Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 328 2966195 2964859 2026-09-10T15:41:16Z Sobaka 328 /* Sien ook */ skakel 2966195 wikitext text/x-wiki {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | wydte = 220 | beeld1 = Tepantitla mural, Ballplayer A (Daquella manera).jpg | alt1 | onderskrif1 = 'n Muurskildery in [[Teotihuacán]], [[Meksiko]] (ca. 200 n.C.) wat 'n persoon uitbeeld met 'n banderol uit sy mond, wat spraak simboliseer. | beeld2 = Cuneiform script2.png | alt2 = | onderskrif2 = [[Wigskrif]] is die eerste bekende vorm van geskrewe taal, maar gesproke taal loop skryfkuns vooruit met ten minste tienduisende jare. | beeld3 = Girls learning sign language.jpg | onderskrif3 = Twee meisies wat Amerikaanse gebaretaal leer. | beeld4 = Braille house09.JPG | onderskrif4 = Braille-skrif verteenwoordig taal in 'n tasbare vorm. }} '''Taal''' is die [[mens]]like vermoë vir die aanleer en gebruik van ingewikkelde [[Stelsel|stelsels]] van [[kommunikasie]], en 'n taal is enige spesifieke voorbeeld van so 'n stelsel. Die wetenskaplike bestudering van taal word [[linguistiek]] of taalkunde genoem. Ramings oor die aantal tale in die wêreld wissel tussen 6 000 en 7 000. Enige akkurate raming steun egter op 'n gedeeltelik arbitrêre onderskeiding tussen tale en [[dialek]]te. [[Natuurlike taal|Natuurlike tale]] word [[Spraak|gepraat]] of [[Gebaretaal|gewys]], maar enige taal kan [[kode|gekodeer]] word na sekondêre media met behulp van hoorbare of tasbare [[Stimulus|stimuli]], byvoorbeeld [[Geskrewe taal|skrif]], [[braille]] of fluit. Dit is moontlik omrede menslike taal modaliteit-onafhanklik is. Met gebruik as algemene konsep, kan "taal" verwys na die kognitiewe vermoë om komplekse kommunikasiestelsels aan te leer en te gebruik, of om die stel reëls wat hierdie stelsels opmaak te beskryf, of die stel uitsprake wat gelewer kan word vanuit die reëls. Alle tale steun op die proses van semiose, om tekens in verband te bring met spesifieke betekenisse. Mondelingse en gebaretale bevat 'n fonologiese stelsel wat beheer hoe simbole gebruik word om reekse bekend as woorde of [[Morfeem|morfeme]] te vorm, en 'n [[Sinsbou|sintaktiese]] stelsel wat weer beheer hoe woorde en morfeme saamgevoeg word om uitdrukkings en sinsdele te vorm. Menslike taal is uniek aangesien dit die eienskappe van produktiwiteit, rekursie en verplasing, besit en omdat dit totaal afhanklik is van sosiale konvensie en aangeleer moet word. Die ingewikkelde struktuur leen homself tot 'n heelwat wyer reeks van moontlike uitdrukkings en gebruike as enige bekende stelsel van dierkommunikasie. Taal, word vermoed, het ontstaan nadat vroeë hominine begin het om geleidelik hulle primaat-kommunikasiestelsels te verander en die vermoë bekom het om 'n teorie te vorm van 'n ander se gedagtes en 'n gedeelde intensionaliteit. Hierdie ontwikkeling, word soms bespiegel, het saamgeval met die vergroting in breinvolume, en heelwat taalkundiges beskou die evolusie van die strukture van taal as spesifiek vir kommunikatiewe en sosiale doeleindes. Taal word op verskeie plekke in die menslike [[verstand]] verwerk, maar veral in Broca en Wernicke se sentrum. Mense leer taal van vroeg af aan deur sosiale interaksie in hul kinderjare, en kinders praat gewoonlik al vlot rondom driejarige ouderdom. Die gebruik van taal is diep gewortel in die menslike [[kultuur]]. Daarom, bykomend tot sy streng kommunikatiewe gebruike, het taal ook verskeie sosiale en kulturele gebruike, soos die aandui van groepsidentiteit, sosiale stratifikasie asook sosiale versorging en vermaak. Tale ontwikkel en diversifiseer met tyd, en die geskiedenis van hul evolusie kan gerekonstrueer word deur moderne tale te [[Diachroniese taalkunde|vergelyk]] om vas te stel watter eienskappe hulle erftale moes besit vir die latere stadiums om te kan voorkom. 'n Groep tale wat afstam van 'n gesamentlike voorganger staan bekend as 'n [[taalfamilie]]. Die mees gesproke tale in die wêreld vandag behoort aan die [[Indo-Europese tale|Indo-Europese familie]], wat tale insluit soos [[Engels]], [[Spaans]], [[Portugees]], [[Russies]] en [[Hindi]]; die [[Sino-Tibettaanse tale]], wat [[Mandaryns]], [[Kantonees]] en nog heelwat ander insluit; die [[Afro-Asiatiese tale|Afro-Asiatiese familie]] wat uit [[Arabies]], [[Amharies]], [[Somalies]] en [[Hebreeus]] bestaan; en die [[Bantoetale]] wat [[Swahili]], [[Zoeloe]], [[Shona (taal)|Shona]] en honderde ander tale insluit wat regdeur [[Afrika]] gepraat word. Die konsensus is dat tussen 50% en 90% van die tale wat tans gepraat word uitgesterf sal wees teen 2100.<ref name="Handbook">{{harvcoltxt|Austin|Sallabank|2011|}}</ref><ref name="Moseley">{{harvcoltxt|Moseley|2010}}</ref> == Definisies == {{Hoofartikel|Taalfilosofie}} Die [[Afrikaanse]]/[[Nederlandse]] woord "taal" stam oorspronklik van die Indo-Europese *"dol-" af wat in [[Germaans]] "talō" geword het, wat beide "om te tel" en "vertel" of "spreek" beteken. Die Engelse woord "tale" het sy oorsprong ook van hier af. "Tel/tal" en "taal" deel 'n oorsprong in betekenis hoewel die eersgenoemde verander het om syferwerk te beteken. Die woord "vertel" dui nog op die ou gesamentlike betekenis.<ref>{{citation |url=http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/taal |author=M. Philippa e.a. |year=2003-2009 |title= Etymologisch Woordenboek van het Nederlands |accessed= 13 Junie 2013}}</ref> Die woord word soms gebruik om te verwys na kodes, geheime skrifte en ander tipes [[Kunsmatige taal|kunsmatig saamgestelde kommunikasiestelsels]] soos in die gebruik vir [[Programmeertaal|rekenaarprogrammering]]. 'n Taal in hierdie opsig is 'n stelsel van tekens, vir enkodering en dekodering van [[inligting]]. Hierdie artikel is spesifiek gemoeid met die eienskappe van natuurlike menslike taal soos dit bestudeer word in die vakgebied [[taalwetenskappe]] of taalkunde (linguistiek). As 'n voorwerp van taalkundige studie, het "taal" twee vername betekenisse: 'n abstrakte konsep, en 'n spesifieke taalkundige stelsel, byvoorbeeld "[[Frans]]". Die Switserse taalkundige [[Ferdinand de Saussure]], wat die moderne vakgebied van taalkunde gedefinieer het, het eerstens eksplisiet hierdie onderskeiding geformuleer deur gebruik te maak van die Franse woord ''langage'' vir taal as 'n konsep, ''langue'' as 'n bepaalde instansie van 'n taalstelsel, en ''parole'' vir die konkrete gebruik van spraak in 'n bepaalde taal.<ref name="Lyons2">{{Harvcoltxt|Lyons|1981|p=2}}</ref> Wanneer daar van taal gepraat word as 'n algemene konsep kan definisies gebruik word wat die verskillende aspekte van die verskynsel uitlig.<ref name="LyonsIntro">{{Harvcoltxt|Lyons|1981|pp=1–8}}</ref> Die definisies bring ook verskillende benaderings en begrippe van taal mee, en hulle belig weer verskeie en soms teenstrydige skole van taalkundige teorie.<ref name="TraskLanguage">{{harvcoltxt|Trask|2007|pages=129–31}}</ref> === Verstandelike vermoë, orgaan of instink === Een definisie beskou taal vernaam as die verstandelike vermoë wat mense in staat stel om linguistiese gedrag te onderneem: om tale aan te leer en uitinge te vorm en verstaan. Die definisie belig die universaliteit van taal tot alle mense en lê klem op die biologiese basis vir die menslike vermoë vir taal as 'n unieke ontwikkeling van die menslike verstand. Voorstanders van die siening dat die dryfkrag agter taalverwerwing ingebore is, beweer gereeld dat dit ondersteun word deur die feit dat alle kognitief normale kinders, wat groot word in 'n omgewing waar taal toeganklik is, dit sal aanleer sonder formele onderrig. Taal kan spontaan ontwikkel in omgewings waar mense lewe of saam grootword sonder 'n gemeenskaplike taal, byvoordeel [[Kreooltaal|kreooltale]] en spontaan ontwikkelde gebaretale soos Nicaraguaanse gebaretaal. Die siening wat teruggeneem kan word na [[Immanuel Kant|Kant]] en [[René Descartes|Descartes]], verstaan taal oor die algemeen as grootliks ingebore, soos byvoorbeeld Chomsky se teorie van Universele Grammatika, of die Amerikaanse filosoof [[Jerry Fodor]] se ekstreme ingeboorteteorie. Hierdie tipe definisies word algemeen toegepas deur taalstudies binne 'n kognitiewe wetenskapraamwerk en in neurolinguistiek.<ref>{{harvcoltxt|Hauser|Fitch|2003}}</ref><ref name="Language Instinct">{{harvcoltxt|Pinker|1994}}</ref> === Formele simbolestelsel === Nog 'n definisie beskou taal as 'n formele stelsel van tekens wat beheer word deur grammatikareëls van kombinasies om betekenis te kommunikeer. Die definisies beklemtoon dat menslike tale beskryf kan word as geslote gestruktureerde stelsels bestaande uit reëls wat bepaalde tekens koppel aan bepaalde betekenisse.<ref>{{Harvcoltxt|Trask|2007|p=93}}</ref> Hierdie strukturalistiese siening van tale is aanvanklik deur Ferdinand de Saussure voorgestel,<ref name="Saussure">{{harvcoltxt|Saussure|1983}}</ref> en sy strukturalisme bly fundamenteel vir meeste benaderings tot taal vandag.<ref>{{harvcoltxt|Campbell|2001|p=96}}</ref> Sommige voorstanders van hierdie uitgangspunt oor taal bepleit 'n formele benadering met die bestudering van taalstrukture deur die identifisering van sy basiese elemente, en daarna deur die saamstel van 'n formele betekenis van die reëls waarvolgens die elemente saamkom om woorde en sinne te vorm. Die vernaamste voorstander van so 'n teorie is Noam Chomsky, die vader van die generatiewe teorie van grammatika, wat taal beskryf as 'n spesifieke stel sinne wat gegenereer kan word vanuit 'n bepaalde stel reëls.<ref>{{Harvcoltxt|Trask|2007|p=130}}</ref> Chomsky beskou die reëls as 'n ingebore eienskap van die menslike verstand en om die kern van wat taal is saam te stel<ref>{{harvcoltxt|Chomsky|1957}}</ref> Formele definisies van taal word algemeen gebruik in formele logika, formele teorieë van grammatika en toegepaste rekenaarlinguistiek.<ref>{{Harvcoltxt|Trask|2007|pp=93, 130}}</ref><ref name="NewmeyerForm">{{harvcoltxt|Newmeyer|1998|pp=3–6}}</ref> === Gereedskap vir kommunikasie === [[Lêer:ASL family.jpg|250px|duimnael|Twee mans en 'n dame wat 'n gesprek voer in Amerikaanse gebaretaal.]] 'n Ander definisie sien taal eerder as 'n stelsel van kommunikasie wat mense in staat stel om saam te werk. Die definisies lê klem op die sosiale rol van taal en die feit dat mense dit gebruik om hulself uit te druk en voorwerpe in hulle omgewing te manipuleer. Funksionele teorieë van grammatika verduidelik grammatikale strukture deur hulle kommunikatiewe funksies, en verstaan dat die grammatikale strukture van tale die eindproduk is van 'n aanpassingsproses waarvolgens grammatika "pasgemaak" is om die kommunikatiewe belange van sy gebruikers te dien.<ref name="Myths" /><ref>{{harvcoltxt|Van Valin|2001}}</ref> Hierdie beskouing van taal word geassosieer met die studie van taal in pragmatiese, kognitiewe en interaktiewe raamwerke, asook in sosiolinguistiek en taalkundige antropologie. Funksionalistiese teorieë neig om grammatika te bestudeer as dinamiese verskynsels, as strukture wat heeltyd in 'n proses van verandering verkeer soos dit aangewend word deur sy sprekers. Die beskouing plaas belangrikheid op die studie van linguistiese tipologie of die klassifikasie van tale volgens strukturele eienskappe, soos aangedui kan word dat prosesse van grammatikalisering geneig is om trajekte te volg wat gedeeltelik afhanklik is van tipologie. In die filosofie van taal word die sienings dikwels geassosieer met [[Ludwig Wittgenstein]] se latere werke en gewone taalfilosowe soos Paul Grice, [[John Searle]] en J.L. Austin.<ref name="NewmeyerForm" /> === Die unieke status van menslike taal === {{Hoofartikel|Dieretaal|Grootaaptaal}} Menslike taal is uniek in vergelyking met ander vorms van kommunikasie, soos gebruik deur diere. Kommunikasiestelsels wat deur ander diere gebruik word soos bye of ape is geslote stelsels wat bestaan uit 'n vaste aantal moontlike dinge wat uitgedruk kan word.<ref>{{harvcoltxt|Hockett|1960}}; {{harvcoltxt|Deacon|1997}}</ref> In teenstelling is menslike taal oop en produktief, wat beteken dat dit mense toelaat om 'n eindelose stel uitinge voort te bring vanuit 'n eindige stel elemente, en om nuwe woorde en sinne op te diep. Dit word moontlik gemaak omdat menslike taal gebaseer is op 'n tweeledige kode, waar 'n vaste aantal betekenislose elemente (bv. Klanke, letters en gebare) gekombineer kan word om eenhede van betekenis te vorm (woorde en sinne).<ref name="Trask5">{{harvcoltxt|Trask|1999|pages=1–5}}</ref> Bowendien is die simbole en grammatikale reëls van enige taal grootliks arbitrêr, menende dat die stelsel slegs aangeleer kan word deur sosiale interaksie.<ref>{{harvcoltxt|Trask|1999|p=9}}</ref> Die bekende kommunikasiestelsels wat aan die ander kant deur diere gebruik word, kan slegs 'n vaste aantal uitinge oplewer wat meestal geneties oorgedra word.<ref name="Tomasello 2008">{{harvcoltxt|Tomasello|2008}}</ref> Talle dierespesies toon die vermoë om kommunikasievorms aan te leer deur sosiale onderrig, soos die Bonobo Kanzi, wat geleer is om homself uit te druk met behulp van 'n stel simboliese leksiegramme. Ooreenkomstig leer heelwat walvis- en voëlspesies hulle gesange aan deur ander lede van die groep na te maak. Hoewel sommige diere 'n groot aantal woorde en simbole kan aanleer,<ref group=notas>Die Gorilla Koko gebruik na bewering soveel as 1 000 woorde in Amerikaanse gebaretaal, en verstaan 2 000 woorde gesproke Engels. Daar is egter twyfel oor of haar gebruik van gebare gebaseer is op komplekse begrip of op eenvoudige kondisionering ({{harvcoltxt|Candland|1993}}).</ref> kon nie een nog soveel verskillende tekens aanleer soos wat algemeen geken word deur 'n 4 jarige mens nie, ook het nie een al enige iets kon aanleer wat die komplekse grammatika van menslike taal reflekteer nie.<ref name="Deacon 1997">{{harvcoltxt|Deacon|1997}}</ref> Menslike taal verskil ook van [[dierekommunikasie]]stelsels deurdat dit gebruik maak van grammaties en semantiese kategorieë, soos die selfstandige naamwoord en werkwoord, hede en verlede, om uitermate ingewikkelde betekenisse uit te druk.<ref name="Deacon 1997" /> Menslike taal is ook uniek omdat dit rekursiwiteit besit: die manier waarop byvoorbeeld 'n selfstandige naamwoordstuk die vermoë het om 'n ander selfstandige naamwoordstuk te bevat (soos in "<nowiki>[[die sjimpansee] se lippe]</nowiki>") of 'n sinstuk wat 'n sinstuk kan bevat (soos in "<nowiki>[Ek sien [die hond hardloop]]</nowiki>").<ref>{{harvcoltxt|Hauser|Chomsky|Fitch|2002}}</ref> Menslike taal is ook die enigste natuurlike kommunikasiestelsel wat ''modaliteit-onafhanklik'' is, betekende dat dit nie net vir kommunikasie gebruik kan word deur een kanaal of medium nie, maar deur verskeie – die gesproke taal gebruik byvoorbeeld ouditiewe modaliteit terwyl gebaretale en skryfkuns van visuele modaliteit gebruik maak, en braille-skryfwerk weer van tasbare modaliteit.<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007|pp=165–66}}</ref> In ag genome die bedoeling wat dit kan oordra en die kognitiewe prosesse waarop dit bou, is menslike taal ook uniek aangesien dit die vermoë het om na abstrakte konsepte en veronderstelde of hipotetiese gebeure te verwys, asook gebeure wat in die verlede plaasgevind het of in die toekoms gaan plaasvind. Hierdie vermoë om te verwys na gebeure wat nie in dieselfde tyd of plek as die spraakgebeurtenis is nie word ''verplasing'' genoem, en hoewel sommige dierekommunikasiestelsels van verplasing gebruik kan maak (soos met die kommunikasie deur bye wat die ligging en bronne van nektar buite sig kan oordra), word die mate waartoe dit in menslike taal gebruik word ook as uniek beskou.<ref name="Trask5" /> == Oorsprong == {{Hoofartikel|Oorsprong van taal|Oorsprong van spraak}} {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | wydte = 220 | beeld1 = | alt1 | onderskrif1 = 75–80 000-jaar-oue artefakte uit die Blombos grotte, [[Suid-Afrika]], insluitend 'n stuk gegraveerde oker met diagonaal oorkruis-gearseerde patrone, moontlik die oudste bekende voorbeeld van simbole. | beeld2 = Pieter Bruegel the Elder - The Tower of Babel (Vienna) - Google Art Project - edited.jpg | onderskrif2 ="Die toring van Babel" deur [[Pieter Bruegel die Ouere]]. Olie op plank, 1563.<br />Mense spekuleer al regdeur die geskiedenis oor die oorsprong van taal. Die Byblese mite van die Toring van Babel is een so verhaal; ander kulture het verskillende verhale van hoe taal ontstaan het.<ref name="Haugen" /> }} Teorieë rakende die oorsprong van taal kan ingedeel word volgens hulle basiese aannames. Sommige teorieë is gebaseer op die idee dat taal so kompleks is dat mens nie kan indink hoe dit skielik te voorskyn gekom het vanuit niks tot in sy huidige vorm nie, maar dat dit moes ontwikkel het vanuit vroeë prelinguistiese stelsels onder ons voormensagtige voorgeslagte. Hierdie teorieë kan kontinuïteitgebaseerde teorieë genoem word. Die teenoorgestelde siening is dat taal so 'n unieke menslike eienskap is dat dit nie vergelyk kan word met enigiets gevind onder niemensagtiges nie en daarom skielik te voorskyn moes kom tydens die oorgang van pre-hominiedes na die vroeë mens. Hierdie teorieë kan beskryf word as diskontinuïteit gebaseerd. Insgelyks beskou teorieë gebaseer op Chomsky se Generatiewe siening van taal dat taal meestal 'n ingebore fakulteit is wat grootliks geneties gekodeer is, terwyl funksionalistiese teorieë dit sien as 'n stelsel wat merendeels kultureel is en aangeleer word deur sosiale interaksie.<ref>{{harvcoltxt|Ulbaek|1998}}</ref> Tans is die enigste prominente voorstaander van 'n diskontinuïteitgebaseerde teorie van menslike taaloorsprong die taalkundige en filosoof Noam Chomsky. Chomsky stel voor dat "'n lukrake mutasie plaasgevind het, miskien na 'n rare kosmiese-straalstortbui waartydens dit die verstand geherorganiseer het en 'n taalorgaan ingeplant het in 'n andersins primaatbrein."{{sfn|Chomsky|2000|p=4}} Hoewel hy waarsku teen 'n te letterlike opneem van die storie, dring Chomsky nogtans daarop aan dat "dit kan nader aan die realiteit wees as enige ander feeverhale wat vertel word oor evolusionêre prosesse, insluitend taal."{{sfn|Chomsky|2000|p=4}} Kontinuïteitgebaseerde teorieë word tans deur 'n meerderheid geleerdes gehuldig, maar hulle verskil in hulle sienings oor die ontwikkeling. Diegene wat taal beskou as meestal ingebore, byvoorbeeld die sielkundige [[Steven Pinker]], huldig die presedente as dierebewustheid,<ref name="Language Instinct" /> terwyl die wat taal beskou as 'n sosiaal-aangeleerde gereedskapstuk vir kommunikasie, soos die sielkundige Michael Tomasello, sien dit as ontwikkeling vanuit dierekommunikasie, of primaatgebare of vokale kommunikasie as ondersteuning vir samewerking.<ref name="Tomasello 2008" /> Ander kontinuïteitgebaseerde modelle se beskouing is dat taal ontwikkel het uit [[musiek]], 'n siening alreeds omhels deur [[Jean-Jacques Rousseau]], [[Johann Gottfried von Herder]], Wilhelm von Humboldt en [[Charles Darwin]]. 'n Prominente hedendaagse voorstaander hiervan is die argeoloog Steven Mithen.<ref>{{Harvcoltxt|Fitch|2010|pp=466–507}}</ref> Aangesien die opkoms van tale in die vroeë oergeskiedenis van die mens plaasgevind het, is daar geen direkte historiese spore agtergelaat van die relevante ontwikkelings nie, en geen vergelykbare prosesse kan vandag waargeneem word nie. Teorieë wat kontinuïteit uitlig kyk gereeld na diere om te sien of primate, byvoorbeeld, enige eienskappe toon wat as ooreenkomstig beskou kan word met wat as voormensagtige taal gesien kan word. Alternatiewelik kan vroeë mensagtige fossiele ondersoek word om te kyk vir spore van fisiese aanpassings vir taalgebruik of tekens van prelinguistiese vorms van simboliese optrede.<ref>{{Harvcoltxt|Fitch|2010|pp=250–92}}</ref> Dit is grotendeels onbestrede dat die voormensagtige australopithecina geen kommunikasiestelsels gehad het wat algemeen betekenisvol verskil het van die gevind by die groot ape nie, maar geleerde opinies verskil rondom hierdie ontwikkeling sedert die verskyning van die ''[[Homo]]'' sowat 2,5 miljoen jaar gelede. Sekere geleerdes aanvaar die ontwikkeling van primitiewe taalagtige stelsels (prototaal) so vroeg as ''Homo habilis'' (2,3 miljoen jaar gelede), terwyl ander weer die ontwikkeling van primitiewe simboliese kommunikasie slegs aan ''Homo erektus'' (1,8 miljoen jaar gelede) of ''Homo heidelbergensis'' (0,6 miljoen jaar gelede) toeken, en die ontwikkeling van eintlike taal by ''Anatomies moderne Homo sapiens'' in die Laat-Paleolitiese rewolusie minder as 100 000 jaar gelede.<ref>{{Harvcoltxt|Foley|1997|pp=70–74}}{{Harvcoltxt|Fitch|2010|pp=292–3}}</ref> == Die studie van taal == {{Hoofartikel|Taalkunde|Die geskiedenis van taalwetenskap}} {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | wydte = 170 | beeld1 = Sir William Jones.jpg | onderskrif1 = William Jones ontrafel die familieverwantskap tussen [[Latyn]] en [[Sanskrit]] en lê die basis vir die vakrigting [[Diachroniese taalkunde|Historiese taalkunde]]. | beeld2 = Ferdinand de Saussure by Jullien.png | onderskrif2 = Ferdinand de Saussure ontwikkel die strukturalistiese benadering tot die studie van taal. | beeld3 = Noam chomsky cropped.jpg | onderskrif3 = Noam Chomsky is een van die belangrikste taalkundige teoretici van die 20ste eeu. }} Die studie van taal, [[taalkunde]], het tot 'n wetenskap ontwikkel sedert die eerste grammatikale beskrywings van spesifieke tale in [[Indië]] meer as 2000 jaar gelede. Vandag is taalkunde 'n wetenskap gemoeid met alle aspekte van taal, en word dit bestudeer vanuit al die bogenoemde teoretiese standpunte.<ref>{{harvcoltxt|Newmeyer|2005}}</ref> === Onderafdelings === Die akademiese studie van taal geskied binne talle verskillende dissiplinêre areas en vanuit verskeie teoretiese oogpunte, waarvan almal moderne benaderings tot taalkunde verstrek. [[Sinchroniese taalkunde|Diskriptiewe taalkunde]] ondersoek byvoorbeeld die grammatika van enkele tale, teoretiese taalkunde ontwikkel teorieë van hoe om die aard van taal die beste te konseptualiseer en omskryf, gebaseer op data van die verskeie nog bestaande menslike tale, sosiolinguistiek bestudeer hoe tale gebruik word vir sosiale funksies en lig om die beurt die studie van die sosiale funksies en grammatikale beskrywing uit, neurolinguistiek ondersoek hoe taal in die menslike brein verwerk word en laat die eksperimentele toetsing van teorieë toe, rekenaarlinguistiek bou voort op teoretiese en deskriptiewe taalkunde om meestal berekeningsmodelle te konstrueer gerig op die verwerking van natuurlike taal of die toets van taalkundige hipoteses, en [[diachroniese taalkunde]] steun op grammatikale en leksikale beskrywings van tale om hulle individuele geskiedenis na te spoor en sodoende vertakkings van taalfamilies te konstrueer met behulp van die vergelykende metode.<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007}}</ref> === Vroeë geskiedenis === Die formele studie van taal het volgens algemene beskouings in [[Indië]] begin met Pāṇini, die grammatikus van die vyfde eeu v.C. wat 3 959 reëls geformuleer het vir [[Sanskrit]] [[Morfologie (taalkunde)|morfologie]]. [[Sumer]]iese skrifgeleerdes het egter reeds rondom 1900 v.C. die verskille tussen [[Sumeries]] en Akkadies ondersoek. Daaropvolgende grammatikale tradisies is ontwikkel in al die antieke kulture wat skryfkuns aangeneem het.<ref>{{harvcoltxt|Campbell|2001|pp=82–83}}</ref> In die 17de eeu n.C. het die Franse Port-Royal Grammatikusse die idee ontwikkel dat die grammatika van alle tale 'n refleksie is van die universele fundamentele beginsels van denke, en daarom is grammatika universeel. In die 18de eeu het die eerste gebruik van die vergelykende metode deur die Britse [[Filologie|filoloog]] en kenner van antieke Indië, William Jones, die opkoms van vergelykende taalkunde gelei.<ref>{{harvnb|Bloomfield|1914|p=310}}</ref> Die wetenskaplike studie van taal is deur Wilhelm von Humboldt uitgebrei van Indo-Europees tot taal in die algemeen. Vroeg in die 20ste eeu stel Ferdinand de Saussure die idee bekend van taal as 'n statiese stelsel van onderling verbinde eenhede, omgeskrewe deur die teenstellings tussen hulle.<ref name="Saussure" /> Deur 'n onderskeiding te maak tussen [[Diachroniese taalkunde|diachroniese]] en sinchroniese analises van taal, het hy die fondamente gelê vir die moderne vakgebied van taalkunde. De Saussure stel ook verskeie basiese vlakke van linguistiese analises voor wat nog steeds fundamenteel is tot heelwat kontemporêre taalkundige teorieë, soos die onderskeiding tussen sintagma en paradigma en die Langue-parole onderskeiding, wat tussen taal as 'n abstrakte stelsel (''langue'') en taal as 'n konkrete manifestasie van hierdie stelsel (''parole'') onderskei.<ref>{{harvcoltxt|Clarke|1990|pages=143–144}}</ref> === Kontemporêre taalkunde === In die 1960's formuleer Noam Chomsky die generatiewe taalteorie. Volgens die teorie is die mees basiese vorm van taal 'n stel sintaktiese reëls wat universeel is vir alle mense, en wat die grammatika van al die menslike tale tot grondslag lê. Hierdie stel reëls word Universele Grammatika genoem; volgens Chomsky is die beskrywing hiervan die primêre doel van die taalkundige vakgebied. Dus het hy gemeen dat die grammatika van individuele tale slegs vir die taalkunde belangrik is insover dit ons toelaat om die universele onderliggende reëls af te lei waarvanuit die waarneembare linguistiese veranderlikheid gegenereer kan word.<ref>{{harvcoltxt|Foley|1997|pp=82–83}}</ref> In teenstelling tot die formele teorieë van die generatiewe skool, stel die funksionele teorieë van taal voor dat aangesien taal wesenlik 'n stuk gereedskap is, sy strukture na beste ontleed en verstaan kan word deur verwysing na sy funksies. Die formele teorieë van grammatika streef daarna om die verskillende elemente van taal te omskryf en die manier waarop hulle met mekaar in verband staan te beskryf as stelsels van formele reëls of werksaamhede, terwyl funksionele teorieë poog om die funksies wat deur taal uitgevoer word te omskryf en dit dan in verband te bring met die taalkundige elemente wat dit na vore bring.<ref name="NewmeyerForm" /><ref group=notas>"Funksionele grammatika analiseer grammatikale struktuur, net so formele en strukturele grammatika; maar dit analiseer ook die algehele kommunikatiewe situasie: die doel van die spraakgebeurtenis, sy deelnemers, sy diskoerskonteks. Funksionaliste hou vol dat die kommunikatiewe situasie grammatikale struktuur motiveer, afdwing, verduidelik of andersins bepaal, en dat 'n strukturele of formele benadering nie slegs beperk is tot 'n denkbeeldige beperkte databasis nie maar onvoldoende is selfs as 'n strukturele verklaring. Funksionele grammatika verskil daarom van formele en strukturele grammatika omdat dit poog om nie te modelleer nie maar om te verduidelik; en die verduideliking is gegrond in die kommunikatiewe situasie."({{harvcoltxt|Nichols|1984}})</ref> Die raamwerk van kognitiewe linguistiek interpreteer taal in terme van die konsepte (wat soms universeel is, en soms spesifiek tot 'n bepaalde taal) wat sy vorms onderlê.<ref>{{harvcoltxt|Croft|Cruse|2004|page=1}}</ref> Kognitiewe linguistiek is veral gemoeid met hoe denke betekenis voortbring deur taal. == Fisiologiese en neutrale argitektuur van taal en spraak == Praat is die verstek modaliteit vir taal in alle kulture. Die lewering van gesproke taal berus op die gesofistikeerde vermoë om die lippe, tong en ander komponente van die stemapparatus te beheer, die vermoë om spraakklanke akoesties te dekodeer en die neurologiese apparatus nodig vir die aanleer en lewering van taal.<ref>{{harvcoltxt|Trask|1999|pp=11–14; 105–113}}</ref> Die studie van die genetiese basisse vir menslike taal is nog op 'n redelik basiese vlak, en die enigste geen wat tot nog toe positief geïmpliseer is in taalvoortbrenging is FOXP2, wat 'n tipe van kongenitale taalafwyking kan veroorsaak indien aangetas word deur mutasies.<ref>{{harvcoltxt|Fisher|Lai|Monaco|2003}}</ref> === Die verstand en taal === {{Hoofartikel|Neurolinguistiek}} [[Lêer:Brain Surface Gyri.SVG|duimnael|links|Taalareas van die brein. Die Hoekige Girus word voorgestel in oranje, Bomarginale Girus in geel, Broca se area in blou, Wernicke se area in groen, en die Primêre Gehoorkorteks in pienk.]] Die verstand is die koördineringsentrum vir alle linguistiese aktiwiteite; dit beheer beide die produksie van linguistiese [[kognisie]] en betekenis en die meganika van spraakproduksie. Nieteenstaande is ons kennis van die neurologiese basisse van taal heelwat beperk, hoewel dit baie uitgebrei het met die ingebruikneming van moderne beeldvormingstegnieke. Die vakgebied in taalkunde gemoeid met die studie van neurologiese aspekte van taal word neurolinguistiek genoem.<ref name="Lesser205">{{harvcoltxt|Lesser|1989|pp=205–6}}</ref> Vroeëre werk in neurolinguistiek het die studie van taal by mense met breinskade betrek, om vas te stel hoe skade in spesifieke areas taal en spraak affekteer. Op die manier het neurowetenskaplikes in die 19de eeu ontdek dat twee areas in die brein beslissend betrek kan word by taalverwerking. Die eerste area, Wernicke se area, wat geleë is in die agterste gedeelte van die superior temporale girus in die dominante serebrale hemisfeer. Mense met skade in die area van die verstand ontwikkel sensoriese afasie, 'n toestand waarin daar 'n groot verswakking van taalbegrip voorkom, terwyl die spraak 'n natuurlike klank en ritme behou asook 'n normale [[Sinsbou|sinstruktuur]]. Die tweede area is Broca se area, geleë in die agterste inferior frontale lob van die dominante hemisfeer. Persone met skade in die area ontwikkel motoriese afasie, bedoelende dat hulle weet wat hulle wil sê maar dit net nie kan uiter nie.