Rugbyvereniging (''Associação Brasileira de Rugby'', ABR) hernoem; in 2010 het die beheerliggaam sy huidige naam aangeneem. In 1995 het die Brasiliaanse beheerliggaam ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/brazil |title=Brazil |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 September 2025}}</ref> Daarbenewens was die Brasiliaanse beheerliggaam in 1988 ’n stigtingslid van CONSUR (nou [[Suid-Amerika Rugby]]).<ref name="CONSUR">{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#historia |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=8 September 2025}}</ref> == Geskiedenis == === Oorsprong === Die eerste gedokumenteerde vrouerugywedstryd in Brasilië is in 1987 tydens die tradisionele [[sewesrugby]]toernooi by die São Paulo-atletiekklub gehou. Die meeste spelers was vriendinne of susters van die mans en het hulle vir wedstryde en oefensessies begelei. Op Vrouedag 1997 is nog ’n wedstryd by die Desterro Rugbyklub in [[Florianópolis]] gespeel. Die voormalige [[Kaptein (sport)|kaptein]] van die nasionale span, Maria Mikaella, wat ook in dié wedstryd verskyn het, deel haar ervarings: {{cquote|… we didn’t know the sport. In Brazil we didn’t have rugby on TV or even a rugby ball to buy. We haven’t heard about rugby until our friends began to play. We started just watching, but the sport seemed to be really cool to just watch. So we convinced the boys to teach us. The first game was messy. I just remember that we lost. However made us fall in love with rugby.}} {{cquote|… ons het nie die sport geken nie. In Brasilië het ons nie rugby op televisie gehad of selfs ’n rugbybal om te koop nie. Ons het nie van rugby gehoor totdat ons vriende begin speel het nie. Ons het net begin kyk, maar die sport het regtig gaaf gelyk om net te kyk. So het ons die seuns oortuig om ons te leer. Die eerste wedstryd was morsig. Ek onthou net dat ons dit verloor het. Maar ons het op rugby verlief geraak.}} In 2008 het Brasilië sy eerste toetswedstryd teen [[Nederlandse nasionale vrouerugbyspan|Nederland]] gespeel.<ref name=":0">{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2022/10/04/colombia-to-tour-brazil-in-november/ |title=Colombia to tour Brazil in November |publisher=Americas Rugby News |date=4 Oktober 2022 |accessdate=8 September 2025}}</ref><ref name=":3">{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2023/11/21/brazil-record-historic-win-over-portugal/ |title=Brazil Record Historic Win Over Portugal |publisher=Americas Rugby News |date=21 November 2023 |accessdate=8 September 2025}}</ref> Die span is eers in 2019 weer byeengeroep vir ’n toer na Colombia, gelyk aan hul eerste ontmoeting met ’n ander Suid-Amerikaanse span.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2019/08/25/colombia-cruise-past-brazil-in-medellin/ |title=Colombia Cruise Past Brazil in Medellín |publisher=Americas Rugby News |date=25 Augustus 2019 |accessdate=8 September 2025}}</ref> In 2020 het die Brasiliane tydens die eerste vrouerugbywêreldbekerkwalifiseringswedstryd in [[Medellín]] weer die Colombiane ontmoet, maar hulle is met 23–19 geklop. === Verdere ontwikkeling === In 2023 het Brasilië tydens die 2025-vrouerugbywêreldbekerkwalifisering toetswedstryde teen Colombia gespeel.<ref name=":0" /> [[Suid-Amerika Rugby]] het, befonds deur [[Wêreldrugby]], die streek se eerste toernooi van stapel gestuur, die Amerikas Rugbytrofee 2023 in Junie in Brasilië.<ref name=":1">{{es}} {{cite web |url=https://www.sudamerica.rugby/espanol/llega-el-americas-rugby-trophy-femenino-3?nid=962 |title=Llega el Americas Rugby Trophy femenino |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=18 Mei 2023 |accessdate=8 September 2025}}</ref><ref name=":2">{{en}} {{cite web |url=https://eagles.rugby/news/usa-womens-u23s-squad-head-south-for-americas-rugby-trophy-2023526 |title=USA Women’s U23s squad head south for Americas Rugby Trophy |publisher=[[VSA Rugby]] |date=26 Mei 2023 |accessdate=8 September 2025 |archive-date=29 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029234918/https://eagles.rugby/news/usa-womens-u23s-squad-head-south-for-americas-rugby-trophy-2023526 |url-status=dead }}</ref> Tydens dié toernooi het die Brasiliane die Colombiane en ’n Amerikaanse jeugspan ontmoet.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> Op 5 en 9 Julie 2023 het Brasilië in [[Medellín]] weer Colombia ontmoet in ’n uitspeelwedstryd vir die WXV 3.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2023/06/11/colombia-win-against-brazil/ |title=Colombia Complete Road Win over Brazil |publisher=Americas Rugby News |date=11 Junie 2023 |accessdate=8 September 2025}}</ref><ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.sudamerica.rugby/espanol/colombia-marco-el-terreno-3?nid=968 |title=Colombia marcó el terreno |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=12 Junie 2023 |accessdate=8 September 2025}}</ref> Die span kon sy eerste oorwinning ooit aanteken, toe hulle [[Portugese nasionale vrouerugyspan|Portugal]] met 10–7 kon klop, daarbenewens was dit die eerste toetswedstryd teen ’n Europese opponent in 15 jaar.<ref name=":3" /> === Eerste wêreldbekerdeelname === [[Lêer:2025 Rugby World Cup (Women) - Italy vs Brazil 20250907 32.jpg|duimnael|Groepwedstryd tydens die [[Vrouerugbywêreldbeker 2025]] tussen Brasilië en [[Italiaanse nasionale vrouerugbyspan|Italië]]]] Op 29 Junie 2024 het die Brasiliane geskiedenis gemaak, toe hulle die eerste Suid-Amerikaanse span geword het wat vir die [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooi kon kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/941017?lang=en |title=Brazil book ticket to first Women's Rugby World Cup |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=29 Junie 2024 |accessdate=8 September 2025}}</ref><ref name=":4">{{es}} {{cite web |url=https://www.sudamerica.rugby/espanol/brasil-clasifico-a-la-rugby-world-cup-femenina-2025-3?nid=1087 |title=Brasil clasificó a la Rugby World Cup Femenina 2025 |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=29 Junie 2024 |accessdate=8 September 2025}}</ref> Dit nadat hulle in [[Asunción]], [[Paraguay]], die Colombiane vir die eerste keer kon klop, waarvolgens hulle tydens die [[Vrouerugbywêreldbeker 2025]] in [[Engeland]] hul eerste verskyning gemaak het.<ref name=":4" /> Ná hul 34–13-oorwinning oor Colombia het Brasilië van die 51ste tot die 39ste plek op Wêreldrugby se wêreldranglys se ranglys gevorder, hul destyds beste plek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/941139?lang=en |title=Brazil reach all-time high in World Rugby Women's Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=1 Julie 2024 |accessdate=8 September 2025}}</ref> Daarmee was vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis elke vasteland deur minstens een nasionale span verteenwoordig. Ná [[Kanadese nasionale vrouerugbyspan|Kanada]] en die [[Verenigde State se nasionale vrouerugbyspan|Verenigde State]] was die Brasiliane die derde span van die [[Amerikas]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2024/06/29/history-making-brazil-qualify-for-first-rugby-world-cup/ |title=History Making Brazil Qualify for First Rugby World Cup |publisher=Americas Rugby News |date=29 Junie 2024 |accessdate=8 September 2025}}</ref> Daarbenewens was Brasilië ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] (almal by die mans[[rugbywêreldbeker]]toernooi) die vierde Suid-Amerikaanse land wat aan ’n rugbywêreldbeker deelgeneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/06/14/brazil-complete-record-breaking-win-over-colombia |title=Brazil Complete Record-Breaking win over Colombia |publisher=Americas Rugby News |date=14 Junie 2025 |accessdate=8 September 2025}}</ref> Tydens die toernooi in Engeland het die Brasiliane vir die eerste keer [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouerugbyspan|Suid-Afrika]], [[Franse nasionale vrouerugbyspan|Frankryk]] en [[Italiaanse nasionale vrouerugbyspan|Italië]] ontmoet, maar drie swak nederlae gely. == Kleure, embleem en bynaam == Brasilië speel tradisioneel in ’n geel trui met groen kleuraksente, groen broeke en groen sokkies. Hul alternatiewe trui is groen met wit kleuraksente, wit broeke en groen sokkies. Die beheerliggaam Brasiliaanse Rugbykonfederasie se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n rugbybal tussen twee doelpale op ’n geel agtergrond met die afkorting CBRu daarbo. Die span se bynaam is ''As Yaras'' (Portugees vir: “die Yara’s”) na die gelyknamige wese uit die Brasiliaanse mitologie.<ref>{{pt}} {{cite web |url=https://brasilrugby.com.br/2021/05/24/yaras-em-nome-e-uniforme-selecao-lanca-nova-identidade-visual-com-manifesto |title=Yaras em nome e uniforme: seleção lança nova identidade visual com manifesto |publisher=[[Brasiliaanse Rugbykonfederasie]] |datum=24 Mei 2021 |accessdate=8 September 2025}}</ref> == Toetswedstryde == Brasilië het 5 van sy 20 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 25,00%. Brasilië se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2025): {| class="sortable wikitable" ! Opponent ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{COLruv}} || 8 || 2 || 6 || 0 || 25,00 |- | {{FRAruv}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{ITAruv}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{NEDruv}} || 5 || 1 || 4 || 0 || 20,00 |- | {{PORruv}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 66,67 |- | {{ESPruv}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{RSAruv}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''20''' || '''5''' || '''15''' || '''0''' || '''25,00''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Brasilië het tot dusver vir een [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer. Hulle is tydens die [[Vrouerugbywêreldbeker 2025|2025-toernooi]] egter sonder ’n oorwinning in die groepfase uitgeskakel. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 1994|1994]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 1998|1998]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2002|2002]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2006|2006]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2010|2010]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2014|2014]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2017|2017]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2021|2021]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2025|2025]] || Groepfase |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2029|2029]] || {{n.v.t.}} |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2033|2033]] || {{n.v.t.}} |} == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die span gevorm tydens die [[Vrouerugbywêreldbeker 2025]]:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/07/28/brazil-name-roster-for-2025-womens-rugby-world-cup |title=Brazil Name Roster for 2025 Women’s Rugby World Cup |publisher=Americas Rugby News |date=28 Julie 2025 |accessdate=8 September 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(zagueros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Aline Mayumi Koeke]] || [[Skrumskakel]] || Pasteur || style="text-align:center" | 11 |- | [[Leila Cássia Silva]] || Skrumskakel || Leoas de Paraisópolis || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Luiza Campos]] || Skrumskakel || [[Charrua Rugby Clube|Charrua]] || style="text-align:center" | 10 |- | [[Fernanda Tenório]] || [[Losskakel]] || Elshaddai || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Maria Gabriel Graf]] || Losskakel || [[Brothers Rugby Club]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Raquel Kochhann]] || Losskakel || [[Charrua Rugby Clube|Charrua]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Carolyne Katrine Pereira]] || [[Senter]] || Melina || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Edna Santini]] || Senter || São José || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Mariana Nicolau]] || Senter || São José || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Marina Fioravanti]] || Senter || Poli || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Giovanna Barth]] || [[Vleuel]] || Maringá || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Bianca Silva]] || Vleuel || Leoas de Paraisópolis || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Isadora Lopes de Souza]] || Vleuel || Melina || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Yasmim Soares]] || [[Heelagter]] || Melina || style="text-align:center" | {{0}}3 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(atacantes)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Isabela Gomes Saccomanno]] || [[Haker]] || São José || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Júlia Leni Lima]] || Haker || [[Curitiba Rugby Clube|Curitiba]] || style="text-align:center" | 12 |- | [[Natália Jonck]] || Haker || [[Brothers Rugby Club]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Franciele Barros]] || [[Stut]] || [[Sporting Lissabon|Sporting]] || style="text-align:center" | 11 |- | [[Giovana Mamede]] || Stut || Jacareí || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Pâmela Soares Santos]] || Stut || [[Charrua Rugby Clube|Charrua]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Samara Vergara]] || Stut || Pasteur || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Taís Prioste]] || Stut || Bobigny || style="text-align:center" | 10 |- | [[Ana Carolina Santana]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || Melina || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Dayana Dakar]] || Slot || Niterói || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Eshyllen Coimbra]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Slot || [[Cobras]] || style="text-align:center" | 14 |- | [[Camilla Ísis Carvalho]] || [[Losvoorspeler]] || Elshaddai || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Íris Coluna]] || Losvoorspeler || Poli || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Larissa Carvalho]] || Losvoorspeler || [[Curitiba Rugby Clube|Curitiba]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Larissa Henwood Lima]] || Losvoorspeler || Counties Manukau || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Letícia Medeiros]] || Losvoorspeler || Jacareí || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Letícia Silva]] || Losvoorspeler || Melina || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Marcelle Souza]] || Losvoorspeler || Elshaddai || style="text-align:center" | {{0}}4 |} |} === Bekende spelers === Tot dusver is nog geen Brasiliaanse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Brazil women's national rugby union team|Brasiliaanse nasionale vrouerugbyspan}} * {{pt}} [https://brasilrugby.com.br/ Amptelike webwerf van die Brasiliaanse Rugbykonfederasie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/brazil Brasilië by Wêreldrugby] * {{pt}} [https://www.portaldorugby.com.br/ Brasiliaanse rugbynuus] {{Nasionale vrouerugbyspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionale vrouerugbyspanne]] [[Kategorie:Rugby in Brasilië]] 8b6iow3wk8madhszvvb913ovb3h99nc 0 452067 2964425 2826241 2026-09-02T00:24:40Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2964425 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Stadion | stadionnaam = Stadion Feijenoord | beeld = [[Lêer:Feyenoord_Rotterdam's_De_Kuip_stadium_in_2022_before_a_match_against_FC_Emmen.jpg|270px]] | ligging = [[Rotterdam]], [[Nederland]] | gebou = 1935–1937 | geopen = {{Start date and age|df=y|1937|3|27}} | renovasie = 1994 | uitgebrei = | gesluit = | afgebreek = | eienaar = | operateur = | oppervlak = Gras | boukoste = | argitek = Leendert van der Vlugt<br />Broekbakema (renovasie) | struktuuringenieur = | diensteingenieur = | algemene_kontrakteur= | projekbestuurder = | hoofkontrakteurs = | voormalige_name = | tuisveld_van = [[Feyenoord]]<br />[[Nederlandse nasionale sokkerspan|Oranje]] | sitplekke = 51 117 |koördinate={{Coord|51|53|38|N|4|31|23|E|type:landmark_region:NL-ZH|display=title,inline}}}} '''Stadion Feijenoord''', meer algemeen bekend onder die bynaam '''De Kuip''', is ’n stadion in [[Rotterdam]], [[Nederland]]. Dit is in 1937 voltooi. Die naam is afgelei van die Feijenoord-distrik in Rotterdam. Die stadion se oorspronklike kapasiteit was 64&nbsp;000. In 1949 is dit uitgebrei na 69&nbsp;000, en in 1994 is dit omskep na ’n all-seater met 51&nbsp;117 sitplekke. In 1999 is beduidende restourasie- en binnenshuise werk aan die stadion gedoen voor sy gebruik as ’n lokaal tydens die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]], hoewel die kapasiteit grootliks onveranderd gebly het.<ref>{{cite web |url=http://www.stadionfeijenoord.nl/pagecongres.php?id=196&l=6&i=4 |title=Home of History |publisher=stadionfeijenoord.nl |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070207011831/http://www.stadionfeijenoord.nl/pagecongres.php?id=196&l=6&i=4 |archive-date=2007-02-07 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/bbcthree/article/5957cb44-65fe-43d2-bbf5-48e336f48b23 |title=Some of the world's scariest places to play or watch football |publisher=BBC News |date=9 November 2018 |access-date=11 November 2018}}</ref> == Sokkergeskiedenis == De Kuip is tans die tuisstadion van die sokkerklub [[Feyenoord]], wat tradisioneel as een van die topklubs in Nederland beskou word. Dit was ook lank een van die tuisgronde van die [[Nederlandse nasionale sokkerspan]], en het al meer as 150 internasionale wedstryde aangebied. Die eerste internasionale wedstryd in die stadion was teen [[Belgiese nasionale sokkerspan|België]] op 2 Mei 1937. In 1963 het De Kuip die eindstryd van die [[UEFA Bekerwenner-beker|Europese Bekerwenner-beker]] aangebied, waarin [[Tottenham Hotspur]] die eerste Britse klub geword het om ’n Europese trofee te wen, deur [[Atlético Madrid]] met 5–1 te klop. [[AC Milan|Milan]], [[1. FC Maagdenburg|Maagdenburg]], [[Everton FC|Everton]], [[Manchester United]], sowel as [[FC Barcelona|Barcelona]], het ook die Bekerwennerbeker-trofee by De Kuip omhoog gehou. [[AFC Ajax|Ajax]] en [[Aston Villa]] het die Europese Beker (nou bekend as die [[UEFA Champions League]]) in dié stadion gewen. Die stadion het ’n rekord van tien Europese eindstryde gehuisves, waarvan die laaste die [[UEFA Europa League|UEFA-beker]]-eindstryd in 2002 was, waarin Feyenoord, toevallig in ’n tuiswedstryd, [[Borussia Dortmund]] met 3–2 verslaan het. As gevolg hiervan is Feyenoord die enigste klub wat ’n Europese eindstryd – wat oorspronklik beplan is om op ’n neutrale veld gespeel te word – in hul eie stadion gewen het. In 2000 het die De Kuip die eindstryd van die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]] aangebied – ’n toernooi wat in Nederland en België gehou is – waarin [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] met 2–1 in ekstra tyd verslaan het.<ref name="kuiphist">{{cite web |url=http://www.vasf.nl/historie.php|title=Feijenoord – historie |publisher=vasf.nl |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070516173256/http://www.vasf.nl/historie.php |archive-date=2007-05-16 }}</ref> Die stadion was ook gasheer vir die [[UEFA Nations League]]-eindstryd in 2023. == Konserte == Die stadion het van 1978 tot 2025 konserte aangebied. Die eerste vertoning is op 23 Junie 1978 gehou, met [[Bob Dylan]] as hoofakte en [[Eric Clapton]] as spesiale gas.<ref>{{Cite web |title=40 jaar muziek in De Kuip |url= https://www.nporadio5.nl/nieuws/wekkerwakker/baf415b7-a905-4eab-a225-6e4e3358c1be/40-jaar-muziek-in-de-kuip |access-date=2025-01-07 |website= NPO Radio 5 |language=nl}}</ref> In 1987 het [[David Bowie]] sy rooi-oefeninge daar gehou en toe sy Glass Spider-toer in die stadion geopen.<ref name=GlassIdol>{{Citation | last = Currie | first = David| title = David Bowie: Glass Idol| publisher = Omnibus Press | place = Londen en Margate, Engeland| edition = 1ste | year = 1987| isbn = 0-7119-1182-7}}</ref> In 1995 het René Froger die eerste Nederlandse musikant geword om by De Kuip op te tree as hoofakte, en hy het twee uitverkoopte vertonings gehad.<ref>{{Cite web |date=2011-01-06 |title=René Froger: van de kroeg naar de Kuip |url=https://www.bndestem.nl/overig/rene-froger-van-de-kroeg-naar-de-kuip~a521dbb2 |website=BN DeStem}}</ref> In 2008 het Kane die eerste Nederlandse sanggroep geword om as hoofakte in die stadion op te tree.<ref>{{Cite web |title=Rediscover het jaar 2008 - KANE Official |url=https://kaneofficial.nl/rediscover/2008 |access-date=2025-01-07 |website=kaneofficial.nl |language=nl |archive-date=2025-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250107061646/https://kaneofficial.nl/rediscover/2008 |url-status=dead }}</ref> In 2019 het Marco Borsato vyf konserte by De Kuip gehou en daarmee sy totaal op 14 gebring, wat die vorige rekord van 10 deur [[The Rolling Stones]] oortref het.<ref>{{Cite web |date=2019-12-31 |title=Vanavond op televisie: Borsato in De Kuip {{!}} Conference Claudia de Breij |url=https://www.nu.nl/media/6020741/vanavond-op-televisie-borsato-in-de-kuip-conference-claudia-de-breij.html |website=NU.nl}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-11-06 |title=Marco Borsato kondigt twee extra optredens in De Kuip aan |url=https://www.nu.nl/uit/5576540/marco-borsato-kondigt-twee-extra-optredens-in-kuip.html |website=NU.nl}}</ref> In April 2024 het die Rotterdamse munisipaliteit aangekondig dat weens die aanbou van huise in die omgewing, daar van 2026 af nie meer konserte by De Kuip sou plaasvind nie. Dié reëling het ten doel om geraasbesoedeling te beperk en die stadion het 12 miljoen euro van die stad Rotterdam as vergoeding ontvang.<ref>{{Cite web |last=van Eersel |first=Dennis |date=2024-04-17 |title=Nooit meer concerten in De Kuip, stadion krijgt miljoenen compensatie |url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/1815453/nooit-meer-concerten-in-de-kuip-stadion-krijgt-miljoenen-compensatie |access-date=2025-01-07 |website=www.rijnmond.nl |language=nl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Vriend |first=Herman |date=2024-06-20 |title=Mogelijk toch nog popconcerten in De Kuip vanaf 2026 |url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/1849999/mogelijk-toch-nog-popconcerten-in-de-kuip-vanaf-2026 |access-date=2025-01-07 |website=www.rijnmond.nl |language=nl}}</ref> Die laaste konserte in die stadion het van 12 tot 14 Junie 2025 plaasgevind, met drie vertonings deur die Nederlandse groep Di-rect.<ref>{{Cite web |date=2024-06-22 |title=DI-RECT verkoopt 100.000 kaarten binnen uur, 3e concert toegevoegd |url= https://www.rtl.nl/boulevard/entertainment/artikel/5456795/di-rect-verkoopt-binnen-uur-100000-kaarten-3e-concert-kuip?utm_source=headliner.nl&utm_medium=link&utm_term=free&utm_content=textlink&utm_campaign=Headliner.nl |access-date=2025-01-07 |website= RTL Nieuws & Entertainment |language=nl}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Z9buVxO_jHs|title=DI-RECT in De Kuip – Timelapse |date=2025-07-04 |website=YouTube|access-date=2025-07-27}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rotterdam]] [[Kategorie:Sokkerstadions in Nederland]] e8062y81x0vk7akwc9vhac000k1raay 0 452912 2964268 2897135 2026-09-01T13:26:14Z Balenda 83524 240 2964268 wikitext text/x-wiki [[Lêer:F1 75 Logo.png|thumb|260px|Logo - 75 jaar Formule 1]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{vlagikoon|NED}} 2025 Formule 1 Heineken Nederlandse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Zandvoort Circuit.png|240px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>31 Augustus 2025</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Zandvoort-renbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:08.662</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:12.271 (rondte 60 van 72)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podiumplekke</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]</small> || <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small> || <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]</small> || <small> [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]]</small> |} Die [[2025 Formule Een-seisoen|2025 Formule Een]] [[Nederlandse Grand Prix]] is op [[31 Augustus]] [[2025]] op die [[Zandvoort-renbaan]] in [[Nederland]] gehou. Dit was die vyftiende wedren van die kampioenskapseisoen gewees. [[Lêer:Formula one Circuit Park in the dunes of Zandvoort in the Netherlands (47856564401).jpg|duimnael|regs|300px|[[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] uit die lug gesien.]] == Bande == [[Pirelli]] sal die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Zandvoort |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | [[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br />Hard C1 | {{spaces|3}}[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br />Medium C2 | [[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br />Sag C3 | {{spaces|1}}[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br />Tussen-in | [[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br />{{spaces|3}}Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1 ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:10.278 |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:10.570 |- !3 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:10.779 |- !4 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:10.841 |- !5 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:11.171 |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2 ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:09.890 |- !2 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:09.977 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:09.979 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:10.274 |- !5 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 1:10.478 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3 ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | align=center|4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.972 |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:09.214 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:09.858 |- !4 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:09.913 |- !5 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 1:09.925 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- ! K1 ! K2 ! K3 |- !1 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:09.338''' | 1:08.964 | '''1:08.662''' | align=center|1 |- !2 | align=center|4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:09.469 | '''1:08.874''' | 1:08.674 | align=center|2 |- !3 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 1:09.696 | 1:09.122 | 1:08.925 | align=center|3 |- !4 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 1:09.966 | 1:09.439 | 1:09.208 | align=center|4 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:09.676 | 1:09.313 | 1:09.255 | align=center|5 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:09.906 | 1:09.304 | 1:09.340 | align=center|6 |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:09.900 | 1:09.261 | 1:09.390 | align=center|7 |- !8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 1:09.779 | 1:09.383 | 1:09.500 | align=center|8 |- !9 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:09.980 | 1:09.472 | 1:09.505 | align=center|9 |- !10 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:09.950 | 1:09.366 | 1:09.630 | align=center|10 |- !11 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:09.845 | 1:09.493 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="11"| | align=center|11 |- !12 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 1:09.954 | 1:09.622 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="12"| | align=center|12 |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | 1:10.037 | data-sort-value="1:09.623" | 1:09.622 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="13"| | align=center|13 |- !14 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | 1:09.894 | 1:09.637 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="14"| | align=center|14 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:09.792 | 1:09.652 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="15"| | align=center|15 |- !16 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | 1:10.104 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| | align=center|16 |- !17 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | 1:10.195 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | align=center|17 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:10.197 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | align=center|18 |- !19 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:10.262 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| | align=center|19 |- ! data-sort-value="20"|— | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | data-sort-value="20" | ''Geen tyd'' | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | align=center|20 |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:14.192 |- !colspan=8 |Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2025/races/1267/netherlands/qualifying.html |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2025 – Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2025-08-30}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- !1 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 72 | 1:38:29.849 | align=center| 1 | align=center|'''25''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !2 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]]''' | align=center| 72 | +1.271 | align=center| 3 | align=center|'''18''' |- !3 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]]''' | align=center| 72 | +3.233 | align=center| 4 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center| 72 | +5.654 | align=center| 5 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} '''[[Alexander Albon]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 72 | +6.327 | align=center| 15 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} '''[[Oliver Bearman]]''' | '''[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]''' | align=center| 72 | +9.044 | align=center data-sort-value="20"| Kuipe | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} '''[[Lance Stroll]]''' | '''[[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 72 | +9.497 | align=center| 19 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} '''[[Fernando Alonso]]''' | '''[[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 72 | +11.709 | align=center| 10 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} '''[[Yuki Tsunoda]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]]''' | align=center| 72 | +13.597 | align=center| 12 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} '''[[Esteban Ocon]]''' | '''[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]''' | align=center| 72 | +14.063 | align=center| 18 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center| 72 | +14.511 | align=center| 16 | |- !12 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center| 72 | +17.063 | align=center| 8 | |- !13 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 72 | +17.376 | align=center| 9 | |- !14 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center| 72 | +19.725 | align=center| 17 | |- !15 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center| 72 | +21.565 | align=center| 13 | |- !16 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center| 72 | +22.029 | align=center| 11 | |- !17 | align=center|10| | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center| 72 | +23.629 | align=center| 14 | |- !18 | align=center|4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 64 | Olielek | align=center| 2 | |- !NC | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center| 52 | Botsing | align=center| 6 | |- !NC | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center| 22 | Ongeluk | align=center| 7 | |- !colspan=8| Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1267/netherlands/race-result |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2025 – Race Result |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2025-08-31}}</ref> |} {{Pictogram vinnigste ronde}} [[Oscar Piastri]] teken vir die agtste keer in sy loopbaan die vinnigste rondte aan. == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|309 |- !2 | align=center|4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|275 |- !3 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|205 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|184 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|151 |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|109 |- !7 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|64 |- !8 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|64 |- !9 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|37 |- !10 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Racing Bulls]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|37 |- !11 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|32 |- !12 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|30 |- !13 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|28 |- !14 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|20 |- !15 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|20 |- !16 | align=center|38 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|16 |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !18 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|14 |- !19 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|10 |- !20 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|0 |- !21 | align=center|7 | {{AU-VLAG}} [[Jack Doohan]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Span ! Punte |- !1 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|584 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|260 |- !3 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|248 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center|214 |- !5 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|80 |- !6 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|62 |- !7 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center|60 |- !8 | {{CH-VLAG}} [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|51 |- !9 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|44 |- !10 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|20 |- |} {{EindeKolomme}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Nederlandse Grand Prix|Nederland]] [[Kategorie:Sport in 2025|Nederland]] [[Kategorie:Sport in Nederland]] t7xdp9ids2736hrp8nunnbfhnd74z3t 0 453774 2964283 2958706 2026-09-01T13:50:13Z Balenda 83524 /* Kalender */ wikilink 2964283 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2025 | Huidige = 2026 | Volgende = 2027 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is onderweg om die 77ste Formule 1-seisoen te wees. "Formule 1", amptelik die "FIA Formule Een Wêreldkampioenskap," is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die kampioenskap, wat van Maart tot Desember gehou word, sal uit twee-en-twintig Grands Prix bestaan, nadat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] weens die voortdurende oorlog in die Midde-Ooste afgelas is. Die 2026-seisoen sal groot regulasieveranderinge inlui, met nuwe motors en enjins. Motors sal met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel word. == Algemeen == ===Verandering in regulasies=== Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies sal almal vir die 2026-seisoen hersien word. ===Tegniese regulasies=== Die sewentiende weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2025 gepubliseer.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_17_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section C Technical Regulations - Issue 17 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Afmetings en aërodinamika van motors=== Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig. ===Kragbron=== Nuwe krageenheidregulasies sal vir die 2026-seisoen ingestel word. Die nuwe krageenhede sal steeds meer as 1 000 pk (750 kW) produseer, hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies sal die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, sal egter verbied word, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog sal word van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW). Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid sal afneem van 630 kW tot 400 kW. Die krageenhede sal 'n ten volle volhoubare brandstof gebruik wat deur Formule 1 ontwikkel word. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin. == Sportregulasies == Die sesde weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2026 gepubliseer.<ref name=SR>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section B Sporting Regulations - Issue 06 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Naelren=== Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}</ref> === Hittegevaar === Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word. === Wegspringrooster === Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur. === Finansiële regulasies === Die sesde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 28 April 2026 deur FIA gepubliseer.<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_-_f1_teams_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> == Kalender == [[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]] Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}</ref> Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%" !{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}} !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Datum |- |{{Middel|1150}} !1 |[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]] |{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]] |[[Melbourne]] |8 Maart |- |{{Middel|1151}} !2 |[[Chinese Grand Prix|GP van China]] |{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]] |[[Shanghai]] |15 Maart |- |{{Middel|1152}} !3 |[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]] |{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]] |Suzuka |29 Maart |- |{{Middel|1153}} !4 |[[Miami Grand Prix|GP van Miami]] |{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]] |Miami Gardens ([[Florida]]) |3 Mei |- |{{Middel|1154}} !5 |[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]] |{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |24 Mei |- |{{Middel|1155}} !7 |[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]] |{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]] |[[Monaco]] |7 Junie |- |{{Middel|1156}} !7 |[[Barcelona-Katalonië Grand Prix|GP van Barcelona-Katalonië]] |{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] |Montmeló |14 Junie |- |{{Middel|1157}} !8 |[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]] |{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]] |Spielberg |28 Junie |- |{{Middel|1158}} !9 |[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]] |{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]] |Silverstone |5 Julie |- |{{Middel|1159}} !10 |[[Belgiese Grand Prix|GP van België]] |{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]] |Stavelot |19 Julie |- |{{Middel|1160}} !11 |[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]] |{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]] |Mogyoród |26 Julie |- |{{Middel|1161}} !12 |[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]] |{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]] |Zandvoort |23 Augustus |- |{{Middel|1162}} !13 |[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]] |Monza |6 September |- |{{Middel|1163}} !14 |[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]] |{{ES-VLAG}} [[Circuito de Madring]] |[[Madrid]] |13 September |- |{{Middel|1164}} !15 |[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]] |{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]] |[[Bakoe]] |26 September |- |{{Middel|1165}} !16 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{MY-VLAG}} [[Sepang Internasionale Renbaan]] |Sepang |4 oktober |- |{{Middel|1166}} !17 |[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]] |{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]] |[[Singapoer|Singapore]] |11 Oktober |- |{{Middel|1167}} !18 |[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]] |{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]] |[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]]) |25 Oktober |- |{{Middel|1168}} !19 |[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]] |{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] |[[Meksikostad]] |1 November |- |{{Middel|1169}} !20 |[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]] |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]] |[[São Paulo]] |8 November |- |{{Middel|1170}} !21 |[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]] |{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]] |[[Las Vegas]] ([[Nevada]]) |21 November |- |{{Middel|1171}} !22 |[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]] |{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]] |[[Lusail]] |29 November |- |{{Middel|1172}} !23 |[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]] |{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]] |[[Yas-eiland|Yas]] |6 Desember |} === Kalenderwysigings in 2026 === * Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie. * Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens direk na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis. * Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]] aanbied. * Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied. * Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word. * Op 26 Julie 2026 is aangekondig dat die Bahreinse Grand Prix van Sakhir na die [[Sepang Internasionale Renbaan]] in Sepang, [[Maleisië]], verskuif word, waar die [[Maleisiese Grand Prix]] laas in 2017 gehou is. Die wedren op 4 Oktober sal amptelik die ''Gulf Air Bahreinse Grand Prix in Maleisië'' genoem word.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6404438/formule-1-in-oktober-naar-maleisie-als-vervanger-afgelaste-gp-bahrein.html |titel=Formule 1 in oktober naar Maleisië als vervanger afgelaste GP Bahrein |website=nu.nl |datum=2026-07-26}}</ref> === Afgelaste renne === Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.<ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" !Rondte !|Grand Prix ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Oorspronklike datum |- !4 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]] |[[Sakhir]] |12 April |- !5 |[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]] |{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]] |[[Djedda|Jeddah]] |19 April |} == Inskrywings == Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}</ref> Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors. <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}} !Inskrywer !Vervaardiger !Onderstel !Kragbron !Nr. !Renjaer !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} !style="border-left:2px solid #aaaaaa"|Nr. !Renjaers in<br />vrye oefening !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{Vlagikoon|FRA}} BWT Alpine Formule 1-span !rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=2|A526<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref name="AlpineMercedes">{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}</ref> |{{Center|10}} |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–12 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |- |{{Center|43}} |{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}</ref> |align=center|1–12 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|61 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistHON2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Hungarian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-24}}</ref> |align=center|11 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco Formule 1-span !rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]] |rowspan=2|AMR26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Honda RA626H<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> |{{Center|14}} |{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}</ref> |align=center|1–12 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}</ref> |align=center|3, 10 |- |{{Center|18}} |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref name="Stroll">{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–12 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref name=entrylistOOS2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}}</ref> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Atlassian Williams F1-span !rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|FW48<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}</ref> |{{Center|23}} |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}</ref> |align=center|1–12 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistCAT2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix - Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}}</ref> |align=center|7 |- |{{Center|55}} |{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |bezochtdatum=2024-07-29}}</ref> |align=center|1–12 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} Audi Revolut F1-span<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]] |rowspan=2|R26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Audi AFR 26 Hybrid |{{Center|5}} |{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}</ref> |align=center|1–12 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|27}} |{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}</ref> |align=center|1–12 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name="entrylistCAT2026" /> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|MAC-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}</ref> |{{Center|11}} |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref name=PERBOT>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}</ref> |align=center|1–12 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|25 |{{VS-VLAG}} Colton Herta<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|77}} |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref name=PERBOT/> |align=center|1–12 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|25 |{{VS-VLAG}} Colton Herta<ref name=entrylistHON2026/> |align=center|11 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari [[Hewlett-Packard|HP]] !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan=2|SF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}</ref> |{{Center|16}} |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}</ref> |align=center|1–12 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|44}} |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}</ref> |align=center|1–12 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|VF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6 |{{Center|31}} |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}</ref> |align=center|1–12 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|50 |{{JP-VLAG}} Ryō Hirakawa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|87}} |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}</ref> |align=center|1–12 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|50 |{{JP-VLAG}} Ryō Hirakawa<ref name=entrylistHON2026/> |align=center|11 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} McLaren Mastercard F1 Team !rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|MCL40<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|1}} |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |align=center|1–12 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| 67 |{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|81}} |{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}</ref> |align=center|1–12 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|67 |{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli<ref name=entrylistHON2026/> |align=center|11 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|Mercedes AMG Petronas F1-span}} !rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |rowspan=2|F1 W17<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|12}} |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref name=MER>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}</ref> |align=center|1–12 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|72 |{{DK-VLAG}} Frederik Vesti<ref name=entrylistCAT2026/><ref name=entrylistHON2026/> |align=center|7, 11 |- |{{Center|63}} |{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}</ref> |align=center|1–12 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=3|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span !rowspan=3|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=3|VCARB 03<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=3|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF>{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWLIN>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–11 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|90 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|22}} |{{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]<ref name=LAWTSU>{{nl}}{{Cite web |url=https://f1journaal.be/officieel-isack-hadjar-mist-gp-van-nederland-liam-lawson-en-yuki-tsunoda-vallen-in-bij-red-bull-en-racing-bulls/ |titel=Isack Hadjar mist GP van Nederland, Liam Lawson en Yuki Tsunoda vallen in bij Red Bull en Racing Bulls |website=f1journaal.be |datum=2026-08-19}}</ref> |align=center|12 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |- |{{Center|41}} |{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]<ref name=LAWLIN/> |align=center|1–12 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=3|{{AT-VLAG}} Oracle Red Bull Racing !rowspan=3|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=3|RB22<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=3|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF/> |{{Center|3}} |{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}</ref> |align=center|1–12 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |- |{{Center|6}} |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–11 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|36 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWTSU/> |align=center|12 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !colspan="10" align=center| Bron: FIA<ref name=inskryflys>{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}</ref><ref>Amptelike inskrywingslyste: * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_canadian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Canadian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-22}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Monaco Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-05}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 British Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-03}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Hungarian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-24}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Dutch Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-21}} </ref> |}</div> == Uitslae en ranglys == === Grands Prix === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- !1 | {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- !2 | {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>1</sup>''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- !3 | {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- !4 | [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>2</sup>''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]] |- !5 | {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>1</sup>''' | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- !7 | {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}} | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]] |- !8 | {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>3</sup>''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]] |- !10 | {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- !11 | {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- !12 | {{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>1</sup>''' | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- !13 | {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- !14 | {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- !15 | {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]] |- !16 | {{MY-VLAG}} [[Bahreinse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Bahreinse Grand Prix|Verslag]] |- !17 | {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]] |- !18 | {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]] | | | | | [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- !19 | [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] | | | | | [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]] |- !20 | [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] | | | | | [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]] |- !21 | [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]] | | | | | [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]] |- !22 | {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]] |- !23 | [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]] | | | | | [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]] |} </div> '''*<sup>1</sup>''' [[George Russell]] wen drie naelrenne: die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese Grand Prix]], die [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese Grand Prix]] asook die [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse Grand Prix]].<br/> '''*<sup>2</sup>''' [[Lando Norris]] wen die [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|naelren van die Miami Grand Prix]].<br/> '''*<sup>3</sup>''' [[Kimi Antonelli]] wen die [[2026 Britse Grand Prix#Naelrenuitslag|naelren van die Britse Grand Prix]].<br/> === Puntestelsel === Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek''' |bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}} |bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}} |bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}} |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix''' |bgcolor=ffffbf|25 |bgcolor=dfdfdf|18 |bgcolor=ffdf9f|15 |bgcolor=dfffdf|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|2 |bgcolor=dfffdf|1 |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren''' |bgcolor=ffffff|8 |bgcolor=ffffff|7 |bgcolor=ffffff|6 |bgcolor=ffffff|5 |bgcolor=ffffff|4 |bgcolor=ffffff|3 |bgcolor=ffffff|2 |bgcolor=ffffff|1 |} === Ranglys van renjaers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !1 |12 |align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''6'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''3'''</sup>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|<sup>'''1'''</sup>15{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''4'''</sup>2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ANT|seasonpoints}} |- !2 |63 |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>4 |bgcolor=efcfff|<sup>'''1'''</sup><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''4'''</sup>2 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''1'''</sup>3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} |- !3 |44 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>6 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''6'''</sup>2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAM|seasonpoints}} |- !4 |1 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|<sup>'''4'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<sup>'''2'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''3'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|NOR|seasonpoints}} |- !5 |16 |align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LEC|seasonpoints}} |- !6 |3 |align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>5 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''7'''</sup>3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''6'''</sup>20<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=efcfff|<sup>'''6'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|VER|seasonpoints}} |- !7 |81 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''4'''</sup>11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''7'''</sup>11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PIA|seasonpoints}} |- !8 |6 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAD|seasonpoints}} |- !9 |30 |align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LAW|seasonpoints}} |- !10 |10 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|<sup>'''8'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|GAS|seasonpoints}} |- !11 |41 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|<sup>'''8'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LIN|seasonpoints}} |- !12 |43 |align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|COL|seasonpoints}} |- !13 |87 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BEA|seasonpoints}} |- !14 |5 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOR|seasonpoints}} |- !15 |27 |align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HUL|seasonpoints}} |- !16 |55 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16| |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|SAI|seasonpoints}} |- !17 |23 |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALB|seasonpoints}} |- !18 |31 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|OCO|seasonpoints}} |- !19 |14 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALO|seasonpoints}} |- !20 |22 |align=left|{{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|TSU|seasonpoints}} |- !21 |18 |align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|STR|seasonpoints}} |- !22 |77 |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOT|seasonpoints}} |- !23 |11 |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PER|seasonpoints}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> <sup>'''†'''</sup> — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. === Ranglys van vervaardigers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |-valign="top" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|1 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |align=center|12<!--ANT--> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''6'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''3'''</sup>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|<sup>'''1'''</sup>15{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''4'''</sup>2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|425 |- |align=center|63<!--RUS--> |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>4 |bgcolor=efcfff|<sup>'''1'''</sup><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''4'''</sup>2 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''1'''</sup>3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|2 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align=center|16<!--LEC--> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|338 |- |align=center|44<!--HAM--> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>6 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''6'''</sup>2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram snelste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|3 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|1<!--NOR--> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|<sup>'''4'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<sup>'''2'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''3'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|263 |- |align=center|81<!--PIA--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''4'''</sup>11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 vc |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''7'''</sup>11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=3|4 |rowspan=3 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-<br/>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|3<!--VER--> |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>5 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''7'''</sup>3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''6'''</sup>20<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=efcfff|<sup>'''6'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=3 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|186 |- |align=center|6<!--HAD--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=3|5 |rowspan=3 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-<br/>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=3 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|66 |- |align=center|22<!--TSU--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=center|41<!--LIN--> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|<sup>'''8'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|6 |rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|10<!--GAS--> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|<sup>'''8'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|63 |- |align=center|43<!--COL--> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|7 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span]]-[[Ferrari]] |align=center|31<!--OCO--> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dffddf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|21 |- |align=center|87<!--BEA--> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|8 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] |align=center|5<!--BOR--> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|16 |- |align=center|27<!--HUL--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|9 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|23<!--ALB--> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|11 |- |align=center|55<!--SAI--> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|10 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br/>[[Honda]] |align=center|14<!--ALO--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|3 |- |align=center|18<!--STR--> |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|11 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |align=center|11<!--PER--> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|77<!--BOT--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> <sup>'''†'''</sup> — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] 4wc95tw4xiqpa77gq6ggxipqijgt7n2 0 457064 2964255 2866173 2026-09-01T12:54:48Z JMK 649 2964255 wikitext text/x-wiki '''Natascha Viljoen''' (gebore 1970) is 'n Suid-Afrikaanse sakebestuurder, en die president en hoofbedryfsbeampte, en aangewese uitvoerende hoof van Newmont, die wêreld se grootste goudmynmaatskappy. Sy word in Januarie 2026 uitvoerende hoof. Viljoen is van [[Klerksdorp]], 'n klein myndorpie in [[Noordwes|die Noordwes-provinsie]].<ref name=":1">{{Cite web|url=http://news.nwu.ac.za/nwu-alumna-appointed-amplats-ceo|title=NWU alumna appointed as Amplats CEO|date=2020-02-28|website=news.nwu.ac.za|language=en|access-date=2025-10-10}}</ref> Sy het 'n Baccalaureusgraad in Ingenieurswese aan [[Noordwes-Universiteit|die Noordwes-Universiteit]] in Suid-Afrika verwerf, en 'n uitvoerende MBA van die [[Universiteit van Kaapstad]], Suid-Afrika.<ref>{{Cite web|url=https://businesstech.co.za/news/business/839990/the-south-african-set-to-be-the-first-woman-to-run-a-r1-7-trillion-american-giant/|title=The South African set to be the first woman to run a R1.7 trillion American giant|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref> In Februarie 2020 het Viljoen die uitvoerende hoof van [[Anglo-American Platinum|Anglo Platinum]] (Amplats) geword.<ref>{{Cite web|url=https://www.valterraplatinum.com/media/press-releases/2020/20-02-2020|title=Anglo American Platinum announces appointment of Natascha Viljoen as CEO|website=www.valterraplatinum.com|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> Viljoen is die president en hoofbedryfsbeampte van Newmont.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2025/09/29/newmont-names-coo-natascha-viljoen-ceo-as-tom-palmer-retires.html|title=Newmont Names COO Natascha Viljoen CEO, as Tom Palmer retires|last=Franco|first=Itzel|date=2025-09-29|website=CNBC|language=en|access-date=2025-10-10}}</ref> Op 29 September 2025 is aangekondig dat Viljoen vir Tom Palmer as uitvoerende hoof van Newmont sou opvolg,<ref>{{Cite web|url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1164727/000110465925044139/tm2513787d1_ex99-1.htm|website=www.sec.gov|access-date=2025-10-10}}</ref> met ingang Januarie 2026, wanneer hy aftree.<ref>{{Cite web|url=https://dailyinvestor.com/mining/105256/the-south-african-woman-leading-the-worlds-largest-gold-company/|title=The South African woman leading the world’s largest gold company|last=Minnaar|first=Kirsten|language=en-ZA|access-date=2026-01-05}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse hoof- uitvoerende beamptes]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Kaapstad]] [[Kategorie:Alumni van Noordwes-Universiteit]] [[Kategorie:Geboortes in 1970]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Mynbou in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Ingenieurs]] [[Kategorie:Ingenieurswese]] [[Kategorie:Vroue van Suid-Afrika van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Goud]] pk79ju53msex7uzta4kib65cv5jtpci 2964257 2964255 2026-09-01T12:58:39Z JMK 649 verw details 2964257 wikitext text/x-wiki '''Natascha Viljoen''' (gebore 1970) is 'n Suid-Afrikaanse sakebestuurder, en die president en hoofbedryfsbeampte, en aangewese uitvoerende hoof van Newmont, die wêreld se grootste goudmynmaatskappy. Sy word in Januarie 2026 uitvoerende hoof. Viljoen is van [[Klerksdorp]], 'n klein myndorpie in [[Noordwes|die Noordwes-provinsie]].<ref name=":1">{{Cite web|url=http://news.nwu.ac.za/nwu-alumna-appointed-amplats-ceo|title=NWU alumna appointed as Amplats CEO|date=2020-02-28|website=news.nwu.ac.za|language=en|access-date=2025-10-10}}</ref> Sy het 'n Baccalaureusgraad in Ingenieurswese aan [[Noordwes-Universiteit|die Noordwes-Universiteit]] in Suid-Afrika verwerf, en 'n uitvoerende MBA van die [[Universiteit van Kaapstad]], Suid-Afrika.<ref>{{Cite web|url=https://businesstech.co.za/news/business/839990/the-south-african-set-to-be-the-first-woman-to-run-a-r1-7-trillion-american-giant/|title=The South African set to be the first woman to run a R1.7 trillion American giant|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref> In Februarie 2020 het Viljoen die uitvoerende hoof van [[Anglo-American Platinum|Anglo Platinum]] (Amplats) geword.<ref>{{Cite web|url=https://www.valterraplatinum.com/media/press-releases/2020/20-02-2020|title=Anglo American Platinum announces appointment of Natascha Viljoen as CEO|website=www.valterraplatinum.com|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> Viljoen is die president en hoofbedryfsbeampte van Newmont.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2025/09/29/newmont-names-coo-natascha-viljoen-ceo-as-tom-palmer-retires.html|title=Newmont Names COO Natascha Viljoen CEO, as Tom Palmer retires|last=Franco|first=Itzel|date=2025-09-29|website=CNBC|language=en|access-date=2025-10-10}}</ref> Op 29 September 2025 is aangekondig dat Viljoen vir Tom Palmer as uitvoerende hoof van Newmont sou opvolg,<ref>{{Cite web |title=Newmont Promotes Natascha Viljoen to President and Chief Operating Officer |date= 2 Mei 2025 |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1164727/000110465925044139/tm2513787d1_ex99-1.htm|website=www.sec.gov|access-date=2025-10-10}}</ref> met ingang Januarie 2026, wanneer hy aftree.<ref>{{Cite web|url=https://dailyinvestor.com/mining/105256/the-south-african-woman-leading-the-worlds-largest-gold-company/|title=The South African woman leading the world’s largest gold company|last=Minnaar|first=Kirsten|language=en-ZA|access-date=2026-01-05}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse hoof- uitvoerende beamptes]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Kaapstad]] [[Kategorie:Alumni van Noordwes-Universiteit]] [[Kategorie:Geboortes in 1970]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Mynbou in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Ingenieurs]] [[Kategorie:Ingenieurswese]] [[Kategorie:Vroue van Suid-Afrika van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Goud]] b4538rco5d04zjnrz9kmrqdb80ll3lt 0 457084 2964311 2956614 2026-09-01T15:12:48Z Jcb 223 2964311 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Archive-ugent-be-B06F870C-8F5A-11E3-8041-11B8D43445F2_DS-31_(cropped).jpg|duimnael|347x347px|Begijn van Gent. Uittreksel uit 'n manuskrip van die Begeunehof van Sint-Aubertus, [[Gent]], c. 1840.<ref name="ugent">{{Cite web|url=https://lib.ugent.be/viewer/archive.ugent.be:B06F870C-8F5A-11E3-8041-11B8D43445F2#?c=&m=&s=&cv=8&xywh=-1659,-295,10929,6102|title=Het begijnhof Sint Aubertus (Poortacker) te Gent|website=lib.ugent.be|access-date=2020-08-28}}</ref>]] Die '''Begeune''' (/beˈχəi̯ːnə, ˈbɛχəi̯ːnə/) en die '''Beghards''' (/ˈbɛɡərdz, bəˈɡɑːrdz/) is godsdienstige ordes wat in [[Wes-Europa]], veral in die [[Lae Lande]], in die 13de–16de eeue aktief was. Hul lede het in [[Monastisisme|semi-kloostergemeenskappe]] gewoon, maar het nie formele godsdienstige geloftes afgelê nie. Alhoewel hulle belowe het om nie te trou "solank hulle as Begeune leef nie" (om 'n vroeë Lewensreël aan te haal) was hulle vry om te eniger tyd te vertrek. Begeune was deel van 'n groter geestelike herlewingsbeweging van die 13de eeu wat die nabootsing van [[Jesus van Nasaret|Jesus]] se lewe deur vrywillige armoede, die versorging van die armes en siekes, en godsdienstige toewyding beklemtoon het. == Etimologie == Die term 'Beguine' ({{Langx|la|beguinas}}; {{Langx|nl|begijn}}) is van onsekere oorsprong en kon moontlik 'n neerhalende term gewees het.<ref name="greynun">{{Cite web|url=https://www.greynun.org/2020/02/the-beguines-of-medieval-europe-mystics-and-visionaries/|title=The Beguines of Medieval Europe: Mystics and Visionaries|last=Glackin|first=Maryellen|date=2020-02-21|website=Grey Nuns of the Sacred Heart|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> Geleerdes erken nie meer die teorie wat in die ''Encyclopædia Britannica'' Elfde Uitgawe (1911) uiteengesit word dat die naam afgelei is van Lambert le Bègue, 'n priester van [[Luik (stad)|Luik]] nie.<ref name="smith">{{Cite book |last=Smith |first=Rachel J. D. |url=https://books.google.co.za/books?hl=en&lr=&id=dWNbDwAAQBAJ&oi=fnd&pg=PT8&dq=Excessive+Saints:+Gender,+Narrative,+and+Theological+Invention+in+Thomas+of+Cantimpr%C3%A9's+Mystical+Hagiographies&ots=rZ9Ed074Xr&sig=MjziLo9D513G_QgFhE-xc_PVmjw&redir_esc=y#v=onepage&q=Excessive%20Saints:%20Gender,%20Narrative,%20and%20Theological%20Invention%20in%20Thomas%20of%20Cantimpr%C3%A9's%20Mystical%20Hagiographies&f=false |title=Excessive Saints: Gender, Narrative, and Theological Invention in Thomas of Cantimpré’s Mystical Hagiographies |date=2018-12-18 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-54793-2 |language=en}}</ref> Ander teorieë, soos afleiding van die naam van St. Begga en van die beweerde, gerekonstrueerde Oud-Saksiese woord {{Lang|osx|*beggen}}, "om te smeek" of "om te bid", is ook in betwyfeling gebring.<ref>{{Cite web|url=https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Beguines|title=1911 Encyclopædia Britannica/Beguines - Wikisource, the free online library|website=en.wikisource.org|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> Die oorsprong van die beweging se naam bly dus onseker, asook die presiese datums vir die begin van die beweging self.<ref>{{Cite web|url=https://www2.kenyon.edu/projects/margin/beguines.htm|title=beguines|website=www2.kenyon.edu|access-date=2026-01-05}}</ref> == Begeune (lekevroue) == === Gemeenskappe en status === [[Lêer:De_baghine_Des_dodes_dantz_Lubeck_1489.jpg|duimnael|424x424px|Afdruk van 'n Begeune in {{Lang|de|Danse Macabre{{!}}Des dodes dantz}} van Matthäus Brandis, [[Lübeck]] 1489|links]] Aan die begin van die 12de eeu het sommige vroue in die [[Lae Lande]] alleen gewoon en hulself aan gebed en goeie werke toegewy, maar egter sonder om geloftes af te lê.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Beguines|title=Beguines|date=5 Januarie 2026}}</ref> Aanvanklik was daar slegs 'n paar begeune, maar deur die loop van die eeu het hul getalle toegeneem. In die Middeleeue was daar meer vroue as mans as gevolg van die struktuur van stedelike demografie en huwelikspatrone in die Lae Lande. Hierdie vroue het in dorpe gewoon waar hulle na die armes omgesien het. Gedurende die 13de eeu het sommige van hulle huise gekoop wat aan mekaar gegrens het. Hierdie klein gemeenskappe van vroue het gou die aandag van sekulêre en geestelike owerhede getrek.<ref>{{Cite web|url=https://www.nastywomenwriters.com/the-wisdom-of-the-beguines-the-forgotten-story-of-a-medieval-womens-movement-by-laura-swan/|title=The Wisdom of the Beguines: The Forgotten Story of a Medieval Women’s Movement by Laura Swan|last=Dintino|first=Theresa C.|date=2022-07-05|website=Nasty Women Writers|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref> Geïnspireer deur die vroue se toewyding aan gebed, die sakramente en liefdadigheidsdiens in die wêreld, het plaaslike geestelikes gepoog om die vroue se geestelike roem te kanaliseer en te ontplooi in reaksie op kontemporêre probleme, veral die institusionele kerk se oorlog teen kettery.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbeinternational.org/resource/wisdom-beguines-forgotten-story-medieval-womens-movement/|title=Wisdom of the Beguines: The Forgotten Story of a Medieval Women's Movement|website=CBE International|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref> Verskeie geestelikes het gepoog om hierdie ''mulieres religiosae'' (godsdienstige vroue of 'heilige' vroue) as heiliges te verklaar na hul dood.<ref>{{Cite EB1911}}</ref> Die bekendste voorbeeld hiervan was waarskynlik die verhouding tussen Jakobus van Vitry en Marie d'Oignies, wat soms die prototipiese Begeune genoem word, in die vroeë 13de eeu.<ref>{{Cite book |last=Simons |first=Walter |title=Cities of Ladies: Beguine Communities in the Medieval Low Countries, 1200–1565 |url=https://archive.org/details/citiesofladiesbe0000simo |publisher=University of Pennsylvania Press |year=2001 |isbn=978-0-8122-1853-4 |location=Philadelphia}}</ref> Marie d'Oignies het Jakobus geïnspireer. Sy het sy prediking aangemoedig en verbeter en baie van haar wonderwerke het gedien om die sakramentele program van Lateranus IV te bevorder.<ref>{{Cite book |last=Walker Bynum |first=Caroline |author-link=Caroline Walker Bynum |url=https://books.google.com/books?id=9DUgmJGxZyEC |title=Holy Feast and Holy Fast: The Religious Significance of Food to Medieval Women |publisher=University of California Press |year=1988 |isbn=978-0-520-90878-9 |page=17}}</ref> Na Marie se dood het Jakobus na Rome gereis namens die "godsdienstige vroue" in die Bisdom Luik, op soek na pouslike toestemming vir die vroue om saam te leef en mekaar aan te spoor om goeie Christelike lewens te lei.<ref>{{Cite book |title=Lettres de Jacques de Vitry |date=1960 |publisher=E. J. Brill |editor-last=Jacques |editor-first=R. B. C. Huygens |location=Leiden |page=74}}</ref> Begeune was nie nonne nie, maar hulle word soms met nonne verwar.<ref name="ugent" /> Begeune het persoonlike, informele geloftes van kuisheid afgelê. Geïnspireer deur die ideale van die ''vita apostolica'' – dieselfde ideale wat gelei het tot die vorming van die bedelordes – het Begeune 'n lewe van kontemplatiewe gebed en aktiewe diens in die samelewing nagestreef.<ref name="grey nun" /> As vroue is Begeune verbied om te preek en te onderrig, maar hulle het hul mede-Christene aktief aangemoedig om lewens van boetedoening, diensbaarheid en gebed te lei.<ref name="smith" /> Begeune het nooit die status van amptelike, pouslik goedgekeurde godsdienstige orde beklee nie. Hulle het nie goedgekeurde orde reëls gevolg nie, hulle het nie in kloosters gewoon nie, en hulle het nie hul persoonlike eiendom prysgegee nie. Trouens, Begeune was vry om hul godsdienstige roeping te eniger tyd te laat vaar, aangesien dit nie deur enige bindende kloosterbelofte afdwingbaar was nie. In baie gevalle het die term "Begeune" verwys na 'n vrou wat nederige klere gedra het en weens 'n godsdienstige lewe wat bo en behalwe die praktyke van gewone leke, uitgestaan het.<ref name="grey nun" />[[Lêer:Kloesterle-cannstatt.jpg|duimnael|335x335px|'n Huis in [[Bad Cannstatt]] wat voorheen as 'n begijnhof gebruik is. Dit is in 1463 gebou en in 1983 gerestoureer.]]In stede soos [[Cambrai]], [[Valenciennes]] en [[Luik (stad)|Liège]] het plaaslike amptenare formele gemeenskappe vir hierdie vroue gestig wat bekend geword het as begijnhoven.<ref name="ugent" /> Begijnhowe (Begijnhoven in Nederlandssprekende gebiede) was geneig om naby aan of binne dorpsentrums geleë te wees en was dikwels naby die riviere wat water vir hul werk in die tekstielbedryf voorsien het. Sommige vroue het by gemeenskappe van eendersdenkende leke-godsdienstige vroue aangesluit en die etiket "Begeune" aangeneem op grond van die betreding van 'n begijnhof, terwyl baie vroue alleen of saam met een of twee ander eendersdenkende vroue gewoon het. Begijns het verskeie beroepe beoefen om hulself te onderhou. Vroue in die Lae Lande was geneig om in die stede se winsgewende wolbedryf te werk. Paryse Begeune was weer belangrike bydraers tot die stad se ontluikende sybedryf.<ref>{{Cite web|url=https://www.beguine.link/beguine-life/|title=The Beguine Way of Life – Beguine Link|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pennpress.org/9780812224115/the-beguines-of-medieval-paris/|title=The Beguines of Medieval Paris – Penn Press|website=University of Pennsylvania Press|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref> Begeune was invloedryk in terme van die verspreiding van skryfwerk en manuskripte. Aangesien Begeune in die omgangstaal kon lees en skryf, het hulle status verleen aan die gebruik van omgangstaalskrif vir godsdienstige doeleindes. Hulle het 'n belangrike rol gespeel in die vorming en oordrag van die omgangstaal en die verhoging van algemene geletterdheid deur spirituele en mistieke tekste in hul eie plaaslike tale te vertaal. Dit het weer komplekse teologiese idees toeganklik gemaak vir 'n groter en meer diverse gehoor. Nie net het hulle bestaande godsdienstige tekste vertaal nie, maar hulle het ook hul eie oorspronklike manuskripte geskryf. Hierdie geskrewe werke van Begeune was nie net aanvaar nie, maar ook baie gewild. Sommige tekste is na voltooiing vinnig in Latyn vertaal, wat aan dit breë aantrekkingskrag en gesag verleen het. Een voorbeeld hiervan was die werk van Mechthild van Magdeburg, getiteld ''Die Bloeiende Lig van die Godheid'', wat kort na die samestelling daarvan vertaal is. Gegewe die Latyn-geletterde en manlik-gedomineerde godsdienstige elite van die tyd, dui die vertaling van Begijntekste na die gesaghebbende Latyn op die agting wat aan hulle toegeken is. Baie Begeune is uit adellike families gebore, wat dui op hul vertroudheid met hoflike literatuur wat gewoonlik rondom romantiese ideale soos hoflike liefde en ridderlikheid gesentreer het. Hierdie begrip is prominent in hul geskrifte wat dikwels Bybelse temas met meer sekulêre, romantiese beeldspraak gekombineer het. Hierdie skryfstyl kan ook beskou word as 'n metafoor vir hul breër teenwoordigheid in die samelewing wat godsdienstige toewyding met sekulêre aksie verbind het. Skribas wat tot die klooster beperk was, het bygedra tot die verspreiding van geletterdheid en Bybelse tekste tussentyds, deur middel van hul inskripsies, terwyl Begeune op hulle beurt dit 'n stap verder geneem deur ook die verspreiders van hul eie werke te wees.<ref>{{Cite web|url=https://www.europeana.eu/en/stories/beguines-and-literature-in-the-middle-ages|title=Beguines and literature in the Middle Ages|date=2021-08-25|website=www.europeana.eu|language=en-GB|access-date=2026-01-05}}</ref> Daarbenewens het hulle bygedra tot die oordrag van volkstaal godsdienstige en sekulêre tekste deur hul skryfwerk, onderrig en wyer netwerk van godsdienstige en sekulêre beskermhere.<ref>{{Cite web|url=https://comment.org/the-birds-and-the-beguines/|title=The Birds and the Beguines|date=2023-06-01|website=Comment Magazine|language=en-CA|access-date=2026-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.poetryfoundation.org/poets/mechthild-of-magdeburg|title=Mechthild of Magdeburg|website=The Poetry Foundation|access-date=2026-01-05}}</ref> Begeunehowe was nie kloosters nie. Daar was geen oorkoepelende struktuur soos 'n 'moederhuis' nie. Elke begijnhof het sy eie reëls geskep. Die biskop van Luik het 'n reël vir Begeune in sy bisdom geskep. Elke gemeenskap was egter op sigself volledig en het sy eie lewensorde vasgestel. Later het verskeie begijnhowe die reël van die Derde Orde van Sint Franciskus aangeneem.<ref>{{Cite web|url=https://www.patheos.com/blogs/anxiousbench/2022/07/forgetting-our-medieval-history-the-holy-women-of-liege/|title=Forgetting Our Medieval History: The Holy Women Of Liége|last=Barr|first=Beth Allison|last2=Bench|first2=Anxious|date=2022-07-19|website=Anxious Bench|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.globalsistersreport.org/blog/gsr-today/beguines-pave-way-us-think-courageously-and-creatively-about-future-religious-life|title=The Beguines pave the way for us to think courageously and creatively about the future of religious life|last=Meyer|first=Joyce|website=Global Sisters Report|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> Begeunegemeenskappe het gewissel in terme van die sosiale status van hul lede; sommige van hulle het slegs dames van hoë sosiale status toegelaat; ander was uitsluitlik gereserveer vir persone in nederige omstandighede; ander het vroue van elke stand verwelkom. Laasgenoemde was die gewildste begijnhowe. Verskeie, soos die root Begeunehof van [[Gent]], het duisende inwoners gehad. Die Begeunehof van Parys, wat voor 1264 gestig is, het soveel as 400 vroue gehuisves.<ref>{{Cite web|url=https://myprivateparis.com/beguines-convent-marais/|title=The Beguines' Convent in Marais|last=Paris|first=My Private|date=2019-08-13|website=My Private Paris|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref> Douceline van Digne (c. 1215–1274) het die Begeunese beweging in [[Marseille]] gestig; haar [[hagiografie]], wat deur 'n lid van haar gemeenskap saamgestel is, werp lig op die beweging in die algemeen.<ref name="The Life of Saint Douceline">{{Cite book |last=De Porcellet |first=Philippine |title=The Life of Saint Douceline, a Beguine of Provence |url=https://archive.org/details/lifeofsaintdouce0000unse |last2=Jeay |first2=Madeleine |last3=Garay |first3=Kathleen E. |publisher=Boydell & Brewer |year=2001 |isbn=978-0859916295}}</ref> Hierdie semi-monastieke instellings het by die era aangepas en het vinnig versprei. Sommige Begeune het bekend geword as "heilige vroue" ({{Lang|la|mulieres sanctae}}), en hul toewyding het die godsdienstige lewe in die streek beïnvloed. Die Begijnse godsdienstige lewe was deel van die [[mistisisme]] van daardie era. Daar was 'n begijnhof in [[Mechelen]] so vroeg as 1207, in [[Brusselse Hoofstedelike Gewes|Brussel]] in 1245, in [[Leuven]] voor 1232, in [[Antwerpen]] in 1234, en in [[Brugge]] in 1244. Teen die einde van die eeu het die meeste kommunes in die Lae Lande 'n begijnhof gehad; verskeie van die groot stede het twee of meer gehad.<ref>{{Cite web|url=https://www.thatladyfromeurope.com/en/beguinages-in-north-europe/|title=Beguinages in north Europe|last=Lady|first=The|date=2020-02-05|website=That Lady from Europe|language=en-GB|access-date=2026-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/855/|title=Flemish B&eacute;guinages|last=UNESCO World Heritage Centre|website=whc.unesco.org|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visitflanders.com/en/stories/discover-flanders-historic-beguinages-oases-calm|title=Discover Flanders’ Historic Beguinages: Oases of Calm|date=2025-08-07|website=VISITFLANDERS|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> Invloedryke Begeunehowe was ondermeer Begijnhof (Amsterdam), Begijnhof (Breda) en Begijnhof (Utrecht). === Kritiek en sosiale reaksie === Soos die 13de eeu gevorder het, het sommige Begeune kritiek ontlok weens hulle dubbelsinnige sosiale en wetlike status. As 'n bewuste keuse om in die wêreld te leef, maar op 'n manier wat effektief (ten minste in vroomheid) oortref het of van die meeste leke uitgestaan het, het Begeune sowel afkeuring as bewondering uitgelok. In sommige streke het die term Begeune self 'n ostentatief, selfs 'onaangename godsdienstige' vrou aangedui; 'n beeld wat vinnig gelei het tot beskuldigings van skynheiligheid (dink byvoorbeeld aan die Begeune bekend as "Beperkte Onthouding" in die {{Lang|fr|Roman de la Rose}}). Sommige verklaarde godsdienstiges het aanstoot geneem deur die aanname van "godsdienstige" status sonder die verbintenis tot 'n enige reëls, terwyl leke die implisiete afkeuring van die huwelik en ander sekulêre instellings gekritiseer het. Die vroue se regsposisie in verhouding tot kerklike en leke-owerhede was onduidelik. Begeune het blykbaar die beste van beide wêrelde geniet: om aan hul eiendom vas te hou en as leke in die wêreld te leef, terwyl hulle die voorregte en beskerming van die verklaarde godsdienstiges opgeëis het.<ref>{{Cite web|url=https://beguines.info/?cat=5&lang=en|title=The beguinages|last=Panciera|first=Silvana|website=The Beguinal movement|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://uscatholic.org/articles/202501/the-medieval-beguines-defied-social-norms-to-follow-jesus/|title=The medieval Beguines defied social norms to follow Jesus|last=Hunter|first=Nathaniel|date=2025-01-22|website=U.S. Catholic|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref> Aan die ander kant het bewonderaars soos die sekulêre geestelike Robert de Sorbon (oorlede in 1274) opgemerk dat Begeune heelwat meer toewyding aan God getoon het as selfs die gekloosterdes, aangesien hulle vrywillig 'n godsdienstige lewe sonder geloftes en mure nagestreef het, terwyl hulle omring was deur die wêreld se versoekings.<ref>{{Cite web|url=https://othersisters.hypotheses.org/251|title=the other sister research seminar: Medieval and Early Modern Beguines, from Provence to Northern Europe|last=Gabe|first=Emma|date=2021-05-10|website=The Other Sister|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref> Die krag van die Begeunese identiteit is duidelik in die 'waterskeidingsmomente' van die Begeunese geskiedenis, van die eerste verskyning daarvan in die preke van Jakobus van Vitry (die Begijnse beweging se vroegste en miskien bekendste ondersteuner), tot die verwysing daarna in die verhoor van die verdoemde mistikus [[Marguerite Porete]] (wat in 1310 in Par op aanklagte van ketteryop die brandstapel verbrand is), tot die sentrale rol daarvan in die veroordeling van leke-godsdienstige vroue by die Raad van Vienne in 1311–1312.<ref name="answ">{{Cite web|url=https://www.catholic.com/encyclopedia/beguines-and-beghards|title=Beguines and Beghards|website=Catholic Answers|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> === Marguerite Porete === Gedurende die vroeë tot middel-1290's het Marguerite Porete 'n mistieke boek geskryf, met die titel ''Die Spieël van Eenvoudige Siele''. Die boek beskryf in Oud-Frans die vernietiging van die siel, spesifiek die afdaling na 'n toestand van niksheid - van vereniging met God sonder onderskeid. Alhoewel die boek duidelik gewild was dwarsdeur die [[Middeleeue]] en daarna (dosyne eksemplare het deur die laat-Middeleeuse in Wes-Europa versprei), het die boek kontroversie veroorsaak. 'n Stellings soos "'n Siel wat vernietig is in die liefde van die Skepper, kan, en behoort, aan die natuur alles te gee wat dit begeer", is beskou as 'n soort immoraliteit teenoor die Kerk, sy sakramente of sy kanons. Porete se lering was dat siele in so 'n toestand slegs die goeie begeer en nie in staat sou wees om te sondig nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.ebsco.com/|title=Marguerite Porete {{!}} Research Starters {{!}} EBSCO Research|website=EBSCO|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> Die wyse waarop Porete haar leringe versprei het, wat herinner het aan aksies en gedrag wat sommige geestelikes onder leke-vroue in daardie era toenemend problematies gevind het, was ook ter sprake. Porete is inderdaad uiteindelik deur die Dominikaanse inkwisiteur van Frankryk verhoor en in 1310 as 'n teruggevalle ketter op die brandstapel verbrand. In 1311 - die jaar na Porete se dood - het kerklike amptenare verskeie spesifieke verbande getrek tussen Porete se idees en dade en die Begijnse status in die algemeen by die Raad van Vienne. Een van die konsilie se dekrete, {{Lang|la|Cum de Quibusdam}}, beweer dat Begeune "die hoogste Drie-eenheid en die goddelike wese betwis en daaroor preek en menings inbring wat strydig is met die Katolieke geloof rakende die artikels van die geloof en die sakramente van die kerk".<ref name="Makowski2005">{{Cite book |last=Makowski |first=Elizabeth |author-link=Elizabeth Makowski |url=https://archive.org/details/pernicioussortof0000mako |title=A Pernicious Sort of Woman: Quasi-religious Women and Canon Lawyers in the Later Middle Ages |publisher=CUA Press |year=2005 |isbn=978-0-8132-1392-7 |page=[https://archive.org/details/pernicioussortof0000mako/page/23 23] |url-access=registration}}</ref> === Afname ná 1312 === Na die Raad van Vienne in 1312 het die Begeunese getalle afgeneem. Teen die 14de eeu is sommige gemeenskappe in klooster- en bedelordes opgeneem. Verskeie het egter wel die nasleep van die Vienne-dekrete oorleef.<ref>{{Cite web|url=https://www.canonvanvlaanderen.be/en/events/beguinages/|title=Béguinages|last=Vlaanderen|first=Canon van|website=Canon van Vlaanderen|language=en-GB|access-date=2026-01-05}}</ref> Die meeste van hierdie instellings is onderdruk tydens die [[Protestantse Hervorming|Hervorming]] van die 16de eeu of gedurende die stormagtige jare van revolusies en die sosiale onrus van die Franse Rewolusie.<ref name="answ" /> 'n Paar begijnhowe het tot die vroeë 20ste eeu in dele van België voortbestaan, insluitend dié van Brugge, Lier, Mechelen, Leuven en Gent, wat in 1905 byna 'n duisend lede gehad het.<ref>{{Cite web|url=https://mundistour.com/en/beguines-free-women/|title=Beguines, the freest women in the Medieval Era|last=Nunes|first=Maria Tesitor|date=2022-03-11|website=Mundis Tour|language=en-GB|access-date=2026-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kuleuven.be/residenties/grootbegijnhof/en/about-the-residence/Founding|title=Origin and new destination|website=KU Leuven onderwijs|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> ==== Oorlewende Begeune ==== [[Lêer:Kortrijk_-_Beguinage_and_Sint-Maartenskerk.jpg|duimnael|Bégijnhof van St Elisabeth, Kortrijk]] Die gemeenskap van Begijnhof, Amsterdam, wat erkenning geniet dat hulle die ontwikkeling van die stad se suidelike rand in die laat Middeleeue betekenisvol beïnvloed het, het die Protestantse Hervorming oorleef as 'n onwrikbare Katolieke instelling. Hul gemeenskapskerk is gekonfiskeer en aan verbanne Engelse Puriteine oorhandig. Die laaste Amsterdamse Begijn is in 1971 oorlede,<ref>{{Cite web|url=https://www.iamsterdam.com/en/whats-on/calendar/attractions-and-sights/sights/begijnhof|title=Begijnhof|website=I amsterdam|language=en|access-date=2026-01-05|archive-date=2026-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20260117142123/https://www.iamsterdam.com/en/whats-on/calendar/attractions-and-sights/sights/begijnhof|url-status=dead}}</ref> maar die Begijnhof bly steeds een van die stad se bekendste landmerke. Marcella Pattyn, die laaste tradisionele Begeune, is op 14 April 2013 in [[Kortrijk]] op die ouderdom van 92 oorlede. Sy is in 1920 in die Belgiese Kongo gebore en is in 1941 in die Heilige Hoek van Elizabeth van Hongarye in Sint-Amandsberg, [[Gent]], opgeneem. In 1960 het sy na die Begijnhof van St. Elisabeth in Kortrijk verhuis, waar sy een van 'n gemeenskap van nege geword het.<ref>{{Cite web|url=https://www.thetimes.com/travel/destinations/europe-travel/marcella-pattyn-vlm5l5nctlf|title=Marcella Pattyn|date=2013-05-30|website=www.thetimes.com|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://petergalenmassey.com/2013/05/05/on-the-death-of-marcella-pattyn-age-92-last-of-the-beguine/|title=On the Death of Marcella Pattyn, Age 92, Last of the Beguine|date=2013-05-05|website=Peter Galen Massey|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.messynessychic.com/2022/06/16/surprise-surprise-a-medieval-feminist-movement-left-out-of-the-history-books/|title=Surprise Surprise, a Medieval Feminist Movement Left Out of the History Books|date=2022-06-16|website=Messy Nessy Chic|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref><ref>{{Cite book |last=Smith |first=Rachel J. D. |title=Excessive Saints: Gender, Narrative, and Theological Invention in Thomas of Cantimpré's Mystical Hagiographies |publisher=Columbia UP |year=2019 |isbn=9780231188609 |location=New York |page=39}}</ref> ==== Tweede en derde golwe ==== Die skrywer Jean Hughes Raber, wat Middeleeuse vrouebewegings bestudeer het, het 'n tweede golf van die Begijnbeweging gepostuleer, wat in die 17de eeu plaasgevind het, toe dit deur Aartsbiskop Mathias Hovius ondersteun is. Sy betrokkenheid het die verbetering van die Groot Begeune in Mechelen ingesluit. Raber sê dat daar geen duidelike einde aan die Tweede Beweging was nie. Sy stel voor dat Katolieke lekebewegings, soos dié van Dorothy Day in die Verenigde State, die Kompanjie van St. Ursula en gemeenskappe van vroue wat deur Francisca Hernandez geïnisieer is, as uitbreidings van die Begeune in die 20ste eeu beskou kan word.<ref>{{Cite web|url=https://www.conciatore.org/2015/03/the-beguines-of-mechelen.html|title=The Béguines of Mechelen|last=Engle|first=Paul|language=en|access-date=2026-01-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.commonwealmagazine.org/simple-lives|title=Simple Lives {{!}} Commonweal Magazine|date=2009-05-18|website=www.commonwealmagazine.org|language=en|access-date=2026-01-06}}</ref> Raber stel voor dat die Begeune se reaksie op sosiale en ekonomiese kragte in die 12de eeu 'n model bied wat vergelykbaar is met huidige omstandighede: ekonomiese onsekerheid, enkellopende vroue wat 'n groter deel van die bevolking uitmaak, en verlies aan welvaart in die vorm van gedeflateerde waardes van behuising. Sy noem 'n groep in Kalifornië, die Amerikaanse Begijne, as 'n voorbeeld van die herlewing van die Begijnebeweging, met noemenswaardige maar nie noodwendig problematiese verskille nie.<ref name="ugent" /> Gedurende onlangse dekades het 'n nuwe Begeunebeweging in Duitsland ontstaan.<ref name="ugent" /> Die Begeune van Barmhartigheid is onlangs in [[Vancouver]], British Columbia, Kanada, gestig. Dit is 'n kontemplatiewe [[derde orde]] van opgeleide Katolieke vroue wie se wortels in die geestelike gemeenskap lê. Hul affiliasies is ondermeer goeie werke, stille kontemplasie en die uitlewing van hul geestelike waardes.<ref name="ugent" /> === Noemenswaardige Begeune === Onder Begeune wat bekende verteenwoordigers van die beweging in kontemporêre letterkunde geword het, is: Christina von Stommeln, Douceline van Digne, Hadewijch, [[Marguerite Porete]], Marie d'Oignies en Mechthild van Magdeburg. Moderne Begeune sluit Marcella Pattyn, Marcella Van Hoecke en dalk Dorothy Day in. == <big><sup>Beghards (lekemans)</sup></big> == Wydverspreide godsdienstige herlewing het verskeie verenigings wat verwant was aan die Begeune, vir mans geïnspireer. Hiervan was die Beghards die talrykste en die belangrikste. === Lidmaatskap === Die Beghards was almal leke en, soos die Begeune, was hulle nie deur geloftes gebonde nie, die lewensreël wat hulle nagekom het, was nie uniform nie, en die lede van elke gemeenskap was slegs onderworpe aan hul eie plaaslike meerderes. Hulle het geen private eiendom besit nie; die broeders van elke klooster het 'n gemeenskaplike beursie gehad, het saam onder een dak gewoon en aan dieselfde tafel geëet. Hulle was meestal mans van nederige afkoms – soos wewers, verwers en tekstielmakers – wat nou verbind was met die stadsambagsgildes. Byvoorbeeld, geen man kon tot die Beghards-gemeenskap in Brussel toegelaat word tensy hy 'n lid van die Wewersgeselskap was nie. Die Beghards was dikwels mans vir wie die geluk nie goed was nie – mans wat hul vriende oorleef het, of wie se familiebande deur 'n ongewenste gebeurtenis verbreek is en wat, as gevolg van verswakkende gesondheid of gevorderde jare, of miskien as gevolg van 'n ongeluk, nie alleen kon funksioneer nie. As die Middeleeuse dorpe van Nederland in Begijnhovens 'n oplossing vir 'n vroulike vraagstuk gevind het, het die groei van die Beghard-gemeenskappe 'n tuiste gebied vir uitgeputte, werkende mans.<ref>{{Cite web|url=https://ccel.org/ccel/schaff/encyc02/encyc02.html?term=Beghards,%20Beguines|title=Philip Schaff: New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge, Vol. II: Basilica - Chambers - Christian Classics Ethereal Library|website=ccel.org|access-date=2026-01-06}}</ref><ref name="atar">{{Cite web|url=https://www.atarahgroupinternational.org/blog/the-beghards-explained-medieval-men-who-lived-faith-outside-the-monastery|title=The Beghards Explained: Medieval Men Who Lived Faith Outside the Monastery {{!}} Atarah Group|website=Atarah Group International|language=en-US|access-date=2026-01-06}}</ref> Die manne het eerstens saamgewerk om die innerlike lewe van die mens op te bou. Terwyl hulle hul eie verlossing uitgewerk het, het hulle ook hul bure in gedagte gehou en, danksy hul verbintenis met die ambagsgildes, het hulle die godsdienstige lewe beïnvloed. Hulle word gekrediteer met die vorming van die godsdienstige opinie van die stede en dorpe van Nederland oor 'n tydperk van meer as 200 jaar, veral vir plaaswerkers.<ref name="atar" /> === Verhouding tot die Kerk === Godsdienstige owerhede het geglo dat die Begeune ketterse neigings gehad het en het van tyd tot tyd probeer om dissiplinêre maatreëls teen hulle in te stel. Die Sinodes van Fritzlar (1259), Mainz (1261) en Eichstätt (1282) het maatreëls teen hulle ingestel en hulle is deur die Sinode van Béziers (1299) as "sonder goedkeuring" verbied. Hulle is deur die Raad van Vienne (1312) veroordeel, maar hierdie vonnis is later versag deur [[Pous Johannes XXII]] (1321), wat die Begeune toegelaat het om hul lewenswyse te hervat na hervorming. Die Beghards was meer hardkoppig; gedurende die 14de eeu is hulle herhaaldelik veroordeel deur die hoogste gesag van die Katolikeke kerk (Heilige Stoel), die biskoppe (veral in Duitsland) en die Inkwisisie. Ernest Gilliat-Smith het in die ''Katolieke Ensiklopedie'' geskryf dat manne van geloof en vroomheid onder die Beghards gevind is. Namens hulle het [[Pous Gregorius XI]] (1374–1377) en [[Pous Bonifatius IX]] (1394) offisiele pouslike dekrete (Bulle) aan die biskoppe van Duitsland en Nederland gerig. Daar word geglo dat die leerstelling van die Kwitisme ooreenstem met die standpunt van hierdie gemeenskapslede.<ref>{{Cite web|url=https://www.newadvent.org/cathen/02389c.htm#:~:text=In%20their%20behalf%20Gregory%20XI,in%20the%20doctrine%20of%20Quietism.|title=CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: Beguines, Beghards|website=www.newadvent.org|access-date=2026-01-06}}</ref> === Moderne agteruitgang === Voor die einde van die Middeleeue was die Beghard-gemeenskappe besig om te krimp. Hul getalle het afgeneem tesame met die afname van die tekstielbedryf en, toe daardie bedryf verdwyn het, het Beghard gemeenskappe ook geleidelik afgeneem. Die hoogste aantal sulke Middeleeuse stigtings in Vlaandere en [[Waalse Gewes|Wallonië]] was 94, maar in 1734 was hulle verminder tot slegs 34. {{Sfn|Gilliat-Smith|1913}} [[Pous Gregorius XVI]] het krities na hulle verwys in sy ensikliek ''Mirari vos van'' 1832. Daar was 20 oorblywende stigtings teen 1856. {{Sfn|Gilliat-Smith|1913}}. == Sien ook == * Broeders van die Gewone Lewe * Christelike anargisme * Christelike mistiek * Hadewijch * Kettery van die Vrye Gees * Mechthild van Magdeburg * Nikolaas van Basel * ''Suster Catherine Treatise'' == Bronnelys == * Joyce Hollyday se 2020-roman ''Pillar of Fire'' bied 'n fiktiewe weergawe van Begijnen, deels gebaseer op die skryfwerk van Marguerite Porete. * In sy meerdelige roman * ''The Life and Opinions of Tristram Shandy, Gentleman*'' (1759–1767), laat [[Laurence Sterne]] sy karakter, Korporaal Trim, 'n Begijn beskryf. * In [[Charlotte Brontë]] se roman ''*Villette'' * uit 1853 word Begijnen en 'n begijnhof in Hoofstuk 17, "La Terrasse", genoem. * Françoise Mallet-Joris se eerste roman was {{Lang|fr|Le rempart des Béguines}} (1952; gepubliseer in 2006 in 'n nuwe Engelse vertaling as ''The Illusionist''). Die titel is die naam van die straat waar Tamara, 'n hofdame, apart van die burgerlike samelewing van Gers, 'n fiktiewe [[Vlaandere|Vlaamse]] dorp, woon. * Die 2012-roman ''Ink & Honey'' (hersien en heruitgegee in 2022) deur Sibyl Dana Reynolds, vertel die fiktiewe verhaal en reis van 'n groep begijnen, die susters van Belle Coeur, wat in Middeleeuse Frankryk afspeel. * In [[Umberto Eco]] se 1980-roman ''[[Il nome della rosa|Die Naam van die Roos]]'' (1983 in Engels) word die Beghards gereeld genoem onder die ketterse bewegings wat die [[Inkwisisie]] vervolg. * [[Bernard Cornwell]] het in sy 2003-roman ''Heretic'' 'n karakter, Genevieve, wat 'n veroordeelde Begijnse ketter is wat deur die hoofkarakter, Thomas van Hookton, gered word. * Karen Maitland beeld in haar 2009-roman ''The Owl Killers'' 'n groep Begijnen uit in die fiktiewe vroeë 14de-eeuse Engelse dorpie Ulewic. * [[Ken Follett]] noem in sy 2012-roman ''World Without End'' die lewe van Begijnen in Nederland. * Helga Gielen verduidelik in haar virtuele toer van 2019 in die Groot Begijnhof van Leuven die verskil tussen Begijnen en nonne.<ref name="ugent" /> * In hoofstuk 53 van [[Jean de Meung|Jean de Meun]] se 13de klassieke werk van Ou Franse letterkunde, ''Roman de la Rose'', word die Begijne deur die allegoriese antagonis beskryf. Vals-Sienbaar word beskryf as "waarvoor ongediertes geen vreemdelinge is nie, want in werklikheid is hulle van ver af stink" wat "vuil gekreukelde kouse" en "lelike sandale skoene" dra. * Burnham, Louisa A., ''So Groot 'n Lig, So Groot 'n Rook: Die Begijnse Ketters van Languedoc'', Cornell University Press, 2008. * De Cant, Geneviève, Majérus Pascal & Verougstraete Christiane, ''<nowiki/>'n Wêreld van Onafhanklike Vroue: Van die 12de Eeu tot die Heden: Die Vlaamse Begijnhoven'', Riverside: Hervé van Caloen Stigting, 2003. * Deane, Jennifer Kolpacoff, ''Begijne se Heroorweging: Historiografiese Probleme en Nuwe Rigting'', Monastic Matrix, 2008. * McDonnell, Ernest W., ''Die Begijnen en Beghards in Middeleeuse Kultuur: Met Spesiale Klem op die Belgiese Toneel'', New York: Octagon Books, 1969 (1954-uitgawe aanlyn by [[hdl:2027/mdp.39015002229501|HathiTrust]] ). * Miller, Tanya Stabler, ''Die Begijne van Middeleeuse Parys: Geslag, Beskermheerskap en Geestelike Gesag'', Philadelphia, Universiteit van Pennsylvania Pers, 2014 * Murk-Jansen, Saskia, ''Bruide in die Woestyn: Die Spiritualiteit van die Begijn'', Maryknoll, NY: Orbis Books, 1998 * Neel, Carol, ''Die oorsprong van die Begijnen'', Tekens, 1989. * Petroff, Elizabeth Alvilda, ''Liggaam en Siel: Essays oor Middeleeuse Vroue en Mistiek'', Oxford: Oxford University Press, 1994 * Philippen, LJM, ''De Begijnhoven: Oorsprong, Geschiedenis, Inrichting'' . Antwerpen: Hfst. en H. Courtin, 1918. * Reichstein, Frank-Michael, ''Das Beginenwesen in Deutschland'', 2de uitgawe, Berlyn, 2017. * Simons, Walter, ''Stede van Dames: Begijngemeenskappe in die Middeleeuse Lae Lande, 1200–1565'', Philadelphia: Universiteit van Philadelphia Press, 2001. * Simons, Walter, "Bevlekking van die Spraak van Goddelike Dinge: Die Gebruike van Geletterdheid in Middeleeuse Begijnse Gemeenskappe", Thérèse De Hemptinne & Maria Eugenia Gongora (reds.), ''Die Stem van Stilte: Vrouegeletterdheid in 'n Mannekerk'', Turnhout, Brepols, 2004. * Swan, Laura, ''Die Wysheid van die Begijnen: Die Vergete Verhaal van 'n Middeleeuse Vrouebeweging'', BlueBridge, 2014. * Van Aerschot Suzanne & Heirman Michiel, ''Les béguinages de Flandre.'' ''Un patrimoine mondial'', Brussel: éditions Racine, 2001. * Von Der Osten-Sacken, Vera, ''Jakob von Vitrys Vita Mariae Oigniacensis.'' ''Zu Herkunft und Eigenart der ersten Beginen'', Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 2010 (=VIEG 223). === Toeskrywing === * Hierdie artikel inkorporeer teks van publikasies wat nou in die publieke domein is: Chambers, Ephraim, red. (1728). "Beguines". ''Cyclopædia, or an Universal Dictionary of Arts and Sciences'' (1ste uitgawe). James & John Knapton, et al. Phillips, Walter Alison (1911). "Beguines". In Chisholm, Hugh (red.). ''Encyclopædia Britannica''. Vol. 3 (11de uitgawe). Cambridge University Press. p. 652. Herbermann, Charles, red. (1913). "Beguines and Beghards". ''Catholic Encyclopedia''. New York: Robert Appleton Company. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * Chambers, Ephraim. ''Cyclopædia'', 1728, [https://web.archive.org/web/20071104234217/http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/HistSciTech/HistSciTech-idx?type=turn&entity=HistSciTech000900240245&isize=L Beguines p. 95] * [http://www.newadvent.org/cathen/02389c.htm "Beguines & Beghards"] at the ''Catholic Encyclopedia'' * [https://web.archive.org/web/20070927035342/http://www.spiritualitytoday.org/spir2day/91431peters.html Marygrace Peter's article on Beguines] * [https://mysticsandprophets.blogspot.com/search/label/Beguines Articles exploring Beguines, their spirituality and current relevance.] * [http://monasticmatrix.osu.edu/commentaria/beguines-reconsidered-historiographical-problems-and-new-directions Jennifer Kolpacoff Deane, "'Beguines' Reconsidered: Historiographical Problems and New Directions" Monastic Matrix (2008)] * [https://ecampion.wordpress.com/2013/12/05/beguine-communities-and-medieval-history-an-unexpected-treasure/ Beguine Communities and Medieval History: An Unexpected Treasure?] * {{Cite web|url=https://www.commonwealmagazine.org/simple-lives|title=Simple Lives|last=Jean Hughes Raber|date=May 18, 2009|access-date=2019-06-16}} * [https://wrldrels.org/2020/09/04/beguines/ World Religions and Spirituality: History of the beguines from the thirteenth century to the present by Tanya Stabler Miller] {{Normdata}} [[Kategorie:Christelike ordes]] [[Kategorie:Christelike organisasies]] [[Kategorie:Christelike geloofsbelydenisse]] [[Kategorie:Christelike leiers]] [[Kategorie:Christelike mitologie]] [[Kategorie:Christelike kuns]] [[Kategorie:Middeleeue]] [[Kategorie:Europa]] [[Kategorie:Nederland]] [[Kategorie:Duitsland]] [[Kategorie:Vlaandere]] [[Kategorie:Frankryk]] [[Kategorie:Vroue]] [[Kategorie:Argitektuur]] [[Kategorie:Mistisisme]] [[Kategorie:12de eeu]] [[Kategorie:13de eeu]] [[Kategorie:14de eeu]] [[Kategorie:15de eeu]] [[Kategorie:16de eeu]] [[Kategorie:Kerke]] [[Kategorie:Vertaalde bladsye wat nagegaan moet word]] sidoqf5flurnsj5t7qp5abtfylui96d 0 457331 2964338 2917259 2026-09-01T16:14:05Z InternetArchiveBot 131157 Red 3 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2964338 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspeler | naam = Byrhandré Dolf | beeld = [[Lêer:Byrhandre Dolf 2024.jpg|250px]] | byskrif = Byrhandré Dolf in 2024 | vollenaam = Byrhandré Leigh-She Dolf | bynaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|2003|7|4}} | geboorteplek = [[Uitenhage]], [[Oos-Kaap]], [[Suid-Afrika]] | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,69&nbsp;m | gewig = 62&nbsp;kg | ru_posisies = [[Losskakel]], [[Heelagter]] | ru_amateurjare = | ru_amateurklubs = | ru_amklubwedstryde = | ru_amklubpunte = | ru_amopdatering = | ru_klubjare = 2023–hede | ru_proklubs = Bulls Daisies | ru_klubwedstryde = | ru_klubpunte = | ru_klubopdatering = 14 September 2025 | ru_currentclub = Bulls Daisies | ru_provinsie = | ru_provinsiejare = | ru_provinsiewedstryde = | ru_provinsiepunte = | ru_provinsieopdatering = 14 September 2025 | ru_sewesnasionalejare = 2023–hede | ru_sewesnasionalespan = {{vlagland|Suid-Afrika}} | ru_sewesnasionalekomp = 4 | ru_sewesopdatering = 14 September 2025 | ru_nasionalespan = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Suid-Afrika o/20-span<ref>{{en}} {{cite web |url=https://saru-umbraco.azurewebsites.net//news-features/articles/2022/08/15/junior-springbok-women-assemble-for-zimbabwe-clash/ |title=Junior Springbok Women assemble for Zimbabwe clash |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=15 Augustus 2022 |accessdate=23 Maart 2026 |archive-date=15 Februarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260215021522/https://saru-umbraco.azurewebsites.net/news-features/articles/2022/08/15/junior-springbok-women-assemble-for-zimbabwe-clash/ |url-status=dead }}</ref><br />{{RSAruv}} | ru_nasionalejare = 2022<br />2023–hede | ru_nasionalewedstryde = <br />26 | ru_nasionalepunte = ()<br />(64) | ru_nsopdatering = 14 September 2025 | ru_afrigtingklubs = | ru_afrigtingjare = | ru_afrigtingopdatering = | ander = | beroep = | eggenote = | kinders = | familie = | skool = | universiteit = | url = }} '''Byrhandré Leigh-She Dolf'''<ref name="SA Rugby 7 December 2023">{{en}} {{cite web |url=https://saru-umbraco.azurewebsites.net//news-features/articles/2023/12/07/baloyi-and-dolf-added-to-springbok-women-s-sevens-squad/ |title=Baloyi and Dolf added to Bok Women’s Sevens squad |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=7 Desember 2023 |accessdate=8 Augustus 2024 |archive-date= 8 Augustus 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240808143621/https://saru-umbraco.azurewebsites.net//news-features/articles/2023/12/07/baloyi-and-dolf-added-to-springbok-women-s-sevens-squad/ |url-status=dead }}</ref><ref name="SA Rugby 22 September 2024">{{en}} {{cite web |url=https://springboks.rugby/news-features/articles/2024/09/22/dumke-declared-fit-for-wxv-2-campaign |title=Dumke declared fit for WXV 2 campaign |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=22 September 2024 |accessdate=23 September 2024}}</ref> (gebore op 4 Julie 2003) is ’n [[Suid-Afrika]]anse internasionale vroue[[rugby]]- en [[sewesrugby]]speler. Sy het aan die [[Olimpiese Somerspele 2024]] in [[Parys]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2025]] in [[Engeland]] deelgeneem. == Loopbaan == Dolf het in 2023 haar debuut vir die [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouerugbyspan|Springbok-vrouespan]] gemaak. Sy het ook in Desember dieselfde jaar haar debuut vir die [[sewesrugby]]span tydens die Kaapstadse Sewenstoernooi gemaak.<ref name="SA Rugby 7 December 2023" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/rugby/news/24f4205c-398b-47b7-951d-13dcdee31729/boks-women-include-eight-uncapped-players-for-spain-tour |title=Boks Women include eight uncapped players for Spain tour |publisher=[[Supersport]] |date=3 Maart 2023 |accessdate=8 Augustus 2024}}</ref> Sy was ’n lid van die Suid-Afrikaanse vrouesewesrugbyspan wat aan die [[Olimpiese Somerspele 2024]] in Parys deelgeneem het.<ref name=":9">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/olympics/paris-2024/participating-nations/south-africa |title=South Africa – Rugby Sevens Olympic Games Paris 2024 |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=27 Julie 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://saru-umbraco.azurewebsites.net//news-features/articles/2024/07/27/dazel-says-we-are-ready-to-embrace-the-moment-of-paris-2024/ |title=Dazel: We are ready to embrace the moment in Paris |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=27 Julie 2024 |accessdate=27 Julie 2024 |archive-date=27 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240727115302/https://saru-umbraco.azurewebsites.net//news-features/articles/2024/07/27/dazel-says-we-are-ready-to-embrace-the-moment-of-paris-2024/ |url-status=dead }}</ref> In September dieselfde jaar is sy opgeroep vir [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouerugbyspan|Suid-Afrika se nasionale vrouerugbyspan]] vir die WXV 2-toernooi 2024.<ref name="SA Rugby 22 September 2024" /> Op 9 Augustus 2025 is sy in die Springbok-vrouespan vir die [[Vrouerugbywêreldbeker 2025]] in [[Engeland]] ingesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.springboks.rugby/news-features/articles/2025/08/09/booi-leads-experienced-sa-squad-to-women-s-rugby-world-cup-2025/ |title=Booi leads experienced squad to Women's RWC 2025 |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=9 Augustus 2025 |accessdate=10 Augustus 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2025/en/news/1002234/south-africa-name-squad-for-womens-rwc-2025 |title=Booi leads experienced Springbok Women squad to RWC 2025 |publisher=rugbyworldcup.com |date=9 Augustus 2025 |accessdate=9 Augustus 2025}}</ref> == Eerbewyse == ; Suid-Afrika * MyPlayers Spelerskeuse-toekennings – Vrouespelers se Speler van die Jaar 2025<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.sarugby.co.za/news-features/articles/2025/12/12/myplayers-announces-2025-players-player-of-the-year-award-winners/ |title=MyPlayers' 2025 awards winners announced |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=12 Desember 2025 |accessdate=12 Desember 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} [https://www.sarugby.co.za/match-centre/player-detail/?playerId=1a6836b0-adb5-4b6f-bff6-57b208e461c8&teamId=9d91e731-3b18-4b5a-9b63-5afc509efa26 Byrhandrè Dolf] by Springbok-vroue * {{en}} [https://www.sarugby.co.za/match-centre/player-detail/?playerId=1a6836b0-adb5-4b6f-bff6-57b208e461c8&teamId=f05adf65-3339-468d-9d02-a9f86edc85cb Byrhandrè Dolf] by Springbok-vrouesewes * {{en}} [https://bullsrugby.co.za/profile/byrhandre-dolf/ Byrhandré Dolf] by Bulls Daisies {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Dolf, Byrhandre}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 2003]] [[Kategorie:Olimpiese sewesrugbyspelers]] [[Kategorie:Springbokvrouerugbyspelers]] h5zk01kbkzvwj7h04do5d6r8f95be6v 2 458273 2964433 2963282 2026-09-02T06:54:05Z Aliwal2012 39067 2964433 wikitext text/x-wiki My naam is Kewarona. [[Gebruiker:Kewarona/Konsep 1|Konsep 1]]* [[Gebruiker:Kewarona/Konsep 2|Konsep 2]]* [[Gebruiker:Kewarona/Konsep 3|Konsep 3]]* ren4w59evz9r6div7svf5n0i206z90j 0 458796 2964237 2897876 2026-09-01T12:42:10Z Balenda 83524 Heineken 2964237 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{CN-VLAG}} 2026 Formule 1 Heineken<br>Chinese Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Beeld:Circuit Shanghai.png|250px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>15 Maart 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Shanghai Internasionale Renbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> 1:32.064</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:35.275 (rondte 52 van 56)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small>||<small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small>||<small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]</small>||<small> [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Chinese Grand Prix]]''' is op 15 Maart op die [[Shanghai Internasionale Renbaan]] in [[China]] gehou. Dit was die tweede wedren van die kampioenskapseisoen. Die Chinese Grand Prix was die eerste van ses GP-naweke vanjaar waarin 'n "[[Formule Een|naelren]]" gehou is. ’n Naelren is amper dieselfde as ’n gewone wedren, met die verskil dat die wedren minder tyd neem. Die afstand van die naelren is ongeveer 100 kilometer (30 minute). Die Grand Prix-naweek begin Vrydag met die vrye oefening van sestig minute, gevolg deur die naelrenkwalifisering. Op Saterdag word die naelren gehou, gevolg deur die kwalifisering vir die wegspringrooster vir die hoofren op Sondag. == Bande beskikbaar gestel == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne in Shanghai verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:centre;" |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard C2 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium C3 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag C4 |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br/>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br/>Reën |} == Vrye oefening == * <small>''Slegs die top vyf word vertoon.''</small> {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="7"|Vrye oefening !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:32.741 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:32.861 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.296 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.472 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:33.599 |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | '''1:33.030''' | '''1:32.241''' | '''1:31.520''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:33.455 | 1:32.291 | 1:31.809 | align=center|2 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.783 | 1:33.086 | 1:32.141 | align=center|3 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:33.148 | 1:33.042 | 1:32.161 | align=center|4 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.813 | 1:33.038 | 1:32.224 | align=center|5 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:33.194 | 1:32.602 | 1:32.528 | align=center|6 |- !7 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.970 | 1:33.405 | 1:32.888 | align=center|7 |- !8 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:34.170 | 1:33.564 | 1:33.254 | align=center|8 |- !9 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:34.280 | 1:33.501 | 1:33.409 | align=center|9 |- !10 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:34.447 | 1:33.620 | 1:33.723 | align=center|10 |- !11 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:33.997 | 1:33.635 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:34.087 | 1:33.639 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:34.110 | 1:33.714 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:34.291 | 1:33.774 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:34.495 | 1:34.048 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:34.592 | 1:34.327 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:34.761 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:35.305 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:35.581 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:36.151 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:37.378 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | data-sort-value=22|''Geen tyd'' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:39.542 |} == Naelren == [[George Russell]] wen vir die tweede keer in sy loopbaan 'n naelren. === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center| 19 | 33:38.998 | align=center| 1 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center| 19 | +0.674 | align=center| 6 | align=center|'''7''' {{Pictogram snelste ronde}} |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center| 19 | +2.554 | align=center| 4 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 19 | +4.433 | align=center| 3 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center| 19 | +5.688 | align=center| 2 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 19 | +6.809 | align=center| 5 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center| 19 | +10.900 | align=center| 13 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} '''[[Oliver Bearman]]''' | '''[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]''' | align=center| 19 | +11.271 | align=center| 9 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center| 19 | +11.619 | align=center| 8 | |- !10 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center| 19 | +13.887 | align=center| 12 | |- !11 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 19 | +14.780 | align=center| 7 | |- !12 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 19 | +15.753 | align=center| 17 | |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center| 19 | +15.858 | align=center| 14 | |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 19 | +16.393 | align=center| 16 | |- !15 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center| 19 | +16.430 | align=center| 10 | |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 19 | +20.014 | align=center data-sort-value="23"| Kuipe | |- !17 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center| 19 | +21.599 | align=center| 18 | |- !18 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center| 19 | +21.971 | align=center| 19 | |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center| 19 | +28.241 | align=center| 21 | |- ! data-sort-value="20" |DNF | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center| 12 | Meganies | align=center| 11 | |- ! data-sort-value="21"|DNF | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center| 12 | Enjin | align=center| 20 | |- ! data-sort-value="22" |DNF | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center| 11 | Botsing | align=center| 15 | |- !colspan=9|Bron: ''formula1.com''<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1280/china/sprint-results.html |title=Formula 1 Heineken Chinese Grand Prix 2026 - Sprint |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-03-14 }}{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} {{Pictogram vinnigste ronde}} [[Charles Leclerc]] teken die vinnigste ronde (18) aan in 1:34.753. == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:33.305 | '''1:32.443''' | '''1:32.064''' | align=center|1 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:33.262 | 1:32.523 | 1:32.286 | align=center|2 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:33.522 | 1:32.567 | 1:32.415 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:33.175''' | 1:32.486 | 1:32.428 | align=center|4 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.590 | 1:33.130 | 1:32.550 | align=center|Kuipe |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.535 | 1:32.910 | 1:32.608 | align=center|Kuipe |- !7 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.788 | 1:33.003 | 1:32.873 | align=center|7 |- !8 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:33.417 | 1:33.098 | 1:33.002 | align=center|8 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:33.632 | 1:33.352 | 1:33.121 | align=center|9 |- !10 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:33.687 | 1:33.197 | 1:33.292 | align=center|10 |- !11 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:34.116 | 1:33.354 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.634 | 1:33.357 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:33.974 | 1:33.538 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:34.139 | 1:33.765 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:33.906 | 1:33.784 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:33.549 | 1:33.965 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|Pit |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:34.317 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:34.772 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|Pit |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:35.203 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:35.436 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:35.995 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:36.906 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"|K1 107% tyd: 1:39.697<ref>[https://www.statsf1.com/en/2026/chine/qualification.aspx 2026 Chinese Grand Prix - Qualification]</ref> |} == Wedren == === Renverslag === Voor die wedren het [[Lando Norris]], [[Oscar Piastri]], [[Gabriel Bortoleto]] en [[Alexander Albon]] (laasgenoemde sou van die kuipelaan af wegspring) almal probleme met hul motors aangemeld en nie die wedren begin nie. Norris en Piastri het albei nie weggespring nie weens probleme met die kragbron. Hul nie-wegspring het dit die eerste keer gemaak dat beide McLarens – wat as 'n vervaardiger hul 1000ste inskrywing in hierdie Grand Prix aangeteken het – nie die wedren begin het sedert die [[2005 Verenigde State Grand Prix]] nie, waar 14 motors op Michelin-bande onttrek het weens bandveiligheidskwessies. Dit het ook beteken dat Piastri vir 'n tweede agtereenvolgende Grand Prix nie kon begin nie, nadat hy 'n week tevore op sy verkenningsrondte op pad na die wegspringplek gebots het voor die formasierondte van sy [[2026 Australiese Grand Prix|tuis-Grand Prix in Australië]]. Bortoleto van [[Audi F1-span|Audi]] en Albon van [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] kon albei weens hidrouliese probleme nie wegspring nie. === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center| 56 | 1:33:15.607 | align=center| 1 | align=center|'''25''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center| 56 | +5.515 | align=center| 2 | align=center|'''18''' |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center| 56 | +25.267 | align=center| 3 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center| 56 | +28.894 | align=center| 4 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} '''[[Oliver Bearman]]''' | '''[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]''' | align=center| 56 | +57.268 | align=center| 10 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 56 | +59.647 | align=center| 7 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center| 56 | +80.588 | align=center| 14 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center| 56 | +87.247 | align=center| 9 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} '''[[Carlos Sainz jr.]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 55 | +1 ronde | align=center| 17 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} '''[[Franco Colapinto]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 55 | +1 ronde | align=center| 12 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center| 55 | +1 ronde | align=center| 11 | |- !12 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center| 55 | +1 ronde | align=center| 15 | |- !13 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center| 55 | +1 ronde | align=center| 19 | |- !14 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center| 55 | +1 ronde | align=center| 13 | |- !15 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center| 55 | +1 ronde | align=center| 21 | |- ! data-sort-value="16"|DNF | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center| 45 | Koelmiddellek | align=center| 8 | |- ! data-sort-value="17"|DNF | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center| 32 | Kar vibrasie | align=center| 18 | |- ! data-sort-value="18"|DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center| 9 | Battery | align=center| 20 | |- ! data-sort-value="19"|DNS | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 0 | Elektriese fout | align=center data-sort-value="31"| — | |- ! data-sort-value="20"|DNS | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 0 | Elektriese fout | align=center data-sort-value="32"| — | |- ! data-sort-value="21"|DNS | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center| 0 | Meganiese fout | align=center data-sort-value="33"| — | |- ! data-sort-value="22"|DNS | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 0 | Hidrouliese probleme | align=center data-sort-value="34"| Kuipe | |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com'' <ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1280/china/race-result.html |titel=Formula 1 Heineken Chinese Grand Prix 2026 - Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-03-15}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1280/china/fastest-laps.html |titel=Formula 1 Heineken Chinese Grand Prix 2026 - Fastest Laps |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-03-15}}</ref> |} {{Pictogram vinnigste ronde}} [[Kimi Antonelli]] teken vir die vierde keer in sy loopbaan die vinnigste rondte aan. == Puntestand na die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Span ! Punte |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|51 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|47 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|34 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|33 |- !5 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|15 |- !7 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|9 |- !8 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|8 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|8 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !11 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !12 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|3 |- !13 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !15 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|1 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !17 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|0 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Span ! Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|98 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|67 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|18 |- !4 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 |- !5 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|12 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|12 |- !7 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|10 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !10 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !11 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Chinese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|China]] hv6ie11h76qv5yu9leimays6xf6xnhs 0 460667 2964250 2906238 2026-09-01T12:50:03Z Balenda 83524 e 2964250 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|VSA}} 2026 Formule 1 Crypto.com<br/> Miami Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Hard_Rock_Stadium_Circuit_2022.svg|250px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>3 Mei 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Miami International Autodrome]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' |<small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:27.798</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> 1:31.869 (ronde 35 van 57)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>2</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>3</small>''' | <small>{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Miami Grand Prix]]''' het op [[3 Mei]] [[2026]] op die [[Miami International Autodrome]] in [[Miami]] (Florida) plaasgevind. Dit was die vyfde uitgawe van die Miami Grand Prix ​vir die Formule 1-wêreldkampioenskap en die vierde rondte van die 2026-kampioenskap. Die Miami Grand Prix was die tweede van ses GP-naweke vanjaar waarin 'n "[[Formule Een|naelren]]" gehou sal word. ’n Naelren is amper dieselfde as ’n gewone wedren, met die verskil dat die wedren minder tyd neem. Die afstand van die naelren is ongeveer 100 kilometer (30 minute). Die Grand Prix-naweek begin Vrydag met die vrye oefening van sestig minute, gevolg deur die naelrenkwalifisering. Op Saterdag word die naelren gehou, gevolg deur die kwalifisering vir die wegspringrooster vir die hoofren op Sondag. == Vrye oefening == * <small>''Slegs die top vyf word vertoon.''</small> {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.310 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.607 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.758 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.777 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:30.079 |- !colspan=6|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/practice/1 |titel=Formula 1 Crypo.com Mimai Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:28.723''' | 1:29.366 | '''1:27.869''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.312 | 1:29.209 | 1:28.091 | align=center|2 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.169 | 1:28.506 | 1:28.108 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.733 | '''1:28.333''' | 1:28.239 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.801 | 1:29.093 | 1:28.461 | align=center|5 |- !6 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.659 | 1:28.903 | 1:28.493 | align=center|6 |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.255 | 1:28.841 | 1:28.618 | align=center|7 |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.386 | 1:29.527 | 1:29.320 | align=center|8 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.352 | 1:29.750 | 1:29.422 | align=center|9 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.984 | 1:29.973 | 1:29.474 | align=center|10 |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.561 | 1:29.994 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.270 | 1:30.019 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.614 | 1:30.116 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.987 | 1:30.224 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.872 | 1:30.573 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:31.043 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.245 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.255 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.322 '''*<sup>1</sup>''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.826 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:34.933 |- !data-sort-value=21|— | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:41.311 '''*<sup>2</sup>''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !data-sort-value=22|— | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | ''Geen tyd'' '''*<sup>3</sup>''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-qualifying |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-grid |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Alexander Albon]] het veertiende gekwalifiseer, maar sy vinnigste tyd is uitgevee omdat hy van die baan af gery het. Hy het 'n vyf-plek-roosterstraf gekry.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_final_sprint_qualifying_classification.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Final Sprint Qualifying Classification |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*<sup>2</sup>''' [[Fernando Alonso]] het tydens die kwalifisering vir die naelren 'n tyd buite die top 107% opgestel, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_14_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 14 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*<sup>3</sup>''' [[Lance Stroll]] het nie 'n tyd tydens die naelrenkwalifikasie opgestel nie, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_18_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 18 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref> == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | 29:15.045 | align=center|1 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | +3.766 | align=center|3 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|19 | +6.251 | align=center|4 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | ''' [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|19 | +12.951 | align=center|6 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|19 | +13.639 | align=center|5 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | ''' [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|19 | +13.777 '''*<sup>1</sup>''' | align=center|2 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|19 | +21.665 | align=center|7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | +30.525 | align=center|10 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|19 | +35.346 | align=center|9 | |- !10 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +36.970 | align=center|8 | |- !11 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +56.972 | align=center|16 | |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +57.365 | align=center|13 | |- !13 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +58.504 | align=center|14 | |- !14 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|19 | +59.358 | align=center|15 | |- !15 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|19 | +1:16.067 | align=center|20 | |- !16 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +1:16.691 | align=center|17 | |- !17 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|19 | +1:17.626 | align=center|21 | |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +1:28.173 | align=center|18 | |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +1:29.597 | align=center|19 | |- !data-sort-value=20|DNS | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 | Enjin - opwarmronde | align=center data-sort-value="21"|12 '''*<sup>2</sup>''' | |- !data-sort-value=21|DNS | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 | Tegniese fout | align=center data-sort-value="22"|Kuipe | |- !data-sort-value=22|DSQ | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|19 | +48.438 '''*<sup>3</sup>''' | align=center|11 |- !colspan=9|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{citeer web|url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/sprint-results |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Sprint |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Kimi Antonelli]] eindig vierde, maar kry 'n tydstraf van vyf sekondes vir buite die baan ry.<br/> '''*<sup>2</sup>''' [[Nico Hülkenberg]] spring nie weg nie, weens 'n enjinprobleem tydens die opwarmronde.<br/> '''*<sup>3</sup>''' [[Gabriel Bortoleto]] eindig op elfde, maar word gediskwalifiseer weens 'n tegniese oortreding aan die enjin se drukinlaat. == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | '''1:28.653''' | 1:28.289 | '''1:27.798''' | align=center|1 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.099 | '''1:28.116''' | 1:27.964 | align=center|2 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.938 | 1:28.315 | 1:28.143 | align=center|3 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.183 | 1:28.920 | 1:28.183 | align=center|4 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.492 | 1:28.477 | 1:28.197 | align=center|5 |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.483 | 1:28.477 | 1:28.319 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.920 | 1:28.332 | 1:28.500 | align=center|7 |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.584 | 1:28.975 | 1:28.762 | align=center|8 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.914 | 1:29.070 | 1:28.810 | align=center|10 |- !10 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:29.645 | 1:29.439 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.595 | 1:29.499 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:29.340 | 1:29.567 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !13 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.540 | 1:29.568 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !14 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:29.838 | 1:29.772 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.720 | 1:29.946 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !16 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.133 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !17 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:31.098 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !18 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:31.164 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.629 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.967 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !21 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:33.737 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !DSQ | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | data-sort-value=23|– | data-sort-value=23|– | data-sort-value=23|– | align=center|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !colspan="8"|K1 107% tyd: 1:34.858 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/qualifying |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/starting-grid |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Starting Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Isack Hadjar]] het negende gekwalifiseer, maar is gediskwalifiseer nadat sy motor nie aan die tegniese vereistes voldoen het nie.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2612882-teamgenoot-verstappen-start-in-miami-als-laatste-auto-niet-door-keuring |titel=Teamgenoot Verstappen start in Miami als laatste, auto niet door keuring |website=nos.nl |datum=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix 2026 - Final Qualifying Classification |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-03}}</ref> Hy is wel deur die beamptes toegelaat om aan die wedren deel te neem, maar moes vanuit die kuipelaan wegspring omdat daar aan sy motor gewerk is onder Parc fermé toestande.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_6_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix 2026 - Decision - car 6 - permission to start |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-03}}</ref> == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|57 | 1:33:19.273 | align=center|1 | align=center|'''25''' |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +3.264 | align=center|4 | align=center|'''18''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +27.092 | align=center|7 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|57 | +43.051 | align=center|5 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|57 | +48.949 '''*<sup>1</sup>''' | align=center|2 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|57 | +53.753 | align=center|6 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} '''[[Franco Colapinto]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:01.871 | align=center|8 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|57 | +1:04.245 '''*<sup>2</sup>''' | align=center|3 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} '''[[Carlos Sainz jr.]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:22.072 | align=center|13 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} '''[[Alexander Albon]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:30.972 | align=center|15 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|12 | |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|21 | |- !13 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|14 | |- !14 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|16 | |- !15 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|17 | |- !16 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|20 | |- !17 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|18 | |- !18 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|55 | +2 rondes | align=center|19 | |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|7 | Elektronies | align=center|10 | |- !20 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|6 | Ratkas | align=center|11 | |- !21 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|4 | Botsing | align=center|9 | |- !22 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 | Ongeluk | align=center data-sort-value="22" |Kuipe | |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com'' <ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/race-result.html |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-03}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/fastest-laps.html |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Fastest Laps |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-03}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Max Verstappen]] het 'n tydstraf van vyf sekondes ná die wedren ontvang omdat hy die wit lyn oorgesteek het toe hy die kuipe verlaat het.<br/> '''*<sup>2</sup>''' [[Charles Leclerc]] het die wedren in die sesde plek voltooi, maar het 'n tydstraf van 20 sekondes ontvang omdat hy verskeie kere sonder 'n geldige rede van die baan af gery het. == Puntestand na die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|100 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|80 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|59 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|51 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|51 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|43 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|26 |- !8 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|10 |- !11 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|7 |- !12 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !13 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|4 |- !15 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|1 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|1 |- !18 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|180 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|110 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|94 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|30 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|23 |- !6 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !7 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !11 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Miami Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Miami]] pwddxvrjyoyeayrnvu7e8wh2xir6nmq 0 461635 2964239 2958569 2026-09-01T12:44:27Z Balenda 83524 2964239 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|duimnael|220px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 26em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{CA-VLAG}} 2026 Formula 1 Lenovo<br>Grand Prix du Canada |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit_Montreal.png|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>23 Mei 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Gilles Villeneuve-renbaan|Circuit Gilles Villeneuve]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:12.578</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:14.210 (ronde 68 van 68)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small>||<small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]</small>||<small> [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small>||<small> [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]</small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Kanadese Grand Prix]]''' is op 23 Mei op die [[Gilles Villeneuve-renbaan]] in [[Montreal]], [[Kanada]] gehou. Dit was die vyfde wedren van die kampioenskapseisoen gewees. Die Kanadese Grand Prix was die derde van ses GP-naweke vanjaar waarin 'n naelren gehou is. ’n Naelren is amper dieselfde as ’n gewone wedren, met die verskil dat die wedren minder tyd neem. Die afstand van die naelren is ongeveer 100 kilometer (30 minute). Die Grand Prix-naweek begin Vrydag met die vrye oefening van sestig minute, gevolg deur die naelrenkwalifisering. Op Saterdag word die naelren gehou, gevolg deur die kwalifisering vir die wegspringrooster vir die hoofren op Sondag. == Vrye oefening == * <small>''Slegs die top vyf word vertoon.''</small> {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:13.402 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:13.544 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:14.176 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:14.355 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.366 |- !colspan=6|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1285/canada/practice/1 |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-22}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:14.772 | '''1:13.026''' | '''1:12.965''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:14.010 | 1:13.551 | 1:13.033 | align=center|2 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.265 | 1:13.957 | 1:13.280 | align=center|3 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.665 | 1:13.858 | 1:13.299 | align=center|4 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:13.889''' | 1:13.465 | 1:13.326 | align=center|5 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:15.006 | 1:13.554 | 1:13.410 | align=center|6 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.028 | 1:14.412 | 1:13.504 | align=center|7 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.541 | 1:14.239 | 1:13.605 | align=center|8 |- !9 | align=center|41 | {{FR-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.517 | 1:14.140 | 1:13.737 | align=center|9 |- !10 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:15.500 | 1:14.547 | 1:14.536 | align=center|10 |- !11 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:15.673 | 1:14.595 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:15.801 | 1:14.627 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:15.484 | 1:14.702 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:15.760 | 1:14.928 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:15.872 | 1:15.197 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center data-sort-value=19|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !16 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:15.760 | data-sort-value=16 | ''Geen tyd'' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|15 |- !17 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:16.002 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|16 |- !18 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:16.354 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|17 |- !19 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:16.642 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center data-sort-value=20|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:16.866 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center data-sort-value=21|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:19.061 |- !data-sort-value=21|— | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | data-sort-value=21 | ''Geen tyd'' '''*<sup>2</sup>''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center data-sort-value=22|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !data-sort-value=22|— | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | data-sort-value=22 | ''Geen tyd'' '''*<sup>2</sup>''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|18 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1285/canada/sprint-qualifying |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Sprint Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-22}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1285/canada/sprint-grid |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Sprint Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-22}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Oliver Bearman]], [[Pierre Gasly]], [[Valtteri Bottas]] en [[Alexander Albon]] moes vanuit die kuipelaan wegspring omdat daar aan hul outos gewerk is onder ''Parc fermé'' toestande.<br> '''*<sup>2</sup>''' [[Alexander Albon]] en [[Liam Lawson]] kon geen tyd tydens die snelkwalifikasie aanteken, maar mag volgens die beamptes steeds aan die naelren deelneem. == Naelren == [[George Russell]] wen vir die derde keer in sy loopbaan 'n naelren. === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|23 | 28:50.951 | align=center|1 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|23 | +1.272 | align=center|3 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|23 | +1.843 | align=center|2 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|23 | +9.797 | align=center|4 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|23 | +9.929 | align=center|6 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|23 | +10.545 | align=center|5 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|23 | +15.935 | align=center|7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|23 | +29.710 | align=center|9 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|23 | +31.621 | align=center|13 | |- !10 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|23 | +36.793 | align=center|10 | |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|23 | +1:01.344 | align=center|22 | |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|23 | +1:01.814 | align=center|12 | |- !13 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|23 | +1:04.209 | align=center|14 | |- !14 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|23 | +1:10.402 | align=center|16 | |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|23 | +1:12.158 | align=center|11 | |- !16 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|22 | +1 ronde | align=center|Kuipe | |- !17 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|22 | +1 ronde | align=center|Kuipe | |- !18 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|22 | +1 ronde | align=center|Kuipe | |- !19 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|22 | +1 ronde | align=center|Kuipe | |- !20 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|22 | +1 ronde | align=center|Kuipe | |- !21 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|21 | +2 rondes | align=center|8 | |- !data-sort-value=22|DNF | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|18 | Enjin | align=center|16 | |- !colspan=9|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1285/canada/sprint-results |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Sprint |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-23}}</ref> |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:13.953 | 1:13.079 | '''1:12.578''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | '''1:13.380''' | 1:13.076 | 1:12.646 | align=center|2 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.503 | 1:13.049 | 1:12.729 | align=center|3 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.559 | 1:13.285 | 1:12.781 | align=center|4 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.767 | 1:13.041 | 1:12.868 | align=center|5 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.067 | 1:13.479 | 1:12.907 | align=center|6 |- !7 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.654 | '''1:12.975''' | 1:12.935 | align=center|7 |- !8 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.825 | 1:13.496 | 1:12.976 | align=center|8 |- !9 | align=center|41 | {{FR-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.895 | 1:13.548 | 1:13.280 | align=center|9 |- !10 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.466 | 1:13.857 | 1:13.697 | align=center|10 |- !11 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:14.562 | 1:13.886 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.346 | 1:13.897 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:14.775 | 1:14.071 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.698 | 1:14.187 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.276 | 1:14.273 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.449 | 1:14.416 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.845 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.851 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:15.196 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:15.429 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:16.195 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:16.272 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"|K1 107% tyd: 1:18.516 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1285/canada/qualifying |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-23}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1285/canada/starting-grid |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Starting Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-23}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|68 | 1:28.15.758 | align=center|2 | align=center|'''25'''{{Pictogram vinnigste ronde}} |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|68 | +10.768 | align=center|5 | align=center|'''18''' |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|68 | +11.276 | align=center|6 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|68 | +44.151 | align=center|8 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|67 | +1 ronde | align=center|7 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} '''[[Franco Colapinto]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|67 | +1 ronde | align=center|10 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|67 | +1 ronde | align=center|12 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|67 | +1 ronde | align=center|14 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} '''[[Carlos Sainz jr.]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|67 | +1 ronde | align=center|15 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} '''[[Oliver Bearman]]''' | '''[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]''' | align=center|67 | +1 ronde | align=center|16 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|66 | +2 rondes | align=center|4 | |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|66 | +2 rondes | align=center|11 | |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|66 | +2 rondes | align=center|13 | |- !14 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|66 | +2 rondes | align=center|17 | |- !15 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|64 | +4 rondes | align=center|Pit | |- !16 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|64 | +4 rondes | align=center|22 | |- !data-sort-value=17|DNF | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|39 | Suspensie | align=center|20 | |- !data-sort-value=18|DNF | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|38 | Ratkas | align=center|3 | |- !data-sort-value=19|DNF | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|29 | Battery in kragbron | align=center|1 | |- !data-sort-value=20|DNF | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|23 | Gebreekte sitplek | align=center|19 | |- !data-sort-value=21|DNF | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 | Botsing | align=center|18 | |- !data-sort-value=22|DNS | align=center|41 | {{FR-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 | Ratkas | align=center|– | |- !colspan=8|Bronne: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1285/canada/race-result |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-24}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1285/canada/fastest-laps |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Fastest Laps |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-24}}</ref> |} == Puntestand na die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|131 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|88 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|75 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|72 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|58 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|48 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|43 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|20 |- !9 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|16 |- !11 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|15 |- !12 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !13 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !14 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|5 |- !15 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|1 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|1 |- !18 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|219 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|147 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|106 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|57 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|35 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|21 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|19 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|7 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !11 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Kanadese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Kanada]] mhbdzjizkkulp38cjrid3q0bfik9sdx 2964240 2964239 2026-09-01T12:44:51Z Balenda 83524 gecentreerd 2964240 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|duimnael|220px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 26em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{CA-VLAG}} 2026 Formula 1 Lenovo<br>Grand Prix du Canada |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit_Montreal.png|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>23 Mei 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Gilles Villeneuve-renbaan|Circuit Gilles Villeneuve]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:12.578</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:14.210 (ronde 68 van 68)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small>||<small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]</small>||<small> [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small>||<small> [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]</small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Kanadese Grand Prix]]''' is op 23 Mei op die [[Gilles Villeneuve-renbaan]] in [[Montreal]], [[Kanada]] gehou. Dit was die vyfde wedren van die kampioenskapseisoen gewees. Die Kanadese Grand Prix was die derde van ses GP-naweke vanjaar waarin 'n naelren gehou is. ’n Naelren is amper dieselfde as ’n gewone wedren, met die verskil dat die wedren minder tyd neem. Die afstand van die naelren is ongeveer 100 kilometer (30 minute). Die Grand Prix-naweek begin Vrydag met die vrye oefening van sestig minute, gevolg deur die naelrenkwalifisering. Op Saterdag word die naelren gehou, gevolg deur die kwalifisering vir die wegspringrooster vir die hoofren op Sondag. == Vrye oefening == * <small>''Slegs die top vyf word vertoon.''</small> {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:13.402 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:13.544 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:14.176 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:14.355 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.366 |- !colspan=6|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1285/canada/practice/1 |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-22}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:14.772 | '''1:13.026''' | '''1:12.965''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:14.010 | 1:13.551 | 1:13.033 | align=center|2 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.265 | 1:13.957 | 1:13.280 | align=center|3 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.665 | 1:13.858 | 1:13.299 | align=center|4 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:13.889''' | 1:13.465 | 1:13.326 | align=center|5 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:15.006 | 1:13.554 | 1:13.410 | align=center|6 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.028 | 1:14.412 | 1:13.504 | align=center|7 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.541 | 1:14.239 | 1:13.605 | align=center|8 |- !9 | align=center|41 | {{FR-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.517 | 1:14.140 | 1:13.737 | align=center|9 |- !10 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:15.500 | 1:14.547 | 1:14.536 | align=center|10 |- !11 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:15.673 | 1:14.595 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:15.801 | 1:14.627 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:15.484 | 1:14.702 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:15.760 | 1:14.928 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:15.872 | 1:15.197 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center data-sort-value=19|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !16 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:15.760 | data-sort-value=16 | ''Geen tyd'' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|15 |- !17 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:16.002 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|16 |- !18 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:16.354 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|17 |- !19 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:16.642 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center data-sort-value=20|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:16.866 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center data-sort-value=21|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:19.061 |- !data-sort-value=21|— | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | data-sort-value=21 | ''Geen tyd'' '''*<sup>2</sup>''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center data-sort-value=22|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !data-sort-value=22|— | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | data-sort-value=22 | ''Geen tyd'' '''*<sup>2</sup>''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|18 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1285/canada/sprint-qualifying |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Sprint Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-22}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1285/canada/sprint-grid |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Sprint Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-22}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Oliver Bearman]], [[Pierre Gasly]], [[Valtteri Bottas]] en [[Alexander Albon]] moes vanuit die kuipelaan wegspring omdat daar aan hul outos gewerk is onder ''Parc fermé'' toestande.<br> '''*<sup>2</sup>''' [[Alexander Albon]] en [[Liam Lawson]] kon geen tyd tydens die snelkwalifikasie aanteken, maar mag volgens die beamptes steeds aan die naelren deelneem. == Naelren == [[George Russell]] wen vir die derde keer in sy loopbaan 'n naelren. === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|23 | 28:50.951 | align=center|1 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|23 | +1.272 | align=center|3 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|23 | +1.843 | align=center|2 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|23 | +9.797 | align=center|4 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|23 | +9.929 | align=center|6 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|23 | +10.545 | align=center|5 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|23 | +15.935 | align=center|7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|23 | +29.710 | align=center|9 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|23 | +31.621 | align=center|13 | |- !10 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|23 | +36.793 | align=center|10 | |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|23 | +1:01.344 | align=center|22 | |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|23 | +1:01.814 | align=center|12 | |- !13 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|23 | +1:04.209 | align=center|14 | |- !14 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|23 | +1:10.402 | align=center|16 | |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|23 | +1:12.158 | align=center|11 | |- !16 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|22 | +1 ronde | align=center|Kuipe | |- !17 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|22 | +1 ronde | align=center|Kuipe | |- !18 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|22 | +1 ronde | align=center|Kuipe | |- !19 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|22 | +1 ronde | align=center|Kuipe | |- !20 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|22 | +1 ronde | align=center|Kuipe | |- !21 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|21 | +2 rondes | align=center|8 | |- !data-sort-value=22|DNF | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|18 | Enjin | align=center|16 | |- !colspan=9|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1285/canada/sprint-results |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Sprint |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-23}}</ref> |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:13.953 | 1:13.079 | '''1:12.578''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | '''1:13.380''' | 1:13.076 | 1:12.646 | align=center|2 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.503 | 1:13.049 | 1:12.729 | align=center|3 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.559 | 1:13.285 | 1:12.781 | align=center|4 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.767 | 1:13.041 | 1:12.868 | align=center|5 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.067 | 1:13.479 | 1:12.907 | align=center|6 |- !7 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.654 | '''1:12.975''' | 1:12.935 | align=center|7 |- !8 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.825 | 1:13.496 | 1:12.976 | align=center|8 |- !9 | align=center|41 | {{FR-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.895 | 1:13.548 | 1:13.280 | align=center|9 |- !10 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.466 | 1:13.857 | 1:13.697 | align=center|10 |- !11 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:14.562 | 1:13.886 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.346 | 1:13.897 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:14.775 | 1:14.071 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.698 | 1:14.187 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.276 | 1:14.273 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.449 | 1:14.416 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.845 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.851 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:15.196 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:15.429 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:16.195 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:16.272 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"|K1 107% tyd: 1:18.516 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1285/canada/qualifying |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-23}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1285/canada/starting-grid |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Starting Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-23}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|68 | 1:28.15.758 | align=center|2 | align=center|'''25'''{{Pictogram vinnigste ronde}} |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|68 | +10.768 | align=center|5 | align=center|'''18''' |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|68 | +11.276 | align=center|6 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|68 | +44.151 | align=center|8 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|67 | +1 ronde | align=center|7 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} '''[[Franco Colapinto]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|67 | +1 ronde | align=center|10 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|67 | +1 ronde | align=center|12 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|67 | +1 ronde | align=center|14 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} '''[[Carlos Sainz jr.]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|67 | +1 ronde | align=center|15 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} '''[[Oliver Bearman]]''' | '''[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]''' | align=center|67 | +1 ronde | align=center|16 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|66 | +2 rondes | align=center|4 | |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|66 | +2 rondes | align=center|11 | |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|66 | +2 rondes | align=center|13 | |- !14 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|66 | +2 rondes | align=center|17 | |- !15 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|64 | +4 rondes | align=center|Pit | |- !16 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|64 | +4 rondes | align=center|22 | |- !data-sort-value=17|DNF | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|39 | Suspensie | align=center|20 | |- !data-sort-value=18|DNF | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|38 | Ratkas | align=center|3 | |- !data-sort-value=19|DNF | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|29 | Battery in kragbron | align=center|1 | |- !data-sort-value=20|DNF | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|23 | Gebreekte sitplek | align=center|19 | |- !data-sort-value=21|DNF | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 | Botsing | align=center|18 | |- !data-sort-value=22|DNS | align=center|41 | {{FR-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 | Ratkas | align=center|– | |- !colspan=8|Bronne: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1285/canada/race-result |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-24}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1285/canada/fastest-laps |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Fastest Laps |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-24}}</ref> |} == Puntestand na die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|131 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|88 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|75 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|72 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|58 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|48 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|43 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|20 |- !9 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|16 |- !11 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|15 |- !12 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !13 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !14 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|5 |- !15 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|1 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|1 |- !18 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|219 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|147 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|106 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|57 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|35 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|21 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|19 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|7 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !11 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Kanadese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Kanada]] ooskkq9cfk9nq38buqz7aulzbw1pe13 2964249 2964240 2026-09-01T12:49:47Z Balenda 83524 e 2964249 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|duimnael|220px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 26em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{CA-VLAG}} 2026 Formule 1 Lenovo<br>Grand Prix du Canada |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit_Montreal.png|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>23 Mei 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Gilles Villeneuve-renbaan|Circuit Gilles Villeneuve]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:12.578</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:14.210 (ronde 68 van 68)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small>||<small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]</small>||<small> [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small>||<small> [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]</small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Kanadese Grand Prix]]''' is op 23 Mei op die [[Gilles Villeneuve-renbaan]] in [[Montreal]], [[Kanada]] gehou. Dit was die vyfde wedren van die kampioenskapseisoen gewees. Die Kanadese Grand Prix was die derde van ses GP-naweke vanjaar waarin 'n naelren gehou is. ’n Naelren is amper dieselfde as ’n gewone wedren, met die verskil dat die wedren minder tyd neem. Die afstand van die naelren is ongeveer 100 kilometer (30 minute). Die Grand Prix-naweek begin Vrydag met die vrye oefening van sestig minute, gevolg deur die naelrenkwalifisering. Op Saterdag word die naelren gehou, gevolg deur die kwalifisering vir die wegspringrooster vir die hoofren op Sondag. == Vrye oefening == * <small>''Slegs die top vyf word vertoon.''</small> {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:13.402 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:13.544 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:14.176 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:14.355 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.366 |- !colspan=6|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1285/canada/practice/1 |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-22}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:14.772 | '''1:13.026''' | '''1:12.965''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:14.010 | 1:13.551 | 1:13.033 | align=center|2 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.265 | 1:13.957 | 1:13.280 | align=center|3 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.665 | 1:13.858 | 1:13.299 | align=center|4 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:13.889''' | 1:13.465 | 1:13.326 | align=center|5 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:15.006 | 1:13.554 | 1:13.410 | align=center|6 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.028 | 1:14.412 | 1:13.504 | align=center|7 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.541 | 1:14.239 | 1:13.605 | align=center|8 |- !9 | align=center|41 | {{FR-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.517 | 1:14.140 | 1:13.737 | align=center|9 |- !10 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:15.500 | 1:14.547 | 1:14.536 | align=center|10 |- !11 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:15.673 | 1:14.595 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:15.801 | 1:14.627 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:15.484 | 1:14.702 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:15.760 | 1:14.928 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:15.872 | 1:15.197 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center data-sort-value=19|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !16 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:15.760 | data-sort-value=16 | ''Geen tyd'' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|15 |- !17 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:16.002 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|16 |- !18 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:16.354 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|17 |- !19 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:16.642 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center data-sort-value=20|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:16.866 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center data-sort-value=21|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:19.061 |- !data-sort-value=21|— | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | data-sort-value=21 | ''Geen tyd'' '''*<sup>2</sup>''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center data-sort-value=22|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !data-sort-value=22|— | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | data-sort-value=22 | ''Geen tyd'' '''*<sup>2</sup>''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|18 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1285/canada/sprint-qualifying |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Sprint Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-22}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1285/canada/sprint-grid |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Sprint Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-22}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Oliver Bearman]], [[Pierre Gasly]], [[Valtteri Bottas]] en [[Alexander Albon]] moes vanuit die kuipelaan wegspring omdat daar aan hul outos gewerk is onder ''Parc fermé'' toestande.<br> '''*<sup>2</sup>''' [[Alexander Albon]] en [[Liam Lawson]] kon geen tyd tydens die snelkwalifikasie aanteken, maar mag volgens die beamptes steeds aan die naelren deelneem. == Naelren == [[George Russell]] wen vir die derde keer in sy loopbaan 'n naelren. === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|23 | 28:50.951 | align=center|1 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|23 | +1.272 | align=center|3 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|23 | +1.843 | align=center|2 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|23 | +9.797 | align=center|4 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|23 | +9.929 | align=center|6 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|23 | +10.545 | align=center|5 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|23 | +15.935 | align=center|7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|23 | +29.710 | align=center|9 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|23 | +31.621 | align=center|13 | |- !10 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|23 | +36.793 | align=center|10 | |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|23 | +1:01.344 | align=center|22 | |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|23 | +1:01.814 | align=center|12 | |- !13 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|23 | +1:04.209 | align=center|14 | |- !14 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|23 | +1:10.402 | align=center|16 | |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|23 | +1:12.158 | align=center|11 | |- !16 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|22 | +1 ronde | align=center|Kuipe | |- !17 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|22 | +1 ronde | align=center|Kuipe | |- !18 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|22 | +1 ronde | align=center|Kuipe | |- !19 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|22 | +1 ronde | align=center|Kuipe | |- !20 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|22 | +1 ronde | align=center|Kuipe | |- !21 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|21 | +2 rondes | align=center|8 | |- !data-sort-value=22|DNF | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|18 | Enjin | align=center|16 | |- !colspan=9|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1285/canada/sprint-results |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Sprint |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-23}}</ref> |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:13.953 | 1:13.079 | '''1:12.578''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | '''1:13.380''' | 1:13.076 | 1:12.646 | align=center|2 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.503 | 1:13.049 | 1:12.729 | align=center|3 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.559 | 1:13.285 | 1:12.781 | align=center|4 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.767 | 1:13.041 | 1:12.868 | align=center|5 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.067 | 1:13.479 | 1:12.907 | align=center|6 |- !7 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.654 | '''1:12.975''' | 1:12.935 | align=center|7 |- !8 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.825 | 1:13.496 | 1:12.976 | align=center|8 |- !9 | align=center|41 | {{FR-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.895 | 1:13.548 | 1:13.280 | align=center|9 |- !10 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.466 | 1:13.857 | 1:13.697 | align=center|10 |- !11 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:14.562 | 1:13.886 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.346 | 1:13.897 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:14.775 | 1:14.071 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.698 | 1:14.187 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.276 | 1:14.273 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.449 | 1:14.416 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.845 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.851 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:15.196 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:15.429 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:16.195 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:16.272 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"|K1 107% tyd: 1:18.516 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1285/canada/qualifying |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-23}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1285/canada/starting-grid |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Starting Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-23}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|68 | 1:28.15.758 | align=center|2 | align=center|'''25'''{{Pictogram vinnigste ronde}} |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|68 | +10.768 | align=center|5 | align=center|'''18''' |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|68 | +11.276 | align=center|6 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|68 | +44.151 | align=center|8 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|67 | +1 ronde | align=center|7 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} '''[[Franco Colapinto]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|67 | +1 ronde | align=center|10 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|67 | +1 ronde | align=center|12 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|67 | +1 ronde | align=center|14 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} '''[[Carlos Sainz jr.]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|67 | +1 ronde | align=center|15 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} '''[[Oliver Bearman]]''' | '''[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]''' | align=center|67 | +1 ronde | align=center|16 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|66 | +2 rondes | align=center|4 | |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|66 | +2 rondes | align=center|11 | |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|66 | +2 rondes | align=center|13 | |- !14 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|66 | +2 rondes | align=center|17 | |- !15 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|64 | +4 rondes | align=center|Pit | |- !16 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|64 | +4 rondes | align=center|22 | |- !data-sort-value=17|DNF | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|39 | Suspensie | align=center|20 | |- !data-sort-value=18|DNF | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|38 | Ratkas | align=center|3 | |- !data-sort-value=19|DNF | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|29 | Battery in kragbron | align=center|1 | |- !data-sort-value=20|DNF | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|23 | Gebreekte sitplek | align=center|19 | |- !data-sort-value=21|DNF | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 | Botsing | align=center|18 | |- !data-sort-value=22|DNS | align=center|41 | {{FR-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 | Ratkas | align=center|– | |- !colspan=8|Bronne: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1285/canada/race-result |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-24}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1285/canada/fastest-laps |titel=Formula 1 Lenovo Grand Prix du Canada 2026 – Fastest Laps |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-24}}</ref> |} == Puntestand na die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|131 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|88 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|75 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|72 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|58 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|48 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|43 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|20 |- !9 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|16 |- !11 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|15 |- !12 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !13 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !14 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|5 |- !15 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|1 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|1 |- !18 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|219 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|147 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|106 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|57 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|35 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|21 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|19 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|7 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !11 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Kanadese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Kanada]] ft7frna3fw8quytombyviz08trtkmvf 0 462107 2964409 2922378 2026-09-01T22:22:00Z Oesjaar 7467 Sintaksfout 2964409 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Spot by Boston Dynamics.jpg|thumb|Versterkingsleër was gebruik om BostonDynamics se Spot robot te help om beter te leer loop <ref>{{Cite web |title=Starting on the Right Foot with Reinforcement Learning |url=https://bostondynamics.com/blog/starting-on-the-right-foot-with-reinforcement-learning/ |access-date=2026-05-31 |website=Boston Dynamics |language=en-US}}</ref>|alt=BostonDynamics se Spot robot wat loop]] 'n '''Versterkingsleermetode''' is 'n manier in [[kunsmatige intelligensie]] wat gebruik word om 'n rekenaar op te lei om besluite te neem.<ref name=":2">{{Cite book |last=Winder |first=Phil |title=Reinforcement learning: industrial applications of intelligent agents |date=2020 |publisher=O'Reilly Media, Inc |isbn=978-1-0981-1483-1 |edition=First edition |location=Sebastopol, CA}}</ref> Die gerekenariseerde besluitnemer word 'n agent genoem.<ref name=":3">{{Cite book |last=Sutton |first=Richard S. |title=Reinforcement learning: an introduction |last2=Barto |first2=Andrew |date=2018 |publisher=The MIT Press |isbn=978-0-262-35270-3 |edition=Second edition |series=Adaptive computation and machine learning |location=Cambridge, Massachusetts; Londen, Engeland}}</ref> Die agent word opgelei deur belonings of strawwe van die omgewing te ontvang na gelang van die gewenstheid van die besluit wat hy geneem het. Gewenste besluite word positief beloon en ongewenste besluite word gestraf.<ref name=":3" /> Die agent voer sy besluite deur middel van 'n aksie uit wat dan die toestand van die omgewing verander waarin die agent hom bevind. Die agent se besluit oor die aksie wat gepleeg moet word is onderhewig aan die toestand van die omgewing. Die primêre doel van die agent is om die aksie te pleeg wat die grootste verwagte beloning vir sy huidige toestand sal lewer.<ref name=":3" /> Dit beteken die agent se besluite is gemik op langtermyn- pleks van korttermynbelonings.<ref name=":2" /> Klem word dus daarop geplaas dat besluite geneem word gebaseer op die omgewing se toestand wat die agent waarneem. Die agent se inagneming van die omgewing se toestand onderskei die versterkingsleermetode van ander masjienleertegnieke soos evolusionêre metodes.<ref name=":3" /> == Geskiedenis == Een van die beginstadiums van die versterkingsleermetode kan teruggevoer word na die navorsing wat die Amerikaanse sielkundige Edward Thorndike in die 1800's op diere gedoen het.<ref name=":3" /> Thorndike het navorsing gedoen op die probeer-en-tref metode van diere gebruik om te leer en dit sodoende met die “Wet van Effek” beskryf. Thorndike het die gedrag van katte waargeneem deur hulle in 'n “raaiselboks” te geplaas, waarvan hulle dan moes ontsnap deur toepaslike aksies te doen.<ref name=":4">{{Cite journal |last=Thorndike |first=Edward L. |date=1898 |title=Animal intelligence: An experimental study of the associative processes in animals. |url=https://doi.apa.org/doi/10.1037/h0092987 |journal=The Psychological Review: Monograph Supplements |language=en |volume=2 |issue=4 |pages=i–109 |doi=10.1037/h0092987 |issn=0096-9753}}</ref> Byvoorbeeld, ’n kat kon die deur van die raaiselboks oopmaak deur ’n reeks van drie afsonderlike aksies uit te voer: ’n platform agter in die sakkie te deur te druk, ’n tou te trek deur daarop te krap, en ’n arm op of af te druk. Met die aanvanklike eksperiment, waar kos buite die raaiselboks in sig was, het meeste van Thorndike se katte “duidelike tekens van ongemak” en buitengewone energieke aktiwiteite “om intuïtief te probeer ontsnap” getoon. Daaropvolgende eksperimente met verskillende katte in verskillende raaiselbokse met verskillende ontsnappingsmeganismes, het Thorndike die hoeveelheid tyd opgeteken wat elke kat neem om te ontsnap.<ref name=":4" /> Hy het waargeneem dat die tyd byna altyd afgeneem het met opeenvolgende ervarings, byvoorbeeld van 300 sekondes tot 6 of 7 sekondes. Dit het Thorndike gelei tot die formulering van ’n aantal “wette” van leer, waarvan die mees invloedryke die wet van effek was. Die naam is as gevolg van die effek wat beloonde gebeurtenisse op die aksies van diere het.<ref name=":3" /> [[File:Dog training.jpg|thumb|Versterkingsleer kan gebruik word om diere op te lei deur 'n beloning (kos) toe te dien wanneer 'n bevel gehoorsaam word.]] Die wet van effek word deur sielkundiges as instrumentele kondisionering geklassifiseer omdat die leer van die dier afhang van dit wat die dier doen: die lewering van ’n beloning/versterking is afhanklik van wat die dier doen (soos om te ontsnap).<ref name=":3" /> In kontras bestaan daar ook klassieke kondisionering eksperimente, waar die beloning/ versterkende stimulus onafhanklik van die dier se gedrag toegeken word. Die term “versterking”, in die konteks van dierleer, het eers later in gebruik gekom met die eerste verskynsel in Pavlov se 1927 monografie oor gekondisioneerde reflekses.<ref name=":3" /> Pavlov het versterking beskryf as die versterking van ’n gedragspatroon wanneer ’n dier ’n stimulus (versterker) ontvang in kombinasie met ’n ander stimulus of ’n reaksie wat die gedragspatroon vorm. Om as ’n versterker te dien, moet die versterkte gedragspatroon aanhou ná die stimulus wegneem is.<ref name=":3" /> ’n stimulus wat slegs die dier se aandag trek of gedrag aanwakker sonder blywende verandering word nie as ’n versterker beskou word nie.<ref name=":5">{{Cite journal |last=Pavlov |first=P. Ivan |date=2010-07 |title=Conditioned reflexes: An investigation of the physiological activity of the cerebral cortex |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25205891 |journal=Annals of Neurosciences |volume=17 |issue=3 |pages=136–141 |doi=10.5214/ans.0972-7531.1017309 |issn=0972-7531 |pmc=4116985 |pmid=25205891}}</ref> Pavlov se eksperimente het behels om die speekselreflekse van honde te meet ná aanbieding van kos. Kort voor die aanbieding van kos, was daar altyd 'n geluid gespeel sodat die honde die metronoom stimulus assosieer met etens tyd. Pavlov het die honde later só gekondisioneer dat hulle speekselkliere geaktiveer word deur net die geluid van die klank, al was daar geen kos betrokke nie.<ref name=":5" /> Die idee om probeer-en-tref leer toe te pas in ’n rekenaar wetenskap het al vroeg in die bestaan kunsmatige intelligensie ontstaan.<ref name=":3" /> In ’n 1948 verslag het Alan Turing ’n ontwerp beskryf vir ’n “genot-pyn-stelsel” wat volgens die wet van effek werk. Baie kreatiewe elektro-meganiese masjiene is gebou wat die probeer-en-tref leer metode gedemonstreer het. Die vroegste is waarskynlik ’n masjien deur Thomas Ross (1933) wat daarin geslaag het om ’n roete deur 'n eenvoudige doolhof te vind en te onthou. Een van die eerste mylpale multi-agent VL is TD-Gammon agent, wat opgelei was om Backgammon te speel.<ref name=":3" /> TD-Gammon is in die 1990’s ontwikkel en moes unieke VL probleme oorkom soos teenstanders wat aktief die toestand van die bord verander (toestand van die bord word nie deur net een agent bepaal nie), asook gevorderde strategieë soos die blokkeer van die teenstander met die agent se eie stukke. Die agent word opgelei deur teen homself te speel en kon omtrent so goed soos die beste backgammon-rekenaarsprogram na ongeveer 300 000 wedstryde word. 'n Latere weergawe, TD-Gammon 3.0, kon ’n professionele backgammon-speler (Kazaros) klop ná opleiding van ongeveer 1 500 000 speletjies. TD-Gammon het die vaardigheids vlakke van menslike toernooispel verhoog deur nuwe strategieë bekend te stel wat voorheen verborge vir professionele spelers was. [[File:Atari 2600 console.jpg|thumb|VL kan gebruik word om 'n agent te leer Atari 2600 speletjies speel deur net die beeld van die speletjie en die telling van die speletjie as insette te voorsien.]] ’n Artikel wat deur Google DeepMind in 2015 uitgereik is, bespreek die gebruik van Diep Q-leer om Atari 2006-speletjies te speel deur slegs die beeld van die skerm en die speletjie se telling as insette te gebruik.<ref name=":6">{{Cite journal |last=Mnih |first=Volodymyr |last2=Kavukcuoglu |first2=Koray |last3=Silver |first3=David |last4=Rusu |first4=Andrei A. |last5=Veness |first5=Joel |last6=Bellemare |first6=Marc G. |last7=Graves |first7=Alex |last8=Riedmiller |first8=Martin |last9=Fidjeland |first9=Andreas K. |last10=Ostrovski |first10=Georg |last11=Petersen |first11=Stig |last12=Beattie |first12=Charles |last13=Sadik |first13=Amir |last14=Antonoglou |first14=Ioannis |last15=King |first15=Helen |date=2015-02 |title=Human-level control through deep reinforcement learning |url=https://www.nature.com/articles/nature14236 |journal=Nature |language=en |volume=518 |issue=7540 |pages=529–533 |doi=10.1038/nature14236 |issn=1476-4687}}</ref> Geen addisionele insette was benodig om die agent te leer nie. Die Diep Q-netwerk argitektuur was selfs suksesvol oordraagbaar na ander Atari 2006 speletjies weens die VL agente se vermoë om op baie van die Atari 2006 speletjies te oefen met dieselfde algoritme, netwerkargitektuur en hiperparameters.<ref name=":6" /> 'n Moderne mylpaal vir VL is in Maart 2016 deur Google DeepMind se AlphaGo agent behaal deur die beste mens speler (Lee Sedo) 4-1in ’n tradisionele Chinese bordspel (Go) geklop het.<ref name=":7">{{Cite journal |last=Silver |first=David |last2=Schrittwieser |first2=Julian |last3=Simonyan |first3=Karen |last4=Antonoglou |first4=Ioannis |last5=Huang |first5=Aja |last6=Guez |first6=Arthur |last7=Hubert |first7=Thomas |last8=Baker |first8=Lucas |last9=Lai |first9=Matthew |last10=Bolton |first10=Adrian |last11=Chen |first11=Yutian |last12=Lillicrap |first12=Timothy |last13=Hui |first13=Fan |last14=Sifre |first14=Laurent |last15=van den Driessche |first15=George |date=2017-10 |title=Mastering the game of Go without human knowledge |url=https://www.nature.com/articles/nature24270 |journal=Nature |language=en |volume=550 |issue=7676 |pages=354–359 |doi=10.1038/nature24270 |issn=1476-4687}}</ref> 'n Verbeterde weergawe, AlphaGo Zero, het baie tradisionele Go kennis self herontdek en ook nuwe strategieë verskaf wat professionele spelers met nuwe taktieke geïnspireer het. Ongelukkig het AlphaGo ook die negatiewe effekte van VL uitgewys deurdat Lee Sedol heeltemal van Go afgetree het nadat AlphaGo Zero onoorwinbaar was.<ref>{{Cite web |last=Pranam |first=Aswin |title=Why The Retirement Of Lee Se-Dol, Former ‘Go’ Champion, Is A Sign Of Things To Come |url=https://www.forbes.com/sites/aswinpranam/2019/11/29/why-the-retirement-of-lee-se-dol-former-go-champion-is-a-sign-of-things-to-come/ |access-date=2026-05-31 |website=Forbes |language=en}}</ref> Aktuele teenwoordigheid van VL kan verder gevind word in die gebruik by groot taalmodelle soos ChatGPT, Grok en Gemini.<ref name=":0">{{Cite news |title=Grok 4 |url=https://x.ai/news/grok-4 |access-date=2026-05-31 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-03-25 |title=Gemini 2.5: Our most intelligent AI model |url=https://blog.google/innovation-and-ai/models-and-research/google-deepmind/gemini-model-thinking-updates-march-2025/ |access-date=2026-05-31 |website=Google |language=en-us}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2024-03-13 |title=Introducing ChatGPT |url=https://openai.com/index/chatgpt/ |access-date=2026-05-31 |website=OpenAI |language=en-US}}</ref> VL word veral gebruik om die groot taalmodelle die vermoë te gee om te "dink" en om 'n menslike terugvoer element te verskaf sodat die groot taalmodelle response gee wat meer aanneemlik is vir mense.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Die bydraes van VL tot intelligente sisteme en as ewige belang tot rekenaar wetenskap was veral erken toe A. Barto en R. Sutton die ACM A.M. Turing Toekenning van 2024 verower het.<ref>{{Cite web |title=Andrew Barto and Richard Sutton are the recipients of the 2024 ACM A.M. Turing Award for developing the conceptual and algorithmic foundations of reinforcement learning. |url=https://www.acm.org/media-center/2025/march/turing-award-2024 |access-date=2026-05-31 |website=www.acm.org |language=en}}</ref> == Raamwerk == Die besluitnemingsproses van VL kan wiskundig geformaliseer word met die Markov-besluitnemingsproses (MBP).<ref name=":2" /> VL bestaan ​​normaalweg uit 'n beleid, beloning sein, waardefunksies en opsioneel 'n model van die omgewing. Die MBP kan met die onderstaande diagram uitgebeeld word.<ref name=":3" /> [[File:Markov diagram Afrikaans.png|center|530x530px]] Die bostaande diagram illustreer die MBP deur 'n agent en omgewing voor te stel wat met mekaar interaksie het deur middel van aksies, toestande en belonings. Hierdie interaksies word die trajek van die proses genoem. Die trajek hou tred met die aksie wat deur die agent op elke tydstip uitgevoer word en die gevolglike toestand-beloningpaar wat van die omgewing ontvang word <math>(S_0, A_0, R_1,S_1,A_1,S_2,A_2,R_3,...)</math>. Die tydstip van die trajek hoef nie vas te wees nie en die oorgange van 'n toestand-aksiepaar na 'n toestand-beloningpaar kan stogasties wees. Die voorwaardelike waarskynlikhede om 'n spesifieke volgende toestand (<math>s'</math>) en beloning (<math>r</math>) paar te ontvang, gegewe die huidige toestand (<math>s</math>) en aksie (<math>a</math>) paar, word die dinamika van die MBP genoem en word wiskundig voorgestel as <math>p(s', r|s, a)</math>. Dit is daarom duidelik dat die agent die besluitnemer is en die omgewing alles buite die agent is waarmee die agent interaksie het.