<ref>{{harvcoltxt|Trask|1999|pp=105–7}}</ref> Hulle kan tipies verstaan wat aan hulle gesê word, maar kan nie vlot praat nie. Ander simptome wat ook na vore kan kom in Broca se afasie sluit probleme in met woordvaardigheid, artikulasie, die vind van woorde, woordherhaling en die begrip en lewering van grammatikaal-ingewikkelde sinne, mondelings en met skryf. Diegene met die tipe afasie kan ook ongrammatiese spraak lewer en 'n onvermoë toon om sintaktiese inligting te gebruik om die betekenis van sinne te bepaal. Beide Broca en Wernicke se afasie beïnvloed ook die gebruik van gebaretaal, ooreenkomstig met hoe dit spraak beïnvloed, met Broca se afasie wat veroorsaak dat sprekers se gebare stadig is met foutiewe grammatika, terwyl sprekers met Wernicke se afasie se gebare flink is maar min sin maak vir ander en hulle sukkel om ander se gebare te begryp. Dit bewys dat die skade spesifiek is tot die vermoë om taal te gebruik en nie tot die fisiologie vir die lewering van spraak nie.<ref>{{harvcoltxt |Trask|1999|p=108}}</ref><ref>{{harvcoltxt |Sandler|Lillo-Martin|2001|p=554}}</ref> Met die vooruitgang in tegnologie teen die einde van die 20ste eeu, het neuroloë ook nie-indringende tegnieke begin gebruik, soos funksionele magnetiese resonansiebeeldvorming (fMRI) en elektrofisiologie, vir die studie van taalverwerking in indiwidue sonder breinskade.<ref name="Lesser205" /> === Anatomie van spraak === {{Hoofartikel|Spraakproduksie|Fonetiek|Artikulatoriese fonetiek}} {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | width = 200 | beeld1 = tract-af.svg | onderskrif1 = Die menslike stemkanaal. | beeld2 = Spectrogram -iua-.png | onderskrif2 = Spektrogram van Amerikaanse Engelse vokale {{IPA|[i, u, ɑ]}} toon die formante ''f''₁ en ''f''₂ | beeld3 = Real-time MRI - Speaking (Chinese).ogv | onderskrif3 = Intydse MRI skandering van 'n persoon wat Mandaryns praat. }} Gesproke taal steun op die menslike fisieke vermoë om klank te produseer, 'n longitudinale golf wat deur die lug versprei word teen 'n frekwensie met die vermoë om die oordrom te laat vibreer. Hierdie vermoë berus op die fisiologie van die menslike spraakorgane. Die organe bestaan uit die longe, stemkas (larinks), en die boonste stemkanaal – die keel, mond en neus. Deur die verskillende dele van die spraakorgane te beheer, kan die lugstroom gemanipuleer word om verskillende spraakklanke te produseer.<ref>{{harvcoltxt|MacMahon|1989|p=2}}</ref> Die klank van spraak kan beskou word as 'n kombinasie van segmentele en suprasegmentele elemente. Hierdie segmentele elemente is die wat mekaar volg in reekse en gewoonlik deur bepaalde letters in alfabetiese tekste verteenwoordig word, soos Romeinse skrif. Met vryvloeiende spraak is daar nie duidelike grense tussen een segment en die volgende nie, en gewoonlik ook nie enige hoorbare tussenposes tussen woorde nie. Segmente word daarom onderskei deur hulle kenmerkende klank wat 'n resultaat is van hulle verskillende artikulasies, en dit kan of klinkers (vokale) of medeklinkers (konsonante) wees. Suprasegmentele verskynsels sluit elemente in soos klemtoon, artikulasiesoort (fonasie), stemtoonkleur (timbre) en prosodie of intonasie, waarvan hulle almal 'n uitwerking kan hê oor veelvuldige segmente.<ref name="MacMahon5">{{harvcoltxt|MacMahon|1989|pp=3}}</ref> [[Klinker]]- en [[Konsonant|medeklinkersegmente]] kombineer om [[Lettergreep|lettergrepe]] te vorm, wat weer om die beurt kombineer om uitdrukkings te vorm; dit kan foneties uitgeken word as die bestek tussen twee inasemings. Akoesties word die verskillende segmente gekarakteriseer deur verskillende formantstrukture, wat sigbaar is in 'n spektogram van die opgeneemde klankgolf (sien illustrasie van 'n spektrogram van die formantstrukture van drie Engelse klinkers). Formante is die amplitudepieke in die frekwensiespektrum van 'n bepaalde klank.<ref name="MacMahon5" /><ref name="IPA">{{harvcoltxt|International Phonetic Association|1999|pp=3–8}}</ref> Klinkers of vokale is die klanke wat geen hoorbare wrywing ondervind nie en veroorsaak word deur die vernouing of obstruksie van 'n deel van die boonste stemkanaal. Hulle varieer in kwaliteit volgens die graad van die lipopening en plasing van die tong binne die mondholte<ref name="MacMahon5" /> Vokale word ''[[Geslote klinker|geslote]]'' genoem wanneer die lippe relatief geslote is, soos met die uitspraak van die vokaal {{IPA|[i]}} (Afrikaans "ie"), of ''oop'' as die lippe relatief oop is soos met die vokaal {{IPA|[a]}} (Afrikaans "a"). Indien die tong na agter in die mond geplaas wordis, verander die kwaliteit, en word vokale gevorm soos {{IPA|[u]}} (Afrikaans "oe"). Die kwaliteit verander ook afhangende van of die lippe gerond is in teenstelling met ongerond, wat onderskeidings veroorsaak soos tussen {{IPA|[i]}} (ongeronde voorklinker, Afrikaans "ie") en {{IPA|[y]}} (geronde voorklinker, Afrikaans "u").<ref>{{harvcoltxt|MacMahon|1989|pp=11–15}}</ref> Medeklinkers of konsonante is die klanke wat hoorbare wrywing of afsluiting het in die boonste stemkanaal, op 'n sekere tydstip. Konsonantklanke wissel volgens die plek van artikulasie, bv. die plek in die stemkanaal waar die lugvloei belemmer word, gewoonlik, tande, alveolêre rif, ''verhemelte'', ''velum'', ''uvula'' of ''glottis''. Elke plek lewer 'n ander stel konsonantklanke op wat verder onderverdeel word volgens die manier van artikulasie of die tipe wrywing: vol geslote, in welke geval die konsonant ''[[Eksplosief|plosief]]'' of ''okklusief'' genoem kan word, of verskillende grade van opening wat ''[[Frikatief|frikatiewe]]'' en ''[[approksimant]]e'' skep. Konsonante kan ook ''[[Stemhebbendheid|stemhebbend of stemloos]]'' wees, afhangende van of die stembande deur middel van lugvloei vibreer met die maak van klanke. Stemhebbendheid is wat die Afrikaanse {{IPA|[s]}} in ''suid'' (stemlose sibilant) onderskei van {{IPA|[z]}} in ''zuid'' soos in Nederlands uitgespreek (stemhebbende sibilant).<ref>{{harvcoltxt|MacMahon|1989|pp=6–11}}</ref> Sommige spraakklanke, beide vokale en konsonante, behels die vrylaat van lugvloei deur die nasale holte, en dit word ''[[Nasaal|nasale]]'' klanke genoem. Ander klanke word gedefinieer deur die manier wat die tong in die mond beweeg: soos die l-klanke (genoem ''[[Lateraal|laterale]]'', aangesien die lug aan die kante van die tong verby vloei), en die r-klanke (genoem ''roties''), gekenmerk aan hoe die tong geplaas is relatief tot die lugstroom.<ref name="IPA" /> Deur die spraakorgane te gebruik kan mense honderde afsonderlike klanke maak: waarvan sommige algemeen in die wêreld se tale voorkom, terwyl ander meer spesifiek is tot sekere taalfamilies, taalgebiede of selfs tot 'n enkele taal.<ref>{{harvcoltxt|Ladefoged|Maddieson|1996}}</ref> == Struktuur == [[Lêer:Ancient Tamil Script.jpg|duimnael|links|Antieke [[Tamil]] inskripsie by Thanjavur]] Wanneer beskryf word as 'n stelsel van simboliese kommunikasie, word taal tradisioneel beskou as bestaande uit drie dele: tekens, betekenisse en 'n kode wat die tekens met die betekenis verbind. Die studie van die proses van semiose, hoe tekens en betekenisse gekombineer word, gebruik word, en geinterpreteer word, word [[semiotiek]] genoem. Tekens kan saamgestel wees uit klanke, gebare, letters of simbole, afhangende of die taal gepraat, gewys of geskryf word, en dit kan gekombineer word in komplekse tekens soos woorde en sinsdele. Wanneer gebruik word in kommunikasie, word 'n teken gekodeer en oorgedra deur 'n sender via 'n kanaal aan 'n ontvanger wat dit dekodeer.<ref name="Lyons17">{{harvcoltxt|Lyons|1981|pp=17–24}}</ref> Sommige van die eienskappe wat mensetaal omskryf in teenstelling met ander kommunikasiestelsels, is die willekeurigheid van die linguistiese teken, wat beteken dat daar geen voorspelbare skakel is tussen 'n linguistiese teken en sy betekenis nie; asook die dualiteit van die linguistiese stelsel, wat beteken dat linguistiese strukture opgebou word deur elemente te kombineer in groter strukture wat beskou kan word as gelaag, byvoorbeeld hoe klanke woorde bou en woorde sinsdele bou; ook die diskreetheid van die elemente van taal, menende dat die elemente waaruit linguistiese tekens gekonstrueer word diskrete eenhede is, byvoorbeeld klanke en woorde wat van mekaar onderskei kan word en geherrangskik word in verskillende patrone; en laastens die produktiwiteit van die linguistiese stelsel, betekende dat 'n eindige hoeveelheid linguistiese elemente gekombineer kan word in 'n teoreties oneindige aantal kombinasies.<ref name="Lyons17" /> Die reëls waarvolgens tekens gekombineer kan word om woorde en sinsdele te vorm word [[Sinsbou|sintaksis]] of grammatika genoem. Die betekenis wat gekoppel word aan individuele tekens, morfeme, woorde, sinsdele en tekste word [[semantiek]] genoem.<ref>{{harvcoltxt|Trask|1999|p=35}}</ref> Die verdeling van taal in aparte maar gekoppelde stelsels van teken en betekenis gaan terug na die eerste linguistiese studies van de Saussure toe, en word nou in amper alle vertakkings van taalkunde gebruik.<ref>{{harvcoltxt|Lyons|1981|pp=218–24}}</ref> === Semantiek === {{Hoofartikel|Semantiek|Semiotiek}}<!-- Betekenis as artikel vir later--> Tale druk betekenis uit deur 'n tekenvorm in verband te bring met 'n betekenis, of sy inhoud. Tekenvorme moet iets waarneembaars wees, byvoorbeeld klanke, beelde en gebare, en dan deur sosiale konvensie verwant wees aan 'n bepaalde betekenis. Aangesien die basiese verwantskap van betekenis van meeste linguistiese tekens gebaseer is op sosiale konvensie, kan linguistiese tekens beskou word as arbitrêr, in die sin dat die konvensies sosiaal en histories gevestig is eerder as deur 'n natuurlike verhouding tussen 'n spesifieke tekenvorm en sy betekenis. Dus moet tale 'n [[woordeskat]] van tekens besit wat verwant is aan 'n bepaalde betekenis. Die Afrikaanse teken "hond" dui byvoorbeeld op 'n lid van die spesie ''[[Hond|Canis familiaris]]''. In 'n taal word die opstelling van arbitrêre tekens wat gekoppel word aan bepaalde betekenisse die leksikon genoem, en 'n enkele teken gekoppel aan 'n betekenis word 'n lekseem genoem. Nie alle betekenisse in 'n taal word verteenwoordig deur enkelwoorde nie. Baie maal is semantiese konsepte in die morfologie of sintaksis van die taal ingebed in die vorm van grammatikale kategorieë.<ref name="Levinson 1983">{{harvcoltxt|Levinson|1983}}</ref> Alle tale bevat die semantiese struktuur van die gesegde: 'n struktuur wat 'n kenmerk, toestand of aksie bevestig. Tradisioneel word onder semantiek verstaan die studie van hoe sprekers en interpreteerders waarheidswaardes toevoeg aan stellings, sodat die betekenis verstaan word as die proses waarvolgens 'n predikaat oor 'n entiteit as waar of vals gesien kan word, byvoorbeeld "<nowiki>[x [is y]]" of "[x [doen y]]</nowiki>". Onlangs is die semantiekmodel aangevul met meer dinamiese modelle van betekenis, wat gedeelde kennis insluit oor die konteks waarin 'n teken geïnterpreteer word, tot die lewering van betekenis. Sulke modelle van betekenis word verken in die studieveld van pragmatiek.<ref name="Levinson 1983" /> === Klanke en simbole === {{Hoofartikel|Fonologie|Skryfkuns}} {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | width = 150 | beeld1 = ManSpec.png | onderskrif1 = 'n Spektogram wat die klank vertoon van die Engelse gesproke woord "man", wat foneties geskryf word as {{IPA|[mæn]}}. Let op dat met vloeiende spraak daar geen duidelike verdelings is tussen segmente nie, slegs 'n gladde oorgang soos die stemorgane beweeg. | beeld2 = Hangul wi.svg | onderskrif2 = Die letter "wi" in Hangul-skrif. | beeld3 = KSL wi.jpg | onderskrif3 = Die teken vir "wi" in Koreaanse Gebaretaal. }} Afhangende van die modaliteit kan taalstruktuur gebaseer word op stelsels van klanke (spraak), gebare (gebaretaal) of grafiese of tasbare simbole (skryfwerk). Die maniere waarin taal klanke of tekens gebruik om betekenis te konstrueer word bestudeer in fonologie.<ref>{{harvcoltxt|Goldsmith|1995}}</ref> Die studie van hoe mense vokaalklanke voortbring en waarneem word fonetiek genoem.<ref>{{harvcoltxt|International Phonetic Association|1999}}</ref> Met gesproke taal word betekenis voortgebring wanneer klanke deel word van 'n stelsel waarin sommige klanke kan bydrae tot die uitdruk van betekenis en ander nie. In enige taal is daar slegs 'n beperkte aantal klanke wat gemaak kan word deur die menslike stemorgane wat bydrae tot die saamstel van betekenis.<ref>{{harvcoltxt|Ladefoged|Maddieson|1996|pp=}}</ref> Klanke as deel van 'n linguistiese stelsel word [[Foneem|foneme]] genoem.<ref>{{harvcoltxt|International Phonetic Association|1999|p=27}}</ref> Foneme is abstrakte eenhede van klank, gedefinieer as die kleinste eenhede in 'n taal wat kan help om te onderskei tussen die betekenis van 'n paar minimaalverskillende woorde, 'n sogenaamde minimale paar. In Afrikaans byvoorbeeld vorm die woorde ''/pot/'' {{IPA|[pʰot]}} en ''/bot/'' {{IPA|[bot]}} 'n minimale paar waar die verskil tussen /p/ en /b/ die twee woorde, wat verskillende betekenisse het, onderskei. Hoe dit ook al sy, elke taal kontrasteer klanke op verskillende maniere. In 'n taal wat byvoorbeeld nie onderskei tussen stemhebbende en stemlose konsonante nie, sal die klanke [p] en [b] as 'n enkele foneem beskou word, en gevolglik sal die twee uitsprake dieselfde betekenis dra. Insgelyks onderskei Afrikaans nie foneties tussen geaspireerde en niegeaspireerde uitsprake van konsonante nie, hoewel baie tale dit doen: die niegeaspireerde /p/ in /''spot''/ {{IPA|[spot]}} en geaspireerde /p/ in /''pot''/ {{IPA|[pʰot]}} word beskou as slegs verskillende maniere om dieselfde foneem uit te spreek (sulke variante van 'n enkele foneem word allofone genoem), terwyl Mandaryn dieselfde verskil in uitspraak wel onderskei soos tussen die woorde {{IPA|[pʰá]}} "buk" en {{IPA|[pá]}} "agt" (die aksent bo die á beteken dat die vokaal met 'n hoë toon uitgespreek word).<ref name="Trask214" /> Alle gesproke tale het foneme van ten minste twee kategorieë, [[vokale]] (klinkers) en [[konsonant]]e (medeklinkers), wat gekombineer kan word om [[Lettergreep|lettergrepe]] te vorm.<ref name="MacMahon5" /> Addisioneel tot segmente soos vokale en konsonante gebruik sommige tale klank op ander maniere om betekenis oor te dra. Heelwat tale gebruik byvoorbeeld stres, toonhoogte, tydsduur en toon om betekenis te onderskei. Aangesien die verskynsels voorkom buite die vlak van enkelsegmente word dit suprasegmenteel genoem.<ref>{{harvcoltxt|International Phonetic Association|1999|p=4}}</ref> Party tale het slegs 'n paar foneme, byvoorbeeld Rotokas en Pirahã met 11 en 10 foneme onderskeidelik, terwyl ander tale soos Taa tot soveel as 141 foneme kan hê.<ref name="Trask214">{{harvcoltxt|Trask|2007|p=214}}</ref> Met gebaretale is die ekwivalent tot foneme (voorheen chereme genoem) gedefinieer deur die basiese elemente van gebare, soos die handvorm, oriëntasie, ligging en beweging, wat ooreenstem met maniere van artikulasie in gesproke taal.<ref>{{harvcoltxt|Sandler|Lillo-Martin|2001|pp=539–40}}</ref> [[Skryfstelsels]] verteenwoordig taal deur die gebruik van visuele simbole, wat moontlik kan ooreenstem met die klanke van die gesproke taal. Die Latynse alfabet (en die waarop dit gebaseer is of wat daarvan afgelei is) is oorspronklik gebaseer op die voorstelling van enkelklanke, sodat woorde saamgestel is uit letters wat oor die algemeen 'n enkele konsonant of vokaal voorstel in die samestelling van die woord. Met sillabiese skrif soos die [[Inuktitut]]-sillabarium verteenwoordig elke teken 'n volle lettergreep. In logografiese skrif verteenwoordig elke teken 'n hele woord,<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007|p=326}}</ref> en sal oor die algemeen geen verwantskap hê met die klank van daardie woord in gesproke taal nie. Aangesien alle tale groot getalle woorde besit is dit tot dusver onbekend of enige suiwere logografiese geskrifte bestaan. Geskrewe taal verteenwoordig die manier waarop gesproke klanke en woorde op mekaar volg deur simbole te rangskik volgens 'n patroon wat 'n sekere rigting volg. Die rigting gebruik in 'n skryfstelsel is heeltemal arbitrêr en word deur konvensie vasgestel. Sommige skryfstelsels maak gebruik van die horisontale as (links na regs soos Latynse skrif of regs na links soos Arabiese skrif), terwyl ander soos tradisionele Sjinese skrif vertikaal loop (van bo na onder). Enkele skryfstelsels gebruik teenoorgestelde rigtings met afwisselende lyne, en ander weer, soos die antieke [[Majaskrif]] kan in enige rigting geskryf word en gebruik grafiese leidrade om die rigting vir die leser aan te dui.<ref name="Coulmas">{{harvcoltxt|Coulmas|2002}}</ref> Om die klanke van die wêreld se tale voor te stel in skrif het linguiste die [[Internasionale Fonetiese Alfabet]] ontwikkel, ontwerp om al die diskrete klanke bekend, wat bydra tot betekenis in menslike taal, te verteenwoordig.<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007|p=123}}</ref> === Grammatika === {{Hoofartikel|Grammatika}} Grammatika is die studie van hoe betekenisvolle elemente binne 'n taal, genoem ''[[Morfeem|morfeme]]'', gekombineer kan word in uitdrukkings. Morfeme kan of ''vry'' of ''gebonde'' wees. Indien hulle vry is om rondgeskuif te word binne 'n uitdrukking, word hulle gewoonlik ''[[woord]]e'' genoem, en indien hulle gebind is aan ander morfeme of woorde word hulle [[affiks]]e genoem. Die wyse waarin betekenisvolle elemente binne 'n taal gekombineer kan word, word deur reëls gereguleer. Die reëls vir die interne struktuur van woorde word [[Morfologie (taalkunde)|morfologie]] genoem en die reëls vir die interne struktuur van sinsdele en sinne word ''sintaksis'' genoem.<ref>{{harvcoltxt|Lyons|1981|p=103}}</ref> ==== Grammatikale kategorieë ==== Grammatika kan beskryf word as 'n stelsel van kategorieë en 'n stel reëls wat bepaal hoe kategorieë kombineer om verskillende aspekte van betekenis te vorm.<ref>{{harvcoltxt|Allerton|1989}}</ref> Tale verskil aansienlik in of hulle gekodeer is deur die gebruik van kategorieë of leksikale eenhede. Verskeie kategorieë is egter so algemeen dat dit byna universeel is. Sulke universele kategorieë sluit die enkodering in van die grammatikale verhoudings van partisiepante en predikate deur grammatiese onderskeiding tussen hulle verwantskappe tot 'n predikaat (argumentstruktuur), die enkodering van temporale en ruimtelike verwantskappe met predikate, en 'n stelsel van 'n grammatikale persoon wat die verwysings beheer na en onderskeiding tref tussen sprekers en aangesprokenes en die van wie hulle praat.<ref>{{harvcoltxt|Payne|1997}}</ref> ==== Woordklasse ==== Tale organiseer hulle [[woordsoort]]e in klasse volgens hulle funksies en plasings relatief tot ander dele. Alle tale maak byvoorbeeld gebruik van 'n basiese onderskeiding tussen 'n groep woorde wat prototipies dinge en konsepte aandui en 'n groep woorde wat prototipies aksies en gebeure aandui. Die eerste groep wat Afrikaanse woorde soos "hond" en "lied" insluit, word gewoonlik [[selfstandige naamwoord]]e genoem. Die tweede soort wat "hardloop" en "sing" insluit, word [[werkwoord]]e genoem. Nog 'n algemene kategorie is die [[byvoeglike naamwoord]]: woorde wat eienskappe of kwaliteite van selfstandige naamwoorde beskryf, soos "rooi" of "groot". Woordklasse kan as "oop" beskou word indien nuwe woorde aanhoudend tot die klas bygevoeg kan word, of relatief "geslote" indien daar 'n vaste aantal in 'n klas is. In Afrikaans is die klas van voornaamwoorde geslote, terwyl die klas van byvoeglike naamwoorde oop is, aangesien 'n eindelose aantal byvoeglike naamwoorde opgemaak kan word uit werkwoorde (bv. "hardlopende") of selfstandige naamwoorde (bv. met die -agtig agtervoegsel "bergagtig"). In ander tale soos [[Koreaans]] gebeur die teenoorgestelde, nuwe voornaamwoorde kan saamgestel word en die aantal byvoeglike naamwoorde is vas.<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007|p=208}}</ref> Die woordklasse voer ook verskillende funksies uit in grammatika. Prototipies word werkwoorde gebruik om predikate (gesegdes) saam te stel, terwyl selfstandige naamwoorde gebruik word as argumente van predikate. In 'n sin soos "Sannie hardloop" is die predikaat "hardloop", want dit is die woord wat 'n spesifieke staat bevestig omtrent sy argument "Sannie". Sommige werkwoorde soos "help" kan twee argumente aanneem, byvoorbeeld "Sannie help Jan." 'n Predikaat wat net 'n enkelargument neem word ''intransief'' (onoorganklik) genoem, terwyl 'n predikaat wat twee argumente neem ''transitief'' (oorganklik) genoem word.<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007|p=305}}</ref> Heelwat ander woordklasse bestaan in verskillende tale, soos [[voegwoord]]e wat ten doel het om twee sinne saam te voeg, [[lidwoord]]e wat die selfstandige naamwoord inlei, [[tussenwerpsel]]s soos "eina!" of "sjoe!", of ideofone wat die klank namaak van 'n gebeurtenis. Sommige tale het posisionele woorde wat die ruimtelike posisie van 'n gebeurtenis of entiteit beskryf. Baie tale gebruik klassifiseerders wat telbare selfstandige naamwoorde identifiseer as behorende tot 'n bepaalde soort of as in besit van 'n spesifieke vorm. In [[Japannees]] byvoorbeeld, is die algemene selfstandige naamwoordklassifiseerder vir mense ''nin'' (人), en dit word gebruik vir die tel van mense, wat ook al hulle genoem word: :''san-nin no gakusei'' (三人の学生) lett. "3 mens-klassifiseerder van student" — drie studente Vir bome sal dit wees: :''san-bon no ki'' (三本の木) lett. "3 klassifiseerder-vir-lang-voorwerpe van boom" — drie bome ==== Morfologie ==== Die studie van die interne struktuur van komplekse woorde en die prosesse waarvolgens woorde gevorm word, staan as [[Morfologie (taalkunde)|morfologie]] bekend in taalkunde. Dit is in meeste tale moontlik om komplekse woorde saam te stel wat opgebou is uit verskeie [[Morfeem|morfeme]]. Die Afrikaanse woord "onverwags" kan byvoorbeeld ontleed word as bestaande uit die drie morfeme "on-", "verwag" en "-s".<ref>{{harvcoltxt|Aronoff|Fudeman|2011|pp=1–2}}</ref> Morfeme kan geklassifiseer word volgens hulle afhanklikheid: ''vrye morfeme'' of stammorfeme (stamme) kan as selfstandige woorde gebruik word; gebonde morfeme (fleksiemorfeme) kan uitsluitelik in kombinasie met een of meer stammorfeme voorkom. Hierdie gebonde morfeme of ''[[Affiks|toevoegsels]]'' kan ingedeel word volgens hulle posisie relatief tot die stammorfeem: ''voorvoegsels'' gaan die stam vooruit, ''[[agtervoegsel]]s'' volg op die stam, en ''invoegsels'' word in die middel van 'n stam geplaas. Toevoegsels of affikse het ten doel om die betekenis van die stammorfeem te verander of uit te brei. Sekere tale verander die betekenis van woorde deur die fonologiese struktuur van 'n woord te verander (klinkervariasie), waarvan Afrikaans baie min het aangesien werkwoorde nie sommer verbuig word nie), soos byvoorbeeld die woord "kan", wat in die verlede tyd verander na "kon". Die proses staan taalkundig bekend as ''ablaut'' (klinkerwisseling). Bowendien onderskei morfologie ook tussen die proses van ''[[verbuiging]]'', wat aan 'n woord verander of uitbrei, en die proses van ''afleiding'', wat 'n nuwe woord skep vanuit 'n bestaande een. In Afrikaans het die werkwoord "sing" die verbuigingsvorm "gesing" wat ook 'n werkwoord is, en die afgeleide vorms "sang" en "sanger" wat beide selfstandige naamwoorde is, en afgelei is van die werkwoord deur 'n ablaut en die agtervoegsel ''-er'' onderskeidelik.<ref>{{harvcoltxt|Bauer|2003}}</ref><ref>{{harvcoltxt|Haspelmath|2002}}</ref> Tale verskil breed van mekaar ten opsigte van hulle afhanklikheid op morfologiese prosesse van woordvorming. By sommige tale soos byvoorbeeld Sjinees is daar geen morfologiese prosesse nie en alle grammatikale inligting is sintakties geënkodeer deur die vorm van reekse van enkelwoorde. Hierdie soort morfosintaksis word algemeen isolerend of analities genoem aangesien daar bykans 'n volledige ooreenkoms bestaan tussen 'n enkele woord en 'n enkele aspek van betekenis. Meeste tale besit woorde bestaande uit verskeie morfeme, maar verskil in die mate waartoe morfeme diskrete eenhede is. In verskeie tale, vernaam meeste Indo-Europese tale, kan enkelmorfeme verskeie bepaalde betekenisse besit wat nie ontleed kan word in kleiner segmente nie. In Latyn byvoorbeeld, bestaan die woord ''bonus'' of "goed" uit die kern ''bon-'', wat "goed" beteken, en die agtervoegsel -''us'' wat manlik is en dui op enkelvoudigheid, en die [[Nominatief|nominatiewe]] naamval. Die tale word ''fusionele tale'' genoem aangesien verskeie betekenisse saamgesmelt kan word in 'n enkelmorfeem. Die teenoorgestelde van fusionele tale word agglutinale tale (saamklewende tale) genoem, wat woorde opbou deur morfeme in te ryg in kettings, maar met elke morfeem as 'n diskrete semantiese eenheid. 'n Voorbeeld van so taal is [[Turks]], waar onder andere die woord ''evlerinizden'', of "vanaf julle huise", bestaan uit die morfeme ''ev-ler-iniz-den'', wat beteken ''huis-meervoudsvorm-jou-vanaf''. Die tale wat die meeste steun op morfologie word tradisioneel polisintetiese tale genoem. Hulle kan die ekwivalent van 'n hele Afrikaanse sin uitdruk in een woord. Die Yupik-woord ''tuntussuqatarniksaitengqiggtuq'' byvoorbeeld, wat "Hy het nog nie weer gesê dat hy rendiere gaan jag nie" beteken, bestaan uit die morfeme ''tuntu-ssur-qatar-ni-ksaite-ngqiggte-uq'' met die betekenisse, "rendiere-jag-toekoms-sê-ontkenning-weer-derde persoon-enkel-aanwysend", en buiten die morfeem ''tuntu'' ("rendiere") kan nie een van die ander morfeme in isolasie voorkom nie.<ref>{{harvcoltxt|Payne|1997|pp=28–29}}</ref> Verskeie tale gebruik morfologie vir die kruisverwysing van woorde binne 'n sin. Dit word soms ''kongruensie'' genoem. In baie Indo-Europese tale moet byvoeglike naamwoorde byvoorbeeld die selfstandige naamwoord kruisverwys wat hulle verander in terme van getal, kleur of geslag, en so is die Latynse byvoeglike naamwoord ''bonus'' of "goed" geboë om te strook met 'n manlike enkelvoudige selfstandige naamwoord. In verskeie polisintetiese tale kruisverwys werkwoorde hulle onderwerpe. Volgens die tipe tale kan 'n enkelwerkwoord inligting insluit wat 'n hele sin in Afrikaans sou benodig. Byvoorbeeld in die [[Baskies]]e sinsdeel ''ikusi nauzu'', of "jy het my gesien", strook die verlede tyd hulpwerkwoord ''n-au-zu'' (eenders as die Afrikaanse "doen") met beide die onderwerp (jy), weergegee deur die ''n''- voorvoegsel, en die voorwerp (my), weergegee deur die -''zu'' agtervoegsel. Die sin kan direk vertaal word as "sien jy-gedoen-my"<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007|p=11}}</ref> ==== Sintaksis ==== {{Hoofartikel|Sinsbou}} [[Lêer:Basiese samestellende struktuuranalise van n sin-af.svg|350px|duimnael|Addisioneel tot woordklasse kan sinne ontleed word in terme van grammatikale funksies: "Die kat" is die [[onderwerp]] van die sinstuk, "op die mat" is 'n plekaanduidende sinstuk, en "sit" is die kern van die predikaat.]] Nog 'n metode waarvolgens tale betekenis oordra is deur die volgorde van woorde binne 'n sin. Die grammatikale reëls vir hoe om nuwe sinne te maak van woorde wat reeds bekend is, word sintaksis genoem. Die sintaktiese reëls van 'n taal bepaal hoekom 'n sin in Afrikaans soos "Ek is lief vir jou" betekenis het, en "*jou vir lief is ek" nie het nie.<ref group=notas>Die vooraangevoegde asterisk * dui gebruiklik aan dat die sin nie-grammaties is, d.w.s. sintakties foutief.</ref> Die sintaktiese reëls bepaal hoe woordorde en sinstruktuur afgedwing word, en hoe die inperkings tot die betekenis bydra.<ref>{{harvcoltxt|Baker|2001|p=265}}</ref> In Afrikaans is die betekenis van die twee sinne "die slawe het die meester uitgeskel" en "die meester het die slawe uitgeskel" verskillend, aangesien die rol van die grammatikale onderwerp vasgelê is deur die selfstandige naamwoord wat voor die werkwoord geplaas is, en die rol van die onderwerp is vasgelê deur die selfstandige naamwoord wat na die werkwoord geplaas is. Omgekeerd weer, in [[Latyn]], dra beide sinne ''Dominus servos vituperabat'' en ''Servos vituperabat dominus'' die betekenis "die meester het die slawe uitgeskel", aangesien ''servos'', of "slawe", in die [[akkusatief|akkusatiewe naamval]] verskyn wat daarop wys dat hulle die grammatikale onderwerp van die sin is, en ''dominus'', of "meester", is in die [[Nominatief|nominatiewe naamval]] wat van hom die onderwerp maak.<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007|p=179}}</ref> Latyn maak gebruik van morfologie om die verskil weer te gee tussen onderwerp en voorwerp, terwyl Afrikaans van woordvolgorde gebruik maak. Nog 'n voorbeeld van hoe sintaktiese reëls tot die betekenis bydrae, is die reël van omgekeerde woordorde in vrae (W-beweging), wat in baie tale voorkom. Die reël beskryf hoekom indien die Afrikaanse sinsdeel "Jan gesels met Sannie" in 'n vraag verander word, dit "Met wie gesels Jan?" word, en nie "Jan gesels met wie?" nie. Die laaste voorbeeld kan gebruik word as 'n metode om spesiale klem te lê op "wie", en so die betekenis van die vraag effens te verander. Sintaksis bevat ook reëls vir hoe komplekse sinne gestruktureer moet word deur woorde saam te groepeer in eenhede, genoem stukke of sinsdele, wat verskillende posisies kan beklee in 'n groter sintaktiese struktuur. Sinne kan beskryf word as bestaande uit stukke op verskillende vlakke aan mekaar verbind in 'n diagramstruktuur.{{sfn|Baker|2001|pp=269–70}} Aan die regterkant is 'n grafiese voorstelling van die sintaktiese ontleding van die Afrikaanse sin "die kat sit op die mat". Die sin is ontleed as bestaande uit 'n naamwoordstuk, 'n werkwoord, en voorsetselstuk; die voorsetselstuk is verder onderverdeel in 'n naamwoord- en voorsetselstuk, en die naamwoordstuk weer uit 'n lidwoord en naamwoord.<ref name="Trask 2007 218–19">{{harvcoltxt|Trask|2007|pp=218–19}}</ref> Die rede hoekom sinne gesien kan word as saamgestel uit stukke is omdat elke stuk beskou kan word as 'n enkelelement indien sintaktiese operasies uitgevoer sou word. Byvoorbeeld, "die kat" is 'n stuk, en "op die mat" 'n ander een, omrede hulle gehanteer kan word as enkeleenhede indien 'n besluit gemaak word om klem te plaas op die ligging, deur die voorsetselstuk vorentoe te skuif: "[En] op die mat, sit die kat".<ref name="Trask 2007 218–19" /> Daar is heelwat verskillende formalistiese en funksionalistiese raamwerke wat teorieë voorstel vir die omskryf van sintaktiese strukture, gebaseer op verskillende aannames oor wat taal is en hoe dit beskryf moet word. Elkeen sal 'n sin soos die bostaande voorbeeldverskillend analiseer.<ref name="NewmeyerForm" /> === Tipologie en universalia === {{Hoofartikel|Taaltipologie|Taaluniversalia}} Tale kan geklassifiseer word in verhouding tot hulle grammatikale soorte. Tale wat tot verskillende families behoort kan nogtans eienskappe in gemeen hê, en die gedeelde eienskappe is geneig om te korreleer.<ref>{{harvcoltxt|Nichols|1992}};{{harvcoltxt|Comrie|1989}}</ref> Tale kan byvoorbeeld ingedeel word op grond van hulle basiese woordvolgorde, die relatiewe volgorde van die [[werkwoord]] en sy komponente in 'n gewone aanwysende sin. In Afrikaans is die basiese volgorde SVO: "Die slang(S) pik(V) die man(O)", terwyl die ooreenstemmende sin byvoorbeeld in die Australiese taal Gamilaraay ''d̪uyugu n̪ama d̪ayn yiːy'' (Slang Man Pik) sal wees, SOV.<ref name="CroftErg">{{harvcoltxt|Croft|2001|p=340}}</ref> Woordvolgordesoort is relevant as 'n tipologiese parameter, want basiese woordvolgordesoorte stem met ander sintaktiese parameters ooreen, soos die relatiewe orde van selfstandige naamwoorde en byvoeglike naamwoorde, of die gebruik van voorstetsels of agtersetsels. Sulke korrelasies word implikasionele taaluniversalia genoem. Meeste (maar nie alle nie) tale wat van die SOV soort is, het byvoorbeeld agtervoegsels eerder as voorvoegsels, en plaas die byvoeglike naamwoorde voor die selfstandige naamwoorde.<ref>{{harvcoltxt|Greenberg|1966}}</ref> Deur die studie van verskeie tipes woordvolgordes, is gevind dat nie alle tale die verhoudings tussen uitvoerders en aksies groepeer volgens Onderwerp, Voorwerp en Werkwoord soos in die geval van Afrikaans nie. Dit word die nominatief-akkusatief soort genoem. Sommige tale wat ergatief genoem word, soos Gamilaraay onder andere, onderskei tussen Agente en Pasiënte. In Afrikaanse oorganklike bysinne word beide die onderwerp van onoorganklike sinne ("Ek hardloop") en oorganklike sinne ("Ek is lief vir jou") dieselfde behandel, hier vertoon deur die nominatiewe voornaamwoord ''Ek''. In ergatiewe tale word die enkeldeelnemer in 'n onoorganklike sin, soos "Ek hardloop", dieselfde hanteer as die pasiënt in 'n oorganklike sin, wat die ekwivalent lewer van "my hardloop" en "jy is lief vir my". Slegs in oorganklike sinne sal die ekwivalent van die voornaamwoord "Ek" gebruik word.<ref name="CroftErg" /> Op die wyse kan die semantiese rolle op verskillende maniere op die grammatikale verhoudings gekarteer word, en groepeer sodoende 'n onoorganklike onderwerp met of Agente (akkusatiewe soort), of Pasiënte (ergatiewe soort), of verander selfs elk van die drie rolle, wat die driedelige soort genoem word.<ref>{{harvcoltxt|Croft|2001|p=355}}</ref> Die gedeelde eienskappe van tale wat tot dieselfde tipologiese klassoort behoort kon heeltemal onafhanklik van mekaar tot stand gekom het. Hulle gesamentlike voorkoms kan wees as gevolg van die universele wette wat die struktuur van natuurlike tale reguleer ("taaluniversalia"), of dit kon die gevolg gewees het van tale wat samelopende oplossings ontwikkel het vir die herhaalde kommunikatiewe probleme waarvoor mense taal gebruik om dit mee op te los.<ref name="Myths" /> == Sosiale konteks van gebruik en oordrag == Terwyl alle mense die vermoë besit om enige taal aan te leer, kry hulle dit net reg indien hulle groot word in 'n omgewing waar tale bestaan en deur ander gebruik word. Taal is daarom afhanklik van spraakgemeenskappe waarin kinders taal kan aanleer vanaf ouer persone en eweknieë en hulle self ook taal kan oordra aan hulle eie kinders. Tale word deur die mense gebruik wat dit praat om te [[Kommunikasie|kommunikeer]] en 'n magdom sosiale take te verrig. Vele aspekte van taalgebruik kan beskou word as aangepas spesifiek vir hierdie redes.<ref name="Myths">{{harvcoltxt|Evans|Levinson|2009}}</ref> As gevolg van die manier waarop tale oorgedra word tussen generasies en tussen gemeenskappe, is taal ewigdurend aan die verander, en vertak dit tot nuwe tale of loop ineen as gevolg van taalkontak. Die proses is gelyksoortig aan die [[evolusie]]proses van oorerwing met aanpassing wat lei tot die formasie van 'n filogenetiese diagram<ref>{{harvcoltxt|Campbell|2004}}</ref> Hoe dit ook al sy, tale verskil van biologiese organismes omrede dit geredelik elemente van ander tale inkorporeer, deur middel van die [[diffusie]]proses, soos sprekers van verskillende tale met mekaar in aanraking kom. Mense praat ook dikwels meer as een taal, wat bekom word met die aanleer van hulle [[Moedertaal|eerste taal]] of tale as kinders, of hulle leer 'n nuwe taal aan soos hulle groot word. Omrede die verhoogde taalkontak in die globaliserende wêreld, word baie van die kleiner tale bedreig soos hulle sprekers oorskuif na ander tale met geleenthede tot groter en meer invloedryke spraakgemeenskappe.<ref>{{Harvcoltxt|Austin|Sallabank|2011}}</ref> === Gebruik en betekenis === {{Hoofartikel|Pragmatiek (taalkunde)}} Die semantiese studie van betekenis neem aan dat betekenis lê in 'n verhouding tussen tekens en betekenisse wat stewig gevestig is deur sosiale konvensie. Semantiek bestudeer egter nie die metode van hoe sosiale konvensies gevestig en taal beïnvloed word nie. Egter is dit meer dikwels die geval, met die studie van hoe woorde en tekens gebruik word, dat woorde verskillende betekenisse kan dra, afhangende van die sosiale konteks van die gebruik. 'n Belangrike voorbeeld hiervan is die proses genaamd deiksis, wat die manier beskryf van hoe sekere woorde verwys na entiteite deur middel van hulle verhouding tussen 'n spesifieke plek in tyd en ruimte tydens die uiting van die woord. Onder hierdie soorte is byvoorbeeld die woord "Ek" (wat die spreker aanwys), "nou" (wat die moment van die uiting aandui) en "hier" (wat die plek waar gepraat word aandui). Tekens verander ook hulle betekenisse met die verloop van tyd soos die konvensies wat hulle gebruik reguleer geleidelik verander. Die studie van hoe die betekenis van linguistieke uitdrukkings verander afhangende van die konteks, word pragmatiek genoem. Deiksis is 'n belangrike aspek van die manier waarop ons taal gebruik om entiteite in die wêreld uit te wys.<ref>{{harvcoltxt|Levinson|1983|pp=54–96}}</ref> Pragmatiek is gemoeid met die maniere waarop taalgebruik gemodelleer word en hoe hierdie modelle tot die betekenis bydrae. In alle tale kan linguistiese uitdrukkings byvoorbeeld gebruik word om aksies uit te voer en nie net om inligting oor te dra nie. Sekere aksies kan slegs deur taal uitgevoer word en nog steeds 'n tasbare uitwerking hê, bv. die handeling van "naamgewing", wat 'n naam toeken aan 'n entiteit, of die handeling om iemand as "man en vrou te verklaar", wat 'n sosiale kontrak van eg bewerkstellig. Hierdie tipe handelings word taalhandelings genoem, en kan uiteraard ook deur middel van skrywerk of handgebare uitgevoer word.<ref>{{harvcoltxt|Levinson|1983|pp=226–78}}</ref> Die vorm van linguistiese uitdrukking stem heel dikwels nie ooreen met die betekenis wat dit in 'n sosiale konteks dra nie. As 'n persoon byvoorbeeld aan 'n etenstafel vra: "Kan jy die sout bykom?", is dit nie 'n vraag oor die lengte van die aangesprokene se arms nie, maar 'n versoek om die sout oor die tafel aan te stuur. Die betekenis word te kenne gegee deur die konteks waarin dit geuiter word; hierdie soort uitwerkings van betekenis staan bekend as gespreksimplikatuur. Die sosiale reëls waarvolgens maniere van taalgebruik as skaflik beskou word in sekere omstandighede en hoe uitinge verstaan moet word in verhouding tot hulle konteks, verskil onder gemeenskappe, en die aanleer hiervan is 'n groot deel in die verkryging van kommunikasiebevoegdheid.<ref>{{harvcoltxt|Levinson|1983|pp=100–169}}</ref> === Taalverwerwing === {{Hoofartikel|Taalverwerwing|Tweedetaalverwerwing|Tweede taal|<!--Taalonderrig-->}} [[Lêer:Kituwah Academy.png|duimnael|250px|Alle normale kinders leer taal aan indien hulle blootgestel word daaraan in hul eerste lewensjare, selfs in kulture waar volwassenes selde babas en kleuters direk aanspreek.]] Alle gesonde, normaalontwikkelende mense leer om taal te gebruik. Kinders verwerf die taal of tale wat rondom hulle gepraat word: watter taal ook al hulle genoeg blootstelling van kry gedurende hul kinderdae. Die ontwikkeling is nagenoeg dieselfde vir kinders wat gebare of gesproke taal aanleer.<ref>{{cite journal |last1=Bonvillian |first1=John D. |first2=Michael D. |last2=Orlansky |first3=Leslie Lazin |last3=Novack |title=Developmental milestones: Sign language acquisition and motor development |url=https://archive.org/details/sim_child-development_1983-12_54_6/page/1435 |journal=Child Development |volume=54 |issue=6 |date=Desember 1983 |pages=1435–1445}}</ref> Die taalaanleerproses word na verwys as eerste-taalverwerwing, omdat anders as baie ander soorte aanleerdery, benodig dit geen direkte onderrig of gespesialiseerde studies nie. In ''Die afstamming van die mens'', noem die natuurkundige [[Charles Darwin]] hierdie proses "'n instinktiewe neiging om 'n vaardigheid aan te leer".<ref name="Language Instinct" /> Eerste-taalverwerwing geskied in 'n taamlik reëlmatige volgorde, hoewel daar 'n groot mate van variasie bestaan in die tydvaslegging van bepaalde fases onder normaalontwikkelende kinders. Sedert geboorte reageer babas meer geredelik op menslike spraak as ander klanke. Rondom ongeveer 'n maand wil dit voorkom of babas kan onderskei tussen verskillende spraakklanke. Rondom ses maande sal 'n kind begin babbel, en die spraakklanke of handgebare begin maak van die tale wat om hulle gebruik word. Woorde kom rondom 12 tot 18 maande te voorskyn; die gemiddelde [[woordeskat]] van 'n agtien-maande-oue kind is ongeveer 50 [[woord]]e. 'n Kind se eerste uitinge is holofrases (letterlik "volledige sinne"), uitinge wat net een woord gebruik om 'n idee te kommunikeer. Etlike maande na 'n kind woorde begin gebruik het, sal hy of sy twee-woord sinne begin vorm, en binne nog 'n paar maande sal 'n kind telegraafspraak begin gebruik, of kort sinne wat minder [[Grammatika|grammaties]] kompleks is as volwasse taal, maar ook reëlmatige sintaktiese strukture toon. Vanaf ongeveer drie-tot-vyf-jarige ouderdom word 'n kind se vermoë om te praat of gebare te gebruik verfyn tot op die punt waar dit met volwasse taalgebruik ooreenstem.<ref name="OGrady-Cho">{{cite book |last1=O'Grady |first1=William |last2=Cho |first2=Sook Whan |chapter=First language acquisition |title=Contemporary Linguistics: An Introduction |url=https://archive.org/details/contemporaryling00ogra |edition=fourth |location=Boston |publisher=Bedford St. Martin's |year=2001}}</ref> Die aanleer van tweede en addisionele tale kan teen enige ouderdom plaasvind deur daaglikse bloodstelling of kursusse. Kinders wat 'n tweede taal aanleer is meer geneig om moedertaalsprekende vlotheid te bereik as volwassenes, maar dit is oor die algemeen uitsonderlik vir iemand om 'n tweede taal te praat soos 'n moedertaalspreker. Die groot verskil tussen eerste-taalverwerwing en addisonele taalververwing is dat die proses van addisionele taalverwerwing beïnvloed word deur die tale wat die persoon reeds ken. === Taal en kultuur === {{Sienook|Kultuur}}<!--vir later |spraakgemeenskap}}--> [[Lêer:Arnold Lakhovsky Conversation.png|duimnael|250px|links|Arnold Lakhovski, ''Die gesprek'' (circa 1935)]] Tale, menende die spesifike stel spraaknorme van 'n bepaalde gemeenskap, is ook deel van die groter kultuur van die gemeenskap wat dit praat. Tale verskil nie net met uitspraak, woordeskat, of grammatika nie, maar ook deur verskillende "spraakkulture" te hê. Mense gebruik taal as 'n metode om geïdentifiseer te word met 'n kultuurgroep en onderskei te word van ander. Selfs onder sprekers van 'n bepaalde taal bestaan daar verskillende maniere om die taal te gebruik, en elk daarvan word gebruik om affiliasie met sekere subgroepe te toon. Taalkundiges en antropoloë, spesifiek sosiolinguiste en linguistieke antropoloë spesialiseer in die studie van hoe maniere van praat verskil tussen spraakgemeenskappe.<ref name=Duranti2003>{{harvcoltxt|Duranti|2003}}</ref> Taalkundiges gebruik die term "[[taalverskeidenheid]]" om te verwys na die onderlinge maniere van die praat van 'n taal. Die term omarm geografies- of sosiokultureelgedefinieerde [[dialek]]te asook die groepstaal of styl van subkulture. Linguistieke antropoloë en taalsosioloë definieer kommunikatiewe styl as die wyse waarin taal aangewend en verstaan word binne 'n bepaalde kultuur.<ref name="Foley">{{harvcoltxt|Foley|1997}}</ref> Aangesien taalgebruiknorme gedeel word deur lede van 'n spesifieke groep, word kommunikatiewe styl ook 'n wyse vir die toon en saamstel van groepsidentiteit. Linguistieke verskille kan opvallende merkers van onderskeiding word onder sosiale groepe, byvoorbeeld, deur 'n taal met 'n spesifieke aksent te praat kan dui op behorende tot 'n etniese minderheid of sosiale stand, jou plek van oorsprong of status as tweede-taalspreker. Die soorte verskille is nie deel van die linguistiese stelsel nie, maar is 'n belangrike komponent van hoe taalgebruikers taal gebruik as sosiale gereedskap om groepe mee te vestig.<ref>{{Harvcoltxt|Agha|2006}}</ref> Heelwat tale het egter ook grammatikale konvensies wat die sosiale stand van die spreker aantoon in verhouding tot ander, deur die gebruik van registers wat verwant is aan die sosiale stand of onderskeidings. In baie tale kom stilistiese of selfs grammatikale verskille voor tussen die wyses waarop mans en vrouens praat, ouderdomsgroepe of tussen sosiale stande, net soos sommige tale gebruik maak van verskillende woorde afhangende van wie luister. In die Australiese taal Dyirbal moet 'n getroude man 'n spesifieke stel woorde gebruik indien hy in die teenwoordigheid van sy skoonma praat.<ref name="Foley" /> Sekere kulture het byvoorbeeld uitgebreide stelsels van "sosiale deiksis", stelsels gebruik om sosiale afstand aan te dui met linguistieke metodes.<ref name="Foley 1997 p">{{harvcoltxt|Foley|1997|pp=311–28}}</ref> In Afrikaans word sosiale deiksis meestal aangedui deur te onderskei tussen die aanspreek van sekere persone op hulle name en ander weer op hulle vanne, en ook met titels soos "Mevrou", "Dokter" of "Edelagbare", maar in ander tale kan soortgelyke stelsels hoogs ingewikkeld wees en gekodeer wees in die grammatika en woordeskat in geheel. In verskeie Oos-Asiatiese tale soos Thais, [[Birmaans]] en [[Javaans]] byvoorbeeld, word verskillende woorde gebruik ooreenkomstig of die spreker iemand van 'n hoër of laer stand as homself aanspreek in 'n rangordestelsel met diere en kinders heel onder en gode en adellikes bo aan.<ref name="Foley 1997 p" /> === Skryfkuns, geletterdheid en tegnologie === {{Hoofartikel|Skryfkuns|Geletterdheid}} [[Lêer:Winnipeg Forks - Plains Cree Inscription.jpg|duimnael|300px|'n Inskripsie van Moeras-Cree wat gebruik maak van Kanadese Inheemse lettergreping, 'n abugida ontwikkel deur Christensendelinge vir inheemse Kanadese tale]] Regdeur die geskiedenis is verskeie metodes ontwikkel vir die vertoon van tale deur middel van grafiese media. Dit word [[skryfstelsel]]s genoem. Die gebruik van skrif het taal vir die mens nog meer gebruiklik gemaak. Dit het dit moontlik gemaak om groot hoeveelhede inligting buite die liggaam te stoor en weer te herwin, en maak ook voorsiening vir kommunikasie oor groot afstande wat andersins onmoontlik sou wees. Baie tale maak konvensioneel van verskillende genres, style en registers gebruik in geskrewe en gesproke taal, en in sommige gemeenskappe word tradisioneel in 'n heeltemal ander taal geskryf as waarin gepraat word. Daar is sekere aanduidings dat skryfwerk ook 'n uitwerking op die kognitiewe ontwikkeling van mense gehad het, moontlik omrede geletterdheid besliste formele onderrig benodig.<ref>{{harvcoltxt|Olson|1996}}</ref> Die ontdekking die eerste skryfstelsels is naastenby kontemporêr met die aanvang van die [[Bronstydperk]] in die laat Neolitikum aan die einde van die vierde millennium v.C. Sumeriese argaïese [[wigskrif]] en [[Egiptiese hiërogliewe]] word algemeen beskou as die vroegste skryfstelsels, beide ontstaan uit hul voorafgaande proto-geletterde simbolestelsels, 3400 – 3200 v.C., met die vroegste samehangende geskrifte ongeveer 2600 v.C. Daar word algemeen ooreengekom dat Sumeriese skrif 'n onafhanklike uitvinding was; dit is egter debatteerbaar of Egiptiese skrif geheel onafhanklik van sy Sumeriese eweknie ontwikkel het, en of dit 'n geval was van transkulturele samevloei. 'n Soortgelyke debat bestaan rondom Sjinese skrif wat rondom 1200 v.C. ontwikkel het. Die pre-Columbiese Mesoamerikaanse skryfstelsels (insluitend Olmekse en Maja-skrif) word algemeen aanvaar as dat dit onafhanklik ontwikkel het.<ref name="Coulmas" /> === Taalverandering === {{Hoofartikel|Taalverandering|Grammatikalisering}} [[Lêer:Beowulf.firstpage.jpeg|duimnael|200px|Die eerste bladsy van die gedig [[Beowulf]] geskryf in Oudengels in die vroeg Middeleeuse periode (800 – 1100 AD). Hoewel Oudengels die direkte voorganger is van moderne Engels het verandering dit onverstaanbaar gelaat vir kontemporêre Engelstaliges.]] Alle tale verander soos sy sprekers nuwe maniere aanneem of opdiep om dit te praat en oor te dra aan ander lede van sy spraakgemeenskap. Taalveranderings vind op alle vlakke plaas van die fonologiese tot woordeskat, morfologie, sintaksis en diskoers. Selfs al word taalverandering aanvanklik dikwels in 'n negatiewe lig gesien deur die sprekers wat verandering beskou as "verval" of as tekens van die verslapping in taalnorme, is dit 'n natuurlike proses en onvermydelik.<ref>{{harvcoltxt|Aitchison|2001}}</ref><ref>{{harvcoltxt|Trask|1999|p=70}}</ref> Veranderings kan spesifieke klanke behels, of die hele fonologiese stelsel. Klankverskuiwing kan bestaan uit die vervanging van een spraakklank of fonetiese kenmerk deur 'n ander, algehele verlies van die betrokke klank of selfs die bekendstelling van 'n nuwe klank in 'n plek waar voorheen geen klank was nie. Klankveranderinge kan ''aangepas word'' in indien 'n klank verander slegs as dit voorkom in die omgewing van sekere ander klanke. Klankveranderinge word gewoonlik as "reëlmatig" veronderstel, menende daar word verwag dat dit meganies toegepas word sodra dit aan sy strukturele voorwaardes voldoen, ongeag enige niefonologiese faktore. Aan die ander kant kan klankveranderinge soms "sporadies" voorkom en slegs 'n bepaalde woord of woorde beïnvloed, sonder enige opmerklike reëlmaat. Soms veroorsaak 'n eenvoudige verandering 'n kettingverskuiwing waarin die hele fonologiese stelsel beïnvloed word. Dit het gebeur met die [[Germaanse tale]] nadat die klankverandering bekend as [[Eerste Germaanse klankverskuiwing|Grimm se wet]] al die stop-konsonante beïnvloed het. Die oorspronklike konsonant *{{IPA|bʰ}} het /b/ geword in die Germaanse tale, die vorige *{{IPA|b}} het om die beurt /p/ geword, en die vorige *{{IPA|p}} het /f/ geword. Dieselfde proses is toegepas op alle stop-konsonante en verklaar hoekom [[Italiese tale]] soos Latyn 'n "p" het in woorde soos ""p"ater" en ""p"isces", terwyl Germaanse tale soos Afrikaans die woorde ""v"ader" en ""v"is" het.<ref>{{harvcoltxt|Clackson|2007|pp=27–33}}</ref> Nog 'n voorbeeld is die Groot klinkerverskuiwing in Engels, wat die rede is hoekom die spelling van Engelse vokale nie baie goed ooreenstem met hulle huidige uitspraak nie. Dit is omrede die alreeds gevestigde ortografie uit sinchronisasie gebring is deur die klinkerverskuiwing. Nog 'n bron van klankverandering is die erosie van woorde soos die uitspraak daarvan geleidelik meer eie raak en woorde verkort word as lettergrepe uitgelaat word. Die soort verandering het veroorsaak dat die Latynse "mea domina" naderhand "madame" geword het in [[Frans]] en "ma’am" in Amerikaanse Engels.<ref>{{harvcoltxt|Aitchison|2001|p=112}}</ref> Veranderings kom ook in die grammatika van tale voor as diskoerspatrone, soos [[Idioom|idiome]], of spesifieke konstruksies wat gegrammatikaliseer word. Dit gebeur gereeld as woorde of morfeme erodeer en die grammatikale stelsel onbewustelik herrangskik word om te kompenseer vir die verlore element. In sekere variasies van Karibiese Spaans het die finale /s/ byvoorbeeld weggekwyn. Aangesien Standaard Spaans die finale /s/ in die morfeem gebruik om die tweede-persoononderwerp "jy" in werkwoorde aan te dui, moet die Karibiese variëteite nou gebruik maak van die voornaamwoord ''tú'' om die tweede persoon aan te dui. Dit beteken dat die sin ''wat is jou naam'', ''¿como te llamas?'' {{IPA|['komo te 'jamas]}} in Standaard Spaans sal wees , maar {{IPA|['komo 'tu te 'jama]}} in Karibiese Spaans. Die eenvoudige klankverandering affekteer beide morfologie en sintaksis.<ref>{{harvcoltxt|Zentella|2002|p=178}}</ref> Nog 'n algemene oorsaak van grammatikale verandering is die geleidelike petrifikasie van idiome in nuwe grammatikale vorms in, byvoorbeeld die wyse waarop die Engelse ''going to'' konstruksie sy aspekte van beweging verloor het, en in sekere variasies van Engels amper heeltemal volwaardige toekomende tyd geword het (bv. ''I'm gonna''). Taalveranderinge kan gemotiveer word deur ''taalinterne'' faktore, soos veranderinge in uitspraak gemotiveer deur sekere klanke wat mondelings moeilik uitkenbaar is of om te maak, of omrede sekere veranderingspatrone wat veroorsaak dat sommige skaars konstruksiesoorte wegskuif na meer algemene soorte.<ref>{{harvcoltxt|Labov|1994}}</ref> Ander oorsake van taalveranderings is sosiaal, soos wanneer bepaalde uitsprake versinnebeeldings word van behorende tot sekere groepe, soos sosiale stande, of tot taalideologieë, en word dus in gebruik geneem deur die gene wat graag geïdentifiseer wil word met bepaalde groepe of idees. Op hierdie manier kan sake rakende identiteit en politiek diepgaande uitwerkings hê op taalstrukture.<ref>{{harvcoltxt|Labov|2001}}</ref> === Taalkontak === {{Hoofartikel|Taalkontak|Pidgin|Kreooltaal|Spraakbond}} Een belangrike bron van taalverandering is kontak tussen verskillende tale en die voortspruitende samevloeiing van linguistieke kenmerke tussen tale. Taalkontak geskied wanneer sprekers van twee of meer [[tale]] of [[Taalverskeidenheid|variëteite]] op gereelde basis interaksie het.<ref>{{harvcoltxt|Thomason|2001|p=1}}</ref> Meertaligheid was heel moontlik die norm regdeur die Wêreldgeskiedenis, en deesdae is meeste mense in die wêreld meertalig. Voor die opkoms van die etno-nasionale staat, was eentaligheid merendeels teenwoordig onder klein eilande se bewoners. Met die ideologie wat een samelewing, een staat, en een taal die mees begeerde politieke bestel gemaak het, het eentaligheid begin om regoor die wêreld te versprei. Nieteenstaande, is daar net 250 lande in die wêreld ooreenkomstig met ongeveer 6000 tale, wat beteken meeste lande is meertalig en meeste tale bestaan in noue kontak naas mekaar.<ref>{{harvcoltxt|Romaine|2001|p=513}}</ref> Wanneer sprekers van verskillende tale noue interaksie het, is dit tipies van hulle tale om mekaar te beïnvloed. Deur volhoubare taalkontak oor lang periodes, konvergeer linguistiese trekke tussen die tale, en tale wat aan verskillende taalfamilies behoort kan nader aan mekaar beweeg. In gebiede waar verskeie tale in noue kontak naas mekaar bestaan kan dit lei tot die formasie van taalbonde (''sprachbund'') waarin onverwante tale 'n aantal linguistiese kenmerke deel. 'n Aantal sulke areas is al opgeteken, onder hulle is die Balkantaalbond, die Mesoamerikaanse taalbond en die Etiopiese taalbond. Ook is groter gebiede soos Suid-Asië, Europa, en Suidoos-Asië al oorweeg as taalbonde as gevolg van die wydverspreide diffusie van bepaalde gebiedskenmerke.<ref>{{harvcoltxt|Campbell|2002}}</ref><ref>{{harvcoltxt|Aikhenvald|2001}}</ref> Taalkontak kan ook lei tot verskeie ander linguistieke verskynsels, insluitend taalineenvloeiing, leenwoorde en releksifikasie (vervanging van meeste eie woordeskat met die van 'n ander taal). In gevalle van ekstreme en volgehoue taalkontak, kan dit lei tot die vestiging van 'n nuwe [[mengtaal]] wat nie oorwegend tot 'n bepaalde taalfamilie behoort nie. Een tipe mengeltaal genoem pidgins kom voor as volwasse sprekers van twee verskillende tale gereeld interaksie het, maar nie een van die twee groepe die ander taal vlot aanleer nie. In sulke gevalle sal hulle geredelik 'n kommunikasievorm saamstel wat trekke van beide tale bevat, maar met 'n vereenvoudigde grammatikale en fonologiese struktuur. Die taal bekom dan meestal die grammatikale en fonologiese kategorieë wat in beide tale bestaan. Pidgins word gedefinieer as tale met geen moedertaalsprekers nie, en gepraat word deur mense met 'n ander moedertaal. As 'n Pidgintaal die vernaamste taal word van die spraakgemeenskap, sal kinders naderhand groot word met die pidgin as hulle eerste taal. Soos die generasie van jong aanleerders ouer word sal baiemaal gesien kan word dat die pidgin sy struktuur verander en 'n groter mate van kompleksietyd aanneem. Die soort taal word algemeen 'n [[Kreooltaal|kreoolse taal]] genoem. 'n Voorbeeld van so 'n gemengde taal is [[Tok Pisin]], een van [[Papoea-Nieu-Guinee]] se amptelike tale, wat oorspronklik ontstaan het as 'n Pidgin gebaseer op Engels en Austronesiese tale; ander voorbeelde is [[Haïtiaanse Kreools|Kreyòl ayisyen]], die Fransgebaseerde kreoolse taal wat in [[Haiti]] gepraat word en Michif, 'n gemengde taal van Kanada, gegrond op die Inheems-Amerikaanse taal Cree en Frans.<ref>{{harvcoltxt|Thomason|Kaufman|1988}}; {{harvcoltxt|Thomason|2001}}</ref><ref>{{harvcoltxt|Matras|Bakker|2003}}</ref> == Linguistieke diversiteit == <!-- vir later {{Sienook|Lys van tale|Lys van tale volgens aantal sprekers}} --> {| class="wikitable" style="width: 200px; height: 200px; float: right" |- ! Taal !! Moedertaalsprekers<br />(in mil.)<ref name="Ethnologue" /> |- |Mandaryns||845 |- |[[Spaans]]||329<ref group=notas>Ethnologue se syfers is gebaseer op getalle van voor 1995. 'n Meer onlangse syfer is 420 miljoen ({{cite web|title=Primer estudio conjunto del Instituto Cervantes y el British Council sobre el peso internacional del español y del inglés|publisher=Instituto Cervantes (www.cervantes.es)|url=http://www.cervantes.es/sobre_instituto_cervantes/prensa/2012/noticias/nota-londres-palabra-por-palabra.htm}})</ref> |- |[[Engels]]||328 |- |Arabiese tale||221 |- |[[Hindi]]|| 182 |- |[[Bengaals]]||181 |- |[[Portugees]]||178 |- |[[Russies]]||144 |- |[[Japannees]]||122 |- |[[Duits]]||90.3 |} 'n "Lewende taal" is gewoon een wat wyd gebruik word as 'n primêre vorm van kommunikasie deur 'n bepaalde groep lewende mense. Die getal bekende lewende tale wissel tussen 6 000 en 7 000, afhangende van die akkuraatheid van mens se definisie van "taal", en meer spesifiek, hoe mens die skeiding tussen tale en [[dialek]]te omskryf. Sedert 2009 het [[Ethnologue|SIL Ethnologue]] 6 909 lewende menslike tale gekatalogiseer. Die Ethnologue stel linguistiese groepe saam gebaseer op studies oor wedersydse verstaanbaarheid en sluit dikwels meer kategorieë in as die meer konserwatiewe klassifikasies. Een so voorbeeld is die [[Deens|Deense taal]], wat deur meeste geleerdes as 'n enkele taal beskou word met verskeie dialekte,maar wat deur die Ethnologue geklassifiseer word as twee afsonderlike tale (Deens en Jutlands).<ref name="Ethnologue" /> Die Ethnologue word ook soms gekritiseer vir die gebruik van kumulatiewe data oor baie dekades versamel, wat beteken dat die eksakte sprekergetalle dikwels verouderd is, en van die tale wat as lewend geklassifiseer is intussen dalk uitgesterf het. Volgens die Ethnologue, het 389 (of bykans 6%) tale meer as 'n miljoen sprekers. Die tale word saam deur 94% van die wêreldbevolking gepraat, terwyl 94% van die wêreldtale deur net 6% van die wêreldbevolking gepraat word. Regs is 'n tabel van die wêreld se 10 mees gesproke tale met populasieskattings (2009 syfers).<ref name="Ethnologue">{{Harvcoltxt|Lewis|2009}}</ref> === Tale en dialekte === Daar is nie 'n duidelike onderskeiding tussen 'n taal en [[dialek]] nie, nieteenstaande die bekende aforisme toegeken aan die taalkundige Max Weinreich dat "'n taal is 'n dialek met 'n weermag en vloot". Nasionale grense oorskry byvoorbeeld gereeld taalkundige verskille in die bepaling van of twee linguistiese variëteite tale of dialekte is. Kantonees en Mandaryns word byveerbeeld gereeld geklassifiseer as ''dialekte'' van Sjinees, al verskil hulle meer van mekaar as [[Sweeds]] van [[Noors]]. Voor die Joegoe-Slawiese burgeroorlog is [[Serwo-Kroaties]] gesien as een taal met twee dialekte, maar tans word [[Kroaties]] en [[Serwies]] as twee tale gesien en gebruik hulle verskillende skryfstelsels. Met ander woorde, die onderskeiding kan net soveel afhang van politieke oorwegings as van kulturele verskille, aparte [[skryfstelsel]]s of mate van wedersydse verstaanbaarheid.<ref>{{harvcoltxt|Lyons|1981|p=26}}</ref> === Taalfamilies van die Wêreld === {{Hoofartikel|Taalfamilie|Dialektologie|Historiese taalkunde}}<!--vir later: Lys van taalfamilies--> [[Lêer:Primary Human Language Families Map.png|550px|duimnael|links|Vernaamste taalfamilies van die wêreld (en in sommige gevalle geografiese groepe van families).<!--vir later:Vir meer detail sien ''[[:Sjabloon:Verspreiding van tale in die wêreld| Verspreiding van tale in die wêreld]]''.