<ref name=":3" /> Die toestand is moontlik een van die belangrikste aspekte om in die MBP te definieer, aangesien die dimensionaliteit van die probleem afhanklik is van die toestand.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> Die toestand moet ideaal gesproke al die inligting bevat wat vir 'n agent benodig word om 'n besluit te neem, sonder om staat te maak om te weet wat in die vorige tydstippe gebeur het (voldoen aan die Markov-eienskap). Probleme waarin die hele toestand van die omgewing beskikbaar is vir die agent, staan ​​bekend as volledig waarneembare MBP, terwyl probleme waarin sommige aspekte van die toestand vir die agent verborge is, staan bekend ​​as gedeeltelik waarneembare MBP. Die toestand van 'n MBP word voorgestel as 'n vektor van getalle. Aksies is die besluite wat 'n agent maak, en word ook voorgestel deur 'n vektor van getalle. Die gebruik van 'n vektor beteken dat aksies diskreet of kontinu kan wees, en dat 'n agent verskeie aksies op dieselfde tydstip kan uitvoer. Byvoorbeeld, 'n agent vir 'n selfbesturende motor kan kies om sy motor links te stuur en in dieselfde tydstip te versnel deur 'n vektor met twee numeriese waardes te gebruik. Aksies beïnvloed die onmiddellike belonings wat ontvang word sowel as die toekomstige toestande en belonings wat deur die agent ervaar sal word. Belonings is altyd 'n enkele getal wat gebruik word om die doelwit aan die agent oor te dra. Dit is belangrik dat belonings en strawwe slegs gebruik moet word om aan te dui of wenslike uitkomste bereik word en dat die belonings en strawwe nie gebruik moet word om aan te dui oor hoe om die uitkomste te bereik nie.<ref name=":3" /> Byvoorbeeld, wanneer die kortste pad tussen twee bestemmings verlang word, sal 'n goeie beloningstelsel die lengte van elke pad wat deur die agent geneem word, penaliseer (kortste lengte sal die minste hoeveelheid strawwe hê), terwyl 'n swakker beloningstelsel belonings sal bied vir individuele keuses wat geneem word. Die individuele keuse beloningstelsel word as swak beskou aangesien die doel van die agent is om die indiduele beurt keuses te besluit, pleks daarvan om beveel te word oor watse keuses om te maak. Die proses om 'n goeie beloningstelsel te ontwerp, word belonings ingenieurswese genoem.<ref name=":2" /> Gewenste beloningskeuses vertoon eienskappe soos om vinnig te wees om te bereken, gekorreleer te wees met die "ware" beloning, nie baie raserig te wees nie, nie-funksionele vereistes te kodeer (soos vinniger, veiliger of meer doeltreffende oplossings), groot genoeg te wees om van geraas onderskei te word, gereeld plaas te vind, nie te laat na die aksie plaasvind waaraan dit toegeskryf word nie, 'n gladde beloningverspreiding te hê om hakkerige (robotiese) gedrag te voorkom, en eenvoudige verspreidingsvoorwaardes hê.<ref name=":2" /> Die aksie wat onmiddellik na 'n beloning plaasvind, is nie noodwendig die enigste aksie wat bygedra het tot die beloning wat gegee word nie.<ref name=":3" /> 'n Reeks vorige aksies het waarskynlik gehelp om die omgewing te skep vir die spesifieke toestand wat die groot beloning uitgedeel het. Daarom kan dit voordelig wees om ook die invloed van toekomstige belonings in ag te neem wanneer 'n sekere aksie by tydstip beloon word deur gebruik te maak van die diskonteerde opbrengs (<math>G_t</math>). Die diskonteerde opbrengs word uitgedruk as: <math>G_t \doteq{} R_{t+1} + \gamma R_{t+2} + \gamma^2 R_{t+3} + ... + \gamma^{T-t-1} R_{T} \doteq \sum_{k=t+1}^{T}\gamma{}^{k-t-1}R_{k}</math> waar <math>\gamma</math> die diskonteringskoers is wat gewig gee aan hoeveel van die toekomstige belonings aan die huidige tydstip toegeskryf moet word. <math>\gamma = 0</math> bepaal dat slegs die beloning van die huidige tydstip in ag geneem moet word, terwyl <math>\gamma = 0</math> bepaal dat alle toekomstige belonings vanaf die huidige tydstip af gelyke gewigte moet dra. Die simbool <math>T</math> in die vergelyking dui die tydstip aan wanneer 'n episode eindig en is bekend as die terminale toestand. 'n Episode word gedefinieer as die natuurlike subreekse wat geïdentifiseer kan word uit die agent-omgewing-interaksies. Die geval waar T = ∞ word verwys as 'n deurlopende taak, wat beteken dat daar slegs een lange episode van onbepaalde lengte is. Die verwagte opbrengs van die terminale toestand word gedefinieer as null (<math>G_t = 0</math>) aangesien die episode in die terminale toestand geëindig het en geen verdere beloning verwag word nie.<ref name=":3" /> == Oplossingmetode == Dit is belangrik dat die MBP-voorstelling van die probleem eenvoudig genoeg moet wees om op te los en te redeneer, terwyl dit steeds verteenwoordigend van die werklike probleem bly.<ref name=":2" /> Om die verlangde modeleenvoud te bereik, is dikwels nie 'n maklike taak nie en verg talle iterasies (dit word 'n kuns eerder as 'n wetenskap). Die ontwikkeling van 'n eenvoudige MBP-voorstelling van 'n VL taak is egter die moeite werd, aangesien die MBP-model dikwels 'n veel groter effek op die VL se prestasie het as die keuse van die VL-algoritme wat gebruik word.<ref name=":3" /> Die keuse van aksie gegewe die omgewingstoestand van die agent staan bekend as die beleid (<math>\pi</math>) van die agent. Die beleid kan bepalend wees wanner <math>a = \pi(s)</math>, of stogasties wanneer <math>\pi(a|s)</math> (die waarskynlikheid om 'n aksie te neem in 'n gegewe toestand <math>s</math>). Die agent het die taak om die beloning te maksimeer deur die verwagte diskonteerde opbrengs (<math>G_t</math>) te maksimeer. Dit is van belang om te weet watter toestande en aksies die maksimum verwagte diskonteerde opbrengs het, aangesien die die aksies met die maksimum verwagte diskonteerde opbrengs heel waarskynlik tot die verkryging van die maksimum moontlike beloning sal lei. Die keuse om gulsig die verwagte opbrengs in plaas van die verwagte beloning te gebruik, is te danke aan die feit dat die verwagte opbrengs die langtermyn-beloningsvoordele van 'n toestand/aksie in ag neem en nie net die onmiddellike korttermyn-beloningsvoordele nie.<ref name=":3" /> Die waarde vir 'n agent om in 'n sekere toestand, bekend as die toestandwaarde, <math>v(s)</math> te wees kan voorgestel word met: <math>v_\pi(s) \doteq \mathbb{E}_{\pi}[G_t | S_t = s ] = \mathbb{E}_{\pi}\left[ \sum_{k=0}^{\infty}\gamma^{k}R_{t+k+1} | S_t = s \right] \quad \forall s \in S</math> waar <math>\mathbb{E}</math> die verwagte waarde aandui soos tipies in statistieke gebruik word.<ref name=":3" /> Die belangrikste aspek van 'n VL algoritme is om 'n metode te vind wat die waardefunksie doeltreffend skat.<ref name=":2" /> Die verwagte waarde is dus afhanklik van die statistiese verspreiding van die diskonteerde opbrengs. Die verwagte waarde skat die benaderde waarde wat 'n stogastiese veranderlike waarskynlik sal aanneem.<ref name=":8">{{Cite book |last=Montgomery |first=Douglas C. |title=Applied statistics and probability for engineers |last2=Runger |first2=George C. |date=2018 |publisher=Wiley |isbn=978-1-119-58559-6 |edition=Seventh edition |series=EMEA edition |location=Hoboken, NJ}}</ref> Die wiskundige formule vir die verwagte waarde word gedefinieer deur: <math>\mathbb{E}[X] = \sum_xp(x) \times x</math> waar die verwantskap tussen die statistiese verspreiding van die data en die werklike waarde van die data duidelik getoon word in die berekening van die verwagte waarde.<ref name=":8" /> 'n Soortgelyke funksie bestaan ​​vir die aksiewaarde as volg: <math>q_\pi(s,a) \doteq \mathbb{E}_{\pi}[G_t | S_t = s, A_t = a ] = \mathbb{E}_{\pi}\left[ \sum_{k=0}^{\infty}\gamma^{k}R_{t+k+1} | S_t = s, A_t = a \right]</math> wat toon dat die aksiewaarde afhanklik is van die aksie sowel as die toestand. Die aksiewaarde is veral nuttig wanneer daar besluit moet word watter aksie in 'n gegewe toestand geneem moet word, aangesien die aksie met die grootste aksiewaarde heel waarskynlik die grootste beloning sal verskaf.<ref name=":3" /> Die bostaande waarde vergelykings wys verder dat die waardefunksies vir die beleid (<math>\pi</math>) as 'n onderskrif bevat. Die onderskrif beklemtoon dat die waardefunksies afhanklik is van die huidige beleid wat die agent volg. Die afhanklikheid van die waardefunksie aan die huidige beleid maak sin, aangesien die beleid die daaropvolgende aksies bepaal wat deur die agent geneem sal word. Die waardefunksies kan egter weer gebruik word om die beleid van die agent te verbeter, aangesien toestande/aksies met die grootse waardefunksies beter keuses aandui. Die Teoretiese uitdrukking vir die bepaling van die toestandwaardefunksie (die Bellman-vergelyking vir <math>v_\pi</math>) is: <math>v_{\pi}(s) = \sum_{a} \pi(a|s) \sum_{s',r}p(s',r|s,a)[r+\gamma v_\pi(s')] \quad \forall s \in S = \sum_{a}\pi(a|s)q_\pi(s,a)</math> terwyl die Bellman vergelyking vir die aksiewaardefunskie (<math>q_\pi</math>) gegee is as: <math>q_{\pi}(s,a) = \sum_{s',r}p(r,s'|s,a)(r+\gamma\sum_{a'}\pi(a',s')q_{\pi}(s',a')) = \sum_{r,s'}p(r,s'|s,a)(r+\gamma v_\pi(s'))</math> Dit is miskien 'n bietjie vreemd om te obserweer (uit die bostaande vergelykings) dat die berekening van die waardefunksies vereis om reeds die waarde van die toekomstige toestand te weet. Die dilemma kan opgelos word deur 'n geskatte waarde vir die waardefunksie te gebruik en die waardefunksies dan iteratief op te dateer totdat dit konvergeer. Die opdatering van Bellman se vergelykings deur 'n beleid te volg wat gulsig die maksimum toestandwaarde kies staan bekend as die dinamiese programmeringsalgoritme vir VL. Daar is egter 'n paar aannames wat die toepaslikheid van dinamiese programmering in die praktyk belemmer, naamlik toegang tot 'n akkurate model van die omgewing, <math>p(r, s'|s, a)</math>, voldoende berekeningshulpbronne (berekeningspoed en RAM geheue), en die behoefte vir die toestande om die Markov-eienskap te gehoorsaam. Dit skep dus die behoefte om ander praktiese VL benaderinge te ondersoek. === Hoof benaderinge === Daar is drie hoof kategoriee waarin VL algoritmes verdeel kan word, naamlik tabulere metodes, funksie benadering en beleidgradient metodes. ==== Tabulere metodes ==== Tabelmetodes is bekend daarvoor dat hulle diskrete aksie- en toestandsruimtes het. Dit beteken dat daar 'n tabel gekonstrueer kan word waar die rye van die tabel die toestande van die agent verteenwoordig, terwyl die aksies deur die kolomme van die tabel beskryf word. Die algemene vorm van VL algoritmes word tipies beskryf as:<ref name=":3" /> <math>\text{NuweBenadering} \gets \text{OuBenadering} + \text{StapGrootte}[ \underbrace{\text{Teiken} - \text{OuBenadering}}_{\text{fout}} ]</math>[[File:AksieWaardeDiskreet.png|thumb|350x350px|Tabulere metodes kan voorgestel word deur 'n tabel met rye en kolomme wat die waarde van aksies in 'n gegewe toestande verteenwoordig.]]waar die stapgrootte 'n hiperparameter is wat deur die <math>\alpha</math> simbool voorgestel word. Groot stapgrootte waardes dui aan dat die foutaanpassing 'n groot effek op die nuwe skatting het, terwyl 'n klein stapgrootte wys dat slegs geringe aanpassings aan die nuwe skatting gemaak moet word.<ref name=":2" /> Nie-nul stapgroottes kan help met nie-stasionêre omgewings, aangesien onlangse opdateringsfoute 'n groter gewig dra met aanpassings.<ref name=":3" /> 'n Bekende tabulere VL metode (SARSA) vereis 'n eenstapvertraging sodat die volgende beloning, toestand en aksie beskikbaar is vir die opdateringsalgoritme. Die SARSA-algoritme word beskou as 'n in-beleid algoritme aangesien die volgende aksie die beleid gebruik wat opgedateer word. SARSA se opdaterings algoritme word gegee as: <math>Q(S_t,A_t) \gets Q(S_t,A_t) + \alpha \left[R_{t+1}+\gamma Q(S_{t+1},A_{t+1}) - Q(S_t,A_t) \right]</math> 'n Klein wysiging aan die SARSA algoritme lewer 'n heeltemal anders VL uit-beleid algoritme, bekend as Q-leer. Q-leer verower die aksiewaardefunksie (<math>Q</math>) deur die beleid heeltyd op te dateer met die maksimum beskikbare volgende toestand-aksiewaarde, in plaas daarvan om aan te neem dat die gedragsbeleid die maksimum volgende toestand-aksiewaarde sal kies. Q-leer se opdateerings algoritme word gegee as: <math>Q(S_t,A_t) \gets Q(S_t,A_t) + \alpha \left[R_{t+1}+\gamma \max_{a} Q(S_{t+1},a) - Q(S_t,A_t) \right]~.</math> ==== Funksiebenadering metodes ==== [[File:AksieWaardeKurwe.png|thumb|350x350px|Funksiebenadering metodes kan gesien word as 'n kurwe wat gepas word oor tabulere metodes.]] Funksiebenadering metodes word gebruik vir VL probleme met kontinue toestandsruimtes en diskrete aksieruimtes. Die primêre doelwit van funksiebenaderingsmetodes is om 'n stel gewigte te vind <math>(\boldsymbol{w} \doteq (w_1, w_2,...,w_d)^\top ;\boldsymbol{w} \in \mathbb{R}^d)</math>wat gebruik kan word om 'n waardefunksie (<math>\hat{v}(s,\boldsymbol{w}) \approx v_\pi(s)</math>of <math>\hat{q}(s,a,\boldsymbol{w}) \approx q_\pi(s,a)</math>) te benader. Die benadering metodes wat gebruik word, kan enigiets wees van lineêre funksies tot multi-laag kunsmatige neurale netwerke (KNN) en besluitbome.<ref name=":3" /> Die twee hoof funksiebenaderings metodes is lineêre benadering en nie-lineêre KNN'e. Lineêre benaderings is aanloklik weens hul eenvoudigheid en robuustheid, terwyl KNN's 'n meer veralgemene oplossing is en in staat is om meer komplekse funksies te benader. Die kwaliteit van 'n funksiebenadering word gegee deur die verliesfunksie. Die benadering met die kleinste verlieswaarde word as die optimale benadering beskou. Lineêre funksies benadering beskik eienskappe soos maklike gradiëntberekeninge, verliesfunksies wat 'n enkele globale minimum het (geen plaaslike minima nie), en gewaarborgde konvergensie (nie-lineêre metodes het dit nie). Nie-lineêre funksies word gebruik wanneer komplekse waardefunksies benader moet word. Oor die algemeen word eenvoudiger modelle bo komplekse modelle in die industrie verkies, aangesien hulle eenvoudiger is om te implementeer, beter verstaan word ​​en meer robuust is.<ref name=":2" /> 'n Kern beperking van funksiebenadering metodes is die feit dat die dimensionaliteit van die gewigte tipies minder is as die aantal toestande. Wanneer daar minder gewigte as toestande/kenmerke is, beteken dit dat die verandering van 'n enkele gewig om die benadering van een toestand te verbeter, die benadering van ander toestande negatief kan beïnvloed. Die beperking beskik ook oor voordele, soos om meer veralgemeenbaar te wees vir verskeie toestande, en om 'n agent se prestasie op gedeeltelik waarneembare probleme te verbeter.<ref name=":3" /> ==== Beleidgradiënt metodes ==== [[File:BeleidGradiente.png|thumb|350x350px|Beleidsgradiente verskaf nie 'n waarde vir aksies nie, maar liewer die waarskynlikheid om 'n spesifieke aksie te neem.]] Waardegebaseerde metodes kan nie groot/deurlopende aksieruimtes met bestaande tegnologie hanteer nie, aangesien die berekenings kompleksiteite te groot is vir die soek na 'n maksimum aksiewaarde wanneer al die moontlike aksiewaardes nagegaan word. 'n Alternatief is om eerder te fokus op die konstruksie/verbetering van die beleid in plaas van die waardefunksies. Metodes wat daarop gemik is om die beleid direk te verbeter, staan ​​bekend as beleidsgradiëntmetodes. Die metodes kan abstrak raak aangesien die gradiënt van die beleid bereken word om te bepaal hoe die beleid verbeter moet word. Voordele van beleidsgradiënt metodes is hul vermoë om op deurlopende aksieruimtes toegepas te word, sterker konvergensiewaarborge in vergelyking met waardegebaseerde metodes, en die vermoë om stogastiese beleide direk te leer om natuurlik eksplorasie aan te moedig. Die optimaliteit van beleidsgradiëntmetodes teenoor waardegebaseerde metodes is probleemafhanklik, met sommige probleme wat eenvoudiger beleidsvoorstelle het terwyl ander probleme eenvoudiger waardefunksievoorstelle het. Met beleidsgradiënt metodes word die beleid self geparametriseer met die gewigte <math>\boldsymbol{\theta} \in \mathbb{R}^{d'}</math>sodat <math>\pi(a|s,\boldsymbol{\theta}) = \text{Pr}\{A_{t} = a | S_{t} = s, \boldsymbol{\theta}_{t} = \boldsymbol{\theta}\}</math>. Die geparametriseerde beleid se gewigte kan met 'n lineêre funksie of 'n ANN benader word, op 'n soortgelyke wyse as wat funksiebenaderings gedoen is. Die beleid kan op enige manier geparametriseer word, solank as wat <math>\pi(a|s,\boldsymbol{\theta})</math>differensieerbaar is met betrekking tot <math>\theta</math>. Daar word verder aanbeveel dat die beleid nie heeltemal deterministies (<math>\pi(a|s,\boldsymbol{\theta}) \in (0,1)</math>) moet wees nie, om te verseker dat agente steeds op 'n natuurlike wyse kan verken.<ref name=":3" /> === Karakteristieke van VL === 'n Paar karakteristieke van VL word in die afdeling bespreek. ==== Optimale beleid ==== 'n Optimale beleid het 'n verwagte waarde groter as of gelyk aan die verwagte waarde van enige ander beleid vir alle moontlike toestande. Die verhouding tussen die verwagte waarde van 'n optimale beleid in vergelyking met ander beleide kan wiskundig voorgestel word as: <math>\pi^* \ge \pi' \iff v_{\pi^*}(s) \ge v_{\pi'}(s) \quad \forall s \in S</math> waar <math>\pi_*</math> op die optimale beleid aandui. Daar is altyd ten minste een optimale beleid in 'n VL probleem. Die nie unieke eienskap van 'n optimale beleid kan in die praktyk gesien word wanneer verskillende VL algoritmes verskillende speelstyle aanneem.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref>{{Cite thesis |last=le Roux |first=J. a. I. |title=Development of a new serious game utilising reinforcement learning to enrich high school mathematics |date=2025 |publisher=North-West University |url=https://orcid.org/%200009-0004-2566-8928 |language=en}}</ref> Wiskundig gestel, kan die optimale beleid gebruik word om die optimale toestandwaarde funksie en die optimale aksiewaarde funksie voor te stel: <math>v_{*}(s) \doteq \max_{\pi} v_\pi(s) \quad \forall s \in S</math> <math>q_{*}(s,a) \doteq \max_{\pi} q_\pi(s,a) \quad \forall s \in S, a\in A(s)</math> Die optimale beleid kan deterministies wees (altyd die aksie met die hoogste verwagte opbrengs kies) of stogasties (die waarskynlikheid om 'n aksie te kies word beïnvloed deur die verwagte opbrengs daarvan). Die gepastheid van 'n stogastiese of deterministies optimale beleid is probleem afhanklik. Laastens beïnvloed alle komponente van die MBP die optimale beleid, soos verteenwoordiging van toestande, beskikbare aksies en beloning verspreiding. Die verandering van selfs net een van hierdie komponente kan die optimale beleid drasties verander.<ref name=":2" /> ==== Verken en uitbuit probleem ==== Die strategie om altyd die maksimum aksiewaarde te kies, staan ​​bekend as uitbuiting aangesien die bekende aksiewaardes voortdurend uitgebuit word vir maksimum belonings. Wanneer die dinamika van die omgewing stogasties is, kan dieselfde aksie in dieselfde toestand lei tot verskillende toekomstige toestande of aksies moontlikheide soos beskryf deur die omgewing se dinamika waarskynlikhede. Dit beteken dat die VL agent die waarde van 'n aksie kan oorskat of onderskat as dit 'n onvoldoende steekproef van die toestand het. Dit is daarom nodig om toestande te verken wat aanvanklik suboptimaal lyk omdat hulle nie noodwendig voldoende gemonster is nie. 'n Balans moet egter tussen eksplorasie en uitbuiting getref word, aangesien te veel verkenning veroorsaak dat die agent onnodige suboptimale keuses maak, terwyl te min verkenning veroorsaak dat die agent onbewus is van die werklike optimale oplossing. 'n Benadering tot die eksplorasie/uitbuitingsdilemma is om <math>\epsilon</math>-gierige aksie seleksie te gebruik. Dit behels om (<math>\epsilon</math> × 100)% van die tyd verkenning aksies te neem en die ander kere die uitbuit aksie te pleeg.<ref name=":3" /> Oor tyd kan <math>\epsilon</math> tot nul genader word namate die beleide en waardefunksieverbetering stabiliseer en die uitbuiting strategie meer seker word.<ref name=":2" /> '''In-beleid en uit-beleid algoritmes''' In-beleid algoritmes het slegs een beleid wat ervarings genereer en terselfdertyd verbeter word deur die resultate van die ervarings. Aan die ander kant, het uit-beleid algoritmes twee afsonderlike beleide, een vir die genereer van ervarings en 'n ander beleid wat verbeter word deur die gegenereerde ervarings. Dit mag dalk met die eerste oogopslag onbeduidend voorkom, maar buite-beleid laat toe om 'n skeiding te maak tussen verkenningsstrategieë en die aanleer van 'n beleid.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> Bykomende opleidings moontlikhede ontstaan ​​met uit-beleid leer, soos opleiding uit aflyn data, die aanleer van optimale beleide terwyl verkenningsbeleide uitgevoer word, leer uit demonstrasie (nabootsingsleer), en die aanleer van verskeie take parallel vanuit 'n enkele omgewing (verminder tyd om agent op te lei). Beleidsgebaseerde algoritmes is dikwels sagte (stogastiese) beleide om die beleid te help met verkenning <math>( \pi(a|s) > 0 \quad \forall s \in S; a \in A(s))</math>. Beleidsgebaseerde algoritmes het die hoofvoordele dat hulle vinniger kan leer (vroeër kan uitbuit) en meer stabiel is om op te lei as uit-beleid algoritmes. Nadele van beleidsgebaseerde algoritmes sluit in swak steekproef doeltreffendheid en 'n ooroptimistiese verwagte waarde terugvoerlus.<ref name=":2" /><ref>{{Citation |last=Haarnoja |first=Tuomas |title=Soft Actor-Critic: Off-Policy Maximum Entropy Deep Reinforcement Learning with a Stochastic Actor |date=2018-08-08 |url=http://arxiv.org/abs/1801.01290 |access-date=2026-06-01 |publisher=arXiv |doi=10.48550/arXiv.1801.01290 |id=arXiv:1801.01290 |last2=Zhou |first2=Aurick |last3=Abbeel |first3=Pieter |last4=Levine |first4=Sergey}}</ref> Buitebeleidmetodes is gevolglik gewild onder moderne algoritmes, aangesien hulle daarop gemik is om die steekproef doeltreffendheid van VL algoritmes te verbeter deur verbeterde verkenningsmeganismes in te sluit. Uit-beleidalgoritmes bestaan ​​uit 'n teikenbeleid (<math>pi</math>) en 'n gedragsbeleid (<math>b</math>). Teikenbeleid is die optimale beleid wat die VL agent probeer leer, terwyl die gedragsbeleid gebruik word om die ervarings te genereer wat gebruik word om die teikenbeleid op te lei. Die gedragsbeleid inkorporeer die verkenningsmeganisme van die opleidingsproses. Uit-beleid algoritmes is bekend daarvoor dat hulle meer variansie in hul opdaterings bevat, wat veroorsaak dat hulle stadiger konvergeer as in-beleid algoritmes. Gedragsbeleid moet beskik oor dekking oor die teikenbeleid deur te vereis dat elke aksie wat deur die teikenbeleid geneem word, ook deur die gedragsbeleid geneem word. Die dekkingseienskap bepaal dus dat die teikenbeleid deterministies kan wees, maar die gedragbeleid moet stogasties wees in teostande waar die gedragbeleid nie identies is aan die teikenbeleid nie. Dit word ook gestel as: <math>\pi(a|s) > 0 \implies b(a|s) > 0</math> Metodes wat op beleid gebaseer is, kan as 'n spesiale geval van metodes buite beleid beskou word, waar die gedrag- en teikenbeleid dieselfde beleid is. Byna alle uit- beleid metodes gebruik belangrikheids monsterneming om die gedragbeleid met die teikenbeleid te koppel. Die belangrikheids monsternemings verhouding word wiskundig gegee as: <math>\rho_{t:T-1} = \prod_{k = t}^{T-1} \frac{\pi(A_k|S_k)}{b(A_k|S_k)}</math> met die gedragsbeleid wat omgeskakel word na die teikenbeleid deur 'n eenvoudige vermenigvuldiging van die belangrikheidsteekproefverhouding te gebruik: <math>v_\pi(s) = \mathbb{E}[ \rho_{t:T-1} G_t | S_t = s]</math> Dit word aanbeveel dat die gedragsbeleid meer stabiel moet wees (meer dikwels en kleiner opdaterings) as die teikenbeleid om te verseker dat opleiding van die agent stabiel bly.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> === Algemene Tegnieke === Praktiese algoritmes gebruik oor die algemeen benaderingsstrategieë vir die teoretiese modelle (soos die Bellman vergelyking) om teoretiese beperkings wat die praktiese implimentering belemmer, te oorkom. Die onderstaande tabel toon 'n paar algemene praktiese algoritmes wat in VL gebruik word. {| class="wikitable sortable" |- ! Algoritme !! Beskrywing !!Beleid !! Aksieruimte !! Toestandruimte !! Operator |- | Monte Carlo || Elke besoek aan Monte Carlo || Enige || Diskreet || Diskreet || Steekproefgemiddeldes van toestandwaardes of aksiewaardes |- | TD-leer || Toestand–aksie–beloning–toestand || Uit-beleid || Diskreet || Diskreet || Toestandwaarde |- | Q-leer || Toestand–aksie–beloning–toestand || Uit-beleid || Diskreet || Diskreet || Aksiewaarde |- | SARSA || Toestand–aksie–beloning–toestand–aksie || In-beleid || Diskreet || Diskreet || Aksiewaarde |- | DQN || Diep Q-netwerk || Uit-beleid || Diskreet || Kontinu || Aksiewaarde |- | DDPG || Diep Deterministiese Beleidsgradiënt || Uit-beleid || Kontinu || Kontinu || Aksiewaarde |- | A3C || Asinchrone Voordeel Akteur-Kritiek Algoritme || In-beleid || Diskreet || Kontinu || Voordeel (=aksie-waarde - toestand-waarde) |- | TRPO || Vertrouensgebied Beleidsoptimalisering || In-beleid || Kontinu of Diskreet || Kontinu || Voordeel |- | PPO || Proksimale Beleidsoptimalisering || In-beleid || Kontinu of Diskreet || Kontinu || Voordeel |- |TD3 |Tweeling Vertraagde Diep Deterministiese Beleidsgradiënt |Uit-beleid |Kontinu |Kontinu |Aksiewaarde |- |SAC |Sagte Akteur-Kritiek |Uit- beleid |Kontinu |Kontinu |Voordeel |- |DSAC||Verspreidende Sagte Akteur-Kritiek ||Uit- beleid ||Kontinu ||Kontinu ||Aksiewaarde-verspreiding |} == Verwysings == <references /> [[Kategorie:Masjienleer]] jtlw3bzpe8b7z73kr685ri15pe63mm6 0 462284 2964248 2919346 2026-09-01T12:49:32Z Balenda 83524 e 2964248 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 25em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;" | {{MC-VLAG}} 2026 Formule 1 Louis Vuitton <br/>Grand Prix de Monaco |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Monte Carlo Formula 1 track map.svg|260px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>7 Junie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Monaco-renbaan|Circuit de Monaco]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:12.051</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> 1:13.481 (ronde 76 van 78)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]</small> || <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]</small> || <small>[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] [[Ford Motor Company|Ford]]</small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[7 Junie]] [[2026]] op die [[Monaco-renbaan]] in [[Monte Carlo]] gehou. Dit was die sesde ren van die kampioenskapseisoen gewees. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Monaco |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Supersag (C3) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Ultrasag (C4) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Hipersag (C5) |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1286/monaco/practice/1 |titel=Formula 1 Louis Vuitton Grand Prix de Monaco 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-05}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.978 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:14.204 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.491 |- !4 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:14.537 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:14.983 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1286/monaco/practice/2 |titel=Formula 1 Louis Vuitton Grand Prix de Monaco 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-05}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.026 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.137 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.194 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.405 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.529 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1286/monaco/practice/3 |titel=Formula 1 Louis Vuitton Grand Prix de Monaco 2026 – Practice 3 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-06}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:12.720 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.047 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.051 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.483 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.662 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !K1 !K2 !K3 |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.599 | 1:12.704 | '''1:12.051''' | align=center|1 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.490 | '''1:12.499''' | 1:12.094 | align=center|2 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.777 | 1:12.934 | 1:12.279 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:13.293''' | 1:12.774 | 1:12.351 | align=center|4 |- !5 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.408 | 1:12.722 | 1:12.434 | align=center|5 |- !6 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:14.214 | 1:13.238 | 1:12.445 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.159 | 1:12.983 | 1:12.624 | align=center|7 |- !8 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.630 | 1:12.919 | 1:12.765 | align=center|8 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.469 | 1:13.762 | 1:13.226 | align=center|9 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.498 | 1:13.471 | 1:13.412 | align=center|10 |- !11 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.321 | 1:13.787 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.348 | 1:13.815 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:13.923 | 1:13.902 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.573 | 1:13.995 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|41 | {{FR-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.685 | 1:14.248 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:14.683 | data-sort-value=16| ''Geen tyd'' | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.722 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:14.747 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.814 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:15.283 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:15.349 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:16.061 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:18.423<ref>{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/monaco/qualification.aspx |titel=Monaco 2026 - Kwalificaties |uitgever=Statsf1.com}}</ref> |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1286/monaco/qualifying |titel=Formula 1 Louis Vuitton Grand Prix de Monaco 2026 – Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-06}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1286/monaco/starting-grid |titel=Formula 1 Louis Vuitton Grand Prix de Monaco 2026 – Starting Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-06}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | '''{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|78 | 2:23:31.243 | align=center|1 | align=center|'''25''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|78 | +6.271 | align=center|3 | align=center|'''18''' |- !3 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|78 | +20.369 | align=center|9 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|78 | +23.394 | align=center|5 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|78 | +24.261 | align=center|7 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|78 | +26.553 | align=center|10 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|78 | +29.010 | align=center|15 | align=center|'''6''' |- |- !8 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} '''[[Alexander Albon]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|78 | +33.413 | align=center|11 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} '''[[Esteban Ocon]]''' | '''[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]''' | align=center|78 | +37.140 | align=center|17 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} '''[[Fernando Alonso]]''' | '''[[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]''' | align=center|78 | +41.899 | align=center|21 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|78 | +42.748 | align=center data-sort-value="23" |Kuipe '''*<sup>1</sup>''' | |- !12 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | align=center|78 | +43.353 | align=center|6 | |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|78 | +44.102 '''*<sup>2</sup>''' | align=center|13 | |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|78 | +48.964 '''*<sup>3</sup>''' | align=center|14 | |- !15 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|78 | +49.153 '''*<sup>4</sup>''' | align=center|18 | |- !16 <sup>'''†'''</sup> | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | Botsing | align=center|12 | |- !data-sort-value=17|DNF | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|64 | Ongeluk | align=center|4 | |- !data-sort-value=18|DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|56 | Ongeluk | align=center|22 | |- !data-sort-value=19|DNF | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|43 | Battery | align=center|8 | |- !data-sort-value=20|DNF | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|27 | Meganies | align=center|19 | |- !data-sort-value=21|DNF | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|15 | Remme | align=center|20 | |- !data-sort-value=22|DNF | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 | Enjin | align=center|2 | |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1286/monaco/race-result.html |titel=Formula 1 Louis Vuitton Grand Prix de Monaco 2026 - Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-24}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Gabriel Bortoleto]] het uit die kuipe weggespring; sy sestiende plek op die wegspringrooster het leeg gebly.<br/> '''*<sup>2</sup>''' [[Nico Hülkenberg]] het negende geëindig, maar het 'n tien-sekonde tydstraf gekry vir die veroorsaak van 'n botsing.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_infringement_-_car_27_-_causing_a_collision_with_car_55.pdf |titel=Car 27 collided with Car 55 in Turn 8 |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=7 Junie 2026}}</ref><br/> '''*<sup>3</sup>''' [[Franco Colapinto]] het 'n tydstraf van vyf sekondes ontvang vir 'n spoedoortreding in die kuipelaan; dit het geen effek op sy posisie op die finale puntelys gehad nie.<br/> '''*<sup>4</sup>''' [[Sergio Pérez]] het die wedren in die elfde plek voltooi, maar het 'n tydstraf van tien sekondes ontvang omdat sy regtervoorwiel buite die wegspringblok was tydens die herbegin van die wedren na die rooi vlag.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_infringement_-_car_11_-_false_start_-_out_of_position_at_restart.pdf |titel=Car 11 was out of position at the restart after the red flag |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=7 Junie 2026}}</ref><br/> <sup>'''†'''</sup> [[Carlos Sainz jr.]] het tydens die wedren uitgeval, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die wedrenafstand voltooi het. == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|156 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|90 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|88 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|75 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|58 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|58 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|43 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|35 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|26 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|24 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|15 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|244 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|165 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|116 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|69 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|50 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|35 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Monaco]] [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] b6iy5apq9if75i3d3u5u4q4smkhk5zk 0 462509 2964242 2919347 2026-09-01T12:47:22Z Balenda 83524 gecentreerd 2964242 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{ES-VLAG}} 2026 Formula 1 MSC Cruises<br>Barcelona-Katalonië Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Catalunya 2007.png|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>14 Junie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Circuit de Barcelona-Catalunya]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> 1:14.679</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]</small> | <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> 1:20.122 (ronde 44 van 66)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]</small> || <small> [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]] </small>||<small> [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> || <small> [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] Barcelona-Katalonië Grand Prix''' is op 14 Junie by die [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] in Montmeló, naby [[Barcelona]] in Spanje gehou. Dit was die sewende wedren van die seisoen gewees. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Barcelona-Catalunya |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard (C2) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium (C3) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag (C4) |align=center|[[Lêer:Neumático F1 Pirelli Verde.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1 ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:16.363 |- ! 2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:16.568 |- ! 3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:16.883 |- ! 4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:17.047 |- ! 5 | align=center|67 | {{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:17.216 |- |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2 ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:15.426 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:15.435 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:15.483 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:15.799 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:16.015 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3 ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:15.679 |- ! 2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:15.893 |- ! 3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:15.922 |- ! 4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:15.925 |- ! 5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:16.381 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" !rowspan=2|Pos. !rowspan=2|No. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- ! K1 ! K2 ! K3 |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:15.717 | '''1:15.228''' | '''1:14.679''' | align=center|1 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:15.625''' | 1:15.418 | 1:14.743 | align=center|2 |- !3 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:15.977 | 1:15.295 | 1:14.998 | align=center|3 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:16.287 | 1:15.361 | 1:15.001 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:16.352 | 1:15.484 | 1:15.021 | align=center|5 |- !6 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:16.427 | 1:15.754 | 1:15.077 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:16.138 | 1:15.518 | 1:15.090 | align=center|7 |- !8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:16.673 | 1:15.585 | 1:16.542 | align=center|8 |- !9 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:16.066 | 1:15.768 | 1:16.657 | align=center|9 |- !10 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:15.964 | 1:15.281 | data-sort-value=10|''Geen tyd'' | align=center|10 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:16.425 | 1:15.840 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:16.616 | 1:16.001 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:16.590 | 1:16.191 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:16.599 | 1:16.261 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:16.571 | 1:16.389 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:16.881 | 1:17.827 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:17.073 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:17.424 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:17.545 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:17.757 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:18.758 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:18.815 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:20.918 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1287/barcelona-catalunya/qualifying |titel=Formula 1 MSC Cruises Gran Premio de Barcelona-Catalunya 2026 – Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-13}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|66 | 1:32:28.105 | align=center|2 | align=center|'''25''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|66 | +19.561 | align=center|1 | align=center|'''18''' |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|66 | +23.719 | align=center|4 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|66 | +40.497 | align=center|5 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|66 | +58.661 | align=center|7 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|65 | +1 ronde | align=center|6 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|65 | +1 ronde | align=center|14 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|65 | +1 ronde | align=center|8 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|65 | +1 ronde | align=center|11 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} '''[[Franco Colapinto]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|65 | +1 ronde '''*<sup>1</sup>''' | align=center|13 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|64 | +2 rondes | align=center|12 | |- !12 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|64 | +2 rondes | align=center|16 | |- !13 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|64 | +2 rondes | align=center|17 | |- !14 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|64 | +2 rondes | align=center|19 | |- !15 <sup>'''†'''</sup> | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|62 | Stuurprobleem | align=center|10 | |- !16 <sup>'''†'''</sup> | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|61 | Enjin | align=center|3 | |- !17 <sup>'''†'''</sup> | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|61 | Tegniese probleem | align=center|15 | |- !data-sort-value=19|NC | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|53 | +11 rondes | align=center|18 | |- !data-sort-value=19|DNF | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|66 | Battery | align=center|22 | |- !data-sort-value=20|DNF | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|31 | Enjin | align=center|9 | |- !data-sort-value=21|DNF | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|17 | Tegniese probleem | align=center|20 | |- !data-sort-value=22|DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|5 | Ratkas | align=center|21 | |- !colspan=8| Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1287/barcelona-catalunya/race-result.html |titel=Formula 1 MSC Cruises Gran Premio de Barcelona-Catalunya 2026 - Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-14}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1287/barcelona-catalunya/fastest-laps.html |titel=Formula 1 MSC Cruises Gran Premio de Barcelona-Catalunya 2026 - Fastest Laps |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-14}}</ref> |} {{Pictogram vinnigste ronde}} [[Lewis Hamilton]] teken die vinnigste ronde van die wedren aan.<br/> '''*<sup>1</sup>''' [[Franco Colapinto]] kry na die ren 'n tydstraf van tien sekondes vir geel vlae ignoreer.<br/> '''†''' [[Charles Leclerc]], [[Kimi Antonelli]] en [[Oliver Bearman]] het tydens die wedren uitgeval, maar is geklassifiseer omdat hulle meer as 90% van die wedrenafstand voltooi het. == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|156 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|115 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|106 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|75 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|73 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|55 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|34 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|28 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|262 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|190 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|141 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|89 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|41 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Spanje]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] 3e1e5xf3qhms76dp92d4o763fkoovok 2964247 2964242 2026-09-01T12:48:50Z Balenda 83524 e 2964247 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{ES-VLAG}} 2026 Formule 1 MSC Cruises<br>Barcelona-Katalonië Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Catalunya 2007.png|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>14 Junie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Circuit de Barcelona-Catalunya]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> 1:14.679</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]</small> | <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> 1:20.122 (ronde 44 van 66)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]</small> || <small> [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]] </small>||<small> [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> || <small> [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] Barcelona-Katalonië Grand Prix''' is op 14 Junie by die [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] in Montmeló, naby [[Barcelona]] in Spanje gehou. Dit was die sewende wedren van die seisoen gewees. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Barcelona-Catalunya |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard (C2) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium (C3) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag (C4) |align=center|[[Lêer:Neumático F1 Pirelli Verde.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1 ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:16.363 |- ! 2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:16.568 |- ! 3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:16.883 |- ! 4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:17.047 |- ! 5 | align=center|67 | {{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:17.216 |- |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2 ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:15.426 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:15.435 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:15.483 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:15.799 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:16.015 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3 ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:15.679 |- ! 2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:15.893 |- ! 3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:15.922 |- ! 4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:15.925 |- ! 5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:16.381 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" !rowspan=2|Pos. !rowspan=2|No. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- ! K1 ! K2 ! K3 |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:15.717 | '''1:15.228''' | '''1:14.679''' | align=center|1 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:15.625''' | 1:15.418 | 1:14.743 | align=center|2 |- !3 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:15.977 | 1:15.295 | 1:14.998 | align=center|3 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:16.287 | 1:15.361 | 1:15.001 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:16.352 | 1:15.484 | 1:15.021 | align=center|5 |- !6 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:16.427 | 1:15.754 | 1:15.077 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:16.138 | 1:15.518 | 1:15.090 | align=center|7 |- !8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:16.673 | 1:15.585 | 1:16.542 | align=center|8 |- !9 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:16.066 | 1:15.768 | 1:16.657 | align=center|9 |- !10 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:15.964 | 1:15.281 | data-sort-value=10|''Geen tyd'' | align=center|10 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:16.425 | 1:15.840 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:16.616 | 1:16.001 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:16.590 | 1:16.191 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:16.599 | 1:16.261 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:16.571 | 1:16.389 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:16.881 | 1:17.827 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:17.073 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:17.424 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:17.545 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:17.757 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:18.758 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:18.815 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:20.918 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1287/barcelona-catalunya/qualifying |titel=Formula 1 MSC Cruises Gran Premio de Barcelona-Catalunya 2026 – Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-13}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|66 | 1:32:28.105 | align=center|2 | align=center|'''25''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|66 | +19.561 | align=center|1 | align=center|'''18''' |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|66 | +23.719 | align=center|4 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|66 | +40.497 | align=center|5 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|66 | +58.661 | align=center|7 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|65 | +1 ronde | align=center|6 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|65 | +1 ronde | align=center|14 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|65 | +1 ronde | align=center|8 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|65 | +1 ronde | align=center|11 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} '''[[Franco Colapinto]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|65 | +1 ronde '''*<sup>1</sup>''' | align=center|13 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|64 | +2 rondes | align=center|12 | |- !12 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|64 | +2 rondes | align=center|16 | |- !13 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|64 | +2 rondes | align=center|17 | |- !14 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|64 | +2 rondes | align=center|19 | |- !15 <sup>'''†'''</sup> | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|62 | Stuurprobleem | align=center|10 | |- !16 <sup>'''†'''</sup> | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|61 | Enjin | align=center|3 | |- !17 <sup>'''†'''</sup> | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|61 | Tegniese probleem | align=center|15 | |- !data-sort-value=19|NC | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|53 | +11 rondes | align=center|18 | |- !data-sort-value=19|DNF | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|66 | Battery | align=center|22 | |- !data-sort-value=20|DNF | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|31 | Enjin | align=center|9 | |- !data-sort-value=21|DNF | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|17 | Tegniese probleem | align=center|20 | |- !data-sort-value=22|DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|5 | Ratkas | align=center|21 | |- !colspan=8| Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1287/barcelona-catalunya/race-result.html |titel=Formula 1 MSC Cruises Gran Premio de Barcelona-Catalunya 2026 - Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-14}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1287/barcelona-catalunya/fastest-laps.html |titel=Formula 1 MSC Cruises Gran Premio de Barcelona-Catalunya 2026 - Fastest Laps |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-14}}</ref> |} {{Pictogram vinnigste ronde}} [[Lewis Hamilton]] teken die vinnigste ronde van die wedren aan.<br/> '''*<sup>1</sup>''' [[Franco Colapinto]] kry na die ren 'n tydstraf van tien sekondes vir geel vlae ignoreer.<br/> '''†''' [[Charles Leclerc]], [[Kimi Antonelli]] en [[Oliver Bearman]] het tydens die wedren uitgeval, maar is geklassifiseer omdat hulle meer as 90% van die wedrenafstand voltooi het. == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|156 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|115 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|106 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|75 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|73 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|55 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|34 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|28 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|262 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|190 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|141 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|89 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|41 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Spanje]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] n62alzn2ogxmu3zn6d5rtgiqrjfwv7u 0 462877 2964243 2923792 2026-09-01T12:47:50Z Balenda 83524 gecentreerd 2964243 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{AT-VLAG}} 2026 Formula 1 Lenovo Großer Preis von Österreich |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit A1 Ring.svg|200x200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>28 Junie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Red Bull Ring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:06.113</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:10.374 op ronde 59</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small>|| <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small>|| <small>[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small>|| <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Oostenrykse Grand Prix]]''' is op 28 Junie 2026 op die [[Red Bull Ring]] in Spielberg, [[Oostenryk]] gehou. Dit was die agtste wedren van die kampioenskapseisoen. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne in Oostenryk verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Spielberg |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium (C4) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag (C5) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/1 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 1 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-26}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.796 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.836 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.913 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:08.077 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:08.461 |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/2 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 2 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-26}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.014 |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.251 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.339 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.564 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.611 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/3 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 3 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-27}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.096 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.134 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.211 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.344 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.360 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! K1 ! K2 ! K3 ! Rooster |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.398 | 1:06.979 | '''1:06.113''' | align=center|1 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.543 | 1:07.030 | 1:06.349 | align=center|2 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.290 | 1:06.994 | 1:06.408 | align=center|3 |- !4 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | '''1:07.083''' | '''1:06.763''' | 1:06.414 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.407 | 1:07.183 | 1:06.475 | align=center|5 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.259 | 1:06.897 | 1:06.502 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.487 | 1:06.890 | 1:06.511 | align=center|7 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.408 | 1:07.086 | 1:06.632 | align=center|8 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.385 | 1:07.136 | 1:06.955 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.549 | 1:07.155 | 1:07.007 | align=center|10 |- !11 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.038 | 1:07.223 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:08.035 | 1:07.293 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:08.061 | 1:07.523 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:08.066 | 1:07.611 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:08.231 | 1:07.817 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.894 | 1:08.171 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.252 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.509 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:08.945 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:09.030 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:09.942 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:10.363 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:11.778 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/qualifying |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-27}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Rede uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|71 | 1:26:37.979 | align=center|1 | align=center|'''25''' |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|71 | +1.611 | align=center|5 | align=center|'''18''' |- ! 3 | 12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|71 | +1.986 | align=center|4 | align=center|'''15'''{{Pictogram vinnigste ronde}} |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|71 | +21.809 | align=center|7 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|71 | +26.393 | align=center|3 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|71 | +29.399 | align=center|8 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|71 | +31.505 | align=center|6 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|71 | +45.659 | align=center|2 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|70 | +1 ronde | align=center|9 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|70 | +1 ronde | align=center|10 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|12 | |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|14 | |- !13 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|11 | |- !14 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|13 | |- !15 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|16 | |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|69 | +2 rondes | align=center|15 | |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|69 | +2 rondes | align=center|18 | |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|68 | +3 rondes | align=center|21 | |- !data-sort-value=19|DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|45 | Energieherwinning | align=center|22 | |- !data-sort-value=20|DNF | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|23 | Elektronika | align=center|17 | |- !data-sort-value=21|DNF | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|4 | Remme | align=center|19 | |- !data-sort-value=22|DNF | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|2 | Remme | align=center|20 | |- !colspan=8| Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/race-result.html |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Race Result |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-28 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|171 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|131 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|125 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|80 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|79 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|79 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|73 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|42 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|30 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|302 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|204 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|159 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|115 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|44 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2016–25}} [[Kategorie:Oostenrykse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Oostenryk]] [[Kategorie:Sport in Oostenryk]] 8rzgfitlnlhy6hc4p2yerpp5z7fq8pt 2964244 2964243 2026-09-01T12:48:13Z Balenda 83524 <br> 2964244 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{AT-VLAG}} 2026 Formula 1 Lenovo<br>Großer Preis von Österreich |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit A1 Ring.svg|200x200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>28 Junie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Red Bull Ring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:06.113</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:10.374 op ronde 59</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small>|| <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small>|| <small>[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small>|| <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Oostenrykse Grand Prix]]''' is op 28 Junie 2026 op die [[Red Bull Ring]] in Spielberg, [[Oostenryk]] gehou. Dit was die agtste wedren van die kampioenskapseisoen. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne in Oostenryk verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Spielberg |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium (C4) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag (C5) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/1 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 1 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-26}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.796 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.836 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.913 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:08.077 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:08.461 |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/2 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 2 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-26}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.014 |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.251 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.339 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.564 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.611 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/3 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 3 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-27}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.096 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.134 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.211 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.344 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.360 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! K1 ! K2 ! K3 ! Rooster |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.398 | 1:06.979 | '''1:06.113''' | align=center|1 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.543 | 1:07.030 | 1:06.349 | align=center|2 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.290 | 1:06.994 | 1:06.408 | align=center|3 |- !4 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | '''1:07.083''' | '''1:06.763''' | 1:06.414 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.407 | 1:07.183 | 1:06.475 | align=center|5 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.259 | 1:06.897 | 1:06.502 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.487 | 1:06.890 | 1:06.511 | align=center|7 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.408 | 1:07.086 | 1:06.632 | align=center|8 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.385 | 1:07.136 | 1:06.955 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.549 | 1:07.155 | 1:07.007 | align=center|10 |- !11 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.038 | 1:07.223 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:08.035 | 1:07.293 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:08.061 | 1:07.523 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:08.066 | 1:07.611 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:08.231 | 1:07.817 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.894 | 1:08.171 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.252 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.509 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:08.945 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:09.030 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:09.942 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:10.363 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:11.778 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/qualifying |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-27}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Rede uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|71 | 1:26:37.979 | align=center|1 | align=center|'''25''' |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|71 | +1.611 | align=center|5 | align=center|'''18''' |- ! 3 | 12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|71 | +1.986 | align=center|4 | align=center|'''15'''{{Pictogram vinnigste ronde}} |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|71 | +21.809 | align=center|7 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|71 | +26.393 | align=center|3 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|71 | +29.399 | align=center|8 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|71 | +31.505 | align=center|6 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|71 | +45.659 | align=center|2 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|70 | +1 ronde | align=center|9 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|70 | +1 ronde | align=center|10 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|12 | |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|14 | |- !13 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|11 | |- !14 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|13 | |- !15 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|16 | |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|69 | +2 rondes | align=center|15 | |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|69 | +2 rondes | align=center|18 | |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|68 | +3 rondes | align=center|21 | |- !data-sort-value=19|DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|45 | Energieherwinning | align=center|22 | |- !data-sort-value=20|DNF | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|23 | Elektronika | align=center|17 | |- !data-sort-value=21|DNF | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|4 | Remme | align=center|19 | |- !data-sort-value=22|DNF | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|2 | Remme | align=center|20 | |- !colspan=8| Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/race-result.html |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Race Result |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-28 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|171 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|131 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|125 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|80 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|79 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|79 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|73 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|42 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|30 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|302 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|204 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|159 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|115 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|44 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2016–25}} [[Kategorie:Oostenrykse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Oostenryk]] [[Kategorie:Sport in Oostenryk]] 23gp13q4xtthuv5hzml4eaqg0ic0tlv 2964246 2964244 2026-09-01T12:48:37Z Balenda 83524 e 2964246 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{AT-VLAG}} 2026 Formule 1 Lenovo<br>Großer Preis von Österreich |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit A1 Ring.svg|200x200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>28 Junie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Red Bull Ring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:06.113</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:10.374 op ronde 59</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small>|| <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small>|| <small>[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small>|| <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Oostenrykse Grand Prix]]''' is op 28 Junie 2026 op die [[Red Bull Ring]] in Spielberg, [[Oostenryk]] gehou. Dit was die agtste wedren van die kampioenskapseisoen. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne in Oostenryk verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Spielberg |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium (C4) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag (C5) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/1 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 1 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-26}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.796 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.836 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.913 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:08.077 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:08.461 |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/2 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 2 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-26}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.014 |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.251 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.339 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.564 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.611 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/3 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 3 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-27}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.096 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.134 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.211 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.344 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.360 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! K1 ! K2 ! K3 ! Rooster |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.398 | 1:06.979 | '''1:06.113''' | align=center|1 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.543 | 1:07.030 | 1:06.349 | align=center|2 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.290 | 1:06.994 | 1:06.408 | align=center|3 |- !4 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | '''1:07.083''' | '''1:06.763''' | 1:06.414 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.407 | 1:07.183 | 1:06.475 | align=center|5 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.259 | 1:06.897 | 1:06.502 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.487 | 1:06.890 | 1:06.511 | align=center|7 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.408 | 1:07.086 | 1:06.632 | align=center|8 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.385 | 1:07.136 | 1:06.955 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.549 | 1:07.155 | 1:07.007 | align=center|10 |- !11 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.038 | 1:07.223 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:08.035 | 1:07.293 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:08.061 | 1:07.523 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:08.066 | 1:07.611 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:08.231 | 1:07.817 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.894 | 1:08.171 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.252 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.509 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:08.945 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:09.030 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:09.942 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:10.363 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:11.778 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/qualifying |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-27}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Rede uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|71 | 1:26:37.979 | align=center|1 | align=center|'''25''' |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|71 | +1.611 | align=center|5 | align=center|'''18''' |- ! 3 | 12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|71 | +1.986 | align=center|4 | align=center|'''15'''{{Pictogram vinnigste ronde}} |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|71 | +21.809 | align=center|7 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|71 | +26.393 | align=center|3 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|71 | +29.399 | align=center|8 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|71 | +31.505 | align=center|6 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|71 | +45.659 | align=center|2 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|70 | +1 ronde | align=center|9 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|70 | +1 ronde | align=center|10 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|12 | |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|14 | |- !13 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|11 | |- !14 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|13 | |- !15 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|16 | |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|69 | +2 rondes | align=center|15 | |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|69 | +2 rondes | align=center|18 | |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|68 | +3 rondes | align=center|21 | |- !data-sort-value=19|DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|45 | Energieherwinning | align=center|22 | |- !data-sort-value=20|DNF | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|23 | Elektronika | align=center|17 | |- !data-sort-value=21|DNF | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|4 | Remme | align=center|19 | |- !data-sort-value=22|DNF | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|2 | Remme | align=center|20 | |- !colspan=8| Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/race-result.html |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Race Result |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-28 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|171 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|131 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|125 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|80 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|79 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|79 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|73 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|42 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|30 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|302 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|204 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|159 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|115 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|44 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2016–25}} [[Kategorie:Oostenrykse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Oostenryk]] [[Kategorie:Sport in Oostenryk]] rrfy3jc8l54w5133nwgye4r4cvnssoc 0 463674 2964321 2924588 2026-09-01T15:34:19Z Jcb 223 2964321 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Crossby Vusi Shongwe | beeld = | beeldonderskrif = | orde = Lid van die parlement | termynaanvang = 2024 | termyneinde = | vise = | voorganger = | opvolger = | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --> | geboortejaar = <!-- Jaartal, bv. 1950 --> | geboortemaand = <!-- Maandtal, bv. 12 --> | geboortedag = <!-- Dagtal, bv. 31 --> | geboorteplek = | sterftedatum = | sterfteplek = | party = [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|Umkhonto we Sizwe]] | orde2 = | termynaanvang2 = | termyneinde2 = | vise2 = | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = | termynaanvang3 = | termyneinde3 = | vise3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = | militer = <!-- Indien die persoon militêre diens gedoen het moet in hierdie veld “Militêre Diens” ingevoer word --> | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Crossby Vusi Shongwe''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]] en 'n lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Parlement]] (LP) vir die [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|Umkhonto we Sizwe]] (MK).<ref name="adhoc">{{Cite web |title=Ad Hoc Committee to Investigate Allegations made by Lieutenant General Nhlanhla Mkhwanazi - Parliament of South Africa |url=https://www.parliament.gov.za/committee-details/304 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260202181728/https://www.parliament.gov.za/committee-details/304 |archive-date=2026-02-02 |access-date=2026-07-01 |website=www.parliament.gov.za |language=en |url-status=live }}</ref><ref name="parl">https://www.parliament.gov.za/press-releases/national-assembly-agrees-establish-adhoc-committee-mkhwanazi-matter</ref> ==Parlementêre Ad Hoc Komitee== In Julie 2025 is Shongwe gekies om deel te wees van die parlementêre ad hoc komitee wat deur president [[Cyril Ramaphosa]] gestig is om bewerings van [[korrupsie]] in die polisie en inmenging van politici soos beweer deur [[KwaZulu-Natal]] Kommissaris, [[Nhlanhla Mkhwanazi]], te ondersoek.<ref name="adhoc" /><ref name="parl" /> == Madlanga-kommissie== In Junie 2026 het Shongwe, voor die [[Madlanga-kommissie]] getuig en beweer dat hy R10 miljoen aangebied is tydens 'n virtuele vergadering in [[Durban]] met die geskorste hoof van Gautengse Misdaadintelligensie, generaal-majoor [[Feroz Khan]].<ref>{{Cite web |last=Inside_Politics |date=2026-06-30 |title=MKP MP Vusi Shongwe claims General Feroz Khan offered him R10m bribe - Inside Politic |url=https://insidepolitic.co.za/mkp-mp-vusi-shongwe-claims-general-feroz-khan-offered-him-r10m-bribe/ |access-date=2026-07-01 |language=en-US}}</ref> Dit was na sy ondervraging van Khan se beweerde bande met onwettige sigaretsmokkelary by 'n parlementêre ad hoc-komitee oor die Suid-Afrikaanse Polisiedienste. Shongwe het ook die Aeroton-dwelminsident in besonderhede uiteengesit, sowel as bewerings van toesmeerdery met betrekking tot die dood van grimeerkunstenaar Maja Janeska en die Johannesburgse narkotiseur dr. Abhulhay Munshi, wat onderskeidelik in September 2020 en Desember 2022 vermoor is en met Khan verbind is.<ref>{{Cite web |last=MBriefWSM |date=2020-09-17 |title=Murder of Munshi: HPCSA calls on government not to 'criminalise medicine' |url=https://www.medicalbrief.co.za/doctor-accused-of-culpable-homicide-shot-dead-in-johannesburg/ |access-date=2026-07-01 |website=Juta MedicalBrief |language=en-US}}</ref> Shonwge het ook bewerings van toesmeerdery met betrekking tot onwettige sigaretsmokkelary ondersoek, waarmee Khan verbind is, aangesien twee sakemanne, Mohammad Sayed en Adriano Mazzotti, albei geassosieer was met en eienaars was van die tabakmaatskappy genaamd Carnilinx. Shongwe het hierdie groep 'n "Indiese kliek" in die SAPS genoem en gesê dat dit 'n ondergrondse netwerk van invloed en korrupsie binne IDAC bedryf.<ref>{{Cite web |last=Mabasa |first=Nkateko Joseph |date=2026-06-30 |title=MK Party MP Shongwe hints at Khan-Idac cabal in SAPS |url=https://mg.co.za/news/south-africa/2026-06-30-mk-party-mp-shongwe-hints-at-khan-idac-cabal-in-saps/ |access-date=2026-07-01 |website=Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> == Verwysings== {{Verwysings}} {{normdata}} {{DEFAULTSORT:Shongwe, Crossby Vusi}} [[Kategorie:Politici van die Umkhonto we Sizwe Party]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] 7qae2wl99ewruxmk2qxdlqkdhgccu0n 0 463954 2964252 2919569 2026-09-01T12:51:51Z Balenda 83524 26 2964252 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{HU-VLAG}} 2026 Formule 1 AWS<br/>Magyar Nagydíj |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Beeld:Circuit Hungaroring.png|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>26 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Hungaroring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] </small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:17.207</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small> | <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:22.000 (ronde 58 van 70)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small>||<small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small> || <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Hongaarse Grand Prix]]''' ([[Hongaars]]: ''Formula 1 AWS Magyar Nagydíj 2026'') is op 26 Julie 2026 op die [[Hungaroring]] in [[Budapest]], [[Hongarye]] beslis. Dit was die elfde rondte van die kampioenskap in 2026 gewees. == Bande beskikbaar gestel == {| class="wikitable gauche" style="text-align:centre;" |+ [[Pirelli]]bande vir gebruik in Hongarye |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C4) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C5) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br/>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br/>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1291/hungary/practice/1 |titel=Formula 1 AWS Hungarian Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-24}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:19.075 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:19.559 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:19.618 |- !4 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:19.997 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:20.066 |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1291/hungary/practice/2 |titel=Formula 1 AWS Hungarian Grand Prix 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-24}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:18.729 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:18.877 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:19.228 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:19.421 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:19.662 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan=6|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1291/hungary/practice/3 |titel=Formula 1 AWS Hungarian Grand Prix 2026 – Practice 3 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-25}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:17.939 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:18.056 |- !3 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:18.068 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:18.291 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:18.438 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- ! K1 ! K2 ! K3 |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:18.277''' | '''1:17.456''' | '''1:17.207''' | align=center|1 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:18.730 | 1:17.803 | 1:17.219 | align=center|5 '''*<sup>1</sup>''' |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:18.984 | 1:17.626 | 1:17.445 | align=center|2 |- !4 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:18.554 | 1:18.393 | 1:17.479 | align=center|7 '''*<sup>2</sup>''' |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:18.891 | 1:17.928 | 1:17.684 | align=center|3 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:18.656 | 1:18.249 | 1:17.725 | align=center|4 |- !7 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:18.856 | 1:18.445 | 1:17.760 | align=center|6 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:18.754 | 1:17.872 | 1:17.856 | align=center|8 |- !9 | align=center|41 | {{FR-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:19.233 | 1:18.360 | 1:18.281 | align=center|9 |- !10 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:18.796 | 1:18.639 | 1:18.686 | align=center|10 |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:19.161 | 1:18.765 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:19.741 | 1:18.844 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:19.771 | 1:19.027 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:19.069 | 1:19.105 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:20.010 | 1:19.734 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:20.126 | 1:19.808 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:20.233 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:20.621 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:20.658 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:20.659 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:20.886 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:21.322 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|Kuipe |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:23.756<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/hongrie/qualification.aspx |titel=Hongarije 2026 – Kwalificaties |uitgewer=Statsf1.com |bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> |- !colspan=8|Bron:<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1291/hungary/qualifying |titel=Formula 1 AWS Hungarian Grand Prix 2026 – Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-25}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' Sir [[Lewis Hamilton]] kry 'n roosterstraf van drie plekke weens sy hinder van [[Oscar Piastri]] in die derde kwalifiseersessie.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_infringement_-_car_44_-_unnecessarily_impeding_of_car_81.pdf |titel=Infringement – Car 44 – Unnecessarily impeding of Car 81 |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-25}}</ref><br/> '''*<sup>2</sup>''' [[Kimi Antonelli]] kry 'n roosterstraf van drie plekke weens sy versuim om spoed te verminder onder geel vlae in draai 14.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_infringement_-_car_12_-_yellow_flag_infringement.pdf |titel=Infringement – Car 12 – Yellow flag infringement |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-25}}</ref> == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | align=center|1 | '''{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|70 | 1:39:56.180 | align=center|1 | align=center| '''25''' |- ! 2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|70 | +15.080 | align=center|4 | align=center| '''18''' |- ! 3 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|70 | +18.728 | align=center|7 | align=center| '''15''' |- ! 4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|70 | +23.840 | align=center|2 | align=center| '''12''' |- ! 5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|70 | +24.540 | align=center|5 | align=center| '''10''' |- ! 6 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|70 | +55.488 | align=center|8 | align=center| '''8''' |- ! 7 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|70 | +57.503 | align=center|6 | align=center| '''6''' |- ! 8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|69 | + 1 ronde | align=center|11 | align=center| '''4''' |- ! 9 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} '''[[Nico Hülkenberg]]''' | '''[[Audi F1-span|Audi]]''' | align=center|69 | + 1 ronde | align=center|10 | align=center| '''2''' |- ! 10 | align=center|41 | {{FR-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|69 | + 1 ronde | align=center|9 | align=center| '''1''' |- ! 11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|69 | + 1 ronde | align=center|14 | |- ! 12 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|69 | + 1 ronde | align=center|12 | |- ! 13 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|69 | + 1 ronde | align=center|20 | |- ! 14 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|69 | + 1 ronde | align=center|16 | |- ! 15 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 | + 2 rondes | align=center|13 | |- ! 16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|68 | + 2 rondes | align=center|15 | |- ! 17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 | + 2 rondes | align=center|19 | |- ! 18 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 | + 2 rondes | align=center|18 | |- ! 19 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|68 | + 2 rondes | align=center|17 | |- ! DNF | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|55 | Ratkas | align=center|3 | |- ! DNF | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|48 | Suspensie | align=center|18 | |- ! DNF | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|13 | Remme oorverhit | align=center|21 | |- !colspan=8| Bron:<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1291/hungary/race-result |titel=Formula 1 AWS Hungarian Grand Prix 2026 – Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-26}}</ref> |} == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|219 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|169 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|160 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|138 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|128 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|109 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|92 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|68 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|43 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|42 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|23 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|10 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !18 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|379 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|307 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|220 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|177 |- !5 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|66 |- !6 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|61 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|21 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|12 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Hongaarse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Hongarye]] pk9nwud91eui43e80dlfc2x3i0jysg9 0 463955 2964253 2962640 2026-09-01T12:52:10Z Balenda 83524 gecentreerd 2964253 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|NED}} 2026 Formule 1 Heineken<br>Nederlandse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Zandvoort F1.png|280px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>23 Augustus 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Zandvoort-renbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:11.163</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small> | <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:14.230 on rondte 61</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podiumplekke</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> || <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Nederlandse Grand Prix]]''' is op [[23 Augustus]] [[2026]] op die [[Zandvoort-renbaan]] in [[Nederland]] gehou. Dit was die twaalfde wedren van die kampioenskapseisoen gewees. [[Lêer:Formula one Circuit Park in the dunes of Zandvoort in the Netherlands (47856564401).jpg|duimnael|regs|300px|[[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] uit die lug gesien.]] Die Nederlandse Grand Prix is die vyfde van ses GP-naweke vanjaar waarin 'n "naelren" gehou is. ’n Naelren is amper dieselfde as ’n gewone wedren, met die verskil dat die wedren minder tyd neem. Die afstand van die naelren is ongeveer 100 kilometer (30 minute). Die Grand Prix-naweek begin Vrydag met die vrye oefening van sestig minute, gevolg deur die naelrenkwalifisering. Op Saterdag word die naelren gehou, gevolg deur die kwalifisering vir die wegspringrooster vir die hoofren op Sondag. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Zandvoort |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | [[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br />Hard C2 | {{spaces|3}}[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br />Medium C3 | [[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br />Sag C4 | {{spaces|1}}[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br />Tussen-in | [[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br />{{spaces|3}}Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:12.949 |- !2 | align=center|81 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.070 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.074 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.139 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.238 |- !colspan=6|Bron:<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/practice/1 |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.278 | 1:12.235 | '''1:11.567''' | align=center|1 |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.071 | 1:12.189 | 1:11.608 | align=center|2 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:13.011''' | 1:12.190 | 1:11.622 | align=center|3 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.126 | '''1:12.026''' | 1:11.666 | align=center|4 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.668 | 1:12.511 | 1:11.794 | align=center|5 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.585 | 1:12.771 | 1:12.094 | align=center|6 |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.151 | 1:12.445 | 1:12.191 | align=center|7 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.977 | 1:12.720 | 1:12.578 | align=center|8 |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:13.730 | 1:12.786 | 1:12.583 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.057 | 1:12.785 | 1:12.737 | align=center|10 |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.420 | 1:13.136 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.490 | 1:13.145 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.618 | 1:13.439 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:14.284 | 1:13.616 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.503 | 1:13.893 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.596 | 1:14.294 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.728 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.738 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !19 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:15.391 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|18 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:15.472 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|19 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:15.545 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|20 |- !22 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:16.014 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:18.121 |- !colspan=8|Bronne:<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/sprint-qualifying |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Sprint Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref><ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/sprint-grid |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Sprint Grid |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Carlos Sainz jr.]] en [[Fernando Alonso]] moes vanuit die kuipelaan wegspring omdat daar aan hul motors gepeuter is onder Parc fermé toestande. == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd !Rooster !Punte |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center| 24 | 30:25.318 | align=center| 1 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center| 24 | +1.360 | align=center| 3 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +5.196 | align=center| 2 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +5.581 | align=center| 5 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +10.185 | align=center| 4 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center| 24 | +10.529 | align=center| 6 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center| 24 | +12.188 | align=center| 7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +42.510 | align=center| 8 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center| 24 | +44.437 | align=center| 9 | |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center| 24 | +44.971 | align=center| 10 | |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center| 24 | +47.471 | align=center| 11 | |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 24 | +54.466 | align=center| 13 | |- !13 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center| 24 | +56.483 | align=center| 12 | |- !14 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center| 24 | +1:06.098 | align=center| 15 | |- !15 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center| 24 | +1:06.588 | align=center| 17 | |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 24 | +1:14.632 | align=center| 16 | |- !17 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center| 24 | +1:14.650 | align=center| 18 | |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center| 24 | +1:15.284 | align=center| Kuipe | |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center| 23 | +1 ronde | align=center| 19 | |- !20 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 23 | +1 ronde | align=center| Kuipe | |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center| 21 | +3 rondes | align=center| Kuipe '''*<sup>1</sup>''' | |- ! NC '''*<sup>2</sup>''' | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center| 7 | | align=center| 14 | |- !colspan=9| Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/sprint-results |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Sprint |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Sergio Pérez]] het weens 'n tegniese probleem vanaf die kuipe begin; sy twintigste plek op die wegspringrooster het leeg gebly.