-->]] Die tale van die wêreld saamgevoeg word in [[taalfamilies]] bestaande uit tale wat beskou kan word as van gemeenskaplike afkoms. Taalkundiges erken tans 'n paar honderd taalfamilies, hoewel sommige moontlik in groter eenhede gegroepeer kan word soos meer inligting beskikbaar gestel word en diepgaande navorsing gedoen word. Tans is daar ook dosyne geïsoleerde tale: tale wat nie as verwant aan enige ander tale in die wêreld beskou kan word nie. Onder hulle is [[Baskies]], gepraat in Europa, Zuni van [[Nieu-Meksiko]], Purépecha (Taraskies) van Meksiko, [[Ainoe (taal)|Ainoe]] van Japan, Burushaski van [[Pakistan]] en nog vele ander. Die taalfamilies van wat die meeste sprekers het is die [[Indo-Europese tale]], gepraat deur 46% van die wêreldbevolking. Die familie sluit vier groot wêreldtale in, onder meer [[Engels]], [[Spaans]], [[Russies]] en [[Hindoestani]] ([[Hindi]]/[[Oerdoe]]). Die Indo-Europese taalfamilie het die oorhand gekry tydens die [[Eurasië|Eurasiese]] migrasieperiode (400-800 AD) en daarna gevolglik deur die Europese koloniale uitbreiding, wat die Indo-Europese tale polities en dikwels getalsgewys gevestig het as die dominante tale in die [[Amerikas]] en meeste van [[Afrika]]. Die [[Sino-Tibettaanse tale]] word deur 21% van die wêreldbevolking gepraat en sluit baie van die tale in van Oos-Asië, onder andere [[Mandaryns]], [[Kantonees]] en honderde kleiner tale. [[Afrika]] is die tuiste van 'n groot aantal taalfamilies, waarvan die grootste die [[Niger-Kongo-tale|Niger-Kongo-taalfamilie]] is, wat tale insluit soos [[Swahili]], [[Shona (taal)|Shona]] en [[Joroeba]]. Sprekers in die taalfamilie is verantwoordelik vir 6,4% van die wêreldbevolking. 'n Soortgelyke aantal mense praat [[Afro-Asiatiese tale]] wat die digbevolkte [[Semitiese taalfamilie|Semitiese tale]] insluit soos [[Arabies]], [[Hebreeus]] en die tale van die Sahara-streek, soos die [[Berbertale]] en [[Hausa]]. Die [[Austronesiese tale]] word gepraat deur 5,9% van die wêreldbevolking en sy gebiede strek van [[Madagaskar]] tot die kusgebiede van Suidoos-Asië en al die pad tot [[Oseanië]]. Dit sluit tale in soos [[Malgassies]], [[Maori (taal)|Maori]], [[Samoaans]] en verskeie van die inheemse tale van [[Indonesië]] en [[Taiwan]]. Die Austronesiese tale se ontstaan word weergegee as in Taiwan rondom 3000 v.C. waarna dit deur die Oseaniëstreek versprei het van eiland tot eiland saam met gevorderde seevaarttegnologie. Ander digbevolkte taalfamilies is die [[Drawidiese tale]] van Suid-Asië (onder andere [[Tamil]] en [[Telugu]]), die [[Turkse tale]] van Sentraal-Asië (soos [[Turks]]), die [[Austro-Asiatiese tale]], (onder andere [[Khmer]]), en [[Tai-Kadai-tale]] van Suidoos-Asië ([[Thai]] ingesluit).<ref name="Katzner 1999">{{harvcoltxt|Katzner|1999}}; {{harvcoltxt|Comrie|2009}}; {{harvcoltxt|Brown|Ogilvie|2008}}</ref> Die streke in die wêreld met die grootste taaldiversiteit, soos die Amerikas, Papoea-Nieu-Guinee, [[Wes-Afrika]] en Suid-Asië bevat honderde klein taalfamilies. Die gebiede is saam verantwoordelik vir die meerderheid van die tale in die wêreld, maar nie die meerderheid sprekers nie. In die Amerikas is van die grootste taalfamilies Quechumara, Arawak en [[Tupí-Guaraní-tale|Tupí-Guaraní]] in Suid-Amerika, en [[Uto-Asteekse tale|Uto-Asteeks]], [[Otomangue]], die [[Majatale]] van [[Meso-Amerika]], Na-Dené en Algonkies in [[Noord-Amerika]]. In Australië behoort meeste inheemse tale tot die Pama-Nyungaanse familie, terwyl Papoea-Nieu-Guinee die tuiste is van 'n groot aantal klein families en isolate asook 'n aantal Austronesiese tale.<ref name="Katzner 1999" /> === Taalbedreiging === {{Hoofartikel|Bedreigde taal<!--|Taalverlies|Taalverskuiwing|Taalsterfte|-->}} [[Lêer:Linguistic diversity.png|550px|duimnael|Tesame huisves die agt lande in rooi meer as 50% van die tale in die wêreld. Die blou gebiede is die mees diverse taalgebiede wêreldwyd, en die ligging van meeste van die wêreld se bedreigde tale.]] Taalbedreiging kom voor as 'n taal die risiko loop om in onbruik te verval soos sy sprekers uitsterf of 'n taalverskuiwing maak na 'n ander taal. Taalverlies weer, kom voor as 'n taal nie meer moedertaalsprekers het nie en 'n ''dooie taal'' word. As niemand meer die taal praat nie word dit 'n ''uitgestorwe taal''. Alhoewel tale nog altyd deur die geskiedenis uitgesterf het, verdwyn hulle tans teen 'n verhoogde tempo as gevolg van [[Globalisering|globalisasie]] en nieukolonialisme met die ekonomies sterker tale wat ander tale domineer.<ref name="Handbook" /> Die meer algemeen gesproke tale domineer die minder algemeengesproke tale en dus verdwyn die minder gesproke tale op die ou einde uit die bevolkings. Die totale hoeveelheid tale in die wêreld is onbekend. Skattings wissel afhangende van verskeie faktore. Die konsensus is dat daar tussen 6 000<ref name="Moseley" /> en 7 000 tale tans gepraat word, en dat tussen 50-90% van hulle teen 2100 uitgestorwe sal wees.<ref name="Handbook" /> Die top 20 tale gepraat deur meer as 50 miljoen sprekers elk word deur minder as 50% van die wêreldbevolking gepraat, terwyl baie van die ander tale deur klein gemeenskappe gepraat word, minder as 10 000 sprekers vir meeste van die tale.<ref name="Handbook" /> Die [[UNESCO|Opvoedkundige, Wetenskaplike en Kulturele Organisasie van die Verenigde Nasies]] (UNESCO) werk volgens vyf vlakke van taalbedreiging: "veilig", "kwesbaar" (word nie buite die huis deur kinders gepraat nie), "definitief bedreig" (word nie deur kinders gepraat nie), "ernstig bedreig" (word slegs deur die oudste generasies gepraat) en "krities bedreig" (word net deur 'n paar van die oudste generasies gepraat, merendeels semi-sprekers). Nieteenstaande aansprake dat die wêreld beter af sal wees as die groot meerderheid 'n enkele gemene ''[[lingua franca]]'' aanneem, soos Engels of [[Esperanto]], is daar eenstemmigheid dat die verlies van taal die kulturele verskeidenheid van die wêreld groot skade aandoen. Daar word algemeen geglo dat, as mens so ver terug gaan as die Bybelse narratief van die toring van Babel, taaldiversiteit politieke konflik veroorsaak,<ref name="Haugen">{{harvcoltxt|Haugen|1973}}</ref> maar die oortuiging word weerlê deur die feit dat heelwat van die wêreld se grootste voorvalle van geweld plaasgevind het in situasies met 'n lae linguistiese verskeidenheid, soos die Joego-Slawiese en [[Amerikaanse Burgeroorlog|Amerikaanse]] burgeroorloë, of die menseslagtings van [[Nazi-Duitsland]] en [[Rwanda]], terwyl baie van die mees stabiele politieke eenhede hoogs veeltalig is en was.<ref>{{Harvcoltxt|Austin|Sallabank|2011|pp=10–11}}</ref> Vele projekte reeds in werking is gemik op die voorkoming of verlangsaming van die verliese deur [[Taalherlewing|herlewing]] van bedreigde tale en die bevordering van opvoeding en geletterdheid in minderheidstale. Regoor die wêreld het baie lande spesifieke wetgewing ingestel wat gemik is op die beskerming en stabilisering van die tale van inheemse taalgemeenskappe. 'n Minderheid van taalkundiges het gepleit dat taalverlies 'n natuurlike proses is en dit moet nie teëgewerk word nie, en die opteken van bedreigde tale vir die nageslag is voldoende.<ref>{{harvcoltxt|Ladefoged|1992}}</ref> == Sien ook == * [[Amptelike taal]] * [[Digitale sterfte van tale]] * [[Digitalisering van tale]] * [[Digkuns]] * [[:Kategorie:Tale volgens bedreigdheid status]] * [[Lys van herleefde tale]] * [[:Kategorie:Taalfamilies]] * [[Ethnologue]] – lys van tale, plekke, bevolking en genetiese affiliasie {{en}} == Aantekeninge == '''Notas''' {{Verwysings|group=notas}} <br /> '''Verwysings''' {{Verwysings|30em}} == Bibliografie == {{refbegin|colwidth=30em}} * {{cite book|last=Agha|first=Agha|year=2006|title=Language and Social Relations|publisher=Cambridge University Press|ref=harv}} * {{cite book|last=Aikhenvald|first=Alexandra|authorlink=Alexandra Aikhenvald|year=2001|chapter=Introduction|title=Areal diffusion and genetic inheritance: problems in comparative linguistics|editor=Alexandra Y. Aikhenvald|editor2=[[R. M. W. Dixon]] |pages=1–26|location= Oxford|publisher=Oxford University Press}} * {{cite book |last=Aitchison|first=Jean|authorlink=Jean Aitchison|title=Language Change: Progress or Decay?|url=https://archive.org/details/languagechangepr0000aitc_g3f0|edition=3rd (1st edition 1981)|location=Cambridge, New York, Melbourne|publisher= Cambridge University Press|year= 2001|ref=harv}} * {{cite book|last=Allerton|first=D. J. |chapter=Language as Form and Pattern: Grammar and its Categories|title=An Encyclopedia of Language |editor1-last=Collinge |editor1-first=N.E. |year=1989 |publisher=Routledge|location=London:NewYork|ref=harv}} * {{cite book|first=Mark|last=Aronoff|authorlink=Mark Aronoff|first2=Kirsten|last2= Fudeman|title=What is Morphology|publisher=John Wiley & Sons|year=2011|ref=harv}} * {{cite book|editor-first=Peter K|editor-last=Austin|editor2-first=Julia|editor2-last=Sallabank|chapter=Introduction|title=Cambridge Handbook of Endangered Languages|first=Peter K|last=Austin|first2=Julia|last2=Sallabank|year=2011|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-88215-6|ref=harv}} * {{cite book|last=Baker|first=Mark C.|authorlink=Mark Baker (linguist)|year=2001|chapter=Syntax|pages=265–295|title=The Handbook of Linguistics|editor=Mark Aronoff|editor2=Janie Rees-Miller|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite book|last=Bauer|first=Laurie|year=2003|title=Introducing linguistic morphology|url=https://archive.org/details/introducinglingu0002baue|edition=2nd|location=Washington, D.C.|publisher=Georgetown University Press|isbn=0-87840-343-4|ref=harv}} * {{cite book|title=An introduction to the study of language|first=Leonard |last=Bloomfield|authorlink=Leonard Bloomfield|year=1914|location=New York|publisher=Henry Holt and Company|ref=CITEREFBloomfield1914}} * {{cite book|editor-last=Brown|editor-first=Keith|authorlink=Keith Brown (linguist)|editor2-last=Ogilvie|editor2-first=Sarah|title=Concise Encyclopedia of Languages of the World|publisher=Elsevier Science|year=2008|isbn=0-08-087774-5|ref=harv}} * {{cite book|last=Clackson|first=James|year=2007|title=Indo-European Linguistics: An Introduction|publisher=Cambridge University press|ref=harv}} * {{cite book|last=Campbell|first=Lyle|authorlink=Lyle Campbell|year=2002|chapter=Areal linguistics|title=International Encyclopedia of Social and Behavioral Sciences|editor=Bernard Comrie, Neil J. Smelser and Paul B. Balte|pages=729–733|location= Oxford|publisher=Pergamon|ref=harv}} * {{cite book|last=Campbell|first=Lyle|authorlink=Lyle Campbell|year=2004|title=Historical Linguistics: an Introduction|edition=2nd|location=Edinburgh and Cambridge, MA|publisher=Edinburgh University Press and MIT Press|ref=harv}} * {{cite book|last=Campbell|first=Lyle|authorlink=Lyle Campbell|year=2001|chapter=The History of Linguistics|pages=81–105|title=The Handbook of Linguistics|editor=Mark Aronoff|editor2=Janie Rees-Miller|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite book| last = Candland| first = Douglas Keith| title = Feral Children and Clever Animals: Reflections on Human Nature| publisher = Oxford University Press US| year = 1993| pages = 293–301| url = http://books.google.com/?id=RYG_CAWZZ4sC&pg=PA296&dq=koko+gorilla+operant+conditioning| isbn = 0-19-510284-3| ref = harv}} * {{cite book |title=Syntactic Structures |url=https://archive.org/details/syntacticstructu0000chom |last=Chomsky |first=Noam |authorlink=Noam Chomsky |year=1957 |publisher=Mouton |location=The Hague|ref=harv}} * {{cite book|last=Chomsky |first=Noam |authorlink=Noam Chomsky |year=2000|title=The Architecture of Language |url=https://archive.org/details/architectureofla00noam |location=Oxford |publisher=Oxford University Press|ref=harv}} * {{cite book|title=Sources of semiotic: readings with commentary from antiquity to the present|url=https://archive.org/details/sourcesofsemioti0000clar|first=David S. |last=Clarke |year=1990|location=Carbondale|publisher=Southern Illinois University Press|ref=harv}} * {{cite book|last=Comrie|first=Bernard|authorlink=Bernard Comrie|year=1989|title=Language universals and linguistic typology: Syntax and morphology. |url=https://archive.org/details/languageuniversa0000comr_k8n4|location=Oxford|publisher=Blackwell|edition=2nd|isbn=0-226-11433-3|ref=harv}} * {{cite book|editor-last=Comrie|editor-first=Bernard|authorlink=Bernard Comrie|title=The World's Major Languages|location=New York|publisher=Routledge |year=2009|isbn=978-0-415-35339-7|ref=harv}} * {{cite book|last=Coulmas|first=Florian|year=2002|title=Writing Systems: An Introduction to Their Linguistic Analysis|url=https://archive.org/details/writingsystemsin0000coul|publisher=Cambridge University Press|ref=harv}} * {{cite book|title=Cognitive Linguistics|url=https://archive.org/details/cognitivelinguis0000crof|last=Croft|first=William|authorlink=William Croft (linguist)|first2=D. Alan|last2=Cruse|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|year=2004|ref=harv}} * {{cite book|last=Croft|first=William|authorlink=William Croft (linguist)|year=2001|chapter=Typology|pages=81–105|title=The Handbook of Linguistics|editor=Mark Aronoff|editor2=Janie Rees-Miller|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite book|last=Crystal|first=David|authorlink=David Crystal|year=1997|title=The Cambridge Encyclopedia of Language|url=https://archive.org/details/liang.2972.cambridgeencyclo0000crys_h1i9|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press}} * {{cite book|last=Deacon|first=Terrence|authorlink=Terrence Deacon|year=1997|title=The Symbolic Species: The Co-evolution of Language and the Brain.|url=https://archive.org/details/symbolicspeciesc00deac|location=New York|publisher=W.W. Norton & Company|isbn=978-0-393-31754-1|ref=harv}} * {{cite journal|last=Duranti|first= Alessandro|year=2003|title=Language as Culture in U.S. Anthropology: Three Paradigms|url=https://archive.org/details/sim_current-anthropology_2003-06_44_3/page/n8|journal=Current Anthropology|volume=44|issue=3|pages=323–348|ref=harv}} * {{cite journal|title=The myth of language universals: Language diversity and its importance for cognitive science|last=Evans|first=Nicholas|authorlink=Nicholas Evans (linguist)|last2=Levinson|first2=Stephen C.|authorlink2=Stephen C. Levinson|year=2009|publisher=Behavioral and Brain Sciences|volume=32|issue=5|pages=429–492|ref=harv}} * {{cite journal|first=Simon E.|last=Fisher|first2=Cecilia S.L. |last2=Lai|first3= Anthony P. |last3=Monaco|journal=Annual Review of Neuroscience|year=2003|volume=26|pages=57–80|doi=10.1146/annurev.neuro.26.041002.131144|title=Deciphering the Genetic Basis of Speech and Language Disorders|ref=harv|pmid=12524432 | issn=0147-006X}} * {{cite book|last=Fitch|first= W. Tecumseh|authorlink=W. Tecumseh Fitch|year=2010|title=The Evolution of Language|url=https://archive.org/details/evolutionoflangu0000fitc|location=Cambridge|publisher= Cambridge University Press|ref=harv}} * {{cite book|last=Foley|first=William A.|authorlink=William Foley (linguist)|year=1997|title=Anthropological Linguistics: An Introduction |url=https://archive.org/details/anthropologicall0000fole|publisher=Blackwell |ref=harv}} * {{cite book | authorlink=John Goldsmith | last=Goldsmith | first=John A | editor=John A. Goldsmith | year=1995 | title=The Handbook of Phonological Theory | series=Blackwell Handbooks in Linguistics | publisher=Blackwell Publishers | chapter=Phonological Theory | isbn=1-4051-5768-2|ref=harv}} * {{cite book|last=Greenberg|first=Joseph|authorlink=Joseph Greenberg|year=1966|ref=universals|title=Language Universals: With Special Reference to Feature Hierarchies|url=https://archive.org/details/languageuniversa0000jose|location=The Hague|publisher=Mouton & Co}} * {{cite book|last=Haspelmath|first=Martin|authorlink=Martin Haspelmath|year=2002|title=Understanding morphology|location=London|publisher=Arnold, Oxford University Press|ref=harv}} (pbk) * {{cite journal|last=Haugen|first=Einar|authorlink=Einar Haugen|year=1973|title=The Curse of Babel|url=https://archive.org/details/sim_daedalus_summer-1973_102_3/page/47|journal=Daedalus|volume= 102|issue=3, Language as a Human Problem|pages= 47–57|ref=harv}} * {{cite journal|last=Hauser|first=Marc D.|first2=Noam|last2=Chomsky|first3=W. Tecumseh|last3=Fitch|title=The Faculty of Language: What Is It, Who Has It, and How Did It Evolve?|journal=Science 22 |year=2002|volume=298|issue=5598|pages=1569–1579|ref=harv}} * {{cite book|last=Hauser|first=Marc D.|authorlink=Marc Hauser|last2=Fitch|first2=W. Tecumseh|authorlink2=W. Tecumseh Fitch|chapter=What are the uniquely human components of the language faculty?|year=2003|editor=M.H. Christiansen and S. Kirby|publisher=Oxford University Press|title=Language Evolution: The States of the Art|url=http://www.wjh.harvard.edu/~mnkylab/publications/languagespeech/langfaculty.pdf|ref=harv|access-date=13 Maart 2017|archive-date=22 Julie 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20040722115833/http://www.wjh.harvard.edu/~mnkylab/publications/languagespeech/langfaculty.pdf|url-status=bot: unknown}} * {{cite book|last=Hockett|first=Charles F.|year=1960|chapter=Logical considerations in the study of animal communication|title=Animals sounds and animal communication|editor=W.E. Lanyon|editor2=W.N. Tavolga|pages=392–430|ref=harv}} * {{cite book|last=International Phonetic Association|authorlink=International Phonetic Association|year=1999|title=Handbook of the International Phonetic Association: A guide to the use of the International Phonetic Alphabet|url=https://archive.org/details/handbookofintern0000inte|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-65236-7 |ref=harv}} * {{cite book|last=Katzner|first=K|year=1999|title=The Languages of the World|location=New York|publisher=Routledge|ref=CITEREFKatzner1999}} * {{cite book |last= Labov|first=William|authorlink=William Labov|year=1994|title= ''Principles of Linguistic Change'' vol.I ''Internal Factors''|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite book |last= Labov|first=William|authorlink=William Labov|year=2001|title= ''Principles of Linguistic Change'' vol.II ''Social Factors''|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite journal|last=Ladefoged|first=Peter|authorlink=Peter Ladefoged|year=1992|title=Another view of endangered languages|url=https://archive.org/details/sim_language_1992-12_68_4/page/809| journal=Language|volume=68|issue=4|pages=809–811|ref=harv}} * {{cite book|last=Ladefoged |first=Peter |authorlink=Peter Ladefoged|last2=Maddieson|first2=Ian|year=1996 |title=The sounds of the world's languages |url=https://archive.org/details/soundsofworldsla0000lade |location=Oxford |publisher=Blackwell|pages=[https://archive.org/details/soundsofworldsla0000lade/page/329 329]–330|isbn=0-631-19815-6|ref=harv}} * {{cite book|last=Lesser|first=Ruth|chapter=Language in the Brain: Neurolinguistics|title=An Encyclopedia of Language |editor1-last=Collinge |editor1-first=N.E. |year=1989 |publisher=Routledge|location=London:NewYork|ref=harv}} * {{cite book|last=Levinson|first=Stephen C.|authorlink=Stephen C. Levinson|year=1983|title=Pragmatics|url=https://archive.org/details/pragmatics00levi|location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press|ref=harv}} * {{cite web|last=Lewis|first=M. Paul (ed.)|year=2009|title=Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition|location=Dallas, Tex.|publisher=SIL International|url=https://www.ethnologue.com/statistics/size|ref=harv}} * {{cite book|last=Lyons|first=John|authorlink=John Lyons (linguist)|year=1981|title=Language and Linguistics|url=https://archive.org/details/languagelinguist0000lyon|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-29775-3|ref=harv}} * {{cite book|last=MacMahon|first=M.K.C.|chapter=Language as available sound:Phonetics|title=An Encyclopedia of Language |editor1-last=Collinge |editor1-first=N.E. |year=1989|publisher=Routledge|location=London:NewYork|ref=harv}} * {{cite book |editor-last=Matras|editor-first=Yaron|editor2-first=Peter|editor2-last=Bakker| title=The Mixed Language Debate: Theoretical and Empirical Advances |url=https://archive.org/details/mixedlanguagedeb0000unse| location=[[Berlin]] | publisher=Walter de Gruyter | year=2003 | isbn=3-11-017776-5|ref=harv}} * {{cite book|editor-last=Moseley|editor-first=Christopher|year=2010|title=Atlas of the World's Languages in Danger, 3rd edition.|location=Paris|publisher=UNESCO Publishing|url=http://www.unesco.org/culture/en/endangeredlanguages/atlas|ref=harv}} * {{cite book|first=Frederick J.|last=Newmeyer|authorlink=Frederick Newmeyer|title=The History of Linguistics|publisher=Linguistic Society of America|year=2005|id=|url=http://www.linguisticsociety.org/resource/history-modern-linguistics|isbn=0-415-11553-1|ref=harv}} * {{cite book|first=Frederick J.|last=Newmeyer|authorlink=Frederick Newmeyer|title=Language Form and Language Function|year=1998|location=Cambridge,MA|publisher=MIT Press|url=web.archive.org/web/20140703043335/http://www.isc.cnrs.fr/FN_chapter1.pdf|ref=harv|access-date=10 Julie 2013|archive-date=16 Desember 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111216100353/http://www.isc.cnrs.fr/FN_chapter1.pdf|url-status=dead}} * {{cite book|last=Nichols|first= Johanna |authorlink=Johanna Nichols|year=1992|title=Linguistic diversity in space and time|url=https://archive.org/details/linguisticdivers0000joha|location= Chicago|publisher= University of Chicago Press |isbn=0-226-58057-1|ref=harv}} * {{cite journal|title=Functional Theories of Grammar|url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-anthropology_1984_13/page/97|last=Nichols|first=Johanna|journal=Annual Review of Anthropology|volume=13|year=1984|pages=97–117|ref=harv}} * {{cite journal|first=David R.|last=Olson|year=1996|title=Language and Literacy: what writing does to Language and Mind|journal=Annual Review of Applied Linguistics|volume=16|pages=3–13|doi=10.1017/S0267190500001392|ref=harv}} * {{cite book |last= Payne |first= Thomas Edward |title= Describing morphosyntax: a guide for field linguists |publisher= Cambridge University Press |year= 1997 |pages= 238–241 |url= http://books.google.com/books?id=LC3DfjWfCiwC&pg=PA239&lpg=PA239&dq=%22perfect+aspect%22+%22perfective+aspect%22&ct=result#PPA238,M1 |ref= harv }} * {{cite book|last=Pinker|first=Steven|authorlink=Steven Pinker|year=1994|title=The Language Instinct|url=https://archive.org/details/languageinstinct0000pink_w8b7|''The Language Instinct: How the Mind Creates Language''|publisher=Perennial|ref=harv}} * {{cite book|last=Romaine|first=Suzanne|year=2001|chapter=Multilingualism|pages=512–533|title=The Handbook of Linguistics|editor=Mark Aronoff|editor2=Janie Rees-Miller|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite book|last=Saussure|first=Ferdinand de |authorlink=Ferdinand de Saussure|year=1983|origyear=1913|title=Course in General Linguistics|editor-first=Charles |editor-last=Bally |editor2-first=Albert |editor2-last=Sechehaye|translator=Roy Harris|location=La Salle, Illinois|publisher=Open Court|isbn=0-8126-9023-0|ref=CITEREFSaussure1983}} * {{cite book|last=Sandler|first=Wendy|last2=Lillo-Martin|first2=Diane|year=2001|chapter=Natural Sign Languages|pages=533–563|title=The Handbook of Linguistics|editor=Mark Aronoff|editor2=Janie Rees-Miller|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite journal | doi = 10.2307/409603 | last1 = Swadesh | first1 = Morris | authorlink = Morris Swadesh | year = 1934 | title = The phonemic principle | jstor = 409603| journal = Language | volume = 10 | issue = 2| pages = 117–129 }} * {{cite book|last=Tomasello|first=Michael|authorlink=Michael Tomasello|year=2008|title=Origin of Human Communication|url=https://archive.org/details/originsofhumanco0000toma|publisher=MIT Press|ref=harv}} * {{cite book |last= Thomason|first=Sarah G.|authorlink=Sarah Thomason|first2=Terrence|last2=Kaufman|authorlink2=Terrence Kaufman|title=Language Contact, Creolization and Genetic Linguistics|url= https://archive.org/details/languagecontactc0000thom|publisher=University of California Press|year=1988|ref=harv}} * {{cite book |last= Thomason|first=Sarah G.|authorlink=Sarah Thomason|title=Language Contact – An Introduction|publisher=Edinburgh University Press|year= 2001|ref=harv}} * {{cite book|last=Trask|first=Robert Lawrence|authorlink=Larry Trask|title=Language: The Basics|year=1999|edition=2nd|publisher=Psychology Press|ref=harv}} * {{cite book|last=Trask|first=Robert Lawrence|authorlink=Larry Trask|editor-last=Stockwell|editor-first=Peter|title=Language and Linugistics: The Key Concepts|url=https://archive.org/details/languagelinguist0000tras|year=2007|edition=2nd|publisher=Routledge|ref=harv}} * {{cite book|last=Ulbaek|first=Ib|year=1998|chapter=The Origin of Language and Cognition|title=Approaches to the evolution of language|editor=J. R. Hurford & C. Knight|pages=30–43|publisher=Cambridge University Press|ref=harv}} * {{cite book|last=Van Valin|first=jr, Robert D.|authorlink=Robert Van Valin, Jr.|year=2001|chapter=Functional Linguistics|pages=319–337|title=The Handbook of Linguistics|editor=Mark Aronoff|editor2=Janie Rees-Miller|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite book|last=Zentella|first=Ana Celia|editor1-last=García|editor1-first=Ofelia|editor2-last=Fishman|editor2-first=Joshua|chapter=Spanish in New York|title=The Multilingual Apple: Languages in New York City|publisher=Walter de Gruyter| year=2002|ref=harv}} {{Refend}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Language|Taal}} {{Wikt|taal}} * [http://wals.info/ World Atlas of Language Structures: a large database of structural (phonological, grammatical, lexical) properties of languages] {{en-vertaal|Language}} {{Voorbladster}} {{Normdata}} [[Kategorie:Taal| ]] d5lgwclqwzuzwwm3bl40unu3z69zsos 2966305 2966195 2026-09-11T08:11:33Z Sobaka 328 /* Sien ook */ skakel 2966305 wikitext text/x-wiki {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | wydte = 220 | beeld1 = Tepantitla mural, Ballplayer A (Daquella manera).jpg | alt1 | onderskrif1 = 'n Muurskildery in [[Teotihuacán]], [[Meksiko]] (ca. 200 n.C.) wat 'n persoon uitbeeld met 'n banderol uit sy mond, wat spraak simboliseer. | beeld2 = Cuneiform script2.png | alt2 = | onderskrif2 = [[Wigskrif]] is die eerste bekende vorm van geskrewe taal, maar gesproke taal loop skryfkuns vooruit met ten minste tienduisende jare. | beeld3 = Girls learning sign language.jpg | onderskrif3 = Twee meisies wat Amerikaanse gebaretaal leer. | beeld4 = Braille house09.JPG | onderskrif4 = Braille-skrif verteenwoordig taal in 'n tasbare vorm. }} '''Taal''' is die [[mens]]like vermoë vir die aanleer en gebruik van ingewikkelde [[Stelsel|stelsels]] van [[kommunikasie]], en 'n taal is enige spesifieke voorbeeld van so 'n stelsel. Die wetenskaplike bestudering van taal word [[linguistiek]] of taalkunde genoem. Ramings oor die aantal tale in die wêreld wissel tussen 6 000 en 7 000. Enige akkurate raming steun egter op 'n gedeeltelik arbitrêre onderskeiding tussen tale en [[dialek]]te. [[Natuurlike taal|Natuurlike tale]] word [[Spraak|gepraat]] of [[Gebaretaal|gewys]], maar enige taal kan [[kode|gekodeer]] word na sekondêre media met behulp van hoorbare of tasbare [[Stimulus|stimuli]], byvoorbeeld [[Geskrewe taal|skrif]], [[braille]] of fluit. Dit is moontlik omrede menslike taal modaliteit-onafhanklik is. Met gebruik as algemene konsep, kan "taal" verwys na die kognitiewe vermoë om komplekse kommunikasiestelsels aan te leer en te gebruik, of om die stel reëls wat hierdie stelsels opmaak te beskryf, of die stel uitsprake wat gelewer kan word vanuit die reëls. Alle tale steun op die proses van semiose, om tekens in verband te bring met spesifieke betekenisse. Mondelingse en gebaretale bevat 'n fonologiese stelsel wat beheer hoe simbole gebruik word om reekse bekend as woorde of [[Morfeem|morfeme]] te vorm, en 'n [[Sinsbou|sintaktiese]] stelsel wat weer beheer hoe woorde en morfeme saamgevoeg word om uitdrukkings en sinsdele te vorm. Menslike taal is uniek aangesien dit die eienskappe van produktiwiteit, rekursie en verplasing, besit en omdat dit totaal afhanklik is van sosiale konvensie en aangeleer moet word. Die ingewikkelde struktuur leen homself tot 'n heelwat wyer reeks van moontlike uitdrukkings en gebruike as enige bekende stelsel van dierkommunikasie. Taal, word vermoed, het ontstaan nadat vroeë hominine begin het om geleidelik hulle primaat-kommunikasiestelsels te verander en die vermoë bekom het om 'n teorie te vorm van 'n ander se gedagtes en 'n gedeelde intensionaliteit. Hierdie ontwikkeling, word soms bespiegel, het saamgeval met die vergroting in breinvolume, en heelwat taalkundiges beskou die evolusie van die strukture van taal as spesifiek vir kommunikatiewe en sosiale doeleindes. Taal word op verskeie plekke in die menslike [[verstand]] verwerk, maar veral in Broca en Wernicke se sentrum. Mense leer taal van vroeg af aan deur sosiale interaksie in hul kinderjare, en kinders praat gewoonlik al vlot rondom driejarige ouderdom. Die gebruik van taal is diep gewortel in die menslike [[kultuur]]. Daarom, bykomend tot sy streng kommunikatiewe gebruike, het taal ook verskeie sosiale en kulturele gebruike, soos die aandui van groepsidentiteit, sosiale stratifikasie asook sosiale versorging en vermaak. Tale ontwikkel en diversifiseer met tyd, en die geskiedenis van hul evolusie kan gerekonstrueer word deur moderne tale te [[Diachroniese taalkunde|vergelyk]] om vas te stel watter eienskappe hulle erftale moes besit vir die latere stadiums om te kan voorkom. 'n Groep tale wat afstam van 'n gesamentlike voorganger staan bekend as 'n [[taalfamilie]]. Die mees gesproke tale in die wêreld vandag behoort aan die [[Indo-Europese tale|Indo-Europese familie]], wat tale insluit soos [[Engels]], [[Spaans]], [[Portugees]], [[Russies]] en [[Hindi]]; die [[Sino-Tibettaanse tale]], wat [[Mandaryns]], [[Kantonees]] en nog heelwat ander insluit; die [[Afro-Asiatiese tale|Afro-Asiatiese familie]] wat uit [[Arabies]], [[Amharies]], [[Somalies]] en [[Hebreeus]] bestaan; en die [[Bantoetale]] wat [[Swahili]], [[Zoeloe]], [[Shona (taal)|Shona]] en honderde ander tale insluit wat regdeur [[Afrika]] gepraat word. Die konsensus is dat tussen 50% en 90% van die tale wat tans gepraat word uitgesterf sal wees teen 2100.<ref name="Handbook">{{harvcoltxt|Austin|Sallabank|2011|}}</ref><ref name="Moseley">{{harvcoltxt|Moseley|2010}}</ref> == Definisies == {{Hoofartikel|Taalfilosofie}} Die [[Afrikaanse]]/[[Nederlandse]] woord "taal" stam oorspronklik van die Indo-Europese *"dol-" af wat in [[Germaans]] "talō" geword het, wat beide "om te tel" en "vertel" of "spreek" beteken. Die Engelse woord "tale" het sy oorsprong ook van hier af. "Tel/tal" en "taal" deel 'n oorsprong in betekenis hoewel die eersgenoemde verander het om syferwerk te beteken. Die woord "vertel" dui nog op die ou gesamentlike betekenis.<ref>{{citation |url=http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/taal |author=M. Philippa e.a. |year=2003-2009 |title= Etymologisch Woordenboek van het Nederlands |accessed= 13 Junie 2013}}</ref> Die woord word soms gebruik om te verwys na kodes, geheime skrifte en ander tipes [[Kunsmatige taal|kunsmatig saamgestelde kommunikasiestelsels]] soos in die gebruik vir [[Programmeertaal|rekenaarprogrammering]]. 'n Taal in hierdie opsig is 'n stelsel van tekens, vir enkodering en dekodering van [[inligting]]. Hierdie artikel is spesifiek gemoeid met die eienskappe van natuurlike menslike taal soos dit bestudeer word in die vakgebied [[taalwetenskappe]] of taalkunde (linguistiek). As 'n voorwerp van taalkundige studie, het "taal" twee vername betekenisse: 'n abstrakte konsep, en 'n spesifieke taalkundige stelsel, byvoorbeeld "[[Frans]]". Die Switserse taalkundige [[Ferdinand de Saussure]], wat die moderne vakgebied van taalkunde gedefinieer het, het eerstens eksplisiet hierdie onderskeiding geformuleer deur gebruik te maak van die Franse woord ''langage'' vir taal as 'n konsep, ''langue'' as 'n bepaalde instansie van 'n taalstelsel, en ''parole'' vir die konkrete gebruik van spraak in 'n bepaalde taal.<ref name="Lyons2">{{Harvcoltxt|Lyons|1981|p=2}}</ref> Wanneer daar van taal gepraat word as 'n algemene konsep kan definisies gebruik word wat die verskillende aspekte van die verskynsel uitlig.<ref name="LyonsIntro">{{Harvcoltxt|Lyons|1981|pp=1–8}}</ref> Die definisies bring ook verskillende benaderings en begrippe van taal mee, en hulle belig weer verskeie en soms teenstrydige skole van taalkundige teorie.<ref name="TraskLanguage">{{harvcoltxt|Trask|2007|pages=129–31}}</ref> === Verstandelike vermoë, orgaan of instink === Een definisie beskou taal vernaam as die verstandelike vermoë wat mense in staat stel om linguistiese gedrag te onderneem: om tale aan te leer en uitinge te vorm en verstaan. Die definisie belig die universaliteit van taal tot alle mense en lê klem op die biologiese basis vir die menslike vermoë vir taal as 'n unieke ontwikkeling van die menslike verstand. Voorstanders van die siening dat die dryfkrag agter taalverwerwing ingebore is, beweer gereeld dat dit ondersteun word deur die feit dat alle kognitief normale kinders, wat groot word in 'n omgewing waar taal toeganklik is, dit sal aanleer sonder formele onderrig. Taal kan spontaan ontwikkel in omgewings waar mense lewe of saam grootword sonder 'n gemeenskaplike taal, byvoordeel [[Kreooltaal|kreooltale]] en spontaan ontwikkelde gebaretale soos Nicaraguaanse gebaretaal. Die siening wat teruggeneem kan word na [[Immanuel Kant|Kant]] en [[René Descartes|Descartes]], verstaan taal oor die algemeen as grootliks ingebore, soos byvoorbeeld Chomsky se teorie van Universele Grammatika, of die Amerikaanse filosoof [[Jerry Fodor]] se ekstreme ingeboorteteorie. Hierdie tipe definisies word algemeen toegepas deur taalstudies binne 'n kognitiewe wetenskapraamwerk en in neurolinguistiek.<ref>{{harvcoltxt|Hauser|Fitch|2003}}</ref><ref name="Language Instinct">{{harvcoltxt|Pinker|1994}}</ref> === Formele simbolestelsel === Nog 'n definisie beskou taal as 'n formele stelsel van tekens wat beheer word deur grammatikareëls van kombinasies om betekenis te kommunikeer. Die definisies beklemtoon dat menslike tale beskryf kan word as geslote gestruktureerde stelsels bestaande uit reëls wat bepaalde tekens koppel aan bepaalde betekenisse.<ref>{{Harvcoltxt|Trask|2007|p=93}}</ref> Hierdie strukturalistiese siening van tale is aanvanklik deur Ferdinand de Saussure voorgestel,<ref name="Saussure">{{harvcoltxt|Saussure|1983}}</ref> en sy strukturalisme bly fundamenteel vir meeste benaderings tot taal vandag.<ref>{{harvcoltxt|Campbell|2001|p=96}}</ref> Sommige voorstanders van hierdie uitgangspunt oor taal bepleit 'n formele benadering met die bestudering van taalstrukture deur die identifisering van sy basiese elemente, en daarna deur die saamstel van 'n formele betekenis van die reëls waarvolgens die elemente saamkom om woorde en sinne te vorm. Die vernaamste voorstander van so 'n teorie is Noam Chomsky, die vader van die generatiewe teorie van grammatika, wat taal beskryf as 'n spesifieke stel sinne wat gegenereer kan word vanuit 'n bepaalde stel reëls.<ref>{{Harvcoltxt|Trask|2007|p=130}}</ref> Chomsky beskou die reëls as 'n ingebore eienskap van die menslike verstand en om die kern van wat taal is saam te stel<ref>{{harvcoltxt|Chomsky|1957}}</ref> Formele definisies van taal word algemeen gebruik in formele logika, formele teorieë van grammatika en toegepaste rekenaarlinguistiek.<ref>{{Harvcoltxt|Trask|2007|pp=93, 130}}</ref><ref name="NewmeyerForm">{{harvcoltxt|Newmeyer|1998|pp=3–6}}</ref> === Gereedskap vir kommunikasie === [[Lêer:ASL family.jpg|250px|duimnael|Twee mans en 'n dame wat 'n gesprek voer in Amerikaanse gebaretaal.]] 'n Ander definisie sien taal eerder as 'n stelsel van kommunikasie wat mense in staat stel om saam te werk. Die definisies lê klem op die sosiale rol van taal en die feit dat mense dit gebruik om hulself uit te druk en voorwerpe in hulle omgewing te manipuleer. Funksionele teorieë van grammatika verduidelik grammatikale strukture deur hulle kommunikatiewe funksies, en verstaan dat die grammatikale strukture van tale die eindproduk is van 'n aanpassingsproses waarvolgens grammatika "pasgemaak" is om die kommunikatiewe belange van sy gebruikers te dien.<ref name="Myths" /><ref>{{harvcoltxt|Van Valin|2001}}</ref> Hierdie beskouing van taal word geassosieer met die studie van taal in pragmatiese, kognitiewe en interaktiewe raamwerke, asook in sosiolinguistiek en taalkundige antropologie. Funksionalistiese teorieë neig om grammatika te bestudeer as dinamiese verskynsels, as strukture wat heeltyd in 'n proses van verandering verkeer soos dit aangewend word deur sy sprekers. Die beskouing plaas belangrikheid op die studie van linguistiese tipologie of die klassifikasie van tale volgens strukturele eienskappe, soos aangedui kan word dat prosesse van grammatikalisering geneig is om trajekte te volg wat gedeeltelik afhanklik is van tipologie. In die filosofie van taal word die sienings dikwels geassosieer met [[Ludwig Wittgenstein]] se latere werke en gewone taalfilosowe soos Paul Grice, [[John Searle]] en J.L. Austin.<ref name="NewmeyerForm" /> === Die unieke status van menslike taal === {{Hoofartikel|Dieretaal|Grootaaptaal}} Menslike taal is uniek in vergelyking met ander vorms van kommunikasie, soos gebruik deur diere. Kommunikasiestelsels wat deur ander diere gebruik word soos bye of ape is geslote stelsels wat bestaan uit 'n vaste aantal moontlike dinge wat uitgedruk kan word.<ref>{{harvcoltxt|Hockett|1960}}; {{harvcoltxt|Deacon|1997}}</ref> In teenstelling is menslike taal oop en produktief, wat beteken dat dit mense toelaat om 'n eindelose stel uitinge voort te bring vanuit 'n eindige stel elemente, en om nuwe woorde en sinne op te diep. Dit word moontlik gemaak omdat menslike taal gebaseer is op 'n tweeledige kode, waar 'n vaste aantal betekenislose elemente (bv. Klanke, letters en gebare) gekombineer kan word om eenhede van betekenis te vorm (woorde en sinne).<ref name="Trask5">{{harvcoltxt|Trask|1999|pages=1–5}}</ref> Bowendien is die simbole en grammatikale reëls van enige taal grootliks arbitrêr, menende dat die stelsel slegs aangeleer kan word deur sosiale interaksie.<ref>{{harvcoltxt|Trask|1999|p=9}}</ref> Die bekende kommunikasiestelsels wat aan die ander kant deur diere gebruik word, kan slegs 'n vaste aantal uitinge oplewer wat meestal geneties oorgedra word.<ref name="Tomasello 2008">{{harvcoltxt|Tomasello|2008}}</ref> Talle dierespesies toon die vermoë om kommunikasievorms aan te leer deur sosiale onderrig, soos die Bonobo Kanzi, wat geleer is om homself uit te druk met behulp van 'n stel simboliese leksiegramme. Ooreenkomstig leer heelwat walvis- en voëlspesies hulle gesange aan deur ander lede van die groep na te maak. Hoewel sommige diere 'n groot aantal woorde en simbole kan aanleer,<ref group=notas>Die Gorilla Koko gebruik na bewering soveel as 1 000 woorde in Amerikaanse gebaretaal, en verstaan 2 000 woorde gesproke Engels. Daar is egter twyfel oor of haar gebruik van gebare gebaseer is op komplekse begrip of op eenvoudige kondisionering ({{harvcoltxt|Candland|1993}}).</ref> kon nie een nog soveel verskillende tekens aanleer soos wat algemeen geken word deur 'n 4 jarige mens nie, ook het nie een al enige iets kon aanleer wat die komplekse grammatika van menslike taal reflekteer nie.<ref name="Deacon 1997">{{harvcoltxt|Deacon|1997}}</ref> Menslike taal verskil ook van [[dierekommunikasie]]stelsels deurdat dit gebruik maak van grammaties en semantiese kategorieë, soos die selfstandige naamwoord en werkwoord, hede en verlede, om uitermate ingewikkelde betekenisse uit te druk.<ref name="Deacon 1997" /> Menslike taal is ook uniek omdat dit rekursiwiteit besit: die manier waarop byvoorbeeld 'n selfstandige naamwoordstuk die vermoë het om 'n ander selfstandige naamwoordstuk te bevat (soos in "<nowiki>[[die sjimpansee] se lippe]</nowiki>") of 'n sinstuk wat 'n sinstuk kan bevat (soos in "<nowiki>[Ek sien [die hond hardloop]]</nowiki>").<ref>{{harvcoltxt|Hauser|Chomsky|Fitch|2002}}</ref> Menslike taal is ook die enigste natuurlike kommunikasiestelsel wat ''modaliteit-onafhanklik'' is, betekende dat dit nie net vir kommunikasie gebruik kan word deur een kanaal of medium nie, maar deur verskeie – die gesproke taal gebruik byvoorbeeld ouditiewe modaliteit terwyl gebaretale en skryfkuns van visuele modaliteit gebruik maak, en braille-skryfwerk weer van tasbare modaliteit.<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007|pp=165–66}}</ref> In ag genome die bedoeling wat dit kan oordra en die kognitiewe prosesse waarop dit bou, is menslike taal ook uniek aangesien dit die vermoë het om na abstrakte konsepte en veronderstelde of hipotetiese gebeure te verwys, asook gebeure wat in die verlede plaasgevind het of in die toekoms gaan plaasvind. Hierdie vermoë om te verwys na gebeure wat nie in dieselfde tyd of plek as die spraakgebeurtenis is nie word ''verplasing'' genoem, en hoewel sommige dierekommunikasiestelsels van verplasing gebruik kan maak (soos met die kommunikasie deur bye wat die ligging en bronne van nektar buite sig kan oordra), word die mate waartoe dit in menslike taal gebruik word ook as uniek beskou.<ref name="Trask5" /> == Oorsprong == {{Hoofartikel|Oorsprong van taal|Oorsprong van spraak}} {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | wydte = 220 | beeld1 = | alt1 | onderskrif1 = 75–80 000-jaar-oue artefakte uit die Blombos grotte, [[Suid-Afrika]], insluitend 'n stuk gegraveerde oker met diagonaal oorkruis-gearseerde patrone, moontlik die oudste bekende voorbeeld van simbole. | beeld2 = Pieter Bruegel the Elder - The Tower of Babel (Vienna) - Google Art Project - edited.jpg | onderskrif2 ="Die toring van Babel" deur [[Pieter Bruegel die Ouere]]. Olie op plank, 1563.<br />Mense spekuleer al regdeur die geskiedenis oor die oorsprong van taal. Die Byblese mite van die Toring van Babel is een so verhaal; ander kulture het verskillende verhale van hoe taal ontstaan het.<ref name="Haugen" /> }} Teorieë rakende die oorsprong van taal kan ingedeel word volgens hulle basiese aannames. Sommige teorieë is gebaseer op die idee dat taal so kompleks is dat mens nie kan indink hoe dit skielik te voorskyn gekom het vanuit niks tot in sy huidige vorm nie, maar dat dit moes ontwikkel het vanuit vroeë prelinguistiese stelsels onder ons voormensagtige voorgeslagte. Hierdie teorieë kan kontinuïteitgebaseerde teorieë genoem word. Die teenoorgestelde siening is dat taal so 'n unieke menslike eienskap is dat dit nie vergelyk kan word met enigiets gevind onder niemensagtiges nie en daarom skielik te voorskyn moes kom tydens die oorgang van pre-hominiedes na die vroeë mens. Hierdie teorieë kan beskryf word as diskontinuïteit gebaseerd. Insgelyks beskou teorieë gebaseer op Chomsky se Generatiewe siening van taal dat taal meestal 'n ingebore fakulteit is wat grootliks geneties gekodeer is, terwyl funksionalistiese teorieë dit sien as 'n stelsel wat merendeels kultureel is en aangeleer word deur sosiale interaksie.<ref>{{harvcoltxt|Ulbaek|1998}}</ref> Tans is die enigste prominente voorstaander van 'n diskontinuïteitgebaseerde teorie van menslike taaloorsprong die taalkundige en filosoof Noam Chomsky. Chomsky stel voor dat "'n lukrake mutasie plaasgevind het, miskien na 'n rare kosmiese-straalstortbui waartydens dit die verstand geherorganiseer het en 'n taalorgaan ingeplant het in 'n andersins primaatbrein."{{sfn|Chomsky|2000|p=4}} Hoewel hy waarsku teen 'n te letterlike opneem van die storie, dring Chomsky nogtans daarop aan dat "dit kan nader aan die realiteit wees as enige ander feeverhale wat vertel word oor evolusionêre prosesse, insluitend taal."{{sfn|Chomsky|2000|p=4}} Kontinuïteitgebaseerde teorieë word tans deur 'n meerderheid geleerdes gehuldig, maar hulle verskil in hulle sienings oor die ontwikkeling. Diegene wat taal beskou as meestal ingebore, byvoorbeeld die sielkundige [[Steven Pinker]], huldig die presedente as dierebewustheid,<ref name="Language Instinct" /> terwyl die wat taal beskou as 'n sosiaal-aangeleerde gereedskapstuk vir kommunikasie, soos die sielkundige Michael Tomasello, sien dit as ontwikkeling vanuit dierekommunikasie, of primaatgebare of vokale kommunikasie as ondersteuning vir samewerking.<ref name="Tomasello 2008" /> Ander kontinuïteitgebaseerde modelle se beskouing is dat taal ontwikkel het uit [[musiek]], 'n siening alreeds omhels deur [[Jean-Jacques Rousseau]], [[Johann Gottfried von Herder]], Wilhelm von Humboldt en [[Charles Darwin]]. 'n Prominente hedendaagse voorstaander hiervan is die argeoloog Steven Mithen.<ref>{{Harvcoltxt|Fitch|2010|pp=466–507}}</ref> Aangesien die opkoms van tale in die vroeë oergeskiedenis van die mens plaasgevind het, is daar geen direkte historiese spore agtergelaat van die relevante ontwikkelings nie, en geen vergelykbare prosesse kan vandag waargeneem word nie. Teorieë wat kontinuïteit uitlig kyk gereeld na diere om te sien of primate, byvoorbeeld, enige eienskappe toon wat as ooreenkomstig beskou kan word met wat as voormensagtige taal gesien kan word. Alternatiewelik kan vroeë mensagtige fossiele ondersoek word om te kyk vir spore van fisiese aanpassings vir taalgebruik of tekens van prelinguistiese vorms van simboliese optrede.<ref>{{Harvcoltxt|Fitch|2010|pp=250–92}}</ref> Dit is grotendeels onbestrede dat die voormensagtige australopithecina geen kommunikasiestelsels gehad het wat algemeen betekenisvol verskil het van die gevind by die groot ape nie, maar geleerde opinies verskil rondom hierdie ontwikkeling sedert die verskyning van die ''[[Homo]]'' sowat 2,5 miljoen jaar gelede. Sekere geleerdes aanvaar die ontwikkeling van primitiewe taalagtige stelsels (prototaal) so vroeg as ''Homo habilis'' (2,3 miljoen jaar gelede), terwyl ander weer die ontwikkeling van primitiewe simboliese kommunikasie slegs aan ''Homo erektus'' (1,8 miljoen jaar gelede) of ''Homo heidelbergensis'' (0,6 miljoen jaar gelede) toeken, en die ontwikkeling van eintlike taal by ''Anatomies moderne Homo sapiens'' in die Laat-Paleolitiese rewolusie minder as 100 000 jaar gelede.<ref>{{Harvcoltxt|Foley|1997|pp=70–74}}{{Harvcoltxt|Fitch|2010|pp=292–3}}</ref> == Die studie van taal == {{Hoofartikel|Taalkunde|Die geskiedenis van taalwetenskap}} {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | wydte = 170 | beeld1 = Sir William Jones.jpg | onderskrif1 = William Jones ontrafel die familieverwantskap tussen [[Latyn]] en [[Sanskrit]] en lê die basis vir die vakrigting [[Diachroniese taalkunde|Historiese taalkunde]]. | beeld2 = Ferdinand de Saussure by Jullien.png | onderskrif2 = Ferdinand de Saussure ontwikkel die strukturalistiese benadering tot die studie van taal. | beeld3 = Noam chomsky cropped.jpg | onderskrif3 = Noam Chomsky is een van die belangrikste taalkundige teoretici van die 20ste eeu. }} Die studie van taal, [[taalkunde]], het tot 'n wetenskap ontwikkel sedert die eerste grammatikale beskrywings van spesifieke tale in [[Indië]] meer as 2000 jaar gelede. Vandag is taalkunde 'n wetenskap gemoeid met alle aspekte van taal, en word dit bestudeer vanuit al die bogenoemde teoretiese standpunte.<ref>{{harvcoltxt|Newmeyer|2005}}</ref> === Onderafdelings === Die akademiese studie van taal geskied binne talle verskillende dissiplinêre areas en vanuit verskeie teoretiese oogpunte, waarvan almal moderne benaderings tot taalkunde verstrek. [[Sinchroniese taalkunde|Diskriptiewe taalkunde]] ondersoek byvoorbeeld die grammatika van enkele tale, teoretiese taalkunde ontwikkel teorieë van hoe om die aard van taal die beste te konseptualiseer en omskryf, gebaseer op data van die verskeie nog bestaande menslike tale, sosiolinguistiek bestudeer hoe tale gebruik word vir sosiale funksies en lig om die beurt die studie van die sosiale funksies en grammatikale beskrywing uit, neurolinguistiek ondersoek hoe taal in die menslike brein verwerk word en laat die eksperimentele toetsing van teorieë toe, rekenaarlinguistiek bou voort op teoretiese en deskriptiewe taalkunde om meestal berekeningsmodelle te konstrueer gerig op die verwerking van natuurlike taal of die toets van taalkundige hipoteses, en [[diachroniese taalkunde]] steun op grammatikale en leksikale beskrywings van tale om hulle individuele geskiedenis na te spoor en sodoende vertakkings van taalfamilies te konstrueer met behulp van die vergelykende metode.<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007}}</ref> === Vroeë geskiedenis === Die formele studie van taal het volgens algemene beskouings in [[Indië]] begin met Pāṇini, die grammatikus van die vyfde eeu v.C. wat 3 959 reëls geformuleer het vir [[Sanskrit]] [[Morfologie (taalkunde)|morfologie]]. [[Sumer]]iese skrifgeleerdes het egter reeds rondom 1900 v.C. die verskille tussen [[Sumeries]] en Akkadies ondersoek. Daaropvolgende grammatikale tradisies is ontwikkel in al die antieke kulture wat skryfkuns aangeneem het.<ref>{{harvcoltxt|Campbell|2001|pp=82–83}}</ref> In die 17de eeu n.C. het die Franse Port-Royal Grammatikusse die idee ontwikkel dat die grammatika van alle tale 'n refleksie is van die universele fundamentele beginsels van denke, en daarom is grammatika universeel. In die 18de eeu het die eerste gebruik van die vergelykende metode deur die Britse [[Filologie|filoloog]] en kenner van antieke Indië, William Jones, die opkoms van vergelykende taalkunde gelei.<ref>{{harvnb|Bloomfield|1914|p=310}}</ref> Die wetenskaplike studie van taal is deur Wilhelm von Humboldt uitgebrei van Indo-Europees tot taal in die algemeen. Vroeg in die 20ste eeu stel Ferdinand de Saussure die idee bekend van taal as 'n statiese stelsel van onderling verbinde eenhede, omgeskrewe deur die teenstellings tussen hulle.<ref name="Saussure" /> Deur 'n onderskeiding te maak tussen [[Diachroniese taalkunde|diachroniese]] en sinchroniese analises van taal, het hy die fondamente gelê vir die moderne vakgebied van taalkunde. De Saussure stel ook verskeie basiese vlakke van linguistiese analises voor wat nog steeds fundamenteel is tot heelwat kontemporêre taalkundige teorieë, soos die onderskeiding tussen sintagma en paradigma en die Langue-parole onderskeiding, wat tussen taal as 'n abstrakte stelsel (''langue'') en taal as 'n konkrete manifestasie van hierdie stelsel (''parole'') onderskei.<ref>{{harvcoltxt|Clarke|1990|pages=143–144}}</ref> === Kontemporêre taalkunde === In die 1960's formuleer Noam Chomsky die generatiewe taalteorie. Volgens die teorie is die mees basiese vorm van taal 'n stel sintaktiese reëls wat universeel is vir alle mense, en wat die grammatika van al die menslike tale tot grondslag lê. Hierdie stel reëls word Universele Grammatika genoem; volgens Chomsky is die beskrywing hiervan die primêre doel van die taalkundige vakgebied. Dus het hy gemeen dat die grammatika van individuele tale slegs vir die taalkunde belangrik is insover dit ons toelaat om die universele onderliggende reëls af te lei waarvanuit die waarneembare linguistiese veranderlikheid gegenereer kan word.<ref>{{harvcoltxt|Foley|1997|pp=82–83}}</ref> In teenstelling tot die formele teorieë van die generatiewe skool, stel die funksionele teorieë van taal voor dat aangesien taal wesenlik 'n stuk gereedskap is, sy strukture na beste ontleed en verstaan kan word deur verwysing na sy funksies. Die formele teorieë van grammatika streef daarna om die verskillende elemente van taal te omskryf en die manier waarop hulle met mekaar in verband staan te beskryf as stelsels van formele reëls of werksaamhede, terwyl funksionele teorieë poog om die funksies wat deur taal uitgevoer word te omskryf en dit dan in verband te bring met die taalkundige elemente wat dit na vore bring.<ref name="NewmeyerForm" /><ref group=notas>"Funksionele grammatika analiseer grammatikale struktuur, net so formele en strukturele grammatika; maar dit analiseer ook die algehele kommunikatiewe situasie: die doel van die spraakgebeurtenis, sy deelnemers, sy diskoerskonteks. Funksionaliste hou vol dat die kommunikatiewe situasie grammatikale struktuur motiveer, afdwing, verduidelik of andersins bepaal, en dat 'n strukturele of formele benadering nie slegs beperk is tot 'n denkbeeldige beperkte databasis nie maar onvoldoende is selfs as 'n strukturele verklaring. Funksionele grammatika verskil daarom van formele en strukturele grammatika omdat dit poog om nie te modelleer nie maar om te verduidelik; en die verduideliking is gegrond in die kommunikatiewe situasie."({{harvcoltxt|Nichols|1984}})</ref> Die raamwerk van kognitiewe linguistiek interpreteer taal in terme van die konsepte (wat soms universeel is, en soms spesifiek tot 'n bepaalde taal) wat sy vorms onderlê.<ref>{{harvcoltxt|Croft|Cruse|2004|page=1}}</ref> Kognitiewe linguistiek is veral gemoeid met hoe denke betekenis voortbring deur taal. == Fisiologiese en neutrale argitektuur van taal en spraak == Praat is die verstek modaliteit vir taal in alle kulture. Die lewering van gesproke taal berus op die gesofistikeerde vermoë om die lippe, tong en ander komponente van die stemapparatus te beheer, die vermoë om spraakklanke akoesties te dekodeer en die neurologiese apparatus nodig vir die aanleer en lewering van taal.<ref>{{harvcoltxt|Trask|1999|pp=11–14; 105–113}}</ref> Die studie van die genetiese basisse vir menslike taal is nog op 'n redelik basiese vlak, en die enigste geen wat tot nog toe positief geïmpliseer is in taalvoortbrenging is FOXP2, wat 'n tipe van kongenitale taalafwyking kan veroorsaak indien aangetas word deur mutasies.<ref>{{harvcoltxt|Fisher|Lai|Monaco|2003}}</ref> === Die verstand en taal === {{Hoofartikel|Neurolinguistiek}} [[Lêer:Brain Surface Gyri.SVG|duimnael|links|Taalareas van die brein. Die Hoekige Girus word voorgestel in oranje, Bomarginale Girus in geel, Broca se area in blou, Wernicke se area in groen, en die Primêre Gehoorkorteks in pienk.]] Die verstand is die koördineringsentrum vir alle linguistiese aktiwiteite; dit beheer beide die produksie van linguistiese [[kognisie]] en betekenis en die meganika van spraakproduksie. Nieteenstaande is ons kennis van die neurologiese basisse van taal heelwat beperk, hoewel dit baie uitgebrei het met die ingebruikneming van moderne beeldvormingstegnieke. Die vakgebied in taalkunde gemoeid met die studie van neurologiese aspekte van taal word neurolinguistiek genoem.<ref name="Lesser205">{{harvcoltxt|Lesser|1989|pp=205–6}}</ref> Vroeëre werk in neurolinguistiek het die studie van taal by mense met breinskade betrek, om vas te stel hoe skade in spesifieke areas taal en spraak affekteer. Op die manier het neurowetenskaplikes in die 19de eeu ontdek dat twee areas in die brein beslissend betrek kan word by taalverwerking. Die eerste area, Wernicke se area, wat geleë is in die agterste gedeelte van die superior temporale girus in die dominante serebrale hemisfeer. Mense met skade in die area van die verstand ontwikkel sensoriese afasie, 'n toestand waarin daar 'n groot verswakking van taalbegrip voorkom, terwyl die spraak 'n natuurlike klank en ritme behou asook 'n normale [[Sinsbou|sinstruktuur]]. Die tweede area is Broca se area, geleë in die agterste inferior frontale lob van die dominante hemisfeer. Persone met skade in die area ontwikkel motoriese afasie, bedoelende dat hulle weet wat hulle wil sê maar dit net nie kan uiter nie.<ref>{{harvcoltxt|Trask|1999|pp=105–7}}</ref> Hulle kan tipies verstaan wat aan hulle gesê word, maar kan nie vlot praat nie. Ander simptome wat ook na vore kan kom in Broca se afasie sluit probleme in met woordvaardigheid, artikulasie, die vind van woorde, woordherhaling en die begrip en lewering van grammatikaal-ingewikkelde sinne, mondelings en met skryf. Diegene met die tipe afasie kan ook ongrammatiese spraak lewer en 'n onvermoë toon om sintaktiese inligting te gebruik om die betekenis van sinne te bepaal. Beide Broca en Wernicke se afasie beïnvloed ook die gebruik van gebaretaal, ooreenkomstig met hoe dit spraak beïnvloed, met Broca se afasie wat veroorsaak dat sprekers se gebare stadig is met foutiewe grammatika, terwyl sprekers met Wernicke se afasie se gebare flink is maar min sin maak vir ander en hulle sukkel om ander se gebare te begryp. Dit bewys dat die skade spesifiek is tot die vermoë om taal te gebruik en nie tot die fisiologie vir die lewering van spraak nie.<ref>{{harvcoltxt |Trask|1999|p=108}}</ref><ref>{{harvcoltxt |Sandler|Lillo-Martin|2001|p=554}}</ref> Met die vooruitgang in tegnologie teen die einde van die 20ste eeu, het neuroloë ook nie-indringende tegnieke begin gebruik, soos funksionele magnetiese resonansiebeeldvorming (fMRI) en elektrofisiologie, vir die studie van taalverwerking in indiwidue sonder breinskade.<ref name="Lesser205" /> === Anatomie van spraak === {{Hoofartikel|Spraakproduksie|Fonetiek|Artikulatoriese fonetiek}} {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | width = 200 | beeld1 = tract-af.svg | onderskrif1 = Die menslike stemkanaal. | beeld2 = Spectrogram -iua-.png | onderskrif2 = Spektrogram van Amerikaanse Engelse vokale {{IPA|[i, u, ɑ]}} toon die formante ''f''₁ en ''f''₂ | beeld3 = Real-time MRI - Speaking (Chinese).ogv | onderskrif3 = Intydse MRI skandering van 'n persoon wat Mandaryns praat. }} Gesproke taal steun op die menslike fisieke vermoë om klank te produseer, 'n longitudinale golf wat deur die lug versprei word teen 'n frekwensie met die vermoë om die oordrom te laat vibreer. Hierdie vermoë berus op die fisiologie van die menslike spraakorgane. Die organe bestaan uit die longe, stemkas (larinks), en die boonste stemkanaal – die keel, mond en neus. Deur die verskillende dele van die spraakorgane te beheer, kan die lugstroom gemanipuleer word om verskillende spraakklanke te produseer.<ref>{{harvcoltxt|MacMahon|1989|p=2}}</ref> Die klank van spraak kan beskou word as 'n kombinasie van segmentele en suprasegmentele elemente. Hierdie segmentele elemente is die wat mekaar volg in reekse en gewoonlik deur bepaalde letters in alfabetiese tekste verteenwoordig word, soos Romeinse skrif. Met vryvloeiende spraak is daar nie duidelike grense tussen een segment en die volgende nie, en gewoonlik ook nie enige hoorbare tussenposes tussen woorde nie. Segmente word daarom onderskei deur hulle kenmerkende klank wat 'n resultaat is van hulle verskillende artikulasies, en dit kan of klinkers (vokale) of medeklinkers (konsonante) wees. Suprasegmentele verskynsels sluit elemente in soos klemtoon, artikulasiesoort (fonasie), stemtoonkleur (timbre) en prosodie of intonasie, waarvan hulle almal 'n uitwerking kan hê oor veelvuldige segmente.<ref name="MacMahon5">{{harvcoltxt|MacMahon|1989|pp=3}}</ref> [[Klinker]]- en [[Konsonant|medeklinkersegmente]] kombineer om [[Lettergreep|lettergrepe]] te vorm, wat weer om die beurt kombineer om uitdrukkings te vorm; dit kan foneties uitgeken word as die bestek tussen twee inasemings. Akoesties word die verskillende segmente gekarakteriseer deur verskillende formantstrukture, wat sigbaar is in 'n spektogram van die opgeneemde klankgolf (sien illustrasie van 'n spektrogram van die formantstrukture van drie Engelse klinkers). Formante is die amplitudepieke in die frekwensiespektrum van 'n bepaalde klank.<ref name="MacMahon5" /><ref name="IPA">{{harvcoltxt|International Phonetic Association|1999|pp=3–8}}</ref> Klinkers of vokale is die klanke wat geen hoorbare wrywing ondervind nie en veroorsaak word deur die vernouing of obstruksie van 'n deel van die boonste stemkanaal. Hulle varieer in kwaliteit volgens die graad van die lipopening en plasing van die tong binne die mondholte<ref name="MacMahon5" /> Vokale word ''[[Geslote klinker|geslote]]'' genoem wanneer die lippe relatief geslote is, soos met die uitspraak van die vokaal {{IPA|[i]}} (Afrikaans "ie"), of ''oop'' as die lippe relatief oop is soos met die vokaal {{IPA|[a]}} (Afrikaans "a"). Indien die tong na agter in die mond geplaas wordis, verander die kwaliteit, en word vokale gevorm soos {{IPA|[u]}} (Afrikaans "oe"). Die kwaliteit verander ook afhangende van of die lippe gerond is in teenstelling met ongerond, wat onderskeidings veroorsaak soos tussen {{IPA|[i]}} (ongeronde voorklinker, Afrikaans "ie") en {{IPA|[y]}} (geronde voorklinker, Afrikaans "u").