<br/> '''*<sup>2</sup>'''[[Nico Hülkenberg]] is nie geklassifiseer nie omdat hy minder as 90 persent van die wedrenafstand voltooi het. == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:12.695 | '''1:11.628''' | '''1:11.163''' | align=center|1 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:12.924 | 1:11.959 | 1:11.265 | align=center|2 |- !3 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:13.022 | 1:11.915 | 1:11.296 | align=center|3 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:12.610''' | 1:11.641 | 1:11.305 | align=center|4 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:12.673 | 1:11.970 | 1:11.494 | align=center|5 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.064 | 1:11.910 | 1:11.558 | align=center|6 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.290 | 1:11.874 | 1:11.618 | align=center|7 |- !8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.392 | 1:12.301 | 1:11.733 | align=center|8 |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:13.142 | 1:12.433 | 1:12.079 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.074 | 1:12.525 | 1:12.185 | align=center|10 |- !11 | align=center| 10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.115 | 1:12.616 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.085 | 1:12.627 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:13.188 | 1:12.797 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.322 | 1:12.800 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:13.544 | 1:13.137 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.552 | 1:13.182 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.574 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:13.650 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:13.818 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:13.826 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:14.371 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:14.600 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !colspan="8"|K1 107% tyd: 1:17.692<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/pays-bas/qualification.aspx |titel=Nederland 2026 – Kwalificaties |uitgewer=Statsf1.com |bezochtdatum=2026-08-24}}</ref> |- !colspan="8"|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/qualifying |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-22}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Sergio Pérez]] moes vanuit die kuipe wegspring omdat daar aan sy motor gewerk is onder parc fermé toestande. == Wedren == [[Lando Norris]] behaal die dertiende Grand Prix-oorwinning van sy loopbaan. === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|72 | 2:04:44.859 | align=center|1 | align=center| '''25''' |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|72 | +11.536 | align=center|3 | align=center| '''18''' |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|72 | +15.906 | align=center|2 | align=center| '''15''' |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|72 | +16.755 | align=center|5 | align=center| '''12''' |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|72 | +17.258 | align=center|6 | align=center| '''10''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|72 | +32.332 | align=center|4 | align=center| '''8''' |- !7 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|72 | +79.915 '''*<sup>1</sup>''' | align=center|8 | align=center| '''6''' |- !8 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} '''[[Nico Hülkenberg]]''' | '''[[Audi F1-span|Audi]]''' | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|13 | align=center| '''4''' |- !9 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} '''[[Fernando Alonso]]''' | '''[[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]''' | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|18 | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| 10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|11 | align=center| '''1''' |- !11 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|12 | |- !12 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|10 | |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|9 | |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | + 2 Rondtes '''*<sup>2</sup>''' | align=center|14 | |- !15 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|70 | + 2 Rondtes | align=center|Kuipe | |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | + 2 Rondtes '''*<sup>3</sup>''' | align=center|17 | |- !17'''†''' | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|66 | Botsingskade | align=center|16 | |- !DNF | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|61 | Hidrouliese fout | align=center|21 | |- !DNF | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|52 | Meganiese fout | align=center|15 | |- !DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|45 | Hantering | align=center|19 | |- !DNF | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|2 | Enjin | align=center|20 | |- !DNF | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 | Ongeluk | align=center|7 | |- !colspan="8"|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/race-result |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Race result |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-23}}</ref> |} {{Pictogram vinnigste ronde}} [[Charles Leclerc]] teken vir die dertiende keer in sy loopbaan die vinnigste ronde aan.<br/> '''*<sup>1</sup>''' [[Liam Lawson]] het die wedren in die sewende plek voltooi, maar 'n tien sekonde tydstraf gekry omdat hy nie onder geel vlae vertraag het nie; dit het geen invloed op sy posisie in die eindklassifikasie gehad nie.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_infringement_-_car_30_-_failure_to_follow_for_yellow_flags.pdf |titel=Infringement – Car 30 – Failure to slow for yellow flags |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-23}}</ref><br/> '''*<sup>2</sup>''' [[Franco Colapinto]] het die wedren in die veertiende plek voltooi, maar 'n tien sekonde tydstraf gekry omdat hy nie onder geel vlae vertraag het nie; dit het geen invloed op sy posisie in die eindklassifikasie gehad nie.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_infringement_-_car_43_-_failure_to_slow_for_yellow_flags.pdf |titel=Infringement – Car 43 – Failure to slow for yellow flags |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-23}}</ref><br/> '''*<sup>3</sup>''' [[Carlos Sainz jr.]] het die wedren in die sestiende plek geëindig, maar 'n tien sekonde tydstraf gekry omdat hy 'n botsing veroorsaak het; dit het geen invloed op sy posisie in die eindklassifikasie gehad nie.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_infringement_-_car_55_-_collision_with_car_23.pdf |titel=Infringement – Car 55 – Collision with Car 23 |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-23}}</ref><br/> '''†''' [[Alexander Albon]] kon nie die ren voltooi nie, maar word wel geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die afstand afgelê het. == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|242 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|183 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|183 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|159 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|155 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|112 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|104 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|68 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|49 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|44 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|23 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|10 |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !20 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !23 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|425 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|338 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|263 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|186 |- !5 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|66 |- !6 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|63 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|16 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Nederland]] [[Kategorie:Nederlandse Grand Prix]] ntdqgpxppc79sycb90n5s6jl958z7ww 2964254 2964253 2026-09-01T12:53:58Z Balenda 83524 /* Uitslag */ Plek Nr. 2964254 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|NED}} 2026 Formule 1 Heineken<br>Nederlandse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Zandvoort F1.png|280px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>23 Augustus 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Zandvoort-renbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:11.163</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small> | <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:14.230 on rondte 61</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podiumplekke</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> || <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Nederlandse Grand Prix]]''' is op [[23 Augustus]] [[2026]] op die [[Zandvoort-renbaan]] in [[Nederland]] gehou. Dit was die twaalfde wedren van die kampioenskapseisoen gewees. [[Lêer:Formula one Circuit Park in the dunes of Zandvoort in the Netherlands (47856564401).jpg|duimnael|regs|300px|[[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] uit die lug gesien.]] Die Nederlandse Grand Prix is die vyfde van ses GP-naweke vanjaar waarin 'n "naelren" gehou is. ’n Naelren is amper dieselfde as ’n gewone wedren, met die verskil dat die wedren minder tyd neem. Die afstand van die naelren is ongeveer 100 kilometer (30 minute). Die Grand Prix-naweek begin Vrydag met die vrye oefening van sestig minute, gevolg deur die naelrenkwalifisering. Op Saterdag word die naelren gehou, gevolg deur die kwalifisering vir die wegspringrooster vir die hoofren op Sondag. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Zandvoort |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | [[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br />Hard C2 | {{spaces|3}}[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br />Medium C3 | [[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br />Sag C4 | {{spaces|1}}[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br />Tussen-in | [[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br />{{spaces|3}}Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:12.949 |- !2 | align=center|81 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.070 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.074 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.139 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.238 |- !colspan=6|Bron:<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/practice/1 |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.278 | 1:12.235 | '''1:11.567''' | align=center|1 |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.071 | 1:12.189 | 1:11.608 | align=center|2 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:13.011''' | 1:12.190 | 1:11.622 | align=center|3 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.126 | '''1:12.026''' | 1:11.666 | align=center|4 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.668 | 1:12.511 | 1:11.794 | align=center|5 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.585 | 1:12.771 | 1:12.094 | align=center|6 |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.151 | 1:12.445 | 1:12.191 | align=center|7 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.977 | 1:12.720 | 1:12.578 | align=center|8 |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:13.730 | 1:12.786 | 1:12.583 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.057 | 1:12.785 | 1:12.737 | align=center|10 |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.420 | 1:13.136 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.490 | 1:13.145 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.618 | 1:13.439 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:14.284 | 1:13.616 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.503 | 1:13.893 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.596 | 1:14.294 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.728 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.738 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !19 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:15.391 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|18 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:15.472 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|19 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:15.545 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|20 |- !22 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:16.014 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:18.121 |- !colspan=8|Bronne:<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/sprint-qualifying |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Sprint Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref><ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/sprint-grid |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Sprint Grid |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Carlos Sainz jr.]] en [[Fernando Alonso]] moes vanuit die kuipelaan wegspring omdat daar aan hul motors gepeuter is onder Parc fermé toestande. == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd !Rooster !Punte |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center| 24 | 30:25.318 | align=center| 1 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center| 24 | +1.360 | align=center| 3 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +5.196 | align=center| 2 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +5.581 | align=center| 5 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +10.185 | align=center| 4 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center| 24 | +10.529 | align=center| 6 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center| 24 | +12.188 | align=center| 7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +42.510 | align=center| 8 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center| 24 | +44.437 | align=center| 9 | |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center| 24 | +44.971 | align=center| 10 | |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center| 24 | +47.471 | align=center| 11 | |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 24 | +54.466 | align=center| 13 | |- !13 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center| 24 | +56.483 | align=center| 12 | |- !14 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center| 24 | +1:06.098 | align=center| 15 | |- !15 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center| 24 | +1:06.588 | align=center| 17 | |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 24 | +1:14.632 | align=center| 16 | |- !17 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center| 24 | +1:14.650 | align=center| 18 | |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center| 24 | +1:15.284 | align=center| Kuipe | |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center| 23 | +1 ronde | align=center| 19 | |- !20 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 23 | +1 ronde | align=center| Kuipe | |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center| 21 | +3 rondes | align=center| Kuipe '''*<sup>1</sup>''' | |- ! NC '''*<sup>2</sup>''' | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center| 7 | | align=center| 14 | |- !colspan=9| Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/sprint-results |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Sprint |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Sergio Pérez]] het weens 'n tegniese probleem vanaf die kuipe begin; sy twintigste plek op die wegspringrooster het leeg gebly.<br/> '''*<sup>2</sup>'''[[Nico Hülkenberg]] is nie geklassifiseer nie omdat hy minder as 90 persent van die wedrenafstand voltooi het. == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:12.695 | '''1:11.628''' | '''1:11.163''' | align=center|1 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:12.924 | 1:11.959 | 1:11.265 | align=center|2 |- !3 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:13.022 | 1:11.915 | 1:11.296 | align=center|3 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:12.610''' | 1:11.641 | 1:11.305 | align=center|4 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:12.673 | 1:11.970 | 1:11.494 | align=center|5 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.064 | 1:11.910 | 1:11.558 | align=center|6 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.290 | 1:11.874 | 1:11.618 | align=center|7 |- !8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.392 | 1:12.301 | 1:11.733 | align=center|8 |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:13.142 | 1:12.433 | 1:12.079 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.074 | 1:12.525 | 1:12.185 | align=center|10 |- !11 | align=center| 10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.115 | 1:12.616 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.085 | 1:12.627 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:13.188 | 1:12.797 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.322 | 1:12.800 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:13.544 | 1:13.137 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.552 | 1:13.182 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.574 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:13.650 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:13.818 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:13.826 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:14.371 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:14.600 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !colspan="8"|K1 107% tyd: 1:17.692<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/pays-bas/qualification.aspx |titel=Nederland 2026 – Kwalificaties |uitgewer=Statsf1.com |bezochtdatum=2026-08-24}}</ref> |- !colspan="8"|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/qualifying |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-22}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Sergio Pérez]] moes vanuit die kuipe wegspring omdat daar aan sy motor gewerk is onder parc fermé toestande. == Wedren == [[Lando Norris]] behaal die dertiende Grand Prix-oorwinning van sy loopbaan. === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|72 | 2:04:44.859 | align=center|1 | align=center| '''25''' |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|72 | +11.536 | align=center|3 | align=center| '''18''' |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|72 | +15.906 | align=center|2 | align=center| '''15''' |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|72 | +16.755 | align=center|5 | align=center| '''12''' |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|72 | +17.258 | align=center|6 | align=center| '''10''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|72 | +32.332 | align=center|4 | align=center| '''8''' |- !7 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|72 | +79.915 '''*<sup>1</sup>''' | align=center|8 | align=center| '''6''' |- !8 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} '''[[Nico Hülkenberg]]''' | '''[[Audi F1-span|Audi]]''' | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|13 | align=center| '''4''' |- !9 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} '''[[Fernando Alonso]]''' | '''[[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]''' | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|18 | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| 10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|11 | align=center| '''1''' |- !11 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|12 | |- !12 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|10 | |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|9 | |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | + 2 Rondtes '''*<sup>2</sup>''' | align=center|14 | |- !15 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|70 | + 2 Rondtes | align=center|Kuipe | |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | + 2 Rondtes '''*<sup>3</sup>''' | align=center|17 | |- !17'''†''' | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|66 | Botsingskade | align=center|16 | |- !DNF | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|61 | Hidrouliese fout | align=center|21 | |- !DNF | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|52 | Meganiese fout | align=center|15 | |- !DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|45 | Hantering | align=center|19 | |- !DNF | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|2 | Enjin | align=center|20 | |- !DNF | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 | Ongeluk | align=center|7 | |- !colspan="8"|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/race-result |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Race result |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-23}}</ref> |} {{Pictogram vinnigste ronde}} [[Charles Leclerc]] teken vir die dertiende keer in sy loopbaan die vinnigste ronde aan.<br/> '''*<sup>1</sup>''' [[Liam Lawson]] het die wedren in die sewende plek voltooi, maar 'n tien sekonde tydstraf gekry omdat hy nie onder geel vlae vertraag het nie; dit het geen invloed op sy posisie in die eindklassifikasie gehad nie.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_infringement_-_car_30_-_failure_to_follow_for_yellow_flags.pdf |titel=Infringement – Car 30 – Failure to slow for yellow flags |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-23}}</ref><br/> '''*<sup>2</sup>''' [[Franco Colapinto]] het die wedren in die veertiende plek voltooi, maar 'n tien sekonde tydstraf gekry omdat hy nie onder geel vlae vertraag het nie; dit het geen invloed op sy posisie in die eindklassifikasie gehad nie.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_infringement_-_car_43_-_failure_to_slow_for_yellow_flags.pdf |titel=Infringement – Car 43 – Failure to slow for yellow flags |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-23}}</ref><br/> '''*<sup>3</sup>''' [[Carlos Sainz jr.]] het die wedren in die sestiende plek geëindig, maar 'n tien sekonde tydstraf gekry omdat hy 'n botsing veroorsaak het; dit het geen invloed op sy posisie in die eindklassifikasie gehad nie.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_infringement_-_car_55_-_collision_with_car_23.pdf |titel=Infringement – Car 55 – Collision with Car 23 |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-23}}</ref><br/> '''†''' [[Alexander Albon]] kon nie die ren voltooi nie, maar word wel geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die afstand afgelê het. == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|242 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|183 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|183 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|159 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|155 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|112 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|104 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|68 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|49 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|44 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|23 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|10 |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !20 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !23 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|425 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|338 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|263 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|186 |- !5 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|66 |- !6 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|63 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|16 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Nederland]] [[Kategorie:Nederlandse Grand Prix]] jiza189zp30o4i7tcwe8ordfige5q1r 2964258 2964254 2026-09-01T13:02:21Z Balenda 83524 /* Bande */ gesentreer 2964258 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|NED}} 2026 Formule 1 Heineken<br>Nederlandse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Zandvoort F1.png|280px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>23 Augustus 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Zandvoort-renbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:11.163</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small> | <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:14.230 on rondte 61</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podiumplekke</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> || <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Nederlandse Grand Prix]]''' is op [[23 Augustus]] [[2026]] op die [[Zandvoort-renbaan]] in [[Nederland]] gehou. Dit was die twaalfde wedren van die kampioenskapseisoen gewees. [[Lêer:Formula one Circuit Park in the dunes of Zandvoort in the Netherlands (47856564401).jpg|duimnael|regs|300px|[[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] uit die lug gesien.]] Die Nederlandse Grand Prix is die vyfde van ses GP-naweke vanjaar waarin 'n "naelren" gehou is. ’n Naelren is amper dieselfde as ’n gewone wedren, met die verskil dat die wedren minder tyd neem. Die afstand van die naelren is ongeveer 100 kilometer (30 minute). Die Grand Prix-naweek begin Vrydag met die vrye oefening van sestig minute, gevolg deur die naelrenkwalifisering. Op Saterdag word die naelren gehou, gevolg deur die kwalifisering vir die wegspringrooster vir die hoofren op Sondag. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Zandvoort |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard C2 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium C3 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag C4 |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:12.949 |- !2 | align=center|81 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.070 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.074 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.139 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.238 |- !colspan=6|Bron:<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/practice/1 |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.278 | 1:12.235 | '''1:11.567''' | align=center|1 |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.071 | 1:12.189 | 1:11.608 | align=center|2 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:13.011''' | 1:12.190 | 1:11.622 | align=center|3 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.126 | '''1:12.026''' | 1:11.666 | align=center|4 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.668 | 1:12.511 | 1:11.794 | align=center|5 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.585 | 1:12.771 | 1:12.094 | align=center|6 |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.151 | 1:12.445 | 1:12.191 | align=center|7 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.977 | 1:12.720 | 1:12.578 | align=center|8 |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:13.730 | 1:12.786 | 1:12.583 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.057 | 1:12.785 | 1:12.737 | align=center|10 |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.420 | 1:13.136 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.490 | 1:13.145 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.618 | 1:13.439 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:14.284 | 1:13.616 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.503 | 1:13.893 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.596 | 1:14.294 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.728 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.738 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !19 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:15.391 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|18 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:15.472 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|19 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:15.545 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|20 |- !22 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:16.014 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:18.121 |- !colspan=8|Bronne:<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/sprint-qualifying |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Sprint Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref><ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/sprint-grid |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Sprint Grid |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Carlos Sainz jr.]] en [[Fernando Alonso]] moes vanuit die kuipelaan wegspring omdat daar aan hul motors gepeuter is onder Parc fermé toestande. == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd !Rooster !Punte |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center| 24 | 30:25.318 | align=center| 1 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center| 24 | +1.360 | align=center| 3 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +5.196 | align=center| 2 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +5.581 | align=center| 5 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +10.185 | align=center| 4 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center| 24 | +10.529 | align=center| 6 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center| 24 | +12.188 | align=center| 7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +42.510 | align=center| 8 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center| 24 | +44.437 | align=center| 9 | |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center| 24 | +44.971 | align=center| 10 | |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center| 24 | +47.471 | align=center| 11 | |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 24 | +54.466 | align=center| 13 | |- !13 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center| 24 | +56.483 | align=center| 12 | |- !14 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center| 24 | +1:06.098 | align=center| 15 | |- !15 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center| 24 | +1:06.588 | align=center| 17 | |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 24 | +1:14.632 | align=center| 16 | |- !17 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center| 24 | +1:14.650 | align=center| 18 | |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center| 24 | +1:15.284 | align=center| Kuipe | |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center| 23 | +1 ronde | align=center| 19 | |- !20 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 23 | +1 ronde | align=center| Kuipe | |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center| 21 | +3 rondes | align=center| Kuipe '''*<sup>1</sup>''' | |- ! NC '''*<sup>2</sup>''' | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center| 7 | | align=center| 14 | |- !colspan=9| Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/sprint-results |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Sprint |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Sergio Pérez]] het weens 'n tegniese probleem vanaf die kuipe begin; sy twintigste plek op die wegspringrooster het leeg gebly.<br/> '''*<sup>2</sup>'''[[Nico Hülkenberg]] is nie geklassifiseer nie omdat hy minder as 90 persent van die wedrenafstand voltooi het. == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:12.695 | '''1:11.628''' | '''1:11.163''' | align=center|1 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:12.924 | 1:11.959 | 1:11.265 | align=center|2 |- !3 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:13.022 | 1:11.915 | 1:11.296 | align=center|3 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:12.610''' | 1:11.641 | 1:11.305 | align=center|4 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:12.673 | 1:11.970 | 1:11.494 | align=center|5 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.064 | 1:11.910 | 1:11.558 | align=center|6 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.290 | 1:11.874 | 1:11.618 | align=center|7 |- !8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.392 | 1:12.301 | 1:11.733 | align=center|8 |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:13.142 | 1:12.433 | 1:12.079 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.074 | 1:12.525 | 1:12.185 | align=center|10 |- !11 | align=center| 10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.115 | 1:12.616 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.085 | 1:12.627 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:13.188 | 1:12.797 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.322 | 1:12.800 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:13.544 | 1:13.137 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.552 | 1:13.182 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.574 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:13.650 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:13.818 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:13.826 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:14.371 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:14.600 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !colspan="8"|K1 107% tyd: 1:17.692<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/pays-bas/qualification.aspx |titel=Nederland 2026 – Kwalificaties |uitgewer=Statsf1.com |bezochtdatum=2026-08-24}}</ref> |- !colspan="8"|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/qualifying |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-22}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Sergio Pérez]] moes vanuit die kuipe wegspring omdat daar aan sy motor gewerk is onder parc fermé toestande. == Wedren == [[Lando Norris]] behaal die dertiende Grand Prix-oorwinning van sy loopbaan. === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|72 | 2:04:44.859 | align=center|1 | align=center| '''25''' |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|72 | +11.536 | align=center|3 | align=center| '''18''' |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|72 | +15.906 | align=center|2 | align=center| '''15''' |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|72 | +16.755 | align=center|5 | align=center| '''12''' |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|72 | +17.258 | align=center|6 | align=center| '''10''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|72 | +32.332 | align=center|4 | align=center| '''8''' |- !7 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|72 | +79.915 '''*<sup>1</sup>''' | align=center|8 | align=center| '''6''' |- !8 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} '''[[Nico Hülkenberg]]''' | '''[[Audi F1-span|Audi]]''' | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|13 | align=center| '''4''' |- !9 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} '''[[Fernando Alonso]]''' | '''[[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]''' | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|18 | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| 10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|11 | align=center| '''1''' |- !11 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|12 | |- !12 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|10 | |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|9 | |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | + 2 Rondtes '''*<sup>2</sup>''' | align=center|14 | |- !15 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|70 | + 2 Rondtes | align=center|Kuipe | |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | + 2 Rondtes '''*<sup>3</sup>''' | align=center|17 | |- !17'''†''' | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|66 | Botsingskade | align=center|16 | |- !DNF | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|61 | Hidrouliese fout | align=center|21 | |- !DNF | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|52 | Meganiese fout | align=center|15 | |- !DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|45 | Hantering | align=center|19 | |- !DNF | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|2 | Enjin | align=center|20 | |- !DNF | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 | Ongeluk | align=center|7 | |- !colspan="8"|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/race-result |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Race result |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-23}}</ref> |} {{Pictogram vinnigste ronde}} [[Charles Leclerc]] teken vir die dertiende keer in sy loopbaan die vinnigste ronde aan.<br/> '''*<sup>1</sup>''' [[Liam Lawson]] het die wedren in die sewende plek voltooi, maar 'n tien sekonde tydstraf gekry omdat hy nie onder geel vlae vertraag het nie; dit het geen invloed op sy posisie in die eindklassifikasie gehad nie.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_infringement_-_car_30_-_failure_to_follow_for_yellow_flags.pdf |titel=Infringement – Car 30 – Failure to slow for yellow flags |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-23}}</ref><br/> '''*<sup>2</sup>''' [[Franco Colapinto]] het die wedren in die veertiende plek voltooi, maar 'n tien sekonde tydstraf gekry omdat hy nie onder geel vlae vertraag het nie; dit het geen invloed op sy posisie in die eindklassifikasie gehad nie.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_infringement_-_car_43_-_failure_to_slow_for_yellow_flags.pdf |titel=Infringement – Car 43 – Failure to slow for yellow flags |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-23}}</ref><br/> '''*<sup>3</sup>''' [[Carlos Sainz jr.]] het die wedren in die sestiende plek geëindig, maar 'n tien sekonde tydstraf gekry omdat hy 'n botsing veroorsaak het; dit het geen invloed op sy posisie in die eindklassifikasie gehad nie.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_infringement_-_car_55_-_collision_with_car_23.pdf |titel=Infringement – Car 55 – Collision with Car 23 |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-23}}</ref><br/> '''†''' [[Alexander Albon]] kon nie die ren voltooi nie, maar word wel geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die afstand afgelê het. == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|242 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|183 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|183 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|159 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|155 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|112 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|104 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|68 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|49 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|44 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|23 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|10 |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !20 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !23 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|425 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|338 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|263 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|186 |- !5 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|66 |- !6 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|63 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|16 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Nederland]] [[Kategorie:Nederlandse Grand Prix]] qdaie7lfxbh0m90txyftda1ctkgpg7g 2964264 2964258 2026-09-01T13:24:09Z Balenda 83524 kaart circuit 2964264 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|NED}} 2026 Formule 1 Heineken<br>Nederlandse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Zandvoort Circuit.png|250px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>23 Augustus 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Zandvoort-renbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:11.163</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small> | <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:14.230 on rondte 61</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podiumplekke</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> || <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Nederlandse Grand Prix]]''' is op [[23 Augustus]] [[2026]] op die [[Zandvoort-renbaan]] in [[Nederland]] gehou. Dit was die twaalfde wedren van die kampioenskapseisoen gewees. [[Lêer:Formula one Circuit Park in the dunes of Zandvoort in the Netherlands (47856564401).jpg|duimnael|regs|300px|[[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] uit die lug gesien.]] Die Nederlandse Grand Prix is die vyfde van ses GP-naweke vanjaar waarin 'n "naelren" gehou is. ’n Naelren is amper dieselfde as ’n gewone wedren, met die verskil dat die wedren minder tyd neem. Die afstand van die naelren is ongeveer 100 kilometer (30 minute). Die Grand Prix-naweek begin Vrydag met die vrye oefening van sestig minute, gevolg deur die naelrenkwalifisering. Op Saterdag word die naelren gehou, gevolg deur die kwalifisering vir die wegspringrooster vir die hoofren op Sondag. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Zandvoort |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard C2 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium C3 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag C4 |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:12.949 |- !2 | align=center|81 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.070 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.074 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.139 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.238 |- !colspan=6|Bron:<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/practice/1 |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.278 | 1:12.235 | '''1:11.567''' | align=center|1 |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.071 | 1:12.189 | 1:11.608 | align=center|2 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:13.011''' | 1:12.190 | 1:11.622 | align=center|3 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.126 | '''1:12.026''' | 1:11.666 | align=center|4 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.668 | 1:12.511 | 1:11.794 | align=center|5 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.585 | 1:12.771 | 1:12.094 | align=center|6 |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.151 | 1:12.445 | 1:12.191 | align=center|7 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.977 | 1:12.720 | 1:12.578 | align=center|8 |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:13.730 | 1:12.786 | 1:12.583 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.057 | 1:12.785 | 1:12.737 | align=center|10 |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.420 | 1:13.136 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.490 | 1:13.145 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.618 | 1:13.439 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:14.284 | 1:13.616 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.503 | 1:13.893 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.596 | 1:14.294 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.728 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.738 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !19 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:15.391 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|18 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:15.472 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|19 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:15.545 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|20 |- !22 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:16.014 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:18.121 |- !colspan=8|Bronne:<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/sprint-qualifying |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Sprint Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref><ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/sprint-grid |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Sprint Grid |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Carlos Sainz jr.]] en [[Fernando Alonso]] moes vanuit die kuipelaan wegspring omdat daar aan hul motors gepeuter is onder Parc fermé toestande. == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd !Rooster !Punte |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center| 24 | 30:25.318 | align=center| 1 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center| 24 | +1.360 | align=center| 3 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +5.196 | align=center| 2 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +5.581 | align=center| 5 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +10.185 | align=center| 4 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center| 24 | +10.529 | align=center| 6 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center| 24 | +12.188 | align=center| 7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +42.510 | align=center| 8 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center| 24 | +44.437 | align=center| 9 | |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center| 24 | +44.971 | align=center| 10 | |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center| 24 | +47.471 | align=center| 11 | |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 24 | +54.466 | align=center| 13 | |- !13 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center| 24 | +56.483 | align=center| 12 | |- !14 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center| 24 | +1:06.098 | align=center| 15 | |- !15 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center| 24 | +1:06.588 | align=center| 17 | |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 24 | +1:14.632 | align=center| 16 | |- !17 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center| 24 | +1:14.650 | align=center| 18 | |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center| 24 | +1:15.284 | align=center| Kuipe | |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center| 23 | +1 ronde | align=center| 19 | |- !20 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 23 | +1 ronde | align=center| Kuipe | |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center| 21 | +3 rondes | align=center| Kuipe '''*<sup>1</sup>''' | |- ! NC '''*<sup>2</sup>''' | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center| 7 | | align=center| 14 | |- !colspan=9| Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/sprint-results |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Sprint |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Sergio Pérez]] het weens 'n tegniese probleem vanaf die kuipe begin; sy twintigste plek op die wegspringrooster het leeg gebly.<br/> '''*<sup>2</sup>'''[[Nico Hülkenberg]] is nie geklassifiseer nie omdat hy minder as 90 persent van die wedrenafstand voltooi het. == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:12.695 | '''1:11.628''' | '''1:11.163''' | align=center|1 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:12.924 | 1:11.959 | 1:11.265 | align=center|2 |- !3 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:13.022 | 1:11.915 | 1:11.296 | align=center|3 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:12.610''' | 1:11.641 | 1:11.305 | align=center|4 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:12.673 | 1:11.970 | 1:11.494 | align=center|5 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.064 | 1:11.910 | 1:11.558 | align=center|6 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.290 | 1:11.874 | 1:11.618 | align=center|7 |- !8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.392 | 1:12.301 | 1:11.733 | align=center|8 |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:13.142 | 1:12.433 | 1:12.079 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.074 | 1:12.525 | 1:12.185 | align=center|10 |- !11 | align=center| 10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.115 | 1:12.616 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.085 | 1:12.627 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:13.188 | 1:12.797 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.322 | 1:12.800 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:13.544 | 1:13.137 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.552 | 1:13.182 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.574 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:13.650 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:13.818 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:13.826 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:14.371 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:14.600 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !colspan="8"|K1 107% tyd: 1:17.692<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/pays-bas/qualification.aspx |titel=Nederland 2026 – Kwalificaties |uitgewer=Statsf1.com |bezochtdatum=2026-08-24}}</ref> |- !colspan="8"|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/qualifying |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-22}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Sergio Pérez]] moes vanuit die kuipe wegspring omdat daar aan sy motor gewerk is onder parc fermé toestande. == Wedren == [[Lando Norris]] behaal die dertiende Grand Prix-oorwinning van sy loopbaan. === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|72 | 2:04:44.859 | align=center|1 | align=center| '''25''' |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|72 | +11.536 | align=center|3 | align=center| '''18''' |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|72 | +15.906 | align=center|2 | align=center| '''15''' |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|72 | +16.755 | align=center|5 | align=center| '''12''' |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|72 | +17.258 | align=center|6 | align=center| '''10''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|72 | +32.332 | align=center|4 | align=center| '''8''' |- !7 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|72 | +79.915 '''*<sup>1</sup>''' | align=center|8 | align=center| '''6''' |- !8 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} '''[[Nico Hülkenberg]]''' | '''[[Audi F1-span|Audi]]''' | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|13 | align=center| '''4''' |- !9 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} '''[[Fernando Alonso]]''' | '''[[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]''' | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|18 | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| 10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|11 | align=center| '''1''' |- !11 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|12 | |- !12 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|10 | |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|9 | |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | + 2 Rondtes '''*<sup>2</sup>''' | align=center|14 | |- !15 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|70 | + 2 Rondtes | align=center|Kuipe | |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | + 2 Rondtes '''*<sup>3</sup>''' | align=center|17 | |- !17'''†''' | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|66 | Botsingskade | align=center|16 | |- !DNF | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|61 | Hidrouliese fout | align=center|21 | |- !DNF | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|52 | Meganiese fout | align=center|15 | |- !DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|45 | Hantering | align=center|19 | |- !DNF | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|2 | Enjin | align=center|20 | |- !DNF | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 | Ongeluk | align=center|7 | |- !colspan="8"|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/race-result |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Race result |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-23}}</ref> |} {{Pictogram vinnigste ronde}} [[Charles Leclerc]] teken vir die dertiende keer in sy loopbaan die vinnigste ronde aan.<br/> '''*<sup>1</sup>''' [[Liam Lawson]] het die wedren in die sewende plek voltooi, maar 'n tien sekonde tydstraf gekry omdat hy nie onder geel vlae vertraag het nie; dit het geen invloed op sy posisie in die eindklassifikasie gehad nie.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_infringement_-_car_30_-_failure_to_follow_for_yellow_flags.pdf |titel=Infringement – Car 30 – Failure to slow for yellow flags |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-23}}</ref><br/> '''*<sup>2</sup>''' [[Franco Colapinto]] het die wedren in die veertiende plek voltooi, maar 'n tien sekonde tydstraf gekry omdat hy nie onder geel vlae vertraag het nie; dit het geen invloed op sy posisie in die eindklassifikasie gehad nie.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_infringement_-_car_43_-_failure_to_slow_for_yellow_flags.pdf |titel=Infringement – Car 43 – Failure to slow for yellow flags |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-23}}</ref><br/> '''*<sup>3</sup>''' [[Carlos Sainz jr.]] het die wedren in die sestiende plek geëindig, maar 'n tien sekonde tydstraf gekry omdat hy 'n botsing veroorsaak het; dit het geen invloed op sy posisie in die eindklassifikasie gehad nie.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_infringement_-_car_55_-_collision_with_car_23.pdf |titel=Infringement – Car 55 – Collision with Car 23 |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-23}}</ref><br/> '''†''' [[Alexander Albon]] kon nie die ren voltooi nie, maar word wel geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die afstand afgelê het. == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|242 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|183 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|183 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|159 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|155 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|112 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|104 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|68 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|49 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|44 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|23 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|10 |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !20 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !23 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|425 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|338 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|263 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|186 |- !5 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|66 |- !6 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|63 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|16 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Nederland]] [[Kategorie:Nederlandse Grand Prix]] 4tesq4semvjhuxgnzzu0pqrecza65x4 2964269 2964264 2026-09-01T13:26:37Z Balenda 83524 22 2964269 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|NED}} 2026 Formule 1 Heineken<br>Nederlandse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Zandvoort Circuit.png|240px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>23 Augustus 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Zandvoort-renbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:11.163</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small> | <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:14.230 on rondte 61</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podiumplekke</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> || <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Nederlandse Grand Prix]]''' is op [[23 Augustus]] [[2026]] op die [[Zandvoort-renbaan]] in [[Nederland]] gehou. Dit was die twaalfde wedren van die kampioenskapseisoen gewees. [[Lêer:Formula one Circuit Park in the dunes of Zandvoort in the Netherlands (47856564401).jpg|duimnael|regs|300px|[[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] uit die lug gesien.]] Die Nederlandse Grand Prix is die vyfde van ses GP-naweke vanjaar waarin 'n "naelren" gehou is. ’n Naelren is amper dieselfde as ’n gewone wedren, met die verskil dat die wedren minder tyd neem. Die afstand van die naelren is ongeveer 100 kilometer (30 minute). Die Grand Prix-naweek begin Vrydag met die vrye oefening van sestig minute, gevolg deur die naelrenkwalifisering. Op Saterdag word die naelren gehou, gevolg deur die kwalifisering vir die wegspringrooster vir die hoofren op Sondag. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Zandvoort |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard C2 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium C3 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag C4 |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:12.949 |- !2 | align=center|81 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.070 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.074 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.139 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.238 |- !colspan=6|Bron:<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/practice/1 |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.278 | 1:12.235 | '''1:11.567''' | align=center|1 |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.071 | 1:12.189 | 1:11.608 | align=center|2 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:13.011''' | 1:12.190 | 1:11.622 | align=center|3 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.126 | '''1:12.026''' | 1:11.666 | align=center|4 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.668 | 1:12.511 | 1:11.794 | align=center|5 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.585 | 1:12.771 | 1:12.094 | align=center|6 |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.151 | 1:12.445 | 1:12.191 | align=center|7 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.977 | 1:12.720 | 1:12.578 | align=center|8 |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:13.730 | 1:12.786 | 1:12.583 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.057 | 1:12.785 | 1:12.737 | align=center|10 |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.420 | 1:13.136 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.490 | 1:13.145 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.618 | 1:13.439 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:14.284 | 1:13.616 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.503 | 1:13.893 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.596 | 1:14.294 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.728 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.738 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !19 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:15.391 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|18 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:15.472 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|19 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:15.545 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|20 |- !22 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:16.014 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:18.121 |- !colspan=8|Bronne:<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/sprint-qualifying |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Sprint Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref><ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/sprint-grid |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Sprint Grid |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Carlos Sainz jr.]] en [[Fernando Alonso]] moes vanuit die kuipelaan wegspring omdat daar aan hul motors gepeuter is onder Parc fermé toestande. == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd !Rooster !Punte |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center| 24 | 30:25.318 | align=center| 1 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center| 24 | +1.360 | align=center| 3 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +5.196 | align=center| 2 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +5.581 | align=center| 5 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +10.185 | align=center| 4 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center| 24 | +10.529 | align=center| 6 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center| 24 | +12.188 | align=center| 7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +42.510 | align=center| 8 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center| 24 | +44.437 | align=center| 9 | |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center| 24 | +44.971 | align=center| 10 | |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center| 24 | +47.471 | align=center| 11 | |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 24 | +54.466 | align=center| 13 | |- !13 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center| 24 | +56.483 | align=center| 12 | |- !14 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center| 24 | +1:06.098 | align=center| 15 | |- !15 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center| 24 | +1:06.588 | align=center| 17 | |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 24 | +1:14.632 | align=center| 16 | |- !17 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center| 24 | +1:14.650 | align=center| 18 | |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center| 24 | +1:15.284 | align=center| Kuipe | |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center| 23 | +1 ronde | align=center| 19 | |- !20 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 23 | +1 ronde | align=center| Kuipe | |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center| 21 | +3 rondes | align=center| Kuipe '''*<sup>1</sup>''' | |- ! NC '''*<sup>2</sup>''' | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center| 7 | | align=center| 14 | |- !colspan=9| Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/sprint-results |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Sprint |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Sergio Pérez]] het weens 'n tegniese probleem vanaf die kuipe begin; sy twintigste plek op die wegspringrooster het leeg gebly.<br/> '''*<sup>2</sup>'''[[Nico Hülkenberg]] is nie geklassifiseer nie omdat hy minder as 90 persent van die wedrenafstand voltooi het. == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:12.695 | '''1:11.628''' | '''1:11.163''' | align=center|1 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:12.924 | 1:11.959 | 1:11.265 | align=center|2 |- !3 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:13.022 | 1:11.915 | 1:11.296 | align=center|3 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:12.610''' | 1:11.641 | 1:11.305 | align=center|4 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:12.673 | 1:11.970 | 1:11.494 | align=center|5 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.064 | 1:11.910 | 1:11.558 | align=center|6 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.290 | 1:11.874 | 1:11.618 | align=center|7 |- !8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.392 | 1:12.301 | 1:11.733 | align=center|8 |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:13.142 | 1:12.433 | 1:12.079 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.074 | 1:12.525 | 1:12.185 | align=center|10 |- !11 | align=center| 10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.115 | 1:12.616 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.085 | 1:12.627 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:13.188 | 1:12.797 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.322 | 1:12.800 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:13.544 | 1:13.137 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.552 | 1:13.182 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.574 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:13.650 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:13.818 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:13.826 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:14.371 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:14.600 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !colspan="8"|K1 107% tyd: 1:17.692<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/pays-bas/qualification.aspx |titel=Nederland 2026 – Kwalificaties |uitgewer=Statsf1.com |bezochtdatum=2026-08-24}}</ref> |- !colspan="8"|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/qualifying |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-22}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Sergio Pérez]] moes vanuit die kuipe wegspring omdat daar aan sy motor gewerk is onder parc fermé toestande. == Wedren == [[Lando Norris]] behaal die dertiende Grand Prix-oorwinning van sy loopbaan. === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|72 | 2:04:44.859 | align=center|1 | align=center| '''25''' |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|72 | +11.536 | align=center|3 | align=center| '''18''' |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|72 | +15.906 | align=center|2 | align=center| '''15''' |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|72 | +16.755 | align=center|5 | align=center| '''12''' |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|72 | +17.258 | align=center|6 | align=center| '''10''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|72 | +32.332 | align=center|4 | align=center| '''8''' |- !7 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|72 | +79.915 '''*<sup>1</sup>''' | align=center|8 | align=center| '''6''' |- !8 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} '''[[Nico Hülkenberg]]''' | '''[[Audi F1-span|Audi]]''' | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|13 | align=center| '''4''' |- !9 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} '''[[Fernando Alonso]]''' | '''[[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]''' | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|18 | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| 10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|11 | align=center| '''1''' |- !11 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|12 | |- !12 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|10 | |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|9 | |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | + 2 Rondtes '''*<sup>2</sup>''' | align=center|14 | |- !15 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|70 | + 2 Rondtes | align=center|Kuipe | |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | + 2 Rondtes '''*<sup>3</sup>''' | align=center|17 | |- !17'''†''' | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|66 | Botsingskade | align=center|16 | |- !DNF | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|61 | Hidrouliese fout | align=center|21 | |- !DNF | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|52 | Meganiese fout | align=center|15 | |- !DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|45 | Hantering | align=center|19 | |- !DNF | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|2 | Enjin | align=center|20 | |- !DNF | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 | Ongeluk | align=center|7 | |- !colspan="8"|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/race-result |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Race result |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-23}}</ref> |} {{Pictogram vinnigste ronde}} [[Charles Leclerc]] teken vir die dertiende keer in sy loopbaan die vinnigste ronde aan.<br/> '''*<sup>1</sup>''' [[Liam Lawson]] het die wedren in die sewende plek voltooi, maar 'n tien sekonde tydstraf gekry omdat hy nie onder geel vlae vertraag het nie; dit het geen invloed op sy posisie in die eindklassifikasie gehad nie.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_infringement_-_car_30_-_failure_to_follow_for_yellow_flags.pdf |titel=Infringement – Car 30 – Failure to slow for yellow flags |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-23}}</ref><br/> '''*<sup>2</sup>''' [[Franco Colapinto]] het die wedren in die veertiende plek voltooi, maar 'n tien sekonde tydstraf gekry omdat hy nie onder geel vlae vertraag het nie; dit het geen invloed op sy posisie in die eindklassifikasie gehad nie.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_infringement_-_car_43_-_failure_to_slow_for_yellow_flags.pdf |titel=Infringement – Car 43 – Failure to slow for yellow flags |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-23}}</ref><br/> '''*<sup>3</sup>''' [[Carlos Sainz jr.]] het die wedren in die sestiende plek geëindig, maar 'n tien sekonde tydstraf gekry omdat hy 'n botsing veroorsaak het; dit het geen invloed op sy posisie in die eindklassifikasie gehad nie.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_infringement_-_car_55_-_collision_with_car_23.pdf |titel=Infringement – Car 55 – Collision with Car 23 |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-23}}</ref><br/> '''†''' [[Alexander Albon]] kon nie die ren voltooi nie, maar word wel geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die afstand afgelê het. == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|242 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|183 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|183 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|159 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|155 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|112 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|104 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|68 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|49 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|44 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|23 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|10 |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !20 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !23 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|425 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|338 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|263 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|186 |- !5 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|66 |- !6 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|63 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|16 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Nederland]] [[Kategorie:Nederlandse Grand Prix]] s101rc8xa0iq756bqfwlz57exfmslmc 2964274 2964269 2026-09-01T13:32:11Z Balenda 83524 /* Renuitslag */ '''<sup>†</sup>''' 2964274 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|NED}} 2026 Formule 1 Heineken<br>Nederlandse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Zandvoort Circuit.png|240px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>23 Augustus 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Zandvoort-renbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:11.163</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small> | <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:14.230 on rondte 61</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podiumplekke</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> || <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Nederlandse Grand Prix]]''' is op [[23 Augustus]] [[2026]] op die [[Zandvoort-renbaan]] in [[Nederland]] gehou. Dit was die twaalfde wedren van die kampioenskapseisoen gewees. [[Lêer:Formula one Circuit Park in the dunes of Zandvoort in the Netherlands (47856564401).jpg|duimnael|regs|300px|[[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] uit die lug gesien.]] Die Nederlandse Grand Prix is die vyfde van ses GP-naweke vanjaar waarin 'n "naelren" gehou is. ’n Naelren is amper dieselfde as ’n gewone wedren, met die verskil dat die wedren minder tyd neem. Die afstand van die naelren is ongeveer 100 kilometer (30 minute). Die Grand Prix-naweek begin Vrydag met die vrye oefening van sestig minute, gevolg deur die naelrenkwalifisering. Op Saterdag word die naelren gehou, gevolg deur die kwalifisering vir die wegspringrooster vir die hoofren op Sondag. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Zandvoort |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard C2 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium C3 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag C4 |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:12.949 |- !2 | align=center|81 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.070 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.074 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.139 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.238 |- !colspan=6|Bron:<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/practice/1 |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.278 | 1:12.235 | '''1:11.567''' | align=center|1 |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.071 | 1:12.189 | 1:11.608 | align=center|2 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:13.011''' | 1:12.190 | 1:11.622 | align=center|3 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.126 | '''1:12.026''' | 1:11.666 | align=center|4 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.668 | 1:12.511 | 1:11.794 | align=center|5 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.585 | 1:12.771 | 1:12.094 | align=center|6 |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.151 | 1:12.445 | 1:12.191 | align=center|7 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.977 | 1:12.720 | 1:12.578 | align=center|8 |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:13.730 | 1:12.786 | 1:12.583 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.057 | 1:12.785 | 1:12.737 | align=center|10 |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.420 | 1:13.136 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.490 | 1:13.145 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.618 | 1:13.439 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:14.284 | 1:13.616 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.503 | 1:13.893 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.596 | 1:14.294 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.728 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.738 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !19 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:15.391 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|18 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:15.472 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|19 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:15.545 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|20 |- !22 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:16.014 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:18.121 |- !colspan=8|Bronne:<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/sprint-qualifying |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Sprint Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref><ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/sprint-grid |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Sprint Grid |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Carlos Sainz jr.]] en [[Fernando Alonso]] moes vanuit die kuipelaan wegspring omdat daar aan hul motors gepeuter is onder Parc fermé toestande. == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd !Rooster !Punte |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center| 24 | 30:25.318 | align=center| 1 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center| 24 | +1.360 | align=center| 3 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +5.196 | align=center| 2 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +5.581 | align=center| 5 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +10.185 | align=center| 4 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center| 24 | +10.529 | align=center| 6 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center| 24 | +12.188 | align=center| 7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center| 24 | +42.510 | align=center| 8 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center| 24 | +44.437 | align=center| 9 | |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center| 24 | +44.971 | align=center| 10 | |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center| 24 | +47.471 | align=center| 11 | |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 24 | +54.466 | align=center| 13 | |- !13 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center| 24 | +56.483 | align=center| 12 | |- !14 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center| 24 | +1:06.098 | align=center| 15 | |- !15 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center| 24 | +1:06.588 | align=center| 17 | |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 24 | +1:14.632 | align=center| 16 | |- !17 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center| 24 | +1:14.650 | align=center| 18 | |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center| 24 | +1:15.284 | align=center| Kuipe | |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center| 23 | +1 ronde | align=center| 19 | |- !20 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center| 23 | +1 ronde | align=center| Kuipe | |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center| 21 | +3 rondes | align=center| Kuipe '''*<sup>1</sup>''' | |- ! NC '''*<sup>2</sup>''' | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center| 7 | | align=center| 14 | |- !colspan=9| Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/sprint-results |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Sprint |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-21}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Sergio Pérez]] het weens 'n tegniese probleem vanaf die kuipe begin; sy twintigste plek op die wegspringrooster het leeg gebly.<br/> '''*<sup>2</sup>'''[[Nico Hülkenberg]] is nie geklassifiseer nie omdat hy minder as 90 persent van die wedrenafstand voltooi het. == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:12.695 | '''1:11.628''' | '''1:11.163''' | align=center|1 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:12.924 | 1:11.959 | 1:11.265 | align=center|2 |- !3 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:13.022 | 1:11.915 | 1:11.296 | align=center|3 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:12.610''' | 1:11.641 | 1:11.305 | align=center|4 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:12.673 | 1:11.970 | 1:11.494 | align=center|5 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.064 | 1:11.910 | 1:11.558 | align=center|6 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.290 | 1:11.874 | 1:11.618 | align=center|7 |- !8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.392 | 1:12.301 | 1:11.733 | align=center|8 |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:13.142 | 1:12.433 | 1:12.079 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.074 | 1:12.525 | 1:12.185 | align=center|10 |- !11 | align=center| 10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.115 | 1:12.616 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.085 | 1:12.627 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:13.188 | 1:12.797 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.322 | 1:12.800 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:13.544 | 1:13.137 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.552 | 1:13.182 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.574 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:13.650 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:13.818 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:13.826 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:14.371 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:14.600 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|Kuipe '''*<sup>1</sup>''' |- !colspan="8"|K1 107% tyd: 1:17.692<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/pays-bas/qualification.aspx |titel=Nederland 2026 – Kwalificaties |uitgewer=Statsf1.com |bezochtdatum=2026-08-24}}</ref> |- !colspan="8"|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/qualifying |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-22}}</ref> |} '''*<sup>1</sup>''' [[Sergio Pérez]] moes vanuit die kuipe wegspring omdat daar aan sy motor gewerk is onder parc fermé toestande. == Wedren == [[Lando Norris]] behaal die dertiende Grand Prix-oorwinning van sy loopbaan. === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|72 | 2:04:44.859 | align=center|1 | align=center| '''25''' |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|72 | +11.536 | align=center|3 | align=center| '''18''' |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|72 | +15.906 | align=center|2 | align=center| '''15''' |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|72 | +16.755 | align=center|5 | align=center| '''12''' |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|72 | +17.258 | align=center|6 | align=center| '''10''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|72 | +32.332 | align=center|4 | align=center| '''8''' |- !7 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|72 | +79.915 '''*<sup>1</sup>''' | align=center|8 | align=center| '''6''' |- !8 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} '''[[Nico Hülkenberg]]''' | '''[[Audi F1-span|Audi]]''' | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|13 | align=center| '''4''' |- !9 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} '''[[Fernando Alonso]]''' | '''[[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]''' | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|18 | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| 10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|11 | align=center| '''1''' |- !11 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|12 | |- !12 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|10 | |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|71 | + 1 Rondte | align=center|9 | |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | + 2 Rondtes '''*<sup>2</sup>''' | align=center|14 | |- !15 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|70 | + 2 Rondtes | align=center|Kuipe | |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | + 2 Rondtes '''*<sup>3</sup>''' | align=center|17 | |- !17'''<sup>†</sup>''' | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|66 | Botsingskade | align=center|16 | |- !data-sort-value=18|DNF | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|61 | Hidrouliese fout | align=center|21 | |- !data-sort-value=19|DNF | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|52 | Meganiese fout | align=center|15 | |- !data-sort-value=20|DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|45 | Hantering | align=center|19 | |- !data-sort-value=21|DNF | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|2 | Enjin | align=center|20 | |- !data-sort-value=22|DNF | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 | Ongeluk | align=center|7 | |- !colspan="8"|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1292/netherlands/race-result |title=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix 2026 – Race result |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-08-23}}</ref> |} {{Pictogram vinnigste ronde}} [[Charles Leclerc]] teken vir die dertiende keer in sy loopbaan die vinnigste ronde aan.<br/> '''*<sup>1</sup>''' [[Liam Lawson]] het die wedren in die sewende plek voltooi, maar 'n tien sekonde tydstraf gekry omdat hy nie onder geel vlae vertraag het nie; dit het geen invloed op sy posisie in die eindklassifikasie gehad nie.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_infringement_-_car_30_-_failure_to_follow_for_yellow_flags.pdf |titel=Infringement – Car 30 – Failure to slow for yellow flags |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-23}}</ref><br/> '''*<sup>2</sup>''' [[Franco Colapinto]] het die wedren in die veertiende plek voltooi, maar 'n tien sekonde tydstraf gekry omdat hy nie onder geel vlae vertraag het nie; dit het geen invloed op sy posisie in die eindklassifikasie gehad nie.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_infringement_-_car_43_-_failure_to_slow_for_yellow_flags.pdf |titel=Infringement – Car 43 – Failure to slow for yellow flags |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-23}}</ref><br/> '''*<sup>3</sup>''' [[Carlos Sainz jr.]] het die wedren in die sestiende plek geëindig, maar 'n tien sekonde tydstraf gekry omdat hy 'n botsing veroorsaak het; dit het geen invloed op sy posisie in die eindklassifikasie gehad nie.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_infringement_-_car_55_-_collision_with_car_23.pdf |titel=Infringement – Car 55 – Collision with Car 23 |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-23}}</ref><br/> '''<sup>†</sup>''' [[Alexander Albon]] kon nie die ren voltooi nie, maar word wel geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die afstand afgelê het. == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|242 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|183 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|183 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|159 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|155 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|112 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|104 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|68 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|49 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|44 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|23 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|10 |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !20 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !23 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|425 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|338 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|263 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|186 |- !5 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|66 |- !6 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|63 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|16 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Nederland]] [[Kategorie:Nederlandse Grand Prix]] a6ehtleztd2tb20ztolctv1ozx185in 4 463966 2964435 2918586 2026-09-02T07:03:14Z Aliwal2012 39067 {{Verwyder}} 2964435 wikitext text/x-wiki {{argief}} == [[Islah Abdur-Rahman]] == * {{verwyder}} Gemeenskap, het hierdie artikel werklik bestaansreg? Dit kom net in Afr en 'n Indiese/Arabiese Wiki voor. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:46, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} Ek kan verskeie sekondêre bronne vir hierdie onderwerp vind. Maar ek kan niks vind wat noem hoekom dit noemenswaardig is nie. Hierdie persoon lyk soos 'n middelmatige vermaaklikheidskunstenaar en het niks noemenswaardigs gedoen nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:38, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} Hy het programme en films gemaak, maar ek kon ook nie regtig enige werklike noemenswaardige erkenning daarvan raakloop nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:47, 3 Februarie 2026 (UTC) == [[Lebogang Boemo]] == * {{verwyder}}, persoon met geen kwalifikasies nie. Daar is duisende soortgelyke projekbestuurders in Suid-Afrika. Wat is die ensiklopediese waarde? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:49, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}}, persoon nie noemenswaardig nie. Sien volgende kommentaar op die Engelse Wikipedia: "Fails WP:SIGCOV- all mentions of them in sources are trivial and not substantial, and usually only in relation to their employer. No evidence that they are notable. Padgriffin Griffin's Nest 15:32, 30 January 2026 (UTC) :Delete per nom. Lacks independent coverage. Kelob2678 (talk) 15:42, 30 January 2026 (UTC) :Delete per nom. The article doesn't meet the policy of Wikipedia since there is no verification of citation and it lacks of independent sources. Dinitrify (talk) 04:12, 31 January 2026 (UTC) Note: This discussion has been included in the deletion sorting lists for the following topics: Academics and educators, Women, and South Africa. Shellwood (talk) 15:57, 30 January 2026 (UTC) :Delete per WP:NOTLINKEDIN. Iljhgtn (they/them · talk) 20:35, 31 January 2026 (UTC)" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:53, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} vir dieselfde redes as by [[:en:Wikipedia:Articles for deletion/Lebogang Boemo]]. Ek het nie tyd om dit nou hier te herhaal nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:40, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} vir dieselfde redes. Geen ensiklopediese waarde! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:02, 10 Februarie 2026 (UTC) * {{uitgevoer}} Artikel was 'n kandidaat vir [[Wikipedia:Spoedige verwydering|spoedige verwydering]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:50, 3 Februarie 2026 (UTC) == [[Youngboi OG]] == {{verwyder}} - Hierdie persoon se naam kom nie in een Suid-Afrikaanse koerant voor nie en bestaan op geen ander Wikipedia nie. Hy het laasjaar matriek voltooi. Ensiklopediese waarde? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:56, 11 Februarie 2026 (UTC) {{verwyder}} - Kry geen profiel op [[Spotify]] nie. Wat snaaks is siende dat ek wel 'n profiel van hom daar in die verlede gesien het, maar toe ook met min luisteraars. Op [[YouTube]] is van sy snitte maar nie met meer as 500 kyke nie, wat ook maar redelik laag is. Glo nie hy is noemenswaardig op hierdie stadium nie. Dus kan die liedjies geskakel na die artikel ook verwyder word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:03, 11 Februarie 2026 (UTC) {{verwyder}} - Nie noemenswaardig genoeg vir 'n Wikipedia artikel nie. Dit lyk soos reklame. Verwyder. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:28, 11 Februarie 2026 (UTC) == [[Federico Cabras]] == {{verwyder}}, bestaan nie in sy eie taal, Italiaans of Engelse Wikipedia nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 14 April 2026 (UTC) {{verwyder}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:49, 14 April 2026 (UTC) {{verwyder}}, lyk my na sy eie plasing. Groete – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:23, 14 April 2026 (UTC) {{verwyder}}, Lyk of die persoon bestaan, maar hy is nog nie juis noemenswaardig nie. Artikel is op die Italiaanse Wikipedia verwyder weens die feit dat die artikel as nie noemenswaardig en/of promosie beskou word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:50, 14 April 2026 (UTC) :::{{uitgevoer}} deur Oesjaar. == [[Trinnaphop Thongchay]] == * {{verwyder}} – bestaan nie in sy taal of op die Engelse of Duitse Wikipedia's nie. Lyk weereens na goedkoop bemarking. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:46, 23 April 2026 (UTC) * <s>{{verwyder}}</s> – Die artikel is op die Viëtnamese Wikipedia gemerk vir verwydering. Hy het wel 'n Wikidata inskrywing maar glo hy is nog nie noemenswaardig genoeg om 'n artikel op die Afrikaanse Wikipedia te hê, nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:53, 23 April 2026 (UTC) Jammer is ook maar blind, sien sy Wikidata inskrywing en let nie op dat die artikel wel in ander tale bestaan insluitende Kambodjaans en Chinees wat waarskynlik in sy geval relevant is. Kan dan seker maar bly.{{hou}} [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:02, 23 April 2026 (UTC) * {{Neutraal}} – Die artikel vertoon vir my maar net dieselfde as ons duisende bestaande artikels oor Britse en Amerikaanse akteurs. Waar trek mens dan die streep? Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:19, 23 April 2026 (UTC) * {{Neutraal}} – artikel bestaan in 10 ander tale. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 12:30, 23 April 2026 (UTC) * {{Kommentaar}} – die nuutste nuus is dat die artikel nou genomineer is vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] deur [[Gebruiker:Kadı]]. Lyk my hy gaan asblik toe! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:44, 25 April 2026 (UTC) **Ek het sopas [[Trinnakhun Thongchay]] ook geskrap. Voëls van dieselfde vere! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 4 Mei 2026 (UTC) === [[Jan-Willem Breure]] === * {{Verwyder}} - sien vorige gesprek hier : https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Checklijst_langdurig_structureel_vandalisme/Glenn_Roggeman_%26_Jan-Willem_Breure - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:11, 27 Augustus 2026 (UTC) * {{Verwyder}} - [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:22, 27 Augustus 2026 (UTC) * {{Verwyder}} - [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:45, 28 Augustus 2026 (UTC) * {{Verwyder}} - [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:03, 2 September 2026 (UTC) === [[Isis Fashion Awards]] === * {{Verwyder}} - sien vorige gesprek hier : https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Checklijst_langdurig_structureel_vandalisme/Glenn_Roggeman_%26_Jan-Willem_Breure - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:11, 27 Augustus 2026 (UTC) * {{Verwyder}} - [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:22, 27 Augustus 2026 (UTC) * {{Verwyder}} - [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:45, 28 Augustus 2026 (UTC) * {{Verwyder}} - [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:03, 2 September 2026 (UTC) === [[Die belangrikheid van lag]] === * {{Verwyder}} - Swak taal, betwyfel die Ensiklopediese waarde. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 22:13, 1 September 2026 (UTC) * {{Verwyder}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:03, 2 September 2026 (UTC) 3o52aakqp0gv69zt4csimracvl544hj 2964436 2964435 2026-09-02T07:05:12Z Aliwal2012 39067 2964436 wikitext text/x-wiki {{argief}} == [[Islah Abdur-Rahman]] == * {{verwyder}} Gemeenskap, het hierdie artikel werklik bestaansreg? Dit kom net in Afr en 'n Indiese/Arabiese Wiki voor. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:46, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} Ek kan verskeie sekondêre bronne vir hierdie onderwerp vind. Maar ek kan niks vind wat noem hoekom dit noemenswaardig is nie. Hierdie persoon lyk soos 'n middelmatige vermaaklikheidskunstenaar en het niks noemenswaardigs gedoen nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:38, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} Hy het programme en films gemaak, maar ek kon ook nie regtig enige werklike noemenswaardige erkenning daarvan raakloop nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:47, 3 Februarie 2026 (UTC) == [[Lebogang Boemo]] == * {{verwyder}}, persoon met geen kwalifikasies nie. Daar is duisende soortgelyke projekbestuurders in Suid-Afrika. Wat is die ensiklopediese waarde? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:49, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}}, persoon nie noemenswaardig nie. Sien volgende kommentaar op die Engelse Wikipedia: "Fails WP:SIGCOV- all mentions of them in sources are trivial and not substantial, and usually only in relation to their employer. No evidence that they are notable. Padgriffin Griffin's Nest 15:32, 30 January 2026 (UTC) :Delete per nom. Lacks independent coverage. Kelob2678 (talk) 15:42, 30 January 2026 (UTC) :Delete per nom. The article doesn't meet the policy of Wikipedia since there is no verification of citation and it lacks of independent sources. Dinitrify (talk) 04:12, 31 January 2026 (UTC) Note: This discussion has been included in the deletion sorting lists for the following topics: Academics and educators, Women, and South Africa. Shellwood (talk) 15:57, 30 January 2026 (UTC) :Delete per WP:NOTLINKEDIN. Iljhgtn (they/them · talk) 20:35, 31 January 2026 (UTC)" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:53, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} vir dieselfde redes as by [[:en:Wikipedia:Articles for deletion/Lebogang Boemo]]. Ek het nie tyd om dit nou hier te herhaal nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:40, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} vir dieselfde redes. Geen ensiklopediese waarde! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:02, 10 Februarie 2026 (UTC) * {{uitgevoer}} Artikel was 'n kandidaat vir [[Wikipedia:Spoedige verwydering|spoedige verwydering]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:50, 3 Februarie 2026 (UTC) == [[Youngboi OG]] == {{verwyder}} - Hierdie persoon se naam kom nie in een Suid-Afrikaanse koerant voor nie en bestaan op geen ander Wikipedia nie. Hy het laasjaar matriek voltooi. Ensiklopediese waarde? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:56, 11 Februarie 2026 (UTC) {{verwyder}} - Kry geen profiel op [[Spotify]] nie. Wat snaaks is siende dat ek wel 'n profiel van hom daar in die verlede gesien het, maar toe ook met min luisteraars. Op [[YouTube]] is van sy snitte maar nie met meer as 500 kyke nie, wat ook maar redelik laag is. Glo nie hy is noemenswaardig op hierdie stadium nie. Dus kan die liedjies geskakel na die artikel ook verwyder word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:03, 11 Februarie 2026 (UTC) {{verwyder}} - Nie noemenswaardig genoeg vir 'n Wikipedia artikel nie. Dit lyk soos reklame. Verwyder. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:28, 11 Februarie 2026 (UTC) == [[Federico Cabras]] == {{verwyder}}, bestaan nie in sy eie taal, Italiaans of Engelse Wikipedia nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 14 April 2026 (UTC) {{verwyder}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:49, 14 April 2026 (UTC) {{verwyder}}, lyk my na sy eie plasing. Groete – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:23, 14 April 2026 (UTC) {{verwyder}}, Lyk of die persoon bestaan, maar hy is nog nie juis noemenswaardig nie. Artikel is op die Italiaanse Wikipedia verwyder weens die feit dat die artikel as nie noemenswaardig en/of promosie beskou word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:50, 14 April 2026 (UTC) :::{{uitgevoer}} deur Oesjaar. == [[Trinnaphop Thongchay]] == * {{verwyder}} – bestaan nie in sy taal of op die Engelse of Duitse Wikipedia's nie. Lyk weereens na goedkoop bemarking. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:46, 23 April 2026 (UTC) * <s>{{verwyder}}</s> – Die artikel is op die Viëtnamese Wikipedia gemerk vir verwydering. Hy het wel 'n Wikidata inskrywing maar glo hy is nog nie noemenswaardig genoeg om 'n artikel op die Afrikaanse Wikipedia te hê, nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:53, 23 April 2026 (UTC) Jammer is ook maar blind, sien sy Wikidata inskrywing en let nie op dat die artikel wel in ander tale bestaan insluitende Kambodjaans en Chinees wat waarskynlik in sy geval relevant is. Kan dan seker maar bly.{{hou}} [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:02, 23 April 2026 (UTC) * {{Neutraal}} – Die artikel vertoon vir my maar net dieselfde as ons duisende bestaande artikels oor Britse en Amerikaanse akteurs. Waar trek mens dan die streep? Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:19, 23 April 2026 (UTC) * {{Neutraal}} – artikel bestaan in 10 ander tale. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 12:30, 23 April 2026 (UTC) * {{Kommentaar}} – die nuutste nuus is dat die artikel nou genomineer is vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] deur [[Gebruiker:Kadı]]. Lyk my hy gaan asblik toe! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:44, 25 April 2026 (UTC) **Ek het sopas [[Trinnakhun Thongchay]] ook geskrap. Voëls van dieselfde vere! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 4 Mei 2026 (UTC) == [[Jan-Willem Breure]] == * {{Verwyder}} - sien vorige gesprek hier : https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Checklijst_langdurig_structureel_vandalisme/Glenn_Roggeman_%26_Jan-Willem_Breure - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:11, 27 Augustus 2026 (UTC) * {{Verwyder}} - [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:22, 27 Augustus 2026 (UTC) * {{Verwyder}} - [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:45, 28 Augustus 2026 (UTC) * {{Verwyder}} - [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:03, 2 September 2026 (UTC) * {{uitgevoer}} == [[Isis Fashion Awards]] == * {{Verwyder}} - sien vorige gesprek hier : https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Checklijst_langdurig_structureel_vandalisme/Glenn_Roggeman_%26_Jan-Willem_Breure - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:11, 27 Augustus 2026 (UTC) * {{Verwyder}} - [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:22, 27 Augustus 2026 (UTC) * {{Verwyder}} - [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:45, 28 Augustus 2026 (UTC) * {{Verwyder}} - [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:03, 2 September 2026 (UTC) == [[Die belangrikheid van lag]] == * {{Verwyder}} - Swak taal, betwyfel die Ensiklopediese waarde. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 22:13, 1 September 2026 (UTC) * {{Verwyder}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:03, 2 September 2026 (UTC) * {{uitgevoer}} 5v8egpuyfeghfx1dgppl4za0x089u0f 0 464357 2964336 2920854 2026-09-01T16:13:40Z Balenda 83524 Die logo is nie gebruik tot 1987 nie. 2964336 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 1973 | Huidige = 1974 | Volgende = 1975 }} Die '''[[1974]] [[Formule Een|Formule 1-seisoen]]''' was die 28ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 13 Januarie begin en op 6 Oktober ná vyftien wedrenne geëindig. [[Lêer:Fittipaldirindo.jpg|duimnael|links|Die [[Brasilië|Brasiliaanse]] renjaer [[Emerson Fittipaldi]] het sy tweede en laaste wêreldbestuurderstitel in 'n [[McLaren]]-[[Ford]] gewen.]] {{Multiple image | perrow = 2 | align = right | total_width = 450 | image1 = Fittipaldi - El Gráfico 2834 2.jpg | caption1 = [[Emerson Fittipaldi]] het sy tweede wêreldbestuurderstitel in 'n [[McLaren]]-[[Ford]] gewen. | image2 = Scheckter, Jody 1976-07-10 (Ausschn).jpg | caption2 = [[Jody Scheckter]] was derde, hy het 'n [[Tyrrell Racing|Tyrrell-Ford]] bestuur. }} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] 6xnd4bpb6op5l18x230lt3fdn6nvta1 0 464359 2964335 2920861 2026-09-01T16:13:02Z Balenda 83524 Die logo is nie gebruik tot 1987 nie. 2964335 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 1972 | Huidige = 1973 | Volgende = 1974 }} Die [[1973]] [[Formule 1]]-seisoen was die 27ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 28 Januarie begin en op 7 Oktober ná vyftien wedrenne geëindig. == Kampioenrenjaers 1-2-3 == [[Jackie Stewart]] word as wêreldkampioen gekroon, met [[Emerson Fittipaldi]] in die tweede plek en [[Ronnie Peterson]] derde. {{Multiple image | perrow = 3 | align = center | image1 = Jackie Stewart en 1970.jpg | caption1 = [[Jackie Stewart]] (foto in 1970) het sy derde en finale titel in 'n [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] gewen in sy laaste jaar in Formule Een. | image2 = Emerson fittipaldi 1974.jpg | caption2 = Verdedigende wêreldkampioen [[Emerson Fittipaldi]] (foto in 1974) was tweede in sy [[Team Lotus|Lotus-Ford]]. | image3 = Ronnie Peterson 1971 Hockenheim.JPG | caption3 = Fittipaldi se spanmaat [[Ronnie Peterson]] was derde. }} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] 08zmx1ocftobgrnxogfiu9j6vhu5mys 0 464393 2964334 2921014 2026-09-01T16:12:46Z Balenda 83524 Die logo is nie gebruik tot 1987 nie. 2964334 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 1971 | Huidige = 1972 | Volgende = 1973 }} Die [[1972]] [[Formule 1]]-seisoen was die 26ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 23 Januarie begin en op 8 Oktober ná twaalf wedrenne geëindig. [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] fb3p1g22gxrhduybxc2lwb829kj98k4 0 464394 2964333 2921016 2026-09-01T16:12:28Z Balenda 83524 Die logo is nie gebruik tot 1987 nie. 2964333 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 1970 | Huidige = 1971 | Volgende = 1972 }} Die [[1971]] [[Formule 1]]-seisoen was die 26ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 6 Maart begin en op 3 Oktober ná elf wedrenne geëindig. [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] 90uonber61c3xx82ml5knicvxrwiqg4 0 464395 2964332 2922097 2026-09-01T16:11:44Z Balenda 83524 Die Formule Een logo is nie gebruik tot 1987 nie. 2964332 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 1969 | Huidige = 1970 | Volgende = 1971 }} Die [[1970]] [[Formule 1]]-seisoen was die 25ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen. Dit het op 7 Maart begin en op 25 Oktober ná dertien wedrenne geëindig. == Kampioenrenjaers 1-2-3 == {{Multiple image | align = left | total_width = 450 | image1 = Jochen Rindt en 1969.jpg | caption1 = Jochen Rindt wen sy enigste Wêreldkampioenskap nadoods in 'n [[Team Lotus|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]. Hy het 'n fatale ongeluk begaan tydens kwalifisering vir die [[1970 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]]. | image2 = Jacky Ickx en 1969.jpg | caption2 = [[Jacky Ickx]], bestuurder van 'n [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], was tweede, slegs vyf punte agter Rindt. | image3 = Clay Regazzoni at 1974 Dutch Grand Prix.jpg | caption3 = Ickx se spanmaat [[Clay Regazzoni]] voltooi die seisoen in die derde plek. (Foto in 1974 geneem) }} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] izsnhbp27udg726lng4iyaf3t4y454v 0 464566 2964305 2922344 2026-09-01T15:01:27Z Oesjaar 7467 Verbeter 2964305 wikitext text/x-wiki Die '''[[1972 Formule Een-seisoen|1972]] [[Formule Een]] [[Belgiese Grand Prix]]''' is op [[4 Junie]] [[1972]] op Circuit Nijvel in [[België]] gehou. Dit was die vyfde wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 32 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 85 | 1:44:07.3 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 8 | {{FR-VLAG}} '''[[François Cevert]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 85 | 26.6 | 5 | '''6''' |- ! 3 | 9 | {{NZ-VLAG}} '''[[Denny Hulme]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 85 | 58.1 | 3 | '''4''' |- ! 4 | 34 | {{GB-VLAG}} '''[[Mike Hailwood]]''' | '''[[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 85 | + 1:12.0 | 8 | '''3''' |- ! 5 | 16 | {{BR-VLAG}} '''[[José Carlos Pace-renbaan|Carlos Pace]]''' | '''[[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 84 | + 1 Ronde | 11 | '''2''' |- ! 6 | 5 | {{NZ-VLAG}} '''[[Chris Amon]]''' | '''Matra''' | 84 | + 1 Ronde | 13 | '''1''' |- ! 7 | 10 | {{US-VLAG}} [[Peter Revson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 83 | + 2 Rondes | 7 | &nbsp; |- ! 8 | 25 | {{NZ-VLAG}} [[Howden Ganley]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 83 | + 2 Rondes | 15 | &nbsp; |- ! 9 | 11 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 83 | + 2 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 10 | 27 | {{AT-VLAG}} [[Helmut Marko]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 83 | + 2 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! 11 | 6 | {{DE-VLAG}} [[Rolf Stommelen]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 83 | + 2 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 12 | 12 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 82 | + 3 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 13 | 19 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 81 | + 4 Rondes | 9 | &nbsp; |- ! 14 | 33 | {{GB-VLAG}} [[David Walker]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 6 Rondes | 12 | &nbsp; |- ! DNF | 17 | {{GB-VLAG}} [[Graham Hill]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | Suspensie | 16 | &nbsp; |- ! NC | 15 | {{FR-VLAG}} [[Henri Pescarolo]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | Nie geklassifiseer | 19 | &nbsp; |- ! DNF | 30 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 57 | Ongeluk | 2 | &nbsp; |- ! DNF | 36 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Adamich]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 55 | Enjin | 10 | &nbsp; |- ! DNF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Nanni Galli]] | Tecno | 54 | Ongeluk | 24 | &nbsp; |- ! DNF | 29 | {{BE-VLAG}} [[Jacky Ickx]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 47 | Inspuiting | 4 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Belgiese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1972]] dfcp0sf7svzqc9btdm342x2mdsx05pt 0 464601 2964307 2922517 2026-09-01T15:03:50Z Oesjaar 7467 /* Bibliografie */ Verbeter 2964307 wikitext text/x-wiki '''Kaatje Kekkelbek''' is ‘n fiktiewe satiriese karakter wat ‘n rol gespeel het in die ontwikkelingsgeskiedenis van [[Afrikaans]] as taal. ''Kaatje Kekkelbek, or Life among the Hottentots'' is ‘n plat-komiese klug, ‘n alleenspraak, bestaande uit sewe versies gemeng met prosa. Dit is geskryf in ‘n mengsel van die Kaapse Nederlands en Engels van die middel van die 19de eeu. Die satire gee voor om gesing en voorgedra te word deur ‘n rondswerwende Khoisan-meisie, ‘n gladdebek dief, skinderbek, dief en tronkvoël genaamd Kaatje Kekkelbek. Sy hekel die filantropiese dwaashede van die vroeë sendelinge (veral dr. [[John Philip]]). Met haar spot en kritiek sien sy niemand oor die hoof nie. Hierdie skets is belangrik as voorbeeld van ‘n vroeë voorloper van Afrikaans en is geskryf deur [[Andrew Geddes Bain]] en ene Rex in die laat 1830’s. Op 5 November 1838 het die eerste openbare opvoering in [[Grahamstad]] plaasgevind. ''The South African Sentinel'' was op 4 Maart 1839 die eerste om dit in druk te laat verskyn. Sedertdien was daar verskeie opvoerings. ==Lees ook== *[[Mengtaal]] ==Bibliografie== *https://argief.litnet.co.za/article.php?news_id=55535 *https://esat.sun.ac.za/index.php/Kaatje_Kekkelbek,_or_Life_Among_the_Hottentots *https://mansellupham.wordpress.com/2020/09/19/kaatje-kekkelbek-or-life-among-the-hottentots-by-andrew-geddes-bain-1797-1864-featuring-verbatim-the-original-text-plus-expanded-english-text-with-explanatory-notes-by-mansell-upham/ [[Kategorie:Afrikaans]] t4ykvdtp9fvl0rok177rdqlt487hahe 0 464602 2964480 2923913 2026-09-02T10:44:42Z Oesjaar 7467 Maak sintaksfout reg. 2964480 wikitext text/x-wiki '''Ngizwe Mchunu''' is 'n [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] radiopersoonlikheid en sangoma. Hy is in [[Nkandla]], [[KwaZulu-Natal]],<ref>{{Cite web|url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/news/2021-07-22-the-rise-and-fall-of-showman-ngizwe-mchunu-the-alleged-face-of-freezuma-unrest/|title=The rise and fall of showman Ngizwe Mchunu, the alleged face of #FreeZuma unrest|website=TimesLIVE|language=en-ZA|access-date=2021-08-09}}</ref> gebore. == Loopbaan == Mchunu was 'n aanbieder by die Suid- Afrikaanse Uitsaaikorporasie ([[SAUK]]) se Ukhozi FM, maar is afgedank nadat hy na bewering 'n vertroulikheidsbeleid oortree het. == Poligynie-kontroversie == Mchunu het probeer om met drie vroue te trou. Alhoewel Suid-Afrika se regstelsel wel [[poligamie]] huwelike ingevolge die Wet op die Erkenning van Gebruiklike Huwelike toelaat, moet dit gedoen word in ooreenstemming met erkende tradisies, wat Mchunu het nie gevolg nie. Sy eerste vrou, Siphelele Numalo, het hom in 2014 hof toe geneem in 'n poging om sy siviele huwelik met sy derde toekomstige vrou, Floda Mthimkhulu, tot niet te maak. Sy huwelike met sy tweede lewensmaat Lindiwe Khuzwayo en sy derde vennoot Floda is gevolglik deur die hof nietig verklaar omdat Mchunu nie voldoen het aan een van die vereistes van tradisionele Afrika-huwelike nie, wat bepaal dat enige man wat 'n ander vrou wil neem eers 'n aansoek by die hof moet doen om 'n skriftelike kontrak goed te keur wat die toekomstige huweliksgoederestelsel van die huwelike reguleer.{{feit}} == Aanhitsing om openbare geweld te pleeg == Mchunu is 'n bekende ondersteuner van oud-Suid-Afrikaanse president [[Jacob Zuma]]. Voor Zuma se arrestasie en tronkstraf is Mchunu buite die voormalige president se Nkandla-opstal op wag gestaan en volgehou dat die president nie tronk toe gaan nie. Na aanleiding van die [[Suid-Afrikaanse onrus van 2021|onrus in 2021 in Suid-Afrika]] wat met die arrestasie van Zuma verbind word, is Mchunu daarvan beskuldig dat hy ander aangehits en aangespoor het om diefstal en geweld te pleeg tydens 'n perskonferensie wat in Johanneshurg gehou is en is gevolglik aangekla van aanhitsing om openbare [[geweld]] te pleeg. Op 19 Julie 2021 het hy homself aan die polisie oorgegee. Die landdros wat sy borgtogaansoek aangehoor het en hom vrygelaat het, het die getuienis teen Mchunu as swak beskou, maar het vereis dat hy sy paspoort aan die polisie oorhandig om sy vrylating te verseker, aangesien hulle hom as 'n vlugrisiko beskou het. Die saak sou op 21 Oktober 2021 hervat word.` == Xenofobie omstredenheid == Volgens GroundUp bestuur Mchunu 'n [[Xenofobie|anti-onwettige immigrantegroep]] genaamd Amabhinca Nation wat deelgeneem het aan aksies wat gelei het tot die deportasie van gedokumenteerde en ongedokumenteerde migrante in [[Durban]].<ref>[https://groundup.org.za/article/durban-organisations-come-together-to-fight-xenophobia/ Durban organisations come together to fight xenophobia], Joseph Bracken and Tsoanelo Sefoloko,''GroundUp'', 23 April 2025</ref> ==Homofobie-kontroversie== Mchunu het herhaaldelik [[homofobie]]se uitsprake gemaak.<ref>[https://www.snl24.com/dailysun/celebs/ngizwe-mchunu-sparks-fresh-controversy-after-clash-with-somizi-mhlongo-at-metro-fm-music-awards-20260426 Ngizwe Mchunu 'clashes' with Somizi], Kgalalelo Tlhoaele, ''The Daily Sun'', 26 April 2026</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Artikels met hCards]] 698826r9rb637cr3dcaqedbuxt6g6t7 0 464606 2964308 2928740 2026-09-01T15:04:12Z Oesjaar 7467 /* Bibliografie */ Verbeter 2964308 wikitext text/x-wiki Die '''Kalahari-besproeiingskema''' was ‘n plan om die klimaat van die [[Kalahari]] so te verander dat die gebied in ‘n waterryke landbou- en veeteeltstreek omskep word. Verdere navorsing het dit egter bestempel as ‘n onpraktiese idee en weerkundig ‘n dobbelspel waarvan die koste waarskynlik bo die gewin sou gaan. ==Plan== Prof. E.H.L. Schwarz van die [[Rhodes-universiteit]] in [[Grahamstad]] het die afwateringspatrone van [[Afrika]] in die antieke tye bestudeer en ontwikkel daaruit sy idee om die ou dreineringspatrone van die vroeëre Kalahari te herstel. Hy wys daarop dat daar in die Kalahari groot standhoudende mere bestaan het waarvan die [[Etoshapan]], die [[Makgadigadipan]] en die [[Ngamimeer]] oorblyfsels is. Hulle het enkele eeue gelede begin krimp toe die [[Kunenerivier]], die [[Choberivier]] en die [[Zambezirivier]] die mere se opvanggebiede begin dreineer. Die verlies van hierdie groot wateroppervlaktes het volgens Schwarz sedert 1860 ‘n afname in die reënval oor die Kalahari-bekken tot gevolg gehad. As hierdie mere herstel kan word, meen hy, kan die al groter wordende Kalahari gerehabiliteer word tot ‘n welvarende boerderystreek. Daarvoor moes daar keerwalle in die Kunene en in die Chobe (net voor sy aansluiting by die Zambesi) gebou word. Dit sou deel van die oortollige water wat na die [[Atlantiese Oseaan]] en die [[Indiese Oseaan]] wegloop, weglei deur die droë rivierbeddings van ouds na die mere en panne. ‘n Meer van 40000 km² sou na sy berekening uit die Makgadigadipan ontwikkel. Deur verdamping van die oppervlaktewater sou die reënval oor ‘n groot deel van suidelike Afrika styg tot 250 mm per jaar. Die Kalahari sou tot ‘n lushof ontwikkel, boerderymoontlikhede sou ingrypend verbeter en nedersettings sou al langs die rivierlope ontwikkel. Water kon via die rivierlope tot so ver suid as die [[Moloporivier]], ‘n boloop van die [[Oranjerivier]], vloei. Op daardie tydstip sou dit die grootste besproeiingskema ter wêreld wees. ==Reaksie== Schwarz se voorstelle het gelei tot ‘n stortvloed van wetenskaplike sowel as algemeen-verstaanbare kommentaar en artikels. Die groot publiek en veral die boere het Schwarz se plan entoesiasties ondersteun en hom bewonder vir sy insig. Maar die meeste gleerdes het die aardrykskundige beginsels van sy plan bevraagteken. Hulle was van mening dat die voordele van die plan erg oordryf is. Daarom het die Suid-Afrikaanse owerheid in 1925 ‘n ekspedisie onder dr. A.L. du Toit na die Kalahari gestuur om die situasie ter plekke te bestudeer. [[Pierre van Ryneveld]] het ‘n eskader vliegtuie begelei om die gebied van bo-af te bestudeer. In die verslag wat naderhand gelewer is, wys die Du Toit-kommissie daarop dat verskeie aannames wat Schwarz oor die dalende reënvalsyfers, die verdwyning van die groter mere, die voorgestelde klimaatsveranderinge, die hoeveelheid surpluswater wat in die groot riviere afgevoer word, die grondhoogtes en ander aardrykskunndige kenmerke en die berekening van die koste van die beoogde skema bloot verkeerd was of nie wetenskaplik bewys kon word nie. Dus is die projek as prakties onuitvoerbaar beskryf. ‘n Verdere ondersoek in 1945 het die Du Toit-verslag gestaaf. ==Betrokke persone== *Alexander Logie (Alex) du Toit (*[[Rondebosch]], 14 Maart 1878 - †[[Pinelands]], 25 Februarie 1948), geoloog *Arthur William Rogers (*Bishops Hull, naby Taunton, Somerset, [[Engeland]], 5 Junie 1872 - †[[Mowbray]], [[Kaapstad]], 23 Junie 1946), geoloog, staatsamptenaar *Ernest Hubert Lewis Schwarz (*Sydenham, [[Londen]], 27 Februarie 1873 - †St. Louis, [[Senegal]], 19 Desember 1928), geoloog, geograaf, teoretikus, skrywer. Hy woon sedert 1895 in die [[Kaapkolonie]], was bekend om sy onortdokse sieninge en onderneem met dr. A.W. Rogers die eerste stelselmatige geologiese opname van Suid-Afrika ==Bibliografie== *Green, Lawrence G.: These wonders to behold. Experiences and discoveries of an author in search of the grain of truth in Africa’s strangest tales; and views on certain deep mysteries of Africa, solved and unsolved or never to be solved. Kaapstad: Howard Timmins, 1959 *Schwarz, E.H.L.: The Kalahari or Thirstland Redemption. Kaapstad: Maskew Miller, 1920 *https://journals.ametsoc.org/view/journals/bams/10/8-9/1520-0477-10_8-9_171.pdf *https://www.s2a3.org.za/bio/Biograph_final.php?serial=2521 [[Kategorie:Meteorologie]] [[Kategorie:Landbou]] [[Kategorie:Water]] [[Kategorie:Botswana]] 0irp9bi326gie2yzo1i7d1whkmponvd 0 464664 2964309 2922941 2026-09-01T15:04:35Z Oesjaar 7467 /* Bibliografie */ Verbeter 2964309 wikitext text/x-wiki Die '''Kamberg-natuurreservaat''' is geleë op die voetheuwels van die [[Drakensberge]] in [[kwaZulu-Natal]]. Hierdie reservaat is by nagenoeg 29° 23′ 14″ suid, 29° 40′ 5″ oos, en wes van die dorpies [[Nottingham Road]] en [[Rosetta]]. Die [[Mooirivier]] loop deur die wild- en plantetuin van ‘n 2200 ha wat in 1951 gestig is. Die [[rietbok]], [[rooiribbok]], [[vaalribbok]], [[eland]], [[gewone duiker]] en die [[oorbietjie]] kan hier teengekom word. Hier is voetslaanroetes uitgelê, [[forel]]le kan in die rivier gevang word en Boesmantekeninge, watervalle en voëls kan bekyk word. Die Kambergpiek bereik ‘n hoogte van 2063 m. ==Bibliografie== *https://drakensberghikes.com/directory/explore-by-region/kamberg-area/kamberg-nature-reserve *https://www.kznwildlife.com/explore/our-parks/overnight-visits/kamberg-nature-reserve [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] [[Kategorie:Natuurreservate in KwaZulu-Natal]] 1xt9bx1vk46062uj24mkm7x2uutdp85 2964369 2964309 2026-09-01T18:24:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2964369 wikitext text/x-wiki Die '''Kamberg-natuurreservaat''' is geleë op die voetheuwels van die [[Drakensberge]] in [[kwaZulu-Natal]]. Hierdie reservaat is by nagenoeg 29° 23′ 14″ suid, 29° 40′ 5″ oos, en wes van die dorpies [[Nottingham Road]] en [[Rosetta]]. Die [[Mooirivier]] loop deur die wild- en plantetuin van ‘n 2200 ha wat in 1951 gestig is. Die [[rietbok]], [[rooiribbok]], [[vaalribbok]], [[eland]], [[gewone duiker]] en die [[oorbietjie]] kan hier teengekom word. Hier is voetslaanroetes uitgelê, [[forel]]le kan in die rivier gevang word en Boesmantekeninge, watervalle en voëls kan bekyk word. Die Kambergpiek bereik ‘n hoogte van 2063 m. ==Bibliografie== * https://drakensberghikes.com/directory/explore-by-region/kamberg-area/kamberg-nature-reserve * https://www.kznwildlife.com/explore/our-parks/overnight-visits/kamberg-nature-reserve [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] [[Kategorie:Natuurreservate in KwaZulu-Natal]] 1ec66aq4lf7v6kczqjhu6ue92ry4yv1 0 464684 2964481 2958845 2026-09-02T10:46:19Z Oesjaar 7467 /* Terrine */ Maak sintaksfoutreg 2964481 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Pates p1150435.jpg|duimnael|regs|Verskeie patés]] '''Paté''' is die ([[Frans]]e) woord vir vleisprodukte wat gemaak word van [[lewer]]. Die naam het dieselfde afkoms as die Afrikaanse woord pastei; die oorspronklike betekenis daarvan is 'n gereg wat voorberei word met deeg. Lewer bederf baie maklik, en hierdie wyse van verwerking verseker dat dit nie so maklik bederf nie. Die klassieke metode behels die maal van lewer en die vermenging daarvan met ander bestanddele, ondermeer [[vet]], [[Vark|spek]], [[groente]], [[Kruid|kruie]], [[wyn]] en [[brandewyn]], waarna dit teen 'n lae temperatuur ''au bain-marie'' <ref>'n ''Bain-marie'' behels die plasing van 'n pan of bak met voedsel in 'n (warm of koue) waterbad om die temperatuur te verlaag of te verhoog. Die mees algemene toepassing is om voedsel tot naby kookpunt te verhit. Die water (of die stoom daarvan) verseker dat dit nie warmer as 100°C word nie. Soos die water in die buitenste bad begin kook, absorbeer dit energie van die verhittingsbron, en die temperatuur in die binneste bad bly konstant en onder 100°C.</ref> (in 'n waterbad) in 'n [[oond]] gaargemaak word. Die vrykomende vet lê dan soos 'n afdigtende laag bo-op die paté. Paté is 'n mengsel, sodat dit maklik as smeer op [[brood]] gebruik kan word. 'n Warm of koue paté dien ook dikwels as voorgereg. [[Wildsvleis|Wildspaté]] word as 'n kulinêre lekkerny beskou en word saam met wilde [[bessie]]s of [[Ui|uie]][[konfyt]] geëet. [[Lêer:Terrine.JPG|duimnael|regs|225px|'n Terrine, oftewel terrien, met peperkorrels en lourierblare.]] Daar is geen algemene resep vir paté nie, omdat dit 'n verskeidenheid produkte kan bevat en van verskillende soorte lewer (kalfs-, [[bees]]-, vark-, [[gans]] (''foie gras''), of 'n mengsel daarvan) gemaak kan word. Die gereg is oorspronklik gekook in 'n pan (soos die waarin pastei gemaak word) en het bekendgestaan as ''pâté en croute''; in meer onlangse tye word dit veral gekook in 'n ''terrine'',<ref>'n ''Terrine'' of terrien is 'n geglasuurde [[erdeware]]-skottel met vertikale sye en 'n styfpassende deksel, gewoonlik reghoekig of ovaal. Moderne weergawes word ook van emalje-gietyster gemaak.</ref> en staan dan bekend as ''pâté en terrine'', of eenvoudig, ''terrine''. == Geskiedenis en etimologie == Die ''Dictionnaire de l'Académie française'' dateer die term terug na die [[12de eeu]]. Volgens hierdie woordeboek is die oorspronklike betekenis 'n "kulinêre voorbereiding bestaande uit gemaalde vleis of [[vis]] omring deur deeg en in die oond gebak".<ref>[https://www.dictionnaire-academie.fr/article/A9P0933 "Pâté, nom masculin"], ''Dictionnaire de l'Académie française''. Besoek en opgespoor op 7 Maart 2024</ref> Die Franse woorde ''pâte'' ('n [[gebak]] met 'n deegkors) en ''pâté'' is beide afkomstig van die [[Latyn]]se ''pasta'', bedoelende deeg. Teen die 19de eeu is die deegkors dikwels weggelaat. Volgens die ''Larousse Gastronomique'' staan die gereg, wanneer daar sprake is van 'n pan, bekend as ''pâté en croute'', en wanneer 'n pan nie gebruik word nie en die mengsel in 'n skottel (bekend as 'n ''terrine'') gaargemaak word, staan dit bekend as ''pâté en terrine'', dikwels afgekort tot ''terrine'' of ''pâté'', terme wat uitruilbaar in beide Frans en [[Engels]] gebruik word.<ref name=lg>Beullac, p. 922</ref> Die Engelse woord ''patty'' ([[frikkadel]]) dui 'n soortgelyke gereg aan; die naam is afkomstig van 'n 19de-eeuse Engelse korrupsie van die Franse woord ''pâté''. Pâté was bekend aan die [[Romeinse Ryk|Romeine]], wat die gereg gemaak het van varkvleis. Ander hoofbestanddele was gemarineerde en gekruide [[voël]][[Tong|tonge]].<ref name=lg/> Gedurende die [[Middeleeue]] was daar verskeie resepte vir ''pâtisseries'' (verskillende tipe vleis - vark, [[pluimvee]], wildsvleis of vis - gekook in deeg).<ref name=lg/> Ingemaakte pâté, met 'n lang raklewe, word deur die Franse Gewapende Magte as [[Rantsoenering|rantsoene]] gebruik.<ref>{{cite web |last1=Graham-Harrison |first1=Emma |title=The eat of battle – how the world's armies get fed |url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2014/feb/18/eat-of-battle-worlds-armies-fed |website=The Guardian |access-date=6 Februarie 2024 |date=18 Februarie 2014 |archive-date=13 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230913010510/https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2014/feb/18/eat-of-battle-worlds-armies-fed |url-status=live }}</ref> == ''Parfait'' == [[Hoender]]<nowiki/>lewer-''parfait'' is 'n tipe paté. In plaas daarvan om die lewer eers in [[botter]] te kook, word dit vir 'n ''parfait'' eers rou fyngemaak en dan deur 'n [[sif]] gegooi of in 'n voedselverwerker geplaas voordat dit gewoonlik met [[Eier (voedsel)|eiers]], versterkte wyn, [[sjalot]], [[tiemie]], [[knoffel]] en [[konjak]] gemeng word en in 'n waterbad (''bain-marie'') gekook word totdat dit gestol het. Dit sorg vir 'n gladder tekstuur.<ref>Blanc, Raymond, [https://beebrecipes.co.uk/recipe/chicken_liver_parfait_53623 "Chicken liver parfait"], BBC. Opgespoor en besoek op 14 Oktober 2024</ref> == Ander lande == In [[Sentraal-Europa|Sentraal-]] en [[Oos-Europa]] is paté wat gemaak word van die lewer van pluimvee baie gewild en staan dit bekend as ''pasjtet'' ([[Russies]]: ''паштет'', "paté", [[Pools]]: ''pasztet'', [[Tsjeggies]]: ''paštika'', [[Kroaties]]: ''pašteta''). Die lewer van ander diere (soos 'n koei) kan ook gebruik word. Die lewer word eers gaar gemaak (gekook of gebraai) en gemeng met botter of vet en geurmiddels soos vars of gebraaide uie, [[Wortel (groente)|wortels]], [[Spesery|speserye]] en kruie.<ref>{{Cite web|date=14 Junie 2020|title=Pork Liver Pâté – Nomadic Fork pork liver pate low carb|url=https://nomadicfork.com/pork-liver-pate/|access-date=11 Januarie 2022|website=Nomadic Fork|language=en|archive-date=11 Januarie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111035437/https://nomadicfork.com/pork-liver-pate/|url-status=live}}</ref> Dit kan verder gaargemaak (gewoonlik gebak) word, maar meestal sonder enige ander voorbereiding verbruik word. In Rusland word die paté op 'n bord of in 'n bak bedien, en dit word ook tipies in die vorms van diere, soos [[Krimpvarkie|krimpvarkies]], gegiet.<ref>Goldstein, p. 33</ref> In die kookkuns van die [[Asjkenasiese Jode]] bestaan daar 'n soortgelyke resep wat bekend staan as gekapte lewer ([[Jiddisj]]: געהאַקטע לעבער, ''gehakte leber''), met ''schmaltz'' (Afrikaans: sjmalts) wat gebruik word pleks van botter, en met hardgekookte eier wat dikwels bygevoeg word. 'n Ander soort paté wat dikwels in die Joodse kookkuns gebruk word, en wat ook gewild is in [[Rusland]] en [[Oekraïne]], is ''vorschmack'', of ''gehakte herring'' (gekapte [[haring]]).<ref name="Pokhlyobkin">В. В. Похлебкин. ''Национальные кухни наших народов''. Москва, изд. Пищевая пром-сть, 1980. [http://supercook.ru/pohlebkin-nknn/pohlebkin-nknn-41.html Еврейская кухня] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171231191803/http://supercook.ru/pohlebkin-nknn/pohlebkin-nknn-41.html |date=31 Desember 2017 }}. (William Pokhlyobkin. ''The Ethnic Cuisines of our Peoples''. Moskou, Food Industry publishing house, 1980; Russian)</ref> In die [[Viëtnam|Viëtnamese]] kookkuns word paté gebruik as smeer op ''bánh mì'', 'n ''[[baguette]]''-tipe toebroodjie.<ref>{{Cite web |url=http://www.chow.com/recipes/11211-pork-and-pate-vietnamese-sandwich-banh-mi |title=Pork and Pâté Vietnamese Sandwich (''Banh Mi'') |access-date=13 Februarie 2015 |archive-date=14 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150214020350/http://www.chow.com/recipes/11211-pork-and-pate-vietnamese-sandwich-banh-mi |url-status=live }}</ref> <gallery widths="200" heights="155"> Lêer:Terrine de sanglier.JPG|Wildevark-terrien Lêer:Chopped liver.jpg|Gekapte lewer Lêer:Форшмак по-одесски.jpg|''Vorschmack'' (gekapte haring) Lêer:Easter_food_in_Poland,_Polish_Easter_Breakfast_01.jpg|Poolse ''pasztet'' </gallery> == Soortgelyke kossoorte == === Terrine === [[Lêer:Terrine de saumon au basilic.JPG|duimnael|regs|'n [[Salm]]terrien met basiliekruid]] 'n '''Terrine''' ({{IPA|fr|tɛ.ʁin}}), of in Afrikaans '''terrien''', is in die tradisionele Franse kookkuns 'n tipe aspiek (sien hieronder), soortgelyk aan paté, in die vorm van 'n brood. Dit word gekook in 'n bedekte [[erdewerk]]vorm (ook genoem 'n ''terrine'') in 'n waterbad (''bain-marie'').<ref>''Trésor de la langue française'', ''[http://www.cnrtl.fr/definition/terrine s.v.]''</ref> Moderne terriens word nie noodwendig gemaak van vleis of dierevet nie, maar bevat steeds vleis-tipe teksture soos [[sampioen]]e en fyngemaakte vrugte of groente wat baie [[pektien]] bevat.<ref>The Culinary Institute of America (CIA). (2012). ''Garde Manger: The Art and Craft of the Cold Kitchen, 4E'' (p. 300). Hoboken, NJ: John Wiley & Sons, Inc.</ref> Dit kan ook gaargemaak word in 'n wye verskeidenheid nie-erdewerk terrienvorms, soos vlekvrye staal, [[aluminium]], gietyster en oondvaste plastiek.<ref>{{cite news |last1=Bolat |first1=Jeff |title=Food saving expert |url=https://foodsavingexpert.co.uk/ |access-date=26 November 2022 |archive-date=14 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241114110457/https://foodsavingexpert.co.uk/ |url-status=dead }}</ref> Terriens word gewoonlik koud bedien<ref name="dictionary">{{Cite web |title=Terrine |url=http://www.dictionary.com/browse/terrine |publisher=Dictionary.com |access-date=21 Maart 2017}}</ref> of teen kamertemperatuur. Die meeste terriens bevat 'n groot hoeveelheid vet, alhoewel dit nie dikwels die hoofbestanddeel is nie, en varkvleis; baie terriens word gemaak van tipiese wildsvleis, soos [[Fisantagtiges|fisant-]] en [[Lepus (genus)|haasvleis]].<ref name ="Cox">{{cite book | title = The "Queen" Cookery Books No. 5 - Meats and Game | author= S. Beaty - Pownall |publisher = Horace Cox | location= London |url = https://books.google.com/books?id=iwYFAAAAYAAJ&q=game+meat+terrine&pg=PA225 | date = 1902 | pages = 225–229 | access-date = 16 Augustus 2017}}</ref> In die verlede is die gereg gewoonlik gemaak deur professionele ''charcutiers'',<ref>''Charcuterie'' ({{IPA|fr|ʃaʁkyt(ə)ʁi|lang|LL-Q150 (fra)-Benoît Prieur-charcuterie.wav}}; uit {{langx|fr|chair||vleis|label=none}}, en {{langx|fr|cuit||gekook|label=none}}) is 'n tak van die Franse kookkuns wat die voorbereiding van vleisprodukte behels soos spek, [[ham]], [[wors]], terriens, ''galantines'' (In die Franse kookkuns is ''galantine'' (Frans: [galɑ̃tin]) 'n gereg van ontbeende, gevulde vleis, meestal pluimvee of vis), ''ballotines'' ('n ''Ballotine'' (van Frans ''balle'', 'pakkie') is tradisioneel 'n ontbeende bobeen en/of beendeel van die hoender, eend of ander pluimvee gevul met ander bestanddele), ''patés'' en ''confit'' (''Confit'' (/kɒnfi/, Franse uitspraak: [kɔ̃fi]; [[Oksitaans]]: ''Confisat'') (uit die Franse woord ''confire'', letterlik 'om te preserveer') is enige soort kos wat stadig gaargemaak word as 'n metode van preservasie), hoofsaaklik van varkvleis.</ref> soos ook die geval is met wors, patés, ''galantine'' en ''confit''.<ref>The Culinary Institute of America (CIA). (2012). ''Garde Manger: The Art and Craft of the Cold Kitchen, 4E'' (p. xiii). Hoboken, NJ: John Wiley & Sons, Inc.</ref> Terrien kan ook verwys na kos wat gaargemaak en voorbedien word in 'n gelyknamige tipe skottel.<ref name="dictionary"/> === Aspiek === [[Lêer:Aspic-with-eggs.jpg|duimnael|regs|Aspiek met hoender en eiers]] Aspiek <ref>{{Cite web|title=aspic noun - Definition, pictures, pronunciation and usage notes {{!}} Oxford Advanced Learner's Dictionary at OxfordLearnersDictionaries.com|url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/aspic|access-date=2020-10-12|website=www.oxfordlearnersdictionaries.com|archive-date=2019-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518031117/https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/aspic|url-status=live}}</ref> of vleisjellie is 'n gelatien wat gemaak word van vleis- of beenaftreksel. Dit word gegiet in 'n vorm saam met ander bestanddele, Laasgenoemde sluit dikwels stukkies vleis, seekos, groente of eiers in. Aspiek word ook soms na verwys as ''aspic gelée'' (Frans) of in Engels, ''aspic jelly''. In die eenvoudigste vorm daarvan is aspiek essensieel 'n gelatienagtige weergawe van konvensionele [[sop]]. == Sien ook == * [[Afval (voedsel)|Afval]] == Bronnelys == *{{cite book | editor-last = Beullac |editor-first= Geneviève | title = Larousse Gastronomique| publisher = Hamlyn| date = 2001| location = Londen| url=https://archive.org/details/laroussegastrono0000unse_p1z2/mode/2up|isbn = 978-0-60-060235-4 }} *{{cite book |last1= Brazier |first1 = Eugénie|last2= Moreau |first2 = Roger|last3= Bocuse |first3 = Paul|last4= Pacaud |first4 = Bernard|title= La Mère Brazier: The Mother of Modern French Cooking|location =Londen |publisher=Modern Books |year =2015|orig-date=2004 |isbn =978-1-906761-84-4}} * {{cite book | last=David|first=Elizabeth|title=Elizabeth David Classics| year=1999 |orig-year=1980| location=Londen | publisher= Grub Street | isbn=978-1-902304-27-4}} *{{cite book | last =David | first = Elizabeth | title = French Provincial Cooking| date = 2010|orig-date=1960 | location =Londen | publisher =Folio Society | oclc=809349711}} * {{cite book | title = A Taste of Russia: A Cookbook of Russian Hospitality | first = Darra|last= Goldstein | publisher = Russian Information Service | url = https://books.google.com/books?id=aKEICug2T-EC&q=russian+pate&pg=PA33 | date = 1999 | isbn = 978-1-88-010042-4 }} *{{cite book | last =Roux | first =Michel Jr | title = A Life in the Kitchen| url =https://archive.org/details/alifeinthekitche0000unse | date = 2009| location = Londen | publisher = Weidenfeld & Nicolson | isbn =978-0-297-84482-2 }} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Pate}} [[Kategorie:Voedsel]] lu512qw32g7yje18ze8cfbxy5rkui0u 0 464761 2964357 2924156 2026-09-01T17:53:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2964357 wikitext text/x-wiki Die '''Khomashoogland''' (Khomashochland) is ‘n hoogvlakte in die sentrale deel van [[Namibië]]. ==Ligging== Die gebied van rofweg 120 km by 50 km lê van noordoos (verby [[Windhoek]]) tot suidwes (in die omgewing van die Gamsberg en die platorand). In hoogte bo seespieël wissel dit tussen 1700 tot 2000 m met die Moltkeblick by 22° 39′ 4″ suid en 17° 10′ 48″ oos op 2479 m in die [[Auasberge]] as die hoogste punt. Die [[Kuisebrivier]] en die [[Swakoprivier]] loop deur die streek. ==Flora, fauna en toerisme== Die ruwe bergterrein met sy baie klowe en heuwels is van vulkaniese oorsprong. Vanaf vakansieplase, voetslaanpaaie en uitsigpunte kan ‘n panoramiese blik daarvan, en veral van die bekende Kuisebvallei en die [[Gamsbergpas]], verkry word. Aan die westekant teen die [[Namibwoestyn]] is die reënval slegs ‘n 50 mm per jaar en styg tot 350 mm p.j. in die ooste. Gras, struike en lae bome bedek die bodem. In meer bergagtige dele groei die withaak ([[Acacia erubescens]]). [[Koedoe]]s, [[kameelperd]]e, [[sebra]]s en kleiner wildsbokke leef in die afgeleë valleie. Ook is in daardie klowe [[Boesmanrotskuns]] te sien. Naby die Gamsberg op die plaas Göllschau, ‘n 100 km van Windhoek op die C26-pad, is ‘n [[sterrewag]] met die H.E.S.S.-[[teleskoop]]. Navorsing oor [[gammastraling]] vind hier plaas. ==Geskiedenis== Hierdie landstreek is oorspronklik bewoon deur die Afrikaner-stam van die [[Nama]]-volk. Die ''Deutsche Kolonialgesellschaft für Südwestafrika'' het in 1885 ‘n konsessie van [[Jan Jonker Afrikaner]] ontvang en daar met ‘n reusagtige beesplaas begin. In 1907 het die ''Deutsche Farmsgesellschaft'' die boerdery oorgeneem. Na die [[Tweede Wêreldoorlog]] koop die staat die plaas en sny dit op in 37 plase en verkoop dit op sy beurt aan teruggekeerde soldate. Die omgewing word beskou as die beste bees- en skaapwêreld in die land. In die 1880’s het die Walwich Bay Mining Co. die Matchless-kopermyn in die gebied bedryf. ==Naam== Die oorsprong van die naam vir die gebied is in onsekerheid gehul. Die Nama-woord ''komaxa'' beteken “’n land waar klippe deurmekaar lê”. ‘n Ander Nama-woord ''L Omas'' beteken “bergagtig”. ==Lees ook== * [[Vlug in die Namib]] ==Bibliografie== * [[Ensiklopedie van die Wêreld]], deel 6 * [[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 6 * https://astroparticle-physics.desy.de/research/gamma_astronomy/hess/index_eng.html * https://hess-experiment.eu/ * https://www.mpi-hd.mpg.de/HESS/pages/about/telescopes/ [[Kategorie:Namibië]] [[Kategorie:Sterrewagte]] qoiyoaqxbfl2mt727mvbr0ema2wquf0 0 464779 2964316 2927752 2026-09-01T15:21:17Z Jcb 223 2964316 wikitext text/x-wiki '''Burgerlike nasionalisme''', ook bekend as '''demokratiese nasionalisme''', is 'n vorm van [[nasionalisme]] wat aan tradisionele [[Liberalisme|liberale waardes]] van [[vryheid]], verdraagsaamheid, gelykheid en individuele regte voldoen, en nie gebaseer is op etnosentrisme nie.<ref name=Auer>{{cite book|last1=Auer|first1=Stefan|title=Liberal Nationalism in Central Europe|date=2004|publisher=Routledge|isbn=1134378602|page=5|url=https://books.google.com/books?id=BhNsM_ttOb4C&pg=PA5|access-date=13 Mei 2017}}</ref><ref>Tamir, Yael. 1993. ''Liberal Nationalism.'' Princeton University Press. {{ISBN|0-691-07893-9}}; Will Kymlicka. 1995. ''Multicultural Citizenship.'' Oxford University Press. {{ISBN|0-19-827949-3}}{{Page needed |date=Junie 2016}}; David Miller. 1995. [http://www.oup.co.uk/isbn/0-19-829356-9 ''On Nationality.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20000601183631/http://www.oup.co.uk/isbn/0-19-829356-9 |date=1 June 2000 }} Oxford University Press. {{ISBN|0-19-828047-5}}.</ref><ref>{{Cite book |last=Beiner |first=Ronald |url=https://books.google.com/books?id=iQL8MWJ8PhYC&pg=PA202 |title=Liberalism, Nationalism, Citizenship: Essays on the Problem of Political Community |publisher=UBC Press |year=2003 |isbn=978-0-7748-0987-0 |language=en |quote=Sodra daar 'n vorm van burgerlike lewe, norme en praktyke van [[burgerskap]], 'n gedeelde politieke geskiedenis en 'n polities gedefinieerde lewenswyse ontstaan, is daar 'n basis vir individue wat mekaar as burgers beskou (in teenstelling met as mede-godsdienstiges, lede van dieselfde etniese groep, van dieselfde geslag of [[seksuele oriëntasie]], ensovoorts): die kenmerkende burgerlike verhouding. Hierdie hele konsepsie word soms burgerlike nasionalisme genoem (of wat [[Jürgen Habermas]] konstitusionele patriotisme noem)}}</ref> Burgerlike nasionaliste verdedig dikwels die waarde van nasionale identiteit deur te sê dat individue dit as 'n gedeeltelike gedeelde aspek van hul identiteit (’n hoër identiteit) nodig het om betekenisvolle, outonome lewens te lei,<ref>Kymlicka, Will. 1995. ''Multicultural Citizenship''. Oxford University Press. {{ISBN|0-19-827949-3}}. For criticism, see: Patten, Alan. 1999. [https://www.doi.org/10.1111/j.1354-5078.1999.00001.x "The Autonomy Argument for Liberal Nationalism."] ''Nations and Nationalism.'' 5(1): 1-17.</ref> en dat demokratiese beleide 'n nasionale identiteit nodig het om behoorlik te funksioneer.<ref>Miller, David. 1995. ''On Nationality''. Oxford University Press. {{ISBN|0-19-828047-5}}. For criticism, see: Abizadeh, Arash. 2002. [http://abizadeh.wix.com/arash#!Article-Does-Liberal-Democracy-Presuppose-a-Cultural-Nation/c22zv/558da7580cf298ff2bcbdc82 "Does Liberal Democracy Presuppose a Cultural Nation? Four Arguments."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160807114607/http://abizadeh.wix.com/arash#!Article-Does-Liberal-Democracy-Presuppose-a-Cultural-Nation/c22zv/558da7580cf298ff2bcbdc82 |date= 7 Augustus 2016 }} ''American Political Science Review'' 96 (3): 495-509; Abizadeh, Arash. 2004. "[http://abizadeh.wix.com/arash#!Article-Liberal-Nationalist-vs-Postnational-Social-Integration/c22zv/558eaf0b0cf20d45521f9542 Liberal Nationalist versus Postnational Social Integration] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160807114607/http://abizadeh.wix.com/arash#!Article-Liberal-Nationalist-vs-Postnational-Social-Integration/c22zv/558eaf0b0cf20d45521f9542 |date= 7 Augustus 2016 }}." ''Nations and Nationalism'' 10(3): 231-250.</ref> Liberale nasionalisme word in dieselfde sin as "burgerlike nasionalisme" gebruik, maar liberale etnosionalisme bestaan ook,<ref name=Taiwan>{{cite book |author1=Glenn Drover |author2=Graham Johnson |author3=Julia Lai Po-Wah Tao |title=Regionalism and Subregionalism in East Asia: The Dynamics of China |url=https://books.google.com/books?id=OO9OAAAAMAAJ&q=%22liberal+ethno-nationalism%22 |date=2001 |publisher=Nova Science |pages=101|isbn=978-1-56072-872-6 }}</ref><ref>{{cite book |author1=Mark Hewitson |author2=Timothy Baycroft |title=What Is a Nation?; Europe 1789-1914 |date=2001 |publisher=OUP Oxford |pages=180}}</ref> en "staatsnasionalisme" is 'n tak van burgerlike nasionalisme, maar dit kan ook illiberaal wees. Burgerlike nasionaliteit is 'n politieke identiteit wat gebou is rondom gedeelde burgerskap binne die [[staat]]. Dus definieer 'n "burgerlike nasie" homself nie deur [[kultuur]] nie, maar deur politieke instellings en liberale beginsels, wat sy burgers belowe om te handhaaf. Lidmaatskap van die burgerlike nasie is oop vir elke persoon deur [[burgerskap]], ongeag kultuur of etnisiteit. Diegene wat hierdie waardes deel, word as lede van die nasie beskou<ref name= definition>{{cite journal|journal=Philosophy & Public Affairs|author=ANNA STILZ|title=Civic Nationalism and Language Policy|page=257|volume=37|issue=3}}</ref> en, in teorie, poog 'n burgerlike nasie of staat nie om een kultuur bo 'n ander te bevorder nie.<ref name="definition" /> Die Duitse filosoof [[Jürgen Habermas]] het aangevoer dat immigrante na 'n liberaal-demokratiese staat nie in die gasheerkultuur hoef te assimileer nie, maar slegs die beginsels van die land se grondwet (grondwetlike patriotisme) hoef te aanvaar.<ref name="definition" /> Burgerlike nasionalisme word gereeld gekontrasteer met [[etniese nasionalisme]]. Volgens Donald Ipperciel was burgerlike nasionalisme histories 'n bepalende faktor in die ontwikkeling van moderne grondwetlike en demokratiese regeringsvorme, terwyl etniese nasionalisme meer geassosieer is met [[Outoritarisme|outoritêre heerskappy]] en selfs [[diktatorskap]].<ref>{{cite journal |last=Ipperciel |first=Donald |date=2007 |title=Constitutional democracy and civic nationalism |url=https://archive.org/details/sim_nations-and-nationalism_2007-07_13_3/page/395 |journal=Nations and Nationalism |publisher=Wiley-Blackwell on behalf of the Association for the Study of Ethnicity and Nationalism |volume=13 |issue=3 |pages=395–416 |doi=10.1111/j.1469-8129.2007.00293.x |issn=1469-8129}}</ref> Alhoewel dit 'n algemene tendens is, is daar noemenswaardige uitsonderings. In plekke soos [[Hongkong]], [[Mongolië]], [[Suid-Korea]] en [[Taiwan]] het "onder-na-bo" etniese nasionalisme dikwels as 'n dryfkrag vir [[Demokrasie|demokratisering]] gedien en as 'n sleutelmotivering gedien om outoritêre "bo-na-onder" staatsnasionalisme teen te staan, wat as 'n vorm van burgerlike nasionalisme kan funksioneer.<ref name="British Hong Kong">{{cite book |author1=Daniel Cetrà |url=https://books.google.com/books?id=eJGZEAAAQBAJ&dq=%22Hong+Kong+nationalism%22&pg=PT31 |title=State and Majority Nationalism in Plurinational States |author2=Coree Brown Swan |date=2022 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-000-81250-3 |pages=135 |quote= Op 1 Julie 2019 het 'n groep betogers die wetgewende raad bestorm, dit met politieke slagspreuke en oproepe tot hervorming graffiti gemaak en 'n Britse koloniale vlag van Hongkong op die sentrale podium geplaas - die uiteindelike verklaring van Hongkong-nasionalisme, of ten minste teenkanting teen Chinese staatsnasionalisme.}}</ref><ref>{{Cite book |author1=Sang-hoon Jang |url=https://books.google.com/books?id=PzDLDwAAQBAJ&dq=%22Korean+ethnic+nationalism+which+tended+to+be+against+authoritarian+regimes+and+foreign+powers%22&pg=PT77 |title=A Representation of Nationhood in the Museum |date=20 Januarie 2020 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-429-75396-1 |quote=Korean ethnic nationalism which tended to be against authoritarian regimes and foreign powers}}</ref> Namate lande wat in die verlede kommunistiese diktatorskappe ervaar het – insluitend [[Oos-Europa]] en lande soos [[Noord-Masedonië]] – [[Liberalisme|liberalisering]] ondergaan het, het hulle etno-nasionalisme gemobiliseer om die outoritêre regerings wat nasionalisme onderdruk het, teen te staan.<ref name="North Macedonia">{{cite book |last=Ismaili |first=Flamur |title=Ethnic Nationalism and Democracy: The Case of the Republic of North Macedonia |publisher=Balkan University Press |year=2025 |url=https://www.jstor.org/stable/jj.34278823 |jstor=jj.34278823}}</ref> Inderdaad, die 20ste-eeuse herlewing van burgerlike nasionalisme het 'n sleutelrol gespeel in die ideologiese poging om [[rassisme]] teen te staan.<ref>{{cite book|author1=Nancy Foner|author2=Patric Simon|title=Fear, Anxiety, and National Identity Immigration and Belonging in North America and Western Europe|publisher=Russell Sage Foundation|year=2015|page=38|isbn=9781610448536|url=https://books.google.com/books?id=NRooCwAAQBAJ&pg=PT38}}</ref> Soos Umut Özkırımlı egter stel, kan "burgerlike" nasies net so onverdraagsaam en wreed wees soos die sogenaamde "etniese" nasies, met verwysing na Franse [[Jakobyn]]se vervolgingstegnieke wat deur 20ste-eeuse fasciste gebruik is.<ref>{{cite book |last=Özkırımlı |first=Umut |year=2005 |title=Contemporary Debates on Nationalism: A Critical Introduction |location=London |publisher=Red Globe Press |edition=1st |pages=27–28 |isbn=9780333947739}}</ref> Sommige voer aan dat burgerlike nasionalisme onvermydelik 'n onderliggende etniese konsep van nasionale behoort behels omdat abstrakte waardes nie aan 'n spesifieke plek gekoppel kan word nie.<ref name="eth">{{cite journal |last1=Etherington |first1=John |title=Nationalism, Exclusion and Violence: A Territorial Approach |journal=Studies in Ethnicity and Nationalism |date=2007 |volume=7 |issue=3 |pages=24–44 |doi=10.1111/j.1754-9469.2007.tb00160.x |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1111/j.1754-9469.2007.tb00160.x |access-date=20 Februarie 2024|url-access=subscription }} bl.31</ref> ==Geskiedenis== Burgerlike nasionalisme lê binne die tradisies van [[rasionalisme]] en liberalisme, maar as 'n vorm van nasionalisme word dit gekontrasteer met etniese nasionalisme. Ernest Renan word dikwels beskou as 'n vroeë burgerlike nasionalis .<ref>Ernest Renan. "What is a Nation?", 1882; cf. Chaim Gans, ''The Limits of Nationalism'', Cambridge University Press, 2003, bl. 11.</ref> Filosoof Hans Kohn was een van die eerstes wat burgerlike nasionalisme van etniese nasionalisme onderskei het in sy 1944-publikasie The Idea of Nationalism: A Study in Its Origins and Background.<ref>{{Cite journal|last=Tamir|first=Yael (Yuli)|date=2019-05-11|title=Not So Civic: Is There a Difference Between Ethnic and Civic Nationalism?|journal=Annual Review of Political Science|language=en|volume=22|issue=1|pages=419–434|doi=10.1146/annurev-polisci-022018-024059|issn=1094-2939|doi-access=free}}</ref> Lidmaatskap van die burgerlike nasie word as vrywillig beskou, soos in Renan se klassieke definisie in "Qu'est-ce qu'une nation?" van die nasie as 'n "daaglikse referendum" wat gekenmerk word deur die "wil om saam te leef".<ref>{{Cite web |last=Renan |first=Ernest |date=11 Maart 1882 |title=What Is A Nation |url=http://ucparis.fr/files/9313/6549/9943/What_is_a_Nation.pdf |access-date=November 29, 2022 |website=UCParis |archive-date=24 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230524060705/http://ucparis.fr/files/9313/6549/9943/What_is_a_Nation.pdf |url-status=dead }}</ref> Sommige outeurs kritiseer die definisie wat deur Renan gebruik is, gebaseer op 'n "daaglikse referendum", weens die dubbelsinnigheid van die konsep en die idealisering daarvan. Hulle voer aan dat die argumente wat deur Renan by die konferensie "Wat is 'n Nasie?" gebruik is, nie ooreenstem met sy denke nie.<ref>Azurmendi, Joxe (2014): ''Historia, arraza, nazioa ''. Donostia, Elkar. {{ISBN|978-84-9027-297-8}}</ref> Burgerlik-nasionale ideale het die ontwikkeling van verteenwoordigende demokrasie in lande soos die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en [[Frankryk]] beïnvloed (sien die Verenigde State se Onafhanklikheidsverklaring van 1776, en die Verklaring van die Regte van die Mens en van die Burger van 1789).<ref>{{cite book|author=Michael Keating|title=Nations Against the State The New Politics of Nationalism in Quebec, Catalonia and Scotland|publisher=Palgrave Macmillan|year=1996|page=6|isbn=9780230374348|url=https://books.google.com/books?id=l2TNDwAAQBAJ&pg=PT178}}</ref> Die Korsikaanse nasionalistiese beweging wat rondom die FLNC georganiseer is, gee 'n burgerlike definisie van die Korsikaanse nasie ("noodgemeenskap") in die voortsetting van Pasquale Paoli en die idees van die [[Verligting]]. Die [[Skotse Nasionale Party]],<ref name="O'Neill2004">{{cite book|author=Michael O'Neill|title=Devolution and British Politics|url=https://books.google.com/books?id=tuzpsTYEZ28C&pg=PA92|year=2004|publisher=Pearson/Longman|isbn=978-0-582-47274-7|pages=92–}}</ref><ref name="SalmonImber2008">{{cite book|author1=Trevor C. Salmon|author2=Mark F. Imber|title=Issues In International Relations|url=https://books.google.com/books?id=ayz0kWKhKacC&pg=PA50|date=6 Junie 2008|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-203-92659-8|pages=50–}}</ref><ref name="ethnicitywithoutgroups" /> sowel as [[Plaid Cymru]],<ref name="ethnicitywithoutgroups">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=ZrV9fnIkgjcC&q=plaid+cymru+%22civic+nationalism%22&pg=PA134 |title=Ethnicity Without Groups |first=Rogers |last=Brubaker |publisher=Harvard University Press |date=2004 |isbn=0674015398 |page=134}}</ref> wat die onafhanklikheid van hul onderskeie nasies van die Verenigde Koninkryk voorstaan, verklaar hulself as burgerlike nasionalistiese partye, waarin hulle die onafhanklikheid en volksoewereiniteit van die mense wat in hul nasie se samelewing woon, nie individuele etniese groepe, voorstaan. Die Republikeinse Linkses van [[Katalonië]] ondersteun 'n burgerlike Katalaanse onafhanklikheid en verdedig 'n Katalaanse Republiek gebaseer op republikanisme en burgerlike waardes binne 'n diverse samelewing.<ref>{{Cite news|title=Els valors republicans com a pilar de la nostra societat|url=https://www.esquerra.cat/ca/els-valors-republicans-com-a-pilar-de-la-nostra-societat|language=ca|access-date=11 Augustus 2026|archive-date= 9 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190109205708/https://www.esquerra.cat/ca/els-valors-republicans-com-a-pilar-de-la-nostra-societat|url-status=dead}}</ref> Die Unie van Sipriote definieer sy [[ideologie]] as Sipriotiese nasionalisme,<ref>{{cite magazine |last=Aldrich |first=Alan |date=17 Augustus 2018 |title=Cypriotism in the Twenty-First Century |url=https://bellacaledonia.org.uk/2018/08/17/cypriotism-in-the-twenty-first-century/ |magazine=Bella Caledonia |location=Scotland |archive-url=https://web.archive.org/web/20180821064324/https://bellacaledonia.org.uk/2018/08/17/cypriotism-in-the-twenty-first-century/ |archive-date=21 Augustus 2018 |access-date=21 Augustus 2018 }}</ref> 'n burgerlike nasionalisme wat fokus op die gedeelde identiteit van Grieks-Sipriote en Turkse Sipriote. Dit beklemtoon beide gemeenskappe se gemeenskaplike kultuur, erfenis en tradisies, sowel as ekonomiese, politieke en sosiale regte. Dit ondersteun ook die hereniging van [[Siprus]] en die einde van buitelandse inmenging deur [[Griekeland]], [[Turkye]] en die Verenigde Koninkryk.<ref name="HayMenon2007">{{cite book|author1=Colin Hay|author2=Anand Menon|title=European Politics|url=https://books.google.com/books?id=XUecAQAAQBAJ&pg=PA125|date=18 Januarie 2007|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-928428-3|pages=125}}</ref> Die [[Moldowa|Moldawiese]] diplomaat Mihai Gribincea het die Party van Aksie en Solidariteit (PAS) beskryf as 'n "burgerlike Moldawiese nasie" wat 'n "burgerlike Moldawiese nasie" bevorder.<ref>{{Citation | url=https://www.podul.ro/articol/26199/natiunea-civica-moldoveneasca-intre-vis-european-si-amnezie-identitara| title="Națiunea civică moldovenească" – între vis european și amnezie identitară| newspaper=Podul.ro| date= 2025-06-06| accessdate=2025-10-03}}</ref> Buite Europa is dit ook gebruik om die Republikeinse Party in die Verenigde State tydens die Burgeroorlog-era te beskryf.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=YJ3CrOiJ6wYC&q=conservative+%22civic+nationalism%22&pg=PA140|title=Fenians, Freedmen, and Southern Whites: Race and Nationality in the Era of Reconstruction|author=Snay, Mitchell|publisher=Louisiana State University Press|year=2007|isbn=9780807132739}}</ref> Burgerlike nasionalisme deel elemente van die Switserse konsep van Willensnation [de], wat Duits is vir "nasie deur wil", geskep deur Carl Hilty, verstaan as gedeelde ervaring en toewyding deur burgers. ==Kritiek== Voormalige Israeliese minister Yael Tamir het aangevoer dat die verskille tussen etniese en burgerlike nasionalisme vervaag. Sy stel: "Deur die burgerlike vlag te swaai, gee Westerse demokrasieë voor dat hulle meer vreedsaam en inklusief is as wat hulle werklik is, wat 'n selfbeeld bevorder wat hulle toelaat om hulself vry te spreek en hulle onvoorbereid laat om interne konflikte te hanteer".<ref>{{Cite journal|last=Tamir|first=Yael (Yuli)|date=2019|title=Not So Civic: Is There a Difference Between Ethnic and Civic Nationalism?|journal=Annual Review of Political Science|language=en|volume=22|issue=1|pages=419–434|doi=10.1146/annurev-polisci-022018-024059|issn=1094-2939|doi-access=free}}</ref> Die onderskeid tussen etniese en burgerlike nasionalisme is ook gekritiseer deur geleerdes soos Bernard Yack<ref name="Yack">{{cite journal | url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/08913819608443417?journalCode=rcri20 | doi=10.1080/08913819608443417 | title=The myth of the civic nation | date=1996 | last1=Yack | first1=Bernard | journal=Critical Review | volume=10 | issue=2 | pages=193–211 | url-access=subscription }}</ref> en Umut Özkırımlı.<ref>Özkırımlı, Umut. (2005). Contemporary Debates on Nationalism: A Critical Introduction. Basingstoke: Palgrave Macmillan.</ref> Yack verwerp Renan se idee van "vrywillige" burgerlike nasionalisme as 'n illusie en voer aan dat dit "die politieke werklikheid net so seker as die etnonasionalistiese mites wat dit ontwerp is om te bestry, verkeerd voorstel", en gaan verder om te verklaar hoe kulturele herinneringe 'n onafskeidbare deel van elke nasionale politieke identiteit vorm.<ref name="Yack"/> Deur Rogers Brubaker aan te haal, voer Özkırımlı aan: “Aangesien alle nasies aanspraak maak op 'n unieke plek in die geskiedenis en op sekere grense, is alle nasionale identiteite uitsluitend. In daardie sin is alle nasies etniese nasies [...] Brubaker brei hierop uit en beweer dat daar twee verskillende maniere is om kultuur op die etnies-burgerlike onderskeiding te karteer. Etniese nasionalisme kan eng geïnterpreteer word, asof dit 'n klem op afkoms behels. In hierdie geval, argumenteer Brubaker, is daar baie min etniese nasionalisme, aangesien volgens hierdie siening 'n klem op gemeenskaplike kultuur as 'n spesie van burgerlike nasionalisme gekodeer moet word. As etniese nasionalisme egter breed geïnterpreteer word, as etnokultureel, terwyl burgerlike nasionalisme eng geïnterpreteer word, asof dit 'n kulturele konsepsie van burgerskap behels, is die probleem die teenoorgestelde: 'burgerlike nasionalisme word uit die bestaan gedefinieer, en feitlik alle nasionalismes sal as etnies of kultureel gekodeer word'. Selfs die paradigmatiese gevalle van burgerlike nasionalisme, Frankryk en Amerika, sal ophou om as burgerlike nasionalisme te tel, aangesien hulle 'n deurslaggewende kulturele komponent het.” — Umut Özkırımlı, ''Contemporary Debates on Nationalism: A Critical Engagement'', bl.24-5 Na aanleiding van Brubaker demonstreer John Etherington hoe burgerlike nasionalisme onvermydelik 'n onderliggende etniese konsep van nasionale behoort behels. Omdat vermeende burgerlike waardes abstrak, universeel en dus oop vir almal is, "kan hulle nie gekoppel word aan 'n spesifieke plek – die nasionale tuisland nie. Dus is enige burgerlike opvatting van die nasie afhanklik van 'n vorige etniese opvatting vanweë die behoefte om vas te stel wie aan die nasie en sy tuisland behoort en wie nie".<ref name="eth" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Politieke ideologieë}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionalisme]] 9evtrfu70edqswqd585rmwbvszcrwog 0 464795 2964367 2924474 2026-09-01T18:20:13Z Oesjaar 7467 /* Bibliografie */ Verbeter 2964367 wikitext text/x-wiki Die '''Suid-Afrikaanse Leërvrouekollege''' (SALVKOL) het jong vroue opgelei om tydens ‘n noodtoestand die nadelige gevolge van die ramp wat die gemeenskap getref het doeltreffend te beheer. ==Doel== SALVKOL het sy deure op 10 April 1971 in [[George]] geopen onder die aanvanklike naam '''Burgerlike Beskermingskollege''' (die BBK). Meisies is daar opgelei om sulke take te verrig wat mans dan beskikbaar sou stel vir krygsdiens. Hulle is voorberei om leiding in die samelewing te neem in tye van rampe of sosiale onrus. Hulle het ‘n nie-vegtende militêre ondersteuningsgroep gevorm. ==Leerplan== Die leerplan het behels leierskapontwikkeling, selfverdediging, noodhulp, verpleging, openbare gesondheid, gevorderde motorbestuurvaardighede, ambulansbeheer, noodhuisvesting, rantsoenering, brandbestryding, telekommunikasie en administratiewe vaardighede. Daar is sterk klem gelê op die ontwikkeling van intellektuele, geestelike en liggaamlike weerbaarheid. Ook is aandag gegee aan militêre opleiding, persoonlike versorging, sport en ander vryetydsaktiwiteite. ==Kandidate== Blanke tweetalige meisies jonger as 22 jaar kon aansoek doen om toelating tot hierdie keurkorps. Tot 1998, toe die kursus in George gestaak is, het die meisies in hul kenmerkende uniforms deel gevorm van George se straatbeeld. In Afrikaans is na die meisies verwys as die soldoedies en in Engels het hulle bekend gestaan as Botha’s Babes, ‘n verwysing na die destydse minister van verdediging [[PW Botha]]. Bekende alumni van hierdie unieke afrondingskool is [[Anna Davel]], [[Zenobia Kock]], [[Franci Greyling]] en [[Ruda Landman]]. ==Bibliografie== *https://dsae.co.za/entry/bothas-babe/e01175 *https://sadf.info/SALVKOL%20Introduction.html *Nththela, Borifi: Botha’s Angels. In: Dawn. Journal of Umkhonto we Sizwe. Deel 8, nr. 3, 1984. https://sahistory.org.za/sites/default/files/archive-files4/Damar84.pdf *Wondergem, Hanri: PW Botha se ‘Babes’, 50 jaar later. https://www.netwerk24.com/pw-botha-se-babes-50-jaar-later-20210219 [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Weermag]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre eenhede]] 7oxbbikbt97osaqsbda2iq6e5rzv92i 2964373 2964367 2026-09-01T18:31:21Z Sobaka 328 /* Kandidate */ 2964373 wikitext text/x-wiki Die '''Suid-Afrikaanse Leërvrouekollege''' (SALVKOL) het jong vroue opgelei om tydens ‘n noodtoestand die nadelige gevolge van die ramp wat die gemeenskap getref het doeltreffend te beheer. ==Doel== SALVKOL het sy deure op 10 April 1971 in [[George]] geopen onder die aanvanklike naam '''Burgerlike Beskermingskollege''' (die BBK). Meisies is daar opgelei om sulke take te verrig wat mans dan beskikbaar sou stel vir krygsdiens. Hulle is voorberei om leiding in die samelewing te neem in tye van rampe of sosiale onrus. Hulle het ‘n nie-vegtende militêre ondersteuningsgroep gevorm. ==Leerplan== Die leerplan het behels leierskapontwikkeling, selfverdediging, noodhulp, verpleging, openbare gesondheid, gevorderde motorbestuurvaardighede, ambulansbeheer, noodhuisvesting, rantsoenering, brandbestryding, telekommunikasie en administratiewe vaardighede. Daar is sterk klem gelê op die ontwikkeling van intellektuele, geestelike en liggaamlike weerbaarheid. Ook is aandag gegee aan militêre opleiding, persoonlike versorging, sport en ander vryetydsaktiwiteite. ==Kandidate== Blanke tweetalige meisies jonger as 22 jaar kon aansoek doen om toelating tot hierdie keurkorps. Tot 1998, toe die kursus in George gestaak is, het die meisies in hul kenmerkende uniforms deel gevorm van George se straatbeeld. In Afrikaans is na die meisies verwys as die soldoedies en in Engels het hulle bekend gestaan as Botha’s Babes, ‘n verwysing na die destydse minister van verdediging [[PW Botha]]. Bekende alumni van hierdie instelling is [[Anna Davel]], [[Zenobia Kock]], [[Franci Greyling]] en [[Ruda Landman]]. ==Bibliografie== *https://dsae.co.za/entry/bothas-babe/e01175 *https://sadf.info/SALVKOL%20Introduction.html *Nththela, Borifi: Botha’s Angels. In: Dawn. Journal of Umkhonto we Sizwe. Deel 8, nr. 3, 1984. https://sahistory.org.za/sites/default/files/archive-files4/Damar84.pdf *Wondergem, Hanri: PW Botha se ‘Babes’, 50 jaar later. https://www.netwerk24.com/pw-botha-se-babes-50-jaar-later-20210219 [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Weermag]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre eenhede]] kha0ujvhjpjzvlfwhxustifjhr0ascw 0 464844 2964359 2924900 2026-09-01T18:01:06Z Oesjaar 7467 /* Bibliografie */ Verbeter 2964359 wikitext text/x-wiki Die '''Koichabpan''' is ‘n droë vlak opvanggebied in die suidweste van [[Namibië]]. ==Ligging== Hierdie laagte in die [[Namibwoestyn]] is by 26° 12′ 33″ suid, 15° 38′ 18″ oos, noord van ‘n duinereeks en 533 m bo seespieël. Dit is ’n 100 km noordoos van [[Lüderitz]] en noordwes van [[Aus]] en maak deel uit van die [[Namib-Naukluft Nasionale Park]]. ==Pan== Hierdie laagte is langwerpig van noordoos na suidwes, het meestal darem ‘n bietjie water en word soms gevoed deur die nie-standhoudende [[Koichabrivier]]. Hierdie is ‘n duinepan wat deur stormwater gevoed word. Die water word nie vir besproeiingdoeleindes benut nie. Lüderitz kry egter wel drinkwater uit hierdie bron. ==Lees ook== *[[Namib-wildeperde]] ==Bibliografie== *https://iol.co.za/travel/2009-02-23-all-is-dust-in-the-wind/ *https://www.mindat.org/feature-3356044.html *https://wikimapia.org/35080355/Koichab-Depression [[Kategorie:Landvorme van Namibië]] [[Kategorie:Namibië]] oefws1zkar2uy6fsfmwazmrawha1juk 0 464845 2964358 2928739 2026-09-01T17:54:04Z Oesjaar 7467 /* Bibliografie */ Verbeter 2964358 wikitext text/x-wiki Die '''Koeberg''' is ‘n geskiedkundige area in die [[Wes-Kaap]] wat bekend geword het weens die kernkragsentrale wat daar teen die see lê. ==Ligging== Koeberg is heuwels noord van die [[Tygerberg]]. Die grens van die oorspronklike gebied Koeberg is [[Durbanville]], [[Potsdam]], [[Killarney]], [[Philadelphia]], [[Klipheuwel]] en die see. Die [[Dieprivier (Swartland)]] loop deur die gebied. Soos die stad noordweswaarts uitbrei, neem al meer woongebiede en nywerheidsterreine die plek van die eertydse graanlande en suiwelboerdery in. ==Geskiedenis== Die streek het sy naam te danke aan die [[seekoei]]e wat voorheen in die Dieprivier geleef het. In 1685 is die eerste plaas in die Koeberg deur die [[VOC]] toegeken. Dit was die plaas [[Vissershok]] waar die VOC-amptenaar Hendrik Visser gaan woon het. Die Van Niekerks het hulle in 1702 op Bloemendal gevestig. Onder verskeie ander ou plaasname wat in die kontrei behoue gebly het, is die bekendstes [[Diemersdal]], [[Fisantekraal]], [[Maastricht]], [[Meerendal]], [[Contermanskloof]] en [[Eversdal]]. ==Bibliografie== *Green, Lawrence G.: Beyond the City Lights. The Story of the Western Province – the Towns and the Farms, the Life and the People, the Folklore and the Legends. [[Kaapstad]]: Howard Timmins, 1957 [[Kategorie:Wes-Kaap]] [[Kategorie:Kaapstad]] 6jnn4v8dcuwre7hm9j15pwdosf2meeb 0 464869 2964365 2925216 2026-09-01T18:19:39Z Oesjaar 7467 /* Bibliografie */ Verbeter 2964365 wikitext text/x-wiki Die '''Nepgenpas''' (ook bekend as die '''Barkersnekpas''' en die '''Waschbankpas''') in die [[Oos-Kaap]] is op die [[R396 (Suid-Afrika)|R396-grondpad]] tussen [[Indwe]] en [[Rossouw, Oos-Kaap|Rossouw]]. Dit is ongeveer 15 km noordoos van Indwe. Met sy lengte van 4.9 km bereik die pas ‘n hoogte 1786 m bo seespieël en ‘n maksimum helling van 1:6. In die winter is die pas weens sneeu en ys dikwels onbegaanbaar. Die pas volg vir ‘n groot deel die loop van die Wasbankspruit en is suid van die [[Killianspas]] op dieselfde pad. Hierdie pas moet nie verwar word met die [[Wasbankpas]] in die [[Wes-Kaap]] nie. ==Bibliografie== *https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/tags/nepgen-pass.html [[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]] ncetv682bjpj3qvvm3wjj4eclm27tzy 0 464973 2964360 2925953 2026-09-01T18:01:23Z Oesjaar 7467 /* Bibliografie */ Verbeter 2964360 wikitext text/x-wiki Die '''Kommetjiesvlakte''' in die [[Oos-Kaap]] is bekend om die aanwesigheid van opvallende grondhopies en pannetjies. ==Panne== Die gebied waar die holtes voorkom is noordoos van [[Grahamstad]], noordwes van [[Peddie]], suidoos van [[Debenek]] en veral tussen Breakfastvlei (33° 4′ suid, 26° 56′ oos) en Committees Drift (33° 9′ suid, 26° 49′ oos) in die [[Groot-Visrivier]]. Die vlakte is maksimaal 8 by 5 km groot, het ‘n ruwe gegroefde voorkoms en is vol klein panne van 2 tot 3 m lank en 1 tot 2 m breed. Omdat hulle so na aan mekaar is, is dit moeilik vir ‘n wa om daar tussendeur te ry. ==Oorsaak== Deur die jare heen is verskeie teorieë vir die oorsprong van die besondere aardrykskundige verskynsel genoem. Dit was glo oorblyfsels van vroeëre bewoners se primitiewe landboumetodes. Ander het beweer dat dit reste was van oerbosse. Nog ander was van mening dat die panne gevorm is deur [[buffel]]s wat daar ‘n modderbad geneem het. In werklikheid is die holtes en grondhope die werk van die [[reuse-erdwurm]]. ==Naam== Hierdie holtes, wat aan kommetjies laat dink, het aanleiding gegee tot die naam Kommetjiesvlakte. Vir die later Engelssprekende inwoners van die kontrei was dit ‘n moeilik uitspreekbare naam en het dit in die volksmond Committees Flats geword. In [[Xhosa]] staan dit bekend as Ngqumtesh. Dit is weer ‘n moeilik uitspreekbare naam vir ‘n nie-Xhosa-moedertaalspreker. Ook dit kon gelei het tot die Afrikaanse en Engelse naam vir die streek. Dit was lastig om te voet deur en verby die panne te gaan. Daarom is in Xhosa ook daarna verwys as “Amalinde”, met die betekenis van “vertraging” of “om te wag”. ==Lees ook== *[[Volksetimologie]] ==Bibliografie== *Logie, Bartle: Water in the Wilderness. A journey down the Great Fish River. [[Port Elizabeth]]: Bluecliff. 2006. ISBN 0-620-36163-8 *Raper, P.E.: Streekname in Suid-Afrika en Suidwes. Naamkundereeks, nr. 1. [[Kaapstad]]: [[Tafelberg Uitgewers]] vir die Suid-Afrikaanse Naamkundesentrum van die [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]], Instituut vir Taal, Lettere en Kuns, 1972. ISBN 0-624-00182-2 *https://sahistory.org.za/place/committees-drift-eastern-cape [[Kategorie:Oos-Kaap]] [[Kategorie:Streke van die Oos-Kaap]] 13brgbsk403bxdtupt53wzmlgxgcejo 0 465032 2964488 2954837 2026-09-02T11:05:09Z Oesjaar 7467 Maak sintaksfout reg. 2964488 wikitext text/x-wiki '''Meriam Masoli Tlali''' (11 November 1933 - 24 Februarie 2017) was 'n grensverskuiwende Suid-Afrikaanse skrywer, aktivis en een van die mees deurslaggewende stemme in die stryd teen apartheid.<ref>{{Cite web|url=https://ascleiden.nl/content/library-weekly/miriam-tlali|title=Miriam Tlali {{!}} African Studies Centre Leiden|website=ascleiden.nl|access-date=2026-08-18}}</ref> Sy het geskiedenis gemaak het as die eerste Swart vrou wat 'n roman in Engels gepubliseer het. Sy het in Sophiatown grootgeword met die droom om 'n mediese dokter te word, maar die apartheidsregering se rassistiese wette het haar universiteitstudies wreed kortgeknip. In plaas daarvan om moed op te gee, het sy haar pen as haar wapen opgeneem. Terwyl sy as 'n klerk in 'n meubelwinkel gewerk het, het sy haar debuutroman, muriel at metropolitan (1975), in die geheim tussen kliente deur op stukkies papier geskryf<ref>{{Cite web|url=https://www.mzansibooks.co.za/products/miriam-tlali-writing-freedom-voices-of-liberation|title=Miriam Tlali: Writing Freedom (Voices of Liberation)|website=Mzansi Books|language=en|access-date=2026-08-18}}</ref>. [[Lêer:Feminist symbol black.png|duimnael|Swart feminisme-plakkaat]] Miriam Tlali is op 24 Februarie 2017 in die ouderdom van 83 oorlede. Sy word onthou nie net as 'n literêre pionier nie, maar as 'n vrou van ongelooflike grasie en innerlike krag wat geweier het om deur die mure van apartheid ingeperk te word<ref>{{Cite web|url=https://theconversation.com/rest-in-power-miriam-tlali-author-enemy-of-apartheid-and-feminist-73790|title=Rest in power, Miriam Tlali: author, enemy of apartheid and feminist|last=Boswell|first=Barbara|date=2017-02-28|website=The Conversation|language=en-US|access-date=2026-08-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.suedafrika.org/en/news-archive/newsarchive-details?tx_ttnews%5Bday%5D=27&tx_ttnews%5Bmonth%5D=02&tx_ttnews%5Btt_news%5D=1633&tx_ttnews%5Byear%5D=2017&type=98&cHash=790a099811986779350934dcc7a41bfa|title=Famed South African Novelist Miriam Tlali passed on - South African Embassy to the Federal Republik of Germany|website=www.suedafrika.org|access-date=2026-08-18}}</ref>. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1933]] [[Kategorie:Sterftes in 2017]] mz0ux7isdri4dc4ulbjzou2n4tp4m9z 0 465042 2964398 2928640 2026-09-01T21:11:38Z Jcb 223 2964398 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Flint Logo.jpg|duimnael|Logo]] '''Flint Capital,''' is 'n Amerikaans-Israeliese [[waagkapitaal]]firma wat fokus op [[beginonderneming]] in gesondheids tegnologie, [[Rekenaarsekuriteit|kuberveiligheid]], verbruikerstegnologie, en Sagteware as ’n diens (SaaS). Die firma, wat in 2013 gestig is, het sy hoofkwartier in [[Boston]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. Flint Capital se besturende vennote is Dmitri Smirnov, Sergey Gribov en Andrew Gershfeld. == Geskiedenis == Flint Capital, wie se naam hulde bring aan, [[Robert Louis Stevenson]] se ''Treasure Island-'' roman,<ref name="boston2">{{Cite web|url=https://www.bizjournals.com/boston/news/2021/12/08/flint-capital-completes-18-investments.html|title=Flint Capital completes 18 investments out of $100M second fund|last=Lucia Maffei|date=8 Desember 2021|publisher=Boston Business Journal|access-date=22 April 2022}}</ref> is in 2013 deur Dmitri Smirnov gestig.<ref name="closes">{{Cite web|url=https://techfundingnews.com/boston-based-vc-flint-capital-closes-160m-amidst-market-downturn/|title=Flint Capital closes $160M fund amidst market downturn — TFN|last=Prabhu|first=Abhinaya|date=2024-08-09|website=Tech Funding News|language=en|access-date=2025-08-19}}</ref> Flint Capital fokus op 'n wye reeks tegnologie sektore, insluitend, digitale gesondheid, [[finansiële tegnologie]], [[Rekenaarsekuriteit|kuberveiligheid]], DevOps (’n stel praktyke wat sagtewareontwikkeling en IT-bedrywighede kombineer om die ontwikkelingstydperk te verkort en deurlopende, betroubare sagtewarelewering te ondersteun), Sagteware as ’n diens (SaaS), en meer. Dit gee spesiale aandag aan nuwe ondernemings, wat deur immigrant-entrepreneurs uit [[Oos-Europa]], en [[Israel]] van stapel gestuur word,<ref name="ewdn2021">{{Cite web|url=https://www.ewdn.com/2021/12/09/flint-capitals-new-103-million-fund-already-claims-two-successful-exits/|title=Flint Capital's new $103 million fund already claims two successful exits|date=December 9, 2021|publisher=East-West Digital News|access-date=April 20, 2022}}</ref> en ongeveer die helfte van die befondsing gaan na Israeliese maatskappye.<ref name="boston">{{Cite web|url=https://www.calcalistech.com/ctech/articles/0,7340,L-3861111,00.html|title=Retaining a long-term view, Flint Capital insists on investing in young startups|last=Allon Sinai|date=17 Oktober 2020|publisher=CTech|access-date=22 April 2022}}</ref> Teen 2022 het Flint Capital, twee fondse van, $100 miljoen onder bestuur gehad, meer, as 45 portefeulje maatskappye, insluitend drie [[Eenhoring (finansies)|eenhorings]], en 13, suksesvolle uittrede.<ref name="finsmes">{{Cite web|url=https://www.finsmes.com/2021/12/flint-capital-closes-second-fund-at-103m.html|title=Flint Capital Closes Second Fund, at $103M|date=8 Desember 2021|publisher=FinSMEs|access-date=April 22, 2022}}</ref> Die suksesvolste beleggings het Socure, (ter waarde van $4,5 miljard), Flo, (ter waarde van $800 miljoen),<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2016/12/15/flo-raises-1m-led-by-flint-capital-for-its-ai-driven-period-calculator/|title=Flo raises $1M led by Flint Capital for its AI-driven period calculator|last=Butcher|first=Mike|date=2016-12-15|website=TechCrunch|language=en-US|access-date=2025-08-19}}</ref> en WalkMe, (ter waarde van $2,5 miljard) ingesluit, wat elk meer as $100 miljoen op aanvanklike beleggings opgelewer het, meer as wat die onderskeie fondse ingesamel het.<ref name="finsmes" /> <ref>{{Cite web|url=https://techfundingnews.com/bostons-vc-fund-which-backed-flo-socure-and-walkme-closes-second-100m-fund/|title=Boston's VC fund which backed Flo, Socure and Walkme closes second $100M fund|last=Akansha Srivastava|date=8 Desember 2021|publisher=TFN|access-date=22 April 2022}}</ref> == Bestuur == Die beleggingspan van Flint Capital, sluit Dmitri Smirnov, Sergey Gribov en Andrew Gershfeld in.<ref name="finsmes" /> <ref>{{Cite web|url=https://techfundingnews.com/bostons-vc-fund-which-backed-flo-socure-and-walkme-closes-second-100m-fund/|title=Boston's VC fund which backed Flo, Socure and Walkme closes second $100M fund|last=Akansha Srivastava|date=8 Desember 2021|publisher=TFN|access-date=22 April 2022}}</ref> Die firma het 'n hoofkantoor in [[Boston]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], en 'n kantoor in [[Tel Aviv]], [[Israel]], onder leiding van, David Feldman word.<ref name="boston2"/> == Fondse == * Flint Capital I is 'n fonds van $107 miljoen wat in 2013 bekendgestel is om gemiddeld tussen $0,5 en $2 miljoen in die vroeë stadium te belê.<ref name="ewdn2021">{{Cite web|url=https://www.ewdn.com/2021/12/09/flint-capitals-new-103-million-fund-already-claims-two-successful-exits/|title=Flint Capital's new $103 million fund already claims two successful exits|date=9 Desember 2021|publisher=East-West Digital News|access-date=20 April 2022}}</ref> Die fonds beweer dat TVPI (totale waarde tot inbetaalde kapitaal, die totale waarde van die fonds se besittings verwant aan kapitaal wat ingesamel is) onder die top 10% waagkapitaalfondse wêreldwyd is.<ref name="ewdn2021" /> * Flint Capital II is 'n fonds van $103 miljoen wat teen 2020 ingesamel is. Dit fokus op saad- en Reeks A- en B -rondtes, met 'n gemiddelde befondsingsgrootte tussen $1 en $3 miljoen. Teen die einde van 2021 het die tweede fonds 18 beleggings gemaak, waarvan nie minder nie as 8 gelei is, en twee suksesvolle uittrede gehad.<ref name="closes" /><ref name="boston2"/><ref name="ewdn2021" /> * Flint Capital het sy derde fonds in 2024 teen $160 miljoen gesluit, wat tussen vroeë- en laatstadiumbeleggings verdeel sal word.<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2024/08/08/flint-capital-raises-a-160m-through-unusual-fund-raising-strategy/|title=Flint Capital raises a $160M through an unusual fund-raising strategy|last=MacColl|first=Margaux|date=2024-08-08|website=TechCrunch|language=en-US|access-date=2025-04-28}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Waagkapitaal]] 1ak49zmgu0sh9zyakfzwh3r2tjgz6gb 3 465049 2964446 2926562 2026-09-02T07:32:20Z Aliwal2012 39067 2964446 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 18:04, 18 Augustus 2026 (UTC) 64er67cl9n97ywvdyr58a3v45pdewkm 0 465052 2964329 2928825 2026-09-01T15:52:18Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2964329 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Bursera graveolens | authority = (Kunth) Triana & Planch., (1872) | synonyms =* ''Elaphrium graveolens'' <small>Kunth</small> * ''Terebinthus graveolens'' <small>(Kunth) Rose</small> }} [[Lêer:Bursera graveolens 1zz.jpg|duimnael|Die blare van die ''Bursera graveolens'' boom.]] [[Lêer:Bursera graveolens without leaves.jpg|duimnael|''Bursera graveolens'' sonder blare.]] '''''Bursera graveolens''''', bekend as '''palo santo''' in Spaans, is 'n bladwisselende boom wat tot die ''Burseraceae''-familie behoort. Inheems aan tropiese droë woude van [[Suid-Amerika]], word dit lankal waardeer vir sy geurige kernhout en hars.<ref>{{Cite web|url=https://scienceinsights.org/what-is-palo-santo-uses-benefits-and-origins/|title=What Is Palo Santo? Uses, Benefits, and Origins|date=2026-04-29|website=ScienceInsights|language=en-US|access-date=2026-08-05}}</ref> Hierdie boom kom voor in [[Peru]], [[Ecuador]] en ander dele van Suid- en [[Sentraal-Amerika]], insluitend [[Colombia]], [[Guatemala]] en [[Meksiko|Mexico]].<ref>{{Cite web|url=https://earthpedia.earth.com/angiosperms/burseraceae/bursera-graveolens/|title=Bursera Graveolens -- Earthpedia plant|website=Earthpedia|language=en|access-date=2026-08-05}}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Samestelling == ''Bursera graveolens'' bestaan hoofsaaklik uit monoterpene soos limoneen en mentofuraan, wat die boom se kenmerkende aroma en medisinale eienskappe bepaal.<ref>{{Cite journal |last=Yukawa |first=Chiyoki |last2=Iwabuchi |first2=Hisakatsu |last3=Kamikawa |first3=Tadao |last4=Komemushi |first4=Sadao |last5=Sawabe |first5=Akiyoshi |date=2004 |title=Terpenoids of the volatile oil of Bursera graveolens |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/ffj.1356 |journal=Flavour and Fragrance Journal |language=en |volume=19 |issue=6 |pages=565–570 |doi=10.1002/ffj.1356 |issn=1099-1026}}</ref> == Tradisionele en Geestelike Gebruik == Inheemse gemeenskappe gebruik Palo Santo al eeue lank in geestelike en genesingspraktyke. Dit word gewoonlik tydens seremonies verbrand om:<ref>{{Cite book |last=Chong Aguirre |first=Pablo |url=https://www.taylorfrancis.com/books/9781003173991 |title=Medicinal Plants of Ecuador |last2=Martínez |first2=Migdalia Miranda |last3=Santana |first3=Patricia Manzano |date=2022-10-18 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-003-17399-1 |edition=1 |location=Boca Raton |language=en |doi=10.1201/9781003173991}}</ref> Negatiewe energie skoon Maak en suiwer ruimtes. Ondersteun emosionele en fisiese genesing Seën rituele en roep beskerming aan. Die Quechua-mense noem dit "Sisaya", wat beteken "blom oopmaak," wat sy rol in die opening van die hart en gees weerspieël . Rituele behels dikwels smeer, waar die hout aangesteek, geblus word, en die rook om 'n ruimte of persoon rondwaai.<ref>{{Cite web|url=https://katukina.com/doc/palosanto|title=Plant Palo Santo - the Holy Wood - Katukina - Tribal Rapé, Mapacho, Kambo, Sananga, Shamanic Tools & Incenses|website=katukina.com|access-date=2026-08-08}}</ref> Die ''Bursera graveolens'' boom word ook tradisioneel gebruik om ’n essensiële olie te vervaardig. Hierdie olie word algemeen aangewend in die behandeling van simptome soos artritis-pyn en seer kele, en word beskou as ’n natuurlike middel met anti-inflammatoriese en pynstillende eienskappe.<ref>{{Cite journal |last=Mendez |first=Alejandrina Honorata Sotelo |last2=Cornejo |first2=Clara Gabina Figueroa |last3=Coral |first3=Mary Flor Césare |last4=Arnedo |first4=María Cecilia Alegría |date=2017-09-30 |title=Chemical Composition, Antimicrobial and Antioxidant Activities of the Essential Oil of Bursera graveolens (Burseraceae) From Perú |url=https://ijper.org/article/51/3s2/s429 |journal=Indian Journal of Pharmaceutical Education and Research |volume=51 |issue=3s2 |pages=s429–s436 |doi=10.5530/ijper.51.3s.62}}</ref> == Bewaringstatus == ''Bursera graveolens'' is tans nie wêreldwyd bedreig nie; volgens die IUCN, maar plaaslike regulasies en verwarring met ’n ander spesie het tot misverstande gelei.<ref>{{Cite journal |last=Samain |first=Marie-Stéphanie |last2=Alejandra Fuentes (National Autonomous University of Mexico) |date=2018-05-23 |title=IUCN Red List of Threatened Species: Fouquieria formosa |url=https://www.iucnredlist.org/species/126603554/126604139 |journal=IUCN Red List of Threatened Species |archive-url=https://web.archive.org/web/20240710140223/https://www.iucnredlist.org/species/126603554/126604139 |archive-date=2024-07-10 |access-date=2026-08-18 |url-status=live }}</ref> == Verwysings == {{verwysings}} kliusm88c6vw04r656wg9s2m1zbamhk 3 465055 2964442 2926578 2026-09-02T07:27:30Z Aliwal2012 39067 2964442 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 18:09, 18 Augustus 2026 (UTC) iqjhucov55deqoxael3bszrd0rqfrw3 3 465056 2964443 2926581 2026-09-02T07:28:45Z Aliwal2012 39067 2964443 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 18:10, 18 Augustus 2026 (UTC) j4b413do5l9pmopf8zx74x6m4iz064u 3 465087 2964445 2927302 2026-09-02T07:30:05Z Aliwal2012 39067 2964445 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 10:53, 19 Augustus 2026 (UTC) hjfwmz0184cml2xk952iewvyvordf21 3 465088 2964444 2927303 2026-09-02T07:29:18Z Aliwal2012 39067 2964444 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 10:54, 19 Augustus 2026 (UTC) 3xwushmjcavy39njfouwwut9o2rvc9u 3 465089 2964439 2927305 2026-09-02T07:24:21Z Aliwal2012 39067 2964439 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 10:56, 19 Augustus 2026 (UTC) td3zv80bj6h7l0r22q6ykn3f72pczue 3 465090 2964441 2927307 2026-09-02T07:26:27Z Aliwal2012 39067 2964441 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 10:57, 19 Augustus 2026 (UTC) p9u01oumruc8p1l51in9jjna3oz3h5v 3 465094 2964440 2927362 2026-09-02T07:25:35Z Aliwal2012 39067 2964440 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 12:09, 19 Augustus 2026 (UTC) qh7k5t0gd8orhgdwt4t3iv38assjvoc 3 465095 2964438 2927364 2026-09-02T07:23:26Z Aliwal2012 39067 2964438 wikitext text/x-wiki {{welkom}} [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 12:11, 19 Augustus 2026 (UTC) jsujpk62yqgcbzixney7by8c0p9yl3q 1 465109 2964374 2957213 2026-09-01T18:32:53Z Антивандал-эхо 211267 /* About writing the writer's last name in the "Boeke" section of the article */ 2964374 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == About writing the writer's last name in the "Boeke" section of the article == On the covers of the writer's published books his name is indicated as "Андрей Гусев" and as "Andrei Gusev". It is "Gusev" that is printed. I think that in the '''"Boeke" section''', we should indicate the author's last name as it is printed on the books covers: Андрей Гусев or Andrei Gusev. [[Gebruiker:Amanich7|Amanich7]] ([[Gebruikerbespreking:Amanich7|kontak]]) 21:33, 23 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Amanich7|Amanich7]] doesn't it make more sense to transliterate both the author's name and the title of the books? Instead of having the English titles and the English transliteration of his name. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:37, 23 Augustus 2026 (UTC) ::I cannot translate the titles of books from Russian. It's very difficult. In addition, the titles of the books are indicated in two languages (Russian and English), as well as the author's surname (Gusev). They were printed by publishers right on the covers. [[Gebruiker:Amanich7|Amanich7]] ([[Gebruikerbespreking:Amanich7|kontak]]) 21:56, 23 Augustus 2026 (UTC) :::I think we need an expert like @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] her but he seems to be having trouble logging in so I don't know how we can ping him. @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] weet jy wie ons kan vra? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:07, 23 Augustus 2026 (UTC) ::::Ek is terug! Ek sou se omdat die artikel in Afrikaans oor hom gaan, moet sy naam in Afrikaans (Goesef) wees, soos Tsjechof. Die Engelse spelling is Gusev en die Nederlandse spelling Goesev.[[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 13:58, 25 Augustus 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] wat van die titels van die boeke? Moet dit ook getranslitereer word of moet ons die Engelse transliterasies net so gebruik? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:37, 25 Augustus 2026 (UTC) {{uitkeep}} As die boek se naam in Engels is, kan jy die naam in Engels los; as dit in Russies is, moet jy dit liefs in Afrikaans translitereer as jy kan, en sy naam ook in Afrikaans gee. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:54, 25 Augustus 2026 (UTC) *In the "Boeke" section, the author's first and last name should be written as indicated in the book (on the cover, or rather, in the book's output data). In this case, it will be "Andrei E. Gusev." And other variant it's possibly to skip the first and last name of the author in this section. - [[Gebruiker:Антивандал-эхо|Антивандал-эхо]] ([[Gebruikerbespreking:Антивандал-эхо|kontak]]) 18:32, 1 September 2026 (UTC) ooxow58lvvxm1xl8o6vp413qya0rj4w 0 465135 2964471 2954825 2026-09-02T10:16:03Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2964471 wikitext text/x-wiki '''Facebook Marketplace''' is ’n aanlyn geklassifiseerde advertensie- en handelsplatform wat deel van die [[Facebook]]-sosialenetwerkdiens vorm. Dit stel gebruikers in staat om produkte wat te koop aangebied word volgens ligging, kategorie en prys te vind en om deur Facebook Messenger met kopers of verkopers te kommunikeer.<ref name="Meta2016">{{Cite web |url=https://about.fb.com/news/2016/10/introducing-marketplace-buy-and-sell-with-your-local-community/ |title=Introducing Marketplace: Buy and Sell With Your Local Community |author=Mary Ku |date=3 Oktober 2016 |publisher=Facebook |language=en |access-date=20 Augustus 2026 }}</ref> == Geskiedenis == Facebook het Marketplace op 3 Oktober 2016 in die [[Verenigde State]], [[Verenigde Koninkryk]], [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] bekend gestel. Die diens was aanvanklik beskikbaar aan Facebook-gebruikers van 18 jaar en ouer deur die Facebook-toepassings vir [[Android]] en [[iOS]]. Facebook het in hierdie aanvanklike weergawe nie self betalings of die aflewering van produkte hanteer nie; kopers en verkopers moes dié besonderhede onderling reël.<ref name="Meta2016"/> Marketplace is in Augustus 2017 na 17 Europese lande uitgebrei.<ref>{{Cite web |url=https://about.fb.com/news/2017/08/marketplace-expanding-to-europe/ |title=Marketplace Expanding to Europe |date=14 Augustus 2017 |publisher=Facebook |language=en |access-date=20 Augustus 2026 }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Teen 2018 het Facebook [[kunsmatige intelligensie]] begin gebruik om onder meer advertensies te kategoriseer, prysklasse voor te stel, soortgelyke produkte aan te beveel en advertensies wat die platform se handelsbeleide oortree, op te spoor.<ref>{{Cite web |url=https://engineering.fb.com/2018/10/02/ml-applications/under-the-hood-facebook-marketplace-powered-by-artificial-intelligence/ |title=Under the hood: Facebook Marketplace powered by artificial intelligence |date=2 Oktober 2018 |publisher=Meta Engineering |language=en |access-date=20 Augustus 2026 }}</ref> == Mededingingsaangeleenthede == Die [[Europese Kommissie]] het [[Meta Platforms|Meta]] in November 2024 met €797,72 miljoen beboet vir die oortreding van die [[Europese Unie]] se mededingingsreëls. Volgens die Kommissie het Meta Facebook Marketplace onregmatig aan Facebook gekoppel en onbillike handelsvoorwaardes op mededingende verskaffers van aanlyn geklassifiseerde advertensies toegepas. Die koppeling het aan Marketplace ’n verspreidingsvoordeel gebied wat mededingers nie kon ewenaar nie.<ref>{{Cite web |url=https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_24_5801 |title=Commission fines Meta €797.72 million over abusive practices benefiting Facebook Marketplace |date=14 November 2024 |publisher=Europese Kommissie |language=en |access-date=20 Augustus 2026 }}</ref> Meta het aangekondig dat hy teen die beslissing sou appelleer, maar intussen aan die Kommissie se bevel sou voldoen.<ref>{{Cite news |url=https://www.reuters.com/technology/eu-fines-meta-797-million-over-abusive-practices-benefiting-facebook-marketplace-2024-11-14/ |title=EU fines Meta €797 million over abusive practices benefiting Facebook Marketplace |date=14 November 2024 |work=Reuters |language=en |access-date=20 Augustus 2026 }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.facebook.com/marketplace/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Facebook]] [[Kategorie:Elektroniese handel]] [[Kategorie:Aanlynmarkte]] [[Kategorie:Internetdienste]] 3fyzoxh3wy4avzer280wld7pwzbm5wg 0 465157 2964477 2954831 2026-09-02T10:41:31Z Oesjaar 7467 Maak sintaksfout reg. 2964477 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Colleen Hoover.jpg|duimnael]] '''Colleen Hoover''' (gebore op [[11 Desember]] [[1979]]) is 'n Amerikaanse skrywer wat bekend is vir romanse, jeugliteratuur en sielkundige rillers.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Colleen-Hoover|title=Colleen Hoover {{!}} Books, It Ends with Us, Verity, & Facts {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2026-08-20}}</ref> Sy is in Sulphur Springs, [[Texas]], gebore en het haar eerste roman, ''Slammed,'' in 2012 gepubliseer. Van haar bekendste boeke sluit ''It Ends with Us, It Starts with Us, Verity, Ugly Love'' en ''November 9'' in. Haar romans handel dikwels oor verhoudings, liefde, familie en moeilike emosionele ervarings. Hoover het baie gewild geword deur sosiale media-platforms soos [[TikTok]], veral deur die BookTok-gemeenskap<ref>{{Cite web|url=https://exclusivebooks.co.za/collections/colleen-hoover|title=Colleen Hoover|website=Exclusive Books Online|language=en|access-date=2026-08-20}}</ref>. ''It Ends with Us,'' een van haar suksesvolste romans, ondersoek temas van liefde en gesinsgeweld en is later in 'n rolprent verwerk. Hoover word beskou as een van die suksesvolste hedendaagse romanse-skrywers, met 'n groot internasionale leserspubliek. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1979]] [[Kategorie:Lewende Persone]] 03d5odwl17vj6i55a5s2cas1kbbjpv0 2964478 2964477 2026-09-02T10:42:00Z Oesjaar 7467 /* Verwysings */ Verbeter 2964478 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Colleen Hoover.jpg|duimnael]] '''Colleen Hoover''' (gebore op [[11 Desember]] [[1979]]) is 'n Amerikaanse skrywer wat bekend is vir romanse, jeugliteratuur en sielkundige rillers.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Colleen-Hoover|title=Colleen Hoover {{!}} Books, It Ends with Us, Verity, & Facts {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2026-08-20}}</ref> Sy is in Sulphur Springs, [[Texas]], gebore en het haar eerste roman, ''Slammed,'' in 2012 gepubliseer. Van haar bekendste boeke sluit ''It Ends with Us, It Starts with Us, Verity, Ugly Love'' en ''November 9'' in. Haar romans handel dikwels oor verhoudings, liefde, familie en moeilike emosionele ervarings. Hoover het baie gewild geword deur sosiale media-platforms soos [[TikTok]], veral deur die BookTok-gemeenskap<ref>{{Cite web|url=https://exclusivebooks.co.za/collections/colleen-hoover|title=Colleen Hoover|website=Exclusive Books Online|language=en|access-date=2026-08-20}}</ref>. ''It Ends with Us,'' een van haar suksesvolste romans, ondersoek temas van liefde en gesinsgeweld en is later in 'n rolprent verwerk. Hoover word beskou as een van die suksesvolste hedendaagse romanse-skrywers, met 'n groot internasionale leserspubliek. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1979]] [[Kategorie:Lewende mense]] c673jwq4q38b0t0v9ad72xt6dgihljp 0 465197 2964487 2963186 2026-09-02T11:04:59Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2964487 wikitext text/x-wiki {{Kort beskrywing|Deelversameling van tegnologieë wat in finansies gebruik word}} [[Lêer:Luchtfoto van Lower Manhattan.jpg|duimnael|263px|[[New York-stad]], die wêreld se vernaamste finteg- en finansiële sentrum<ref name=NewYorkFintechAndFinancialCapitalWorld>{{cite web |url = https://www.longfinance.net/programmes/financial-centre-futures/global-financial-centres-index/gfci-37-explore-the-data/gfci-37-rank/|title = The Global Financial Centres Index 37|publisher = Long Finance|access-date = 2 Junie 2025}}</ref>]] '''Finansiële tegnologie''' (afgekort as '''finteg'''<ref name="Netwerk24, g.d.">{{Cite web| last = Delport| first = Dennis| title = ANC dien strafregtelike klagte teen DA se Burke in| work = [[Netwerk24]] | access-date = 2026-08-21| url = https://www.netwerk24.com/nuus/politiek/anc-dien-strafregtelike-klagte-teen-da-se-burke-in-20260821-0510}}</ref>) verwys na die toepassing van nuwe tegnologieë op produkte en dienste in die finansiële bedryf. Hierdie breë term omvat 'n wye verskeidenheid tegnologiese hulpmiddels in finansiële dienste, insluitend mobiele bankdienste, aanlyn leningsplatforms, digitale betaalstelsels, robo-adviseurs en [[blokketting]]-gebaseerde toepassings soos [[kriptogeldeenheid|kriptogeldeenhede]].<ref>{{Cite journal |last=Schindler |first=John W. |date=2017 |title=FinTech and Financial Innovation: Drivers and Depth |url=https://www.federalreserve.gov/econres/feds/files/2017081pap.pdf |journal=Finance and Economics Discussion Series |volume=2017 |issue=81 |doi=10.17016/FEDS.2017.081 |issn=1936-2854}}</ref> Finansiëletegnologiemaatskappye sluit sowel [[beginonderneming]]s as gevestigde tegnologie- en finansiële firmas in wat daarop gemik is om tradisionele finansiële dienste te verbeter, aan te vul of te vervang. == Ontwikkeling == Die ontwikkeling van finansiële tegnologie strek oor meer as 'n eeu en word gekenmerk deur beduidende tegnologiese innovasies wat die finansiële bedryf hervorm het. Hoewel die toepassing van tegnologie op finansies diep historiese wortels het, het die term "finansiële tegnologie" in die laat 20ste eeu ontstaan en in die 1990's bekendheid verwerf.<ref name="boston-globe-1967">{{Cite news |title=Fin-Tech New Source of Seed Money |url=https://www.newspapers.com/image/434041835/ |access-date=2024-07-20 |work=The Boston Globe |date=1967-08-27 |page=116}}</ref> Die vroegste gedokumenteerde gebruik van die term dateer terug na 1967, toe dit in 'n artikel in ''The Boston Globe'' met die titel "Fin-Tech New Source of Seed Money" verskyn het. Hierdie berig het gehandel oor 'n beginbeleggingsmaatskappy wat deur voormalige uitvoerende beamptes van die Computer Control Company gestig is, met die doel om waagkapitaal en bedryfskundigheid aan beginondernemings in die finansiëletegnologiebedryf te verskaf.<ref name="boston-globe-1967" /> Die term het egter eers in die vroeë 1990's gewild geword toe Citicorp se voorsitter John Reed dit gebruik het om die Financial Services Technology Consortium te beskryf. Hierdie projek, wat deur Citigroup geïnisieer is, is ontwerp om tegnologiese samewerking in die finansiële sektor te bevorder en was 'n keerpunt in die bedryf se gesamentlike benadering tot innovasie.<ref name="GeorgetownJournal">{{Cite journal |last1=Arner |first1=Douglas W. |last2=Barberis |first2=Jànos |last3=Buckley |first3=Ross P. |author-link3=Ross P. Buckley |date=2016 |title=The Evolution of Fintech: A New Post-Crisis Paradigm? |journal=Georgetown Journal of International Law |volume=47 |pages=1271–1319 |ssrn=2676553 |issn=1550-5200 }}</ref> Die finansiëletegnologie-ekosisteem sluit verskeie soorte maatskappye in. Hoewel beginondernemings wat nuwe finansiële tegnologieë of dienste ontwikkel dikwels met finansiële tegnologie geassosieer word, omvat die sektor ook gevestigde tegnologiemaatskappye wat na finansiële dienste uitbrei, sowel as tradisionele finansiële instellings wat nuwe tegnologieë aanneem. Hierdie uiteenlopende landskap het tot innovasies in verskeie finansiële sektore gelei, insluitend bankwese, [[versekering]], [[belegging]] en betaalstelsels.<ref>{{Cite journal|last1=Lee|first1=In|last2=Shin|first2=Yong Jae|title=Fintech: Ecosystem, business models, investment decisions, and challenges|journal=Business Horizons|year=2018|volume=61|issue=1|pages=35–46|doi=10.1016/j.bushor.2017.09.003}}</ref> Finansiëletegnologietoepassings strek oor 'n wye verskeidenheid finansiële dienste. Dit sluit digitale bankwese, mobiele betalings en digitale beursies, eweknie-tot-eweknie-leningsplatforms, robo-adviseurs en algoritmiese handel, insurtech, [[blokketting]] en [[kriptogeldeenheid|kriptogeldeenhede]], regulatoriese tegnologie en skarefinansieringsplatforms in. Die ontwikkeling van finansiële tegnologie behels dikwels die oorvleueling van telekommunikasie-ingenieurswese met finansies. Byvoorbeeld, vroeë eksperimentering met [[Nabyveldkommunikasie|NFC]]-betalingstandaarde in die 2010's het sommige ontwikkelaars daartoe gelei om verspreide grootboeke as 'n agterkant vir skaalbare mobiele betalings te verken, in 'n poging om die deurset-beperkings van tradisionele bankinfrastruktuur op te los sonder om op gesentraliseerde tussengangers staat te maak.<ref>{{cite news |last=Olson |first=Parmy |title=This Hermetic Engineer Is Plotting The Death Of Blockchain |url=https://www.forbes.com/sites/parmyolson/2019/01/09/this-hermetic-engineer-is-plotting-the-death-of-blockchain/ |newspaper=Forbes |date=9 Januarie 2019 |access-date=28 Desember 2025}}</ref> === Uitwerking op finansiële insluiting === Daar is toenemende empiriese bewyse dat finteginnovasies, veral digitale betaalstelsels, mobiele geld en aanlyn finansiële platforms, beduidend tot finansiële insluiting bydra.<ref>{{Cite web |title=Why financial inclusion is the key to a thriving economy |url=https://www.weforum.org/stories/2024/07/why-financial-inclusion-is-the-key-to-a-thriving-digital-economy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251208214438/https://www.weforum.org/stories/2024/07/why-financial-inclusion-is-the-key-to-a-thriving-digital-economy/ |archive-date=2025-12-08 |access-date=2025-12-31 |website=World Economic Forum |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=How Fintech Impacts Financial Inclusion |url=https://www.phoenix.edu/articles/finance/fintech-impact-on-financial-inclusion.html |access-date=2025-12-31 |website=University of Phoenix |language=en}}</ref> 'n Sistematiese oorsig van 2025 het bevind dat sulke tegnologieë toegang tot finansiële dienste in ontwikkelende en onderbediende gemeenskappe verbeter deur hindernisse tot bankwese te verminder en veilige, bekostigbare transaksies moontlik te maak.<ref>{{cite journal |last1=Shahen |first1=Abdelhalem Mahmoud |last2=Sharaf |first2=Mesbah Fathy |title=The Role of Digital Payment Technologies in Promoting Financial Inclusion: A Systematic Literature Review |journal=FinTech |volume=4 |issue=4 |year=2025 |pages=59 |doi=10.3390/fintech4040059 |doi-access=free }}</ref> Ten spyte van die algeheel positiewe uitwerking op finansiële insluiting, kan digitale finansiële dienste mense uitsluit wat beperkte internettoegang, lae digitale of finansiële geletterdheid, of minder vertroue in die gebruik van aanlyn dienste het. Dit wek ook verbruikersbeskermingskwessies rondom bedrog, kuberveiligheid en dataprivaatheid.<ref>{{Cite web |date=2025-09-07 |title=Supporting informed and safe use of digital payments through digital financial literacy: Full Report |url=https://www.oecd.org/en/publications/supporting-informed-and-safe-use-of-digital-payments-through-digital-financial-literacy_21de47d1-en/full-report.html |access-date=2026-05-28 |website=OECD |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Financial Inclusion {{!}} World Bank Group |url=https://www.worldbank.org/ext/en/topic/financial-sector/financial-inclusion |access-date=2026-05-28 |website=www.worldbank.org}}</ref> == Geskiedenis == === Grondslae === Die laat 19de eeu het die grondslag gelê vir vroeë finansiële tegnologie met die ontwikkeling van die [[telegraaf]] en transatlantiese kabelstelsels. Hierdie innovasies het die oordrag van finansiële inligting oor grense heen verander en vinniger en doeltreffender kommunikasie tussen finansiële instellings moontlik gemaak.<ref name="GeorgetownJournal" /> 'n Belangrike mylpaal in elektroniese geldbeweging het gekom met die stigting van die Fedwire Funds Service deur die Federale Reserwebank in 1918. Hierdie vroeë elektroniese fondsoordragstelsel het [[telegraaf]]lyne gebruik om veilige oordragte tussen lidbanke te fasiliteer, en was een van die eerste gevalle van elektroniese geldbeweging.<ref>{{Cite web |last1=Gilbert |first1=Adam M. |last2=Hunt |first2=Dara |last3=Winch |first3=Kenneth C. |title=Creating an Integrated Payment System: The Evolution of Fedwire |url=https://www.newyorkfed.org/medialibrary/media/research/epr/97v03n2/9707gilb.pdf |access-date=2024-07-20 |website=newyorkfed.org |date=1997}}</ref> Die 1950's het 'n nuwe era van verbruikersfinansiële dienste ingelui. [[Diners Club International]] het in 1950 die eerste universele [[kredietkaart]] bekendgestel, 'n keerpunt wat verbruikersbesteding en krediet sou hervorm. Hierdie innovasie het die weg gebaan vir die bekendstelling van [[American Express]]-kaarte in 1958 en die BankAmericard (later Visa) in 1959, wat die kredietkaartbedryf verder uitgebrei het.<ref>{{Cite journal |last1=Evans |first1=David S. |last2=Schmalensee |first2=Richard |author-link2=Richard L. Schmalensee |date=2005 |title=The Economics of Interchange Fees and Their Regulation: An Overview |url=https://dspace.mit.edu/bitstream/handle/1721.1/18181/4548-05.pdf|journal=MIT Sloan Working Paper No. 4548-05 |doi=10.2139/ssrn.744705}}</ref><ref>{{Cite book |last=Stearns |first=David L. |date=2011 |title=Electronic Value Exchange: Origins of the VISA Electronic Payment System |url=https://archive.org/details/electronicvaluee0000stea |publisher=Springer |isbn=978-1-84996-138-7}}</ref> === Digitale rewolusie === Die 1960's en 1970's het die begin gemerk van die verskuiwing van analoë na digitale finansies, met verskeie baanbrekende ontwikkelings wat die toekoms van finansiële tegnologie gevorm het. In 1967 het Barclays die wêreld se eerste OTM in [[Londen]] bekendgestel, wat toegang tot kontant en basiese bankdienste uitgebrei het. Die OTM, wat deur verkoopmasjiene geïnspireer is, was 'n beduidende stap in die rigting van selfdiensbankwese.<ref>{{Cite web |title=From the archives: the ATM is 50 |url=https://home.barclays/news/2017/06/from-the-archives-the-atm-is-50/ |access-date=2024-07-20 |website=Barclays |date=2017-06-27}}</ref> Finansiëletegnologie-infrastruktuur het verder ontwikkel met die stigting van die Inter-bank Computer Bureau in die [[Verenigde Koninkryk]] in 1968. Hierdie ontwikkeling het die grondslag gelê vir die land se eerste geoutomatiseerde verrekeningskamerstelsel, wat uiteindelik in BACS (Bankers' Automated Clearing Services) ontwikkel het om elektroniese fondsoordragte tussen banke te fasiliteer.