<ref>{{harvcoltxt|MacMahon|1989|pp=11–15}}</ref> Medeklinkers of konsonante is die klanke wat hoorbare wrywing of afsluiting het in die boonste stemkanaal, op 'n sekere tydstip. Konsonantklanke wissel volgens die plek van artikulasie, bv. die plek in die stemkanaal waar die lugvloei belemmer word, gewoonlik, tande, alveolêre rif, ''verhemelte'', ''velum'', ''uvula'' of ''glottis''. Elke plek lewer 'n ander stel konsonantklanke op wat verder onderverdeel word volgens die manier van artikulasie of die tipe wrywing: vol geslote, in welke geval die konsonant ''[[Eksplosief|plosief]]'' of ''okklusief'' genoem kan word, of verskillende grade van opening wat ''[[Frikatief|frikatiewe]]'' en ''[[approksimant]]e'' skep. Konsonante kan ook ''[[Stemhebbendheid|stemhebbend of stemloos]]'' wees, afhangende van of die stembande deur middel van lugvloei vibreer met die maak van klanke. Stemhebbendheid is wat die Afrikaanse {{IPA|[s]}} in ''suid'' (stemlose sibilant) onderskei van {{IPA|[z]}} in ''zuid'' soos in Nederlands uitgespreek (stemhebbende sibilant).<ref>{{harvcoltxt|MacMahon|1989|pp=6–11}}</ref> Sommige spraakklanke, beide vokale en konsonante, behels die vrylaat van lugvloei deur die nasale holte, en dit word ''[[Nasaal|nasale]]'' klanke genoem. Ander klanke word gedefinieer deur die manier wat die tong in die mond beweeg: soos die l-klanke (genoem ''[[Lateraal|laterale]]'', aangesien die lug aan die kante van die tong verby vloei), en die r-klanke (genoem ''roties''), gekenmerk aan hoe die tong geplaas is relatief tot die lugstroom.<ref name="IPA" /> Deur die spraakorgane te gebruik kan mense honderde afsonderlike klanke maak: waarvan sommige algemeen in die wêreld se tale voorkom, terwyl ander meer spesifiek is tot sekere taalfamilies, taalgebiede of selfs tot 'n enkele taal.<ref>{{harvcoltxt|Ladefoged|Maddieson|1996}}</ref> == Struktuur == [[Lêer:Ancient Tamil Script.jpg|duimnael|links|Antieke [[Tamil]] inskripsie by Thanjavur]] Wanneer beskryf word as 'n stelsel van simboliese kommunikasie, word taal tradisioneel beskou as bestaande uit drie dele: tekens, betekenisse en 'n kode wat die tekens met die betekenis verbind. Die studie van die proses van semiose, hoe tekens en betekenisse gekombineer word, gebruik word, en geinterpreteer word, word [[semiotiek]] genoem. Tekens kan saamgestel wees uit klanke, gebare, letters of simbole, afhangende of die taal gepraat, gewys of geskryf word, en dit kan gekombineer word in komplekse tekens soos woorde en sinsdele. Wanneer gebruik word in kommunikasie, word 'n teken gekodeer en oorgedra deur 'n sender via 'n kanaal aan 'n ontvanger wat dit dekodeer.<ref name="Lyons17">{{harvcoltxt|Lyons|1981|pp=17–24}}</ref> Sommige van die eienskappe wat mensetaal omskryf in teenstelling met ander kommunikasiestelsels, is die willekeurigheid van die linguistiese teken, wat beteken dat daar geen voorspelbare skakel is tussen 'n linguistiese teken en sy betekenis nie; asook die dualiteit van die linguistiese stelsel, wat beteken dat linguistiese strukture opgebou word deur elemente te kombineer in groter strukture wat beskou kan word as gelaag, byvoorbeeld hoe klanke woorde bou en woorde sinsdele bou; ook die diskreetheid van die elemente van taal, menende dat die elemente waaruit linguistiese tekens gekonstrueer word diskrete eenhede is, byvoorbeeld klanke en woorde wat van mekaar onderskei kan word en geherrangskik word in verskillende patrone; en laastens die produktiwiteit van die linguistiese stelsel, betekende dat 'n eindige hoeveelheid linguistiese elemente gekombineer kan word in 'n teoreties oneindige aantal kombinasies.<ref name="Lyons17" /> Die reëls waarvolgens tekens gekombineer kan word om woorde en sinsdele te vorm word [[Sinsbou|sintaksis]] of grammatika genoem. Die betekenis wat gekoppel word aan individuele tekens, morfeme, woorde, sinsdele en tekste word [[semantiek]] genoem.<ref>{{harvcoltxt|Trask|1999|p=35}}</ref> Die verdeling van taal in aparte maar gekoppelde stelsels van teken en betekenis gaan terug na die eerste linguistiese studies van de Saussure toe, en word nou in amper alle vertakkings van taalkunde gebruik.<ref>{{harvcoltxt|Lyons|1981|pp=218–24}}</ref> === Semantiek === {{Hoofartikel|Semantiek|Semiotiek}}<!-- Betekenis as artikel vir later--> Tale druk betekenis uit deur 'n tekenvorm in verband te bring met 'n betekenis, of sy inhoud. Tekenvorme moet iets waarneembaars wees, byvoorbeeld klanke, beelde en gebare, en dan deur sosiale konvensie verwant wees aan 'n bepaalde betekenis. Aangesien die basiese verwantskap van betekenis van meeste linguistiese tekens gebaseer is op sosiale konvensie, kan linguistiese tekens beskou word as arbitrêr, in die sin dat die konvensies sosiaal en histories gevestig is eerder as deur 'n natuurlike verhouding tussen 'n spesifieke tekenvorm en sy betekenis. Dus moet tale 'n [[woordeskat]] van tekens besit wat verwant is aan 'n bepaalde betekenis. Die Afrikaanse teken "hond" dui byvoorbeeld op 'n lid van die spesie ''[[Hond|Canis familiaris]]''. In 'n taal word die opstelling van arbitrêre tekens wat gekoppel word aan bepaalde betekenisse die leksikon genoem, en 'n enkele teken gekoppel aan 'n betekenis word 'n lekseem genoem. Nie alle betekenisse in 'n taal word verteenwoordig deur enkelwoorde nie. Baie maal is semantiese konsepte in die morfologie of sintaksis van die taal ingebed in die vorm van grammatikale kategorieë.<ref name="Levinson 1983">{{harvcoltxt|Levinson|1983}}</ref> Alle tale bevat die semantiese struktuur van die gesegde: 'n struktuur wat 'n kenmerk, toestand of aksie bevestig. Tradisioneel word onder semantiek verstaan die studie van hoe sprekers en interpreteerders waarheidswaardes toevoeg aan stellings, sodat die betekenis verstaan word as die proses waarvolgens 'n predikaat oor 'n entiteit as waar of vals gesien kan word, byvoorbeeld "<nowiki>[x [is y]]" of "[x [doen y]]</nowiki>". Onlangs is die semantiekmodel aangevul met meer dinamiese modelle van betekenis, wat gedeelde kennis insluit oor die konteks waarin 'n teken geïnterpreteer word, tot die lewering van betekenis. Sulke modelle van betekenis word verken in die studieveld van pragmatiek.<ref name="Levinson 1983" /> === Klanke en simbole === {{Hoofartikel|Fonologie|Skryfkuns}} {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | width = 150 | beeld1 = ManSpec.png | onderskrif1 = 'n Spektogram wat die klank vertoon van die Engelse gesproke woord "man", wat foneties geskryf word as {{IPA|[mæn]}}. Let op dat met vloeiende spraak daar geen duidelike verdelings is tussen segmente nie, slegs 'n gladde oorgang soos die stemorgane beweeg. | beeld2 = Hangul wi.svg | onderskrif2 = Die letter "wi" in Hangul-skrif. | beeld3 = KSL wi.jpg | onderskrif3 = Die teken vir "wi" in Koreaanse Gebaretaal. }} Afhangende van die modaliteit kan taalstruktuur gebaseer word op stelsels van klanke (spraak), gebare (gebaretaal) of grafiese of tasbare simbole (skryfwerk). Die maniere waarin taal klanke of tekens gebruik om betekenis te konstrueer word bestudeer in fonologie.<ref>{{harvcoltxt|Goldsmith|1995}}</ref> Die studie van hoe mense vokaalklanke voortbring en waarneem word fonetiek genoem.<ref>{{harvcoltxt|International Phonetic Association|1999}}</ref> Met gesproke taal word betekenis voortgebring wanneer klanke deel word van 'n stelsel waarin sommige klanke kan bydrae tot die uitdruk van betekenis en ander nie. In enige taal is daar slegs 'n beperkte aantal klanke wat gemaak kan word deur die menslike stemorgane wat bydrae tot die saamstel van betekenis.<ref>{{harvcoltxt|Ladefoged|Maddieson|1996|pp=}}</ref> Klanke as deel van 'n linguistiese stelsel word [[Foneem|foneme]] genoem.<ref>{{harvcoltxt|International Phonetic Association|1999|p=27}}</ref> Foneme is abstrakte eenhede van klank, gedefinieer as die kleinste eenhede in 'n taal wat kan help om te onderskei tussen die betekenis van 'n paar minimaalverskillende woorde, 'n sogenaamde minimale paar. In Afrikaans byvoorbeeld vorm die woorde ''/pot/'' {{IPA|[pʰot]}} en ''/bot/'' {{IPA|[bot]}} 'n minimale paar waar die verskil tussen /p/ en /b/ die twee woorde, wat verskillende betekenisse het, onderskei. Hoe dit ook al sy, elke taal kontrasteer klanke op verskillende maniere. In 'n taal wat byvoorbeeld nie onderskei tussen stemhebbende en stemlose konsonante nie, sal die klanke [p] en [b] as 'n enkele foneem beskou word, en gevolglik sal die twee uitsprake dieselfde betekenis dra. Insgelyks onderskei Afrikaans nie foneties tussen geaspireerde en niegeaspireerde uitsprake van konsonante nie, hoewel baie tale dit doen: die niegeaspireerde /p/ in /''spot''/ {{IPA|[spot]}} en geaspireerde /p/ in /''pot''/ {{IPA|[pʰot]}} word beskou as slegs verskillende maniere om dieselfde foneem uit te spreek (sulke variante van 'n enkele foneem word allofone genoem), terwyl Mandaryn dieselfde verskil in uitspraak wel onderskei soos tussen die woorde {{IPA|[pʰá]}} "buk" en {{IPA|[pá]}} "agt" (die aksent bo die á beteken dat die vokaal met 'n hoë toon uitgespreek word).<ref name="Trask214" /> Alle gesproke tale het foneme van ten minste twee kategorieë, [[vokale]] (klinkers) en [[konsonant]]e (medeklinkers), wat gekombineer kan word om [[Lettergreep|lettergrepe]] te vorm.<ref name="MacMahon5" /> Addisioneel tot segmente soos vokale en konsonante gebruik sommige tale klank op ander maniere om betekenis oor te dra. Heelwat tale gebruik byvoorbeeld stres, toonhoogte, tydsduur en toon om betekenis te onderskei. Aangesien die verskynsels voorkom buite die vlak van enkelsegmente word dit suprasegmenteel genoem.<ref>{{harvcoltxt|International Phonetic Association|1999|p=4}}</ref> Party tale het slegs 'n paar foneme, byvoorbeeld Rotokas en Pirahã met 11 en 10 foneme onderskeidelik, terwyl ander tale soos Taa tot soveel as 141 foneme kan hê.<ref name="Trask214">{{harvcoltxt|Trask|2007|p=214}}</ref> Met gebaretale is die ekwivalent tot foneme (voorheen chereme genoem) gedefinieer deur die basiese elemente van gebare, soos die handvorm, oriëntasie, ligging en beweging, wat ooreenstem met maniere van artikulasie in gesproke taal.<ref>{{harvcoltxt|Sandler|Lillo-Martin|2001|pp=539–40}}</ref> [[Skryfstelsels]] verteenwoordig taal deur die gebruik van visuele simbole, wat moontlik kan ooreenstem met die klanke van die gesproke taal. Die Latynse alfabet (en die waarop dit gebaseer is of wat daarvan afgelei is) is oorspronklik gebaseer op die voorstelling van enkelklanke, sodat woorde saamgestel is uit letters wat oor die algemeen 'n enkele konsonant of vokaal voorstel in die samestelling van die woord. Met sillabiese skrif soos die [[Inuktitut]]-sillabarium verteenwoordig elke teken 'n volle lettergreep. In logografiese skrif verteenwoordig elke teken 'n hele woord,<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007|p=326}}</ref> en sal oor die algemeen geen verwantskap hê met die klank van daardie woord in gesproke taal nie. Aangesien alle tale groot getalle woorde besit is dit tot dusver onbekend of enige suiwere logografiese geskrifte bestaan. Geskrewe taal verteenwoordig die manier waarop gesproke klanke en woorde op mekaar volg deur simbole te rangskik volgens 'n patroon wat 'n sekere rigting volg. Die rigting gebruik in 'n skryfstelsel is heeltemal arbitrêr en word deur konvensie vasgestel. Sommige skryfstelsels maak gebruik van die horisontale as (links na regs soos Latynse skrif of regs na links soos Arabiese skrif), terwyl ander soos tradisionele Sjinese skrif vertikaal loop (van bo na onder). Enkele skryfstelsels gebruik teenoorgestelde rigtings met afwisselende lyne, en ander weer, soos die antieke [[Majaskrif]] kan in enige rigting geskryf word en gebruik grafiese leidrade om die rigting vir die leser aan te dui.<ref name="Coulmas">{{harvcoltxt|Coulmas|2002}}</ref> Om die klanke van die wêreld se tale voor te stel in skrif het linguiste die [[Internasionale Fonetiese Alfabet]] ontwikkel, ontwerp om al die diskrete klanke bekend, wat bydra tot betekenis in menslike taal, te verteenwoordig.<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007|p=123}}</ref> === Grammatika === {{Hoofartikel|Grammatika}} Grammatika is die studie van hoe betekenisvolle elemente binne 'n taal, genoem ''[[Morfeem|morfeme]]'', gekombineer kan word in uitdrukkings. Morfeme kan of ''vry'' of ''gebonde'' wees. Indien hulle vry is om rondgeskuif te word binne 'n uitdrukking, word hulle gewoonlik ''[[woord]]e'' genoem, en indien hulle gebind is aan ander morfeme of woorde word hulle [[affiks]]e genoem. Die wyse waarin betekenisvolle elemente binne 'n taal gekombineer kan word, word deur reëls gereguleer. Die reëls vir die interne struktuur van woorde word [[Morfologie (taalkunde)|morfologie]] genoem en die reëls vir die interne struktuur van sinsdele en sinne word ''sintaksis'' genoem.<ref>{{harvcoltxt|Lyons|1981|p=103}}</ref> ==== Grammatikale kategorieë ==== Grammatika kan beskryf word as 'n stelsel van kategorieë en 'n stel reëls wat bepaal hoe kategorieë kombineer om verskillende aspekte van betekenis te vorm.<ref>{{harvcoltxt|Allerton|1989}}</ref> Tale verskil aansienlik in of hulle gekodeer is deur die gebruik van kategorieë of leksikale eenhede. Verskeie kategorieë is egter so algemeen dat dit byna universeel is. Sulke universele kategorieë sluit die enkodering in van die grammatikale verhoudings van partisiepante en predikate deur grammatiese onderskeiding tussen hulle verwantskappe tot 'n predikaat (argumentstruktuur), die enkodering van temporale en ruimtelike verwantskappe met predikate, en 'n stelsel van 'n grammatikale persoon wat die verwysings beheer na en onderskeiding tref tussen sprekers en aangesprokenes en die van wie hulle praat.<ref>{{harvcoltxt|Payne|1997}}</ref> ==== Woordklasse ==== Tale organiseer hulle [[woordsoort]]e in klasse volgens hulle funksies en plasings relatief tot ander dele. Alle tale maak byvoorbeeld gebruik van 'n basiese onderskeiding tussen 'n groep woorde wat prototipies dinge en konsepte aandui en 'n groep woorde wat prototipies aksies en gebeure aandui. Die eerste groep wat Afrikaanse woorde soos "hond" en "lied" insluit, word gewoonlik [[selfstandige naamwoord]]e genoem. Die tweede soort wat "hardloop" en "sing" insluit, word [[werkwoord]]e genoem. Nog 'n algemene kategorie is die [[byvoeglike naamwoord]]: woorde wat eienskappe of kwaliteite van selfstandige naamwoorde beskryf, soos "rooi" of "groot". Woordklasse kan as "oop" beskou word indien nuwe woorde aanhoudend tot die klas bygevoeg kan word, of relatief "geslote" indien daar 'n vaste aantal in 'n klas is. In Afrikaans is die klas van voornaamwoorde geslote, terwyl die klas van byvoeglike naamwoorde oop is, aangesien 'n eindelose aantal byvoeglike naamwoorde opgemaak kan word uit werkwoorde (bv. "hardlopende") of selfstandige naamwoorde (bv. met die -agtig agtervoegsel "bergagtig"). In ander tale soos [[Koreaans]] gebeur die teenoorgestelde, nuwe voornaamwoorde kan saamgestel word en die aantal byvoeglike naamwoorde is vas.<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007|p=208}}</ref> Die woordklasse voer ook verskillende funksies uit in grammatika. Prototipies word werkwoorde gebruik om predikate (gesegdes) saam te stel, terwyl selfstandige naamwoorde gebruik word as argumente van predikate. In 'n sin soos "Sannie hardloop" is die predikaat "hardloop", want dit is die woord wat 'n spesifieke staat bevestig omtrent sy argument "Sannie". Sommige werkwoorde soos "help" kan twee argumente aanneem, byvoorbeeld "Sannie help Jan." 'n Predikaat wat net 'n enkelargument neem word ''intransief'' (onoorganklik) genoem, terwyl 'n predikaat wat twee argumente neem ''transitief'' (oorganklik) genoem word.<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007|p=305}}</ref> Heelwat ander woordklasse bestaan in verskillende tale, soos [[voegwoord]]e wat ten doel het om twee sinne saam te voeg, [[lidwoord]]e wat die selfstandige naamwoord inlei, [[tussenwerpsel]]s soos "eina!" of "sjoe!", of ideofone wat die klank namaak van 'n gebeurtenis. Sommige tale het posisionele woorde wat die ruimtelike posisie van 'n gebeurtenis of entiteit beskryf. Baie tale gebruik klassifiseerders wat telbare selfstandige naamwoorde identifiseer as behorende tot 'n bepaalde soort of as in besit van 'n spesifieke vorm. In [[Japannees]] byvoorbeeld, is die algemene selfstandige naamwoordklassifiseerder vir mense ''nin'' (人), en dit word gebruik vir die tel van mense, wat ook al hulle genoem word: :''san-nin no gakusei'' (三人の学生) lett. "3 mens-klassifiseerder van student" — drie studente Vir bome sal dit wees: :''san-bon no ki'' (三本の木) lett. "3 klassifiseerder-vir-lang-voorwerpe van boom" — drie bome ==== Morfologie ==== Die studie van die interne struktuur van komplekse woorde en die prosesse waarvolgens woorde gevorm word, staan as [[Morfologie (taalkunde)|morfologie]] bekend in taalkunde. Dit is in meeste tale moontlik om komplekse woorde saam te stel wat opgebou is uit verskeie [[Morfeem|morfeme]]. Die Afrikaanse woord "onverwags" kan byvoorbeeld ontleed word as bestaande uit die drie morfeme "on-", "verwag" en "-s".<ref>{{harvcoltxt|Aronoff|Fudeman|2011|pp=1–2}}</ref> Morfeme kan geklassifiseer word volgens hulle afhanklikheid: ''vrye morfeme'' of stammorfeme (stamme) kan as selfstandige woorde gebruik word; gebonde morfeme (fleksiemorfeme) kan uitsluitelik in kombinasie met een of meer stammorfeme voorkom. Hierdie gebonde morfeme of ''[[Affiks|toevoegsels]]'' kan ingedeel word volgens hulle posisie relatief tot die stammorfeem: ''voorvoegsels'' gaan die stam vooruit, ''[[agtervoegsel]]s'' volg op die stam, en ''invoegsels'' word in die middel van 'n stam geplaas. Toevoegsels of affikse het ten doel om die betekenis van die stammorfeem te verander of uit te brei. Sekere tale verander die betekenis van woorde deur die fonologiese struktuur van 'n woord te verander (klinkervariasie), waarvan Afrikaans baie min het aangesien werkwoorde nie sommer verbuig word nie), soos byvoorbeeld die woord "kan", wat in die verlede tyd verander na "kon". Die proses staan taalkundig bekend as ''ablaut'' (klinkerwisseling). Bowendien onderskei morfologie ook tussen die proses van ''[[verbuiging]]'', wat aan 'n woord verander of uitbrei, en die proses van ''afleiding'', wat 'n nuwe woord skep vanuit 'n bestaande een. In Afrikaans het die werkwoord "sing" die verbuigingsvorm "gesing" wat ook 'n werkwoord is, en die afgeleide vorms "sang" en "sanger" wat beide selfstandige naamwoorde is, en afgelei is van die werkwoord deur 'n ablaut en die agtervoegsel ''-er'' onderskeidelik.<ref>{{harvcoltxt|Bauer|2003}}</ref><ref>{{harvcoltxt|Haspelmath|2002}}</ref> Tale verskil breed van mekaar ten opsigte van hulle afhanklikheid op morfologiese prosesse van woordvorming. By sommige tale soos byvoorbeeld Sjinees is daar geen morfologiese prosesse nie en alle grammatikale inligting is sintakties geënkodeer deur die vorm van reekse van enkelwoorde. Hierdie soort morfosintaksis word algemeen isolerend of analities genoem aangesien daar bykans 'n volledige ooreenkoms bestaan tussen 'n enkele woord en 'n enkele aspek van betekenis. Meeste tale besit woorde bestaande uit verskeie morfeme, maar verskil in die mate waartoe morfeme diskrete eenhede is. In verskeie tale, vernaam meeste Indo-Europese tale, kan enkelmorfeme verskeie bepaalde betekenisse besit wat nie ontleed kan word in kleiner segmente nie. In Latyn byvoorbeeld, bestaan die woord ''bonus'' of "goed" uit die kern ''bon-'', wat "goed" beteken, en die agtervoegsel -''us'' wat manlik is en dui op enkelvoudigheid, en die [[Nominatief|nominatiewe]] naamval. Die tale word ''fusionele tale'' genoem aangesien verskeie betekenisse saamgesmelt kan word in 'n enkelmorfeem. Die teenoorgestelde van fusionele tale word agglutinale tale (saamklewende tale) genoem, wat woorde opbou deur morfeme in te ryg in kettings, maar met elke morfeem as 'n diskrete semantiese eenheid. 'n Voorbeeld van so taal is [[Turks]], waar onder andere die woord ''evlerinizden'', of "vanaf julle huise", bestaan uit die morfeme ''ev-ler-iniz-den'', wat beteken ''huis-meervoudsvorm-jou-vanaf''. Die tale wat die meeste steun op morfologie word tradisioneel polisintetiese tale genoem. Hulle kan die ekwivalent van 'n hele Afrikaanse sin uitdruk in een woord. Die Yupik-woord ''tuntussuqatarniksaitengqiggtuq'' byvoorbeeld, wat "Hy het nog nie weer gesê dat hy rendiere gaan jag nie" beteken, bestaan uit die morfeme ''tuntu-ssur-qatar-ni-ksaite-ngqiggte-uq'' met die betekenisse, "rendiere-jag-toekoms-sê-ontkenning-weer-derde persoon-enkel-aanwysend", en buiten die morfeem ''tuntu'' ("rendiere") kan nie een van die ander morfeme in isolasie voorkom nie.<ref>{{harvcoltxt|Payne|1997|pp=28–29}}</ref> Verskeie tale gebruik morfologie vir die kruisverwysing van woorde binne 'n sin. Dit word soms ''kongruensie'' genoem. In baie Indo-Europese tale moet byvoeglike naamwoorde byvoorbeeld die selfstandige naamwoord kruisverwys wat hulle verander in terme van getal, kleur of geslag, en so is die Latynse byvoeglike naamwoord ''bonus'' of "goed" geboë om te strook met 'n manlike enkelvoudige selfstandige naamwoord. In verskeie polisintetiese tale kruisverwys werkwoorde hulle onderwerpe. Volgens die tipe tale kan 'n enkelwerkwoord inligting insluit wat 'n hele sin in Afrikaans sou benodig. Byvoorbeeld in die [[Baskies]]e sinsdeel ''ikusi nauzu'', of "jy het my gesien", strook die verlede tyd hulpwerkwoord ''n-au-zu'' (eenders as die Afrikaanse "doen") met beide die onderwerp (jy), weergegee deur die ''n''- voorvoegsel, en die voorwerp (my), weergegee deur die -''zu'' agtervoegsel. Die sin kan direk vertaal word as "sien jy-gedoen-my"<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007|p=11}}</ref> ==== Sintaksis ==== {{Hoofartikel|Sinsbou}} [[Lêer:Basiese samestellende struktuuranalise van n sin-af.svg|350px|duimnael|Addisioneel tot woordklasse kan sinne ontleed word in terme van grammatikale funksies: "Die kat" is die [[onderwerp]] van die sinstuk, "op die mat" is 'n plekaanduidende sinstuk, en "sit" is die kern van die predikaat.]] Nog 'n metode waarvolgens tale betekenis oordra is deur die volgorde van woorde binne 'n sin. Die grammatikale reëls vir hoe om nuwe sinne te maak van woorde wat reeds bekend is, word sintaksis genoem. Die sintaktiese reëls van 'n taal bepaal hoekom 'n sin in Afrikaans soos "Ek is lief vir jou" betekenis het, en "*jou vir lief is ek" nie het nie.<ref group=notas>Die vooraangevoegde asterisk * dui gebruiklik aan dat die sin nie-grammaties is, d.w.s. sintakties foutief.</ref> Die sintaktiese reëls bepaal hoe woordorde en sinstruktuur afgedwing word, en hoe die inperkings tot die betekenis bydra.<ref>{{harvcoltxt|Baker|2001|p=265}}</ref> In Afrikaans is die betekenis van die twee sinne "die slawe het die meester uitgeskel" en "die meester het die slawe uitgeskel" verskillend, aangesien die rol van die grammatikale onderwerp vasgelê is deur die selfstandige naamwoord wat voor die werkwoord geplaas is, en die rol van die onderwerp is vasgelê deur die selfstandige naamwoord wat na die werkwoord geplaas is. Omgekeerd weer, in [[Latyn]], dra beide sinne ''Dominus servos vituperabat'' en ''Servos vituperabat dominus'' die betekenis "die meester het die slawe uitgeskel", aangesien ''servos'', of "slawe", in die [[akkusatief|akkusatiewe naamval]] verskyn wat daarop wys dat hulle die grammatikale onderwerp van die sin is, en ''dominus'', of "meester", is in die [[Nominatief|nominatiewe naamval]] wat van hom die onderwerp maak.<ref>{{harvcoltxt|Trask|2007|p=179}}</ref> Latyn maak gebruik van morfologie om die verskil weer te gee tussen onderwerp en voorwerp, terwyl Afrikaans van woordvolgorde gebruik maak. Nog 'n voorbeeld van hoe sintaktiese reëls tot die betekenis bydrae, is die reël van omgekeerde woordorde in vrae (W-beweging), wat in baie tale voorkom. Die reël beskryf hoekom indien die Afrikaanse sinsdeel "Jan gesels met Sannie" in 'n vraag verander word, dit "Met wie gesels Jan?" word, en nie "Jan gesels met wie?" nie. Die laaste voorbeeld kan gebruik word as 'n metode om spesiale klem te lê op "wie", en so die betekenis van die vraag effens te verander. Sintaksis bevat ook reëls vir hoe komplekse sinne gestruktureer moet word deur woorde saam te groepeer in eenhede, genoem stukke of sinsdele, wat verskillende posisies kan beklee in 'n groter sintaktiese struktuur. Sinne kan beskryf word as bestaande uit stukke op verskillende vlakke aan mekaar verbind in 'n diagramstruktuur.{{sfn|Baker|2001|pp=269–70}} Aan die regterkant is 'n grafiese voorstelling van die sintaktiese ontleding van die Afrikaanse sin "die kat sit op die mat". Die sin is ontleed as bestaande uit 'n naamwoordstuk, 'n werkwoord, en voorsetselstuk; die voorsetselstuk is verder onderverdeel in 'n naamwoord- en voorsetselstuk, en die naamwoordstuk weer uit 'n lidwoord en naamwoord.<ref name="Trask 2007 218–19">{{harvcoltxt|Trask|2007|pp=218–19}}</ref> Die rede hoekom sinne gesien kan word as saamgestel uit stukke is omdat elke stuk beskou kan word as 'n enkelelement indien sintaktiese operasies uitgevoer sou word. Byvoorbeeld, "die kat" is 'n stuk, en "op die mat" 'n ander een, omrede hulle gehanteer kan word as enkeleenhede indien 'n besluit gemaak word om klem te plaas op die ligging, deur die voorsetselstuk vorentoe te skuif: "[En] op die mat, sit die kat".<ref name="Trask 2007 218–19" /> Daar is heelwat verskillende formalistiese en funksionalistiese raamwerke wat teorieë voorstel vir die omskryf van sintaktiese strukture, gebaseer op verskillende aannames oor wat taal is en hoe dit beskryf moet word. Elkeen sal 'n sin soos die bostaande voorbeeldverskillend analiseer.<ref name="NewmeyerForm" /> === Tipologie en universalia === {{Hoofartikel|Taaltipologie|Taaluniversalia}} Tale kan geklassifiseer word in verhouding tot hulle grammatikale soorte. Tale wat tot verskillende families behoort kan nogtans eienskappe in gemeen hê, en die gedeelde eienskappe is geneig om te korreleer.<ref>{{harvcoltxt|Nichols|1992}};{{harvcoltxt|Comrie|1989}}</ref> Tale kan byvoorbeeld ingedeel word op grond van hulle basiese woordvolgorde, die relatiewe volgorde van die [[werkwoord]] en sy komponente in 'n gewone aanwysende sin. In Afrikaans is die basiese volgorde SVO: "Die slang(S) pik(V) die man(O)", terwyl die ooreenstemmende sin byvoorbeeld in die Australiese taal Gamilaraay ''d̪uyugu n̪ama d̪ayn yiːy'' (Slang Man Pik) sal wees, SOV.<ref name="CroftErg">{{harvcoltxt|Croft|2001|p=340}}</ref> Woordvolgordesoort is relevant as 'n tipologiese parameter, want basiese woordvolgordesoorte stem met ander sintaktiese parameters ooreen, soos die relatiewe orde van selfstandige naamwoorde en byvoeglike naamwoorde, of die gebruik van voorstetsels of agtersetsels. Sulke korrelasies word implikasionele taaluniversalia genoem. Meeste (maar nie alle nie) tale wat van die SOV soort is, het byvoorbeeld agtervoegsels eerder as voorvoegsels, en plaas die byvoeglike naamwoorde voor die selfstandige naamwoorde.<ref>{{harvcoltxt|Greenberg|1966}}</ref> Deur die studie van verskeie tipes woordvolgordes, is gevind dat nie alle tale die verhoudings tussen uitvoerders en aksies groepeer volgens Onderwerp, Voorwerp en Werkwoord soos in die geval van Afrikaans nie. Dit word die nominatief-akkusatief soort genoem. Sommige tale wat ergatief genoem word, soos Gamilaraay onder andere, onderskei tussen Agente en Pasiënte. In Afrikaanse oorganklike bysinne word beide die onderwerp van onoorganklike sinne ("Ek hardloop") en oorganklike sinne ("Ek is lief vir jou") dieselfde behandel, hier vertoon deur die nominatiewe voornaamwoord ''Ek''. In ergatiewe tale word die enkeldeelnemer in 'n onoorganklike sin, soos "Ek hardloop", dieselfde hanteer as die pasiënt in 'n oorganklike sin, wat die ekwivalent lewer van "my hardloop" en "jy is lief vir my". Slegs in oorganklike sinne sal die ekwivalent van die voornaamwoord "Ek" gebruik word.<ref name="CroftErg" /> Op die wyse kan die semantiese rolle op verskillende maniere op die grammatikale verhoudings gekarteer word, en groepeer sodoende 'n onoorganklike onderwerp met of Agente (akkusatiewe soort), of Pasiënte (ergatiewe soort), of verander selfs elk van die drie rolle, wat die driedelige soort genoem word.<ref>{{harvcoltxt|Croft|2001|p=355}}</ref> Die gedeelde eienskappe van tale wat tot dieselfde tipologiese klassoort behoort kon heeltemal onafhanklik van mekaar tot stand gekom het. Hulle gesamentlike voorkoms kan wees as gevolg van die universele wette wat die struktuur van natuurlike tale reguleer ("taaluniversalia"), of dit kon die gevolg gewees het van tale wat samelopende oplossings ontwikkel het vir die herhaalde kommunikatiewe probleme waarvoor mense taal gebruik om dit mee op te los.<ref name="Myths" /> == Sosiale konteks van gebruik en oordrag == Terwyl alle mense die vermoë besit om enige taal aan te leer, kry hulle dit net reg indien hulle groot word in 'n omgewing waar tale bestaan en deur ander gebruik word. Taal is daarom afhanklik van spraakgemeenskappe waarin kinders taal kan aanleer vanaf ouer persone en eweknieë en hulle self ook taal kan oordra aan hulle eie kinders. Tale word deur die mense gebruik wat dit praat om te [[Kommunikasie|kommunikeer]] en 'n magdom sosiale take te verrig. Vele aspekte van taalgebruik kan beskou word as aangepas spesifiek vir hierdie redes.<ref name="Myths">{{harvcoltxt|Evans|Levinson|2009}}</ref> As gevolg van die manier waarop tale oorgedra word tussen generasies en tussen gemeenskappe, is taal ewigdurend aan die verander, en vertak dit tot nuwe tale of loop ineen as gevolg van taalkontak. Die proses is gelyksoortig aan die [[evolusie]]proses van oorerwing met aanpassing wat lei tot die formasie van 'n filogenetiese diagram<ref>{{harvcoltxt|Campbell|2004}}</ref> Hoe dit ook al sy, tale verskil van biologiese organismes omrede dit geredelik elemente van ander tale inkorporeer, deur middel van die [[diffusie]]proses, soos sprekers van verskillende tale met mekaar in aanraking kom. Mense praat ook dikwels meer as een taal, wat bekom word met die aanleer van hulle [[Moedertaal|eerste taal]] of tale as kinders, of hulle leer 'n nuwe taal aan soos hulle groot word. Omrede die verhoogde taalkontak in die globaliserende wêreld, word baie van die kleiner tale bedreig soos hulle sprekers oorskuif na ander tale met geleenthede tot groter en meer invloedryke spraakgemeenskappe.<ref>{{Harvcoltxt|Austin|Sallabank|2011}}</ref> === Gebruik en betekenis === {{Hoofartikel|Pragmatiek (taalkunde)}} Die semantiese studie van betekenis neem aan dat betekenis lê in 'n verhouding tussen tekens en betekenisse wat stewig gevestig is deur sosiale konvensie. Semantiek bestudeer egter nie die metode van hoe sosiale konvensies gevestig en taal beïnvloed word nie. Egter is dit meer dikwels die geval, met die studie van hoe woorde en tekens gebruik word, dat woorde verskillende betekenisse kan dra, afhangende van die sosiale konteks van die gebruik. 'n Belangrike voorbeeld hiervan is die proses genaamd deiksis, wat die manier beskryf van hoe sekere woorde verwys na entiteite deur middel van hulle verhouding tussen 'n spesifieke plek in tyd en ruimte tydens die uiting van die woord. Onder hierdie soorte is byvoorbeeld die woord "Ek" (wat die spreker aanwys), "nou" (wat die moment van die uiting aandui) en "hier" (wat die plek waar gepraat word aandui). Tekens verander ook hulle betekenisse met die verloop van tyd soos die konvensies wat hulle gebruik reguleer geleidelik verander. Die studie van hoe die betekenis van linguistieke uitdrukkings verander afhangende van die konteks, word pragmatiek genoem. Deiksis is 'n belangrike aspek van die manier waarop ons taal gebruik om entiteite in die wêreld uit te wys.<ref>{{harvcoltxt|Levinson|1983|pp=54–96}}</ref> Pragmatiek is gemoeid met die maniere waarop taalgebruik gemodelleer word en hoe hierdie modelle tot die betekenis bydrae. In alle tale kan linguistiese uitdrukkings byvoorbeeld gebruik word om aksies uit te voer en nie net om inligting oor te dra nie. Sekere aksies kan slegs deur taal uitgevoer word en nog steeds 'n tasbare uitwerking hê, bv. die handeling van "naamgewing", wat 'n naam toeken aan 'n entiteit, of die handeling om iemand as "man en vrou te verklaar", wat 'n sosiale kontrak van eg bewerkstellig. Hierdie tipe handelings word taalhandelings genoem, en kan uiteraard ook deur middel van skrywerk of handgebare uitgevoer word.<ref>{{harvcoltxt|Levinson|1983|pp=226–78}}</ref> Die vorm van linguistiese uitdrukking stem heel dikwels nie ooreen met die betekenis wat dit in 'n sosiale konteks dra nie. As 'n persoon byvoorbeeld aan 'n etenstafel vra: "Kan jy die sout bykom?", is dit nie 'n vraag oor die lengte van die aangesprokene se arms nie, maar 'n versoek om die sout oor die tafel aan te stuur. Die betekenis word te kenne gegee deur die konteks waarin dit geuiter word; hierdie soort uitwerkings van betekenis staan bekend as gespreksimplikatuur. Die sosiale reëls waarvolgens maniere van taalgebruik as skaflik beskou word in sekere omstandighede en hoe uitinge verstaan moet word in verhouding tot hulle konteks, verskil onder gemeenskappe, en die aanleer hiervan is 'n groot deel in die verkryging van kommunikasiebevoegdheid.<ref>{{harvcoltxt|Levinson|1983|pp=100–169}}</ref> === Taalverwerwing === {{Hoofartikel|Taalverwerwing|Tweedetaalverwerwing|Tweede taal|<!--Taalonderrig-->}} [[Lêer:Kituwah Academy.png|duimnael|250px|Alle normale kinders leer taal aan indien hulle blootgestel word daaraan in hul eerste lewensjare, selfs in kulture waar volwassenes selde babas en kleuters direk aanspreek.]] Alle gesonde, normaalontwikkelende mense leer om taal te gebruik. Kinders verwerf die taal of tale wat rondom hulle gepraat word: watter taal ook al hulle genoeg blootstelling van kry gedurende hul kinderdae. Die ontwikkeling is nagenoeg dieselfde vir kinders wat gebare of gesproke taal aanleer.<ref>{{cite journal |last1=Bonvillian |first1=John D. |first2=Michael D. |last2=Orlansky |first3=Leslie Lazin |last3=Novack |title=Developmental milestones: Sign language acquisition and motor development |url=https://archive.org/details/sim_child-development_1983-12_54_6/page/1435 |journal=Child Development |volume=54 |issue=6 |date=Desember 1983 |pages=1435–1445}}</ref> Die taalaanleerproses word na verwys as eerste-taalverwerwing, omdat anders as baie ander soorte aanleerdery, benodig dit geen direkte onderrig of gespesialiseerde studies nie. In ''Die afstamming van die mens'', noem die natuurkundige [[Charles Darwin]] hierdie proses "'n instinktiewe neiging om 'n vaardigheid aan te leer".<ref name="Language Instinct" /> Eerste-taalverwerwing geskied in 'n taamlik reëlmatige volgorde, hoewel daar 'n groot mate van variasie bestaan in die tydvaslegging van bepaalde fases onder normaalontwikkelende kinders. Sedert geboorte reageer babas meer geredelik op menslike spraak as ander klanke. Rondom ongeveer 'n maand wil dit voorkom of babas kan onderskei tussen verskillende spraakklanke. Rondom ses maande sal 'n kind begin babbel, en die spraakklanke of handgebare begin maak van die tale wat om hulle gebruik word. Woorde kom rondom 12 tot 18 maande te voorskyn; die gemiddelde [[woordeskat]] van 'n agtien-maande-oue kind is ongeveer 50 [[woord]]e. 'n Kind se eerste uitinge is holofrases (letterlik "volledige sinne"), uitinge wat net een woord gebruik om 'n idee te kommunikeer. Etlike maande na 'n kind woorde begin gebruik het, sal hy of sy twee-woord sinne begin vorm, en binne nog 'n paar maande sal 'n kind telegraafspraak begin gebruik, of kort sinne wat minder [[Grammatika|grammaties]] kompleks is as volwasse taal, maar ook reëlmatige sintaktiese strukture toon. Vanaf ongeveer drie-tot-vyf-jarige ouderdom word 'n kind se vermoë om te praat of gebare te gebruik verfyn tot op die punt waar dit met volwasse taalgebruik ooreenstem.<ref name="OGrady-Cho">{{cite book |last1=O'Grady |first1=William |last2=Cho |first2=Sook Whan |chapter=First language acquisition |title=Contemporary Linguistics: An Introduction |url=https://archive.org/details/contemporaryling00ogra |edition=fourth |location=Boston |publisher=Bedford St. Martin's |year=2001}}</ref> Die aanleer van tweede en addisionele tale kan teen enige ouderdom plaasvind deur daaglikse bloodstelling of kursusse. Kinders wat 'n tweede taal aanleer is meer geneig om moedertaalsprekende vlotheid te bereik as volwassenes, maar dit is oor die algemeen uitsonderlik vir iemand om 'n tweede taal te praat soos 'n moedertaalspreker. Die groot verskil tussen eerste-taalverwerwing en addisonele taalververwing is dat die proses van addisionele taalverwerwing beïnvloed word deur die tale wat die persoon reeds ken. === Taal en kultuur === {{Sienook|Kultuur}}<!--vir later |spraakgemeenskap}}--> [[Lêer:Arnold Lakhovsky Conversation.png|duimnael|250px|links|Arnold Lakhovski, ''Die gesprek'' (circa 1935)]] Tale, menende die spesifike stel spraaknorme van 'n bepaalde gemeenskap, is ook deel van die groter kultuur van die gemeenskap wat dit praat. Tale verskil nie net met uitspraak, woordeskat, of grammatika nie, maar ook deur verskillende "spraakkulture" te hê. Mense gebruik taal as 'n metode om geïdentifiseer te word met 'n kultuurgroep en onderskei te word van ander. Selfs onder sprekers van 'n bepaalde taal bestaan daar verskillende maniere om die taal te gebruik, en elk daarvan word gebruik om affiliasie met sekere subgroepe te toon. Taalkundiges en antropoloë, spesifiek sosiolinguiste en linguistieke antropoloë spesialiseer in die studie van hoe maniere van praat verskil tussen spraakgemeenskappe.<ref name=Duranti2003>{{harvcoltxt|Duranti|2003}}</ref> Taalkundiges gebruik die term "[[taalverskeidenheid]]" om te verwys na die onderlinge maniere van die praat van 'n taal. Die term omarm geografies- of sosiokultureelgedefinieerde [[dialek]]te asook die groepstaal of styl van subkulture. Linguistieke antropoloë en taalsosioloë definieer kommunikatiewe styl as die wyse waarin taal aangewend en verstaan word binne 'n bepaalde kultuur.<ref name="Foley">{{harvcoltxt|Foley|1997}}</ref> Aangesien taalgebruiknorme gedeel word deur lede van 'n spesifieke groep, word kommunikatiewe styl ook 'n wyse vir die toon en saamstel van groepsidentiteit. Linguistieke verskille kan opvallende merkers van onderskeiding word onder sosiale groepe, byvoorbeeld, deur 'n taal met 'n spesifieke aksent te praat kan dui op behorende tot 'n etniese minderheid of sosiale stand, jou plek van oorsprong of status as tweede-taalspreker. Die soorte verskille is nie deel van die linguistiese stelsel nie, maar is 'n belangrike komponent van hoe taalgebruikers taal gebruik as sosiale gereedskap om groepe mee te vestig.<ref>{{Harvcoltxt|Agha|2006}}</ref> Heelwat tale het egter ook grammatikale konvensies wat die sosiale stand van die spreker aantoon in verhouding tot ander, deur die gebruik van registers wat verwant is aan die sosiale stand of onderskeidings. In baie tale kom stilistiese of selfs grammatikale verskille voor tussen die wyses waarop mans en vrouens praat, ouderdomsgroepe of tussen sosiale stande, net soos sommige tale gebruik maak van verskillende woorde afhangende van wie luister. In die Australiese taal Dyirbal moet 'n getroude man 'n spesifieke stel woorde gebruik indien hy in die teenwoordigheid van sy skoonma praat.<ref name="Foley" /> Sekere kulture het byvoorbeeld uitgebreide stelsels van "sosiale deiksis", stelsels gebruik om sosiale afstand aan te dui met linguistieke metodes.<ref name="Foley 1997 p">{{harvcoltxt|Foley|1997|pp=311–28}}</ref> In Afrikaans word sosiale deiksis meestal aangedui deur te onderskei tussen die aanspreek van sekere persone op hulle name en ander weer op hulle vanne, en ook met titels soos "Mevrou", "Dokter" of "Edelagbare", maar in ander tale kan soortgelyke stelsels hoogs ingewikkeld wees en gekodeer wees in die grammatika en woordeskat in geheel. In verskeie Oos-Asiatiese tale soos Thais, [[Birmaans]] en [[Javaans]] byvoorbeeld, word verskillende woorde gebruik ooreenkomstig of die spreker iemand van 'n hoër of laer stand as homself aanspreek in 'n rangordestelsel met diere en kinders heel onder en gode en adellikes bo aan.<ref name="Foley 1997 p" /> === Skryfkuns, geletterdheid en tegnologie === {{Hoofartikel|Skryfkuns|Geletterdheid}} [[Lêer:Winnipeg Forks - Plains Cree Inscription.jpg|duimnael|300px|'n Inskripsie van Moeras-Cree wat gebruik maak van Kanadese Inheemse lettergreping, 'n abugida ontwikkel deur Christensendelinge vir inheemse Kanadese tale]] Regdeur die geskiedenis is verskeie metodes ontwikkel vir die vertoon van tale deur middel van grafiese media. Dit word [[skryfstelsel]]s genoem. Die gebruik van skrif het taal vir die mens nog meer gebruiklik gemaak. Dit het dit moontlik gemaak om groot hoeveelhede inligting buite die liggaam te stoor en weer te herwin, en maak ook voorsiening vir kommunikasie oor groot afstande wat andersins onmoontlik sou wees. Baie tale maak konvensioneel van verskillende genres, style en registers gebruik in geskrewe en gesproke taal, en in sommige gemeenskappe word tradisioneel in 'n heeltemal ander taal geskryf as waarin gepraat word. Daar is sekere aanduidings dat skryfwerk ook 'n uitwerking op die kognitiewe ontwikkeling van mense gehad het, moontlik omrede geletterdheid besliste formele onderrig benodig.<ref>{{harvcoltxt|Olson|1996}}</ref> Die ontdekking die eerste skryfstelsels is naastenby kontemporêr met die aanvang van die [[Bronstydperk]] in die laat Neolitikum aan die einde van die vierde millennium v.C. Sumeriese argaïese [[wigskrif]] en [[Egiptiese hiërogliewe]] word algemeen beskou as die vroegste skryfstelsels, beide ontstaan uit hul voorafgaande proto-geletterde simbolestelsels, 3400 – 3200 v.C., met die vroegste samehangende geskrifte ongeveer 2600 v.C. Daar word algemeen ooreengekom dat Sumeriese skrif 'n onafhanklike uitvinding was; dit is egter debatteerbaar of Egiptiese skrif geheel onafhanklik van sy Sumeriese eweknie ontwikkel het, en of dit 'n geval was van transkulturele samevloei. 'n Soortgelyke debat bestaan rondom Sjinese skrif wat rondom 1200 v.C. ontwikkel het. Die pre-Columbiese Mesoamerikaanse skryfstelsels (insluitend Olmekse en Maja-skrif) word algemeen aanvaar as dat dit onafhanklik ontwikkel het.<ref name="Coulmas" /> === Taalverandering === {{Hoofartikel|Taalverandering|Grammatikalisering}} [[Lêer:Beowulf.firstpage.jpeg|duimnael|200px|Die eerste bladsy van die gedig [[Beowulf]] geskryf in Oudengels in die vroeg Middeleeuse periode (800 – 1100 AD). Hoewel Oudengels die direkte voorganger is van moderne Engels het verandering dit onverstaanbaar gelaat vir kontemporêre Engelstaliges.]] Alle tale verander soos sy sprekers nuwe maniere aanneem of opdiep om dit te praat en oor te dra aan ander lede van sy spraakgemeenskap. Taalveranderings vind op alle vlakke plaas van die fonologiese tot woordeskat, morfologie, sintaksis en diskoers. Selfs al word taalverandering aanvanklik dikwels in 'n negatiewe lig gesien deur die sprekers wat verandering beskou as "verval" of as tekens van die verslapping in taalnorme, is dit 'n natuurlike proses en onvermydelik.<ref>{{harvcoltxt|Aitchison|2001}}</ref><ref>{{harvcoltxt|Trask|1999|p=70}}</ref> Veranderings kan spesifieke klanke behels, of die hele fonologiese stelsel. Klankverskuiwing kan bestaan uit die vervanging van een spraakklank of fonetiese kenmerk deur 'n ander, algehele verlies van die betrokke klank of selfs die bekendstelling van 'n nuwe klank in 'n plek waar voorheen geen klank was nie. Klankveranderinge kan ''aangepas word'' in indien 'n klank verander slegs as dit voorkom in die omgewing van sekere ander klanke. Klankveranderinge word gewoonlik as "reëlmatig" veronderstel, menende daar word verwag dat dit meganies toegepas word sodra dit aan sy strukturele voorwaardes voldoen, ongeag enige niefonologiese faktore. Aan die ander kant kan klankveranderinge soms "sporadies" voorkom en slegs 'n bepaalde woord of woorde beïnvloed, sonder enige opmerklike reëlmaat. Soms veroorsaak 'n eenvoudige verandering 'n kettingverskuiwing waarin die hele fonologiese stelsel beïnvloed word. Dit het gebeur met die [[Germaanse tale]] nadat die klankverandering bekend as [[Eerste Germaanse klankverskuiwing|Grimm se wet]] al die stop-konsonante beïnvloed het. Die oorspronklike konsonant *{{IPA|bʰ}} het /b/ geword in die Germaanse tale, die vorige *{{IPA|b}} het om die beurt /p/ geword, en die vorige *{{IPA|p}} het /f/ geword. Dieselfde proses is toegepas op alle stop-konsonante en verklaar hoekom [[Italiese tale]] soos Latyn 'n "p" het in woorde soos ""p"ater" en ""p"isces", terwyl Germaanse tale soos Afrikaans die woorde ""v"ader" en ""v"is" het.<ref>{{harvcoltxt|Clackson|2007|pp=27–33}}</ref> Nog 'n voorbeeld is die Groot klinkerverskuiwing in Engels, wat die rede is hoekom die spelling van Engelse vokale nie baie goed ooreenstem met hulle huidige uitspraak nie. Dit is omrede die alreeds gevestigde ortografie uit sinchronisasie gebring is deur die klinkerverskuiwing. Nog 'n bron van klankverandering is die erosie van woorde soos die uitspraak daarvan geleidelik meer eie raak en woorde verkort word as lettergrepe uitgelaat word. Die soort verandering het veroorsaak dat die Latynse "mea domina" naderhand "madame" geword het in [[Frans]] en "ma’am" in Amerikaanse Engels.<ref>{{harvcoltxt|Aitchison|2001|p=112}}</ref> Veranderings kom ook in die grammatika van tale voor as diskoerspatrone, soos [[Idioom|idiome]], of spesifieke konstruksies wat gegrammatikaliseer word. Dit gebeur gereeld as woorde of morfeme erodeer en die grammatikale stelsel onbewustelik herrangskik word om te kompenseer vir die verlore element. In sekere variasies van Karibiese Spaans het die finale /s/ byvoorbeeld weggekwyn. Aangesien Standaard Spaans die finale /s/ in die morfeem gebruik om die tweede-persoononderwerp "jy" in werkwoorde aan te dui, moet die Karibiese variëteite nou gebruik maak van die voornaamwoord ''tú'' om die tweede persoon aan te dui. Dit beteken dat die sin ''wat is jou naam'', ''¿como te llamas?'' {{IPA|['komo te 'jamas]}} in Standaard Spaans sal wees , maar {{IPA|['komo 'tu te 'jama]}} in Karibiese Spaans. Die eenvoudige klankverandering affekteer beide morfologie en sintaksis.<ref>{{harvcoltxt|Zentella|2002|p=178}}</ref> Nog 'n algemene oorsaak van grammatikale verandering is die geleidelike petrifikasie van idiome in nuwe grammatikale vorms in, byvoorbeeld die wyse waarop die Engelse ''going to'' konstruksie sy aspekte van beweging verloor het, en in sekere variasies van Engels amper heeltemal volwaardige toekomende tyd geword het (bv. ''I'm gonna''). Taalveranderinge kan gemotiveer word deur ''taalinterne'' faktore, soos veranderinge in uitspraak gemotiveer deur sekere klanke wat mondelings moeilik uitkenbaar is of om te maak, of omrede sekere veranderingspatrone wat veroorsaak dat sommige skaars konstruksiesoorte wegskuif na meer algemene soorte.<ref>{{harvcoltxt|Labov|1994}}</ref> Ander oorsake van taalveranderings is sosiaal, soos wanneer bepaalde uitsprake versinnebeeldings word van behorende tot sekere groepe, soos sosiale stande, of tot taalideologieë, en word dus in gebruik geneem deur die gene wat graag geïdentifiseer wil word met bepaalde groepe of idees. Op hierdie manier kan sake rakende identiteit en politiek diepgaande uitwerkings hê op taalstrukture.<ref>{{harvcoltxt|Labov|2001}}</ref> === Taalkontak === {{Hoofartikel|Taalkontak|Pidgin|Kreooltaal|Spraakbond}} Een belangrike bron van taalverandering is kontak tussen verskillende tale en die voortspruitende samevloeiing van linguistieke kenmerke tussen tale. Taalkontak geskied wanneer sprekers van twee of meer [[tale]] of [[Taalverskeidenheid|variëteite]] op gereelde basis interaksie het.<ref>{{harvcoltxt|Thomason|2001|p=1}}</ref> Meertaligheid was heel moontlik die norm regdeur die Wêreldgeskiedenis, en deesdae is meeste mense in die wêreld meertalig. Voor die opkoms van die etno-nasionale staat, was eentaligheid merendeels teenwoordig onder klein eilande se bewoners. Met die ideologie wat een samelewing, een staat, en een taal die mees begeerde politieke bestel gemaak het, het eentaligheid begin om regoor die wêreld te versprei. Nieteenstaande, is daar net 250 lande in die wêreld ooreenkomstig met ongeveer 6000 tale, wat beteken meeste lande is meertalig en meeste tale bestaan in noue kontak naas mekaar.<ref>{{harvcoltxt|Romaine|2001|p=513}}</ref> Wanneer sprekers van verskillende tale noue interaksie het, is dit tipies van hulle tale om mekaar te beïnvloed. Deur volhoubare taalkontak oor lang periodes, konvergeer linguistiese trekke tussen die tale, en tale wat aan verskillende taalfamilies behoort kan nader aan mekaar beweeg. In gebiede waar verskeie tale in noue kontak naas mekaar bestaan kan dit lei tot die formasie van taalbonde (''sprachbund'') waarin onverwante tale 'n aantal linguistiese kenmerke deel. 'n Aantal sulke areas is al opgeteken, onder hulle is die Balkantaalbond, die Mesoamerikaanse taalbond en die Etiopiese taalbond. Ook is groter gebiede soos Suid-Asië, Europa, en Suidoos-Asië al oorweeg as taalbonde as gevolg van die wydverspreide diffusie van bepaalde gebiedskenmerke.<ref>{{harvcoltxt|Campbell|2002}}</ref><ref>{{harvcoltxt|Aikhenvald|2001}}</ref> Taalkontak kan ook lei tot verskeie ander linguistieke verskynsels, insluitend taalineenvloeiing, leenwoorde en releksifikasie (vervanging van meeste eie woordeskat met die van 'n ander taal). In gevalle van ekstreme en volgehoue taalkontak, kan dit lei tot die vestiging van 'n nuwe [[mengtaal]] wat nie oorwegend tot 'n bepaalde taalfamilie behoort nie. Een tipe mengeltaal genoem pidgins kom voor as volwasse sprekers van twee verskillende tale gereeld interaksie het, maar nie een van die twee groepe die ander taal vlot aanleer nie. In sulke gevalle sal hulle geredelik 'n kommunikasievorm saamstel wat trekke van beide tale bevat, maar met 'n vereenvoudigde grammatikale en fonologiese struktuur. Die taal bekom dan meestal die grammatikale en fonologiese kategorieë wat in beide tale bestaan. Pidgins word gedefinieer as tale met geen moedertaalsprekers nie, en gepraat word deur mense met 'n ander moedertaal. As 'n Pidgintaal die vernaamste taal word van die spraakgemeenskap, sal kinders naderhand groot word met die pidgin as hulle eerste taal. Soos die generasie van jong aanleerders ouer word sal baiemaal gesien kan word dat die pidgin sy struktuur verander en 'n groter mate van kompleksietyd aanneem. Die soort taal word algemeen 'n [[Kreooltaal|kreoolse taal]] genoem. 'n Voorbeeld van so 'n gemengde taal is [[Tok Pisin]], een van [[Papoea-Nieu-Guinee]] se amptelike tale, wat oorspronklik ontstaan het as 'n Pidgin gebaseer op Engels en Austronesiese tale; ander voorbeelde is [[Haïtiaanse Kreools|Kreyòl ayisyen]], die Fransgebaseerde kreoolse taal wat in [[Haiti]] gepraat word en Michif, 'n gemengde taal van Kanada, gegrond op die Inheems-Amerikaanse taal Cree en Frans.<ref>{{harvcoltxt|Thomason|Kaufman|1988}}; {{harvcoltxt|Thomason|2001}}</ref><ref>{{harvcoltxt|Matras|Bakker|2003}}</ref> == Linguistieke diversiteit == <!-- vir later {{Sienook|Lys van tale|Lys van tale volgens aantal sprekers}} --> {| class="wikitable" style="width: 200px; height: 200px; float: right" |- ! Taal !! Moedertaalsprekers<br />(in mil.)<ref name="Ethnologue" /> |- |Mandaryns||845 |- |[[Spaans]]||329<ref group=notas>Ethnologue se syfers is gebaseer op getalle van voor 1995. 'n Meer onlangse syfer is 420 miljoen ({{cite web|title=Primer estudio conjunto del Instituto Cervantes y el British Council sobre el peso internacional del español y del inglés|publisher=Instituto Cervantes (www.cervantes.es)|url=http://www.cervantes.es/sobre_instituto_cervantes/prensa/2012/noticias/nota-londres-palabra-por-palabra.htm}})</ref> |- |[[Engels]]||328 |- |Arabiese tale||221 |- |[[Hindi]]|| 182 |- |[[Bengaals]]||181 |- |[[Portugees]]||178 |- |[[Russies]]||144 |- |[[Japannees]]||122 |- |[[Duits]]||90.3 |} 'n "Lewende taal" is gewoon een wat wyd gebruik word as 'n primêre vorm van kommunikasie deur 'n bepaalde groep lewende mense. Die getal bekende lewende tale wissel tussen 6 000 en 7 000, afhangende van die akkuraatheid van mens se definisie van "taal", en meer spesifiek, hoe mens die skeiding tussen tale en [[dialek]]te omskryf. Sedert 2009 het [[Ethnologue|SIL Ethnologue]] 6 909 lewende menslike tale gekatalogiseer. Die Ethnologue stel linguistiese groepe saam gebaseer op studies oor wedersydse verstaanbaarheid en sluit dikwels meer kategorieë in as die meer konserwatiewe klassifikasies. Een so voorbeeld is die [[Deens|Deense taal]], wat deur meeste geleerdes as 'n enkele taal beskou word met verskeie dialekte,maar wat deur die Ethnologue geklassifiseer word as twee afsonderlike tale (Deens en Jutlands).<ref name="Ethnologue" /> Die Ethnologue word ook soms gekritiseer vir die gebruik van kumulatiewe data oor baie dekades versamel, wat beteken dat die eksakte sprekergetalle dikwels verouderd is, en van die tale wat as lewend geklassifiseer is intussen dalk uitgesterf het. Volgens die Ethnologue, het 389 (of bykans 6%) tale meer as 'n miljoen sprekers. Die tale word saam deur 94% van die wêreldbevolking gepraat, terwyl 94% van die wêreldtale deur net 6% van die wêreldbevolking gepraat word. Regs is 'n tabel van die wêreld se 10 mees gesproke tale met populasieskattings (2009 syfers).<ref name="Ethnologue">{{Harvcoltxt|Lewis|2009}}</ref> === Tale en dialekte === Daar is nie 'n duidelike onderskeiding tussen 'n taal en [[dialek]] nie, nieteenstaande die bekende aforisme toegeken aan die taalkundige Max Weinreich dat "'n taal is 'n dialek met 'n weermag en vloot". Nasionale grense oorskry byvoorbeeld gereeld taalkundige verskille in die bepaling van of twee linguistiese variëteite tale of dialekte is. Kantonees en Mandaryns word byveerbeeld gereeld geklassifiseer as ''dialekte'' van Sjinees, al verskil hulle meer van mekaar as [[Sweeds]] van [[Noors]]. Voor die Joegoe-Slawiese burgeroorlog is [[Serwo-Kroaties]] gesien as een taal met twee dialekte, maar tans word [[Kroaties]] en [[Serwies]] as twee tale gesien en gebruik hulle verskillende skryfstelsels. Met ander woorde, die onderskeiding kan net soveel afhang van politieke oorwegings as van kulturele verskille, aparte [[skryfstelsel]]s of mate van wedersydse verstaanbaarheid.<ref>{{harvcoltxt|Lyons|1981|p=26}}</ref> === Taalfamilies van die Wêreld === {{Hoofartikel|Taalfamilie|Dialektologie|Historiese taalkunde}}<!--vir later: Lys van taalfamilies--> [[Lêer:Primary Human Language Families Map.png|550px|duimnael|links|Vernaamste taalfamilies van die wêreld (en in sommige gevalle geografiese groepe van families).<!--vir later:Vir meer detail sien ''[[:Sjabloon:Verspreiding van tale in die wêreld| Verspreiding van tale in die wêreld]]''.-->]] Die tale van die wêreld saamgevoeg word in [[taalfamilies]] bestaande uit tale wat beskou kan word as van gemeenskaplike afkoms. Taalkundiges erken tans 'n paar honderd taalfamilies, hoewel sommige moontlik in groter eenhede gegroepeer kan word soos meer inligting beskikbaar gestel word en diepgaande navorsing gedoen word. Tans is daar ook dosyne geïsoleerde tale: tale wat nie as verwant aan enige ander tale in die wêreld beskou kan word nie. Onder hulle is [[Baskies]], gepraat in Europa, Zuni van [[Nieu-Meksiko]], Purépecha (Taraskies) van Meksiko, [[Ainoe (taal)|Ainoe]] van Japan, Burushaski van [[Pakistan]] en nog vele ander. Die taalfamilies van wat die meeste sprekers het is die [[Indo-Europese tale]], gepraat deur 46% van die wêreldbevolking. Die familie sluit vier groot wêreldtale in, onder meer [[Engels]], [[Spaans]], [[Russies]] en [[Hindoestani]] ([[Hindi]]/[[Oerdoe]]). Die Indo-Europese taalfamilie het die oorhand gekry tydens die [[Eurasië|Eurasiese]] migrasieperiode (400-800 AD) en daarna gevolglik deur die Europese koloniale uitbreiding, wat die Indo-Europese tale polities en dikwels getalsgewys gevestig het as die dominante tale in die [[Amerikas]] en meeste van [[Afrika]]. Die [[Sino-Tibettaanse tale]] word deur 21% van die wêreldbevolking gepraat en sluit baie van die tale in van Oos-Asië, onder andere [[Mandaryns]], [[Kantonees]] en honderde kleiner tale. [[Afrika]] is die tuiste van 'n groot aantal taalfamilies, waarvan die grootste die [[Niger-Kongo-tale|Niger-Kongo-taalfamilie]] is, wat tale insluit soos [[Swahili]], [[Shona (taal)|Shona]] en [[Joroeba]]. Sprekers in die taalfamilie is verantwoordelik vir 6,4% van die wêreldbevolking. 'n Soortgelyke aantal mense praat [[Afro-Asiatiese tale]] wat die digbevolkte [[Semitiese taalfamilie|Semitiese tale]] insluit soos [[Arabies]], [[Hebreeus]] en die tale van die Sahara-streek, soos die [[Berbertale]] en [[Hausa]]. Die [[Austronesiese tale]] word gepraat deur 5,9% van die wêreldbevolking en sy gebiede strek van [[Madagaskar]] tot die kusgebiede van Suidoos-Asië en al die pad tot [[Oseanië]]. Dit sluit tale in soos [[Malgassies]], [[Maori (taal)|Maori]], [[Samoaans]] en verskeie van die inheemse tale van [[Indonesië]] en [[Taiwan]]. Die Austronesiese tale se ontstaan word weergegee as in Taiwan rondom 3000 v.C. waarna dit deur die Oseaniëstreek versprei het van eiland tot eiland saam met gevorderde seevaarttegnologie. Ander digbevolkte taalfamilies is die [[Drawidiese tale]] van Suid-Asië (onder andere [[Tamil]] en [[Telugu]]), die [[Turkse tale]] van Sentraal-Asië (soos [[Turks]]), die [[Austro-Asiatiese tale]], (onder andere [[Khmer]]), en [[Tai-Kadai-tale]] van Suidoos-Asië ([[Thai]] ingesluit).<ref name="Katzner 1999">{{harvcoltxt|Katzner|1999}}; {{harvcoltxt|Comrie|2009}}; {{harvcoltxt|Brown|Ogilvie|2008}}</ref> Die streke in die wêreld met die grootste taaldiversiteit, soos die Amerikas, Papoea-Nieu-Guinee, [[Wes-Afrika]] en Suid-Asië bevat honderde klein taalfamilies. Die gebiede is saam verantwoordelik vir die meerderheid van die tale in die wêreld, maar nie die meerderheid sprekers nie. In die Amerikas is van die grootste taalfamilies Quechumara, Arawak en [[Tupí-Guaraní-tale|Tupí-Guaraní]] in Suid-Amerika, en [[Uto-Asteekse tale|Uto-Asteeks]], [[Otomangue]], die [[Majatale]] van [[Meso-Amerika]], Na-Dené en Algonkies in [[Noord-Amerika]]. In Australië behoort meeste inheemse tale tot die Pama-Nyungaanse familie, terwyl Papoea-Nieu-Guinee die tuiste is van 'n groot aantal klein families en isolate asook 'n aantal Austronesiese tale.<ref name="Katzner 1999" /> === Taalbedreiging === {{Hoofartikel|Bedreigde taal<!--|Taalverlies|Taalverskuiwing|Taalsterfte|-->}} [[Lêer:Linguistic diversity.png|550px|duimnael|Tesame huisves die agt lande in rooi meer as 50% van die tale in die wêreld. Die blou gebiede is die mees diverse taalgebiede wêreldwyd, en die ligging van meeste van die wêreld se bedreigde tale.]] Taalbedreiging kom voor as 'n taal die risiko loop om in onbruik te verval soos sy sprekers uitsterf of 'n taalverskuiwing maak na 'n ander taal. Taalverlies weer, kom voor as 'n taal nie meer moedertaalsprekers het nie en 'n ''dooie taal'' word. As niemand meer die taal praat nie word dit 'n ''uitgestorwe taal''. Alhoewel tale nog altyd deur die geskiedenis uitgesterf het, verdwyn hulle tans teen 'n verhoogde tempo as gevolg van [[Globalisering|globalisasie]] en nieukolonialisme met die ekonomies sterker tale wat ander tale domineer.<ref name="Handbook" /> Die meer algemeen gesproke tale domineer die minder algemeengesproke tale en dus verdwyn die minder gesproke tale op die ou einde uit die bevolkings. Die totale hoeveelheid tale in die wêreld is onbekend. Skattings wissel afhangende van verskeie faktore. Die konsensus is dat daar tussen 6 000<ref name="Moseley" /> en 7 000 tale tans gepraat word, en dat tussen 50-90% van hulle teen 2100 uitgestorwe sal wees.