<ref>{{Cite web |title=Payment systems in the United Kingdom |url=https://www.bis.org/cpmi/paysys/unitedkingdomcomp.pdf |access-date=2024-07-20 |website=BIS}}</ref> Die wêreld van effektehandel is in 1971 verander met die stigting van [[NASDAQ]], die wêreld se eerste digitale [[effektebeurs]]. NASDAQ se elektroniese noteringstelsel was 'n beduidende sprong vorentoe vanaf die tradisionele stelsel van oop uitroep wat op effektebeurse gebruik is.<ref>{{Cite web |title=Nasdaq: 50 Years of Market Innovation |url=https://www.nasdaq.com/articles/nasdaq%3A-50-years-of-market-innovation-2021-02-11 |access-date=2024-07-20 |website=Nasdaq}}</ref> Twee jaar later het die stigting van SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication) kommunikasie tussen finansiële instellings wêreldwyd gestandaardiseer en beveilig. SWIFT se boodskapstelsel het die wêreldwye standaard vir internasionale geld- en effekte-oordragte geword.<ref>{{Cite journal |last1=Scott |first1=Susan V. |last2=Zachariadis |first2=Markos |date=2012-08-01 |title=Origins and development of SWIFT, 1973–2009 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00076791.2011.638502 |journal=Business History Review |volume=86 |issue=3 |pages=461–502 |doi=10.1080/00076791.2011.638502 |issn=0007-6791|url-access=subscription }}</ref> Die invoering van elektroniese fondsoordragstelsels, soos die ACH (Automated Clearing House) in die [[Verenigde State]], het vinniger en doeltreffender geldoordragte moontlik gemaak. Die ACH-netwerk het direkte deposito's, betaalstaatbetalings en elektroniese rekeningbetalings moontlik gemaak, wat die behoefte aan [[tjek|papiertjeks]] aansienlik verminder het.<ref>{{Cite web |title=History of the ACH Network |url=https://www.nacha.org/content/history-nacha-and-ach-network |access-date=2024-07-20 |website=Nacha}}</ref> === Opkoms van digitale finansiële dienste === [[Lêer:Bloomberg Terminal Museum.jpg|duimnael|263px|Bloomberg-terminaalmuseum in [[Manhattan]]]] Die 1980's en 1990's was getuie van beduidende ontwikkelings in finansiële tegnologie, met die opkoms van digitale finansiële dienste en die vroeë stadiums van aanlyn bankwese. 'n Groot deurbraak het gekom toe Michael Bloomberg Innovative Market Systems (later Bloomberg L.P.) gestig en die Bloomberg-terminaal bekendgestel het. Hierdie innovasie het verander hoe finansiële professionele persone markdata verkry en ontleed het, deur intydse finansiële markdata, ontledings en nuus aan finansiële instellings wêreldwyd te verskaf.<ref>{{Cite web |title=Bloomberg: The Early Years |url=https://www.bloomberg.com/company/stories/bloomberg-the-early-years/ |access-date=2024-07-20 |website=Bloomberg}}</ref> Aanlyn bankwese het in die vroeë 1980's ontstaan, toe die Bank of Scotland die eerste aanlyn bankdiens in die VK, genaamd Homelink, aangebied het. Hierdie diens het kliënte in staat gestel om state te bekyk, geld oor te plaas en rekenings te betaal met behulp van hul [[televisie]]s en [[Telefoon|telefone]].<ref>{{Cite web |title=British Move Fast In Home Banking |url=https://www.nytimes.com/1984/01/02/business/british-move-fast-in-home-banking.html |access-date=2024-07-20 |website=The New York Times |date=1984-01-02}}</ref> Die laat 1980's het die ontwikkeling van EDI-standaarde (Electronic Data Interchange) gesien, wat ondernemings in staat gestel het om finansiële dokumente elektronies uit te ruil en B2B-transaksies (besigheid-tot-besigheid) te vereenvoudig.<ref>{{Cite web |title=What is EDI (Electronic Data Interchange)? |url=https://www.sap.com/products/business-network/supply-chain-collaboration/what-is-edi.html|access-date=2024-07-20 |website=SAP}}</ref> 'n Beduidende mylpaal in digitale verbruikersbankwese het in 1994 gekom toe die Stanford Federal Credit Union die eerste internetbankwese-webwerf bekendgestel het. Hierdie diens het lede aanvanklik in staat gestel om rekeningsaldo's aanlyn na te gaan, met rekeningbetalingsfunksionaliteit wat in 1997 bygevoeg is.<ref>{{Cite web |title=Stanford Federal Credit Union Pioneers Online Financial Services |url=https://app.articleonepartners.com/study/download?file_id=637 |access-date=2024-07-20 |website=AOP Connect}}</ref> Dit was egter eers in 1999 dat die eerste staatsgeoktrooieerde, FDIC-verseker­de instelling wat hoofsaaklik aanlyn bedryf is, gestig is. First Internet Bank, gestig deur David Becker, het 'n nuwe era in aanlyn-alleen bankwese ingelui.<ref>{{Cite web |title=First Internet Bank Launches Real-Time Internet Banking Services |url=https://www.firstib.com/about-us/news-resources/press-news/first-internet-bank-launches-real-time-internet-banking-services/|access-date=2024-07-20 |website=First Internet Bank |date=1999-02-22}}</ref> === Dot-com-era === Die laat 1990's en vroeë 2000's was 'n beduidende keerpunt in die ontwikkeling van finansiële tegnologie, aangesien talle innovasies gedurende die [[dot-com-borrel|dot-com-hoogbloei]] ontstaan het. Een noemenswaardige ontwikkeling was die opkoms van aanlyn handelsplatforms, met E-Trade, wat in 1982 gestig is, aan die voorpunt. In 1992 het E-Trade een van die eerste finansiëledienstemaatskappye geword wat aanlyn handel aan verbruikers aangebied het, wat die manier waarop individue met die aandelemark omgegaan het, omvorm het.<ref>{{Cite web |title=E*TRADE Financial Corporation History |url=https://www.forbes.com/companies/e-trade-morgan-stanley/ |access-date=2024-07-20 |website=Forbes}}</ref> Nog 'n deurslaggewende oomblik was die stigting van [[PayPal]] in 1998. PayPal se sukses met die skep van 'n veilige en gebruikersvriendelike aanlyn betaalstelsel het die lewensvatbaarheid van digitale betaaloplossings gedemonstreer en die weg gebaan vir talle daaropvolgende finansiëletegnologiebeginondernemings.<ref>{{Cite journal |last1=Tripsas |first1=Mary |date=2009 |title=Technology, Identity, and Inertia Through the Lens of "The Digital Photography Company" |journal=Organization Science |volume=20 |issue=2 |pages=441–460 |doi=10.1287/orsc.1080.0419 |url=https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/SSRN_ID1270568_code698198.pdf?abstractid=1270568&mirid=1&type=2 }}; {{Cite book |last1=Vartanian |first1=Thomas P. |last2=Ledig |first2=Robert H. |last3=Bruneau |first3=Lynn |date=1998 |title=21st Century Money, Banking & Commerce |url=https://archive.org/details/21stcen_var_1998_00_3198 |publisher=Fried, Frank, Harris, Shriver & Jacobson LLP |isbn=978-0-9663317-3-8}}</ref> Die vroeë 2000's het ook die opkoms van innoverende sakemodelle in die finansiëledienstebedryf gesien. WebBank, wat in 1997 gestig is, het in 2005 begin om 'n "huur-'n-oktrooi"-model (''rent-a-charter'') aan te bied, wat die nodige bankinfrastruktuur en regulatoriese nakoming verskaf het sodat finansiëletegnologiebeginondernemings bankdienste kon aanbied sonder om hul eie oktrooie te bekom. Hierdie model sou later van kardinale belang blyk te wees om die groei van talle finansiëletegnologiemaatskappye moontlik te maak.<ref>{{Cite web |title=The Rise of Rent-a-Charter: Examining New Risks Behind Bank-Fintech Partnerships |url=https://sites.duke.edu/thefinregblog/2020/01/23/the-rise-of-rent-a-charter-examining-new-risks-behind-bank-fintech-partnerships/ |access-date=2024-07-20 |website=The FinReg Blog |publisher=Duke University School of Law |date=2020-01-23}}</ref> === Ná die finansiële krisis van 2008 === Die finansiële krisis van 2008 het as katalisator vir die vinnige groei van die finansiëletegnologiebedryf gedien, aangesien dalende vertroue in tradisionele finansiële instellings geleenthede vir innoverende, tegnologiegedrewe oplossings geskep het. Die vroeë dae van die na-krisis-era het die opkoms van digitale geldeenhede gesien, met e-Gold as 'n voorloper van die ontwikkeling van [[Bitcoin]]. Hoewel e-Gold, wat gebruikers toegelaat het om rekenings in gram goud te skep en onmiddellike oordragte moontlik gemaak het, uiteindelik regsuitdagings en sluiting in die gesig gestaar het, het dit die grondslag vir toekomstige digitale geldeenhede gelê.<ref>{{Cite magazine |title=Bullion and Bandits: The Improbable Rise and Fall of E-Gold|url=https://www.wired.com/2009/06/e-gold/ |access-date=2024-07-20 |website=Wired Magazine |last1=Zetter |first1=Kim }}</ref> Die uitvinding van Bitcoin in 2008 deur 'n anonieme skepper wat die skuilnaam [[Satoshi Nakamoto]] gebruik het, was 'n keerpunt in die ontwikkeling van digitale geldeenhede en [[gedesentraliseerde finansies]]. Bitcoin se gebruik van [[blokketting]]tegnologie het 'n golf van ontwikkeling op die gebied van [[kriptogeldeenheid|kriptogeldeenhede]] ontketen en nuwe moontlikhede vir veilige, deursigtige en gedesentraliseerde finansiële stelsels geopen.<ref>{{cite web|title=Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System|url=https://bitcoin.org/bitcoin.pdf|author=Nakamoto, Satoshi|date=2008-10-31|access-date=2026-06-17}}</ref> Namate die finansiëletegnologielandskap verder ontwikkel het, het nuwe betalingsverwerkingsmaatskappye die mark betree wat ontwikkelaarsvriendelike API's aangebied het wat aanlyn betalingsintegrasie dramaties vereenvoudig het. Deur die toetredingsdrempels vir [[e-handel]] en aanlyn finansiële dienste te verlaag, het hierdie maatskappye 'n deurslaggewende rol gespeel om die groei van nuwe finansiëletegnologiebeginondernemings moontlik te maak en innovasie in die sektor aan te dryf.<ref>{{Cite journal |last1=Chiu |first1=Iris H-Y |date=2017 |title=A new era in fintech payment innovations? A perspective from the institutions and regulation of payment systems |journal=Law, Innovation and Technology |volume=9 |issue=2 |pages=190–234 |doi=10.1080/17579961.2017.1377912|url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/1553175/ }}</ref> Die vennootbankmodel, wat in die vroeë 2000's ontstaan het, het in die na-krisis-era beduidende momentum gekry. Hierdie model het verder uitgebrei as sy aanvanklike "huur-'n-oktrooi"-konsep en het in meer omvattende vennootskappe tussen tradisionele banke en finansiëletegnologiemaatskappye ontwikkel. Hierdie samewerkings het vinnige innovasie en marktoetrede moontlik gemaak, aangesien finansiëletegnologiemaatskappye die regulatoriese nakoming en infrastruktuur van gevestigde banke benut het terwyl hulle hul eie tegnologiese kundigheid en kliëntgesentreerde benaderings ingebring het. Dit het die groei van die finansiëletegnologiesektor verder versnel en die verspreiding van digitaal-eerste finansiële dienste moontlik gemaak.<ref>{{Cite journal |last1=Drasch |first1=Benedict J. |last2=Schweizer |first2=André |last3=Urbach |first3=Nils |date=2018 |title=Integrating the 'Troublemakers': A taxonomy for cooperation between banks and fintechs |journal=Journal of Economics and Business |volume=100 |pages=26–42 |doi=10.1016/j.jeconbus.2018.04.002|url=https://www.fim-rc.de/Paperbibliothek/Veroeffentlicht/575/wi-575.pdf }}</ref> Die verrypking van hierdie model het die weg gebaan vir die opkoms van neobanke, wat tradisionele bankparadigmas uitgedaag het deur volkome digitale ervarings aan te bied en kliënteverwagtinge in die banksektor herdefinieer het.<ref>{{Cite web |title=The Rise of Banking as a Service |url=https://www.mckinsey.com/industries/financial-services/our-insights/banking-needs-a-new-business-model-heres-a-blueprint-for-the-future |access-date=2024-07-21 |website=McKinsey & Company }}{{Dead link|date=Augustus 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die toenemende gebruik van [[slimfoon]]s het die ontwikkeling van mobiel-eerste finansiëletegnologie-oplossings aangedryf. Square se bekendstelling van 'n mobiele kaartleser in 2009 het klein ondernemings in staat gestel om kredietkaartbetalings met slimfone te aanvaar, wat toegang tot betalingsverwerking gedemokratiseer het en die transformerende potensiaal van mobiele tegnologie in die finansiëledienstebedryf beklemtoon het.<ref>{{Cite journal |last1=Huang |first1=Yufei |last2=Zhu |first2=Huiming |last3=Li |first3=Zhenhua |last4=Jiang |first4=Zhibin |date=2021 |title=Mobile Payment in China: Practice and Its Effects |journal=Journal of Infrastructure, Policy and Development |volume=5 |issue=1 |pages=56–69 |doi=10.24294/jipd.v5i1.1237|doi-broken-date=10 Augustus 2026 }}</ref> Die ontwikkeling van mobiele betaalstelsels het voortgeduur met die bekendstelling van Google Wallet in 2011 en Apple Pay in 2014, wat mobiele betalings verder gewild gemaak het en die groeiende verbruikersvraag na gerieflike, veilige en gebruikersvriendelike betaaloplossings gedemonstreer het.<ref>{{Cite journal |last1=Dahlberg |first1=Tomi |last2=Guo /|first2=Jie |last3=Ondrus |first3=Jan |date=2015 |title=A critical review of mobile payment research |journal=Electronic Commerce Research and Applications |volume=14 |issue=5 |pages=265–284 |doi=10.1016/j.elerap.2015.07.006}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=de Reuver |first1=Mark |last2=Ondrus |first2=Jan |last3=Bouwman |first3=Harry |author-link3=Harry Bouwman |date=2015 |title=Mobile payment systems: adoption patterns in different countries |journal=International Journal of Electronic Business |volume=12 |issue=4 |pages=328–348 |doi=10.1504/IJEB.2015.071386}}</ref> Hierdie tydperk het ook die opkoms van eweknie-tot-eweknie- (P2P) betalingstoepassings gesien. Hierdie platforms het die manier waarop individue geld oorplaas, omvorm deur vinnige en maklike transaksies tussen gebruikers moontlik te maak. Deur vinnige, direkte oordragte via mobiele toestelle toe te laat, het P2P-betalingstoepassings die wrywing in persoonlike finansiële transaksies aansienlik verminder en dit eenvoudiger gemaak vir mense om rekenings te verdeel, koste te deel of geld aan vriende en familie te stuur.<ref>{{Cite web |title=The Story of Venmo |url=https://www.forbes.com/sites/quora/2018/03/12/the-story-of-venmo/ |access-date=2024-07-20 |website=Forbes |date=2018-03-12}}</ref> === Versnelde groei van digitale finansies === Die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]], wat vroeg in 2020 begin het, het 'n diepgaande uitwerking op die finansiëletegnologiebedryf gehad, die aanvaarding van digitale finansiële dienste versnel en die belangrikheid van tegnologie in die versekering van die veerkragtigheid en toeganklikheid van finansiële stelsels beklemtoon. Namate inperkings en [[sosiale distansiëring|sosialedistansiëringsmaatreëls]] ondernemings en verbruikers genoodsaak het om swaarder op digitale kanale staat te maak, het finansiëletegnologie-oplossings 'n toename in aanvraag beleef.<ref>{{Cite journal |last1=Fu |first1=Jonathan |last2=Mishra |first2=Mrinal |date=2020 |title=The Global Impact of COVID-19 on Fintech Adoption |journal=Swiss Finance Institute Research Paper No. 20-38 |doi=10.2139/ssrn.3588453|ssrn=3588453 }}</ref> Mobiel-eerste finansiëletegnologietoepassings het gedurende hierdie tydperk ongekende groei beleef. Baie handelsplatforms het beduidende toenames in nuwe gebruikersrekenings aangemeld, met sommige wat miljoene nuwe befondsde rekenings in die vroeë maande van die pandemie bygevoeg het.<ref>{{Cite web |title=Robinhood Raises $280 Million in Series F Funding Led by Sequoia |url=https://blog.robinhood.com/news/2020/5/4/robinhood-raises-280-million-in-series-f-funding-led-by-sequoia |access-date=2024-07-20 |website=Robinhood Blog |date=2020-05-04 |archive-date=2023-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518085053/https://blog.robinhood.com/news/2020/5/4/robinhood-raises-280-million-in-series-f-funding-led-by-sequoia |url-status=dead }}</ref> Net so het betalings- en geldoordragtoepassings aansienlike gebruikersgroei beleef, met sommige platforms wat hul maandelikse aktiewe gebruikers oor 'n tydperk van drie jaar meer as verdubbel het, wat op 'n massiewe verskuiwing na digitale finansiële dienste dui.<ref>{{Cite web |title=Block Q4 2022 Shareholder Letter |url=https://s29.q4cdn.com/628966176/files/doc_financials/2022/q4/Block_Shareholder-Letter-4Q22.pdf |access-date=2024-07-20 |website=Block Investor Relations |date=2023-02-23}}</ref> Die gebeure van 2020 het ook die beperkings van tradisionele finansiële instellings blootgelê om in die behoeftes van verbruikers en ondernemings in tye van krisis te voorsien. Finansiëletegnologiemaatskappye, met hul ratse en tegnologiegedrewe sakemodelle, was beter geposisioneer om te reageer op die uitdagings van die vinnig veranderende omgewing, en het innoverende oplossings vir afstandbankwese, kontaklose betalings en digitale lenings gebied.<ref>{{Cite web |title=How COVID-19 has sped up digitalization for the banking sector |url=https://www.ey.com/en_gl/financial-services-emeia/how-covid-19-has-sped-up-digitization-for-the-banking-sector |access-date=2024-07-20 |website=EY |date=2020-11-17 |archive-date=24 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224005908/https://www.ey.com/en_gl/financial-services-emeia/how-covid-19-has-sped-up-digitization-for-the-banking-sector }}</ref> Gedurende hierdie tydperk het [[waagkapitaal]]waardasies vir finansiëletegnologiemaatskappye die hoogte ingeskiet, aangedryf deur lae rentekoerse en 'n bloeiende aandelemark. Die toename in finansiëletegnologiebeleggings is gekenmerk deur beduidende kapitaalinvloei, wat tot hoër waardasies en meer gereelde uittredings via AOA's en SPAC's gelei het. Verskeie prominente finansiëletegnologiemaatskappye het rekordbrekende waardasies behaal, wat die sektor se groei en beleggersvertroue verder onderstreep het.<ref>{{Cite web |title=Fintechs: A New Paradigm of Growth |url=https://www.mckinsey.com/~/media/mckinsey/industries/financial%20services/our%20insights/fintechs%20a%20new%20paradigm%20%20of%20growth/fintechs-a-new-paradigm-of-growth.pdf |access-date=2024-07-20 |website=McKinsey & Company |date=2021-04-14 |archive-date=2024-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529211318/https://www.mckinsey.com/~/media/mckinsey/industries/financial%20services/our%20insights/fintechs%20a%20new%20paradigm%20%20of%20growth/fintechs-a-new-paradigm-of-growth.pdf |url-status=dead }}</ref> Die verskuiwing na digitale finansiële dienste gedurende hierdie tydperk het ook die aanvaarding van blokkettingtegnologie en kriptogeldeenhede versnel. Namate sentrale banke regoor die wêreld die moontlikheid ondersoek het om digitale geldeenhede uit te reik, het die belangstelling in [[gedesentraliseerde finansies]] en nie-vervangbare tokens gegroei, wat nuwe weë vir innovasie in die finansiëletegnologiesektor geopen het.<ref>{{Cite journal |title=DeFi's Promise and Pitfalls |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666764923000280 |access-date=2024-07-20 |journal=FinTech |volume=3 |issue=2 |article-number=100028 |date=2023-04-01 |doi=10.1016/j.fin.2023.100028 |last=Schar |first=Fabian|doi-broken-date=10 Augustus 2026 }}</ref> === Afrika === Die finansiëletegnologielandskap in Afrika is aan die groei, met aktiewe maatskappye wat 1 263 in 2024 bereik het, 'n beduidende toename vanaf 1 049 in 2022 en 450 in 2020.<ref name="unlock">{{Cite book |last=Bank |first=European Investment |url=https://www.eib.org/en/publications/20240033-finance-in-africa |title=Finance in Africa: Unlocking Investment in an Era of Digital Transformation and Climate Transition |date=2024-11-07 |publisher=European Investment Bank |isbn=978-92-861-5767-7}}</ref> Nigerië lei die finansiëletegnologiesektor en verteenwoordig 28% van alle finansiëletegnologiemaatskappye op die vasteland, en huisves agt van Afrika se nege fintegeenhorings.<ref>{{Cite web |title=Nigeria Remains Africa's Fintech Powerhouse |url=https://furtherafrica.com/2025/08/25/nigeria-remains-africas-fintech-powerhouse/ |access-date=2026-06-17 |website=Further Africa |date=2025-08-25}}</ref> Teen vroeg 2025 was Nigerië die tuiste van meer as 430 fintegmaatskappye, 'n toename van 70% jaar-op-jaar, met finteg wat 72% van die land se totale aandelebefondsing verteenwoordig.<ref>{{Cite web |title=Nigeria's Fintech Sector Surges 70% Despite Challenges |url=https://fintechnews.africa/44869/fintech-nigeria/nigerias-fintech-sector-surges-70-despite-challenges/ |access-date=2026-06-17 |website=Fintech News Africa |date=2025-03-13}}</ref> Afrikaanse fintegbeginondernemings het in 2025 gesamentlik meer as VS$3 miljard aan bekendgemaakte befondsing ingesamel, 'n toename van 33% jaar-op-jaar, terwyl die sektor van vinnige skaalvergroting na volhoubare groei en winsgewendheid verskuif het.<ref>{{Cite web |title=African Fintechs Projected to Grow Profitably in 2026 |url=https://allafrica.com/stories/202601080119.html |access-date=2026-06-17 |website=AllAfrica |date=2026-01-08 |archive-date=2026-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617133710/https://allafrica.com/stories/202601080119.html |url-status=dead }}</ref> === Midde-Ooste === Die [[Verenigde Arabiese Emirate]] het na vore getree as die voorste fintegsentrum in die streek van die Midde-Ooste en Noord-Afrika (MENA). Die VAE huisves ongeveer 'n kwart van alle fintegmaatskappye in die MENA-streek, ondersteun deur twee finansiële vryhandelsones met onafhanklike regulatoriese raamwerke: die Dubai International Financial Centre (DIFC), gereguleer deur die Dubai Financial Services Authority (DFSA), en die Abu Dhabi Global Market (ADGM), gereguleer deur die Financial Services Regulatory Authority (FSRA).<ref>{{Cite web |title=Fintech 2025 – UAE|url=https://practiceguides.chambers.com/practice-guides/fintech-2025/uae/trends-and-developments |access-date=2026-06-17 |website=Chambers and Partners |date=2025}}</ref> Teen 2025 het die DIFC gegroei tot meer as 1 500 finteg-, kunsmatige-intelligensie- en innovasiefirmas, wat negende geplaas het onder wêreldwye fintegsentrums volgens die Global Financial Centres Index, en eerste in die Midde-Ooste.<ref>{{Cite web |title=2025 in Review: AI, Tokenization, Islamic Finance Dominate UAE Fintech Landscape |url=https://fintechnews.ae/29466/abudhabi/2025-in-review-ai-tokenization-islamic-finance-dominate-uae-fintech-landscape/ |access-date=2026-06-17 |website=Fintech News UAE |date=2025-12-22}}</ref> [[Israel]] huisves 'n gevestigde fintegsektor.{{cn|date=Augustus 2026}} Anders as die VAE se vryhandelsone-model, het Israel 'n statutêre regulatoriese sandput-model nagestreef, wat deur 'n interministeriële span voorgestel is en in die 2021-wetsontwerp vir die Aanmoediging van Tegnologiese Ontwikkeling op die Finansiële Gebied uiteengesit is.{{cn|date=Augustus 2026}} Die voorgestelde raamwerk, wat vanaf 2025 steeds op die wetsontwerpstadium bly, word geadministreer deur 'n komitee van die land se vernaamste finansiële reguleerders (die Ministerie van Finansies, die Bank van Israel, die kapitaalmark-, versekerings- en spaargesag, die Israelse Effektegesag, en die owerheid vir die bekamping van geldwassery), wat bedoel is om as 'n gekoördineerde toegangspunt vir deelnemende firmas te dien.<ref>{{Cite journal |last1=Cahane |first1=Amir |last2=Sierra |first2=Michael |date=Januarie 2025|title=Nascent regulatory sandbox frameworks for AI in Israel |url=https://www.cambridge.org/core/journals/cambridge-forum-on-ai-law-and-governance/article/nascent-regulatory-sandbox-frameworks-for-ai-in-israel/C9E5B9630A678D809BDA109AE018881A |journal=Cambridge Forum on AI: Law and Governance |language=en |volume=1 |article-number=e40 |doi=10.1017/cfl.2025.10032 |issn=3033-3733}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Plato-Shinar |first=Ruth |date=2021 |title=Thinking Outside the Box: The New Regulatory Sandbox Regime in Israel |journal=Banking & Finance L. Rev. |volume=36 |issue=3 |ssrn=3829880 }}</ref> == 2020's == Die 2020's het 'n nuwe fase in finansiële tegnologie ingelui, gekenmerk deur die hoofstroomaanvaarding van kunsmatige intelligensie regoor finansiële dienste. Vanaf 2023 is generatiewe KI-hulpmiddels deur banke, betalingsverwerkers en beleggingsplatforms aangeneem om kliëntediens, kredietbesluitneming, bedrogopsporing en portefeuljebestuur te outomatiseer. Die vinnige integrasie van KI in finansiële infrastruktuur het ook regulatoriese aandag getrek. In Mei 2026 het die [[Internasionale Monetêre Fonds]] gewaarsku dat KI-aangedrewe kuberaanvalle sistemiese risiko's vir wêreldwye finansiële stabiliteit inhou, en opgemerk dat gevorderde modelle die tyd en koste wat nodig is om kwesbaarhede regoor onderling gekoppelde bankstelsels te identifiseer en uit te buit, dramaties kan verminder, terwyl uiterste kubervoorvalle finansieringsdruk kan veroorsaak en breër markte kan ontwrig.<ref>{{cite web|title=Financial Stability Risks Mount as Artificial Intelligence Fuels Cyberattacks|url=https://www.imf.org/en/blogs/articles/2026/05/07/financial-stability-risks-mount-as-artificial-intelligence-fuels-cyberattacks|website=International Monetary Fund|date=2026-05-07|access-date=2026-06-17}}</ref> Die Federale Reserwe se Finansiële Stabiliteitsverslag van die lente van 2026 het bevind dat 50% van markkontakte KI as 'n potensiële sistemiese skok vir finansiële markte geïdentifiseer het, teenoor 9% die vorige jaar, wat 'n meer as vyfvoudige toename in waargenome KI-verwante sistemiese risiko oor twaalf maande verteenwoordig.<ref>{{cite web|title=Financial Stability Report, May 2026|url=https://www.federalreserve.gov/publications/files/financial-stability-report20260508.pdf|website=Federal Reserve|date=2026-05-08|access-date=2026-06-17}}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die dekade het ook beduidende finteguitbreiding in ontluikende markte gesien. In Afrika het aktiewe fintegmaatskappye 1 263 in 2024 bereik, teenoor 450 in 2020, met Nigerië wat 28% van alle maatskappye op die vasteland verteenwoordig. In die GSR het regulatoriese sandputte wat deur die Dubai Financial Services Authority en Abu Dhabi Global Market gevestig is, finteglisensiëring versnel en 'n nuwe generasie digitale beleggingsplatforms in staat gestel om kleinhandelbeleggers regoor die streek te bereik. == Bedryfslandskap == Die finansiëletegnologiebedryf sluit 'n uiteenlopende reeks finansiële dienste en tegnologieë in wat in verskeie kernareas gekategoriseer kan word. Baie maatskappye is oor meerdere areas heen aktief of skep nuwe nisse wat hierdie onderskeide vervaag. {| class="wikitable" ! Kategorie ! Besonderhede |- | Bankwese en persoonlike finansies | Digitale bankplatforms en neobanke wat gebruikersvriendelike koppelvlakke, uitgawesnasporing, finansiële beplanning en geïntegreerde persoonlike finansiële bestuurshulpmiddels bied.<ref>{{Cite journal|last1=Hornuf|first1=Lars|last2=Klus|first2=Milan F.|last3=Lohwasser|first3=Todor S.|last4=Schwienbacher|first4=Armin|title=How do banks interact with fintech startups?|journal=Small Business Economics|year=2021|volume=57|issue=3|pages=1505–1526|doi=10.1007/s11187-020-00359-3|doi-access=free|hdl=10419/289149|hdl-access=free}}</ref> |- | Betalings, fakture, oorbetalings en transaksies | Digitale betaaloplossings, faktuurstelsels, eweknie-tot-eweknie-oordragte, internasionale oorbetalings, betaalstaatdienste, invorderings, en korporatiewe kaart- en uitgawebestuurstelsels.<ref>{{Cite journal|last1=Gomber|first1=Peter|last2=Koch|first2=Jascha-Alexander|last3=Siering|first3=Michael|title=Digital Finance and FinTech: Current research and future research directions|journal=Journal of Business Economics|year=2017|volume=87|issue=5|pages=537–580|doi=10.1007/s11573-017-0852-x}}</ref> |- | Lenings en krediet | Eweknie-tot-eweknie-leningsplatforms, [[Koop nou, betaal later|BNPL]], aanlyn persoonlike lenings en finansiering vir klein ondernemings, wat dikwels alternatiewe data en masjienleer vir kredietbeoordeling gebruik.<ref>{{Cite journal|last1=Jagtiani|first1=Julapa|last2=Lemieux|first2=Catharine|title=The roles of alternative data and machine learning in fintech lending: Evidence from the LendingClub consumer platform|journal=Financial Management|year=2019|volume=48|issue=4|pages=1009–1029|doi=10.1111/fima.12295}}</ref> |- | Belegging en vermoënsbestuur | Robo-adviseurs (vermoënsbestuursdienste wat algoritmes gebruik vir outomatiese beleggingsadvies en digitale portefeuljebestuur<ref>{{Cite journal|last1=Jung|first1=Dominik|last2=Dorner|first2=Verena|last3=Weinhardt|first3=Christof|last4=Pusmaz|first4=Hakan|title=Designing a robo-advisor for risk-averse, low-budget consumers|journal=Electronic Markets|year=2018|volume=28|issue=3|pages=367–380|doi=10.1007/s12525-017-0279-9}}</ref>), aanlyn makelaars en [[Doen-dit-self-belegging|selfgerigtebeleggingsplatforms]]. |- | Kapitaalmarkte en batebestuur | Algoritmiese handelsplatforms, markdata-ontleding en portefeulje-optimaliseringshulpmiddels vir institusionele handel en batebestuur.<ref>{{Cite journal|last1=Kirilenko|first1=Andrei A.|last2=Lo|first2=Andrew W.|title=Moore's Law versus Murphy's Law: Algorithmic Trading and Its Discontents|journal=Journal of Economic Perspectives|year=2013|volume=27|issue=2|pages=51–72|doi=10.1257/jep.27.2.51|doi-access=free |hdl=1721.1/87768|hdl-access=free}}</ref> |- | Insurtech en proptech | Tegnologietoepassings in versekering en eiendom, wat gepersonaliseerde polisse, vaartbelynde eisprosesse en innoverende eiendomsbestuursoplossings bied.<ref>{{Cite journal|last1=Eling|first1=Martin|last2=Lehmann|first2=Martin|title=The impact of digitalization on the insurance value chain and the insurability of risks|journal=The Geneva Papers on Risk and Insurance-Issues and Practice|year=2018|volume=43|issue=3|pages=359–396|doi=10.1057/s41288-017-0073-0}}</ref> |- | [[Blokketting]], [[Kriptogeldeenheid|kriptogeldeenhede]] en [[Gedesentraliseerde finansies|DeFi]] | Blokketting-gebaseerde tegnologieë wat kriptogeldeenhede en platforms vir gedesentraliseerde finansies (DeFi) moontlik maak vir meer deursigtige en gedesentraliseerde finansiële stelsels.<ref>{{Cite journal|last1=Chen|first1=Yan|last2=Bellavitis|first2=Cristiano|title=Blockchain disruption and decentralized finance: The rise of decentralized business models|journal=Journal of Business Venturing Insights|year=2020|volume=13|article-number=e00151|doi=10.1016/j.jbvi.2019.e00151}}</ref> |- | Regtech, nakoming en sekuriteit | Regulatoriese tegnologie-oplossings vir monitering, verslagdoening, nakoming, bedrogopsporing en kuberveiligheid in die finansiële sektor.<ref>{{Cite journal|last1=Arner|first1=Douglas W.|last2=Barberis|first2=Jànos|last3=Buckley|first3=Ross P. |author-link3=Ross P. Buckley|title=FinTech, RegTech, and the reconceptualization of financial regulation|journal=Northwestern Journal of International Law & Business|year=2016|volume=37|issue=3|pages=371–413|url=https://scholarlycommons.law.northwestern.edu/njilb/vol37/iss3/2/}}</ref> |- | Infrastruktuur | [[Kernbankwese|Kernbankstelsels]], finansiële data-samevoegingsdienste, oopbankwese-API's, Bankwese-as-'n-Diens- (BaaS) platforms, en gevorderde data-ontledingshulpmiddels wat die hele finansiëletegnologie-ekosisteem ondersteun.<ref>{{Cite journal|last1=Omarini|first1=Anna|title=Banks and Fintechs: How to Develop a Digital Open Banking Approach for the Bank's Future|journal=International Business Research|year=2018|volume=11|issue=9|pages=23–36|doi=10.5539/ibr.v11n9p23}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Zetzsche|first1=Dirk A.|last2=Arner|first2=Douglas W.|last3=Buckley|first3=Ross P.|last4=Weber|first4=Rolf H.|title=The Future of Data-Driven Finance and RegTech: Lessons from EU Big Bang II|journal=Stanford Journal of Law, Business & Finance|year=2019|volume=25|issue=2|pages=245–288|ssrn=3359399 }}</ref> |} == Inkomstemodelle == Finansiëletegnologiemaatskappye gebruik verskeie inkomstemodelle en kombineer dikwels meerdere benaderings om inkomstestrome te diversifiseer. Transaksiefooie vorm 'n primêre inkomstebron vir baie finansiëletegnologie-ondernemings, veral betalingsverwerkers en kriptogeldeenheidbeurse. Hierdie maatskappye hef tipies 'n persentasie van elke verwerkte transaksie. Sommige maatskappye het hierdie model uitgebrei om premiefooie vir dienste soos onmiddellike uitbetalings in te sluit, wat handelaars bedien wat onmiddellike toegang tot fondse benodig.<ref>{{Cite web |title=2024 Notice of Annual Meeting of Stockholders and Proxy Statement |url=https://s201.q4cdn.com/231198771/files/doc_financials/2024/ar/PayPal-Holdings-Inc-Combined-2024-Proxy-Statement-and-2023-Annual-Report.pdf |access-date=2024-07-20 |website=Paypal Investor Report }}{{Dead link|date=Augustus 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Coinbase Shareholder Letter First Quarter 2024 |url=https://s27.q4cdn.com/397450999/files/doc_financials/2024/05/Shareholder-Letter-Q1-2024.pdf|access-date=2024-07-20 |website=Coinbase Investor Report}}</ref> Uitruilfooie verteenwoordig nog 'n beduidende inkomstestroom, veral vir firmas wat betaalkaarte aanbied.<ref>{{Cite web |title=Merchant Indifference Test Application |url=https://www.bundesbank.de/resource/blob/634960/f74645a59a2ada2d858a3c91ee2508df/mL/2014-09-16-merchant-indifference-test-application-data.pdf |access-date=2024-07-20 |website=bundesbank}}</ref> [[Lêer:Gao-report-on-interchange.gif|duimnael|regs|250px|GAO-verslagbeeld wat uitruilfooie verduidelik]] Intekening- en freemium-modelle stel maatskappye in staat om basiese dienste gratis aan te bied terwyl hulle vir gevorderde kenmerke of premievlakke hef.<ref>{{Cite web |title=Revolut 2023 Annual Report |url=https://cdn.revolut.com/pdf/annualreport2023.pdf |access-date=2024-07-20 |website=Revolut}}</ref> Hierdie benadering is algemeen onder digitale banke en finansiële bestuursplatforms. In die besigheid-tot-besigheid- (B2B) sektor is gebruiksgebaseerde prysbepaling algemeen, veral vir API-dienste. Verskaffers van finansiëletegnologie-infrastruktuur hef dikwels op grond van die volume API-oproepe of transaksies wat verwerk word, wat ander ondernemings in staat stel om toegang tot gespesialiseerde finansiële dienste te verkry sonder om dit intern te ontwikkel.<ref>{{Cite web |title=Revenue Opportunities Created By Open APIs |url=https://www.fisglobal.com/-/media/fisglobal/files/pdf/white-paper/realizing-revenue-opportunities-with-open-apis.pdf |access-date=2024-07-20 |website=fisglobal}}</ref> Rentegebaseerde inkomste is van kardinale belang vir baie finansiëletegnologiemaatskappye, veral in die bank- en leningsektore. Digitale banke en beleggingsplatforms verdien tipies rente op kliëntedeposito's en kontantsaldo's. Leningsplatforms kombineer dikwels rente-inkomste met leningsverkope, deur gedeeltes van hul leningsportefeuljes aan ander instellings of beleggers te verkoop.<ref>{{Cite web |title=LendingClub Reports Fourth Quarter and Full Year 2022 Results |url=https://ir.lendingclub.com/news/news-details/2023/LendingClub-Reports-Fourth-Quarter-and-Full-Year-2022-Results/default.aspx |access-date=2024-07-20 |website=LendingClub Investor Relations |date=2023-01-25}}</ref> Datagedrewe inkomstemodelle, hoewel potensieel winsgewend, het toenemende ondersoek en regulering in die gesig gestaar. Sommige firmas is by datamonetisering betrokke deur saamgevoegde of geanonimiseerde gebruikersdata aan derde partye te verkoop. Hierdie praktyk het egter privaatheidskwessies en regulatoriese uitdagings laat ontstaan.<ref>{{Cite web |title=Lawmakers Call for Investigation of Fintech Company Yodlee's Data Selling |url=https://www.wsj.com/articles/lawmakers-call-for-investigation-of-fintech-firm-yodlees-data-selling-11579269600 |access-date=2024-07-22 |website=WSJ |date=2020-01-17}}</ref> 'n Minder omstrede benadering behels die benutting van gebruikersdata vir geteikende advertensies en loodgenerering, waar inkomste deur produkaanbevelings en verwysingsfooie verdien word terwyl gratis dienste aan gebruikers verskaf word.<ref>{{Cite web |title=Intuit Investor Dat 2023 |url=https://investors.intuit.com/_assets/_85ab9fac85f2c84ae8711d96ca5b2870/intuit/db/923/9393/pdf/Intuit-Investor-Day-2023_E2E-PRINT-Deck_092723-1.pdf |access-date=2024-07-20 |website=Intuit}}</ref> Sommige inkomstemodelle, soos betaling vir bestellingsvloei (PFOF) wat deur sekere makelaarsfirmas gebruik word, beweeg in 'n regulatoriese grys gebied. Hoewel PFOF kommissievrye transaksies moontlik maak, wat moontlik kleinhandelbeleggers bevoordeel, is dit onder die soeklig weens kommer oor belangebotsings en beste-uitvoeringspraktyke.<ref>{{Cite web |title=SEC Charges Robinhood Financial With Misleading Customers About Revenue Sources and Failing to Satisfy Duty of Best Execution |url=https://www.sec.gov/news/press-release/2020-321 |access-date=2024-07-20 |website=SEC.gov |date=2020-12-17}}</ref> == Infrastruktuur == Moderne finansiële tegnologie berus op 'n gedeelde laag van tegniese infrastruktuur wat toepassings, banke en derdepartyverskaffers in staat stel om data veilig uit te ruil en transaksies te inisieer. Sentraal tot hierdie infrastruktuur is gestandaardiseerde toepassingsprogrammeringskoppelvlakke (API's), wat sagtewarestelsels toelaat om met mekaar te kommunikeer sonder om die onderliggende kode of data direk bloot te stel. Die sekuriteit van hierdie integrasies word bepaal deur protokolle soos OAuth 2.0 en OpenID Connect, en in finansiële dienste spesifiek deur die Financial-grade API- (FAPI) standaard — 'n sekuriteitsprofiel wat deur die OpenID Foundation ontwikkel is en wat definieer hoe API's wat sensitiewe finansiële data hanteer, kliënte moet verifieer, toestemming moet bestuur en die onweerlegbaarheid van transaksies moet verseker.<ref>{{cite web |title=FAPI Working Group |url=https://openid.net/wg/fapi/ |accessdate=2026-04-01 |publisher=OpenID Foundation}}</ref> Oopbankwese verteenwoordig die mees beduidende regulatoriese formalisering van hierdie API-infrastruktuur tot op hede. Onder oopbankwese-raamwerke word banke verplig om kliënterekeningdata en betalingsdienste via gestandaardiseerde API's aan gemagtigde derde partye beskikbaar te stel, onderhewig aan uitdruklike kliëntetoestemming. Die model is eerste op groot skaal verplig deur die [[Europese Unie]] se hersiene Betalingsdiensterigtlyn (PSD2) in 2018 en die VK se Open Banking Standard, wat ná 'n uitspraak van die Competition and Markets Authority in 2016 gevestig is.<ref>{{cite web |date=2025 |title=OBL Impact Report 7 |url=https://www.openbanking.org.uk/insights/obl-impact-report-7-open-banking-delivers-real-world-impact-as-adoption-accelerates-year-on-year/ |accessdate=2026-04-01 |publisher=Open Banking Limited}}</ref> Vergelykbare raamwerke is sedertdien wêreldwyd aangeneem, insluitend die Financial Data Exchange- (FDX) standaard in die Verenigde State en die Consumer Data Right (CDR) in Australië, hoewel hierdie verskil ten opsigte van terminologie, tegniese standaarde en implementeringsmodel.<ref>{{cite web |date=2026-01-28 |title=The Anatomy of a Thriving Open Banking Ecosystem |url=https://ozoneapi.com/blog/the-anatomy-of-a-thriving-open-banking-ecosystem/ |accessdate=2026-04-01 |publisher=Ozone API}}</ref> Teen 2024 is die wêreldwye oopbankwesemark op ongeveer $31,6 miljard gewaardeer en dit sal na verwagting teen 2030 $135 miljard bereik.<ref>{{cite web |title=Open Banking Market Size & Share |url=https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/open-banking-systems-market |accessdate=2026-04-01 |publisher=Grand View Research}}</ref> == Kontroversies == Namate finansiëletegnologiemaatskappye poog om tradisionele [[finansiële dienste]] te ontwrig, is sommige gekritiseer omdat hulle groei bo nakoming, sekuriteit en verbruikersbeskerming gestel het. In 'n noemenswaardige kontroversie het die kriptogeldeenheidbeurs FTX in November 2022 ineengestort te midde van beskuldigings van misleidende praktyke, onbehoorlike hantering van kliëntebates en onvoldoende risikobeheer.<ref>{{cite news|first=MacKenzie|last=Sigalos|url=https://www.cnbc.com/2022/11/15/how-sam-bankman-frieds-ftx-alameda-empire-vanished-overnight.html|title=How Sam Bankman-Fried's crypto empire vanished overnight|date=2022-11-11|work=[[CNBC]]}}</ref> [[Sam Bankman-Fried]], FTX se stigter en uitvoerende hoof, is later skuldig bevind aan bedrog per elektroniese kommunikasie (''wire fraud''), sameswering en [[geldwassery]].<ref>{{cite news|first1=David|last1=Yaffe-Bellany|first2=Matthew|last2=Goldstein|first3=J. Edward|last3=Moreno|url=https://www.nytimes.com/2023/11/02/technology/sam-bankman-fried-fraud-trial-ftx.html|title=Sam Bankman-Fried Is Found Guilty of 7 Counts of Fraud and Conspiracy|date=2022-12-13|work=The New York Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20231202030700/https://www.nytimes.com/2023/11/02/technology/sam-bankman-fried-fraud-trial-ftx.html|archive-date=2023-12-02}}</ref> == Verwysings en aantekeninge == {{Reflist|35em}} == Verdere leesstof == * {{cite book |editor1-last=Teigland |editor1-first=R. |editor2-last=Siri |editor2-first=S. |editor3-last=Larsson |editor3-first=A. |editor4-last=Puertas |editor4-first=A. M. |editor5-last=Bogusz |editor5-first=C. I. |title=The Rise and Development of FinTech (Open Access): Accounts of Disruption from Sweden and Beyond |date=2018 |publisher=Routledge |isbn=978-0-8153-7850-1 |ref=none}} * {{cite journal |first=Johannes |last=Treu |title=The Fintech Sensation – What is it about? |journal=Journal of International Business and Management |volume=5 |issue=1 |year=2022 |pages=1–19 |url=https://rpajournals.com/wp-content/uploads/2022/01/JIBM-2021-11-2094.pdf |access-date=2023-02-23|doi=10.37227/JIBM-2021-11-2094|issn=2616-5163|ref=none}} == Eksterne skakels == {{Commons category-inline}} {{Normdata}} [[Kategorie:Finansiële dienste]] iqevv5oysofl6j40idmrwwt5mv7aocf 0 465227 2964381 2928813 2026-09-01T19:13:31Z Oesjaar 7467 /* Verwysings */ Verbeter 2964381 wikitext text/x-wiki {{geen bronnelys}} '''Aidan Murphy''' ([[Dublin]]; 24 April 1968), bekend onder sy verhoognaam '''Aidan Gillen''', is 'n [[Ierland|Ierse]] [[akteur]] wat in [[rolprent]], [[teater]] en [[televisie]] gewerk het. Hy is bekend vir sy rolle as A.D Janson (Rat Man) in ''[[The Maze Runner (trilogie)|The Maze Runner]]'', Petyr Baelish "Kleinvinger" in ''[[Game of Thrones]]'', Thomas J. "Tommy" Carcetti in [[The Wire]], Aberama Gold in [[Peaky Blinders]] en Lord Nelson Rathbone in ''[[Shanghai Knights]]''. Hy was getroud met Olivia O'Flanagan en hulle het twee kinders: Berry en Joe.<ref>{{cite web|url=http://www.guardian.co.uk/culture/2009/jul/14/aidan-gillen-freefall-television|title=Aidan Gillen: I'm less bothered about playing disgusting or flawed people|author=Jeffries, Stuart|date=14 Julie 2009|work=[[The Guardian]]|publisher=|language=Engels|accessdate=15 Mei 2011}}</ref> == Filmografie == === Rolprente === {| class="wikitable sortable" !Jaar !Titel !Rol !Notas |- |1985 |''The Drip'' |Jong seun |Kortfilm |- |1987 |''The Lonely Passion of Judith Hearne'' |Jong man in die drankwinkel | rowspan="2" |Gekrediteer as Aidan Murphy |- |1988 |''The Courier'' |Seun |- |1992 |''[[An Ungentlemanly Act]]'' |Matroos Wilcox | rowspan="3" |[[TV-fliek]] |- | rowspan="2" |1993 |''A Handful of Stars'' |Tony |- |''Belfry'' |Dominic |- |1995 |''[[Circle of Friends]]'' |Aidan Lynch |- |1996 |''[[Some Mother's Son]]'' |Gerard Quigley |- |1997 |''[[Mojo (film)|Mojo]]'' |Baby |- | rowspan="2" |1998 |''Gold in the Streets'' |Paddy |- |''Amazing Grace'' |Jong man |Kortfilm |- |1999 |''Buddy Boy'' |Francis |- | rowspan="4" |2000 |''The Second Death'' |Biljartspeler |Kortfilm |- |''The Low Down'' |Frank |- |''[[The Darkling]]'' |Jeff Obold | rowspan="2" |TV-fliek |- |''[[Lorna Doone (2000 film)|Lorna Doone]]'' |Carver Doone |- | rowspan="2" |2001 |''My Kingdom'' |Barry Puttnam |- |''Robertson Major'' |William Robertson |Kortfilm |- | rowspan="2" |2002 |''The Final Curtain'' |Dave Turner |- |''First Communion Day'' |Seamus |TV-fliek |- | rowspan="3" |2003 |''Photo Finish'' |Joe Wilde |- |''[[Shanghai Knights]]'' |Lord Nelson Rathbone |- |''Burning the Bed'' |Stephen |Kortfilm |- |2005 |''Walk Away and I Stumble'' |Paul |TV-fliek |- |2006 |''Trouble with Sex'' |Conor |- |2008 |''[[Blackout (2008 film)|Blackout]]'' |Karl |- | rowspan="4" |2009 |''[[Freefall]]'' |Gus |TV-fliek |- |''[[12 Rounds]]'' |Miles Jackson |- |''Spunkbubble'' |Dessie |Kortfilm |- |''Runners'' |Terry |Kortfilm |- |2010 |''Treacle Jr.'' |Aidan |- | rowspan="2" |2011 |''[[Wake Wood]]'' |Patrick Daley |- |''[[Blitz (film)|Blitz]]'' |Barry Weiss |- | rowspan="4" |2012 |''[[The Dark Knight Rises]]'' |CIA-agent |- |''[[Shadow Dancer]]'' |Gerry |- |''Ekki Múkk'' |Little One |Kortfilm |- |''The Good Man'' |Michael |- | rowspan="5" |2013 |''The Dark Knight Returns: Part 2'' |The Joker |Stemrol |- |''The Note'' |Lars |Kortfilm |- |''Mister John'' |Gerry Devine |- |''Beneath the Harvest Sky'' |Clayton |- |''Song'' |Dan |Kortfilm |- | rowspan="4" |2014 |''Calvary'' |Dr. Frank Harte |- |''Still'' |Carver |- |''Song'' |Dan | rowspan="2" |Kortfilm |- |''Ambition'' <ref>{{cite web|url=http://www.wired.co.uk/news/archive/2014-10/16/ambition-movie|title=Game of Thrones star takes lead in hard sci-fi 'Ambition' (Wired UK)|publisher=Wired}}</ref> |Meester |- | rowspan="3" |2015 |''You're Ugly Too'' |Will |- |''Sing Street'' |Robert |- |''[[Maze Runner: The Scorch Trials]]'' |Janson/Rat Man |- |2017 |''[[King Arthur: Legend of the Sword]]'' |Goosefat Bill |- | rowspan="2" |2018 |''[[Maze Runner: The Death Cure]]'' |Janson/Rat Man |- |''[[Bohemian Rhapsody (film)|Bohemian Rhapsody]]'' |[[John Reid (bestuurder)|John Reid]] |- |2021 |''[[Those Who Wish Me Dead]]'' |Jack |- | rowspan="2" |2023 | ''Barber'' |Val Barber |- | ''Dance First'' |[[James Joyce]] |Verw.<ref>{{Cite web|url=https://www.screendaily.com/news/first-look-gabriel-byrne-as-samuel-beckett-in-james-marshs-biopic-dance-first-exclusive/5174188.article|title=First look: Gabriel Byrne as Samuel Beckett in James Marsh's biopic 'Dance First'|website=Screen Daily}}</ref> |} === Televisie === {| class="wikitable sortable" !Jaar !Titel !Rol !Notas |- |1990 |''The Play on One'' |Harry |Episode: "Killing Time" |- | rowspan="2" |1993 |''[[The Bill]]'' |Jeff Barratt |Episode: "Play the Game" |- |''Screenplay'' |Gypo |Episode: "Safe" |- |1994 |''In Suspicious Circumstances'' |James Crozier |Episode: "To Encourage the Others" |- |1999–2000 |''[[Queer as Folk (Verenigde Koninkryk)|Queer as Folk]]'' |Stuart Alan Jones |10 episodes |- |2001 |''Dice'' |Glenn Taylor |2 episodes |- |2003 |''[[Agatha Christie's Poirot]]'' |Amyas Crale |Episode: "[[Five Little Pigs]]" |- |2004–2008 |''[[The Wire]]'' |Thomas J. "Tommy" Carcetti |35 episodes |- | rowspan="2" |2005 |''[[Law & Order: Trial by Jury]]'' |Jimmy Colby |Episode: "Vigilante" |- |''The Last Detective'' |Steve Fallon |Episode: "Willesden Confidential" |- | rowspan="2" |2010 |''[[Thorne]]'' |Phil Hendricks |6 episodes |- |''[[Identity]]'' |DI John Bloom |6 episodes |- |2010–2011 |''[[Love/Hate (televisiereeks)|Love/Hate]]'' |John Boy Power |10 episodes |- |2011–2017 |''[[Game of Thrones]]'' |[[Petyr Baelish|Petyr "Kleinvinger" Baelish]] |41 episodes |- |2011 |''[[Other Voices]]'' |Homself |Aanbieder |- |2013 |''[[Mayday (Britse minireeks)|Mayday]]'' |Everett Newcombe |5 episodes |- |2014 |''Charlie'' |[[Charles Haughey|Charles J. Haughey]] |3 episodes |- |2017 |''Urban Myths'' |[[Timothy Leary]] |Episode: "Cary Grant and Timothy Leary" |- |2017-2019 |''[[Peaky Blinders]]'' |Aberama Gold |10 episodes |- |2019-2020 |''[[Project Blue Book]]'' |[[J. Allen Hynek]] |Hoofrol |} === Videospeletjies === {| class="wikitable sortable" !Jaar !Titel !Rol |- |2016 |''[[Quantum Break]]'' |Paul Serene (stem en bewegingsopname) |} == Verwysings == {{verwysings}} == Eksterne skakels == {{commonskat|Aidan Gillen}} * {{IMDB|0318821}} * {{Dooie skakel|1=[http://www.allrovi.com/name/aidan-gillen-p199057?r=allmovie Aidan Gillen]|2=http://www.allrovi.com/name/aidan-gillen-p199057?r=allmovie|bot=InternetArchiveBot}} op [[Allrovi]] {{en}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1968]] [[Kategorie:Wikipedia:Stukkende eksterne skakel]] [[Kategorie:Mans]] 19mmjpg2q22vxqt9mjx1l2vq3h3mkwf 0 465305 2964362 2935777 2026-09-01T18:01:53Z Oesjaar 7467 /* Bibliografie */ Verbeter 2964362 wikitext text/x-wiki Die '''Kwaaimanpas''' is ‘n pas in die Transkei. Dit is op ‘n grondpad by 31° 43′ 31.2″ suid, 27° 41′ 44″ oos en naby die nederseting kuMahlungulu. Die pad loop direk suid van [[Cala]] op die [[R410 (Suid-Afrika)|R410-pad]] na die [[R61 (Suid-Afrika)|R61-pad]] naby [[Tsomo]] (tussen [[Cofimvaba]] en [[Ngcobo]]). Die pad volg ongeveer die oostelike oewer van die Tsomoriver. Langs die pad is ook die [[Ncoradam]] naby die nedersetting Ncorha ([[Ncora]]). Waarskynlik het togryers die naam aan die oorspronklike pas gegee omdat dit toe glo besonder steil was. Die naam was egter reeds rondom 1880 reeds in gebruik. Hierdie pas moet nie verwar word met die Kaaimanspas ([[Kaaimansrivierpas]]) nie. ==Bibliografie== *https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/eastern-cape/196-kwaaimans-pass.html [[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]] fc072s2b1yi98ch5zep8jh1jhnslqv9 0 465307 2964361 2931225 2026-09-01T18:01:39Z Oesjaar 7467 /* Bibliografie */ Verbeter 2964361 wikitext text/x-wiki Die '''Kudiakampan''' in die noorde van [[Botswana]] is veral bekend om die '''Baines’ Baobabs'''. ==Ligging== Hierdie laagte is noordwes van die [[Makarikaripan]] in die noordelike deel van die [[Kalahari]]. ‘n Reeks sandduine begroei met gevestigde gras skei dit van die Makarikaripan. Dit vorm saam met ander panne in die direkte omgewing ‘n groot nasionale park in die noorde van die land. ==Ontstaan== Aanvanklik was hierdie pan ‘n beduidende binnelandse meer en deel van ‘n dreineringstelsel wat uitgemond het in die Makarikaripan. Deur verskuiwende sandduine en die gevolglike blokkering en verandering van die vloeirigting van die waterstrome het die vloedwaters van die [[Zambezirivier]], [[Choberivier]], [[Kunenerivier]], [[Linyantirivier]], [[Kwandorivier]], Dekarivier en ander riviere in die omgewing nie meer die pan bereik nie. In die winter is dit nou ‘n dooie soutpan en in die somer slegs ‘n vlak binnelandse meer. ==Flora en fauna== Dit is die tuiste van [[olifant]]e, [[kameelperd]]e, [[zebra]]s en [[wildebees]]te. Die pan is egter bekend om ‘n klompie kremetartbome wat op ‘n effens hoër punt aan die oostelike rant van die pan staan by die koördinate 20° 7′ 21″ suid en 24° 45′ 45″ oos. Hulle is bekend as die Baines’ Baobabs omdat [[John Thomas Baines]] hulle in Mei 1862 geskilder het toe hy onderweg was na die [[Victoria-waterval]]. Die grootste van hierdie bome wat hy gesien het, het omgeval, maar uit die stam het vroeg in die 21ste eeu nog vars blaartjies gespruit. Daar is ook nog ander jonger kremetartbome. Hulle kan slegs wanneer die pan in die winter droog is, bereik word. ==Lees ook== *[[Kalahari-besproeiingskema]] *[[Kalahari-pannestreek]] ==Bibliografie== *http://www.botswana-travel-guide.com/bradt_guide.asp?bradt=780 *https://www.nicholasbratton.com/the-atlas/2020/2/1/kudiakam *https://rogergosden.com/2024/04/05/baines-baobabs-in-botswana/ [[Kategorie:Botswana]] k2oetxtdy30tu0fovplf2pj55d21tn8 0 465346 2964408 2956847 2026-09-01T22:21:07Z Oesjaar 7467 Sintaksfout 2964408 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Othello''}} {{Inligtingskas rolprent | naam = Othello | beeld = | regisseur = [[Orson Welles]] | produksieleier = Orson Welles | draaiboekskrywer = Orson Welles | met = {{Plainlist| * [[Micheál Mac Liammóir]] * Suzanne Cloutier * [[Orson Welles]] * [[Robert Coote]] * [[Hilton Edwards]] * Michael Laurence }} | kinematografie = Anchise Brizzi<br>G.R. Aldo<br>George Fanto | musiek = Angelo Francesco Lavagnino<br>Alberto Barberis | redigeerder = | verspreider = Marceau Films<br>[[United Artists]] | ateljee = | vrystelling = [[29 November]] [[1951]] | speeltyd = 93 min | land = | taal = | begroting = | bruto = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | webtuiste = | imdb_id = 0045251 }} '''''Othello''''' is 'n rolprent uit [[1951]]. Die film is geregisseer deur [[Orson Welles]].<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/1951/film/reviews/othello-1200417205/|title=Othello|website=variety.com|last=Staff|date=1952-01-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://letterboxd.com/film/othello-1951/|title=Othello (1951)|via=letterboxd.com}}</ref> == Hoofrolspelers == * [[Micheál Mac Liammóir]] as Iago * Suzanne Cloutier as Desdemona * [[Orson Welles]] as Othello * [[Robert Coote]] as Roderigo * [[Hilton Edwards]] as Brabantio * Michael Laurence as Cassio == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Wikiquote-inlyn}} * {{IMDb title|0045251}} {{Normdata}} [[Kategorie:Italiaanse rolprente]] i26ijjrkog5fl4j6r8f755l5m1eoypu 0 465373 2964366 2954782 2026-09-01T18:19:56Z Oesjaar 7467 /* Bibliografie */ Verbeter 2964366 wikitext text/x-wiki '''Strikfontein se Nek''' is ‘n bergpas in [[Limpopo]]. Hierdie pas is op die D2644-pad naby die nedersetting Skrikfontein (23° 45′ 14″ suid en 28° 39′ 7.3″ oos). Dit lê oos van die R518-pad tussen [[Marken]] en [[Mokopane]]. Let op: Die dorpie heet S''k''rikfontein, maar die pas S''t''rikfontein se Nek. ==Lees ook== *[[Lys van bergpasse in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== *Burden, Matilda: Opreisfontein – ‘n Ondersoek na fonteinname in Suid-Afrika. [[Stellenbosch]]: eie publikasie, 2026. ISBN 978-1-0492-9818-4 *https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/search.html?q=strikfontein [[Kategorie:Limpopo]] [[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]] fq7hn6oekm67fgg3now0et5h4cccvb8 0 465688 2964320 2963165 2026-09-01T15:32:21Z Jcb 223 2964320 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Craig Newmark | bynaam = | beeld = Craig Newmark headshot 1 (with hat) (cropped).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Craig Newmark in 2023 | geboortenaam = Craig Alexander Newmark | geboortedatum = [[6 Desember]] [[1952]] | geboorteplek = Morristown, [[New Jersey]], [[VSA]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = Verenigde State | beroep = Voorsitter en [[hoof- uitvoerende beampte]] van ''[[Amazon.com|Amazon.com, Inc.]]'' | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Eileen Whelpley | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Craig Alexander Newmark''' (gebore [[6 Desember]] [[1952]]) is 'n [[Amerikaanse]] [[internet]]-[[entrepreneur]] en [[filantroop]], veral bekend as die stigter van die geklassifiseerde webwerf Craigslist. Voor die stigting van Craigslist het hy as 'n [[rekenaarprogrammeerder]] vir [[IBM]], Bank of America en Charles Schwab gewerk. Newmark was die hoof uitvoerende beampte van Craigslist van die stigting tot 2000. Hy het Craig Newmark Philanthropies in 2015 gestig. ==Vroeë lewe en opvoeding== Newmark is in 1952 in Morristown, [[New Jersey]], gebore aan Joyce en Lee Newmark, 'n boekhouer en versekerings- en vleisverkoper, wat [[Jood]]s was.<ref name="Harris Feb2006">{{cite web |url=https://www.theguardian.com/technology/2006/feb/19/news.theobserver1 |title=The nerd who became a crusader |last=Harris |first=Paul |date=18 Februarie 2006 |website=The Guardian |publisher= |access-date=4 Januarie 2021}}</ref> As kind het Newmark van [[Wetenskapsfiksie|wetenskapfiksie]] en [[strokiesprent]]e gehou en wou hy 'n [[paleontoloog]] word.<ref name="Dolcourt July2019">{{cite web |url=https://www.cnet.com/features/nerdy-craigslist-founder-wants-to-change-the-world-starting-with-your-news/ |title=Nerdy Craigslist founder wants to change the world -- starting with your news |last=Dolcourt |first=Jessica |date=25 Julie 2019 |website=CNET |publisher= |access-date=4 Januarie 2021 |quote=}}</ref> Toe Newmark dertien was, is sy pa aan [[kanker]] oorlede. Sy ma het hom en sy jonger broer, Jeff, toe na Jacob Ford Village in Morristown verhuis.<ref name="Harris Feb2006" /><ref name="Coughlin July2015">{{cite web |url=https://morristowngreen.com/2015/07/20/you-can-go-at-home-again-as-craiglist-founder-craig-newmark-proves-with-grow-it-green-morristown/ |title=You can go (at) home again |last=Coughlin |first=Kevin |date=20 Julie 2015 |website=Morristown Green |publisher= |access-date=4 Januarie 2021}}</ref> As tiener het Newmark Morristown High School bygewoon, waar hy in [[fisika]] belanggestel het.<ref name="Coughlin July2015"/> Hy het aanmekaargeplakte, swartraamde bril en 'n sakbeskermer gedra.<ref name="LATimes June2004">{{cite web |url=https://www.latimes.com/la-tm-craigslist24jun13-story.html |title=The Craigslist Phenomenon |last=Davidson |first=Idelle |date=13 Junie 2004 |website=The Los Angeles Times |publisher= |access-date=12 Januarie 2021 |quote=}}</ref> In 'n onderhoud het hy sy hoërskoolself beskryf as "moontlike nerd-pasiënt nul".<ref name="BayCityNews June2020">{{cite web |url=https://localnewsmatters.org/2020/06/24/gotta-stand-up-craiglist-founder-shows-his-support-and-money-for-traditional-media/ |title='Gotta stand up': Craigslist founder shows his support and (money) for traditional media |last=Hill |first=Angela |date=24 Junie 2020 |website=Bay City News Foundation |publisher= |access-date=12 Januarie 2021 |quote=}}</ref> Gedurende hoërskool het hy in die skoolkoor gesing, by die fisikaklub aangesluit,<ref name="Dolcourt July2019"/> mede-kaptein van die debatspan was en in die erevereniging was.<ref name="Coughlin July2015"/> Newmark het in 1971 van hoërskool gegradueer.<ref name="Bangiolo September2008">{{cite web |url=https://www.nj.com/morristown/paulbangiola/2008/09/an_interview_with_craigs_list.html |title=An interview with Craigslist founder: Morristown native Craig Newmark |last=Bangiola |first=Paul |date=16 September 2008 |website=NJ.com |publisher=Advance Local |access-date=4 Januarie 2021 |quote=}}</ref> Gedurende sy eerste jaar op kollege het Newmark rekenaarwetenskap begin studeer.<ref name="Dolcourt July2019"/> Hy het onderskeidelik in 1975 en 1977 'n [[Baccalaureus Scientiae]]- en 'n Meestersgraad in [[rekenaarwetenskap]] en inligtingswetenskappe aan die Case Western Reserve Universiteit<ref name="Forbes Profile">{{cite web |url=https://www.forbes.com/profile/craig-newmark/?sh=16eee8e57a4c |title=#1613 Craig Newmark |last= |first= |date= |website=Forbes |publisher= |access-date=4 Januarie, 2021 |quote=}}</ref> verwerf.<ref name="CaseWestern March2008">{{cite web |url=http://blog.case.edu/case-news/2008/03/25/degrees |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911124358/http://blog.case.edu/case-news/2008/03/25/degrees |url-status=dead |archive-date=2011-09-11 |title=Case Western Reserve University selects honorary doctorates awardees |last= |first= |date=25 Maart 2008 |website=Case Western Reserve University |publisher= |access-date=4 Januarie 2021 |quote=}}</ref> ==Loopbaan== [[Lêer:Craig Newmark by Pete Forsyth.jpg|duimnael|Newmark in 2014.]] Voordat hy Craigslist gestig het, het Newmark as 'n kontrak-rekenaarprogrammeerder vir maatskappye soos Bank of America, [[Sun Microsystems]] en ander gewerk.<ref name="NJ.COM Sept2008">{{cite news |title=An interview with Craigslist founder: Morristown native Craig Newmark |last1=Bangiola |first1=Paul |url=https://www.nj.com/morristown/paulbangiola/2008/09/an_interview_with_craigs_list.html |work=NJ.com |date=16 September 2008 |accessdate=17 Februarie 2021}}</ref> Sy eerste werk na kollege was by [[IBM]], waar hy 17 jaar lank as 'n programmeerder en [[Stelselingenieurswese|stelselingenieur]] gewerk het. Gedurende daardie tyd het hy in Boca Raton, [[Florida]], [[Detroit]], [[Michigan]], en toe [[Pittsburgh]], [[Pennsilvanië]], gewoon.<ref name="TheGuardian July2019">{{cite news |title=Craigslist's Craig Newmark: 'Outrage is profitable. Most online outrage is faked for profit' |last1=Smith |first1=David |url=https://www.theguardian.com/technology/2019/jul/14/craigslist-craig-newmark-outrage-is-profitable-most-online-outrage-is-faked-for-profit |work=The Guardian |date=14 Julie 2019 |accessdate=23 Februarie 2021}}</ref> Hy het in 1993 na [[San Francisco]] verhuis nadat hy 'n pos by Charles Schwab aanvaar het.<ref name="newmark">{{Cite web |title=Craig Newmark |url=https://www.forbes.com/profile/craig-newmark/ |access-date=2024-02-13 |website=Forbes |language=en}}</ref> Daar het 'n kollega hom aan die [[Wêreldwye web|Wêreldwye Web]] bekendgestel – wat destyds nog relatief vry van advertensies was.<ref name="DailyRecord June2004">{{cite news |title=Web guru hails from Morristown |last1=Iqbal |first1=Navid |url=https://amarillo.craigslist.org/about/press/morristown |work=Daily Record |date=26 Junie 2004 |accessdate=17 Februarie 2021}}</ref> In 1995 het Newmark begin om 'n lys van komende geleenthede per [[e-pos]] aan 'n paar vriende te stuur om "'n klein gemeenskap te kweek".<ref name="TheRinger June2017">{{cite news|last1=Bereznak|first1=Alyssa|date=1 Junie 2017|title=Craig From Craigslist's Second Act|work=The Ringer|url=https://www.theringer.com/2017/6/1/16042734/craig-newmark-interview-craigslist-journalism-421c50020179|accessdate=17 Februarie 2021}}</ref> Ander mense het gevra om op die lys ingesluit te word en soos lede gegroei het, het die soort inligting op die lys ook gegroei.<ref name="Harris Feb2006" /> Newmark het craigslist.org in 1996 bekendgestel, waar mense inligting kon uitruil, meestal gratis.<ref name="DailyRecord June2004"/> Dit het begin as 'n nuusbrief oor geleenthede in San Francisco.<ref name="newmark" /> Hy het dit as 'n [[stokperdjie]] bedryf terwyl hy as sagteware-ingenieur aangehou werk het tot 1999 toe hy Craigslist as 'n private winsgewende maatskappy geïnkorporeer het.<ref name="Gizmodo Sept2013">{{cite news |title=Everything You Ever Wanted to Know About Craig From Craigslist |last1=Boulton |first1=Terynn |url=https://gizmodo.com/everything-you-ever-wanted-to-know-about-craig-from-cra-1262446153 |work=Gizmodo |date=6 September 2013 |accessdate=17 Februarie 2021}}</ref> In haar boek ''An Internet for the People: The Politics and Promise of craigslist'', het Jessa Lingel die [[webwerf]] beskryf as "die internet ongegentrifiseerd".<ref name="PennToday Feb2020">{{cite web |title=What craigslist can teach us about Web 2.0 |last1=Lingel |first1=Jessa |url=https://penntoday.upenn.edu/news/what-craigslist-can-teach-us-about-web-2.0 |work=Penn Today |date=19 Februarie 2020 |accessdate=23 Februarie 2021}}</ref> In 2000 het Newmark as hoof uitvoerende beampte bedank en die rol aan Jim Buckmaster oorgedra. Sedertdien was Newmark nie betrokke by die "daaglikse bedrywighede" van Craigslist nie.<ref name="Forbes Aug2018">{{cite news |title=Why Billionaire Craig Of Craigslist Is Giving Millions To Journalism And Education |last1=Au-Yeung |first1=Angel |url=https://www.forbes.com/sites/angelauyeung/2018/08/13/why-billionaire-craig-of-craigslist-is-giving-millions-to-journalism-and-education |work=Forbes |date=13 Augustus 2018 |access-date=25 Maart 2021}}</ref> Vanaf 2018 het hy voortgegaan om op Craigslist-kliëntediensnavrae te reageer, hoofsaaklik met spammers en swendelaars.<ref name="Forbes Aug2018" /><ref name="NJ.COM Sept2008"/> In 2005 het [[Time (tydskrif)|Time-tydskrif]] Craig Newmark gelys as een van die 100 mense wat die wêreld vorm.<ref name="Harris Feb2006" /> Newmark dien op die raad van verskeie [[Nie-winsgewende organisasie|niewinsgewende organisasie]]s soos CUNY Graduate School of Journalism, Girls Who Code, en Vets in Tech, onder andere. Hy beklee ook rolle in die adviesrade van 18 ander niewinsgewende organisasies.<ref name="Entrepreneur July2019">{{cite news |title=What Craig Newmark Can Teach Entrepreneurs About Philanthropy |last1=Boitnott |first1=John |url=https://www.entrepreneur.com/article/336084 |work=Entrepreneur |date=2 Julie 2019 |accessdate=17 Februarie 2021}}</ref> ==Filantropie== Reeds in 2004 het Newmark sy rykdom gebruik om filantropiese oorsake te ondersteun.<ref name="DailyRecord June2004b">{{cite web |title=Web guru hails from Morristown |last1=Iqbal |first1=Navid |url=https://amarillo.craigslist.org/about/press/morristown |work=Daily Record |date=26 Junie 2004 |accessdate=17 Maart 2021}}</ref> Sy filantropiese belangstellings sluit in joernalistiek en kuberveiligheid.<ref name="MorristownGreen July2015">{{cite web | url-status = dead |title=You can go (at) home again…as craiglist founder Craig Newmark proves with Grow It Green Morristown |last1=Coughlin |first1=Kevin | archive-url = https://web.archive.org/web/20220817062136/https://morristowngreen.com/2015/07/20/you-can-go-at-home-again-as-craiglist-founder-craig-newmark-proves-with-grow-it-green-morristown/ | archive-date = 17 Augustus 2022 | url = https://morristowngreen.com/2015/07/20/you-can-go-at-home-again-as-craiglist-founder-craig-newmark-proves-with-grow-it-green-morristown/ |work=Morristown Green |date=20 Julie 2015 |accessdate=15 Maart 2021}}</ref> In 2015 het hy Craig Newmark Philanthropies gestig.<ref name="CraigNewmark ForbesProfile">{{cite web |title=#1613 Craig Newmark |last1= |first1= |url=https://www.forbes.com/profile/craig-newmark/?sh=2b21fbb7a4cc |work=Forbes |date=7 April 2020 |accessdate=17 Maart 2021}}</ref> wat as 'n sambreel dien vir sy ander stigtings,<ref name="ChronicleofPhilanthropy Feb2021" /> soos sy private liefdadigheidstigting, waaraan hy in 2016 $50 miljoen bygedra het om militêre gesinne, kieserregistrasiepogings en vroue in tegnologie te ondersteun.<ref name="Forbes Aug2018"/> In 2018 het Newmark se skenkings altesaam $143 miljoen beloop.<ref name="SFGate Feb2019">{{Cite news |last1=Robertson |first1=Michelle |url=https://www.sfgate.com/business/article/billionaire-bay-area-calif-donations-philanthropy-13646635.php|title=Which Bay Area billionaire gave away the most money last year?|date=2019-02-28|work=SFGate|access-date=2019-02-28|language=en-US}}</ref> Die Chronicle of Philanthropy het Newmark 17de uit 50 in hul 2020-ranglys van individuele skenkers geplaas, wat 'n totaal van $100 miljoen gee.<ref name="ChronicleofPhilanthropy 9Feb2021">{{cite web |title=These were the 50 biggest charitable donors in 2020 |last1=Di Mento |first1=Maria |url=https://www.philanthropy.com/article/the-philanthropy-50/#id=browse_2020 |work=The Chronicle of Philanthropy |date=9 Februarie 2021 |access-date=27 Oktober 2021}}</ref> In 2022 het Newmark $81 miljoen deur die Craig Newmark-stigting geskenk en die Craig Newmark Philanthropic Fund is weer eens in Chronicle of Philanthropy se top 50.<ref name="Focuses">{{cite news |last1=Gamboa |first1=Glenn |title=Q&A: Craig Newmark focuses gifts on journalism, cyberdefense |url=https://apnews.com/article/technology-new-york-city-craig-newmark-manhattan-business-2006258f4a70b2933184f18254b4587f |access-date=24 Mei 2023 |work=AP NEWS |date=14 Februarie 2023 |language=en}}</ref> In Desember 2022 het hy sy voorneme aangekondig om byna al sy geld aan liefdadigheid te skenk.<ref name="newmark" /> ===Veterane=== Terwyl hy konsultasiewerk gedoen het vir die VA Kantoor van Gesondheidsorginnovasie en -leer, het Newmark homself "Nerd-in-Residence" genoem terwyl hy sy rekenaarwetenskapvaardighede op die Blue Button-inisiatief gefokus het, wat ontwerp is om elektroniese gesondheidsrekords, insluitend familiegeskiedenis, beskikbaar te stel aan alle veterane, waardeur die verwerking van eise versnel word, pasiëntsorg verbeter word en lewens gered word.<ref name="GovExec Feb2004">{{cite web |title=Craig Newmark's Badge of Honor: VA 'Nerd-in-Residence' |last1=Fairchild |first1=Caitlin |url=https://www.govexec.com/management/2014/02/craig-newmarks-badge-honor-nerd-residence/78263/ |work=Government Executive |date=5 Februarie 2014 |accessdate=17 Maart 2021}}</ref> In 2022 het Craig Newmark Philanthropies 'n toelaag van $2,95 miljoen aan The Bob Woodruff Foundation se Got Your 6 Network aangekondig. Vanaf 2022 het Craig Newmark Philanthropies meer as $28 miljoen in bydraes tot militêre en veteraangemeenskappe gerapporteer, insluitend Military Veterans in Journalism.<ref name="Memorial">{{cite news |last1=Longley |first1=Liz |date=27 Mei 2022 |title=On Memorial Day, Here's How Some New and Longtime Funders Have Veterans' Six |url=https://www.insidephilanthropy.com/home/2022/5/27/on-memorial-day-heres-how-some-new-and-longtime-funders-have-veterans-six |access-date=24 Mei 2023 |work=Inside Philanthropy}}</ref> In 2023 het Newmark $1 miljoen geskenk aan Blue Star Families, 'n niewinsgewende organisasie wat die families van militêre personeel en veterane ondersteun.<ref name="BlueStarFamiles">{{cite web | title= Blue Star Families Receives $1 Million from Craig Newmark |url=https://bluestarfam.org/2023/04/bsf-receives-1-million-from-craig-newmark/ |website=Blue Star |access-date=6 Oktober 2023 |date=29 April 2023}}</ref> In 2023 het Craig Newmark Philanthropies $10 miljoen geskenk aan The Bob Woodruff Foundation se Got Your 6 Network tydens die 17de jaarlikse Stand Up for Heroes-fondsinsamelingsgala wat omvattende geestesgesondheidsdienste vir veterane en hul families sal ondersteun.<ref name="BWF">{{cite web |title=17th Annual Stand Up for Heroes |url=https://www.youtube.com/watch?v=zEtgwYqbGVY |website=YouTube | date=November 10, 2023 |publisher=Bob Woodruff Foundation |access-date=13 November 2023}}</ref> In 2023 het Newmark 'n bykomende $100 miljoen belowe aan organisasies wat fokus op veterane en militêre families.<ref>{{Cite web |last=III |first=Leo Shane |date=2023-06-20 |title=$100M pledge to vets group is money 'owed' to them, Newmark says |url=https://www.militarytimes.com/veterans/2023/06/20/100m-pledge-to-vets-group-is-money-owed-to-them-benefactor-says/ |access-date=2024-01-29 |website=Military Times |language=en}}</ref> ===Kubersekuriteit=== In Januarie 2017 het ''TechCrunch'' berig dat Newmark $500,000 geskenk het aan [[Wikipedia]] se poging om "teistering en vandalisme op die webwerf te verminder en die gereedskap wat moderators elke dag gebruik om die vrede te bewaar, te verbeter".<ref name="techcrunch.com">{{cite web|author1=Devil Coldewey|title=Craig Newmark puts $500K towards reducing harassment on Wikipedia|url=https://techcrunch.com/2017/01/26/craig-newmark-puts-500k-towards-reducing-harassment-on-wikipedia/|access-date=9 Mei 2017|date=26 Januarie 2017}}</ref> In 2019 het Newmark $6 miljoen aan ''Consumer Reports'' geskenk om 'n Digitale Laboratorium te befonds wat fokus op verbruikers se privaatheidsregte en kuberveiligheid.<ref name="The Guardian Jul2019">{{cite web |title=Craigslist's Craig Newmark: 'Outrage is profitable. Most online outrage is faked for profit' |last1=Smith |first1=David |url=https://www.theguardian.com/technology/2019/jul/14/craigslist-craig-newmark-outrage-is-profitable-most-online-outrage-is-faked-for-profit |work=The Guardian |date=14 Julie 2019 |accessdate=16 Maart 2021}}</ref> In 2021 het Newmark die Instituut vir Veiligheid en Tegnologie se anti-losprysware-program ondersteun;<ref name="CyberScoop 23June2021">{{cite web |title=Craig Newmark Philanthropies donated $450k to boost anti-ransomware coalition |last1=Riley |first1=Tonya |url=https://www.cyberscoop.com/craig-newmark-philanthropies-donated-450k-to-boost-anti-ransomware-coalition/ |work=Cyberscoop |date=23 Junie 2021 |accessdate=27 Oktober 2021}}</ref> 'n ses maande lange studie oor waninligting en [[disinformasie]] deur die Aspen Instituut se Kommissie oor Inligtingsversteuring;<ref name="Telegraph 24Mar2021">{{cite web |title=Prince Harry takes second job alongside Rupert Murdoch's daughter-in-law |last1=Ward |first1=Victoria |url=https://www.telegraph.co.uk/royal-family/2021/03/24/prince-harry-takes-second-job-alongside-rupert-murdochs-daughter/ |work=The Daily Telegraph |date=24 Maart 2021 |accessdate=27 Oktober 2021}}</ref> die stigting van die Instituut vir die Herlaai van Sosiale Media aan die [[Harvard-universiteit]];<ref name="BBC 10Sept2021">{{cite web |title=Could a reboot make social media a nicer place? |last1=Mello |first1=John P. |url=https://www.bbc.com/news/business-58501172 |work=[[BBC News]] |date=10 September 2021 |access-date=27 Oktober 2021}}</ref> die Reporters Without Borders Journalism Trust Initiative;<ref name="RFI 18May2021">{{cite web |title=French media watchdog launches bid to promote trustworthy news sources |last1=Fitzpatrick |first1=Michael |url=https://www.rfi.fr/en/international/20210518-french-media-watchdog-launches-bid-to-promote-trustworthy-news-sources |work=Radio France Internationale |date=18 Mei 2021 |access-date=27 Oktober 2021}}</ref> en befondsing verskaf om ''PBS NewsHour'' se dekking van onderverteenwoordigde gemeenskappe uit te brei.<ref name="Adweek 18Mar2021">{{cite web |title=Here's How PBS NewsHour Is Expanding Its Coverage Capacity |last1=Katz |first1=A.J. |url=https://www.adweek.com/tvnewser/heres-how-pbs-newshour-is-expanding-its-coverage-capacity/474217/ |work=Adweek |date=18 Maart 2021 |access-date=27 Oktober 2021}}</ref> In 2022 het Newmark $50 miljoen aan die Cyber Civil Defense-inisiatief toegewy.<ref name="Defend">{{cite news |last1=Gamboa |first1=Glenn |title=Q&A: Craig Newmark aims to defend democracy via philanthropy |url=https://apnews.com/article/new-york-journalism-philanthropy-democracy-c05e9f83c12b1bca40c69b7621ca1f5d |access-date=24 Mei 2023 |work=Associated Press |date=16 September 2022 |language=en}}</ref> Teen April 2022 is ongeveer $30 miljoen van hierdie verbintenis toegeken.<ref name="Pioneer">{{cite news |last1=Karon |first1=Paul |title=A Tech Industry Pioneer Targets Cybersecurity, and Calls for a New Era of "Cyber Civil Defense" |url=https://www.insidephilanthropy.com/home/2022/4/19/a-tech-industry-pioneer-targets-cybersecurity-and-calls-for-a-new-era-of-cyber-civil-defense |access-date=24 Mei 2023 |work=Inside Philanthropy |date=19 April 2022}}</ref> In 2023 het Craig Newmark Philanthropies aangekondig dat hulle hul skenkings van $50 miljoen tot $100 miljoen vir die bestryding van kuberbedreigings sou verdubbel.<ref name="Experts">{{cite web |last1=Frank |first1=Nehemiah |title=White House hosts roundtable with Black cybersecurity experts |url=https://theblackwallsttimes.com/2023/03/05/white-house-hosts-roundtable-with-black-cybersecurity-experts/ |website=The Black Wall Street Times |access-date=6 Junie 2023 |date=5 Maart 2023}}</ref> In 2026 het Newmark 'n openbare diensveldtog, "Take9", gestig, wat gebruikers aanmoedig om te stop en dink voordat hulle op 'n teks of e-pos reageer om te help verhoed dat hulle bedrieg word.<ref name="pcm-1jun2026">{{cite news |last1=Pegoraro |first1=Rob |title=Craigslist Founder Teams Up With a Muppet to Persuade People to Stop Clicking on Scams |url=https://www.pcmag.com/news/craigslist-craig-newmark-the-count-muppet-take9-security-video-campaign |access-date=5 Junie 2026 |work=[[PCMag]] |date= Junie 2026}}</ref><ref name="t9-about">{{cite web |title=About - Take a 9-second pause and think |url=https://pausetake9.org/about/ |website=Take9 |access-date=June 5, 2026}}</ref>] 'n Video vir die veldtog het Newmark uitgebeeld wat saam met Graaf von Count van Sesame Street werk. <ref name="pcm-1jun2026" /><ref name="t9-about" /> Ander skenkings wat Newmark gemaak het, sluit in: $1 miljoen aan die Global Cyber Alliance, $150 000 aan Women in CyberSecurity, en $250 000 aan die Girl Scouts vir kuberveiligheidsprogramme.<ref name="Forbes Aug2020">{{cite web |title=Craig Newmark says misinformation is dismantling our democracy. Here's how he plans to fight it. |last1=Au-Yeung |first1=Angel |url=https://www.forbes.com/sites/angelauyeung/2020/08/04/craig-the-billionaire-behind-craigslist-is-spending-nearly-200-million-to-save-journalism-beat-president-trump-and-end-information-warfare/?sh=645481f442f4 |work=Forbes |date=4 Augustus 2020 |accessdate=6 Maarrt 2020}}</ref> Hy is ook 'n ywerige ondersteuner van Girls Who Code.<ref name ="Girlswhocode board">{{Cite news|date=2017-05-08|title=Craig Newmark Joins Girls Who Code's Board of Directors - girlswhocode|language=en-US|work=girlswhocode|url=https://girlswhocode.com/about-us/team}}</ref><ref name="InsidePhilanthropy Mei 2017">{{cite web|title=Craig Newmark|url=https://www.insidephilanthropy.com/guide-to-individual-donors/craig-newmark.html|access-date=17 Maart 2021|work=Inside Philanthropy|archive-date=30 Julie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230730102815/https://www.insidephilanthropy.com/guide-to-individual-donors/craig-newmark.html|url-status=dead}}</ref> ===Joernalistiek=== In 2006 het The Guardian berig dat Newmark "sy arsenaal van kontant gereedmaak om in burgerjoernalistiekprojekte te belê".<ref name="Harris Feb2006"/> Tussen 2016 en 2020 het Newmark $170 miljoen geskenk om joernalistiek te ondersteun, teistering van [[joernalis]]te te bestry, kuberveiligheid en verkiesingsintegriteit, insluitend $1 miljoen elk aan ProPublica en die Poynter Instituut in 2017.<ref name="Forbes Aug2018" /> In September 2018 het hy $20 miljoen geskenk om die stigting van The Markup, 'n niewinsgewende nuusorganisasie, te befonds.<ref name="Forbes Aug2020"/> Daardie jaar het Newmark $1 miljoen aan ''Mother Jones'' geskenk om die tydskrif te help om vals nuus te bestry.<ref>{{cite news |last1=Beard |first1=David |title=A million-dollar gift to journalism, without ties, and the reason for that |url=https://www.poynter.org/news/million-dollar-gift-journalism-without-ties-and-reason |access-date=27 Augustus 2018 |publisher=Poynter Institute |date=27 Augustus 2018}}</ref> In 2021 het Newmark $5 miljoen aan die Shorenstein Sentrum vir Media, Politiek en Openbare Beleid aan die Harvard Kennedy Skool geskenk.<ref name="Pioneer"/> Newmark het 'n skenking van $20 miljoen by die CUNY Nagraadse Skool vir Joernalistiek gestig, wat later herdoop is tot die Craig Newmark Nagraadse Skool vir Joernalistiek.<ref name="Forbes Aug2018" /> Volgens ''The Chronicle of Philanthropy'' het Newmark se 2020-skenkings $1 miljoen aan die Anti-Defamation League ingesluit.<ref name="ChronicleofPhilanthropy Feb2021">{{cite web|url=https://www.philanthropy.com/article/the-philanthropy-50/#id=details_589_2020 |website=www.philanthropy.com |title=The Philanthropy 50 |access-date=25 Maart 2021}}</ref> Newmark het $5 miljoen aan die Poynter Instituut geskenk, wat die fondse gebruik het om die Craig Newmark Sentrum vir Etiek en Leierskap te stig. Newmark se vorige skenking van $1 miljoen aan die Poynter het die Craig Newmark Joernalistiek Etiek Leerstoel gestig. Hy het ook $10 miljoen aan die Columbia-universiteit geskenk om 'n sentrum vir joernalistiek etiek en sekuriteit te vestig, sowel as 'n professoraat.<ref name="TampaBayTimes Feb2019">{{cite web |title=Craiglist's Craig Newmark gives Poynter $5 million for ethics center |last1=Richard |first1=Danielson|url=https://www.tampabay.com/business/craiglists-craig-newmark-gives-poynter-5-million-for-ethics-center-20190206/ |work=Tampa Bay Times |date=5 Februarie 2019 |accessdate=16 Maart 2021}}</ref> In 2021 het Newmark die stigting van die Instituut vir die Herlaai van Sosiale Media aan die Harvard-universiteit ondersteun;<ref name="BBC 10Sept2021" /> die Reporters Without Borders Journalism Trust Initiative;<ref name="RFI 18May2021"/> en befondsing verskaf om PBS NewsHour se dekking van onderverteenwoordigde gemeenskappe uit te brei.<ref name="Adweek 18Mar2021"/> Teen 2022 is beraam dat Newmark tussen $180 miljoen en $200 miljoen vir joernalistiek en die bestryding van disinformasie geskenk het.<ref name="Pioneer"/> In 2024 het Craig Newmark Philanthropies 'n bekendstellingsgeskenk van $10 miljoen dollar aan die Craig Newmark Nagraadse Skool vir Joernalistiek aan die City University van New York aangekondig met die doel om die skool uiteindelik klasgeldvry vir al sy studente te maak.<ref>{{Cite web |date=2024-01-25 |title=Craig Newmark Is Donating $10M to Help CUNY's Journalism School Become Tuition-Free |url=https://observer.com/2024/01/craig-newmark-donation-cuny-journalism-school-tuition-free/ |access-date=2024-01-29 |website=Observer |language=en-US}}</ref> Ander joernalistieke oorsake wat Newmark ondersteun het, sluit in: die Sentrum vir Openbare Integriteit, die Sentrum vir Ondersoekende Verslaggewing, PolitiFact,<ref name="Poynter August 27, 2018">{{cite web |title=Newmark's gift to Mother Jones follows threats to journalism, factual information |last1=Beard |first1=David |url=https://www.poynter.org/newsletters/2018/a-million-dollar-gift-to-journalism-without-ties-and-the-reason-for-that/ |work=Poynter |date=27 Augustus 2018 |accessdate=17 Maart 2021}}</ref> die Poynter Instituut, Columbia Journalism Review,<ref name="MorristownGreen July2015"/> Columbia se Tow Sentrum vir Digitale Joernalistiek, The GroundTruth Project, die Berkeley Nagraadse Skool vir Joernalistiek, en die Berkeley Sentrum vir Nuwe Media.<ref name="CNET Aug2018">{{cite web |title=Craigslist founder gives Mother Jones $1 million to fight fake news |last1=Zhou |first1=Marrian |url=https://www.cnet.com/news/founder-of-craigslist-gives-1m-to-mother-jones-to-fight-fake-news/ |work=CNET |date=28 Augustus 2018 |accessdate=16 Maart 2021}}</ref><ref name="TheRinger June2017"/> ===Ander filantropiese aktiwiteite=== In 2015 het hy $10 000 aan Grow It Green Morristown geskenk vir die installering van 'n kompostoilet by die Early Street Community Garden. Die fasiliteit is "Craig Newmark Memorial Latrine #2" genoem. Die eerste toilet wat Newmark geborg het, was in die stad Jericho.<ref name="MorristownGreen July2015"/> ''Bloomberg News'' het berig dat Newmark ook in 2020 $10 miljoen aan liefdadigheidsorganisasies geskenk het wat op hongerkwessies fokus.<ref name="Bloomberg Oct2020">{{cite web |title=Craigslist Founder Is Donating $10 Million to Fight U.S. Hunger Crisis |last1=Krader |first1=Katy |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-10-07/craigslist-founder-newmark-donating-10-million-to-fight-hunger |work=Bloomberg |date=7 Oktober 2020 |accessdate=17 Maart 2020}}</ref> Volgens Newmark het hy teen Mei 2021 altesaam $25 miljoen aan organisasies geskenk wat aan voedselsekerheid werk.<ref name="WashingtonCityPaper 21May2021">{{cite web |title=Boost from Craigslist Founder Helps D.C. Central Kitchen Invest in Small Farms|last1=Hayes |first1=Laura |url=https://washingtoncitypaper.com/article/517502/boost-from-craigslist-founder-helps-d-c-central-kitchen-invest-in-small-farms/ |work=Washington City Paper |date=21 Mei 2021 |access-date=27 Oktober 2021}}</ref> Newmark was onder 'n groep prominente individue wat die Marshall-plan vir ma's gesteun het, wat die Biden-administrasie versoek het om beleide aan te neem wat betaalde gesinsverlof, opleidingsprogramme vir vroue wat terugkeer werk toe, en gelyke betaling aanspreek.<ref name="CNN 26Feb2021">{{cite web |title=50 prominent men join push for 'Marshall Plan for Moms' proposal |last1=Stracqualursi |first1=Veronica |url=https://www.cnn.com/2021/02/26/politics/marshall-plan-for-moms-male-allies/index.html |work=[[CNN]] |date=26 Februarie 2021 |access-date=27 Oktober 2021}}</ref> Ander voorbeelde van organisasies en oorsake wat Newmark ondersteun het, sluit in: OneVoice,<ref name="DailyRecord June2004b" /> Sunlight Foundation,<ref name="MorristownGreen July2015"/> Voto Latino,<ref name="SFChronicle Aug2019">{{cite news |title=Craigslist founder Craig Newmark donates $250,000 for election security |last1=Wildermuth |first1=John |url=https://www.sfchronicle.com/politics/article/Craigslist-founder-Craig-Newmark-donates-250-000-14396081.php |work=San Francisco Chronicle |date=28 Augustus 2019 |accessdate=17 Maart 2021}}</ref> en die [[Wikimedia-stigting]].<ref name="CNET Aug2018"/> Hy het $100,000 geskenk om wildreddinggroepe te ondersteun.<ref name="Forbes Aug2020"/> Newmark het gesê dat hy betrokke is by duiweredding.<ref name="Focuses" /> In 'n onderhoud in 2021 het Newmark gesê dat hy sy liefdadigheidskenkings wou "verminder" om die manier waarop hy oorsake ondersteun, te vereenvoudig en meer diep op geselekteerde belangstellingsgebiede te fokus.<ref>Craig Newmark on TeachPitch, https://open.spotify.com/episode/6VtKkSIf9jAXenYnjWnlN5?si=f1VJMWFSQjOkRStNfpuM9w TeachPitch Podcast (Spotify) November 2021, besoek 2025-08-07</ref> ==Persoonlike lewe== Newmark is in Desember 2012 met Eileen Whelpley getroud,<ref name="Garchik12">{{cite news | url=http://www.sfgate.com/entertainment/garchik/article/Drowned-in-a-tsunami-of-Frappuccinos-4150067.php |last1=Garchik | first1=Leah | title=Drowned in a tsunami of Frappuccinos | work=SFGate |date=17 Desember 2012 |access-date=2 April 2021}}</ref> en hulle geniet dit om saam voëls te kyk.<ref name="TheRinger June2017" /> Hy woon tans in [[New York Stad]],<ref>{{Cite web |title=Craig Newmark: Craigslist founder fights to protect democracy |url=https://www.ny1.com/nyc/all-boroughs/you-decide-with-errol-louis/2022/09/22/craig-newmark-craigslist-founder-fights-to-protect-democracy |access-date=2022-12-27 |website=www.ny1.com |language=en}}</ref><ref name="TheRinger June2017" /> vlieg ekonomiese klas,<ref name="Times18">{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/10/17/technology/craig-newmark-journalism-gifts.html |last1=Streitfield | first1=David | title=Craig Newmark, Newspaper Villain, Is Working to Save Journalism | work=The New York Times |date=17 Oktober 2018 |accessdate=2 April 2021}}</ref> besit nie 'n motor nie en verkies om openbare vervoer te gebruik.<ref name="Times18"/> Newmark beskryf homself as 'n nie-praktiserende, sekulêre Jood en skerts dat sy rabbi die sanger [[Leonard Cohen]] was.<ref name="KCRW">{{cite news|title=Guest DJ Project: Craig Newmark|url=https://www.kcrw.com/music/shows/guest-dj-project/craig-newmark |date=25 Februarie 2009 |last1=Litt |first1=Anne |work=KCRW |accessdate=2 April 2021}}</ref> Hy is ook 'n aanhanger van [[Tori Amos]], [[Lou Reed]],<ref name="KCRW"/> en die TV-programme ''Pushing Daisies'' en ''[[The Simpsons]]''.<ref name="WaPo Oct2008">{{cite news|url=http://voices.washingtonpost.com/posttech/2008/10/craigslist_founder_gets_politi_wap.html | title=Craigslist Founder Gets Political | last1=Hart |first1=Kim |newspaper=Washington Post | date=3 Oktober 2008 | access-date=2 April 2021}}{{dead link|date=September 2024|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> Newmark se netto waarde word geskat op honderde miljoene dollars. In April 2020 het Forbes sy netto waarde op $1,3 miljard geraam, maar hy het sedertdien van hul miljardêrslys verwyder.<ref>{{Cite web|title=Craig Newmark|url=https://www.forbes.com/profile/craig-newmark/|access-date=2021-04-21|website=Forbes|language=en}}</ref> In 'n onderhoud wat in 2017 deur Nieman Lab gepubliseer is, het hy 'n vorige ''[[Forbes]]''-skatting van $400 miljoen van sy netto waarde as "vals" bestempel en gesê dat "deur Craigslist te monetiseer soos ek in 1999 gedoen het, ek waarskynlik reeds 90 persent of meer van my potensiële netto waarde weggegee het."<ref name="Niemanlab 2017">{{cite web |first1=Ken |last1=Doctor|title=Newsonomics: Craig Newmark, journalism's new Six Million Dollar Man|url=http://www.niemanlab.org/2017/02/newsonomics-craig-newmark-journalisms-new-six-million-dollar-man/|work=Nieman Lab|access-date=March 29, 2021|date=16 Februarie 2017}}</ref> Newmark het die [[Irakse Oorlog|Irak-oorlog]] teengestaan en geglo dat Withuis-joernaliste "in hul werk misluk het" en nie "die waarheid aan die magte gepraat het nie".<ref name="TheGuardian Feb2006">{{cite news|title=The nerd who became a crusader |author= Paul Harris |url=https://www.theguardian.com/technology/2006/feb/19/news.theobserver1 |work=The Guardian |access-date=28 Maart 2021 |date=18 Februarie, 2006}}</ref> In 2014 was hy een van 60 [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]]-skenkers wat die skepping van 'n stelsel van openbare verkiesingsbefondsing aangemoedig het.<ref name="UPI14">{{cite web|title=Major Democratic donors press Congress for campaign finance reform|url=http://www.upi.com/Major-Democratic-donors-press-Congress-for-campaign-finance-reform/64881391791192/?spt=su|work=United Press International |access-date=31 Maart 2021 |date=7 Februarie 2014}}</ref> In 2016 het Newmark by die progressiewe RAD-veldtog en Lincoln Park Strategies aangesluit om 'n peiling te laat doen wat gebruikerspersepsies oor sosiale media-konflikte tydens die 2016-verkiesing ondersoek het.<ref name="Adweek May2017">{{cite web|author1=Brandy Shaul|title=Poll: 57% of Americans Feel Trump Supporters Have 'Very Aggressive' Online Behavior|url=http://www.adweek.com/digital/poll-57-of-americans-feel-trump-supporters-have-very-aggressive-online-behavior/|work=Adweek|access-date=2 April 2021|date=6 Mei 2016}}</ref> Newmark het [[Barack Obama]] se verkiesingsveldtog in 2008 ondersteun, vrywillig vir hom op die veldtog as 'n "amptelike tegnologie-plaasvervanger" geprys en sy gebruik van tegnologie geprys om demokrasie op grondvlak te bevorder.<ref name="Observer">{{cite web | url=http://observer.com/2008/10/craig-newmark-tech-genius-is-an-obama-man/ | title=Craig Newmark, Tech Genius, Is an Obama Man |work=Observer | last1=Reagan |first1=Gillian | date=29 Oktober 2008 | access-date= 29 Maart 2021}}</ref> In die 2020-verkiesing het Newmark [[Joe Biden]] se veldtog ondersteun en sy "toewyding tot die bekamping van korrupsie" en "rekord van opstaan vir ons veterane" aangehaal.<ref name="Tindera20">{{cite news|author=Michela Tindera|title=Biden Extends Lead Over Trump In Race For Billionaire Donors|url=https://www.forbes.com/sites/michelatindera/2020/05/29/biden-extends-lead-over-trump-in-race-for-billionaire-donors/?sh=46b785845596 |work=Forbes |access-date=31 Maart 2021|date=5 Mei 2020}}</ref> In Maart 2026 het Newmark 'n artikel op [[LinkedIn]] gepubliseer met die titel "My politiek vir-regtig", waarin hy geskryf het: "Die meeste van wat oor my sienings aangeneem of geskryf word, is nonsens" en "Woorde soos 'liberaal' en 'konserwatief' en selfs 'libertaries' het nie meer veel betekenis nie. Hulle beskryf my nie en hulle beskryf nie regtig baie mense wat ek ken nie."<ref name="li-11mar2026">{{cite web |last1=Newmark |first1=Craig |title=My politics for-real |url=https://www.linkedin.com/pulse/my-politics-for-real-craig-newmark-dfo6e/ |website=[[LinkedIn]] |access-date=11 Maart 2026 |date=11 Maart 2026}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Newmark, Craig}} [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Geboortes in 1953]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse filantrope]] s5yby0oqnqj2ezgf7k694gitkkcpkm3 0 468295 2964371 2963121 2026-09-01T18:27:28Z Oesjaar 7467 Verbeter 2964371 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Kunstenaar | naam = Yayoi Kusama | beeld = 20130918Yayoi Kusama1 (cropped).jpg| beeldgrootte = | alt = | onderskrif = Yayoi Kusama in 2013 | geboortenaam = Yayoi Kusama (草間 彌生) | geboortedatum = ca. {{Geboortedatum|1929|3|22}} | geboorteplek = Matsumoto, [[Japan]] | sterfdatum = {{Sterftedatum en ouderdom|1929|3|22|2026|8|14}} | sterfteplek = [[Tokio]], Japan | laaste rusplek = | nasionaliteit = {{vlagland|Japan}} | gade = | veld = instilasie, skilderkuns, optrede, videokuns, mode, poësie, fiksie en ander kunste | opleiding = | beweging = | werke = | beskermhere = | beïnvloed_deur = | beïnvloed = | toekenings = | verkies = | webwerf = {{URL|www.yayoi-kusama.jp}} | agtergrondkleur = #BCD4E6 }} '''Yayoi Kusama''' (草間 彌生, ''Kusama Yayoi''; [[22 Maart]] [[1929]] – [[14 Augustus]] [[2026]]) was 'n [[Japannese]] kontemporêre [[kunstenaar]] wat hoofsaaklik in [[beeldhoukuns]] en installasie gewerk het. Sy was ook aktief in [[skilderkuns]], optrede, videokuns, [[mode]], [[poësie]], [[fiksie]] en ander kunste. Haar werk was gebaseer op konseptuele kuns en toon 'n paar eienskappe van [[feminisme]], [[minimalisme]], [[surrealisme]], art brut, popkuns en abstrakte [[ekspressionisme]], en was deurdrenk met outobiografiese, sielkundige en [[seks]]uele inhoud. Sy is erken as een van die belangrikste kunstenaars wat uit Japan gekom het,<ref name="Yamamura-2015">Yamamura, Midori (2015), ''Yayoi Kusama: Inventing the Singular''. Cambridge, Massachusetts: MIT Press.</ref><ref>{{Cite web |last=Tran |first=John L. |date=7 November 2019 |title=Yayoi Kusama: The underdog story of a Japanese art maverick |url=https://www.japantimes.co.jp/culture/2019/11/07/films/yayoi-kusama-japanese-art-maverick/ |access-date=15 Januarie 2023 |website=The Japan Times |language=en-US |archive-date=15 Januarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230115201008/https://www.japantimes.co.jp/culture/2019/11/07/films/yayoi-kusama-japanese-art-maverick/ |url-status=live }}</ref> die wêreld se topverkoper-vroulike kunstenaar,<ref>{{Cite web |last=Tran |first=John L. |date=7 November 2019 |title=Yayoi Kusama: The underdog story of a Japanese art maverick |url=https://www.japantimes.co.jp/culture/2019/11/07/films/yayoi-kusama-japanese-art-maverick/ |access-date=15 Januarie 2023 |website=The Japan Times |language=en-US |archive-date=15 Januarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230115201008/https://www.japantimes.co.jp/culture/2019/11/07/films/yayoi-kusama-japanese-art-maverick/ |url-status=live }}</ref> en die wêreld se suksesvolste lewende kunstenaar tot haat dood in 2026,<ref>Kusama: Infinity (2018). kusamamovie.com Geargiveer 26 Maart 2024 deur die Wayback Machine.</ref> Haar werk het dié van haar tydgenote beïnvloed, insluitend [[Andy Warhol]] en Claes Oldenburg. Kusama is in Matsumoto grootgemaak en het 'n jaar lank aan die Kyoto City University of Arts opgelei in 'n tradisionele Japannese skilderstyl genaamd ''nihonga''.<ref>{{cite web|url=https://www.guggenheim.org/artwork/artist/yayoi-kusama|title=Yayoi Kusama|website=guggenheim.org|access-date=21 Februarie 2018|archive-date=21 Februarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180221161654/https://www.guggenheim.org/artwork/artist/yayoi-kusama|url-status=live}}</ref> Sy is geïnspireer deur Amerikaanse abstrakte impressionisme. Sy het in 1958 na [[New York Stad]] verhuis en was deel van die New Yorkse [[avant-garde]]-toneel dwarsdeur die 1960's, veral in die popkunsbeweging.<ref>{{Cite book |last=Griselda |first=Pollock |title=Psychoanalysis and the image: transdisciplinary perspectives |publisher=Blackwell Publishers |year=2006 |location=Malden, Massachusetts|pages=127–160}}</ref> Sy het die opkoms van die hippie-teenkultuur van die laat 1960's omhels en het die publiek onder die aandag gebring toe sy 'n reeks geleenthede georganiseer het waarin naakte deelnemers met helderkleurige polkadots geverf is.<ref>{{Cite web|url=https://www.moma.org/collection/works/177001|title=Yayoi Kusama, Harry Shunk, János Kender. The Anatomic Explosion, New York. 1968|website=The Museum of Modern Art|access-date=21 Februarie 2018|archive-date=22 Februarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180222043841/https://www.moma.org/collection/works/177001|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moma.org/collection/works/177017?artist_id=3315&locale=en&sov_referrer=artist|title=Yayoi Kusama, Harry Shunk, János Kender. Mirror Performance, New York. 1968 |website=The Museum of Modern Art|access-date=21 Februarie 2018|archive-date=15 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715081441/https://www.moma.org/collection/works/177017?artist_id=3315&locale=en&sov_referrer=artist|url-status=live}}</ref> Sy het 'n tydperk in die 1970's beleef waartydens haar werk grootliks oor die hoof gesien is, maar 'n herlewing van belangstelling in die 1980's het haar kuns weer in die publieke sig gebring. Kusama het voortgegaan om kuns te skep in verskeie museums regoor die wêreld, vanaf die 1950's.<ref>{{Cite news|url=https://www.theglobeandmail.com/arts/art-and-architecture/how-yayoi-kusama-pushed-pop-art-into-the-newage/article38156757/|first=Kate|last=Taylor|Date=28 Februarie 2018|title=How Yayoi Kusama's Infinity Mirrors pushed pop art into the new age|newspaper=The Globe and Mail|location=Toronto|access-date=4 Maart 2018|archive-date=15 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080539/https://www.theglobeandmail.com/arts/art-and-architecture/how-yayoi-kusama-pushed-pop-art-into-the-newage/article38156757/|url-status=live}}</ref> Kusama was openhartig oor haar [[geestesgesondheid]] en het sedert die 1970's in 'n geestesgesondheidsfasiliteit gewoon. Sy het gesê dat kuns haar manier geword het om haar geestesprobleme uit te druk.<ref name="Life & quotes">{{Cite web|url=https://www.theartstory.org/artist/kusama-yayoi/|title=Yayoi Kusama Biography, Life & Quotes|website=The Art Story|access-date=29 February 2020|archive-date=29 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200229203221/https://www.theartstory.org/artist/kusama-yayoi/|url-status=live}}</ref> "Ek veg elke dag teen pyn, angs en vrees, en die enigste metode wat ek gevind het wat my siekte verlig het, is om aan te hou kuns skep," het sy in 2012 aan 'n onderhoudvoerder gesê. "Ek het die draad van kuns gevolg en op een of ander manier 'n pad ontdek wat my sou toelaat om te lewe."<ref name="NYSwanson">{{cite magazine|url=https://nymag.com/arts/art/features/yayoi-kusama-2012-7/|title=The Art of the Flame-Out|first=Carl|last=Swanson|magazine=New York|date=6 Julie 2012|access-date=20 Februarie 2020|archive-date=26 Junie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220626160416/https://nymag.com/arts/art/features/yayoi-kusama-2012-7/|url-status=live|ref=none}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kusama, Yayoi}} [[Kategorie:Japannese kunstenaars]] [[Kategorie:Geboortes in 1929]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] lbh02smbzdlkfbcfwmaqdyz6jnfm7l0 0 468317 2964363 2963709 2026-09-01T18:02:05Z Oesjaar 7467 /* Bibliografie */ Verbeter 2964363 wikitext text/x-wiki Die huis in die [[Kaaps-Hollandse boustyl]] op die historiese plaas '''La Provence''' word deur kenners as die aantreklikste in die Franschhoekvallei beskou. '' ==Ligging== La Provence lê net wes van [[Franschhoek]] in die rigting van [[Simondium]], [[Paarl]] en [[Wellington]] en by die koordinate 33° 53′ 33″ suid en 19° 5′ 9″ oos. Ander bekende plase in die omgewing uit dieselfde tydperk is [[Allée Bleue]], [[Bien Donné]], [[Babilonstoring]], [[Boschendal]], [[Laborie]], L’Arc d’Orleans, La Concorde, [[La Motte]], La Paris, Lekkerwyn, [[L’Ormarins]], [[Meerlust]], [[Rhône]], [[Simonsvlei]] en [[Zorgvliet]]. ==Huis== Hierdie plaas van meer as 60 hektaar is in 1694 deur die [[VOC]] toegken aan die Hugenoot Pierre Joubert uit De la Motte d’Aigues in Provence. In 1756 bou Pieter de Villiers die huis en in 1800 word die huis tot ‘n H-vorm omskep met ‘n holbol-gewel. Op hierdie gewel staan D3MD13D, met die betekenis “die derde maand, die 13de dag”, dus 13 Maart 1800. ‘n Volgende eienaar. Pieter Joubert, bou in 1815 aan die westelike kant van die huis nog ‘n gewel. Dus het die huis nou twee perfekte neo-klassieke gewels. Dit het ‘n rietdak, vensters met klein ruitjies en hortjies en bo- en onderdeure. Binne die huis is ingeboude kaste van stinkkout. Met die [[Bolandse aardbewing van 1969]] is die huis beskadig, maar met die hulp van [[Gawie Fagan]] is dit so herstel dat dit nou as een van die besbewaarde opstalle uit die 18de eeu in die [[Boland]] is. ==Bibliografie== *Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, Calvinia, Colesberg, Uitenhage. Kaapstad: Jonathan Ball, 2004. ISBN 1-86842-191-0 *https://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes_mob.php?bldgid=377 *https://www.grandeprovence.co.za/ *https://www.wineries.co.za/franschhoek/la-provence [[Kategorie:Wes-Kaap]] jac65yu5o3jmdmzd6k3o6x7yuyy68xt 0 468385 2964364 2963797 2026-09-01T18:13:56Z Oesjaar 7467 /* Bibliografie */ Verwyder sintaksfout 2964364 wikitext text/x-wiki '''Libertas Parva''' is ‘n historiese huis in die [[Kaaps-Hollandse boustyl]] in [[Dorpstraat]] op [[Stellenbosch]]. ==Ligging== Die huis by Dorpstraat 33 is op die westelike hoek van Aan de Wagenweg en Dorpstraat. Dit is by 33° 56′ 23″ suid, 18° 51′ 23″ oos en naby die [[Victoriabrug]] oor die [[Eersterivier]]. ==Geskiedenis== J.H. Hoffman verkoop in 1771 aan ds. Johannes van Appeldoorn ‘n 4 ha van sy plaas [[Libertas]], voorheen die eiendom van [[Adam Tas]]. In 1783 bou Lambertus H. Fick die groot H-vormige huis. Metterjare het die huis verskeie einaars gehad: Dirk Hamman in 1819, Philip Haupt in 1838, Paul Ryk Roux in 1862, J.D. Krige in 1869 en later nog landmeter Garfield. J.D. Krige was die skoonpa van [[J.C. Smuts]]. Laasgenoemde en [[Isie Smuts]] is in hierdie huis getroud. In die jare 1969 tot 1971 het die [[Historiese Huise van Suid-Afrika]] die huis met sy vier holbol-gewels gerestoureer en in 1970 is dit tot monument verklaar. ==Naam== Soms word na die huis verwys as '''Klein-Libertas'''. Parva is die vroulike vorm van die Latynse woord parvus, met die betekenis van klein, gering of onbelangrik. Ook word die naam '''Huis Krige''' soms gebruik. ==Bibliografie== *Fransen, Hans en Christo S. Botha: Discovering historical Stellenbosch. [[Kaapstad]]: H.A.U.M., 1979. ISBN 0-7986-0366-6 *Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, [[Calvinia]], [[Colesberg]], [[Uitenhage]]. Kaapstad: Jonathan Ball, 2004. ISBN 1-86842-191-0 *Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]], 1972. ISBN 0-620-00191-7 [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Stellenbosch]] s1s647yvnnu0ntxbbwacizgqn490d92 0 468386 2964376 2963835 2026-09-01T18:47:01Z Oesjaar 7467 Sintaksfout 2964376 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër 2 | birth_place = [[Zeerust]], [[Transvaal|Wes-Transvaal]]<br />[[Unie van Suid-Afrika]] | birth_name = Carl Gerhardus Niehaus | image = Carl Niehaus, August 2024 (cropped).jpg | caption = Niehaus in 2024 | alt = 'n Man wat sit, met 'n wit baard, 'n swart bofbalpet, swart dikraambrille en 'n rooi golfhemp | party = [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] (sedert 2023) | otherparty = African Radical Economic Transformation Alliance (2023)<br />[[African National Congress]] (1980–2022) | honorific_prefix = Die Edele | honorific_suffix = [[Parlement van Suid-Afrika|LP]] | office = [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Lid van die Nasionale Vergadering]] | term_start = 14 Junie 2024 | term_start1 = 1994 | term_end1 = 1996 | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1959|12|25}} | alma_mater = [[Universiteit van Suid-Afrika]] | spouse = {{Huwelik|Noluthando Mdluli|2022}}<br />{{Huwelik|Jansie Lourens|1986|2002|reason=divorced}} }} '''Carl Gerhardus Niehaus''' (gebore 25 Desember 1959) is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] (EFF) in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] verteenwoordig. Hy was voorheen nasionale woordvoerder van die [[African National Congress]] (ANC) en is in Desember 2022 weens wangedrag uit dié party gesit. Hy het in Desember 2023 by die EFF aangesluit en is in [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|Mei 2024]] tot die Nasionale Vergadering verkies. Niehaus is in 'n [[Afrikaners|Afrikaner]]gesin in [[Transvaal|Wes-Transvaal]] gebore. Hy het as student by anti-apartheidsaktivisme betrokke geraak en in 1980 by die ANC se ondergrondse struktuur aangesluit. Tussen November 1983 en Maart 1991 is hy in die gevangenis aangehou op aanklagte van [[Landverraad|hoogverraad]] wat met sy aktivisme verband gehou het, en veral met 'n ANC-komplot om die Johannesburgse gasfabriek te saboteer. Ná sy vrylating uit die gevangenis het hy 'n invloedryke figuur in die ANC geword. Nadat hy 'n tyd lank die party se woordvoerder tydens die [[Onderhandelinge om apartheid te beëindig|oorgang ná apartheid]] was, was hy van 1994 tot 1996 lid van die Nasionale Vergadering, van 1996 tot 2000 [[Lys van diplomatieke missies van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse ambassadeur in Nederland]] en van 1994 tot 1997 lid van die ANC se Nasionale Uitvoerende Komitee. In November 2008 het hy as die party se nasionale woordvoerder na die ANC se mediakantoor teruggekeer. In Februarie 2009 het hy egter uit dié amp bedank en 'n reeks onreëlmatighede bely wat hy weens sy persoonlike finansiële probleme gepleeg het. Hy het in 2017 na die politieke voorpunt teruggekeer as nasionale woordvoerder van die [[Umkhonto we Sizwe]] Militêre Veterane-vereniging. Van 2019 was hy ook in die Luthuli-huis werksaam as 'n personeellid in die kantoor van die ANC se sekretaris-generaal, [[Ace Magashule]]. In dié tydperk het hy gereeld met die ANC-leierskap gebots oor sy openlike steun aan die voormalige president [[Jacob Zuma]] en aan die Zuma-gerigte program van radikale ekonomiese transformasie (RET). Sy pro-Zuma-uitlatings in die openbaar het in Julie 2021 tot die skorsing van sy ANC-lidmaatskap gelei en uiteindelik, in Desember 2022, tot sy uitsetting uit die party. Daarna het hy sy eie kortstondige politieke platforms gestig – die Radical Economic Transformation Movement (RETMO) en die African Radical Economic Transformation Alliance (ARETA) – voordat hy in Desember 2023 by die EFF aangesluit het. == Vroeë lewe en aktivisme == Niehaus is op 25 Desember 1959 in [[Zeerust]], 'n dorpie in die voormalige [[Transvaal|Wes-Transvaal]] (nou deel van die provinsie [[Noordwes]]), gebore.