<ref name="Handbook" /> Die top 20 tale gepraat deur meer as 50 miljoen sprekers elk word deur minder as 50% van die wêreldbevolking gepraat, terwyl baie van die ander tale deur klein gemeenskappe gepraat word, minder as 10 000 sprekers vir meeste van die tale.<ref name="Handbook" /> Die [[UNESCO|Opvoedkundige, Wetenskaplike en Kulturele Organisasie van die Verenigde Nasies]] (UNESCO) werk volgens vyf vlakke van taalbedreiging: "veilig", "kwesbaar" (word nie buite die huis deur kinders gepraat nie), "definitief bedreig" (word nie deur kinders gepraat nie), "ernstig bedreig" (word slegs deur die oudste generasies gepraat) en "krities bedreig" (word net deur 'n paar van die oudste generasies gepraat, merendeels semi-sprekers). Nieteenstaande aansprake dat die wêreld beter af sal wees as die groot meerderheid 'n enkele gemene ''[[lingua franca]]'' aanneem, soos Engels of [[Esperanto]], is daar eenstemmigheid dat die verlies van taal die kulturele verskeidenheid van die wêreld groot skade aandoen. Daar word algemeen geglo dat, as mens so ver terug gaan as die Bybelse narratief van die toring van Babel, taaldiversiteit politieke konflik veroorsaak,<ref name="Haugen">{{harvcoltxt|Haugen|1973}}</ref> maar die oortuiging word weerlê deur die feit dat heelwat van die wêreld se grootste voorvalle van geweld plaasgevind het in situasies met 'n lae linguistiese verskeidenheid, soos die Joego-Slawiese en [[Amerikaanse Burgeroorlog|Amerikaanse]] burgeroorloë, of die menseslagtings van [[Nazi-Duitsland]] en [[Rwanda]], terwyl baie van die mees stabiele politieke eenhede hoogs veeltalig is en was.<ref>{{Harvcoltxt|Austin|Sallabank|2011|pp=10–11}}</ref> Vele projekte reeds in werking is gemik op die voorkoming of verlangsaming van die verliese deur [[Taalherlewing|herlewing]] van bedreigde tale en die bevordering van opvoeding en geletterdheid in minderheidstale. Regoor die wêreld het baie lande spesifieke wetgewing ingestel wat gemik is op die beskerming en stabilisering van die tale van inheemse taalgemeenskappe. 'n Minderheid van taalkundiges het gepleit dat taalverlies 'n natuurlike proses is en dit moet nie teëgewerk word nie, en die opteken van bedreigde tale vir die nageslag is voldoende.<ref>{{harvcoltxt|Ladefoged|1992}}</ref> == Sien ook == * [[Amptelike taal]] * [[Digitale sterfte van 'n taal]] * [[Digitalisering van tale]] * [[Digkuns]] * [[:Kategorie:Tale volgens bedreigdheid status]] * [[Lys van herleefde tale]] * [[:Kategorie:Taalfamilies]] * [[Ethnologue]] – lys van tale, plekke, bevolking en genetiese affiliasie {{en}} == Aantekeninge == '''Notas''' {{Verwysings|group=notas}} <br /> '''Verwysings''' {{Verwysings|30em}} == Bibliografie == {{refbegin|colwidth=30em}} * {{cite book|last=Agha|first=Agha|year=2006|title=Language and Social Relations|publisher=Cambridge University Press|ref=harv}} * {{cite book|last=Aikhenvald|first=Alexandra|authorlink=Alexandra Aikhenvald|year=2001|chapter=Introduction|title=Areal diffusion and genetic inheritance: problems in comparative linguistics|editor=Alexandra Y. Aikhenvald|editor2=[[R. M. W. Dixon]] |pages=1–26|location= Oxford|publisher=Oxford University Press}} * {{cite book |last=Aitchison|first=Jean|authorlink=Jean Aitchison|title=Language Change: Progress or Decay?|url=https://archive.org/details/languagechangepr0000aitc_g3f0|edition=3rd (1st edition 1981)|location=Cambridge, New York, Melbourne|publisher= Cambridge University Press|year= 2001|ref=harv}} * {{cite book|last=Allerton|first=D. J. |chapter=Language as Form and Pattern: Grammar and its Categories|title=An Encyclopedia of Language |editor1-last=Collinge |editor1-first=N.E. |year=1989 |publisher=Routledge|location=London:NewYork|ref=harv}} * {{cite book|first=Mark|last=Aronoff|authorlink=Mark Aronoff|first2=Kirsten|last2= Fudeman|title=What is Morphology|publisher=John Wiley & Sons|year=2011|ref=harv}} * {{cite book|editor-first=Peter K|editor-last=Austin|editor2-first=Julia|editor2-last=Sallabank|chapter=Introduction|title=Cambridge Handbook of Endangered Languages|first=Peter K|last=Austin|first2=Julia|last2=Sallabank|year=2011|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-88215-6|ref=harv}} * {{cite book|last=Baker|first=Mark C.|authorlink=Mark Baker (linguist)|year=2001|chapter=Syntax|pages=265–295|title=The Handbook of Linguistics|editor=Mark Aronoff|editor2=Janie Rees-Miller|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite book|last=Bauer|first=Laurie|year=2003|title=Introducing linguistic morphology|url=https://archive.org/details/introducinglingu0002baue|edition=2nd|location=Washington, D.C.|publisher=Georgetown University Press|isbn=0-87840-343-4|ref=harv}} * {{cite book|title=An introduction to the study of language|first=Leonard |last=Bloomfield|authorlink=Leonard Bloomfield|year=1914|location=New York|publisher=Henry Holt and Company|ref=CITEREFBloomfield1914}} * {{cite book|editor-last=Brown|editor-first=Keith|authorlink=Keith Brown (linguist)|editor2-last=Ogilvie|editor2-first=Sarah|title=Concise Encyclopedia of Languages of the World|publisher=Elsevier Science|year=2008|isbn=0-08-087774-5|ref=harv}} * {{cite book|last=Clackson|first=James|year=2007|title=Indo-European Linguistics: An Introduction|publisher=Cambridge University press|ref=harv}} * {{cite book|last=Campbell|first=Lyle|authorlink=Lyle Campbell|year=2002|chapter=Areal linguistics|title=International Encyclopedia of Social and Behavioral Sciences|editor=Bernard Comrie, Neil J. Smelser and Paul B. Balte|pages=729–733|location= Oxford|publisher=Pergamon|ref=harv}} * {{cite book|last=Campbell|first=Lyle|authorlink=Lyle Campbell|year=2004|title=Historical Linguistics: an Introduction|edition=2nd|location=Edinburgh and Cambridge, MA|publisher=Edinburgh University Press and MIT Press|ref=harv}} * {{cite book|last=Campbell|first=Lyle|authorlink=Lyle Campbell|year=2001|chapter=The History of Linguistics|pages=81–105|title=The Handbook of Linguistics|editor=Mark Aronoff|editor2=Janie Rees-Miller|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite book| last = Candland| first = Douglas Keith| title = Feral Children and Clever Animals: Reflections on Human Nature| publisher = Oxford University Press US| year = 1993| pages = 293–301| url = http://books.google.com/?id=RYG_CAWZZ4sC&pg=PA296&dq=koko+gorilla+operant+conditioning| isbn = 0-19-510284-3| ref = harv}} * {{cite book |title=Syntactic Structures |url=https://archive.org/details/syntacticstructu0000chom |last=Chomsky |first=Noam |authorlink=Noam Chomsky |year=1957 |publisher=Mouton |location=The Hague|ref=harv}} * {{cite book|last=Chomsky |first=Noam |authorlink=Noam Chomsky |year=2000|title=The Architecture of Language |url=https://archive.org/details/architectureofla00noam |location=Oxford |publisher=Oxford University Press|ref=harv}} * {{cite book|title=Sources of semiotic: readings with commentary from antiquity to the present|url=https://archive.org/details/sourcesofsemioti0000clar|first=David S. |last=Clarke |year=1990|location=Carbondale|publisher=Southern Illinois University Press|ref=harv}} * {{cite book|last=Comrie|first=Bernard|authorlink=Bernard Comrie|year=1989|title=Language universals and linguistic typology: Syntax and morphology. |url=https://archive.org/details/languageuniversa0000comr_k8n4|location=Oxford|publisher=Blackwell|edition=2nd|isbn=0-226-11433-3|ref=harv}} * {{cite book|editor-last=Comrie|editor-first=Bernard|authorlink=Bernard Comrie|title=The World's Major Languages|location=New York|publisher=Routledge |year=2009|isbn=978-0-415-35339-7|ref=harv}} * {{cite book|last=Coulmas|first=Florian|year=2002|title=Writing Systems: An Introduction to Their Linguistic Analysis|url=https://archive.org/details/writingsystemsin0000coul|publisher=Cambridge University Press|ref=harv}} * {{cite book|title=Cognitive Linguistics|url=https://archive.org/details/cognitivelinguis0000crof|last=Croft|first=William|authorlink=William Croft (linguist)|first2=D. Alan|last2=Cruse|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|year=2004|ref=harv}} * {{cite book|last=Croft|first=William|authorlink=William Croft (linguist)|year=2001|chapter=Typology|pages=81–105|title=The Handbook of Linguistics|editor=Mark Aronoff|editor2=Janie Rees-Miller|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite book|last=Crystal|first=David|authorlink=David Crystal|year=1997|title=The Cambridge Encyclopedia of Language|url=https://archive.org/details/liang.2972.cambridgeencyclo0000crys_h1i9|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press}} * {{cite book|last=Deacon|first=Terrence|authorlink=Terrence Deacon|year=1997|title=The Symbolic Species: The Co-evolution of Language and the Brain.|url=https://archive.org/details/symbolicspeciesc00deac|location=New York|publisher=W.W. Norton & Company|isbn=978-0-393-31754-1|ref=harv}} * {{cite journal|last=Duranti|first= Alessandro|year=2003|title=Language as Culture in U.S. Anthropology: Three Paradigms|url=https://archive.org/details/sim_current-anthropology_2003-06_44_3/page/n8|journal=Current Anthropology|volume=44|issue=3|pages=323–348|ref=harv}} * {{cite journal|title=The myth of language universals: Language diversity and its importance for cognitive science|last=Evans|first=Nicholas|authorlink=Nicholas Evans (linguist)|last2=Levinson|first2=Stephen C.|authorlink2=Stephen C. Levinson|year=2009|publisher=Behavioral and Brain Sciences|volume=32|issue=5|pages=429–492|ref=harv}} * {{cite journal|first=Simon E.|last=Fisher|first2=Cecilia S.L. |last2=Lai|first3= Anthony P. |last3=Monaco|journal=Annual Review of Neuroscience|year=2003|volume=26|pages=57–80|doi=10.1146/annurev.neuro.26.041002.131144|title=Deciphering the Genetic Basis of Speech and Language Disorders|ref=harv|pmid=12524432 | issn=0147-006X}} * {{cite book|last=Fitch|first= W. Tecumseh|authorlink=W. Tecumseh Fitch|year=2010|title=The Evolution of Language|url=https://archive.org/details/evolutionoflangu0000fitc|location=Cambridge|publisher= Cambridge University Press|ref=harv}} * {{cite book|last=Foley|first=William A.|authorlink=William Foley (linguist)|year=1997|title=Anthropological Linguistics: An Introduction |url=https://archive.org/details/anthropologicall0000fole|publisher=Blackwell |ref=harv}} * {{cite book | authorlink=John Goldsmith | last=Goldsmith | first=John A | editor=John A. Goldsmith | year=1995 | title=The Handbook of Phonological Theory | series=Blackwell Handbooks in Linguistics | publisher=Blackwell Publishers | chapter=Phonological Theory | isbn=1-4051-5768-2|ref=harv}} * {{cite book|last=Greenberg|first=Joseph|authorlink=Joseph Greenberg|year=1966|ref=universals|title=Language Universals: With Special Reference to Feature Hierarchies|url=https://archive.org/details/languageuniversa0000jose|location=The Hague|publisher=Mouton & Co}} * {{cite book|last=Haspelmath|first=Martin|authorlink=Martin Haspelmath|year=2002|title=Understanding morphology|location=London|publisher=Arnold, Oxford University Press|ref=harv}} (pbk) * {{cite journal|last=Haugen|first=Einar|authorlink=Einar Haugen|year=1973|title=The Curse of Babel|url=https://archive.org/details/sim_daedalus_summer-1973_102_3/page/47|journal=Daedalus|volume= 102|issue=3, Language as a Human Problem|pages= 47–57|ref=harv}} * {{cite journal|last=Hauser|first=Marc D.|first2=Noam|last2=Chomsky|first3=W. Tecumseh|last3=Fitch|title=The Faculty of Language: What Is It, Who Has It, and How Did It Evolve?|journal=Science 22 |year=2002|volume=298|issue=5598|pages=1569–1579|ref=harv}} * {{cite book|last=Hauser|first=Marc D.|authorlink=Marc Hauser|last2=Fitch|first2=W. Tecumseh|authorlink2=W. Tecumseh Fitch|chapter=What are the uniquely human components of the language faculty?|year=2003|editor=M.H. Christiansen and S. Kirby|publisher=Oxford University Press|title=Language Evolution: The States of the Art|url=http://www.wjh.harvard.edu/~mnkylab/publications/languagespeech/langfaculty.pdf|ref=harv|access-date=13 Maart 2017|archive-date=22 Julie 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20040722115833/http://www.wjh.harvard.edu/~mnkylab/publications/languagespeech/langfaculty.pdf|url-status=bot: unknown}} * {{cite book|last=Hockett|first=Charles F.|year=1960|chapter=Logical considerations in the study of animal communication|title=Animals sounds and animal communication|editor=W.E. Lanyon|editor2=W.N. Tavolga|pages=392–430|ref=harv}} * {{cite book|last=International Phonetic Association|authorlink=International Phonetic Association|year=1999|title=Handbook of the International Phonetic Association: A guide to the use of the International Phonetic Alphabet|url=https://archive.org/details/handbookofintern0000inte|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-65236-7 |ref=harv}} * {{cite book|last=Katzner|first=K|year=1999|title=The Languages of the World|location=New York|publisher=Routledge|ref=CITEREFKatzner1999}} * {{cite book |last= Labov|first=William|authorlink=William Labov|year=1994|title= ''Principles of Linguistic Change'' vol.I ''Internal Factors''|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite book |last= Labov|first=William|authorlink=William Labov|year=2001|title= ''Principles of Linguistic Change'' vol.II ''Social Factors''|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite journal|last=Ladefoged|first=Peter|authorlink=Peter Ladefoged|year=1992|title=Another view of endangered languages|url=https://archive.org/details/sim_language_1992-12_68_4/page/809| journal=Language|volume=68|issue=4|pages=809–811|ref=harv}} * {{cite book|last=Ladefoged |first=Peter |authorlink=Peter Ladefoged|last2=Maddieson|first2=Ian|year=1996 |title=The sounds of the world's languages |url=https://archive.org/details/soundsofworldsla0000lade |location=Oxford |publisher=Blackwell|pages=[https://archive.org/details/soundsofworldsla0000lade/page/329 329]–330|isbn=0-631-19815-6|ref=harv}} * {{cite book|last=Lesser|first=Ruth|chapter=Language in the Brain: Neurolinguistics|title=An Encyclopedia of Language |editor1-last=Collinge |editor1-first=N.E. |year=1989 |publisher=Routledge|location=London:NewYork|ref=harv}} * {{cite book|last=Levinson|first=Stephen C.|authorlink=Stephen C. Levinson|year=1983|title=Pragmatics|url=https://archive.org/details/pragmatics00levi|location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press|ref=harv}} * {{cite web|last=Lewis|first=M. Paul (ed.)|year=2009|title=Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition|location=Dallas, Tex.|publisher=SIL International|url=https://www.ethnologue.com/statistics/size|ref=harv}} * {{cite book|last=Lyons|first=John|authorlink=John Lyons (linguist)|year=1981|title=Language and Linguistics|url=https://archive.org/details/languagelinguist0000lyon|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-29775-3|ref=harv}} * {{cite book|last=MacMahon|first=M.K.C.|chapter=Language as available sound:Phonetics|title=An Encyclopedia of Language |editor1-last=Collinge |editor1-first=N.E. |year=1989|publisher=Routledge|location=London:NewYork|ref=harv}} * {{cite book |editor-last=Matras|editor-first=Yaron|editor2-first=Peter|editor2-last=Bakker| title=The Mixed Language Debate: Theoretical and Empirical Advances |url=https://archive.org/details/mixedlanguagedeb0000unse| location=[[Berlin]] | publisher=Walter de Gruyter | year=2003 | isbn=3-11-017776-5|ref=harv}} * {{cite book|editor-last=Moseley|editor-first=Christopher|year=2010|title=Atlas of the World's Languages in Danger, 3rd edition.|location=Paris|publisher=UNESCO Publishing|url=http://www.unesco.org/culture/en/endangeredlanguages/atlas|ref=harv}} * {{cite book|first=Frederick J.|last=Newmeyer|authorlink=Frederick Newmeyer|title=The History of Linguistics|publisher=Linguistic Society of America|year=2005|id=|url=http://www.linguisticsociety.org/resource/history-modern-linguistics|isbn=0-415-11553-1|ref=harv}} * {{cite book|first=Frederick J.|last=Newmeyer|authorlink=Frederick Newmeyer|title=Language Form and Language Function|year=1998|location=Cambridge,MA|publisher=MIT Press|url=web.archive.org/web/20140703043335/http://www.isc.cnrs.fr/FN_chapter1.pdf|ref=harv|access-date=10 Julie 2013|archive-date=16 Desember 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111216100353/http://www.isc.cnrs.fr/FN_chapter1.pdf|url-status=dead}} * {{cite book|last=Nichols|first= Johanna |authorlink=Johanna Nichols|year=1992|title=Linguistic diversity in space and time|url=https://archive.org/details/linguisticdivers0000joha|location= Chicago|publisher= University of Chicago Press |isbn=0-226-58057-1|ref=harv}} * {{cite journal|title=Functional Theories of Grammar|url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-anthropology_1984_13/page/97|last=Nichols|first=Johanna|journal=Annual Review of Anthropology|volume=13|year=1984|pages=97–117|ref=harv}} * {{cite journal|first=David R.|last=Olson|year=1996|title=Language and Literacy: what writing does to Language and Mind|journal=Annual Review of Applied Linguistics|volume=16|pages=3–13|doi=10.1017/S0267190500001392|ref=harv}} * {{cite book |last= Payne |first= Thomas Edward |title= Describing morphosyntax: a guide for field linguists |publisher= Cambridge University Press |year= 1997 |pages= 238–241 |url= http://books.google.com/books?id=LC3DfjWfCiwC&pg=PA239&lpg=PA239&dq=%22perfect+aspect%22+%22perfective+aspect%22&ct=result#PPA238,M1 |ref= harv }} * {{cite book|last=Pinker|first=Steven|authorlink=Steven Pinker|year=1994|title=The Language Instinct|url=https://archive.org/details/languageinstinct0000pink_w8b7|''The Language Instinct: How the Mind Creates Language''|publisher=Perennial|ref=harv}} * {{cite book|last=Romaine|first=Suzanne|year=2001|chapter=Multilingualism|pages=512–533|title=The Handbook of Linguistics|editor=Mark Aronoff|editor2=Janie Rees-Miller|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite book|last=Saussure|first=Ferdinand de |authorlink=Ferdinand de Saussure|year=1983|origyear=1913|title=Course in General Linguistics|editor-first=Charles |editor-last=Bally |editor2-first=Albert |editor2-last=Sechehaye|translator=Roy Harris|location=La Salle, Illinois|publisher=Open Court|isbn=0-8126-9023-0|ref=CITEREFSaussure1983}} * {{cite book|last=Sandler|first=Wendy|last2=Lillo-Martin|first2=Diane|year=2001|chapter=Natural Sign Languages|pages=533–563|title=The Handbook of Linguistics|editor=Mark Aronoff|editor2=Janie Rees-Miller|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite journal | doi = 10.2307/409603 | last1 = Swadesh | first1 = Morris | authorlink = Morris Swadesh | year = 1934 | title = The phonemic principle | jstor = 409603| journal = Language | volume = 10 | issue = 2| pages = 117–129 }} * {{cite book|last=Tomasello|first=Michael|authorlink=Michael Tomasello|year=2008|title=Origin of Human Communication|url=https://archive.org/details/originsofhumanco0000toma|publisher=MIT Press|ref=harv}} * {{cite book |last= Thomason|first=Sarah G.|authorlink=Sarah Thomason|first2=Terrence|last2=Kaufman|authorlink2=Terrence Kaufman|title=Language Contact, Creolization and Genetic Linguistics|url= https://archive.org/details/languagecontactc0000thom|publisher=University of California Press|year=1988|ref=harv}} * {{cite book |last= Thomason|first=Sarah G.|authorlink=Sarah Thomason|title=Language Contact – An Introduction|publisher=Edinburgh University Press|year= 2001|ref=harv}} * {{cite book|last=Trask|first=Robert Lawrence|authorlink=Larry Trask|title=Language: The Basics|year=1999|edition=2nd|publisher=Psychology Press|ref=harv}} * {{cite book|last=Trask|first=Robert Lawrence|authorlink=Larry Trask|editor-last=Stockwell|editor-first=Peter|title=Language and Linugistics: The Key Concepts|url=https://archive.org/details/languagelinguist0000tras|year=2007|edition=2nd|publisher=Routledge|ref=harv}} * {{cite book|last=Ulbaek|first=Ib|year=1998|chapter=The Origin of Language and Cognition|title=Approaches to the evolution of language|editor=J. R. Hurford & C. Knight|pages=30–43|publisher=Cambridge University Press|ref=harv}} * {{cite book|last=Van Valin|first=jr, Robert D.|authorlink=Robert Van Valin, Jr.|year=2001|chapter=Functional Linguistics|pages=319–337|title=The Handbook of Linguistics|editor=Mark Aronoff|editor2=Janie Rees-Miller|publisher=Blackwell|ref=harv}} * {{cite book|last=Zentella|first=Ana Celia|editor1-last=García|editor1-first=Ofelia|editor2-last=Fishman|editor2-first=Joshua|chapter=Spanish in New York|title=The Multilingual Apple: Languages in New York City|publisher=Walter de Gruyter| year=2002|ref=harv}} {{Refend}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Language|Taal}} {{Wikt|taal}} * [http://wals.info/ World Atlas of Language Structures: a large database of structural (phonological, grammatical, lexical) properties of languages] {{en-vertaal|Language}} {{Voorbladster}} {{Normdata}} [[Kategorie:Taal| ]] g4mn8l4olcbktf091utbnpmre4fjf1v 0 635 2966189 2718454 2026-09-10T13:55:38Z SpesBona 2720 /* Gebeure */ + 7 September – Brasilië verklaar sy onafhanklikheid van Portugal. 2966189 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Victor Adam after Louis Choris - Vue du Presidio san Francisco, 1822.jpg|teks=Sna Francisco, CA, in 1822}} Die '''jaar 1822''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Dinsdag]] begin het. Dit was die 22ste jaar van die [[19de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[24 Mei]] – [[Slag van Pichincha]]: [[Simón Bolívar]] verkry onafhanklikheid vir [[Quito]]. * [[7 September]] – [[Brasilië]] verklaar sy onafhanklikheid van [[Portugal]]. * [[2 Desember]] – [[Pous Pius VII]] stel Anne-Antoine-Jules de Clermont-Tonnerre, aartsbiskop van [[Toulouse]], [[Frankryk]] aan as kardinaal. == Geboortes == * [[28 Januarie]] – [[Alexander Mackenzie]], Kanadese bouaannemer, koerantuitgewer en staatsman, Eerste Minister van [[Kanada]] († [[1892]]). * [[24 April]] – [[G.F. Angas|George French Angas]], Britse en Australiese kunstenaar († [[1886]]). * [[27 April]] – [[Ulysses S. Grant]], 18de [[President van die Verenigde State]] († [[1885]]). * [[20 Julie]] – [[Gregor Mendel]], Oostenrykse Augustynse monnik, bioloog en ontdekker van die [[Wette van Mendel|grondslag van die genetika]] († [[1884]]). * [[4 Oktober]] – [[Rutherford B. Hayes]], 19de President van die Verenigde State († [[1893]]). * [[10 Desember]] – [[César Franck]], Belgiese komponis († [[1890]]). * [[24 Desember]] – [[Piet Potgieter]], kommandant-generaal van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] († [[1854]]) == Sterftes == * Onbekend – [[Anton Anreith]], 'n Duitsgebore beeldhouer werksaam in Suid-Afrika (* [[1754]]). * [[12 Januarie]] – [[Johann Gottlob Schneider]], 'n Duitse klassikus en bioloog (* [[1750]]). * [[25 Junie]] – [[E. T. A. Hoffmann]], Duitse Romantiese skrywer, komponis en regsgeleerde (* [[1776]]). * [[8 Julie]] – [[Percy Bysshe Shelley]], Engelse digter (* [[1792]]) * [[19 Augustus]] – [[Jean Baptiste Joseph Delambre]], 'n Franse wiskundige en sterrekundige (* [[1749]]). * [[25 Augustus]] – [[William Herschel]], ’n Britse sterrekundige (* [[1738]]). * [[6 November]] - [[Claude Louis Berthollet]], 'n Franse chemikus (* [[1748]]) [[Kategorie:19de eeu]] [[Kategorie:1822]] geinq9vwyah3vkqjlbko2zk5v22qcpb 0 668 2966180 1969002 2026-09-10T12:46:08Z SpesBona 2720 /* Gebeure */ + 18 September – Chili verkry onafhanklikheid van Spanje, een van die Chileense Fiestas Patrias. 2966180 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Chopin, by Wodzinska.JPG|teks=[[Frédéric Chopin]]}} Die '''jaar 1810''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Maandag]] begin het. Dit was die 10de jaar van die [[19de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * Die Universiteit van [[Berlyn]] word gestig. * [[10 Januarie]] – [[Napoleon Bonaparte]] skei van [[Joséphine de Beauharnais|keiserin Joséphine]], sy kinderlose eerste [[vrou]]. * [[25 Mei]] – [[Mei Rewolusie]]: Burgers van [[Buenos Aires]] gooi die [[Spanje|Spaanse]] onderkoning uit en verklaar die eerste onafhanklike plaaslike [[regering]] in [[Argentinië]]. * [[16 September]] – [[Meksiko]] verklaar sy onafhanklikheid van Spanje, waarmee die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] begin. * [[18 September]] – [[Chili]] verkry onafhanklikheid van [[Spanje]], een van die Chileense ''Fiestas Patrias''. * [[3 Desember]] – [[Verenigde Koninkryk|Britse]] magte neem beheer van [[Mauritius]] oor by [[Frankryk]]. == Geboortes == * [[1 Maart]] – [[Frédéric Chopin]], Franse komponis († [[1849]]). * [[2 Maart]] – [[Gioacchino Pecci]] (later [[Pous Leo XIII]]), die 256ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] († [[1903]]). * [[15 Maart]] – Kommandant-Generaal [[Stephanus Schoeman]], waarnemende Staatspresident van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] († [[1890]]). * [[8 Junie]] – [[Robert Schumann]], [[Duitsland|Duitse]] [[Romantiek|Romantiese]] komponis en pianis († [[1856]]). * [[10 Augustus]] – [[Camillo Benso di Cavour]], die vader en argitek van [[Italiaanse eenheid]] († [[1861]]). * [[29 September]] – [[Elizabeth Gaskell]], Engelse roman- en kortverhaalskryfster († [[1865]]). == Sterftes == * [[2 Desember]] – [[Philipp Otto Runge]], Duitse [[Romantiek|Romantiese]] skilder (* [[1777]]). * [[24 Februarie]] – [[Henry Cavendish]], Britse wetenskaplike (* [[1731]]). [[Kategorie:19de eeu]] [[Kategorie:1810]] c2rdc877mgfvbr2s09g591k2edpvxb1 0 2336 2966190 2719579 2026-09-10T14:00:10Z SpesBona 2720 /* Gebeure */ + 1816 – Argentinië verklaar sy onafhanklikheid van Spanje. 2966190 wikitext text/x-wiki {{JulieKalender}} '''9 Julie''' is die 190ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (191ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 175 dae in die res van die jaar. == Gebeure == * [[926]] – [[Pous Johannes X]] sluit in Mantua 'n verbond met Hugo van die Provence, koning van [[Italië]]. * [[1386]] – Veldslag van Sempbach: 1500 man van die Switserse Bondgenootskap vernietig die Oostenrykse aanvalsmag van 6000 man onder hertog Leopold van Habsburg (Oostenryk). Hertog Leopold sterf op die slagveld. * [[1606]] – [[Pous Paulus V]] skryf 'n brief aan koning [[Jakobus I van Engeland]] om hom geluk te wens met troonsbestyging (drie jaar later). * [[1753]] – [[Pous Benedictus XIV]] publiseer ''Sollicita ac provida'' oor die herorganisasie van die Indeks van Verbode Boeke. * [[1816]] – [[Argentinië]] verklaar sy onafhanklikheid van [[Spanje]]. * [[1915]] – [[Eerste Wêreldoorlog]]: die Duitse magte gee in [[Duits-Suidwes-Afrika]] hulle op [[Khorab]] oor aan Suid-Afrikaanse soldate onder genl. [[Louis Botha]]. * [[1916]] – Die [[CONMEBOL|Suid-Amerikaanse Sokkerassosiasie]] word in [[Buenos Aires]], [[Argentinië]], deur vier lande gestig. * [[1942]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: [[Holocaust]] - [[Anne Frank]] se gesin begin skuil in 'n solder bo haar vader se kantoor in 'n [[Amsterdam]]se pakhuis. * [[1943]] – Tweede Wêreldoorlog: [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] valskermstroepe land in [[Sisilië]] en Operasie Husky begin. * [[1962]] – Die [[Starfish Prime-kernontploffing]] in die [[ruimte]] vind plaas. * [[1991]] – [[Suid-Afrika]] word tot die Olimpiese beweging hertoegelaat ná 30 jaar in isolasie. * [[2002]] – Stigting van die [[Afrika-unie]], die opvolger van die [[Organisasie vir Afrika-eenheid]], in [[Lusaka]]. * [[2011]] – [[Suid-Soedan]] verklaar sy onafhanklikheid van [[Soedan]]. == Geboortes == * [[1785]] – [[Johannes Smuts]], 'n staatsamptenaar, sakeman en die tweede [[burgemeester]] van [[Kaapstad]] († [[1869]]). * [[1834]] – Sir [[Thomas Scanlen]], eerste minister van die [[Kaapkolonie]] († [[1912]]). * [[1898]] – [[Gerard Walschap]], Vlaamse skrywer († [[1989]]). * [[1901]] – [[Barbara Cartland]], Britse skryfster († [[2000]]). * [[1910]] – [[Govan Mbeki]], Suid-Afrikaanse politikus en vader van [[Thabo Mbeki]] († [[2001]]). * [[1932]] – [[John Anthony West]], Amerikaanse skrywer, dosent en geologiegids († [[2018]]). * 1932 – [[Donald Rumsfeld]], 'n Amerikaanse politikus en sakeman († [[2021]]). * [[1933]] – [[Oliver Sacks]], Britse neuroloog en skrywer († [[2015]]). * [[1942]] – Richard Roundtree, Amerikaanse akteur († [[2023]]). * [[1947]] – [[O.J. Simpson]] ("The Juice"), afgetrede Amerikaanse voetbalspeler, akteur en misdadiger († [[2024]]). * [[1948]] – [[Jeanne Zaidel-Rudolph]], Suid-Afrikaanse komponis. * [[1956]] – [[Tom Hanks]], Amerikaanse akteur. * [[1957]] – [[Kelly McGillis]], Amerikaanse filmaktrise en -vervaardiger. * [[1959]] – [[Bart de Graaff (skrywer)|Bart de Graaff]], Nederlandse skrywer († [[2024]]). * [[1969]] – [[Gert-Jan Segers]], Nederlandse politikus. * [[1995]] – [[Georgie Henley]], Engelse aktrise. * [[1997]] – [[Tatjana Schoenmaker]], Suid-Afrikaanse vroueswemmer. == Sterftes == * [[518]] – [[Anastasius I van Bisantium|Anastasius I]], [[keiser]] van [[Bisantium]] (* [[430]]). * [[1627]] – [[Dirk Rafaelsz Camphuysen]], [[Nederland]]se [[skilder]], [[digter]] en [[teoloog]] (* [[1586]]) * [[1797]] – [[Edmund Burke]], [[Ierse]] [[filosoof]] en [[politikus]] (* [[1729]]) * [[1850]] – [[Zachary Taylor]], die twaalfde [[President van die Verenigde State]] (* [[1784]]). * [[1959]] – [[T.P.N. Coetsee]], Suid-Afrikaanse politikus en merinoteler (* [[1874]]). * [[1984]] – [[Arthur Bleksley]], Suid-Afrikaanse wetenskaplike (* [[1908]]). * [[2002]] – [[Rod Steiger]], Amerikaanse akteur (* [[1925]]). * [[2019]] – [[Ross Perot]], Amerikaanse sakeman, politikus en miljardnêr (* [[1930]]). * [[2021]] – [[Geoff Makhubo]], Suid-Afrikaanse politikus en [[burgemeester]] van die [[Stad Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit|Johannesburg Metro]] (* [[1968]]). == Vakansies, vierings, en waarnemingsdae == * {{commonskat|9 July}} [[Kategorie:Julie]] ecre2i7667fqgd6fa01fwzaektdg06b 0 2407 2966179 2742616 2026-09-10T12