<ref name=":4">{{Cite book |last=Niehaus |first=Carl |title=Om te veg vir hoop |publisher=Human & Rousseau |year=1993 |isbn=0798132027 |location=Kaapstad |pages=108, 131}}</ref><ref name=":7">{{Cite news |date=8 November 2018 |title=The Indaba Show: A conversation with Carl Niehaus |url=https://www.iol.co.za/lifestyle/the-indaba-show-a-conversation-with-carl-niehaus-958dc5b0-20fb-4a42-ab72-7b7457f0b4b5 |access-date=14 Junie 2024 |work=IOL |language=en}}</ref> Sy ouers, Carl en Magrieta Niehaus, was werkersklas-[[Afrikaners]];<ref>{{Cite web |last=Koko |first=Khaya |date=2023-01-06 |title=Carl Niehaus, the saviour of black volk |url=https://mg.co.za/thought-leader/opinion/2023-01-06-carl-niehaus-the-saviour-of-black-volk/ |access-date=2024-06-14 |website=The Mail & Guardian |language=en}}</ref><ref name=":3" /> sy pa was 'n spoorwegklerk.<ref name=":8">{{Cite news |last=Sparks |first=Allister |date=25 November 1983 |title=S. African Whites Sentenced To Prison for Guerrilla Work |url=https://www.washingtonpost.com/web/20170828113938/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1983/11/25/s-african-whites-sentenced-to-prison-for-guerrilla-work/906c8dbd-dd18-4bab-99ec-baceb31cad73/?utm_term=.546d958d55ba |archive-url=https://web.archive.org/web/20170828113938/https://www.washingtonpost.com/web/20170828113938/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1983/11/25/s-african-whites-sentenced-to-prison-for-guerrilla-work/906c8dbd-dd18-4bab-99ec-baceb31cad73/?utm_term=.546d958d55ba |url-status=dead |archive-date=2017-08-28 |access-date=14 Junie 2024 |work=Washington Post |language=en}}</ref> Volgens sy weergawe het hulle later die verregse [[Konserwatiewe Party]] gesteun,<ref name=":0">{{Cite web |date=30 Julie 2017 |title=Carl Niehaus: monopoly capital or bust in Ballito? |url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times/news/2017-07-29-monopoly-capital-or-bust-in-ballito/ |access-date=2024-06-14 |website=Sunday Times |language=en}}</ref> en hulle het hom [[Christene|Christelik]] in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] grootgemaak.<ref name=":0" /> Hy was inderwaarheid 'n tyd lank van voorneme om [[dominee]] te word.<ref name=":0" /> Nadat sy gesin na [[Johannesburg]] verhuis het, het hy vrywilligerstoere van die kerk na [[Soweto]] onderneem, waar hy as tienerseun ontsteld was oor die swart inwoners se lewensomstandighede;<ref name=":0" /> hy het later gesê dat hy tot die oortuiging gekom het dat [[apartheid]] [[kettery]] was.<ref name=":7" /> Hy het as student aan die [[Randse Afrikaanse Universiteit]], waar hy [[Teologie|teologie]] studeer het, by anti-apartheidsaktivisme betrokke geraak.<ref name=":10">{{Cite web |date=17 Februarie 2011 |title=Carl Niehaus |url=https://www.sahistory.org.za/people/carl-niehaus |access-date=2024-06-14 |website=South African History Online |language=en}}</ref> In sy finale studiejaar, in 1980, het hy die Nederduitse Gereformeerde Kerk verlaat as protes teen hul standpunt oor apartheid; hy het in die plek daarvan by die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Afrika aangesluit en as diaken in die swart [[Township|township]] [[Alexandra]] gedien.<ref name=":10" /> In Julie 1980 het hy by die ondergrondse struktuur van die [[African National Congress]] (ANC) aangesluit, wat destyds 'n verbode organisasie was.<ref name=":10" /> Daar is later gesê dat sy politieke styl "vreeslik radikaal, byna [[Stalinisme|Stalinisties]]" was.<ref name="Evans">{{Cite web |last=Evans |first=Sarah |date=14 Junie 2019 |title=The fantastical Carl Niehaus rises again |url=https://www.news24.com/news24/opinions/analysis/the-fantastical-carl-niehaus-rises-again-20190613 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> Kort voor sy finale eksamens in 1980 is Niehaus weens sy politieke bedrywighede uit die Randse Afrikaanse Universiteit gesit, onder meer omdat hy "[[Nelson Mandela|Free Mandela]]"-plakkate op die kampus opgeplak het.<ref name=":10" /> Daarna het hy by die [[Universiteit van die Witwatersrand]] ingeskryf om sy graad te voltooi.<ref name=":11">{{Cite web |date=2009-02-17 |title=Niehaus: Yet more lies on CV |url=https://witness.co.za/archive/2009/02/18/niehaus-yet-more-lies-on-cv-20150430/ |access-date=2024-06-14 |website=The Witness |language=en}}</ref> === Skuldigbevinding aan hoogverraad en aanhouding === {{Aanhalingskas | quote = Aan die een kant is daar die geweld wat in die Suid-Afrikaanse samelewing geïnstitusionaliseer is. Aan die ander kant is daar die soort geweld wat die ANC gebruik. Dis nie dat die ANC dit geniet om bomme te laat ontplof nie. Dit is deur die Suid-Afrikaanse regering daartoe gedwing, en so lank as wat die situasie voortduur, sal bomme aanhou ontplof. | source = – Niehaus getuig oor die ANC se gewapende stryd, November 1983<ref name=":13" /> | align = right | width = 25em }} In Augustus 1983 is Niehaus en sy meisie, Jansie Lourens, gearresteer en op aanklagte van [[hoogverraad]] en verwante politieke misdade aangekla.<ref name=":12">{{Cite news |last=Cowell |first=Alan |date=1983-11-13 |title=Two Afrikaners on Trial for Treason |url=https://www.nytimes.com/1983/11/13/world/two-afrikaners-on-trial-for-treason.html |access-date=2024-06-14 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref> Weens die beskuldigdes se agtergrond het die saak "vyandigheid, verbystering en aansienlike belangstelling" onder wit gehore ontlok.<ref name=":13">{{Cite news |date=28 November 1983 |title=A white South African joins the 'black struggle' – and pays the price |url=https://www.csmonitor.com/1983/1128/112845.html |access-date=2024-06-14 |work=Christian Science Monitor |language=en |issn=0882-7729}}</ref> Tydens hul verhoor in die [[Hooggeregshof van Suid-Afrika|Hooggeregshof]] was die staat se hoofgetuie Robert Whitecross, Niehaus en Lourens se medehuisbewoner. In sy getuienis het hy aan die lig gebring dat hy in 1980 deur Craig Williamson vir die Veiligheidstak gewerf is en dat hy in werklikheid 'n polisieadjudant-offisier was.<ref name=":12" /><ref name=":8" /> Whitecross kon onder meer uitvoerige getuienis lewer dat Niehaus by verkenning van die Johannesburgse gasfabriek betrokke was, klaarblyklik as deel van 'n ANC-komplot om [[Sabotasie|sabotasie]] daar te pleeg. Whitecross het Niehaus op 'n verkenningstog vergesel wat deur ander polisiebeamptes afgeneem is; Niehaus het ook die foto's wat hy van die terrein geneem het aan Whitecross gegee.<ref name=":12" /> Niehaus het onskuldig gepleit op die aanklag van hoogverraad, maar in die hof het hy openlik sy steun aan die ANC verklaar en was hy verder onboetvaardig.<ref name=":8" /><ref name=":13" /> Die hof het bevind dat Niehaus, benewens die verkenning by die gasfabriek, politieke pamflette versprei het, ANC-lede gehelp het om die land onwettig te ontvlug en gekodeerde boodskappe tussen ANC-lede vervoer het. Op 25 November 1983 is hy skuldig bevind en tot vyftien jaar gevangenisstraf gevonnis.<ref name=":8" /> Volgens die verslaggewer [[Allister Sparks]], wat in die hofsaal was, het Niehaus ''Amandla!'' uitgeroep voordat hy in aanhouding weggelei is.<ref name=":8" /> Hy is in die [[Kgoši Mampuru II-bestuursgebied|Pretoria-Sentraal-gevangenis]] aangehou<ref>{{Cite news |last=Wren |first=Christopher S. |date=1992-10-11 |title=Apartheid's Children: Afrikaner Writers Today |url=https://www.nytimes.com/1992/10/11/books/apartheid-s-children-afrikaner-writers-today.html |access-date=2024-06-14 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref> en het meer as sewe jaar van sy vonnis uitgedien voordat hy op 20 Maart 1991 vrygelaat is.<ref name=":4" /> In 2008 het ''[[LitNet]]'' 'n blog deur Niehaus gepubliseer – geskryf in die vorm van 'n oop brief aan sy jong dogter – waarin hy beskryf het hoe hy die nag voordat die Hooggeregshof hom in 1983 skuldig bevind het, deur ander aangehoudenes groepsverkrag is.<ref>{{Cite news |date=16 Junie 2008 |title=Niehaus tells of prison horror |url=https://www.iol.co.za/news/politics/niehaus-tells-of-prison-horror-404595 |access-date=14 Junie 2024 |work=IOL |language=en}}</ref> Joernaliste het dié weergawe sedertdien bevraagteken weens 'n gebrek aan ondersteunende bewyse.<ref>{{Cite web |last=Scholtz |first=Leopold |date=16 Februarie 2009 |title=Niehaus lied over doctorate |url=https://www.news24.com/news24/niehaus-lied-over-doctorate-20090216 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> In Februarie 2021<ref>{{Cite web |last=Ho |first=Ufrieda |date=2021-02-15 |title=Carl Niehaus forced to retract part of affidavit at Neil Aggett inquest |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-02-16-carl-niehaus-forced-to-retract-part-of-affidavit-at-neil-aggett-inquest/ |access-date=2024-06-14 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> het Niehaus by die geregtelike doodsondersoek na Neil Aggett se dood in aanhouding getuig; hy is kruisondervra oor die inhoud van 'n beëdigde verklaring wat hy oor sy ervaring van [[Marteling|marteling]] in aanhouding ingedien het.<ref>{{Cite web |last=Feketha |first=Siviwe |date=13 Februarie 2020 |title=Carl Niehaus to be subpoenaed to appear at inquiry into Aggett's death |url=https://www.iol.co.za/news/politics/carl-niehaus-to-be-subpoenaed-to-appear-at-inquiry-into-aggetts-death-42641260 |access-date=16 November 2020 |website=Independent Online |language=en}}</ref> === Opleiding === Terwyl hy in die gevangenis was, het Niehaus per korrespondensie teologie deur die [[Universiteit van Suid-Afrika]] gestudeer en sowel 'n baccalaureusgraad as 'n honneursgraad voltooi.<ref name=":2" /> Volgens berigte was hy die beste student in sy honneursklas.<ref>{{Cite web |date=2009-02-23 |title=Niehaus a top performer at Unisa, claims professor |url=https://mg.co.za/article/2009-02-23-niehaus-a-top-performer-at-unisa-claims-professor/ |access-date=2024-06-14 |website=The Mail & Guardian |language=en}}</ref> Tot 2009 het Niehaus se curriculum vitae en amptelike profiel ook beweer dat hy sy eerste baccalaureusgraad voor sy arrestasie aan die Universiteit van die Witwatersrand voltooi het en dat hy later 'n meesters- en 'n doktorsgraad in teologie aan die [[Universiteit Utrecht]] verwerf het. Joernaliste het ontdek dat hy nie een van hierdie grade voltooi het nie.<ref name=":11" /><ref name=":2" /> == Loopbaan in die African National Congress == === Demokratiese oorgang: 1991–1994 === Ná sy vrylating uit die gevangenis het Niehaus aktief geword in die [[African National Congress]] (ANC), wat kort tevore deur die apartheidsregering ontban is tydens die [[Onderhandelinge om apartheid te beëindig|onderhandelinge om apartheid te beëindig]]. Volgens sy amptelike biografie is hy aangestel in die ANC se Provinsiale Uitvoerende Komitee in PWV, in sy Onderhandelingskommissie en aan die hoof van sy nasionale mediaskakeleenheid, waar hy as woordvoerder van [[Nelson Mandela]] gedien het.<ref name=":2" /> === Vroeë demokratiese tydperk: 1994–2009 === In Suid-Afrika se [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|eerste demokratiese verkiesing]] in April 1994 is Niehaus verkies om die ANC in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]], die laerhuis van die nuwe [[Parlement van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse Parlement]], te verteenwoordig. Hy was voorsitter van die Parlement se Portefeuljekomitee oor Korrektiewe Dienste tydens die Eerste Parlement.<ref name=":2">{{Cite web |date=20 Februarie 2009 |title=Fact Check: Carl Niehaus |url=https://www.news24.com/news24/fact-check-carl-niehaus-20090218 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> Daarby het hy in Desember 1994 die ANC se 49ste Nasionale Konferensie bygewoon, waar hy vir 'n termyn van drie jaar tot die party se Nasionale Uitvoerende Komitee verkies is; volgens die aantal stemme wat hy ontvang het, was hy 20ste uit die 60 kandidate wat tot die komitee verkies is.<ref>{{Cite web |title=49th National Conference: National Executive Committee Voting Results |url=https://www.anc1912.org.za/49th-national-conference-national-executive-committee-voting-results/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109172547/https://www.anc1912.org.za/49th-national-conference-national-executive-committee-voting-results/ |archive-date=2021-11-09 |access-date=2021-12-04 |website=ANC |language=en}}</ref> Laat in 1996, voor die einde van die parlementêre termyn, het president Mandela Niehaus aangestel om [[Zach de Beer]] as [[Lys van diplomatieke missies van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse ambassadeur in Nederland]] op te volg.<ref name="Gov1" /><ref>{{Cite web |date=1996-11-09 |title=The Indian Ocean Newsletter: Carl Niehaus |url=https://www.africaintelligence.com/southern-africa-and-islands/1996/11/09/carl-niehaus,40128-art |access-date=2024-06-14 |website=Africa Intelligence |language=en}}</ref> Terwyl hy in Nederland was, was hy hoof van die Suid-Afrikaanse afvaardiging na die Organisasie vir die Verbod op Chemiese Wapens in [[Den Haag]].<ref name=":2" /> Aan die einde van sy diplomatieke diens in die middel van 2000 het [[Beatrix van Nederland|koningin Beatrix van Nederland]] hom tot Ridder Grootkruis in die Orde van Oranje-Nassau geslaan.<ref name=":2" /><ref>{{Cite news |date=19 Mei 2000 |title=Niehaus Gets Top Netherlands Award |url=https://allafrica.com/stories/200005190148.html |access-date=14 Junie 2024 |work=AllAfrica |via=Panafrican News Agency |language=en}}</ref> Hy het ook die Universiteit Utrecht se Internasionale Medalje ontvang.<ref>{{Cite web |title=Internationale medailles |url=http://www.uu.nl/NL/onderzoek/toponderzoekers/internationalemedailles/Pages/default.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20090527024705/http://www.uu.nl/NL/onderzoek/toponderzoekers/internationalemedailles/Pages/default.aspx |archive-date=2009-05-27 |access-date=2024-06-14 |website=Universiteit Utrecht |language=nl}}</ref> Ná sy terugkeer na Suid-Afrika het Niehaus met ingang van 1 Junie 2000 uitvoerende direkteur van die Nasionale Instituut vir Misdaadvoorkoming en die Herintegrasie van Oortreders (Nicro) geword.<ref>{{Cite news |date=27 April 2000 |title=Carl Niehaus lands top Nicro job |url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/carl-niehaus-lands-top-nicro-job-35753 |access-date=14 Junie 2024 |work=IOL |language=en}}</ref> Op [[Versoeningsdag]] 2000 het Niehaus en Mary Burton tydens 'n byeenkoms in die St. George's-katedraal in Kaapstad die Home For All-inisiatief van stapel gestuur, wat [[Wit Suid-Afrikaners|wit Suid-Afrikaners]] opgeroep het om tot nasionale versoening by te dra deur die skade van apartheid in die openbaar te erken en te herstel.<ref>{{Cite news |date=2000-12-16 |title=White S Africans urge reconciliation |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1073546.stm |access-date=2024-06-14 |work=BBC News |language=en}}</ref> Niehaus en Burton was medeskrywers van 'n "Verklaring van Verbintenis deur Wit Suid-Afrikaners" in dieselfde gees.<ref name=":3">{{Cite web |last=Davis |first=Rebecca |date=2021-02-11 |title=Carl Niehaus against the world |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-02-12-carl-niehaus-against-the-world/ |access-date=2024-06-14 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Hoewel dit deur meer as 900 prominente wit Suid-Afrikaners onderteken is,<ref>{{Cite web |date=27 Februarie 2001 |title=Home for All endorsed by 900 |url=http://www.news24.com/News24/South_Africa/Politics/0,9294,2-7-12_987997,00.html |url-status=dead |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}} [http://www.news24.com/News24/South_Africa/Politics/0,9294,2-7-12_987997,00.html Alternatiewe URL]</ref> is dit deur ander heftig verkleineer.<ref>{{Cite web |last=Hawthorne |first=Peter |date=8 Januarie 2001 |title=The Trouble with "Sorry" |url=http://www.time.com/time/europe/magazine/2001/0108/apology.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20071110012036/http://www.time.com/time/europe/magazine/2001/0108/apology.html |archive-date=2007-11-10 |access-date=2024-06-14 |website=TIME Europe |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2000-12-12 |title=To apologise, or not to apologise? |url=https://mg.co.za/article/2000-12-12-to-apologise-or-not-to-apologise/ |access-date=2024-06-14 |website=The Mail & Guardian |language=en}}</ref> Niehaus het later gesê dat die ontvangs van die inisiatief – "verwerping en 'n hele klomp bespotting" – 'n groot rol gespeel het in "die verharding van my sienings oor die kwessie van [[Wit oppergesag|wit rassisme]]".<ref name=":3" /> In 2001 het Niehaus Nicro verlaat om 'n vennoot te word by die professionele-dienstefirma Deloitte & Touche, wat destyds 'n Nederlandse toonbank van stapel gestuur het.<ref>{{Cite web |date=2001-08-18 |title=Establishment of new Dutch desk at Deloitte & Touche |url=https://www.itweb.co.za/article/establishment-of-new-dutch-desk-at-deloitte-amp-touche/DZQ587VJegN7zXy2 |access-date=2024-06-14 |website=ITWeb |language=en}}</ref> Hy het in 2003 uit dié pos bedank en daarna 'n reeks kortstondige poste beklee: die [[President van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse Presidensie]] het hom gekontrakteer om in 2004 aan sy Dekade van Demokrasie-vierings te werk; hy was uitvoerende hoof en woordvoerder van [[Ray McCauley]] se Rhema-kerk van 2004 tot sy bedanking in 2005;<ref>{{Cite web |last=Jackson |first=Neels |date=13 Maart 2005 |title=Niehaus quits Rhema |url=https://www.news24.com/news24/niehaus-quits-rhema-20050313 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> en laastens was hy vir die laaste sewe maande van 2005 uitvoerende hoof van die Gauteng Economic Development Agency (GEDA), 'n departement van die [[Gauteng|Gautengse provinsiale regering]].<ref name=":6">{{Cite web |last=Joubert |first=Pearlie |date=13 Februarie 2009 |title=Tearful Niehaus admits fraud |url=http://www.mg.co.za/article/2009-02-13-tearful-niehaus-admits-fraud |archive-url=https://web.archive.org/web/20190809104702/https://mg.co.za/article/2009-02-13-tearful-niehaus-admits-fraud |archive-date=2019-08-09 |access-date=2009-02-13 |website=Mail & Guardian |language=en}}</ref> In November 2008, tydens die ANC se veldtog vir die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2009|algemene verkiesing van 2009]], het Niehaus na die ANC se kommunikasiedepartement teruggekeer toe hy as die party se tweede nasionale woordvoerder aangestel is, waar hy saam met [[Jessie Duarte]] gewerk het.<ref>{{Cite web |date=11 November 2008 |title=ANC Media Liaison Team |url=http://www.anc.org.za/ancdocs/pr/2008/pr1111a.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090220122354/http://www.anc.org.za/ancdocs/pr/2008/pr1111a.html |archive-date=2009-02-20 |access-date=2024-06-14 |website=African National Congress |language=en}}</ref> Volgens berigte is hy vir die pos deur die ANC se sekretaris-generaal, [[Gwede Mantashe]], gewerf.<ref name=":6" /> Die ''[[Daily Maverick]]'' het gesê dat hy "volgens byna alle weergawes baie goed" in die werk was.<ref name=":3" /> Hy was egter net iets meer as drie maande in die pos: op 13 Februarie 2009 het die pers die berig oor Niehaus se finansiële probleme en verwante [[Bedrog|bedrog]] gepubliseer (sien [[#Oneerlikheidskandale|hieronder]]),<ref name=":6" /> en Mantashe het aangekondig dat die party Niehaus se bedanking as woordvoerder aanvaar het.<ref name="iAfrica1" /> === Steun vir RET: 2017–2022 === Niehaus was die grootste deel van die volgende dekade weg van die politieke voorpunt; volgens sy weergawe het hy konsultasiewerk gedoen en sy oorblywende skuld bestuur.<ref name=":0" /> In 2017 het hy weer op die voorgrond getree as nasionale woordvoerder van die ANC-geaffilieerde [[Umkhonto we Sizwe]] Militêre Veterane-vereniging (MKMVA) en as 'n gereelde kommentator op ANN7.<ref name=":0" /> Hy het ook 'n belangrike lobbyis geword in [[Nkosazana Dlamini-Zuma]] se veldtog om as ANC-president verkies te word.<ref name=":14">{{Cite web |last=Plessis |first=Carien du |date=2017-10-24 |title=Unforgiven: The extraordinary tale of Carl Niehaus |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2017-10-25-unforgiven-the-extraordinary-tale-of-carl-niehaus/ |access-date=2024-06-14 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Dlamini-Zuma het by die ANC se 54ste Nasionale Konferensie in Desember 2017 teen [[Cyril Ramaphosa]] verloor, maar Niehaus is nietemin 'n rol in Ramaphosa se nuwe administrasie gegee: van Januarie 2019 het hy in die Luthuli-huis in die kantoor van die ANC se sekretaris-generaal, [[Ace Magashule]], gewerk.<ref name="Evans" /> Oor die volgende drie jaar het MKMVA en Niehaus self toenemend in konflik gekom met die Nasionale Uitvoerende Komitee onder Ramaphosa se leiding. Niehaus was die stem van MKMVA se stryd om samesmelting in 'n nuwe en meer geformaliseerde struktuur vir veterane te weerstaan.<ref>{{Cite web |last=Leshwiti-Jones |first=Pule |date=14 Junie 2021 |title='The MKMVA will not disband' says Kebby Maphatsoe after meeting with Mantashe goes awry |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/the-mkmva-will-not-disband-says-kebby-maphatsoe-after-meeting-with-mantashe-goes-awry-20210614 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> Hy het ook sy persoonlike en MKMVA-platforms gebruik om die voormalige president [[Jacob Zuma]], teen wie korrupsie-aanklagte ingebring is, te verdedig,<ref>{{Cite web |last=Nair |first=Nivashni |date=6 April 2018 |title=I'll support Zuma no matter what' says Carl Niehaus outside court |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2018-04-06-ill-support-zuma-no-matter-what-says-carl-niehaus-outside-court/ |access-date=16 November 2020 |website=Sunday Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Plessis |first=Carien du |date=15 Februarie 2021 |title=Carl Niehaus uses ANC podium to defend Zuma's defiance of Zondo Commission |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/carl-niehaus-uses-anc-podium-to-defend-zumas-defiance-of-zondo-commission-20210215 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> om die ANC se leierskap aan te val,<ref>{{Cite web |last=Plessis |first=Carien du |date=19 Januarie 2021 |title=ANC wants to suspend Niehaus from his job for attacking a party leader |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/breaking-carl-niehaus-suspended-from-his-anc-job-for-attacking-a-party-leader-20210119 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-21 |title=Power shift at Luthuli House |url=https://mg.co.za/politics/2021-01-21-power-shift-at-luthuli-house/ |access-date=2024-06-14 |website=The Mail & Guardian |language=en}}</ref> en om 'n ideologiese program van sogenaamde radikale ekonomiese transformasie te bevorder.<ref>{{Cite web |last=Haffajee |first=Ferial |date=2021-03-14 |title=Carl Niehaus tables radical economic transformation plan ahead of Ace Magashule's campaign for ANC president |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-03-14-carl-niehaus-tables-radical-economic-transformation-plan-ahead-of-ace-magashules-campaign-for-anc-president/ |access-date=2024-06-14 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Masuabi |first=Queenin |date=11 Maart 2021 |title=RET faction vow to remain in the ANC, criticise party discussion documents and call for axing of Cele |url=https://www.news24.com/citypress/politics/ret-faction-vow-to-remain-in-the-anc-criticise-party-discussion-documents-and-call-for-axing-of-cele-20210311 |access-date=2024-06-14 |website=City Press |language=en}}</ref> In 2018 het MKMVA hom gedistansieer van opmerkings wat Niehaus oor die grondvraagstuk en die bestuur van die Ingonyama Trust gemaak het.<ref>{{Cite web |date=2018-07-08 |title=MKMVA apologises to ANC for Carl Niehaus' apology to king |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/mkmva-apologises-to-anc-for-carl-niehaus-apology-to-king/ |access-date=2024-06-14 |website=The Citizen |language=en}}</ref> [[File:Jacob Zuma, 2009 World Economic Forum on Africa-1 (cropped).jpg|thumb|Niehaus is 'n onwrikbare verdediger van die voormalige president [[Jacob Zuma]]]] Hierdie botsing het in Julie 2021 'n hoogtepunt bereik toe die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika|Konstitusionele Hof]] Zuma se inhegtenisneming op aanklagte van [[Minagting van die hof deur Jacob Zuma|minagting van die hof]] beveel het. Niehaus het by MKMVA aangesluit in militante teenstand teen die hof se bevel; tydens een van 'n reeks byeenkomste buite Zuma se Nkandla-woning het hy aan die pers gesê dat MKMVA "'n menslike skild" om Zuma sou vorm om hom teen inhegtenisneming te beskerm, en hy het "gewaarsku" dat Zuma se gevangenisstraf "onstabiliteit en onrus" sou veroorsaak.<ref>{{Cite web |last=Amashabalala |first=Mawande |date=2 Julie 2021 |title=MK vets will form 'human shield' around Zuma, says Carl Niehaus |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2021-07-02-mk-vets-will-form-human-shield-around-zuma-says-carl-niehaus/ |access-date=2024-06-14 |website=Sowetan |language=en}}</ref> Op 7 Julie het die ANC formele dissiplinêre aanklagte teen Niehaus ingebring, met die bewering dat opmerkings wat hy by Nkandla gemaak het die ANC se dissiplinêre reëls oortree het.<ref>{{Cite web |last=Tandwa |first=Lizeka |date=2021-07-07 |title=ANC suspends MKMVA spokesperson Carl Niehaus |url=https://mg.co.za/politics/2021-07-07-anc-suspends-mkmva-spokesperson-carl-niehaus/ |access-date=2024-06-14 |website=The Mail & Guardian |language=en}}</ref> Sy ANC-lidmaatskap is geskors hangende 'n dissiplinêre verhoor.<ref>{{Cite web |last=Plessis |first=Carien du |date=2021-07-07 |title=Carl Niehaus suspended from ANC for inflammatory speeches — other members are not far behind |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-07-07-carl-niehaus-suspended-from-anc-for-inflammatory-speeches-other-members-are-not-far-behind/ |access-date=2024-06-14 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Die volgende dag het Niehaus weer by Zuma se ondersteuners aangesluit by 'n betoging buite die Estcourt-korrektiewe sentrum, waar Zuma in die gevangenis was; hy is onmiddellik deur die plaaslike [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] gearresteer omdat hy die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika|Covid-19-inperkingsreëls]] oortree het, hoewel hy kort daarna met 'n boete van [[Suid-Afrikaanse rand|R]]3 000 vrygelaat is.<ref>{{Cite web |last=Letshwiti-Jones |first=Pule |date=8 Julie 2021 |title='You address no one, you' – cops tell Zuma ally Carl Niehaus as they arrest him outside Estcourt prison |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/you-address-no-one-you-cops-tell-zuma-ally-carl-niehaus-as-they-arrest-him-outside-estcourt-prison-20210708 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Evans |first=Jenni |date=17 Augustus 2021 |title=Niehaus plans to challenge lockdown arrest, fine in court |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/niehaus-plans-to-challenge-lockdown-arrest-fine-in-court-20210817 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> Terwyl Niehaus op sy dissiplinêre verhoor gewag het, is hy ook as ANC-personeellid afgedank: op 9 September is hy summier uit sy pos in die sekretaris-generaal se kantoor ontslaan nadat hy nóg 'n uittartende openbare verklaring gemaak het.<ref>{{Cite web |last=Masuabi |first=Queenin |date=9 September 2021 |title=Niehaus fired, told to fetch belongings from Luthuli House |url=https://www.news24.com/citypress/politics/niehaus-fired-told-to-fetch-belongings-from-luthuli-house-20210909 |access-date=2024-06-14 |website=City Press |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Khumalo |first=Juniour |date=9 September 2021 |title=ANC boots Carl Niehaus from Luthuli House for allegedly making false statements |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/suspended-anc-member-carl-niehaus-now-fired-as-luthuli-house-employee-20210909 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> Die ANC-woordvoerder [[Pule Mabe]] het gesê dat sy gedrag "verdelend, opportunisties en anti-ANC" was.<ref>{{Cite web |date=2021-09-09 |title=ANC fires Carl Niehaus as a party employee |url=https://mg.co.za/politics/2021-09-09-anc-fires-carl-niehaus-as-a-party-employee/ |access-date=2024-06-14 |website=The Mail & Guardian |language=en}}</ref> In Maart 2022 is hy verhinder om by MKMVA se opvolgerorganisasie aan te sluit op grond daarvan dat hy nooit 'n lid van [[Umkhonto we Sizwe]] was nie.<ref>{{Cite web |last=Makhafola |first=Getrude |date=2022-03-10 |title=Carl the toy soldier? Niehaus fails Umkhonto we Sizwe credentials test |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/politics/carl-niehaus-was-political-prisoner-not-mk-fails-test/ |access-date=2024-06-14 |website=The Citizen |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Evans |first=Jenni |date=12 Maart 2022 |title=Carl Niehaus insists he is an MK veteran: 'We didn't have years of training, we got crash courses' |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/carl-niehaus-insists-he-is-an-mk-veteran-we-didnt-have-years-of-training-we-got-crash-courses-20220312 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> Die dissiplinêre verrigtinge, wat teen Niehaus in sy hoedanigheid as ANC-lid ingestel is, is intussen eers op 12 Desember 2022 afgehandel, toe die ANC se Nasionale Dissiplinêre Komitee Niehaus aan wangedrag skuldig bevind en hom uit die ANC gesit het.<ref>{{Cite web |last=Khumalo |first=Juniour |date=12 Desember 2022 |title=Former president Jacob Zuma's staunch ally Carl Niehaus expelled from the ANC |url=https://www.news24.com/news24/politics/political-parties/former-president-jacob-zumas-staunch-ally-carl-niehaus-expelled-from-the-anc-20221212 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> Niehaus het onmiddellik geappelleer.<ref>{{Cite web |last=Erasmus |first=Des |date=2022-12-12 |title='I am still an ANC member', says sacked troublemaker Carl Niehaus |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-12-12-i-am-still-an-anc-member-says-perennial-troublemaker-carl-niehaus-after-party-gives-him-the-boot/ |access-date=2024-06-14 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Op 23 Desember, ná die ANC se [[55ste Nasionale Konferensie van die African National Congress|55ste Nasionale Konferensie]], het Niehaus sy "bedanking" uit die ANC aangekondig en gesê dat hy 'n appèl teen sy uitsetting nie verder sou voer nie.<ref>{{Cite web |last=Gerber |first=Jan |date=23 Desember 2022 |title=Already-expelled Carl Niehaus 'resigns' from ANC |url=https://www.news24.com/news24/politics/political-parties/already-expelled-carl-niehaus-resigns-from-anc-20221223 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> == Loopbaan in opposisiepolitiek == === RETMO en ARETA: 2023 === Minder as 'n maand ná sy uitsetting uit die ANC, in 'n [[Twitter|Twitter Space]] op 11 Januarie 2023,<ref>{{Cite web |last=Erasmus |first=Des |date=2023-01-11 |title=Carl Niehaus launches Radical Economic Transformation Movement |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-01-12-carl-niehaus-launches-radical-economic-transformation-movement/ |access-date=2024-06-14 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> het Niehaus die stigting van die Radical Economic Transformation Movement (RETMO) aangekondig.<ref>{{Cite web |date=2023-01-10 |title=Carl Niehaus launches RET Movement, says it could become a political party |url=https://mg.co.za/politics/2023-01-10-carl-niehaus-launches-ret-movement-says-it-could-become-a-political-party/ |access-date=2024-06-14 |website=The Mail & Guardian |language=en}}</ref> Die beweging is gestig om vir radikale ekonomiese transformasie te lobby, en Niehaus, as sy voorsitter, het 'n tienpuntbeleidsplatform uiteengesit wat grondonteiening sonder vergoeding, teenstand teen die privatisering van staatsondernemings en strenger grensbeheer ingesluit het.<ref name=":1">{{Cite web |last=Feketha |first=Siviwe |date=5 Februarie 2023 |title=Niehaus' RET movement woos ANC members |url=https://www.news24.com/citypress/politics/niehaus-ret-movement-woos-anc-members-20230204 |access-date=2024-06-14 |website=City Press |language=en}}</ref> Die ''[[City Press]]'' het berig dat twee prominente Zuma-bondgenote, Magashule en [[Tony Yengeni]], 'n groot rol in die stigting van die beweging gespeel het.<ref name=":1" /> Op 22 Februarie is RETMO vervang deur die African Radical Economic Transformation Alliance (ARETA), 'n politieke party wat Niehaus tydens 'n geleentheid in [[Johannesburg]] van stapel gestuur het; hy het gesê die party sou oorweeg om aan die volgende verkiesing deel te neem.<ref>{{Cite web |last=Khumalo |first=Juniour |date=23 Februarie 2023 |title=Carl Niehaus lambasts 'ideological hollowing out of ANC' as he launches ARETA |url=https://www.news24.com/news24/politics/political-parties/carl-niehaus-lambasts-ideological-hollowing-out-of-anc-as-he-launches-areta-20230223 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> ARETA het die volgende maand aan die sogenaamde Nasionale Afsluiting deelgeneem.<ref>{{Cite web |last=Kgosana |first=Rorisang |date=20 Maart 2023 |title=Carl Niehaus says deployment of law enforcers reminiscent of 1976 Soweto uprising |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2023-03-20-carl-niehaus-says-deployment-of-law-enforcers-reminiscent-of-1976-soweto-uprising/ |access-date=2024-06-14 |website=Sunday Times |language=en}}</ref> Die party was egter kortstondig: Niehaus het dit op 14 Desember 2023 laat vaar toe hy aangekondig het dat hy by die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] (EFF) sou aansluit.<ref>{{Cite web |last=Nemakonde |first=Vhahangwele |date=2023-12-25 |title=Carl Niehaus says he doesn't regret joining EFF: 'Stop the patronising messages' |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/politics/cal-niehaus-does-not-regret-joing-eff/ |access-date=2024-06-14 |website=The Citizen |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 Desember 2023 |title=Carl Niehaus finally acknowledges that he and his party of three people have no future |url=https://www.news24.com/citypress/voices/carl-niehaus-finally-acknowledged-that-he-and-his-party-of-three-people-have-no-future-as-a-political-party-20231217 |access-date=2024-06-14 |website=City Press |language=en}}</ref> === Ekonomiese Vryheidsvegters: 2023–hede === As nuwe lid van die EFF het Niehaus gerugte ontken dat hy van plan was om na Zuma se nuwe [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|Umkhonto we Sizwe-party]] oor te loop,<ref>{{Cite web |last=Mafisa |first=Itumeleng |date=2024-04-11 |title='I am happy with the EFF': Niehaus denies ditching red berets to join MK party |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/elections/i-am-happy-with-the-eff-niehaus-denies-joining-mk-party/ |access-date=2024-06-14 |website=The Citizen |language=en}}</ref> en in Maart 2024 het die EFF aangekondig dat Niehaus 27ste op sy partylys vir die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|algemene verkiesing van Mei 2024]] sou wees.<ref>{{Cite web |last=Macupe |first=Bongekile |date=26 Maart 2024 |title=Out with the old, in with the new: Carl Niehaus sitting pretty at number 27 on EFF's list for Parliament |url=https://www.news24.com/news24/politics/out-with-the-old-in-with-the-old-carl-niehaus-sitting-pretty-at-number-27-on-effs-list-for-parliament-20240326 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> Hy is tot 'n EFF-setel verkies en op 14 Junie 2024 as lid van die Nasionale Vergadering ingesweer.<ref>{{Cite web |last=Kgobotlo |first=Boitumelo |date=2024-06-14 |title=Carl Niehaus elated as he is sworn in as EFF MP |url=https://sundayworld.co.za/news/carl-niehaus-elated-as-he-is-sworn-in-as-eff-mp/ |access-date=2024-06-14 |website=Sunday World |language=en}}</ref> == Oneerlikheidskandale == In Februarie 2009 het die ''[[Mail & Guardian]]'' se Pearlie Joubert 'n lang blootleggingsberig oor Niehaus se "breë spoor van slegte skuld en gebroke beloftes" gepubliseer.<ref name=":6" /> In dieselfde artikel, toe Joubert hom daarmee gekonfronteer het, het hy 'n reeks onreëlmatighede bely en erken dat hy 'n herhaaldelike oorbesteder was en dat hy sy laaste paar werke – by Deloitte & Touche, die Rhema-kerk en GEDA – weens die wanbestuur van sy persoonlike skuld en voortgesette leen verlaat het. In die geval van GEDA het hy erken dat hy probeer het om 'n persoonlike lening te bekom met 'n bedrogspul-brief waarop hy die handtekeninge van vier Gautengse provinsiale ministers ([[Paul Mashatile]], Ignatius Jacobs, [[Angie Motshekga]] en Khabisi Mosunkutu) vervals het; hy het bedank nadat hy die bedrog aan minister Mashatile bely het.<ref name=":6" /><ref name="Times1" /> Hy het verdere bewerings betwis dat sy kontrak van 2004 met die Presidensie vroeg beëindig is weens bewerings van finansiële onreëlmatighede. {{Aanhalingskas | quote = Die meeste van wat jy my mee gekonfronteer het, is waar. Ek wens dit was nie so nie. Ek het reusagtige foute gemaak en ek het baie mense vreeslik teleurgestel. Ek het geen illusies dat as jy hierdie artikel publiseer, dit die einde van my loopbaan sal beteken nie. Ek het mense soos Saki Macozoma, [[Cyril Ramaphosa]], [[Tokyo Sexwale]], [[Gill Marcus]], [[Pallo Jordan]] en Rick Menell gevra om my finansieel te help. Ek was neergeslaan en uitgeput. Sommige van hulle het my geld gegee en sommige nie. Ek is vreeslik in die skuld. Ek het ook geld van Brett Kebble ontvang ... Die ANC-werk is 'n lewensredder vir my en dinge het nou op 'n vreeslike manier verkeerd geloop. Ek moet betroubaar wees om my werk te doen. Ek leef onder geen illusies oor wat hierdie artikel aan my lewe kan doen nie. Ek wens ek kon die klok terugdraai. | source = – Niehaus se bekentenis aan die ''[[Mail & Guardian]]'', Februarie 2009<ref name=":6" /> | align = right | width = 25em }} Niehaus se bekentenis het onmiddellik 'n groot nuusberig geword,<ref>{{Cite news |last=Hamlyn |first=Michael |date=13 Februarie 2009 |title=Tearful Carl confesses all |url=http://www.news24.com/News24/South_Africa/Politics/0,,2-7-12_2469491,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090215073322/http://www.news24.com/News24/South_Africa/Politics/0%2C%2C2-7-12_2469491%2C00.html |archive-date=15 Februarie 2009 |work=News24 |language=en}}</ref> en hy het later dieselfde dag as ANC-woordvoerder bedank.<ref name="iAfrica1" /> Intussen het ander mediahuise hul eie ondersoeke na Niehaus se sake begin en nuwe bewerings gepubliseer, onder meer dat hy valslik beweer het dat sy suster oorlede is om 'n vlugkaartjie in besigheidsklas van 'n regsfirma te bekom waar hy [[Swart Ekonomiese Bemagtiging|SEB]]-konsultasiewerk gedoen het,<ref>{{Cite news |date=14 Februarie 2009 |title=Niehaus fraud: ANC knew all about it |url=https://www.iol.co.za/news/politics/niehaus-fraud-anc-knew-all-about-it-434520 |access-date=16 November 2020 |work=Independent Online |language=en}}</ref> en dat hy valslik beweer het dat hy [[Leukemie|leukemie]] het om 'n gratis vakansie na [[Mauritius]] van 'n reisagentskap te bekom.<ref name=":15">{{Cite web |date=17 Februarie 2009 |title=Niehaus 'lied to get free holiday' |url=https://www.news24.com/news24/niehaus-lied-to-get-free-holiday-20090217 |access-date=2024-06-16 |website=News24 |language=en}}</ref> Die ''Times'' het beraam dat hy meer as [[Suid-Afrikaanse rand|R]]4,4 miljoen in die skuld was,<ref>{{Cite web |last1=la Grange |first1=Borrie |last2=Ncana |first2=Nkululeko |date=19 Februarie 2009 |title=Niehaus owes R4.5m |url=http://www.thetimes.co.za/News/Article.aspx?id=942452 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090222212355/http://www.thetimes.co.za/News/Article.aspx?id=942452 |archive-date=22 Februarie 2009 |access-date=2009-02-20 |website=The Times |language=en}}</ref> hoewel die ANC-geaffilieerde sakeman Vivian Reddy in die openbaar gesê het dat hy Niehaus finansieel sou ondersteun.<ref>{{Cite news |date=16 Februarie 2009 |title=Zuma ally rescues Niehaus |url=https://www.iol.co.za/news/politics/zuma-ally-rescues-niehaus-434649 |access-date=16 Junie 2024 |work=IOL |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2009-02-21 |title=Rescue Reddy's cash cures |url=https://mg.co.za/article/2009-02-21-rescue-reddys-cash-cures/ |access-date=2024-06-16 |website=The Mail & Guardian |language=en}}</ref> Ook in dié tydperk het ''[[Beeld]]'' die berig gepubliseer dat Niehaus op sy curriculum vitae gelieg het.<ref name=":15" /> Niehaus se finansiële sake het in later jare steeds mediabelangstelling gelok. Op 1 Mei 2012 het hy sy eerste onderhoud sedert die skandaal van Februarie 2009 gegee toe hy op John Robbie se geselsprogram op Radio 702 verskyn het om aan te kondig dat hy al sy skuld terugbetaal het en verwag het om in "'n formele pos" in die ANC-administrasie aangestel te word.<ref>{{Cite web |date=2012-05-04 |title=Never-say-die Niehaus: The lies keep coming |url=https://mg.co.za/article/2012-05-04-neversaydie-niehaus/ |access-date=2024-06-16 |website=The Mail & Guardian |language=en}}</ref> Die ANC het laasgenoemde bewering ontken, en verskeie krediteure het na vore gekom om eersgenoemde te betwis, onder wie adjunkminister [[Derek Hanekom]],<ref>{{Cite web |date=3 Mei 2012 |title=Niehaus has not repaid debts |url=https://www.news24.com/news24/niehaus-has-not-repaid-debts-20120503 |access-date=2024-06-16 |website=News24 |language=en}}</ref> die ANC-geaffilieerde vakbond SACCAWU<ref>{{Cite news |date=21 Mei 2012 |title=Niehaus still owes union pile of cash, says curator |url=https://www.iol.co.za/sundayindependent/news/niehaus-still-owes-union-pile-of-cash-says-curator-1301047 |access-date=16 Junie 2024 |work=Sunday Independent |language=en}}</ref> en Niehaus se voormalige huisbaas in [[Midrand]].<ref>{{Cite web |date=11 Mei 2012 |title=Niehaus 'still owing' his former landlord |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/2012-05-11-niehaus-still-owing-his-former-landlord/ |access-date=2024-06-16 |website=Sowetan |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 Mei 2012 |title=Niehaus owes landlord thousands |url=https://www.news24.com/news24/niehaus-owes-landlord-thousands-20120511 |access-date=2024-06-16 |website=News24 |language=en}}</ref> Die ''Mail & Guardian'' het ook berig dat Niehaus laat in 2011 'n klein bedrag geld van adjunkminister van justisie [[Andries Nel]] ontvang het, na bewering om die begrafniskoste van Niehaus se pa te dek, wat tot verwarring gelei het toe Nel na Zeerust gegaan het om sy meelewing te betoon maar geen begrafnis gevind het nie. Niehaus het gesê dit was 'n miskommunikasie.<ref name=":16">{{Cite news |last=Underhill |first=Glynnis |date=4 Mei 2012 |title=Three weddings and a funeral |url=https://mg.co.za/article/2012-05-04-three-weddings-and-a-funeral/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210330023819/https://mg.co.za/article/2012-05-04-three-weddings-and-a-funeral/ |archive-date=2021-03-30 |access-date=16 November 2020 |work=The Mail & Guardian |language=en}}</ref> In Desember 2017, nadat Niehaus na politieke prominensie teruggekeer het, het die ''[[Sunday Times]]'' se Toby Shapshak berig dat Niehaus R4,3 miljoen vir twee gehuurde woonstelle in [[Sandton]] geskuld het en dat hy, in 'n poging om regsstappe oor die skuld te vermy, sy krediteure valslik meegedeel het dat sy ma oorlede is en dat hy op die punt was om haar boedel te erf.<ref>{{Cite web |last=Shapshak |first=Toby |date=10 Desember 2017 |title=Carl 'of the dead and debt' cooks up scheme to avoid R4m bill |url=https://www.timeslive.co.za/news/2017-12-09-carl-of-the-dead-and-debt-cooks-up-scheme-to-avoid-r4m-bill-/ |access-date=16 November 2020 |website=Sunday Times |language=en}}</ref> Sy ma was in werklikheid nog lewend in 'n aftreeoord;<ref>{{Cite web |last=Shapshak |first=Toby |date=10 Desember 2017 |title=How Carl Niehaus 'killed' mom to pay R4.3-million debt |url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times/news/2017-12-09-how-carl-niehaus-killed-mom-to-pay-r43-million-debt/ |access-date=2024-06-16 |website=Sunday Times |language=en}}</ref> sy is in Oktober 2023 oorlede.<ref>{{Cite web |last=Patel |first=Faizel |date=2023-10-21 |title=Carl Niehaus 'heartbroken' after passing of mother Magrietha |url=https://www.citizen.co.za/news/carl-niehaus-heartbroken-passing-mother-magrietha/ |access-date=2024-06-16 |website=The Citizen |language=en}}</ref> Niehaus het gesê die ''Sunday Times''-berig was deel van 'n smeerveldtog "deur die wit-besitte media" teen bondgenote van Nkosazana Dlamini-Zuma.<ref>{{Cite web |date=10 Desember 2017 |title=Niehaus says allegations against him part of smear campaign against NDZ |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2017-12-10-niehaus-says-allegations-against-him-part-of-smear-campaign-against-ndz/ |access-date=2024-06-16 |website=Sowetan |language=en}}</ref> In Mei 2018 het dieselfde koerant nog 'n berig gepubliseer, hierdie een deur Mzilikazi wa Afrika, waarin beweer is dat Niehaus agterstallig was met ander, nuut aangegane skuld.<ref>{{Cite web |last=wa Afrika |first=Mzilikazi |date=13 Mei 2018 |title=Carl Niehaus runs short of cash again as new debt woes mount |url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times/news/2018-05-12-carl-niehaus-runs-short-of-cash-again-as-new-debt-woes-mount/ |access-date=16 November 2020 |website=Sunday Times |language=en}}</ref> == Persoonlike lewe == In 1986 is Niehaus in die Pretoria-Sentraal-gevangenis met Johanna "Jansie" Lourens getroud, wat in 1983 saam met hom in die gevangenis was; hulle het by die universiteit ontmoet, waar sy hom vir die gewapende stryd gewerf het.<ref name=":4" /> Hul dogter is tydens Niehaus se ambassadeurskap in Nederland gebore en is na [[Helen Joseph]] vernoem.<ref name=":5">{{Cite web |last=Waldner |first=Mariechen |date=7 April 2002 |title=Carl Niehaus divorcing Jansie |url=http://www.news24.com/News24/South_Africa/0,9294,2-7_1165442,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090216122022/http://www.news24.com/News24/South_Africa/0%2C9294%2C2-7_1165442%2C00.html |archive-date=16 Februarie 2009 |access-date=2009-02-13 |website=News24 |language=en}}</ref> Nadat Niehaus en Lourens in 2002 geskei is, is Niehaus weer getroud, met Linda Thango, 'n bestuurskonsultant.<ref name=":5" /> Hy is in September 2008 met sy derde vrou, die sakevrou Mafani Gunguluza, getroud.<ref>{{Cite web |last1=Smillie |first1=Shaun |last2=Gifford |first2=Gill |last3=Flanagan |first3=Louise |last4=Posthumus |first4=Niels |date=20 Februarie 2009 |title=Niehaus's lobola splurge |url=http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=13&art_id=vn20090220053953591C667704 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020042625/http://www.iol.co.za/news/south-africa/niehaus-s-lobola-splurge-1.435179 |archive-date=2012-10-20 |access-date=2009-02-20 |website=Independent Online |language=en}}</ref> In 2012 het hy aan Radio 702 gesê dat hy van Gunguluza geskei leef,<ref name=":16" /> en in 2019 is berig dat hy 'n nuwe meisie het.<ref>{{Cite news |date=7 Oktober 2019 |title=Carl Niehaus defends 23-year-old girlfriend against internet trolls |url=https://citizen.co.za/news/south-africa/social-media/2188274/carl-niehaus-defends-23-year-old-girlfriend-against-internet-trolls/ |url-status=live |access-date=16 November 2020 |work=The Citizen |language=en}}</ref> In 2022 is hy met Noluthando Mdluli, 'n sakevrou en model, getroud.<ref>{{Cite web |date=2022-07-02 |title='Carl Niehaus is the love of my life' – Noluthando Mdluli |url=https://www.citizen.co.za/witness/news/carl-niehaus-is-the-love-of-my-life-noluthando-mdluli/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702083744/https://www.citizen.co.za/witness/news/carl-niehaus-is-the-love-of-my-life-noluthando-mdluli/ |archive-date=2022-07-02 |access-date=2024-06-14 |website=Witness |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Patel |first=Faizel |date=2022-10-31 |title=Carl Niehaus pays lobola for Noluthando Mdluli |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/carl-niehaus-pays-lobola-31-october-2022/ |access-date=2024-06-14 |website=The Citizen |language=en}}</ref> Niehaus se memoir, ''Om te veg vir hoop'', is in 2003 in Engels as ''Fighting for Hope'' gepubliseer. Die ''Daily Maverick'' het gesê dit was "'n skraal, pretensielose memoir" en "Niehaus op sy mees geliefde".<ref name=":3" /> Hy is steeds 'n praktiserende Christen.<ref name=":7" /> In Desember 2017 het Niehaus gesê dat hy 'n formele klag by [[Wikipedia]] sou indien oor vandalisme van die Wikipedia-artikel oor hom.<ref>{{Cite web |last=Chabalala |first=Jeanette |date=13 Desember 2017 |title=Carl Niehaus Wikipedia page edited to call him an 'embarrassment to the human race' |url=https://www.news24.com/news24/carl-niehaus-wikipedia-page-edited-to-call-him-an-embarrassment-to-the-human-race-20171213 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> == Verwysings == <references> <ref name="Gov1">{{Cite web |title=Appointment of new South African heads of diplomatic missions, 23 December 1996 |url=http://www.search.gov.za/info/previewDocument.jsp?dk=%2Fdata%2Fstatic%2Finfo%2Fspeeches%2F1996%2F12300w50496.htm%40Gov&q=(+(dc.Date%3E%3D1996%2F01%2F01)%3CAND%3E(dc.Date%3C%3D1996%2F12%2F31)+)%3CAND%3E(category%3Ccontains%3Es)&t=NEW+SA+HEADS+OF+DIPLOMATIC+MISSIONS |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728191120/http://www.search.gov.za/info/previewDocument.jsp?dk=%2Fdata%2Fstatic%2Finfo%2Fspeeches%2F1996%2F12300w50496.htm%40Gov&q=%28+%28dc.Date%3E%3D1996%2F01%2F01%29%3CAND%3E%28dc.Date%3C%3D1996%2F12%2F31%29+%29%3CAND%3E%28category%3Ccontains%3Es%29&t=NEW+SA+HEADS+OF+DIPLOMATIC+MISSIONS |archive-date=28 Julie 2011 |publisher=Suid-Afrikaanse regering |access-date=2009-02-13 |language=en}}</ref> <ref name="Times1">{{Cite news |date=13 Februarie 2009 |title=Gauteng denies Niehaus claims |work=The Times |url=http://www.thetimes.co.za/News/Article.aspx?id=939043 |url-status=dead |access-date=2009-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090214163542/http://www.thetimes.co.za/News/Article.aspx?id=939043 |archive-date=14 Februarie 2009 |language=en}}</ref> <ref name="iAfrica1">{{Cite news |title=Niehaus steps down |publisher=iAfrica.com |url=http://news.iafrica.com/sa/1294784.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090218130059/http://news.iafrica.com/sa/1294784.htm |archive-date=18 Februarie 2009 |access-date=2009-02-13 |language=en}}</ref> </references> {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Niehaus, Carl}} [[Kategorie:Geboortes in 1959]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] [[Kategorie:Politici van die Economic Freedom Fighters]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktiviste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse diplomate]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ambassadeurs]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Alumni van die Randse Afrikaanse Universiteit]] lu9pzugtqf3v2991wpbc9qlly62evwi 0 468389 2964476 2963764 2026-09-02T10:40:24Z Oesjaar 7467 Maak sintaks fout reg. 2964476 wikitext text/x-wiki '''Hugging Face, Inc.''', is 'n [[Amerikaanse]] [[maatskappy]] gebaseer in [[New York Stad]] wat berekeningsinstrumente ontwikkel vir die bou van toepassings met behulp van [[masjienleer]]. Hugging Face se transformatorbiblioteek is gebou vir [[natuurliketaalverwerking]]stoepassings. Die Hugging Face-platform laat gebruikers toe om masjienleermodelle en datastelle te deel en hul werk te vertoon.<ref>{{Cite web |title=What is Hugging Face? |url=https://www.ibm.com/think/topics/hugging-face |last=Stryker |first=Cole |date=2025-05-02 |access-date=2026-08-29 |website=[[IBM]]}}</ref> ==Geskiedenis== ===Stigting=== [[Lêer:Clément Delangue on SiliconANGLE theCUBE.jpg|duimnael|Clément Delangue in 2023.]] Die maatskappy is in 2016 deur die Franse entrepreneurs Clément Delangue, Julien Chaumond en Thomas Wolf in New York Stad gestig, oorspronklik as 'n maatskappy wat 'n [[kletsbot]]-toep ontwikkel het wat op tieners gemik was. Die maatskappy is vernoem na die U+1F917 🤗 HUGGING FACE [[emoji]].<ref name=":0">{{Cite web |date=9 Maart 2017 |title=Hugging Face wants to become your artificial BFF |url=https://techcrunch.com/2017/03/09/hugging-face-wants-to-become-your-artificial-bff/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220925012620/https://techcrunch.com/2017/03/09/hugging-face-wants-to-become-your-artificial-bff/ |archive-date=25 September 2022 |access-date=17 September 2023 |website=TechCrunch |language=en-US|last=Dillet|first=Romain}}</ref> Nadat die model agter die kletsbot oopgemaak is, het die maatskappy gefokus op 'n platform vir masjienleer. ===KI-oplewing=== Op 28 April 2021 het die maatskappy die BigScience Research Workshop in samewerking met verskeie ander navorsingsgroepe van stapel gestuur om 'n oop [[groot taalmodel]] vry te stel.<ref>{{cite web |last=Wiggers |first=Kyle |date=10 Januarie 2022 |title=Inside BigScience, the quest to build a powerful open language model |url=https://venturebeat.com/2022/01/10/inside-bigscience-the-quest-to-build-a-powerful-open-language-model/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220701073233/https://venturebeat.com/2022/01/10/inside-bigscience-the-quest-to-build-a-powerful-open-language-model/ |archive-date=1 Julie 2022 |access-date=5 Augustus 2022 |work=VentureBeat}}</ref> In 2022 is die werkswinkel afgesluit met die aankondiging van BLOOM, 'n veeltalige groot taalmodel met 176 miljard parameters.<ref>{{Cite web |title=BLOOM |url=https://bigscience.huggingface.co/blog/bloom |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114122342/https://bigscience.huggingface.co/blog/bloom |archive-date=14 November 2022 |access-date=20 Augustus 2022 |website=bigscience.huggingface.co |type=Blog}}</ref><ref>{{Cite web |last=Heikkllä |first=Melissa |date=12 Julie 2022 |title=Inside a radical new project to democratize AI |url=https://www.technologyreview.com/2022/07/12/1055817/inside-a-radical-new-project-to-democratize-ai/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221204184214/https://www.technologyreview.com/2022/07/12/1055817/inside-a-radical-new-project-to-democratize-ai/ |archive-date=4 Desember 2022 |access-date=25 Augustus 2023 |website=MIT Technology Review |language=en}}</ref> [[Lêer:Thomas Wolf at Slush 2024.jpg|duimnael|Thomas Wolf in 2024.]] In Februarie 2023 het die maatskappy 'n vennootskap met Amazon Web Services (AWS) aangekondig wat Hugging Face se produkte beskikbaar sou stel vir AWS-kliënte om as boustene vir hul persoonlike toepassings te gebruik. Die maatskappy het ook gesê dat die volgende generasie BLOOM op Trainium, 'n gepatenteerde masjienleer-skyfie wat deur AWS geskep is, sal loop.<ref>{{cite news |last=Bass |first=Dina |date=21 Februarie 2023 |title=Amazon's Cloud Unit Partners With Startup Hugging Face as AI Deals Heat Up |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-02-21/amazon-s-aws-joins-with-ai-startup-hugging-face-as-chatgpt-competition-heats-up |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230522030130/https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-02-21/amazon-s-aws-joins-with-ai-startup-hugging-face-as-chatgpt-competition-heats-up |archive-date=22 Mei 2023 |access-date=22 Februarie 2023 |work=Bloomberg News}}</ref><ref>{{cite news |last=Nellis |first=Stephen |date=21 Februarie, 2023 |title=Amazon Web Services pairs with Hugging Face to target AI developers |url=https://www.reuters.com/technology/amazon-web-services-pairs-with-hugging-face-target-ai-developers-2023-02-21/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230530091325/https://www.reuters.com/technology/amazon-web-services-pairs-with-hugging-face-target-ai-developers-2023-02-21/ |archive-date=May 30, 2023 |access-date=22 Februarie 2023 |work= |agency=Reuters}}</ref><ref>{{Cite web |last=Amazon Web Services |date=21 Februarie 2023 |title=AWS and Hugging Face collaborate to make generative AI more accessible and cost efficient |url=https://aws.amazon.com/blogs/machine-learning/aws-and-hugging-face-collaborate-to-make-generative-ai-more-accessible-and-cost-efficient/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825202343/https://aws.amazon.com/blogs/machine-learning/aws-and-hugging-face-collaborate-to-make-generative-ai-more-accessible-and-cost-efficient/ |archive-date=25 Augustus 2023 |access-date=25 Augustus 2023 |website=AWS Machine Learning Blog |publisher=[[Amazon]] |language=en-US |type=Blog}}</ref> In Augustus 2023 het Hugging Face gesê dat dit op $4,5 miljard gewaardeer is in 'n finansieringsronde van $235 miljoen, gesteun deur tegnologie-swaargewigte, insluitend Salesforce, [[Alphabet Inc.|Alphabet]] se [[Google]] en [[Nvidia]].<ref>{{Cite news |title=AI startup Hugging Face valued at $4.5 bln in latest round of funding |url=https://www.reuters.com/technology/ai-startup-hugging-face-valued-45-bln-latest-round-funding-2023-08-24/ |work=Reuters}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wiggers |first=Kyle |date=2023-08-24 |title=Hugging Face raises $235M from investors, including Salesforce and Nvidia |url=https://techcrunch.com/2023/08/24/hugging-face-raises-235m-from-investors-including-salesforce-and-nvidia/ |access-date=2026-08-28 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> In Junie 2024 het die maatskappy, saam met Meta en Scaleway, hul bekendstelling van 'n nuwe [[KI]]-versnellerprogram vir Europese [[beginonderneming]]s aangekondig. Die inisiatief was daarop gemik om beginondernemings te help om oop fondamentmodelle in hul produkte te integreer, wat die EU se KI-ekosisteem versnel.<ref>{{Cite web |title=Ecosystem for AI innovation in Europe {{!}} Shaping Europe’s digital future |url=https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/ecosystem-ai-innovation-europe |access-date=6 Julie 2026 |website=digital-strategy.ec.europa.eu |language=en}}</ref> Die program, gebaseer by Station F in [[Parys]], het van September 2024 tot Februarie 2025 geduur. Geselekteerde beginondernemings het mentorskap ontvang, asook toegang tot KI-modelle en -gereedskap, asook Scaleway se rekenaarkrag.<ref>{{Cite web |last=Zacks Equity Research |date=25 Junie 2024 |title=META Collaboration Launches AI Accelerator for European Startups |url=https://finance.yahoo.com/news/meta-collaboration-launches-ai-accelerator-151500146.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240711201409/https://finance.yahoo.com/news/meta-collaboration-launches-ai-accelerator-151500146.html |archive-date=11 Julie 2024 |access-date=11 Julie 2024 |website=Yahoo Finance |language=en-US}}</ref> Op 23 September 2024, om die Internasionale Dekade van Inheemse Tale te bevorder, het Hugging Face saam met Meta en [[Unesco|UNESCO]] 'n nuwe aanlyn taalvertaler bekendgestel.<ref>{{Cite web |last=<!-- no byline --> |date=September 23, 2024<!--unknown source of this date--> |title=NLLB: UNESCO Language Translator |url=https://huggingface.co/spaces/UNESCO/nllb |url-status=live |access-date=8 Februarie 2026 |website=Spaces |publisher=Hugging Face|archive-url=https://web.archive.org/web/20260823043205/https://huggingface.co/spaces/UNESCO/nllb|archive-date=23 Augustus 2026}}</ref> Dit is gebou op Meta se "No Language Left Behind" oopbron-KI-model, wat vrye teksvertaling oor 200 tale moontlik maak, insluitend baie tale met min hulpbronne.<ref>{{Cite web |last=<!-- no byline --> |date= |title=UNESCO Language Translator powered by Meta and Hugging Face Launching Event |url=https://www.unesco.org/en/event/unesco-language-translator-powered-meta-and-hugging-face-launching-event-0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260208233423/https://www.unesco.org/en/event/unesco-language-translator-powered-meta-and-hugging-face-launching-event-0 |archive-date=8 Februarie 2026 |access-date=8 Februarie 2026 |publisher=[[UNESCO]]}}</ref> In April 2025 het Hugging Face aangekondig dat hulle 'n [[Humanoïde robot|humanoïde robotika]]-beginonderneming, Pollen Robotics, in Frankryk gebaseer en in 2016 deur Matthieu Lapeyre en Pierre Rouanet gestig, verkry het.<ref>{{Cite web |last=Wiggers |first=Kyle |date=14 April 2025 |title=Hugging Face buys a humanoid robotics startup |url=https://techcrunch.com/2025/04/14/hugging-face-buys-a-humanoid-robotics-startup/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415015746/https://techcrunch.com/2025/04/14/hugging-face-buys-a-humanoid-robotics-startup/ |archive-date=15 April 2025 |access-date=15 April 2025 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Koetsier |first=John |date=14 April 2025 |title=Open Source Humanoid Robots That You Can 3D Print Yourself: Hugging Face Buys Pollen Robotics |url=https://www.forbes.com/sites/johnkoetsier/2025/04/14/open-source-humanoid-robots-hugging-face-buys-pollen-robotics/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415020729/https://www.forbes.com/sites/johnkoetsier/2025/04/14/open-source-humanoid-robots-hugging-face-buys-pollen-robotics/ |archive-date=15 April 2025 |access-date=15 April 2025 |website=[[Forbes]] |language=en}}</ref> In 'n X-twiet het Delangue sy visie gedeel om "Kunsmatige Intelligensie-robotika oopbron te maak".<ref>{{Cite magazine |last=Knight |first=Will |date=14 April 2025 |title=An Open Source Pioneer Wants to Unleash Open Source AI Robots |url=https://www.wired.com/story/hugging-face-acquires-open-source-robot-startup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250414130554/https://www.wired.com/story/hugging-face-acquires-open-source-robot-startup/ |archive-date=14 April 2025 |access-date=15 April 2025 |magazine=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> ===Kuberaanvalle=== Vroeg in 2026 het [[Kuberkraker|kuberkrakers]] die Hugging Face-platform gekaap om [[Android]]-geteikende aanvalle te loods wat "kragtige wanware" behels wat 'n gekompromitteerde teiken heeltemal kon oorneem.<ref>{{Cite web |last=Fadilpašić |first=Sead |date=30 Januarie 2026 |title=Hugging Face platform hijacked to send out Android malware - here's what we know so far |url=https://www.techradar.com/pro/security/hugging-face-platform-hijacked-to-send-out-android-malware-heres-what-we-know-so-far |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260130170834/https://www.techradar.com/pro/security/hugging-face-platform-hijacked-to-send-out-android-malware-heres-what-we-know-so-far |archive-date=30 Januarie 2026 |access-date=8 Februarie 2026 |website=TechRadar Pro}}</ref> In Julie 2026 het Hugging Face 'n kuberaanval deur outonome [[KI-agent]]e onthul. [[OpenAI]] het toe verduidelik dat twee van sy modelle, insluitend GPT-5.6 Sol, uit hul sandput ontsnap het en in Hugging Face-bedieners ingebreek het met behulp van blootgestelde geloofsbriewe en nuldag-kwesbaarhede om antwoorde op die maatstaf ExploitGym uit 'n databasis te vind.<ref>{{Cite web |last=Kahn |first=Jeremy |last2=Forlini |first2=Emily |title=OpenAI says its AI models escaped from a secure test environment and hacked into AI company Hugging Face in order to cheat on an evaluation |url=https://fortune.com/2026/07/21/openai-says-ai-models-escaped-control-hacked-hugging-face/ |access-date=21 Julie 2026 |website=Fortune |language=en}}</ref> Hugging Face het probeer om die sekuriteitsbreuk te verminder deur Amerikaanse eie grensmodelle te gebruik, maar die modelle se KI-veiligheidskenmerke het Hugging Face se versoeke verwerp, waarna Hugging Face 'n self-gehoste instansie van GLM-5.2 (’n oopgewigte-model ontwikkel deur die Chinese KI-firma Z.ai) gebruik het om die aanval te beperk.<ref>{{cite web |last1=Soni |first1=Aditya |last2=Singh |first2=Jaspreet |title=Chinese AI's role in stopping rogue OpenAI agent shows cost of US guardrails |url=https://www.reuters.com/legal/litigation/chinese-ais-role-stopping-rogue-openai-agent-shows-cost-us-guardrails-2026-07-22/ |website=[[Reuters]] |access-date=23 Julie 2026 |date=22 Julie 2026}}</ref><ref>{{cite web |last1=Goudarzi |first1=Sara |title=What the OpenAI-Hugging Face incident reveals about US-China AI interdependence |url=https://thebulletin.org/2026/07/what-the-openai-hugging-face-incident-reveals-about-us-china-ai-interdependence/ |website=Bulletin of the Atomic Scientists |access-date=23 Julie 2026 |date=23 Julie 2026}}</ref><ref>{{cite web |last1=Shen |first1=Xinmei |title=China’s Zhipu AI model contains hack after OpenAI models go rogue |url=https://www.scmp.com/tech/tech-trends/article/3361450/hugging-face-deploys-zhipus-glm-52-model-contain-autonomous-openai-cyberattack |website=South China Morning Post |access-date=23 Julie 2026 |language=en |date=22 Julie 2026}}</ref> Die voorval is aangemeld as die eerste publiek gedokumenteerde geval van KI-modelle wat outonoom 'n meerfasige inbraak teen 'n derde party uitvoer,<ref name="techcrunch">{{cite news |last=Franceschi-Bicchierai |first=Lorenzo |title=How OpenAI's human mistake led to the AI-powered hack on Hugging Face |url=https://techcrunch.com/2026/07/22/how-an-openais-human-mistake-led-to-the-ai-powered-hack-on-hugging-face/ |work=TechCrunch |date=22 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}</ref><ref name="time">{{cite news |last=Booth |first=Harry |title=How OpenAI Lost Control of an AI Model—and What Needs to Change |url=https://time.com/article/2026/07/24/openai-hugging-face-attack/ |work=Time |date=24 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}</ref> en is al "die eerste ware KI-veiligheidsvoorval" genoem.<ref>{{cite news |last=Sabin |first=Sam |title=AI's alarming new skill: Breaking out of the test lab |url=https://www.axios.com/2026/07/23/openai-hugging-face-cyber-hacks-testing |work=Axios |date=23 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}</ref> ===Verkryging=== Op 26 Augustus 2026 is berig dat [[Nvidia]] ingestem het om Hugging Face vir $12.9 miljard te verkry.<ref>{{Cite web |date=2026-08-26 |title=Nvidia agrees to buy Hugging Face for $12.9 billion, The Information reports |url=https://www.reuters.com/technology/nvidia-talks-acquire-hugging-face-13-billion-deal-business-insider-reports-2026-08-27/ |website=Reuters}}</ref> Dit het gebeur nadat Hugging Face na bewering 'n ooreenkoms van $500 miljoen met Nvidia laat in 2025 van die hand gewys het.<ref>{{Cite web |last=Loizos |first=Connie |date=2026-08-27 |title=Nvidia closes in on Hugging Face acquisition |url=https://techcrunch.com/2026/08/26/nvidia-closes-in-on-hugging-face-acquisition/ |access-date=2026-08-28 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> ==Taalmodelle== Hugging Face ontwikkel 'n familie van klein taalmodelle bekend as SmolLM.<ref>{{cite web |last=Wiggers |first=Kyle |date=16 Julie 2024 |title=Hugging Face's SmolLM models bring powerful AI to your phone, no cloud required |url=https://venturebeat.com/infrastructure/hugging-faces-smollm-models-bring-powerful-ai-to-your-phone-no-cloud-required/ |website=VentureBeat |access-date=10 Augustus 2026}}</ref> Die oorspronklike SmolLM-familie is in 2024 vrygestel met modelle wat 135 miljoen, 360 miljoen en 1,7 miljard parameters bevat, ontwerp om relatief bekwame [[taalmodel]]le te verskaf wat met beperkte rekenaarbronne kan funksioneer.<ref>{{cite web |title=SmolLM - blazingly fast and remarkably powerful |url=https://huggingface.co/blog/smollm |website=Hugging Face |date=16 Julie 2024 |access-date=10 Augustus 2026}}</ref> SmolLM2 het die familie voortgesit met 135 miljoen, 360 miljoen en 1,7 miljard parametermodelle bedoel vir toepassings op toestelle.<ref>{{cite web |title=SmolLM2 |url=https://huggingface.co/collections/HuggingFaceTB/smollm2 |website=Hugging Face |access-date=10 Augustus 2026}}</ref> SmolLM3, wat in 2025 vrygestel is, is 'n veeltalige taalmodel van 3 miljard parameters wat redenasie, langkonteksverwerking en ses tale ondersteun.<ref>{{cite web |title=SmolLM3: smol, multilingual, long-context reasoner |url=https://huggingface.co/blog/smollm3 |website=Hugging Face |date=8 Julie 2025 |access-date=10 Augustus 2026}}</ref> Hugging Face het ook SmolVLM ontwikkel, 'n familie van kompakte visietaalmodelle wat ontwerp is om beide beelde en teks te verwerk. Die familie sluit modelle in wat bedoel is vir geheue-doeltreffende en gebruik op toestelle, met modelgewigte, opleidingsresepte en geassosieerde datastelle wat vrygestel is onder die Apache-lisensie 2.0.<ref>{{cite web |title=SmolVLM - small yet mighty Vision Language Model |url=https://huggingface.co/blog/smolvlm |website=Hugging Face |date=26 November 2024 |access-date=10 Augustus 2026}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] exxk1fq3kldeuck08sfiqkzwvzpbq6q 11 468444 2964349 2964081 2026-09-01T16:33:24Z Raphicerus 213649 /* nuwe veld: amptelike naam geskiedenis */ Antwoord 2964349 wikitext text/x-wiki == nuwe veld: amptelike naam geskiedenis == Ek stel baie belang in die geskiedenis van veranderinge van Suid-Afrikaanse dorpe, stede, en strate. Ek voel egter nie dat dit voldoende beskryf kan word deur: "inheemse_naam", "ander_naam". Ek vra uit onkunde of indien dit moontlik is hoe die proses sou werk. Moet ek eers relevante rolspelers kontak, of kan ek direk begin werk in die Sjabloonsandput en -toetsgevalle? Die idee is so iets:<pre><!-- Amptelike Naam --> | huidignaam = | huidig_naam = |huidig_vanaf = | vorigenaam1 = | vorige1_naam = |vorige1_vanaf = | vorigenaam2 = | vorige2_naam = |vorige2_vanaf = ...</pre>[[Gebruiker:Raphicerus|Raphicerus]] ([[Gebruikerbespreking:Raphicerus|kontak]]) 16:54, 31 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Raphicerus|Raphicerus]] [[Wikipedia:voel vry en gaan jou gang|voel vry en gaan jou gang]]. Jou voorstel klink vir my na 'n verbetering. Ek stel voor jy gebruik KI om te bepaal hoe om die verandering aan te bring om foute te verminder, tensy die verandering eenvoudig genoeg is en jy seker is dit gaan werk. Jy kan gerus 'n sandput en toetsgevalle gebruik. Nadat jy jou veranderinge aan die sjabloon gemaak het, kan jy kyk of dit werk deur te gaan na [[Spesiaal:Skakels_hierheen/Sjabloon:Inligtingskas_Suid-Afrikaanse_dorp]] > kies 'n artikel op die lys > Wysig bron > Wys voorskou omdat die veranderinge aan sjablone nie altyd onmiddellik op weergegewe (''rendered'') bladsye sigbaar is nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:12, 31 Augustus 2026 (UTC) ::Dankie, dan maak ek so! [[Gebruiker:Raphicerus|Raphicerus]] ([[Gebruikerbespreking:Raphicerus|kontak]]) 16:33, 1 September 2026 (UTC) fw9bhjmxe0ga9qheo7uq5mqhbgbu2r6 3 468446 2964352 2964073 2026-09-01T16:52:38Z Raphicerus 213649 /* Jou IT vriende... */ Antwoord 2964352 wikitext text/x-wiki {{welkom}} == Veranderinge... == {{ping|Raphicerus}}, eerstens, vertel ons van jouself op jou gebruikersblad, dit sal help om te weet met wie ons werk. Tweedens, indien jy iets wil verander bv. sjablone, lig ons in op Geselshoekie dan weet ons wat kom. Daar mag ander gebruikers wees wat nog idees het. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:21, 31 Augustus 2026 (UTC) == Jou IT vriende... == {{ping|Raphicerus}} neem kennis dat gebruikers {{ping|Rooiratel}} en {{ping|Pynappel}} ook in jou bedryf doenig is. Watter kant van die aarde woon jy? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 31 Augustus 2026 (UTC) :Ek neem kennis. Ek woon in Suid-Afrika. Groete! [[Gebruiker:Raphicerus|Raphicerus]] ([[Gebruikerbespreking:Raphicerus|kontak]]) 16:52, 1 September 2026 (UTC) mnndo56tc0wbmfocvcxwh9mkfovjly7 0 468494 2964238 2964228 2026-09-01T12:42:21Z Sobaka 328 /* Geskiedenis */ opruim 2964238 wikitext text/x-wiki '''Souttert''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] tert wat veral met die Afrikaanse huiskooktradisie verbind word. Dit word gewoonlik van [[eier]]s, [[melk]], [[kaas]] en ander bestanddele soos spek, [[ham]], [[Weense worsie]]s, soutbeesvleis of [[groente]] gemaak. Souttert kan met 'n deegkors gebak word, maar korslose weergawes is ook algemeen.<ref>{{Cite web |url=https://www.foodleclub.com/savoury-tart/ |title=South African savoury tart (sout tert) |date=18 Oktober 2019 |website=Foodle Club |access-date=31 Augustus 2026}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.landbou.com/leefstyl/resepte/korslose-souttert-20230825-4 |title=Korslose souttert |last=du Plessis |first=Arina |website=Landbou |date=7 September 2023 |access-date=31 Augustus 2026}}</ref> Die gereg word soms met die Franse ''quiche'' vergelyk omdat albei dikwels 'n eier-en-melkvulsel bevat. Souttert is egter nie 'n enkele gestandaardiseerde gereg nie. Suid-Afrikaanse resepte wissel van terte in 'n tradisionele deegkors tot korslose weergawes waarin meel of brood saam met die eiers die mengsel bind. Bestanddele soos Weense worsies, spek, ham, soutbeesvleis (''bully beef''), kaas en mosterdpoeier kom dikwels in ouer en hedendaagse resepte voor.<ref>{{Cite web |url=https://chessaleeinlondon.wordpress.com/wp-content/uploads/2009/06/resepteboek-groot-maat.pdf |title=Wenke vir grootmaatresepte |access-date=31 Augustus 2026}}</ref> == Geskiedenis == Die presiese oorsprong van souttert is onbekend. Dit het egter teen die laat 20ste eeu reeds 'n gevestigde plek in die Afrikaanse huiskooktradisie gehad. Die gewilde ''Huisgenoot se Wenresepte''-reeks, waarvan die eerste bundel in 1982 verskyn het, het goedkoop en maklik bereibare Suid-Afrikaanse huisgeregte versamel.<ref>{{Cite book |last=Human |first=Annette |title=Huisgenoot se Wenresepte 1 |publisher=Human & Rousseau |year=1982 |isbn=0798111887}}</ref> Soutterte en soortgelyke soutgebak het deel gevorm van die repertoire wat deur Afrikaanse tydskrifte, gemeenskapsresepteboeke en familieresepte versprei is. Die tradisionele bestanddele dui op die gereg se ontwikkeling as praktiese huishoudelike kos. Eiers en melk kon saam met relatief goedkoop of bewaarde vleisprodukte soos spek, ham, Weense worsies en soutbeesvleis gebruik word, terwyl brood, meel en kaas die gereg verder gerek het. Verskeie familieresepte beskryf souttert as 'n gereg wat reeds oor geslagte gemaak is.<ref>{{Cite web |url=https://marindakook.co.za/souttert/ |title=Souttert |last=Engelbrecht |first=Marinda |date=12 Mei 2020 |website=Marinda Kook |access-date=31 Augustus 2026}}</ref> Sommige ouer resepte het 'n deegkors, terwyl ander uitdruklik as "korslose souttert" of "korslose souttertjies" bekend staan. Souttert moet daarom nie bloot as 'n Suid-Afrikaanse korslose ''quiche'' beskou word nie. Die twee geregte oorvleuel in bestanddele en bereiding, maar souttert het in Suid-Afrika ontwikkel tot 'n breër benaming vir verskillende hartige, tertagtige eiergeregte. In moderne Suid-Afrikaanse kookkuns word die term steeds wyd gebruik, hoewel die grens tussen "souttert" en "quiche" minder duidelik geword het. ''[[Huisgenoot]]''-resepversamelings groepeer byvoorbeeld verskillende quiches saam met ander geregte onder die algemene benaming "souttert".<ref>{{Cite web |url=https://www.zinio.com/gb/publications/huisgenoot/7678/issues/548433/articles |title=Carmen Niehaus 100 beste resepte: 4 souttert-resepte |website=Huisgenoot |access-date=31 Augustus 2026}}</ref> == Sien ook == • ''[[Quiche]]'' • [[Melktert]] • [[Suid-Afrikaanse kookkuns]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Suid-Afrikaanse kookkuns|state=autocollapse}} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse kookkuns]] [[Kategorie:Afrikaanse kookkuns]] [[Kategorie:Terte]] [[Kategorie:Eiergeregte]] okctiyh7824egnwzfby4t8dqlr256nz 14 468496 2964241 2026-09-01T12:47:22Z JMK 649 skep kat 2964241 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Paintings from the Netherlands|Nederlandse skilderye}} [[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]] [[Kategorie:Skilderkuns]] 2itpsswak8eu8tt4qc1mpkwr59u44m3 14 468497 2964251 2026-09-01T12:51:31Z JMK 649 skep kat 2964251 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Dutch Golden Age|Goue Eeu (Nederland)}} [[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]] gfijngj8u2uwtilh808wydt21ebs31n 0 468498 2964262 2026-09-01T13:18:51Z Balenda 83524 ITA geskep 2964262 wikitext text/x-wiki {{sporttoekoms}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:95%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|ITA}} 2026 Formule 1 Pirelli<br>Gran Premio d'Italia |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Monza track map.svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>6 September 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Autodromo Nazionale Monza]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |-<!-- | '''<small>1</small>''' || <small></small> || <small></small> |- | '''<small>2</small>''' || <small></small> || <small></small> |- | '''<small>3</small>''' || <small></small> || <small></small>--> |} Die [[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Italiaanse Grand Prix]] word op [[6 September]] [[2026]] op die [[Autodromo Nazionale Monza]], in [[Italië]], gehou. Dit sal die dertiende wedren van die kampioenskapseisoen wees. == Bande deur Pirelli beskikbaar gestel == {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ [[Pirelli]]bande vir gebruik te Monza |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard C3 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium C4 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag C5 |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1 !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2 !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3 !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !K1 !K2 !K3 |- |- !1 | align=center| | | | | | | align=center| 1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center| 2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center| 3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center| 4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center| 5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center| 6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center| 7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center| 8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center| 9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center| 10 |- !11 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center| 11 |- !12 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center| 12 |- !13 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center| 13 |- !14 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center| 14 |- !15 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center| 15 |- !16 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center| 16 |- !17 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center| 17 |- !18 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center| 18 |- !19 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center| 19 |- !20 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center| 20 |- !21 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center| 21 |- !22 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center| 22 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Italiaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Italië]] ekfaxbuobd3g9woiiioyemyedbydk96 2964263 2964262 2026-09-01T13:21:10Z Balenda 83524 Puntestand vóór die Grand Prix 2964263 wikitext text/x-wiki {{sporttoekoms}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:95%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|ITA}} 2026 Formule 1 Pirelli<br>Gran Premio d'Italia |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Monza track map.svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>6 September 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Autodromo Nazionale Monza]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |-<!-- | '''<small>1</small>''' || <small></small> || <small></small> |- | '''<small>2</small>''' || <small></small> || <small></small> |- | '''<small>3</small>''' || <small></small> || <small></small>--> |} Die [[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Italiaanse Grand Prix]] word op [[6 September]] [[2026]] op die [[Autodromo Nazionale Monza]], in [[Italië]], gehou. Dit sal die dertiende wedren van die kampioenskapseisoen wees. == Bande deur Pirelli beskikbaar gestel == {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ [[Pirelli]]bande vir gebruik te Monza |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard C3 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium C4 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag C5 |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1 !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2 !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3 !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !K1 !K2 !K3 |- |- !1 | align=center| | | | | | | align=center| 1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center| 2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center| 3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center| 4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center| 5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center| 6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center| 7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center| 8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center| 9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center| 10 |- !11 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center| 11 |- !12 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center| 12 |- !13 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center| 13 |- !14 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center| 14 |- !15 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center| 15 |- !16 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center| 16 |- !17 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center| 17 |- !18 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center| 18 |- !19 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center| 19 |- !20 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center| 20 |- !21 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center| 21 |- !22 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center| 22 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|242 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|183 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|183 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|159 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|155 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|112 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|104 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|68 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|49 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|44 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|23 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|10 |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !20 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !23 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|425 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|338 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|263 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|186 |- !5 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|66 |- !6 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|63 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|16 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Italiaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Italië]] 9k0dpze2fl9qqre1jiz0ux9ou6zn2qf 0 468499 2964279 2026-09-01T13:44:17Z Balenda 83524 Circuito de Madring geskep 2964279 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Motorsportplek | Name = Red Bull Ring | Location = [[Madrid]], [[Spanje]] | Time = [[UTC+01:00]] | Image = [[Lêer:Madring (2026).svg|240px]] | Events = FIA [[Formule Een]]<br>[[Spaanse Grand Prix]]<br>Formule 2<br>Formule 3 | Layout1 = Circuito de Madring | FIAGrade = 1 | Length_km = 5.416 | Length_mi = 3.365 | Turns = 22 | Record_time = | Record_driver = | Record_team = | Record_year = <!--[[Spaanse Grand Prix|2026]]--> | Layout2 = | Length_km2 = | Length_mi2 = | Turns2 = | Record_time2 = | Record_driver2 = | Record_team2 = | Record_year2 = | Layout3 = | Length_km3 = | Length_mi3 = | Turns3 = | Record_time3 = | Record_driver3 = | Record_team3 = | Record_year3 = }} Die '''Circuito de Madring''', of eenvoudig '''Madring''', is 'n straatrenbaan wat in die IFEMA-Valdebebas-gebied in die stad [[Madrid]], die hoofstad van [[Spanje]], gebou gaan word en sowat 10 minute vanaf Barajas-lughawe geleë is. Die baan sal gebruik word vir [[Formule 1]]-wedrenne.<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/madrid-formula-1-calendar-2026-spanish-grand-prix.rKwSPJ74MczwzDhHVxdQz |titel=Madrid to join Formula 1 calendar from 2026 in new long-term deal |website=formula1.com |datum=23 Januarie 2024}}</ref>, Formule 2- en Formulea 3-wedrenne. Sodra dit gebou is, sal dit die opvolger in die Madrid-streek wees van die ''Circuito Permanente del Jarama'', waar die laaste [[Spaanse Grand Prix]] in [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] gehou is. {{Saadjie}} {{Formule Een-renbane}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Spanje]] [[Kategorie:Motorsport in Spanje]] [[Kategorie:Renbane]] 7pl4g2y5oalcp5qc6ll0mxbgeyap16n 2964289 2964279 2026-09-01T13:58:24Z Balenda 83524 brei uit 2964289 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Motorsportplek | Name = Red Bull Ring | Location = [[Madrid]], [[Spanje]] | Time = [[UTC+01:00]] | Image = [[Lêer:Madring (2026).svg|240px]] | Events = FIA [[Formule Een]]<br>[[Spaanse Grand Prix]]<br>Formule 2<br>Formule 3 | Layout1 = Circuito de Madring | FIAGrade = 1 | Length_km = 5.416 | Length_mi = 3.365 | Turns = 22 | Record_time = | Record_driver = | Record_team = | Record_year = <!--[[Spaanse Grand Prix|2026]]--> | Layout2 = | Length_km2 = | Length_mi2 = | Turns2 = | Record_time2 = | Record_driver2 = | Record_team2 = | Record_year2 = | Layout3 = | Length_km3 = | Length_mi3 = | Turns3 = | Record_time3 = | Record_driver3 = | Record_team3 = | Record_year3 = }} Die '''Circuito de Madring''', of eenvoudig '''Madring''', is 'n straatrenbaan wat in die IFEMA-Valdebebas-gebied in die stad [[Madrid]], die hoofstad van [[Spanje]], gebou gaan word en sowat 10 minute vanaf Barajas-lughawe geleë is. Die baan sal gebruik word vir [[Formule 1]]-wedrenne.<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/madrid-formula-1-calendar-2026-spanish-grand-prix.rKwSPJ74MczwzDhHVxdQz |titel=Madrid to join Formula 1 calendar from 2026 in new long-term deal |website=formula1.com |datum=23 Januarie 2024}}</ref>, Formule 2- en Formulea 3-wedrenne. Sodra dit gebou is, sal dit die opvolger in die Madrid-streek wees van die ''Circuito Permanente del Jarama'', waar die laaste [[Spaanse Grand Prix]] in [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] gehou is. Die baan, ontwerp deur die spesialis-baanontwerpfirma Studio Dromo – verantwoordelik vir die ontwerp van [[Yas Marina-renbaan|Yas Marina]], die opknapping van [[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] en [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] – sal 'n totale lengte van 5,416 meter hê. Dit sal uit 22 draaie bestaan met baie vinnige sektore soos die gedeelte deur Valdebebas.<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/hoe-heten-bochten-hoeveel-bochten-alles-over-f1-circuit-madring/10716796/ |titel=Hoe heten de bochten, hoeveel bochten en meer: Alles over het F1-circuit Madring |website=nl.motorsport.com |datum=2025-04-26}}</ref> == Geskiedenis == Die idee van 'n straatracebaan vir Madrid dateer uit 2014, toe die voorstel aan [[Bernie Ecclestone]] voorgelê is. Sedertdien, en gegewe die moeilikheid om twee Formule 1-wedrenne in Spanje in dieselfde seisoen te hou, het die projek geleidelik vorm aangeneem, en die Madridse Stadsraad het laat in 2022 voorlopige kontakte met Formule 1-organiseerders gemaak. Die voorstel is in vroeë 2023 aan [[Stefano Domenicali]], die uitvoerende hoof van Formula 1, voorgelê. Die FIA het in Junie 2023 sy aanvanklike goedkeuring aan die Madrid-sirkuit gegee. Selfs tydens die vroeë ontwerpstadia was die renbaan nie sonder plaaslike kontroversie nie weens die geraasvlakke wat in die woonbuurte langs die renbaan bereik kan word, en die ontwrigting wat sulke gebeure gewoonlik meebring, veral gegewe sy semi-stedelike aard. Die [[Porsche Supercup]]-reeks, wat gewoonlik op Formule 1-sirkusse en op Formule 1-wedrendatums gehou word, sal nie by die Spaanse Grand Prix ingesluit word nie omdat 'n geraasvlak van minder as 90 dB nie gewaarborg kan word nie. == Eksterne skakels == * [https://www.madring.com Madring-webwerf] * {{es}}{{en}} [https://www.ifema.es/en/f1/circuit Ifema-webwerf] * {{en}} [https://www.racingcircuits.info/europe/spain/circuito-ifema-madrid.html Racingcircuits.org] {{Formule Een-renbane}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Spanje]] [[Kategorie:Motorsport in Spanje]] [[Kategorie:Renbane]] 7romqlruqg3rycmo8566res6ivda38r 2964291 2964289 2026-09-01T14:01:42Z Balenda 83524 /* Eksterne skakels */ en 2964291 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Motorsportplek | Name = Red Bull Ring | Location = [[Madrid]], [[Spanje]] | Time = [[UTC+01:00]] | Image = [[Lêer:Madring (2026).svg|240px]] | Events = FIA [[Formule Een]]<br>[[Spaanse Grand Prix]]<br>Formule 2<br>Formule 3 | Layout1 = Circuito de Madring | FIAGrade = 1 | Length_km = 5.416 | Length_mi = 3.365 | Turns = 22 | Record_time = | Record_driver = | Record_team = | Record_year = <!--[[Spaanse Grand Prix|2026]]--> | Layout2 = | Length_km2 = | Length_mi2 = | Turns2 = | Record_time2 = | Record_driver2 = | Record_team2 = | Record_year2 = | Layout3 = | Length_km3 = | Length_mi3 = | Turns3 = | Record_time3 = | Record_driver3 = | Record_team3 = | Record_year3 = }} Die '''Circuito de Madring''', of eenvoudig '''Madring''', is 'n straatrenbaan wat in die IFEMA-Valdebebas-gebied in die stad [[Madrid]], die hoofstad van [[Spanje]], gebou gaan word en sowat 10 minute vanaf Barajas-lughawe geleë is. Die baan sal gebruik word vir [[Formule 1]]-wedrenne.<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/madrid-formula-1-calendar-2026-spanish-grand-prix.rKwSPJ74MczwzDhHVxdQz |titel=Madrid to join Formula 1 calendar from 2026 in new long-term deal |website=formula1.com |datum=23 Januarie 2024}}</ref>, Formule 2- en Formulea 3-wedrenne. Sodra dit gebou is, sal dit die opvolger in die Madrid-streek wees van die ''Circuito Permanente del Jarama'', waar die laaste [[Spaanse Grand Prix]] in [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] gehou is. Die baan, ontwerp deur die spesialis-baanontwerpfirma Studio Dromo – verantwoordelik vir die ontwerp van [[Yas Marina-renbaan|Yas Marina]], die opknapping van [[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] en [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] – sal 'n totale lengte van 5,416 meter hê. Dit sal uit 22 draaie bestaan met baie vinnige sektore soos die gedeelte deur Valdebebas.<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/hoe-heten-bochten-hoeveel-bochten-alles-over-f1-circuit-madring/10716796/ |titel=Hoe heten de bochten, hoeveel bochten en meer: Alles over het F1-circuit Madring |website=nl.motorsport.com |datum=2025-04-26}}</ref> == Geskiedenis == Die idee van 'n straatracebaan vir Madrid dateer uit 2014, toe die voorstel aan [[Bernie Ecclestone]] voorgelê is. Sedertdien, en gegewe die moeilikheid om twee Formule 1-wedrenne in Spanje in dieselfde seisoen te hou, het die projek geleidelik vorm aangeneem, en die Madridse Stadsraad het laat in 2022 voorlopige kontakte met Formule 1-organiseerders gemaak. Die voorstel is in vroeë 2023 aan [[Stefano Domenicali]], die uitvoerende hoof van Formula 1, voorgelê. Die FIA het in Junie 2023 sy aanvanklike goedkeuring aan die Madrid-sirkuit gegee. Selfs tydens die vroeë ontwerpstadia was die renbaan nie sonder plaaslike kontroversie nie weens die geraasvlakke wat in die woonbuurte langs die renbaan bereik kan word, en die ontwrigting wat sulke gebeure gewoonlik meebring, veral gegewe sy semi-stedelike aard. Die [[Porsche Supercup]]-reeks, wat gewoonlik op Formule 1-sirkusse en op Formule 1-wedrendatums gehou word, sal nie by die Spaanse Grand Prix ingesluit word nie omdat 'n geraasvlak van minder as 90 dB nie gewaarborg kan word nie. == Eksterne skakels == * {{en}} [https://www.madring.com/en Madring-webwerf] * {{es}}{{en}} [https://www.ifema.es/en/f1/circuit Ifema-webwerf] * {{en}} [https://www.racingcircuits.info/europe/spain/circuito-ifema-madrid.html Racingcircuits.org] {{Formule Een-renbane}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Spanje]] [[Kategorie:Motorsport in Spanje]] [[Kategorie:Renbane]] ef479fl9iij67zbdxusu7lv7thidz1d 2964350 2964291 2026-09-01T16:36:06Z Dumbassman 62009 2964350 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Motorsportplek | Name = Red Bull Ring | Location = [[Madrid]], [[Spanje]] | Time = [[UTC+01:00]] | Image = [[Lêer:Madring (2026).svg|240px]] | Events = FIA [[Formule Een]]<br>[[Spaanse Grand Prix]]<br>Formule 2<br>Formule 3 | Layout1 = Circuito de Madring | FIAGrade = 1 | Length_km = 5.416 | Length_mi = 3.365 | Turns = 22 | Record_time = | Record_driver = | Record_team = | Record_year = <!--[[Spaanse Grand Prix|2026]]--> | Layout2 = | Length_km2 = | Length_mi2 = | Turns2 = | Record_time2 = | Record_driver2 = | Record_team2 = | Record_year2 = | Layout3 = | Length_km3 = | Length_mi3 = | Turns3 = | Record_time3 = | Record_driver3 = | Record_team3 = | Record_year3 = }} Die '''Circuito de Madring''', of eenvoudig '''Madring''', is 'n straatrenbaan wat in die IFEMA-Valdebebas-gebied in die stad [[Madrid]], die hoofstad van [[Spanje]], gebou gaan word en sowat 10 minute vanaf Barajas-lughawe geleë is. Die baan sal gebruik word vir [[Formule 1]]-wedrenne<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/madrid-formula-1-calendar-2026-spanish-grand-prix.rKwSPJ74MczwzDhHVxdQz |titel=Madrid to join Formula 1 calendar from 2026 in new long-term deal |website=formula1.com |datum=23 Januarie 2024}}</ref>, Formule 2- en Formulea 3-wedrenne. Sodra dit gebou is, sal dit die opvolger in die Madrid-streek wees van die ''Circuito Permanente del Jarama'', waar die laaste [[Spaanse Grand Prix]] in [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] gehou is. Die baan, ontwerp deur die spesialis-baanontwerpfirma Studio Dromo – verantwoordelik vir die ontwerp van [[Yas Marina-renbaan|Yas Marina]], die opknapping van [[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] en [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] – sal 'n totale lengte van 5,416 meter hê. Dit sal uit 22 draaie bestaan met baie vinnige sektore soos die gedeelte deur Valdebebas.<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/hoe-heten-bochten-hoeveel-bochten-alles-over-f1-circuit-madring/10716796/ |titel=Hoe heten de bochten, hoeveel bochten en meer: Alles over het F1-circuit Madring |website=nl.motorsport.com |datum=2025-04-26}}</ref> == Geskiedenis == Die idee van 'n straatracebaan vir Madrid dateer uit 2014, toe die voorstel aan [[Bernie Ecclestone]] voorgelê is. Sedertdien, en gegewe die moeilikheid om twee Formule 1-wedrenne in Spanje in dieselfde seisoen te hou, het die projek geleidelik vorm aangeneem, en die Madridse Stadsraad het laat in 2022 voorlopige kontakte met Formule 1-organiseerders gemaak. Die voorstel is in vroeë 2023 aan [[Stefano Domenicali]], die uitvoerende hoof van Formula 1, voorgelê. Die FIA het in Junie 2023 sy aanvanklike goedkeuring aan die Madrid-sirkuit gegee. Selfs tydens die vroeë ontwerpstadia was die renbaan nie sonder plaaslike kontroversie nie weens die geraasvlakke wat in die woonbuurte langs die renbaan bereik kan word, en die ontwrigting wat sulke gebeure gewoonlik meebring, veral gegewe sy semi-stedelike aard. Die [[Porsche Supercup]]-reeks, wat gewoonlik op Formule 1-sirkusse en op Formule 1-wedrendatums gehou word, sal nie by die Spaanse Grand Prix ingesluit word nie omdat 'n geraasvlak van minder as 90 dB nie gewaarborg kan word nie. == Eksterne skakels == * {{en}} [https://www.madring.com/en Madring-webwerf] * {{es}}{{en}} [https://www.ifema.es/en/f1/circuit Ifema-webwerf] * {{en}} [https://www.racingcircuits.info/europe/spain/circuito-ifema-madrid.html Racingcircuits.org] {{Formule Een-renbane}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Spanje]] [[Kategorie:Motorsport in Spanje]] [[Kategorie:Renbane]] arcr0lktyj1u2s4f4ci2szhwgqqgsz0 2964356 2964350 2026-09-01T17:49:19Z Oesjaar 7467 Korrekte sintaks. 2964356 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Motorsportplek | Name = Red Bull Ring | Location = [[Madrid]], [[Spanje]] | Time = [[UTC+01:00]] | Image = [[Lêer:Madring (2026).svg|240px]] | Events = FIA [[Formule Een]]<br>[[Spaanse Grand Prix]]<br>Formule 2<br>Formule 3 | Layout1 = Circuito de Madring | FIAGrade = 1 | Length_km = 5.416 | Length_mi = 3.365 | Turns = 22 | Record_time = | Record_driver = | Record_team = | Record_year = <!--[[Spaanse Grand Prix|2026]]--> | Layout2 = | Length_km2 = | Length_mi2 = | Turns2 = | Record_time2 = | Record_driver2 = | Record_team2 = | Record_year2 = | Layout3 = | Length_km3 = | Length_mi3 = | Turns3 = | Record_time3 = | Record_driver3 = | Record_team3 = | Record_year3 = }} Die '''Circuito de Madring''', of eenvoudig '''Madring''', is 'n straatrenbaan wat in die IFEMA-Valdebebas-gebied in die stad [[Madrid]], die hoofstad van [[Spanje]], gebou gaan word en sowat 10 minute vanaf Barajas-lughawe geleë is. Die baan sal gebruik word vir [[Formule 1]]-wedrenne,<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/madrid-formula-1-calendar-2026-spanish-grand-prix.rKwSPJ74MczwzDhHVxdQz |titel=Madrid to join Formula 1 calendar from 2026 in new long-term deal |website=formula1.com |datum=23 Januarie 2024}}</ref> Formule 2- en Formulea 3-wedrenne. Sodra dit gebou is, sal dit die opvolger in die Madrid-streek wees van die ''Circuito Permanente del Jarama'', waar die laaste [[Spaanse Grand Prix]] in [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] gehou is. Die baan, ontwerp deur die spesialis-baanontwerpfirma Studio Dromo – verantwoordelik vir die ontwerp van [[Yas Marina-renbaan|Yas Marina]], die opknapping van [[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] en [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] – sal 'n totale lengte van 5,416 meter hê. Dit sal uit 22 draaie bestaan met baie vinnige sektore soos die gedeelte deur Valdebebas.<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/hoe-heten-bochten-hoeveel-bochten-alles-over-f1-circuit-madring/10716796/ |titel=Hoe heten de bochten, hoeveel bochten en meer: Alles over het F1-circuit Madring |website=nl.motorsport.com |datum=2025-04-26}}</ref> == Geskiedenis == Die idee van 'n straatracebaan vir Madrid dateer uit 2014, toe die voorstel aan [[Bernie Ecclestone]] voorgelê is. Sedertdien, en gegewe die moeilikheid om twee Formule 1-wedrenne in Spanje in dieselfde seisoen te hou, het die projek geleidelik vorm aangeneem, en die Madridse Stadsraad het laat in 2022 voorlopige kontakte met Formule 1-organiseerders gemaak. Die voorstel is in vroeë 2023 aan [[Stefano Domenicali]], die uitvoerende hoof van Formula 1, voorgelê. Die FIA het in Junie 2023 sy aanvanklike goedkeuring aan die Madrid-sirkuit gegee. Selfs tydens die vroeë ontwerpstadia was die renbaan nie sonder plaaslike kontroversie nie weens die geraasvlakke wat in die woonbuurte langs die renbaan bereik kan word, en die ontwrigting wat sulke gebeure gewoonlik meebring, veral gegewe sy semi-stedelike aard. Die [[Porsche Supercup]]-reeks, wat gewoonlik op Formule 1-sirkusse en op Formule 1-wedrendatums gehou word, sal nie by die Spaanse Grand Prix ingesluit word nie omdat 'n geraasvlak van minder as 90 dB nie gewaarborg kan word nie. == Eksterne skakels == * {{en}} [https://www.madring.com/en Madring-webwerf] * {{es}}{{en}} [https://www.ifema.es/en/f1/circuit Ifema-webwerf] * {{en}} [https://www.racingcircuits.info/europe/spain/circuito-ifema-madrid.html Racingcircuits.org] {{Formule Een-renbane}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Spanje]] [[Kategorie:Motorsport in Spanje]] [[Kategorie:Renbane]] a3v5em1ax7lovkt96f4k513jebng1kc 1 468500 2964294 2026-09-01T14:18:27Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2964294 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 468501 2964297 2026-09-01T14:29:13Z JMK 649 skep saadjie 2964297 wikitext text/x-wiki [[Lêer:J._Meslier_(gravure_1802).jpg|duimnael|regs|Gravure van Meslier in ''Le Bon sens du curé J. Meslier, suivi de son testament'', uitgegee in Parys, 1802]] '''Jean Meslier''' (1664–1729) was 'n prominente vroeë Franse ateïs. Hy was 'n landelike Katolieke priester wat in die geheim 'n omslagtige en radikale manuskrip opgestel het wat godsdiens en monargie aangeval het. Die manuskrip het eers na sy dood aan die lig gekom. Hy het as 'n gemeentepriester in Étrépigny, Frankryk, gedien en het sy algehele verwerping van God en die kerk gedurende sy hele lewe vir omstanders versteek. Hy het die uitgebreide manuskrip, bekend as sy ''Testament'', nagelaat waarin hy God, die siel en georganiseerde godsdiens heeltemal verwerp het. Hy het aangevoer dat godsdiens 'n instrument was wat deur heersers aangewend word om arm mense te mislei en hulle gehoorsaam te hou. Hy het ook gevra vir die verwydering van alle konings en priesters. Die bekende Verligtingskrywer [[Voltaire]] het later die teks gevind en 'n verkorte, versagde weergawe daarvan gepubliseer. Hierdie redigering het dit meer laat klink soos 'n geloof in 'n verre skepper (deïsme) eerder as volslae ateïsme. Later in die 18de eeu sou die Baron d'Holbach, 'n Duits-Franse skrywer in dieselde trant eksplisiete ateïstiese werke soos ''Die Stelsel van die Natuur'' voortbring. {{saadjie}} [[Kategorie:Ateïste]] p7tdonsj1dyyxta60fg0bj7dcoa1zwa 0 468502 2964298 2026-09-01T14:42:24Z 34thwiki 213799 /* */ 2964298 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Trinnaphob Thongchay | Beeld = | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Thanadach Benjamin Sriratchaha | Alias = Ahfong, Ahvo, Li Dacheng | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|2006|4|21}} | Geboorteplek = [[Prachinburi]], [[Thailand]] | Nasionaliteit = [[Thailand|Thais]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = [[Ming Chuan-universiteit]] | Beroep = Akteur, sanger, model | Aktiewe jare = 2018–hede | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = | Toekennings = }} '''Trinnaphob Thongchay''' (gebore 21 April 2006), ook bekend as '''Ahfong''' of '''Ahvo''', is 'n [[Thailand|Thaise]] akteur, sanger en model van Taiwanese afkoms. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent ''Tha Rae'' (2022) en in die televisiereeks ''Chao Khun Phi Kap E-Nang Kham Duang'' (2025). == Filmografie == === Rolprente === * 2022: ''Tha Rae'' === Televisiereekse === * 2025: ''Chao Khun Phi Kap E-Nang Kham Duang'' == Eksterne skakels == * {{Instagram|Thetrinnapob}} * {{Twitter|Thetrinnapob}} * {{TikTok|Thetrinnapob}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Thongchay, Trinnaphob}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 2006]] [[Kategorie:Thaise manlike akteurs van die 21ste eeu]] p55w6ntdw4fe28zhp7rsd1v53eudnln 6 468503 2964314 2026-09-01T15:17:25Z JMK 649 == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=[[C.J. Langenhoven]]}} |bron= [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]], met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://weet.co.za/taal/c-j-langenhoven/ foto] as bron |datum=ca 1930 |daarsteller= ''Weet'' van Maroela Media, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=Onbekend |ander_weergawes= Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:KI-g... 2964314 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=[[C.J. Langenhoven]]}} |bron= [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]], met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://weet.co.za/taal/c-j-langenhoven/ foto] as bron |datum=ca 1930 |daarsteller= ''Weet'' van Maroela Media, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=Onbekend |ander_weergawes= Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]] [[Kategorie:CJ Langenhoven]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} rpc1p7brr4sq48vbpuktpcqmyk17rc5 0 468504 2964322 2026-09-01T15:37:46Z Dumbassman 62009 Nuwe bladsy geskep met ''''Appletiser''' ('n woordspeling op "appetiser") is 'n vrugtesapdrankie wat geskep word deur vrugtesap met [[sodawater]] te meng. Dit is in 1966 in [[Elgin]]-vallei, [[Wes-Kaap]], Suid-Afrika, deur die [[Frans]]-[[Italiaanse]] immigrant Edmond Lombardi geskep. Terwyl Appletiser hoofsaaklik in sy tuismark in Suid-Afrika verkoop word, word die handelsmerk ook na meer as 20 ander lande uitgevoer, insluitend die [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]] (SAOG), sow...' 2964322 wikitext text/x-wiki '''Appletiser''' ('n woordspeling op "appetiser") is 'n vrugtesapdrankie wat geskep word deur vrugtesap met [[sodawater]] te meng. Dit is in 1966 in [[Elgin]]-vallei, [[Wes-Kaap]], Suid-Afrika, deur die [[Frans]]-[[Italiaanse]] immigrant Edmond Lombardi geskep. Terwyl Appletiser hoofsaaklik in sy tuismark in Suid-Afrika verkoop word, word die handelsmerk ook na meer as 20 ander lande uitgevoer, insluitend die [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]] (SAOG), sowel as die [[Verenigde Koninkryk]], [[België]], [[Spanje]], [[Japan]], [[Hongkong]], [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]]. ==Geskiedenis== In 1966 het Edmond Lombardi begin om sy vonkelvrugtesap, Appletiser, te skep deur vrugtesap met sodawater te meng. Die besigheid was in die Elgin-vallei van die Wes-Kaap, Suid-Afrika, gesetel. Uitvoere na twee [[argipel]]s het in 1969 begin: die Kanariese Eilande (Spanje) en Japan.<ref>{{cite web |url=https://www.appletiser.com/es/es/historia/ |title=Descubre la historia de Appletiser y el secreto de su sabor |website=Appletiser España |language=Spanish |trans-title=Discover Appletiser's history and the secret of its taste |access-date=27 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327161314/https://www.appletiser.com/es/es/historia/ |archive-date=2019-03-27 |url-status=dead }}</ref> In 1979 het The Coca-Cola Company 'n 50% aandeel in Appletiser gekoop. Rooi en Wit Grapetiser is in 1981 bekendgestel. In 1982 is Appletiser in die Verenigde Koninkryk as "Appletise" bekendgestel weens klagtes van die eienaars van die Tizer-handelsmerk koeldrank.<ref name=telegraph-article>{{cite web|title=SA Breweries bags 'tiser' for drinks branding|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/4491137/SA-Breweries-bags-tiser-for-drinks-branding.html|publisher=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|accessdate=30 September 2019|date=29 May 2001}}</ref> 1995 het twee beperkte uitgawe sitrusgeure gebring, naamlik "Orangetise" en "Lemontise". In 2001, na lang onderhandelinge met AG Barr, vervaardigers van Tizer, is die 'r' by die Britse handelsmerk gevoeg om die Appletiser-handelsmerknaam, verpakking en posisionering internasionaal te standaardiseer.<ref name=telegraph-article /> In 2013 is die Appletiser-handelsmerk deur SABMiller aan The Coca-Cola Company verkoop, en die -tiser-handelsmerke word nou onder lisensie vervaardig deur Appletiser South Africa (ASA), wat deel is van die botteleringsbedrywighede van Coca-Cola Beverages South Africa (CCBSA).<ref>{{Cite web |last=beveragedaily.com |title=SAB Miller sells Appletiser to Coke in $260m deal as firms ink Africa bottling mega merger |url=https://www.beveragedaily.com/Article/2014/11/28/SAB-Miller-sells-Appletiser-to-Coke-in-260m-deal-as-firms-ink-merger |access-date=2022-09-06 |website=beveragedaily.com |language=en-GB}}</ref> In Mei 2017 het CCBSA aangekondig dat hulle 17,5% van hul aandele in Appletiser SA aan African Pioneer Group verkoop het, en 'n bykomende 4% is aan Sipho Excellent Madlala, 'n 20-jaar veteraan van CCBSA, verkoop. Die waarde van die onderskeie aandele is nooit bekend gemaak nie.<ref>{{Cite web |title=Coca-Cola sells stake in Appletiser to African Pioneer |url=https://www.news24.com/Fin24/coca-cola-sells-stake-in-appletiser-to-african-pioneer-20170508 |access-date=2022-09-06 |website=Fin24 |language=en-US}}</ref> ==Bestanddele== Appletiser en Grapetiser bevat geen bygevoegde suiker of kleurstowwe nie en is beskikbaar in pakgroottes van 750 ml, 250 ml (VK), 150 ml, 275 ml, 330 ml, 350 ml en 1.25 l.<ref>{{cite web|title=Appletiser UK Products|url=https://www.appletiser.com/en/products/appletiser/|access-date=2019-09-30|archive-date=2019-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190930170031/https://www.appletiser.com/en/products/appletiser/|url-status=dead}}</ref> Appletiser Colours-reeks, pienk en amber, bevat 80% vrugtesap en 20% water en is beskikbaar in pakgroottes van 350 ml en 1,25 l. ==Verwysings== {{verwysings}} bjjc1ouskzwli9rsvm0q79cchdei67q 2964323 2964322 2026-09-01T15:39:10Z Dumbassman 62009 [[:Kategorie:Drankies sonder alkohol]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2964323 wikitext text/x-wiki '''Appletiser''' ('n woordspeling op "appetiser") is 'n vrugtesapdrankie wat geskep word deur vrugtesap met [[sodawater]] te meng. Dit is in 1966 in [[Elgin]]-vallei, [[Wes-Kaap]], Suid-Afrika, deur die [[Frans]]-[[Italiaanse]] immigrant Edmond Lombardi geskep. Terwyl Appletiser hoofsaaklik in sy tuismark in Suid-Afrika verkoop word, word die handelsmerk ook na meer as 20 ander lande uitgevoer, insluitend die [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]] (SAOG), sowel as die [[Verenigde Koninkryk]], [[België]], [[Spanje]], [[Japan]], [[Hongkong]], [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]]. ==Geskiedenis== In 1966 het Edmond Lombardi begin om sy vonkelvrugtesap, Appletiser, te skep deur vrugtesap met sodawater te meng. Die besigheid was in die Elgin-vallei van die Wes-Kaap, Suid-Afrika, gesetel. Uitvoere na twee [[argipel]]s het in 1969 begin: die Kanariese Eilande (Spanje) en Japan.<ref>{{cite web |url=https://www.appletiser.com/es/es/historia/ |title=Descubre la historia de Appletiser y el secreto de su sabor |website=Appletiser España |language=Spanish |trans-title=Discover Appletiser's history and the secret of its taste |access-date=27 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327161314/https://www.appletiser.com/es/es/historia/ |archive-date=2019-03-27 |url-status=dead }}</ref> In 1979 het The Coca-Cola Company 'n 50% aandeel in Appletiser gekoop. Rooi en Wit Grapetiser is in 1981 bekendgestel. In 1982 is Appletiser in die Verenigde Koninkryk as "Appletise" bekendgestel weens klagtes van die eienaars van die Tizer-handelsmerk koeldrank.<ref name=telegraph-article>{{cite web|title=SA Breweries bags 'tiser' for drinks branding|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/4491137/SA-Breweries-bags-tiser-for-drinks-branding.html|publisher=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|accessdate=30 September 2019|date=29 May 2001}}</ref> 1995 het twee beperkte uitgawe sitrusgeure gebring, naamlik "Orangetise" en "Lemontise". In 2001, na lang onderhandelinge met AG Barr, vervaardigers van Tizer, is die 'r' by die Britse handelsmerk gevoeg om die Appletiser-handelsmerknaam, verpakking en posisionering internasionaal te standaardiseer.<ref name=telegraph-article /> In 2013 is die Appletiser-handelsmerk deur SABMiller aan The Coca-Cola Company verkoop, en die -tiser-handelsmerke word nou onder lisensie vervaardig deur Appletiser South Africa (ASA), wat deel is van die botteleringsbedrywighede van Coca-Cola Beverages South Africa (CCBSA).<ref>{{Cite web |last=beveragedaily.com |title=SAB Miller sells Appletiser to Coke in $260m deal as firms ink Africa bottling mega merger |url=https://www.beveragedaily.com/Article/2014/11/28/SAB-Miller-sells-Appletiser-to-Coke-in-260m-deal-as-firms-ink-merger |access-date=2022-09-06 |website=beveragedaily.com |language=en-GB}}</ref> In Mei 2017 het CCBSA aangekondig dat hulle 17,5% van hul aandele in Appletiser SA aan African Pioneer Group verkoop het, en 'n bykomende 4% is aan Sipho Excellent Madlala, 'n 20-jaar veteraan van CCBSA, verkoop. Die waarde van die onderskeie aandele is nooit bekend gemaak nie.<ref>{{Cite web |title=Coca-Cola sells stake in Appletiser to African Pioneer |url=https://www.news24.com/Fin24/coca-cola-sells-stake-in-appletiser-to-african-pioneer-20170508 |access-date=2022-09-06 |website=Fin24 |language=en-US}}</ref> ==Bestanddele== Appletiser en Grapetiser bevat geen bygevoegde suiker of kleurstowwe nie en is beskikbaar in pakgroottes van 750 ml, 250 ml (VK), 150 ml, 275 ml, 330 ml, 350 ml en 1.25 l.<ref>{{cite web|title=Appletiser UK Products|url=https://www.appletiser.com/en/products/appletiser/|access-date=2019-09-30|archive-date=2019-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190930170031/https://www.appletiser.com/en/products/appletiser/|url-status=dead}}</ref> Appletiser Colours-reeks, pienk en amber, bevat 80% vrugtesap en 20% water en is beskikbaar in pakgroottes van 350 ml en 1,25 l. ==Verwysings== {{verwysings}} [[Kategorie:Drankies sonder alkohol]] nk1o3ltopd3dy9snr70w4c4uqzjibcw 6 468505 2964328 2026-09-01T15:50:40Z JMK 649 == Opsomming == {{Beeldinligting {{af|1=Afrikaanse skrywer C.J. Langenhoven met sy gade Lenie (née Hugo) by die kerk in Oudtshoorn op die huweliksdag van hul dogter, Engela, in 1926.}} {{en|1=Afrikaans writer C. J. Langenhoven with his wife Lenie (née Hugo) at the wedding of their daughter, Engela, in 1926 at Oudtshoorn.}} |bron= C.J. Langenhoven. ''Versamelde Werke'', Deel Drie (Eerste uitgawe: 1933. Hierdie (vyfde) uitgawe: 1972.) Tafelberg-uitgewers beperk. Kaapstad & Johannesburg, met Cha... 2964328 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting {{af|1=Afrikaanse skrywer C.J. Langenhoven met sy gade Lenie (née Hugo) by die kerk in Oudtshoorn op die huweliksdag van hul dogter, Engela, in 1926.}} {{en|1=Afrikaans writer C. J. Langenhoven with his wife Lenie (née Hugo) at the wedding of their daughter, Engela, in 1926 at Oudtshoorn.}} |bron= C.J. Langenhoven. ''Versamelde Werke'', Deel Drie (Eerste uitgawe: 1933. Hierdie (vyfde) uitgawe: 1972.) Tafelberg-uitgewers beperk. Kaapstad & Johannesburg, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:CJ_Langenhoven.jpg foto] as bron |datum=ca 1930 |daarsteller= [[Gebruiker:Anrie|Anrie]], [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=Onbekend |ander_weergawes= [[lêer:CJ Langenhoven.jpg|85px|oorspronklike]] }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]] [[Kategorie:CJ Langenhoven]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} c6bvmy6h9g3k548nok0nlip4w8sss2b 2964330 2964328 2026-09-01T15:52:51Z JMK 649 /* Opsomming */ +kat 2964330 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=Afrikaanse skrywer C.J. Langenhoven met sy gade Lenie (née Hugo) by die kerk in Oudtshoorn op die huweliksdag van hul dogter, Engela, in 1926.}} {{en|1=Afrikaans writer C. J. Langenhoven with his wife Lenie (née Hugo) at the wedding of their daughter, Engela, in 1926 at Oudtshoorn.}} |bron= C.J. Langenhoven. ''Versamelde Werke'', Deel Drie (Eerste uitgawe: 1933. Hierdie (vyfde) uitgawe: 1972.) Tafelberg-uitgewers beperk. Kaapstad & Johannesburg, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:CJ_Langenhoven.jpg foto] as bron |datum=ca 1930 |daarsteller= [[Gebruiker:Anrie|Anrie]], [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=Onbekend |ander_weergawes= [[lêer:CJ Langenhoven.jpg|85px|oorspronklike]] }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]] [[Kategorie:CJ Langenhoven]] [[Kategorie:Oudtshoorn]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} cin2wh04fyscfzbxs672uvqgyvhuv8w 2964415 2964330 2026-09-01T22:27:26Z JMK 649 /* Opsomming */ koord 2964415 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=Afrikaanse skrywer C.J. Langenhoven met sy gade Lenie (née Hugo) by die kerk in Oudtshoorn op die huweliksdag van hul dogter, Engela, in 1926. {{koördinate|33|35|18.5|S|22|12|21|O|region:ZA}} }} {{en|1=Afrikaans writer C. J. Langenhoven with his wife Lenie (née Hugo) at the wedding of their daughter, Engela, in 1926 at Oudtshoorn.}} |bron= C.J. Langenhoven. ''Versamelde Werke'', Deel Drie (Eerste uitgawe: 1933. Hierdie (vyfde) uitgawe: 1972.) Tafelberg-uitgewers beperk. Kaapstad & Johannesburg, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:CJ_Langenhoven.jpg foto] as bron |datum=ca 1930 |daarsteller= [[Gebruiker:Anrie|Anrie]], [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=Onbekend |ander_weergawes= [[lêer:CJ Langenhoven.jpg|85px|oorspronklike]] }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]] [[Kategorie:CJ Langenhoven]] [[Kategorie:Oudtshoorn]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} cnf5ks4ntefrg1xfh2mmzymmg3yrtgx 2964416 2964415 2026-09-01T22:29:49Z JMK 649 /* Opsomming */ korr datum 2964416 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=Afrikaanse skrywer C.J. Langenhoven met sy gade Lenie (née Hugo) by die kerk in Oudtshoorn op die huweliksdag van hul dogter, Engela, in 1926. {{koördinate|33|35|18.5|S|22|12|21|O|region:ZA}} }} {{en|1=Afrikaans writer C. J. Langenhoven with his wife Lenie (née Hugo) at the wedding of their daughter, Engela, in 1926 at Oudtshoorn.}} |bron= C.J. Langenhoven. ''Versamelde Werke'', Deel Drie (Eerste uitgawe: 1933. Hierdie (vyfde) uitgawe: 1972.) Tafelberg-uitgewers beperk. Kaapstad & Johannesburg, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:CJ_Langenhoven.jpg foto] as bron |datum=1926 |daarsteller= [[Gebruiker:Anrie|Anrie]], [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=Onbekend |ander_weergawes= [[lêer:CJ Langenhoven.jpg|85px|oorspronklike]] }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]] [[Kategorie:CJ Langenhoven]] [[Kategorie:Oudtshoorn]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} 9r93dtbz0ui5mhwjazp9zglm2ztznp0 2964474 2964416 2026-09-02T10:37:52Z JMK 649 datum 2964474 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=Afrikaanse skrywer C.J. Langenhoven met sy gade Lenie (née Hugo) by die kerk in Oudtshoorn op die huweliksdag van hul dogter, Engela, in 1926. {{koördinate|33|35|18.5|S|22|12|21|O|region:ZA}} }} {{en|1=Afrikaans writer C. J. Langenhoven with his wife Lenie (née Hugo) at the wedding of their daughter, Engela, in 1926 at Oudtshoorn.}} |bron= C.J. Langenhoven. ''Versamelde Werke'', Deel Drie (Eerste uitgawe: 1933. Hierdie (vyfde) uitgawe: 1972.) Tafelberg-uitgewers beperk. Kaapstad & Johannesburg, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:CJ_Langenhoven.jpg foto] as bron |datum=10 Februarie 1926 |daarsteller= [[Gebruiker:Anrie|Anrie]], [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=Onbekend |ander_weergawes= [[lêer:CJ Langenhoven.jpg|85px|oorspronklike]] }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]] [[Kategorie:CJ Langenhoven]] [[Kategorie:Oudtshoorn]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} nikl53alzptepq1x67qq7uq4lmoktk2 2964495 2964474 2026-09-02T11:49:12Z JMK 649 beskr 2964495 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=Afrikaanse skrywer C.J. Langenhoven met sy gade Lenie (née Hugo) by die kerk in Oudtshoorn op die huweliksdag van hul dogter, Engela, in 1926. Die egpaar was hier reeds byna 29 jaar getroud, en was met C.J. se oorlye meer as 35 jaar getroud. Lenie sou hom vir 18 jaar oorleef. 'n Halfeeu later, in 2003, is die egpaar by Arbeidsgenot herbegrawe. {{koördinate|33|35|18.5|S|22|12|21|O|region:ZA}} }} {{en|1=Afrikaans writer C. J. Langenhoven with his wife Lenie (née Hugo) at the wedding of their daughter, Engela, in 1926 at Oudtshoorn.}} |bron= C.J. Langenhoven. ''Versamelde Werke'', Deel Drie (Eerste uitgawe: 1933. Hierdie (vyfde) uitgawe: 1972.) Tafelberg-uitgewers beperk. Kaapstad & Johannesburg, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:CJ_Langenhoven.jpg foto] as bron |datum=10 Februarie 1926 |daarsteller= [[Gebruiker:Anrie|Anrie]], [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=Onbekend |ander_weergawes= [[lêer:CJ Langenhoven.jpg|85px|oorspronklike]] }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]] [[Kategorie:CJ Langenhoven]] [[Kategorie:Oudtshoorn]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} r58pbrm7hgyqur2h9h0ee855ghpl818 2964500 2964495 2026-09-02T11:54:11Z JMK 649 /* Opsomming */ 2964500 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=Afrikaanse skrywer C.J. Langenhoven met sy gade Lenie (née Hugo) by die kerk in Oudtshoorn op die huweliksdag van hul dogter, Engela, in 1926. {{koördinate|33|35|18.5|S|22|12|21|O|region:ZA}} Die egpaar was hier reeds byna 29 jaar getroud, en sou met C.J. se oorlye meer as 35 jaar getroud wees. Lenie het hom nog vir 18 jaar oorleef. 'n Halfeeu later, in 2003, is die egpaar by Arbeidsgenot herbegrawe.}} {{en|1=Afrikaans writer C. J. Langenhoven with his wife Lenie (née Hugo) at the wedding of their daughter, Engela, in 1926 at Oudtshoorn.}} |bron= C.J. Langenhoven. ''Versamelde Werke'', Deel Drie (Eerste uitgawe: 1933. Hierdie (vyfde) uitgawe: 1972.) Tafelberg-uitgewers beperk. Kaapstad & Johannesburg, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:CJ_Langenhoven.jpg foto] as bron |datum=10 Februarie 1926 |daarsteller= [[Gebruiker:Anrie|Anrie]], [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=Onbekend |ander_weergawes= [[lêer:CJ Langenhoven.jpg|85px|oorspronklike]] }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]] [[Kategorie:CJ Langenhoven]] [[Kategorie:Oudtshoorn]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} 9vrkcvmt19y5apnw6v7y9e70l3dnz8c 14 468506 2964331 2026-09-01T15:55:31Z JMK 649 skep kat 2964331 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Oudtshoorn}} [[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]] gfl08po4rjfv9bbhhdg7r9st5z86q3p 6 468507 2964368 2026-09-01T18:21:42Z Sobaka 328 {{Beeldinligting |beskrywing= Klankgreep Ommi Tafel 1 September 2026 |bron= Radio Overberg |datum= 1 September 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2964368 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= Klankgreep Ommi Tafel 1 September 2026 |bron= Radio Overberg |datum= 1 September 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-outeur}} frbaqwcv31kd9ugh457jl9zux6ftqft 0 468508 2964383 2026-09-01T19:19:35Z ~2026-47470-06 213840 Daar is nie veel verander nie,die verskafde skakels sluit aan by die inligting wat vertoon word. 2964383 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Solenopsis invicta 312619812.jpg|duimnael|425x425px|'n foto van 'n vuurmier]] [[Vuurmiere]], veral die indringende Rooi Ingevoerde Vuurmier (Solenopsis invicta), wat die wetenskaplike naam van die mier is. Hierdie miere is een van die mees veerkragtige en sterkste insekte ter wêreld. Hulle het oorspronklik in die vloedvlaktes van Suid-Amerika voorgekom en is per ongeluk in die 1930's met skepe na Noord-Amerika oorgedra [https://fireantspecialists.com/resources/fire-ant-facts.html]. Daarna het hulle in groot getalle oor Asië, Australië en in Europa versprei. Die aanvalstrategie van 'n vuurmier is baie pynlik as gevolg van die presiese fisiese en chemiese stelsels agter die aanval. Wanneer die vuurmiere hul gebied moet verdedig, gebruik hulle hul sterk kake (die dinge op hul gesigte) om in die vel van ander diere te byt, wat die miere toelaat om dieper in die vel in te dring. Die vuurmier se angel bevat ook gif, wat as [[solenopsis]] bekend staan. Die miere se steek laat 'n brandende sensasie agter en binne 24 uur is die plek waar die mier jou gesteek het sigbaar. As jy dit krap, is daar 'n kans dat jy 'n velinfeksie kan opdoen. Buiten hul sterk verdediging, is hulle ook bekend vir hul beroemde fisiese ingenieursvaardighede. Wanneer daar swaar reëns is, tree die hele mierkolonie as een organisme op. Die werkermiere neem die koninginmier en die eiers, en dan voeg hulle hul liggame saam om 'n lewende boot te skep [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3093451/]. Dit stel hulle in staat om vir dae of weke lank op die water te dryf totdat hulle droë grond bereik. Ten spyte van dit alles, word hierdie miere deur wetenskaplikes bestudeer. Daar word geglo dat hul gif help wanneer dit kom by die instandhouding van gesonde velbarriëres [https://www.labmanager.com/fire-ant-venom-compounds-may-lead-to-skin-treatments-6601]. VERWYSINGS https://fireantspecialists.com/resources/fire-ant-facts.html https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3093451/ https://www.labmanager.com/fire-ant-venom-compounds-may-lead-to-skin-treatments-6601 f1ldb9vwr6mpbdsscpgug60pyssmat0 2964455 2964383 2026-09-02T08:49:52Z Dumbassman 62009 2964455 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Solenopsis invicta 312619812.jpg|duimnael|425x425px|'n foto van 'n vuurmier]] '''Vuurmier''', veral die indringende Rooi Ingevoerde Vuurmier (Solenopsis invicta), wat die wetenskaplike naam van die mier is. Hierdie miere is een van die mees veerkragtige en sterkste insekte ter wêreld. Hulle het oorspronklik in die vloedvlaktes van Suid-Amerika voorgekom en is per ongeluk in die 1930's met skepe na Noord-Amerika oorgedra [https://fireantspecialists.com/resources/fire-ant-facts.html]. Daarna het hulle in groot getalle oor Asië, Australië en in Europa versprei. Die aanvalstrategie van 'n vuurmier is baie pynlik as gevolg van die presiese fisiese en chemiese stelsels agter die aanval. Wanneer die vuurmiere hul gebied moet verdedig, gebruik hulle hul sterk kake (die dinge op hul gesigte) om in die vel van ander diere te byt, wat die miere toelaat om dieper in die vel in te dring. Die vuurmier se angel bevat ook gif, wat as [[solenopsis]] bekend staan. Die miere se steek laat 'n brandende sensasie agter en binne 24 uur is die plek waar die mier jou gesteek het sigbaar. As jy dit krap, is daar 'n kans dat jy 'n velinfeksie kan opdoen. Buiten hul sterk verdediging, is hulle ook bekend vir hul beroemde fisiese ingenieursvaardighede. Wanneer daar swaar reëns is, tree die hele mierkolonie as een organisme op. Die werkermiere neem die koninginmier en die eiers, en dan voeg hulle hul liggame saam om 'n lewende boot te skep [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3093451/]. Dit stel hulle in staat om vir dae of weke lank op die water te dryf totdat hulle droë grond bereik. Ten spyte van dit alles, word hierdie miere deur wetenskaplikes bestudeer. Daar word geglo dat hul gif help wanneer dit kom by die instandhouding van gesonde velbarriëres [https://www.labmanager.com/fire-ant-venom-compounds-may-lead-to-skin-treatments-6601]. ==Verwysings== {{verwysings}} https://fireantspecialists.com/resources/fire-ant-facts.html https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3093451/ https://www.labmanager.com/fire-ant-venom-compounds-may-lead-to-skin-treatments-6601 8czrl3xirm55ega1mf557xv3sl8ep7r 0 468512 2964451 2026-09-02T08:11:33Z AFM 21229 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''Lombard Bank''' was die eerste bank in Suid-Afrika. Teen die einde van die [[VOC]] se bestaan het dit met die maatskappy finansieel nie goedgegaan nie. Die VOC stuur in 1792 twee van sy hoë amptenare, [[Simon Hendrik Frijkenius]] en [[Sebastiaan Cornelis Nederburgh]] na de Kaap met die opdrag om die firma se uitgawes te verminder en die inkomste te vermeerder. Om te besuinig is besluit om geen verdere boupojekte aan te pak, baie van die slawe in besit van d...' 2964451 wikitext text/x-wiki Die '''Lombard Bank''' was die eerste bank in Suid-Afrika. Teen die einde van die [[VOC]] se bestaan het dit met die maatskappy finansieel nie goedgegaan nie. Die VOC stuur in 1792 twee van sy hoë amptenare, [[Simon Hendrik Frijkenius]] en [[Sebastiaan Cornelis Nederburgh]] na de Kaap met die opdrag om die firma se uitgawes te verminder en die inkomste te vermeerder. Om te besuinig is besluit om geen verdere boupojekte aan te pak, baie van die slawe in besit van die Kompanjie te verkoop, om daadwerklik teen smokkelhandel op te tree, agterstallige [[belasting]] in te vorder en sekere nuwe belastings te hef. Om veral die boere te help is die Lombard Bank, ook bekend as die '''Bank van Leening''', in Maart 1793 gestig om krediet te verskaf met die leners se grond, huis en ander bates as sekuriteit. Soos die behoefte aan krediet toegeneem het, is nog meer papiergeld in omloop gebring. So is gehoop om die handel tussen die koloniste aan te moedig en meer belasting ingevorder kon word. Die gevolg was egter dat die waarde van die [[ryksdaalder ]] verder gedaal het. Aan die einde van die VOC se bewind was daar note ter waarde van 1291276 ryksdaalders in omloop waarvan die waardevermindering in 1794-5 tot soms amper 50% beloop het. Die hoeveelheid geld wat die bank beskikbaar gestel het, was nie voldoende om aan die behoeftes van die inwoners te voldoen nie. Boonop was die administrasie van die bank swak. Toe [[Du Pré Alexander, graaf van Caledon]] die beheer aan die Kaap oorneem, het hy die sake van die bank deeglik laat ondersoek en volg in 1808 'n ingrypende reorganisasie. Die gevolg hiervaan was dat die plaaslike [[ekonomie]] op 'n gesonde grondslag geplaas is. Die bank is in 1842 gesluit. ==Bibliografie== *Pretorius, Fransjohan (red.): Geskiedenis van Suid-Afrika. Van voortye tot vandag. Kaapstad: Tafelberg, 2012. ISBN 978-0-624-05466-5 [[Kategorie: Suid-Afrikaanse banke]] rlal4g6qex3avm57gzwods9gkafy2n8 2964454 2964451 2026-09-02T08:40:20Z Aliwal2012 39067 2964454 wikitext text/x-wiki Die '''Lombard Bank''' was die eerste bank in Suid-Afrika. Teen die einde van die [[VOC]] se bestaan het dit met die maatskappy finansieel nie goed gegaan nie. Die VOC stuur in 1792 twee van sy hoë amptenare, [[Simon Hendrik Frijkenius]] en [[Sebastiaan Cornelis Nederburgh]] na de Kaap met die opdrag om die firma se uitgawes te verminder en die inkomste te vermeerder. Om te besuinig is besluit om geen verdere boupojekte aan te pak, baie van die slawe in besit van die Kompanjie te verkoop, om daadwerklik teen smokkelhandel op te tree, agterstallige [[belasting]] in te vorder en sekere nuwe belastings te hef. Om veral die boere te help is die Lombard Bank, ook bekend as die '''Bank van Leening''', in Maart 1793 gestig om krediet te verskaf met die leners se grond, huis en ander bates as sekuriteit. Soos die behoefte aan krediet toegeneem het, is nog meer papiergeld in omloop gebring. So is gehoop om die handel tussen die koloniste aan te moedig en meer belasting ingevorder kon word. Die gevolg was egter dat die waarde van die [[ryksdaalder]] verder gedaal het. Aan die einde van die VOC se bewind was daar note ter waarde van 1291276 ryksdaalders in omloop waarvan die waardevermindering in 1794-5 tot soms amper 50% beloop het. Die hoeveelheid geld wat die bank beskikbaar gestel het, was nie voldoende om aan die behoeftes van die inwoners te voldoen nie. Boonop was die administrasie van die bank swak. Toe [[Du Pré Alexander, graaf van Caledon]] die beheer aan die Kaap oorneem, het hy die sake van die bank deeglik laat ondersoek en volg in 1808 'n ingrypende reorganisasie. Die gevolg hiervan was dat die plaaslike [[ekonomie]] op 'n gesonde grondslag geplaas is. Die bank is in 1842 gesluit. ==Bibliografie== *Pretorius, Fransjohan (red.): Geskiedenis van Suid-Afrika. Van voortye tot vandag. Kaapstad: Tafelberg, 2012. ISBN 978-0-624-05466-5 [[Kategorie:Suid-Afrikaanse banke]] qu3ps2mauls2i0puyytyx1ra0a1pkky 1 468513 2964457 2026-09-02T08:51:54Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2964457 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 3 468514 2964459 2026-09-02T08:57:08Z Elmarie Waltman 211432 publiseer 2964459 wikitext text/x-wiki {{welkom}} n660xp1bp53bxz15mlvarz0fsoyprgn 6 468515 2964464 2026-09-02T09:30:01Z JMK 649 == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing={{af|1=[[Cornelia van Oversteeg]]}} |bron= ''Gedenkboek: Die Gereformeerde Vrou'', met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://af.wikipedia.org/wiki/L%C3%AAer:Cor_van_Oversteeg.jpg foto] as bron |datum=Omstreeks 1935 |daarsteller= Morné van Rooyen, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=Onbekend |ander_weergawes= [[Lêer:Cor van Oversteeg.jpg|85px|oorspronklike]] }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK... 2964464 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing={{af|1=[[Cornelia van Oversteeg]]}} |bron= ''Gedenkboek: Die Gereformeerde Vrou'', met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://af.wikipedia.org/wiki/L%C3%AAer:Cor_van_Oversteeg.jpg foto] as bron |datum=Omstreeks 1935 |daarsteller= Morné van Rooyen, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=Onbekend |ander_weergawes= [[Lêer:Cor van Oversteeg.jpg|85px|oorspronklike]] }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Terapeute]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} 679u7n06duunhkmqk9v1xv80pov272k 14 468516 2964466 2026-09-02T09:34:02Z JMK 649 skep kat 2964466 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Therapists|Terapeute}} [[Kategorie:Opvoedkundiges]] [[Kategorie:Welsyn]] 3xe7amg4ow1z75l2o9t6x25187txilm 14 468517 2964467 2026-09-02T09:38:56Z JMK 649 skep kat 2964467 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Welfare|Welsyn}} [[Kategorie:Publieke dienste]] [[Kategorie:Sosiale stelsels]] sptngyjurlt4cnce2cuor5cmil53c7f 14 468518 2964468 2026-09-02T09:40:26Z JMK 649 skep kat 2964468 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Public services|Publieke dienste}} [[Kategorie:Regeringsdienste]] ewc9jmmcps1du946qmvqf8rdl61agyn 14 468519 2964469 2026-09-02T09:42:57Z JMK 649 skep kat 2964469 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonskat|Social systems|Sosiale stelsels}} [[Kategorie:Sosiologie]] [[Kategorie:Stelsels]] 6pi79a73ge7ae1m23x9xzu8awa6j8st 2 468520 2964483 2026-09-02T10:55:39Z Elmarie Waltman 211432 publiseer 2964483 wikitext text/x-wiki {{Nuwe gebruikersblad}} iyrwprhg1u3nn20oxtvrei40rjg9tj3 2964484 2964483 2026-09-02T10:59:47Z Oesjaar 7467 Verbeter 2964484 wikitext text/x-wiki {{Nuwe gebruikersbladsy}} jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern 6 468521 2964489 2026-09-02T11:25:16Z JMK 649 == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=Margaretha Rachel Engela Langenhoven (1901-1975), enigste kind van C.J. en Lenie. Sy is op 10 Februarie 1926 met Johan Nicolaas (Niko) Brümmer getroud. Niko was 'n tandarts en die seun van Johan Jacobus Brümmer en Eliza Henrietta Margaret Vorster. Hul nasate het memorabilia van die C.J. Langenhoven-boedel in bewaring geneem.}} {{en|1=Margaretha Rachel Engela Langenhoven (1901-1975), only child of C.J. and Lenie. She married Johan Nicolaas B... 2964489 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=Margaretha Rachel Engela Langenhoven (1901-1975), enigste kind van C.J. en Lenie. Sy is op 10 Februarie 1926 met Johan Nicolaas (Niko) Brümmer getroud. Niko was 'n tandarts en die seun van Johan Jacobus Brümmer en Eliza Henrietta Margaret Vorster. Hul nasate het memorabilia van die C.J. Langenhoven-boedel in bewaring geneem.}} {{en|1=Margaretha Rachel Engela Langenhoven (1901-1975), only child of C.J. and Lenie. She married Johan Nicolaas Brümmer in 1926, and their descendants (including writer Willemien Brümmer) have preserved important family archives and correspondence related to C.J. Langenhoven's estate. Johan Nicolaas Brümmer (often called Niko) was a dentist and the son of Johan Jacobus Brümmer and Eliza Henrietta Margaret Vorster.}} |bron= Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum (NALN), met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://weet.co.za/taal/c-j-langenhoven/ foto] as bron |datum=Omstreeks 1926 |daarsteller= ''Weet'' van Maroela Media, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=Onbekend |ander_weergawes= Geen }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]] [[Kategorie:CJ Langenhoven]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} jtylbc3s67p402mwrkt4qxsmgm2s8ao 0 468523 2964492 2026-09-02T11:46:31Z Sobaka 328 Nuwe artikel, nog besig 2964492 wikitext text/x-wiki '''Incwala''' ([[Swazi]]: [iᵑǀwala]) is die hoofritueel van koningskap in die [[Koningkryk van Eswatini]].<ref>{{Cite web |title=Incwala Festival {{!}} The Kingdom of Eswatini (Swaziland) |url=https://www.thekingdomofeswatini.com/eswatini-experiences/events/incwala-festival/ |access-date=2022-10-12 |website=The Kingdom of Eswatini |language=en-US}}</ref><ref name="SNTC">{{cite web| url=http://www.sntc.org.sz/cultural/incwala.asp| title=The Incwala or Kingship Ceremony| author=Swaziland National Trust Commission| access-date=2013-11-15| archive-date=2006-04-26| archive-url=https://web.archive.org/web/20060426092419/http://www.sntc.org.sz/cultural/incwala.asp| url-status=live}}</ref> Dit is 'n nasionale gebeurtenis wat plaasvind tydens die somersonstilstand.<ref name="siyinqaba">{{cite journal|last=Siyinqaba|date=1984|title=The Swazi Monarchy|journal=Africa Insight|volume=14|issue=1|pages=14–16|url=http://reference.sabinet.co.za/webx/access/journal_archive/02562804/241.pdf}}</ref> Die hoofdeelnemer aan incwala is die Koning van Eswatini; wanneer daar geen koning is nie, is daar geen Incwala nie.<ref name=Kgsh1>{{cite journal| title=A ritual of kingship among the Swazi| author=Hilda Kuper| journal=Journal of the International African Institute|volume=14|number=5| year=1944}}</ref> Incwala vind plaas oor 'n tydperk van ongeveer 'n maand, beginnend met die klein incwala, incwala lencane, en kulminerend in die groot incwala, incwala lenkhulu. 'n Aantal aktiwiteite - soos lusekwane, kuhlamahlama en umdvutjulwa - merk die sleutelgebeurtenisse van hierdie eeue oue tradisie. Anders as Ummemo wat deur plaaslike opperhoofde byeengeroep word, is Incwala en Umhlanga nasionale gebeurtenisse en word onder die gesag van die Koning en die Koninginmoeder byeengeroep.<ref>[https://swazidailynews.com/archives/4862 National events attendance increase immensely], Swazi Daily News, 2025</ref> ==Hoof deelnemers== Die incwala-ritueel <ref>{{Cite web |title=Incwala Festival Explained {{!}} The Eswatini Incwala Annual Festival Explained |url=https://swazilandnewsonline.co.za/the-eswatini-incwala-annual-festival-explained/ |access-date=2023-01-08 |website=Swaziland News Online |date=26 Desember 2022 |language=en-za |archive-date=2023-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113112637/https://swazilandnewsonline.co.za/the-eswatini-incwala-annual-festival-explained/ |url-status=dead }}</ref> word beheer deur nasionale priesters bekend as Bemanti (mense van die water), of Belwandle (mense van die see), omdat hulle rivier- en seewater haal om die Koning te versterk. Die leier van hierdie mans is 'n hoof van die Ndwandwe-clan wat bygestaan word deur ander manlike familielede. Nog 'n leier is van die Ndwandwe-clan van die Elwandle-koninklike dorp. Hierdie mans gaan haal water en kruies onderskeidelik in die land se riviere en die see. Die ander belangrike individue is tinsila (kunsmatige bloedbroers van die koning), en veral die linkerhandse insila, wat die Koning deur die hele opvoering skadu. Aan die ander kant is die prinse en erflike opperhoofde wat nie aan die koninklike (Dlamini) clan behoort nie, nooit in noue kontak met hom nie. Die prinse moet egter teenwoordig wees, maar hulle kan nie die heiligdom op die kritieke oomblik van die ritueel binnegaan nie. Sekere opperhoofde, behalwe Dlamini, mag nie die Incwala bywoon nie, want hulle is so magtig dat hul persoonlikheid dié van die Koning kan beveg en hom kan benadeel. Deur hul uitsluiting aanvaar hulle die oppergesag van die Dlamini en toon hul relatiewe onafhanklikheid in hul eie plaaslike seremonies. Sommige van hul onderdane moet egter bywoon. Laastens speel die regimente, die gewone manskappe van die nasie, 'n belangrike rol in die openbare seremonies en word vir die duur van die Incwala in barakke in die hoofstad gehuisves. Die gewone manskappe van die nasie, die meerderheid van die deelnemers, arriveer in plaaslike kontingente gelei deur hul hoof of sy verteenwoordiger. Hulle kom om koningskap te ondersteun. Die plig om die hele seremonie te organiseer, te verseker dat dit op die korrekte datum gehou word, die gereedskap voor te berei, die nodige bestanddele te verskaf en die nasie in te lig, berus by die goewerneurs van die koninklike dorpe, en die mobilisering vir elke toneel van die drama behoort aan die regimentsamptenare. ==Aktiwiteite== ===Bemanti=== In die vroegste stadium het die Bemanti met heilige voorwerpe na die see vertrek, 'n bietjie suid van [[Maputo]] in naburige [[Mosambiek]], en 'n ander groep na die riviere Lusutfu, Komanzi en Mbuluzi. Die vertrek is 'n feestelike geleentheid. Wanneer die Bemanti enige Swazi op die reis teëkom, plunder (kuhlamahlama) hulle die platteland en neem enige bier wat hulle in die hutte vind. Die boetes is baie lig: 'n speld, grasarmband, klein muntstuk of ander onbenullige goed wat met die persoon in aanraking was, kan aangebied word. Enige neiging om buitensporige boetes te hef, soos 'n nuwe hoed of baadjie, word ontmoedig. As 'n man geen klein voorwerp by hom het nie, kan hy later 'n ruil vir die eerste offer bring. Oral waar hulle gaan, word die Bemanti met die grootste respek behandel. By elke huis waar hulle slaap, word 'n dier doodgemaak en die stert om die vaartuig vasgemaak. Vir die Swazi wat in afgeleë distrikte woon, is hul besoek 'n teken dat die Incwala naby is, en opperhoofde gee dikwels geld en sorg dat die Bemanti groot bakke bier ontvang, aangesien hulle gretig is om te help om 'die werk van konings te ondersteun. ===Klein Incwala=== In hierdie geval kom die Bemanti na Ludzidzini, die koninklike hoofstad. Die Koning en die Bemanti ontmoet mekaar in die veekraal. Spesiale bier wat hulle kan gryp, is in die Koninginmoeder se omheining en in die harem (sigodlo) gebrou, en hulle dra dit na die leiers. Die teenwoordige regimente dra semi-Incwala-drag, die grasieuse mantels van beessterte hang van die skouers tot by die middel, vloeiende sterte is aan die regterarms vasgemaak, wit vere en pragtige swart pluime skyn in hul hare, hul lendebedekkings is van luiperdvel. Die kostuum lyk soos oorlogsdrag, maar by die Incwala mag mans slegs gewone stokke (imizaca, umzaca enkelvoud) dra in plaas van spiese en knuppels (alhoewel dit soms agter hul skilde versteek word). Die beperking op gevaarlike wapens is om te waak teen die moontlikheid dat gevegte kan uitbreek, aangesien die opwinding hoog loop. Die veterane sing stadig die eerste van die heilige liedere bekend as die 'handlied'. Die vroue kom deur die boonste ingang van die veestal om aan die sang en dans deel te neem. Die vrouens van die Koning staan in volgorde van senioriteit in die voorste ry teenoor die regimente. Hulle spog met nuwe sjaals en nuut geswarte rompe (tidziya meervoud). Agter hulle is die Indlovukazi, die Koninginmoeder met haar volgelinge en die mede-vroue van die oorlede Koning. Die heilige liedere van die Klein Incwala word gevolg deur 'n aantal plegtige liedere bekend as imigubho, wat ryk is aan historiese verwysings en morele voorskrifte. Imigubho word ook gesing by ander byeenkomste in die hoofstad of op die plaas van die opperhoofde. Die einde word gekenmerk deur die sing van incaba kancofula, die volkslied van die Swazi. 'n Tussentydse periode volg vir ongeveer 15 dae in verskillende koninklike wonings en imiphakatsi regoor die land waar Incwala-liedere gesing word. ===Lusekwane=== Die lusekwane merk die begin van die groot incwala. Dit is waar jong mans die lusekwane, die heilige boom, gaan haal. Die lusekwane is 'n spesie akasia wat ietwat yl groei in 'n paar gebiede in Eswatini en naby die kus. Dit groei en word van dieselfde plek (die Egundvwini-koninklike kraal naby die Bulunga-berge) gehaal en groot hoeveelhede word vir die seremonie gekap. Slegs suiwer jongmense mag die lusekwane gaan haal. Die Swazi sê inderdaad dat die boom uitdruklik gemaak is om die 'onreine' van die 'suiwer' te onderskei; 'n onderskeid wat getref word tussen mans "wat hul krag in kinders bestee het of met getroude vroue geïntrigeerd was en jongmense wat, alhoewel hulle liefdesverhoudings gehad het, geen vrou swanger gemaak het nie". Die heilige struike word gebruik om 'n heilige omheining te bou vir die hoofgebeurtenis van die koningskap. Die lusekwane word snags in die teenwoordigheid van die maan gesny en soggens na die koninklike hoofstad teruggebring. Na die terugkeer van die jong krygers, versamel hulle imbondvo, die blare van 'n struik wat naby die hoofstad groei. Die heilige omheining (inhlambelo) word gebou met die lusekwane en die imbondvo onderaan. Hierdie dag word veral gekenmerk deur die geveg van die bul genaamd ''umdvutjulwa''. Die dier moet gevang word in die hande van die jongmense wat die heilige boom gehaal het. Raadslede dryf dit saam met die ander diere om dit hanteerbaar te maak, deur die nou deur van die inhlambelo, en al die ander diere kom na 'n paar sekondes uit. Die 'suiwer' staan gespanne, gereed om toe te slaan terwyl die umdvutshulwa te voorskyn kom en dit met hul sterk jong hande slaan. Om die bul met kaal hande te gooi, is 'n kragtoets en 'n toets van reinheid. ===Groot Incwala=== Na lusekwane volg die groot dag waarop die einde van die jaar gevier word. Op hierdie dag verskyn die Koning in al sy prag, en die ambivalente houding van liefde en haat wat sy broers en sy nie-verwante onderdane teenoor hom en mekaar voel, word gedramatiseer. Slegs heilige Incwala-liedere word op hierdie dag gesing. Twee liedjies word gelyktydig gehoor, die slaapliedjie van die seuns terwyl hulle die incwambo (dele van die umdvutjulwa) in die inhlambelo dryf, en 'n gesang van haat van die mans en vroue. Teen hierdie tyd is hy sterk genoeg om die kragtigste van die nuwe seisoen se oeste te byt (luma) en daarna kan sy mense hul eie 'eerste vrugte'-ritueel uitvoer. Op hierdie dag is hy Silo, 'n naamlose wese, 'n monster van legendes. Die volgende dag is 'n dag van kubhacisa. Daar is 'n beperking op wat mense op hierdie dag kan doen, en die Koning bly afgesonder in die heilige omheining. Die regimente kan nie hande skud of aan seksuele aktiwiteite deelneem nie. Die Koning kan slegs die rituele vrouens sien. Die laaste dag van Incwala is 'n dag van suiwering waar alle materiaal wat nie meer nodig is nie, verbrand word. Onder hierdie is oorblyfsels van die undvutjulwa, die vorige jaar se kalebas (luselwa), eetgerei en boetes wat deur Bemanti tydens kuhlamahlama versamel is. Krygers en vroue gaan die veestal binne en sing en dans slegs die imigubho, aangesien alle Incwala-liedjies nou gesluit is. Terwyl die mense dans, 'weet' hulle dat reën moet val om die vlamme te blus. Maak nie saak hoe hewig die storm is nie, die mense soek nie skuiling nie, totdat hulle, deurdrenk tot op die been, uiteindelik die opvoering afrond met die incaba kancofula. Die laaste dag van die Incwala eindig met feesvieringe en feesvieringe. 'n Laaste diens moet nog vir die heersers verrig word—die onkruid uittrek van die lande. Vroeg die volgende oggend versamel die krygers in die veestal, sing gewone marsliedere en vertrek na die Koninginmoeder se grootste mielietuin. Dit neem gewoonlik 'n paar dae om hulle uit te trek, en dan dryf die regimente stadig terug na hul distrikte. Die permanente koninklike bataljon beweeg oor na die Koning se tuine en, nadat hulle dit skoongemaak het, werk hulle gewoonlik in die tuine van die koninginne. Dwarsdeur die land dien die plaaslike kontingente hul plaaslike hoofmanne en demonstreer in die volgorde van hul diens die hiërargie van hul samelewing. En oral, voordat die mense van hul kos eet, versamel die konserwatiewe hoofmanne die lede van hul plase en neem ritueel deel aan die gewasse van die nuwe seisoen; daardie hoofmanne wat belangrik genoeg was om nie die koning se Incwala by te woon nie, het 'n meer uitgebreide ritueel as die gewone mense rondom hulle. ==Groepskohesie== Incwala werk as 'n manier om groepskohesie in die Swazi-samelewing te skep. [[Koning Sobhuza II]] het geskryf dat krygers by die Incwala dans en sing en dat hulle voel dat hulle een saam is, so hulle veg nie.<ref name="mcneill">{{cite book |last1=McNeill |first1=William Hardy |title=Keeping together in time : dance and drill in human history |date=1995 |publisher=Harvard University Press |location=Cambridge, Mass. |isbn=0674502299 |pages=8 }}</ref> Hierdie effek staan bekend as "grensverlies", wat veroorsaak dat die individu in die vloei verdwyn. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [Kategorie:Tradisies]] [[Kategorie:Eswatini]] [[Kategorie:Inheemse volke van Suider-Afrika]] h6w6kj12amljezjhvyy5vkqd6i2t59j 2964493 2964492 2026-09-02T11:48:00Z Sobaka 328 skakel 2964493 wikitext text/x-wiki '''Incwala''' ([[Swazi]]: [iᵑǀwala]) is die hoofritueel van koningskap in die [[Esarini|Koninkryk Eswatini]].<ref>{{Cite web |title=Incwala Festival {{!}} The Kingdom of Eswatini (Swaziland) |url=https://www.thekingdomofeswatini.com/eswatini-experiences/events/incwala-festival/ |access-date=2022-10-12 |website=The Kingdom of Eswatini |language=en-US}}</ref><ref name="SNTC">{{cite web| url=http://www.sntc.org.sz/cultural/incwala.asp| title=The Incwala or Kingship Ceremony| author=Swaziland National Trust Commission| access-date=2013-11-15| archive-date=2006-04-26| archive-url=https://web.archive.org/web/20060426092419/http://www.sntc.org.sz/cultural/incwala.asp| url-status=live}}</ref> Dit is 'n nasionale gebeurtenis wat plaasvind tydens die somersonstilstand.<ref name="siyinqaba">{{cite journal|last=Siyinqaba|date=1984|title=The Swazi Monarchy|journal=Africa Insight|volume=14|issue=1|pages=14–16|url=http://reference.sabinet.co.za/webx/access/journal_archive/02562804/241.pdf}}</ref> Die hoofdeelnemer aan incwala is die Koning van Eswatini; wanneer daar geen koning is nie, is daar geen Incwala nie.<ref name=Kgsh1>{{cite journal| title=A ritual of kingship among the Swazi| author=Hilda Kuper| journal=Journal of the International African Institute|volume=14|number=5| year=1944}}</ref> Incwala vind plaas oor 'n tydperk van ongeveer 'n maand, beginnend met die klein incwala, incwala lencane, en kulminerend in die groot incwala, incwala lenkhulu. 'n Aantal aktiwiteite - soos lusekwane, kuhlamahlama en umdvutjulwa - merk die sleutelgebeurtenisse van hierdie eeue oue tradisie. Anders as Ummemo wat deur plaaslike opperhoofde byeengeroep word, is Incwala en Umhlanga nasionale gebeurtenisse en word onder die gesag van die Koning en die Koninginmoeder byeengeroep.<ref>[https://swazidailynews.com/archives/4862 National events attendance increase immensely], Swazi Daily News, 2025</ref> ==Hoof deelnemers== Die incwala-ritueel <ref>{{Cite web |title=Incwala Festival Explained {{!}} The Eswatini Incwala Annual Festival Explained |url=https://swazilandnewsonline.co.za/the-eswatini-incwala-annual-festival-explained/ |access-date=2023-01-08 |website=Swaziland News Online |date=26 Desember 2022 |language=en-za |archive-date=2023-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113112637/https://swazilandnewsonline.co.za/the-eswatini-incwala-annual-festival-explained/ |url-status=dead }}</ref> word beheer deur nasionale priesters bekend as Bemanti (mense van die water), of Belwandle (mense van die see), omdat hulle rivier- en seewater haal om die Koning te versterk. Die leier van hierdie mans is 'n hoof van die Ndwandwe-clan wat bygestaan word deur ander manlike familielede. Nog 'n leier is van die Ndwandwe-clan van die Elwandle-koninklike dorp. Hierdie mans gaan haal water en kruies onderskeidelik in die land se riviere en die see. Die ander belangrike individue is tinsila (kunsmatige bloedbroers van die koning), en veral die linkerhandse insila, wat die Koning deur die hele opvoering skadu. Aan die ander kant is die prinse en erflike opperhoofde wat nie aan die koninklike (Dlamini) clan behoort nie, nooit in noue kontak met hom nie. Die prinse moet egter teenwoordig wees, maar hulle kan nie die heiligdom op die kritieke oomblik van die ritueel binnegaan nie. Sekere opperhoofde, behalwe Dlamini, mag nie die Incwala bywoon nie, want hulle is so magtig dat hul persoonlikheid dié van die Koning kan beveg en hom kan benadeel. Deur hul uitsluiting aanvaar hulle die oppergesag van die Dlamini en toon hul relatiewe onafhanklikheid in hul eie plaaslike seremonies. Sommige van hul onderdane moet egter bywoon. Laastens speel die regimente, die gewone manskappe van die nasie, 'n belangrike rol in die openbare seremonies en word vir die duur van die Incwala in barakke in die hoofstad gehuisves. Die gewone manskappe van die nasie, die meerderheid van die deelnemers, arriveer in plaaslike kontingente gelei deur hul hoof of sy verteenwoordiger. Hulle kom om koningskap te ondersteun. Die plig om die hele seremonie te organiseer, te verseker dat dit op die korrekte datum gehou word, die gereedskap voor te berei, die nodige bestanddele te verskaf en die nasie in te lig, berus by die goewerneurs van die koninklike dorpe, en die mobilisering vir elke toneel van die drama behoort aan die regimentsamptenare. ==Aktiwiteite== ===Bemanti=== In die vroegste stadium het die Bemanti met heilige voorwerpe na die see vertrek, 'n bietjie suid van [[Maputo]] in naburige [[Mosambiek]], en 'n ander groep na die riviere Lusutfu, Komanzi en Mbuluzi. Die vertrek is 'n feestelike geleentheid. Wanneer die Bemanti enige Swazi op die reis teëkom, plunder (kuhlamahlama) hulle die platteland en neem enige bier wat hulle in die hutte vind. Die boetes is baie lig: 'n speld, grasarmband, klein muntstuk of ander onbenullige goed wat met die persoon in aanraking was, kan aangebied word. Enige neiging om buitensporige boetes te hef, soos 'n nuwe hoed of baadjie, word ontmoedig. As 'n man geen klein voorwerp by hom het nie, kan hy later 'n ruil vir die eerste offer bring. Oral waar hulle gaan, word die Bemanti met die grootste respek behandel. By elke huis waar hulle slaap, word 'n dier doodgemaak en die stert om die vaartuig vasgemaak. Vir die Swazi wat in afgeleë distrikte woon, is hul besoek 'n teken dat die Incwala naby is, en opperhoofde gee dikwels geld en sorg dat die Bemanti groot bakke bier ontvang, aangesien hulle gretig is om te help om 'die werk van konings te ondersteun. ===Klein Incwala=== In hierdie geval kom die Bemanti na Ludzidzini, die koninklike hoofstad. Die Koning en die Bemanti ontmoet mekaar in die veekraal. Spesiale bier wat hulle kan gryp, is in die Koninginmoeder se omheining en in die harem (sigodlo) gebrou, en hulle dra dit na die leiers. Die teenwoordige regimente dra semi-Incwala-drag, die grasieuse mantels van beessterte hang van die skouers tot by die middel, vloeiende sterte is aan die regterarms vasgemaak, wit vere en pragtige swart pluime skyn in hul hare, hul lendebedekkings is van luiperdvel. Die kostuum lyk soos oorlogsdrag, maar by die Incwala mag mans slegs gewone stokke (imizaca, umzaca enkelvoud) dra in plaas van spiese en knuppels (alhoewel dit soms agter hul skilde versteek word). Die beperking op gevaarlike wapens is om te waak teen die moontlikheid dat gevegte kan uitbreek, aangesien die opwinding hoog loop. Die veterane sing stadig die eerste van die heilige liedere bekend as die 'handlied'. Die vroue kom deur die boonste ingang van die veestal om aan die sang en dans deel te neem. Die vrouens van die Koning staan in volgorde van senioriteit in die voorste ry teenoor die regimente. Hulle spog met nuwe sjaals en nuut geswarte rompe (tidziya meervoud). Agter hulle is die Indlovukazi, die Koninginmoeder met haar volgelinge en die mede-vroue van die oorlede Koning. Die heilige liedere van die Klein Incwala word gevolg deur 'n aantal plegtige liedere bekend as imigubho, wat ryk is aan historiese verwysings en morele voorskrifte. Imigubho word ook gesing by ander byeenkomste in die hoofstad of op die plaas van die opperhoofde. Die einde word gekenmerk deur die sing van incaba kancofula, die volkslied van die Swazi. 'n Tussentydse periode volg vir ongeveer 15 dae in verskillende koninklike wonings en imiphakatsi regoor die land waar Incwala-liedere gesing word. ===Lusekwane=== Die lusekwane merk die begin van die groot incwala. Dit is waar jong mans die lusekwane, die heilige boom, gaan haal. Die lusekwane is 'n spesie akasia wat ietwat yl groei in 'n paar gebiede in Eswatini en naby die kus. Dit groei en word van dieselfde plek (die Egundvwini-koninklike kraal naby die Bulunga-berge) gehaal en groot hoeveelhede word vir die seremonie gekap. Slegs suiwer jongmense mag die lusekwane gaan haal. Die Swazi sê inderdaad dat die boom uitdruklik gemaak is om die 'onreine' van die 'suiwer' te onderskei; 'n onderskeid wat getref word tussen mans "wat hul krag in kinders bestee het of met getroude vroue geïntrigeerd was en jongmense wat, alhoewel hulle liefdesverhoudings gehad het, geen vrou swanger gemaak het nie". Die heilige struike word gebruik om 'n heilige omheining te bou vir die hoofgebeurtenis van die koningskap. Die lusekwane word snags in die teenwoordigheid van die maan gesny en soggens na die koninklike hoofstad teruggebring. Na die terugkeer van die jong krygers, versamel hulle imbondvo, die blare van 'n struik wat naby die hoofstad groei. Die heilige omheining (inhlambelo) word gebou met die lusekwane en die imbondvo onderaan. Hierdie dag word veral gekenmerk deur die geveg van die bul genaamd ''umdvutjulwa''. Die dier moet gevang word in die hande van die jongmense wat die heilige boom gehaal het. Raadslede dryf dit saam met die ander diere om dit hanteerbaar te maak, deur die nou deur van die inhlambelo, en al die ander diere kom na 'n paar sekondes uit. Die 'suiwer' staan gespanne, gereed om toe te slaan terwyl die umdvutshulwa te voorskyn kom en dit met hul sterk jong hande slaan. Om die bul met kaal hande te gooi, is 'n kragtoets en 'n toets van reinheid. ===Groot Incwala=== Na lusekwane volg die groot dag waarop die einde van die jaar gevier word. Op hierdie dag verskyn die Koning in al sy prag, en die ambivalente houding van liefde en haat wat sy broers en sy nie-verwante onderdane teenoor hom en mekaar voel, word gedramatiseer. Slegs heilige Incwala-liedere word op hierdie dag gesing. Twee liedjies word gelyktydig gehoor, die slaapliedjie van die seuns terwyl hulle die incwambo (dele van die umdvutjulwa) in die inhlambelo dryf, en 'n gesang van haat van die mans en vroue. Teen hierdie tyd is hy sterk genoeg om die kragtigste van die nuwe seisoen se oeste te byt (luma) en daarna kan sy mense hul eie 'eerste vrugte'-ritueel uitvoer. Op hierdie dag is hy Silo, 'n naamlose wese, 'n monster van legendes. Die volgende dag is 'n dag van kubhacisa. Daar is 'n beperking op wat mense op hierdie dag kan doen, en die Koning bly afgesonder in die heilige omheining. Die regimente kan nie hande skud of aan seksuele aktiwiteite deelneem nie. Die Koning kan slegs die rituele vrouens sien. Die laaste dag van Incwala is 'n dag van suiwering waar alle materiaal wat nie meer nodig is nie, verbrand word. Onder hierdie is oorblyfsels van die undvutjulwa, die vorige jaar se kalebas (luselwa), eetgerei en boetes wat deur Bemanti tydens kuhlamahlama versamel is. Krygers en vroue gaan die veestal binne en sing en dans slegs die imigubho, aangesien alle Incwala-liedjies nou gesluit is. Terwyl die mense dans, 'weet' hulle dat reën moet val om die vlamme te blus. Maak nie saak hoe hewig die storm is nie, die mense soek nie skuiling nie, totdat hulle, deurdrenk tot op die been, uiteindelik die opvoering afrond met die incaba kancofula. Die laaste dag van die Incwala eindig met feesvieringe en feesvieringe. 'n Laaste diens moet nog vir die heersers verrig word—die onkruid uittrek van die lande. Vroeg die volgende oggend versamel die krygers in die veestal, sing gewone marsliedere en vertrek na die Koninginmoeder se grootste mielietuin. Dit neem gewoonlik 'n paar dae om hulle uit te trek, en dan dryf die regimente stadig terug na hul distrikte. Die permanente koninklike bataljon beweeg oor na die Koning se tuine en, nadat hulle dit skoongemaak het, werk hulle gewoonlik in die tuine van die koninginne. Dwarsdeur die land dien die plaaslike kontingente hul plaaslike hoofmanne en demonstreer in die volgorde van hul diens die hiërargie van hul samelewing. En oral, voordat die mense van hul kos eet, versamel die konserwatiewe hoofmanne die lede van hul plase en neem ritueel deel aan die gewasse van die nuwe seisoen; daardie hoofmanne wat belangrik genoeg was om nie die koning se Incwala by te woon nie, het 'n meer uitgebreide ritueel as die gewone mense rondom hulle. ==Groepskohesie== Incwala werk as 'n manier om groepskohesie in die Swazi-samelewing te skep. [[Koning Sobhuza II]] het geskryf dat krygers by die Incwala dans en sing en dat hulle voel dat hulle een saam is, so hulle veg nie.<ref name="mcneill">{{cite book |last1=McNeill |first1=William Hardy |title=Keeping together in time : dance and drill in human history |date=1995 |publisher=Harvard University Press |location=Cambridge, Mass. |isbn=0674502299 |pages=8 }}</ref> Hierdie effek staan bekend as "grensverlies", wat veroorsaak dat die individu in die vloei verdwyn. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [Kategorie:Tradisies]] [[Kategorie:Eswatini]] [[Kategorie:Inheemse volke van Suider-Afrika]] 6rsgyl7n5usyyrbxhrys1jfvghbi4k4 2964494 2964493 2026-09-02T11:48:57Z Sobaka 328 2964494 wikitext text/x-wiki '''Incwala''' ([[Swazi]]: [iᵑǀwala]) is die hoofritueel van koningskap in die [[Eswatini|Koninkryk Eswatini]].<ref>{{Cite web |title=Incwala Festival {{!}} The Kingdom of Eswatini (Swaziland) |url=https://www.thekingdomofeswatini.com/eswatini-experiences/events/incwala-festival/ |access-date=2022-10-12 |website=The Kingdom of Eswatini |language=en-US}}</ref><ref name="SNTC">{{cite web| url=http://www.sntc.org.sz/cultural/incwala.asp| title=The Incwala or Kingship Ceremony| author=Swaziland National Trust Commission| access-date=2013-11-15| archive-date=2006-04-26| archive-url=https://web.archive.org/web/20060426092419/http://www.sntc.org.sz/cultural/incwala.asp| url-status=live}}</ref> Dit is 'n nasionale gebeurtenis wat plaasvind tydens die somersonstilstand.<ref name="siyinqaba">{{cite journal|last=Siyinqaba|date=1984|title=The Swazi Monarchy|journal=Africa Insight|volume=14|issue=1|pages=14–16|url=http://reference.sabinet.co.za/webx/access/journal_archive/02562804/241.pdf}}</ref> Die hoofdeelnemer aan incwala is die Koning van Eswatini; wanneer daar geen koning is nie, is daar geen Incwala nie.<ref name=Kgsh1>{{cite journal| title=A ritual of kingship among the Swazi| author=Hilda Kuper| journal=Journal of the International African Institute|volume=14|number=5| year=1944}}</ref> Incwala vind plaas oor 'n tydperk van ongeveer 'n maand, beginnend met die klein incwala, incwala lencane, en kulminerend in die groot incwala, incwala lenkhulu. 'n Aantal aktiwiteite - soos lusekwane, kuhlamahlama en umdvutjulwa - merk die sleutelgebeurtenisse van hierdie eeue oue tradisie. Anders as Ummemo wat deur plaaslike opperhoofde byeengeroep word, is Incwala en Umhlanga nasionale gebeurtenisse en word onder die gesag van die Koning en die Koninginmoeder byeengeroep.<ref>[https://swazidailynews.com/archives/4862 National events attendance increase immensely], Swazi Daily News, 2025</ref> ==Hoof deelnemers== Die incwala-ritueel <ref>{{Cite web |title=Incwala Festival Explained {{!}} The Eswatini Incwala Annual Festival Explained |url=https://swazilandnewsonline.co.za/the-eswatini-incwala-annual-festival-explained/ |access-date=2023-01-08 |website=Swaziland News Online |date=26 Desember 2022 |language=en-za |archive-date=2023-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113112637/https://swazilandnewsonline.co.za/the-eswatini-incwala-annual-festival-explained/ |url-status=dead }}</ref> word beheer deur nasionale priesters bekend as Bemanti (mense van die water), of Belwandle (mense van die see), omdat hulle rivier- en seewater haal om die Koning te versterk. Die leier van hierdie mans is 'n hoof van die Ndwandwe-clan wat bygestaan word deur ander manlike familielede. Nog 'n leier is van die Ndwandwe-clan van die Elwandle-koninklike dorp. Hierdie mans gaan haal water en kruies onderskeidelik in die land se riviere en die see. Die ander belangrike individue is tinsila (kunsmatige bloedbroers van die koning), en veral die linkerhandse insila, wat die Koning deur die hele opvoering skadu. Aan die ander kant is die prinse en erflike opperhoofde wat nie aan die koninklike (Dlamini) clan behoort nie, nooit in noue kontak met hom nie. Die prinse moet egter teenwoordig wees, maar hulle kan nie die heiligdom op die kritieke oomblik van die ritueel binnegaan nie. Sekere opperhoofde, behalwe Dlamini, mag nie die Incwala bywoon nie, want hulle is so magtig dat hul persoonlikheid dié van die Koning kan beveg en hom kan benadeel. Deur hul uitsluiting aanvaar hulle die oppergesag van die Dlamini en toon hul relatiewe onafhanklikheid in hul eie plaaslike seremonies. Sommige van hul onderdane moet egter bywoon. Laastens speel die regimente, die gewone manskappe van die nasie, 'n belangrike rol in die openbare seremonies en word vir die duur van die Incwala in barakke in die hoofstad gehuisves. Die gewone manskappe van die nasie, die meerderheid van die deelnemers, arriveer in plaaslike kontingente gelei deur hul hoof of sy verteenwoordiger. Hulle kom om koningskap te ondersteun. Die plig om die hele seremonie te organiseer, te verseker dat dit op die korrekte datum gehou word, die gereedskap voor te berei, die nodige bestanddele te verskaf en die nasie in te lig, berus by die goewerneurs van die koninklike dorpe, en die mobilisering vir elke toneel van die drama behoort aan die regimentsamptenare. ==Aktiwiteite== ===Bemanti=== In die vroegste stadium het die Bemanti met heilige voorwerpe na die see vertrek, 'n bietjie suid van [[Maputo]] in naburige [[Mosambiek]], en 'n ander groep na die riviere Lusutfu, Komanzi en Mbuluzi. Die vertrek is 'n feestelike geleentheid. Wanneer die Bemanti enige Swazi op die reis teëkom, plunder (kuhlamahlama) hulle die platteland en neem enige bier wat hulle in die hutte vind. Die boetes is baie lig: 'n speld, grasarmband, klein muntstuk of ander onbenullige goed wat met die persoon in aanraking was, kan aangebied word. Enige neiging om buitensporige boetes te hef, soos 'n nuwe hoed of baadjie, word ontmoedig. As 'n man geen klein voorwerp by hom het nie, kan hy later 'n ruil vir die eerste offer bring. Oral waar hulle gaan, word die Bemanti met die grootste respek behandel. By elke huis waar hulle slaap, word 'n dier doodgemaak en die stert om die vaartuig vasgemaak. Vir die Swazi wat in afgeleë distrikte woon, is hul besoek 'n teken dat die Incwala naby is, en opperhoofde gee dikwels geld en sorg dat die Bemanti groot bakke bier ontvang, aangesien hulle gretig is om te help om 'die werk van konings te ondersteun. ===Klein Incwala=== In hierdie geval kom die Bemanti na Ludzidzini, die koninklike hoofstad. Die Koning en die Bemanti ontmoet mekaar in die veekraal. Spesiale bier wat hulle kan gryp, is in die Koninginmoeder se omheining en in die harem (sigodlo) gebrou, en hulle dra dit na die leiers. Die teenwoordige regimente dra semi-Incwala-drag, die grasieuse mantels van beessterte hang van die skouers tot by die middel, vloeiende sterte is aan die regterarms vasgemaak, wit vere en pragtige swart pluime skyn in hul hare, hul lendebedekkings is van luiperdvel. Die kostuum lyk soos oorlogsdrag, maar by die Incwala mag mans slegs gewone stokke (imizaca, umzaca enkelvoud) dra in plaas van spiese en knuppels (alhoewel dit soms agter hul skilde versteek word). Die beperking op gevaarlike wapens is om te waak teen die moontlikheid dat gevegte kan uitbreek, aangesien die opwinding hoog loop. Die veterane sing stadig die eerste van die heilige liedere bekend as die 'handlied'. Die vroue kom deur die boonste ingang van die veestal om aan die sang en dans deel te neem. Die vrouens van die Koning staan in volgorde van senioriteit in die voorste ry teenoor die regimente. Hulle spog met nuwe sjaals en nuut geswarte rompe (tidziya meervoud). Agter hulle is die Indlovukazi, die Koninginmoeder met haar volgelinge en die mede-vroue van die oorlede Koning. Die heilige liedere van die Klein Incwala word gevolg deur 'n aantal plegtige liedere bekend as imigubho, wat ryk is aan historiese verwysings en morele voorskrifte. Imigubho word ook gesing by ander byeenkomste in die hoofstad of op die plaas van die opperhoofde. Die einde word gekenmerk deur die sing van incaba kancofula, die volkslied van die Swazi. 'n Tussentydse periode volg vir ongeveer 15 dae in verskillende koninklike wonings en imiphakatsi regoor die land waar Incwala-liedere gesing word. ===Lusekwane=== Die lusekwane merk die begin van die groot incwala. Dit is waar jong mans die lusekwane, die heilige boom, gaan haal. Die lusekwane is 'n spesie akasia wat ietwat yl groei in 'n paar gebiede in Eswatini en naby die kus. Dit groei en word van dieselfde plek (die Egundvwini-koninklike kraal naby die Bulunga-berge) gehaal en groot hoeveelhede word vir die seremonie gekap. Slegs suiwer jongmense mag die lusekwane gaan haal. Die Swazi sê inderdaad dat die boom uitdruklik gemaak is om die 'onreine' van die 'suiwer' te onderskei; 'n onderskeid wat getref word tussen mans "wat hul krag in kinders bestee het of met getroude vroue geïntrigeerd was en jongmense wat, alhoewel hulle liefdesverhoudings gehad het, geen vrou swanger gemaak het nie". Die heilige struike word gebruik om 'n heilige omheining te bou vir die hoofgebeurtenis van die koningskap. Die lusekwane word snags in die teenwoordigheid van die maan gesny en soggens na die koninklike hoofstad teruggebring. Na die terugkeer van die jong krygers, versamel hulle imbondvo, die blare van 'n struik wat naby die hoofstad groei. Die heilige omheining (inhlambelo) word gebou met die lusekwane en die imbondvo onderaan. Hierdie dag word veral gekenmerk deur die geveg van die bul genaamd ''umdvutjulwa''. Die dier moet gevang word in die hande van die jongmense wat die heilige boom gehaal het. Raadslede dryf dit saam met die ander diere om dit hanteerbaar te maak, deur die nou deur van die inhlambelo, en al die ander diere kom na 'n paar sekondes uit. Die 'suiwer' staan gespanne, gereed om toe te slaan terwyl die umdvutshulwa te voorskyn kom en dit met hul sterk jong hande slaan. Om die bul met kaal hande te gooi, is 'n kragtoets en 'n toets van reinheid. ===Groot Incwala=== Na lusekwane volg die groot dag waarop die einde van die jaar gevier word. Op hierdie dag verskyn die Koning in al sy prag, en die ambivalente houding van liefde en haat wat sy broers en sy nie-verwante onderdane teenoor hom en mekaar voel, word gedramatiseer. Slegs heilige Incwala-liedere word op hierdie dag gesing. Twee liedjies word gelyktydig gehoor, die slaapliedjie van die seuns terwyl hulle die incwambo (dele van die umdvutjulwa) in die inhlambelo dryf, en 'n gesang van haat van die mans en vroue. Teen hierdie tyd is hy sterk genoeg om die kragtigste van die nuwe seisoen se oeste te byt (luma) en daarna kan sy mense hul eie 'eerste vrugte'-ritueel uitvoer. Op hierdie dag is hy Silo, 'n naamlose wese, 'n monster van legendes. Die volgende dag is 'n dag van kubhacisa. Daar is 'n beperking op wat mense op hierdie dag kan doen, en die Koning bly afgesonder in die heilige omheining. Die regimente kan nie hande skud of aan seksuele aktiwiteite deelneem nie. Die Koning kan slegs die rituele vrouens sien. Die laaste dag van Incwala is 'n dag van suiwering waar alle materiaal wat nie meer nodig is nie, verbrand word. Onder hierdie is oorblyfsels van die undvutjulwa, die vorige jaar se kalebas (luselwa), eetgerei en boetes wat deur Bemanti tydens kuhlamahlama versamel is. Krygers en vroue gaan die veestal binne en sing en dans slegs die imigubho, aangesien alle Incwala-liedjies nou gesluit is. Terwyl die mense dans, 'weet' hulle dat reën moet val om die vlamme te blus. Maak nie saak hoe hewig die storm is nie, die mense soek nie skuiling nie, totdat hulle, deurdrenk tot op die been, uiteindelik die opvoering afrond met die incaba kancofula. Die laaste dag van die Incwala eindig met feesvieringe en feesvieringe. 'n Laaste diens moet nog vir die heersers verrig word—die onkruid uittrek van die lande. Vroeg die volgende oggend versamel die krygers in die veestal, sing gewone marsliedere en vertrek na die Koninginmoeder se grootste mielietuin. Dit neem gewoonlik 'n paar dae om hulle uit te trek, en dan dryf die regimente stadig terug na hul distrikte. Die permanente koninklike bataljon beweeg oor na die Koning se tuine en, nadat hulle dit skoongemaak het, werk hulle gewoonlik in die tuine van die koninginne. Dwarsdeur die land dien die plaaslike kontingente hul plaaslike hoofmanne en demonstreer in die volgorde van hul diens die hiërargie van hul samelewing. En oral, voordat die mense van hul kos eet, versamel die konserwatiewe hoofmanne die lede van hul plase en neem ritueel deel aan die gewasse van die nuwe seisoen; daardie hoofmanne wat belangrik genoeg was om nie die koning se Incwala by te woon nie, het 'n meer uitgebreide ritueel as die gewone mense rondom hulle. ==Groepskohesie== Incwala werk as 'n manier om groepskohesie in die Swazi-samelewing te skep. [[Koning Sobhuza II]] het geskryf dat krygers by die Incwala dans en sing en dat hulle voel dat hulle een saam is, so hulle veg nie.<ref name="mcneill">{{cite book |last1=McNeill |first1=William Hardy |title=Keeping together in time : dance and drill in human history |date=1995 |publisher=Harvard University Press |location=Cambridge, Mass. |isbn=0674502299 |pages=8 }}</ref> Hierdie effek staan bekend as "grensverlies", wat veroorsaak dat die individu in die vloei verdwyn. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [Kategorie:Tradisies]] [[Kategorie:Eswatini]] [[Kategorie:Inheemse volke van Suider-Afrika]] rduuwvcuwza0hvmip1al0dys4wk8epd 2964497 2964494 2026-09-02T11:50:30Z Sobaka 328 /* Groepskohesie */ skakel 2964497 wikitext text/x-wiki '''Incwala''' ([[Swazi]]: [iᵑǀwala]) is die hoofritueel van koningskap in die [[Eswatini|Koninkryk Eswatini]].<ref>{{Cite web |title=Incwala Festival {{!}} The Kingdom of Eswatini (Swaziland) |url=https://www.thekingdomofeswatini.com/eswatini-experiences/events/incwala-festival/ |access-date=2022-10-12 |website=The Kingdom of Eswatini |language=en-US}}</ref><ref name="SNTC">{{cite web| url=http://www.sntc.org.sz/cultural/incwala.asp| title=The Incwala or Kingship Ceremony| author=Swaziland National Trust Commission| access-date=2013-11-15| archive-date=2006-04-26| archive-url=https://web.archive.org/web/20060426092419/http://www.sntc.org.sz/cultural/incwala.asp| url-status=live}}</ref> Dit is 'n nasionale gebeurtenis wat plaasvind tydens die somersonstilstand.<ref name="siyinqaba">{{cite journal|last=Siyinqaba|date=1984|title=The Swazi Monarchy|journal=Africa Insight|volume=14|issue=1|pages=14–16|url=http://reference.sabinet.co.za/webx/access/journal_archive/02562804/241.pdf}}</ref> Die hoofdeelnemer aan incwala is die Koning van Eswatini; wanneer daar geen koning is nie, is daar geen Incwala nie.<ref name=Kgsh1>{{cite journal| title=A ritual of kingship among the Swazi| author=Hilda Kuper| journal=Journal of the International African Institute|volume=14|number=5| year=1944}}</ref> Incwala vind plaas oor 'n tydperk van ongeveer 'n maand, beginnend met die klein incwala, incwala lencane, en kulminerend in die groot incwala, incwala lenkhulu. 'n Aantal aktiwiteite - soos lusekwane, kuhlamahlama en umdvutjulwa - merk die sleutelgebeurtenisse van hierdie eeue oue tradisie. Anders as Ummemo wat deur plaaslike opperhoofde byeengeroep word, is Incwala en Umhlanga nasionale gebeurtenisse en word onder die gesag van die Koning en die Koninginmoeder byeengeroep.<ref>[https://swazidailynews.com/archives/4862 National events attendance increase immensely], Swazi Daily News, 2025</ref> ==Hoof deelnemers== Die incwala-ritueel <ref>{{Cite web |title=Incwala Festival Explained {{!}} The Eswatini Incwala Annual Festival Explained |url=https://swazilandnewsonline.co.za/the-eswatini-incwala-annual-festival-explained/ |access-date=2023-01-08 |website=Swaziland News Online |date=26 Desember 2022 |language=en-za |archive-date=2023-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113112637/https://swazilandnewsonline.co.za/the-eswatini-incwala-annual-festival-explained/ |url-status=dead }}</ref> word beheer deur nasionale priesters bekend as Bemanti (mense van die water), of Belwandle (mense van die see), omdat hulle rivier- en seewater haal om die Koning te versterk. Die leier van hierdie mans is 'n hoof van die Ndwandwe-clan wat bygestaan word deur ander manlike familielede. Nog 'n leier is van die Ndwandwe-clan van die Elwandle-koninklike dorp. Hierdie mans gaan haal water en kruies onderskeidelik in die land se riviere en die see. Die ander belangrike individue is tinsila (kunsmatige bloedbroers van die koning), en veral die linkerhandse insila, wat die Koning deur die hele opvoering skadu. Aan die ander kant is die prinse en erflike opperhoofde wat nie aan die koninklike (Dlamini) clan behoort nie, nooit in noue kontak met hom nie. Die prinse moet egter teenwoordig wees, maar hulle kan nie die heiligdom op die kritieke oomblik van die ritueel binnegaan nie. Sekere opperhoofde, behalwe Dlamini, mag nie die Incwala bywoon nie, want hulle is so magtig dat hul persoonlikheid dié van die Koning kan beveg en hom kan benadeel. Deur hul uitsluiting aanvaar hulle die oppergesag van die Dlamini en toon hul relatiewe onafhanklikheid in hul eie plaaslike seremonies. Sommige van hul onderdane moet egter bywoon. Laastens speel die regimente, die gewone manskappe van die nasie, 'n belangrike rol in die openbare seremonies en word vir die duur van die Incwala in barakke in die hoofstad gehuisves. Die gewone manskappe van die nasie, die meerderheid van die deelnemers, arriveer in plaaslike kontingente gelei deur hul hoof of sy verteenwoordiger. Hulle kom om koningskap te ondersteun. Die plig om die hele seremonie te organiseer, te verseker dat dit op die korrekte datum gehou word, die gereedskap voor te berei, die nodige bestanddele te verskaf en die nasie in te lig, berus by die goewerneurs van die koninklike dorpe, en die mobilisering vir elke toneel van die drama behoort aan die regimentsamptenare. ==Aktiwiteite== ===Bemanti=== In die vroegste stadium het die Bemanti met heilige voorwerpe na die see vertrek, 'n bietjie suid van [[Maputo]] in naburige [[Mosambiek]], en 'n ander groep na die riviere Lusutfu, Komanzi en Mbuluzi. Die vertrek is 'n feestelike geleentheid. Wanneer die Bemanti enige Swazi op die reis teëkom, plunder (kuhlamahlama) hulle die platteland en neem enige bier wat hulle in die hutte vind. Die boetes is baie lig: 'n speld, grasarmband, klein muntstuk of ander onbenullige goed wat met die persoon in aanraking was, kan aangebied word. Enige neiging om buitensporige boetes te hef, soos 'n nuwe hoed of baadjie, word ontmoedig. As 'n man geen klein voorwerp by hom het nie, kan hy later 'n ruil vir die eerste offer bring. Oral waar hulle gaan, word die Bemanti met die grootste respek behandel. By elke huis waar hulle slaap, word 'n dier doodgemaak en die stert om die vaartuig vasgemaak. Vir die Swazi wat in afgeleë distrikte woon, is hul besoek 'n teken dat die Incwala naby is, en opperhoofde gee dikwels geld en sorg dat die Bemanti groot bakke bier ontvang, aangesien hulle gretig is om te help om 'die werk van konings te ondersteun. ===Klein Incwala=== In hierdie geval kom die Bemanti na Ludzidzini, die koninklike hoofstad. Die Koning en die Bemanti ontmoet mekaar in die veekraal. Spesiale bier wat hulle kan gryp, is in die Koninginmoeder se omheining en in die harem (sigodlo) gebrou, en hulle dra dit na die leiers. Die teenwoordige regimente dra semi-Incwala-drag, die grasieuse mantels van beessterte hang van die skouers tot by die middel, vloeiende sterte is aan die regterarms vasgemaak, wit vere en pragtige swart pluime skyn in hul hare, hul lendebedekkings is van luiperdvel. Die kostuum lyk soos oorlogsdrag, maar by die Incwala mag mans slegs gewone stokke (imizaca, umzaca enkelvoud) dra in plaas van spiese en knuppels (alhoewel dit soms agter hul skilde versteek word). Die beperking op gevaarlike wapens is om te waak teen die moontlikheid dat gevegte kan uitbreek, aangesien die opwinding hoog loop. Die veterane sing stadig die eerste van die heilige liedere bekend as die 'handlied'. Die vroue kom deur die boonste ingang van die veestal om aan die sang en dans deel te neem. Die vrouens van die Koning staan in volgorde van senioriteit in die voorste ry teenoor die regimente. Hulle spog met nuwe sjaals en nuut geswarte rompe (tidziya meervoud). Agter hulle is die Indlovukazi, die Koninginmoeder met haar volgelinge en die mede-vroue van die oorlede Koning. Die heilige liedere van die Klein Incwala word gevolg deur 'n aantal plegtige liedere bekend as imigubho, wat ryk is aan historiese verwysings en morele voorskrifte. Imigubho word ook gesing by ander byeenkomste in die hoofstad of op die plaas van die opperhoofde. Die einde word gekenmerk deur die sing van incaba kancofula, die volkslied van die Swazi. 'n Tussentydse periode volg vir ongeveer 15 dae in verskillende koninklike wonings en imiphakatsi regoor die land waar Incwala-liedere gesing word. ===Lusekwane=== Die lusekwane merk die begin van die groot incwala. Dit is waar jong mans die lusekwane, die heilige boom, gaan haal. Die lusekwane is 'n spesie akasia wat ietwat yl groei in 'n paar gebiede in Eswatini en naby die kus. Dit groei en word van dieselfde plek (die Egundvwini-koninklike kraal naby die Bulunga-berge) gehaal en groot hoeveelhede word vir die seremonie gekap. Slegs suiwer jongmense mag die lusekwane gaan haal. Die Swazi sê inderdaad dat die boom uitdruklik gemaak is om die 'onreine' van die 'suiwer' te onderskei; 'n onderskeid wat getref word tussen mans "wat hul krag in kinders bestee het of met getroude vroue geïntrigeerd was en jongmense wat, alhoewel hulle liefdesverhoudings gehad het, geen vrou swanger gemaak het nie". Die heilige struike word gebruik om 'n heilige omheining te bou vir die hoofgebeurtenis van die koningskap. Die lusekwane word snags in die teenwoordigheid van die maan gesny en soggens na die koninklike hoofstad teruggebring. Na die terugkeer van die jong krygers, versamel hulle imbondvo, die blare van 'n struik wat naby die hoofstad groei. Die heilige omheining (inhlambelo) word gebou met die lusekwane en die imbondvo onderaan. Hierdie dag word veral gekenmerk deur die geveg van die bul genaamd ''umdvutjulwa''. Die dier moet gevang word in die hande van die jongmense wat die heilige boom gehaal het. Raadslede dryf dit saam met die ander diere om dit hanteerbaar te maak, deur die nou deur van die inhlambelo, en al die ander diere kom na 'n paar sekondes uit. Die 'suiwer' staan gespanne, gereed om toe te slaan terwyl die umdvutshulwa te voorskyn kom en dit met hul sterk jong hande slaan. Om die bul met kaal hande te gooi, is 'n kragtoets en 'n toets van reinheid. ===Groot Incwala=== Na lusekwane volg die groot dag waarop die einde van die jaar gevier word. Op hierdie dag verskyn die Koning in al sy prag, en die ambivalente houding van liefde en haat wat sy broers en sy nie-verwante onderdane teenoor hom en mekaar voel, word gedramatiseer. Slegs heilige Incwala-liedere word op hierdie dag gesing. Twee liedjies word gelyktydig gehoor, die slaapliedjie van die seuns terwyl hulle die incwambo (dele van die umdvutjulwa) in die inhlambelo dryf, en 'n gesang van haat van die mans en vroue. Teen hierdie tyd is hy sterk genoeg om die kragtigste van die nuwe seisoen se oeste te byt (luma) en daarna kan sy mense hul eie 'eerste vrugte'-ritueel uitvoer. Op hierdie dag is hy Silo, 'n naamlose wese, 'n monster van legendes. Die volgende dag is 'n dag van kubhacisa. Daar is 'n beperking op wat mense op hierdie dag kan doen, en die Koning bly afgesonder in die heilige omheining. Die regimente kan nie hande skud of aan seksuele aktiwiteite deelneem nie. Die Koning kan slegs die rituele vrouens sien. Die laaste dag van Incwala is 'n dag van suiwering waar alle materiaal wat nie meer nodig is nie, verbrand word. Onder hierdie is oorblyfsels van die undvutjulwa, die vorige jaar se kalebas (luselwa), eetgerei en boetes wat deur Bemanti tydens kuhlamahlama versamel is. Krygers en vroue gaan die veestal binne en sing en dans slegs die imigubho, aangesien alle Incwala-liedjies nou gesluit is. Terwyl die mense dans, 'weet' hulle dat reën moet val om die vlamme te blus. Maak nie saak hoe hewig die storm is nie, die mense soek nie skuiling nie, totdat hulle, deurdrenk tot op die been, uiteindelik die opvoering afrond met die incaba kancofula. Die laaste dag van die Incwala eindig met feesvieringe en feesvieringe. 'n Laaste diens moet nog vir die heersers verrig word—die onkruid uittrek van die lande. Vroeg die volgende oggend versamel die krygers in die veestal, sing gewone marsliedere en vertrek na die Koninginmoeder se grootste mielietuin. Dit neem gewoonlik 'n paar dae om hulle uit te trek, en dan dryf die regimente stadig terug na hul distrikte. Die permanente koninklike bataljon beweeg oor na die Koning se tuine en, nadat hulle dit skoongemaak het, werk hulle gewoonlik in die tuine van die koninginne. Dwarsdeur die land dien die plaaslike kontingente hul plaaslike hoofmanne en demonstreer in die volgorde van hul diens die hiërargie van hul samelewing. En oral, voordat die mense van hul kos eet, versamel die konserwatiewe hoofmanne die lede van hul plase en neem ritueel deel aan die gewasse van die nuwe seisoen; daardie hoofmanne wat belangrik genoeg was om nie die koning se Incwala by te woon nie, het 'n meer uitgebreide ritueel as die gewone mense rondom hulle. ==Groepskohesie== Incwala werk as 'n manier om groepskohesie in die Swazi-samelewing te skep. [[Sobhuza II|Koning Sobhuza II]] het geskryf dat krygers by die Incwala dans en sing en dat hulle voel dat hulle een saam is, so hulle veg nie.<ref name="mcneill">{{cite book |last1=McNeill |first1=William Hardy |title=Keeping together in time : dance and drill in human history |date=1995 |publisher=Harvard University Press |location=Cambridge, Mass. |isbn=0674502299 |pages=8 }}</ref> Hierdie effek staan bekend as "grensverlies", wat veroorsaak dat die individu in die vloei verdwyn. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [Kategorie:Tradisies]] [[Kategorie:Eswatini]] [[Kategorie:Inheemse volke van Suider-Afrika]] luxc83g2ke3et3wl7iz35u8yne3li13 2964498 2964497 2026-09-02T11:50:48Z Sobaka 328 /* Verwysings */ 2964498 wikitext text/x-wiki '''Incwala''' ([[Swazi]]: [iᵑǀwala]) is die hoofritueel van koningskap in die [[Eswatini|Koninkryk Eswatini]].<ref>{{Cite web |title=Incwala Festival {{!}} The Kingdom of Eswatini (Swaziland) |url=https://www.thekingdomofeswatini.com/eswatini-experiences/events/incwala-festival/ |access-date=2022-10-12 |website=The Kingdom of Eswatini |language=en-US}}</ref><ref name="SNTC">{{cite web| url=http://www.sntc.org.sz/cultural/incwala.asp| title=The Incwala or Kingship Ceremony| author=Swaziland National Trust Commission| access-date=2013-11-15| archive-date=2006-04-26| archive-url=https://web.archive.org/web/20060426092419/http://www.sntc.org.sz/cultural/incwala.asp| url-status=live}}</ref> Dit is 'n nasionale gebeurtenis wat plaasvind tydens die somersonstilstand.<ref name="siyinqaba">{{cite journal|last=Siyinqaba|date=1984|title=The Swazi Monarchy|journal=Africa Insight|volume=14|issue=1|pages=14–16|url=http://reference.sabinet.co.za/webx/access/journal_archive/02562804/241.pdf}}</ref> Die hoofdeelnemer aan incwala is die Koning van Eswatini; wanneer daar geen koning is nie, is daar geen Incwala nie.<ref name=Kgsh1>{{cite journal| title=A ritual of kingship among the Swazi| author=Hilda Kuper| journal=Journal of the International African Institute|volume=14|number=5| year=1944}}</ref> Incwala vind plaas oor 'n tydperk van ongeveer 'n maand, beginnend met die klein incwala, incwala lencane, en kulminerend in die groot incwala, incwala lenkhulu. 'n Aantal aktiwiteite - soos lusekwane, kuhlamahlama en umdvutjulwa - merk die sleutelgebeurtenisse van hierdie eeue oue tradisie. Anders as Ummemo wat deur plaaslike opperhoofde byeengeroep word, is Incwala en Umhlanga nasionale gebeurtenisse en word onder die gesag van die Koning en die Koninginmoeder byeengeroep.<ref>[https://swazidailynews.com/archives/4862 National events attendance increase immensely], Swazi Daily News, 2025</ref> ==Hoof deelnemers== Die incwala-ritueel <ref>{{Cite web |title=Incwala Festival Explained {{!}} The Eswatini Incwala Annual Festival Explained |url=https://swazilandnewsonline.co.za/the-eswatini-incwala-annual-festival-explained/ |access-date=2023-01-08 |website=Swaziland News Online |date=26 Desember 2022 |language=en-za |archive-date=2023-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113112637/https://swazilandnewsonline.co.za/the-eswatini-incwala-annual-festival-explained/ |url-status=dead }}</ref> word beheer deur nasionale priesters bekend as Bemanti (mense van die water), of Belwandle (mense van die see), omdat hulle rivier- en seewater haal om die Koning te versterk. Die leier van hierdie mans is 'n hoof van die Ndwandwe-clan wat bygestaan word deur ander manlike familielede. Nog 'n leier is van die Ndwandwe-clan van die Elwandle-koninklike dorp. Hierdie mans gaan haal water en kruies onderskeidelik in die land se riviere en die see. Die ander belangrike individue is tinsila (kunsmatige bloedbroers van die koning), en veral die linkerhandse insila, wat die Koning deur die hele opvoering skadu. Aan die ander kant is die prinse en erflike opperhoofde wat nie aan die koninklike (Dlamini) clan behoort nie, nooit in noue kontak met hom nie. Die prinse moet egter teenwoordig wees, maar hulle kan nie die heiligdom op die kritieke oomblik van die ritueel binnegaan nie. Sekere opperhoofde, behalwe Dlamini, mag nie die Incwala bywoon nie, want hulle is so magtig dat hul persoonlikheid dié van die Koning kan beveg en hom kan benadeel. Deur hul uitsluiting aanvaar hulle die oppergesag van die Dlamini en toon hul relatiewe onafhanklikheid in hul eie plaaslike seremonies. Sommige van hul onderdane moet egter bywoon. Laastens speel die regimente, die gewone manskappe van die nasie, 'n belangrike rol in die openbare seremonies en word vir die duur van die Incwala in barakke in die hoofstad gehuisves. Die gewone manskappe van die nasie, die meerderheid van die deelnemers, arriveer in plaaslike kontingente gelei deur hul hoof of sy verteenwoordiger. Hulle kom om koningskap te ondersteun. Die plig om die hele seremonie te organiseer, te verseker dat dit op die korrekte datum gehou word, die gereedskap voor te berei, die nodige bestanddele te verskaf en die nasie in te lig, berus by die goewerneurs van die koninklike dorpe, en die mobilisering vir elke toneel van die drama behoort aan die regimentsamptenare. ==Aktiwiteite== ===Bemanti=== In die vroegste stadium het die Bemanti met heilige voorwerpe na die see vertrek, 'n bietjie suid van [[Maputo]] in naburige [[Mosambiek]], en 'n ander groep na die riviere Lusutfu, Komanzi en Mbuluzi. Die vertrek is 'n feestelike geleentheid. Wanneer die Bemanti enige Swazi op die reis teëkom, plunder (kuhlamahlama) hulle die platteland en neem enige bier wat hulle in die hutte vind. Die boetes is baie lig: 'n speld, grasarmband, klein muntstuk of ander onbenullige goed wat met die persoon in aanraking was, kan aangebied word. Enige neiging om buitensporige boetes te hef, soos 'n nuwe hoed of baadjie, word ontmoedig. As 'n man geen klein voorwerp by hom het nie, kan hy later 'n ruil vir die eerste offer bring. Oral waar hulle gaan, word die Bemanti met die grootste respek behandel. By elke huis waar hulle slaap, word 'n dier doodgemaak en die stert om die vaartuig vasgemaak. Vir die Swazi wat in afgeleë distrikte woon, is hul besoek 'n teken dat die Incwala naby is, en opperhoofde gee dikwels geld en sorg dat die Bemanti groot bakke bier ontvang, aangesien hulle gretig is om te help om 'die werk van konings te ondersteun. ===Klein Incwala=== In hierdie geval kom die Bemanti na Ludzidzini, die koninklike hoofstad. Die Koning en die Bemanti ontmoet mekaar in die veekraal. Spesiale bier wat hulle kan gryp, is in die Koninginmoeder se omheining en in die harem (sigodlo) gebrou, en hulle dra dit na die leiers. Die teenwoordige regimente dra semi-Incwala-drag, die grasieuse mantels van beessterte hang van die skouers tot by die middel, vloeiende sterte is aan die regterarms vasgemaak, wit vere en pragtige swart pluime skyn in hul hare, hul lendebedekkings is van luiperdvel. Die kostuum lyk soos oorlogsdrag, maar by die Incwala mag mans slegs gewone stokke (imizaca, umzaca enkelvoud) dra in plaas van spiese en knuppels (alhoewel dit soms agter hul skilde versteek word). Die beperking op gevaarlike wapens is om te waak teen die moontlikheid dat gevegte kan uitbreek, aangesien die opwinding hoog loop. Die veterane sing stadig die eerste van die heilige liedere bekend as die 'handlied'. Die vroue kom deur die boonste ingang van die veestal om aan die sang en dans deel te neem. Die vrouens van die Koning staan in volgorde van senioriteit in die voorste ry teenoor die regimente. Hulle spog met nuwe sjaals en nuut geswarte rompe (tidziya meervoud). Agter hulle is die Indlovukazi, die Koninginmoeder met haar volgelinge en die mede-vroue van die oorlede Koning. Die heilige liedere van die Klein Incwala word gevolg deur 'n aantal plegtige liedere bekend as imigubho, wat ryk is aan historiese verwysings en morele voorskrifte. Imigubho word ook gesing by ander byeenkomste in die hoofstad of op die plaas van die opperhoofde. Die einde word gekenmerk deur die sing van incaba kancofula, die volkslied van die Swazi. 'n Tussentydse periode volg vir ongeveer 15 dae in verskillende koninklike wonings en imiphakatsi regoor die land waar Incwala-liedere gesing word. ===Lusekwane=== Die lusekwane merk die begin van die groot incwala. Dit is waar jong mans die lusekwane, die heilige boom, gaan haal. Die lusekwane is 'n spesie akasia wat ietwat yl groei in 'n paar gebiede in Eswatini en naby die kus. Dit groei en word van dieselfde plek (die Egundvwini-koninklike kraal naby die Bulunga-berge) gehaal en groot hoeveelhede word vir die seremonie gekap. Slegs suiwer jongmense mag die lusekwane gaan haal. Die Swazi sê inderdaad dat die boom uitdruklik gemaak is om die 'onreine' van die 'suiwer' te onderskei; 'n onderskeid wat getref word tussen mans "wat hul krag in kinders bestee het of met getroude vroue geïntrigeerd was en jongmense wat, alhoewel hulle liefdesverhoudings gehad het, geen vrou swanger gemaak het nie". Die heilige struike word gebruik om 'n heilige omheining te bou vir die hoofgebeurtenis van die koningskap. Die lusekwane word snags in die teenwoordigheid van die maan gesny en soggens na die koninklike hoofstad teruggebring. Na die terugkeer van die jong krygers, versamel hulle imbondvo, die blare van 'n struik wat naby die hoofstad groei. Die heilige omheining (inhlambelo) word gebou met die lusekwane en die imbondvo onderaan. Hierdie dag word veral gekenmerk deur die geveg van die bul genaamd ''umdvutjulwa''. Die dier moet gevang word in die hande van die jongmense wat die heilige boom gehaal het. Raadslede dryf dit saam met die ander diere om dit hanteerbaar te maak, deur die nou deur van die inhlambelo, en al die ander diere kom na 'n paar sekondes uit. Die 'suiwer' staan gespanne, gereed om toe te slaan terwyl die umdvutshulwa te voorskyn kom en dit met hul sterk jong hande slaan. Om die bul met kaal hande te gooi, is 'n kragtoets en 'n toets van reinheid. ===Groot Incwala=== Na lusekwane volg die groot dag waarop die einde van die jaar gevier word. Op hierdie dag verskyn die Koning in al sy prag, en die ambivalente houding van liefde en haat wat sy broers en sy nie-verwante onderdane teenoor hom en mekaar voel, word gedramatiseer. Slegs heilige Incwala-liedere word op hierdie dag gesing. Twee liedjies word gelyktydig gehoor, die slaapliedjie van die seuns terwyl hulle die incwambo (dele van die umdvutjulwa) in die inhlambelo dryf, en 'n gesang van haat van die mans en vroue. Teen hierdie tyd is hy sterk genoeg om die kragtigste van die nuwe seisoen se oeste te byt (luma) en daarna kan sy mense hul eie 'eerste vrugte'-ritueel uitvoer. Op hierdie dag is hy Silo, 'n naamlose wese, 'n monster van legendes. Die volgende dag is 'n dag van kubhacisa. Daar is 'n beperking op wat mense op hierdie dag kan doen, en die Koning bly afgesonder in die heilige omheining. Die regimente kan nie hande skud of aan seksuele aktiwiteite deelneem nie. Die Koning kan slegs die rituele vrouens sien. Die laaste dag van Incwala is 'n dag van suiwering waar alle materiaal wat nie meer nodig is nie, verbrand word. Onder hierdie is oorblyfsels van die undvutjulwa, die vorige jaar se kalebas (luselwa), eetgerei en boetes wat deur Bemanti tydens kuhlamahlama versamel is. Krygers en vroue gaan die veestal binne en sing en dans slegs die imigubho, aangesien alle Incwala-liedjies nou gesluit is. Terwyl die mense dans, 'weet' hulle dat reën moet val om die vlamme te blus. Maak nie saak hoe hewig die storm is nie, die mense soek nie skuiling nie, totdat hulle, deurdrenk tot op die been, uiteindelik die opvoering afrond met die incaba kancofula. Die laaste dag van die Incwala eindig met feesvieringe en feesvieringe. 'n Laaste diens moet nog vir die heersers verrig word—die onkruid uittrek van die lande. Vroeg die volgende oggend versamel die krygers in die veestal, sing gewone marsliedere en vertrek na die Koninginmoeder se grootste mielietuin. Dit neem gewoonlik 'n paar dae om hulle uit te trek, en dan dryf die regimente stadig terug na hul distrikte. Die permanente koninklike bataljon beweeg oor na die Koning se tuine en, nadat hulle dit skoongemaak het, werk hulle gewoonlik in die tuine van die koninginne. Dwarsdeur die land dien die plaaslike kontingente hul plaaslike hoofmanne en demonstreer in die volgorde van hul diens die hiërargie van hul samelewing. En oral, voordat die mense van hul kos eet, versamel die konserwatiewe hoofmanne die lede van hul plase en neem ritueel deel aan die gewasse van die nuwe seisoen; daardie hoofmanne wat belangrik genoeg was om nie die koning se Incwala by te woon nie, het 'n meer uitgebreide ritueel as die gewone mense rondom hulle. ==Groepskohesie== Incwala werk as 'n manier om groepskohesie in die Swazi-samelewing te skep. [[Sobhuza II|Koning Sobhuza II]] het geskryf dat krygers by die Incwala dans en sing en dat hulle voel dat hulle een saam is, so hulle veg nie.<ref name="mcneill">{{cite book |last1=McNeill |first1=William Hardy |title=Keeping together in time : dance and drill in human history |date=1995 |publisher=Harvard University Press |location=Cambridge, Mass. |isbn=0674502299 |pages=8 }}</ref> Hierdie effek staan bekend as "grensverlies", wat veroorsaak dat die individu in die vloei verdwyn. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Tradisies]] [[Kategorie:Eswatini]] [[Kategorie:Inheemse volke van Suider-Afrika]] hcnb7dmpchz5jsejj7zxs95b1d5pr20 1 468524 2964499 2026-09-02T11:52:23Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2964499 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv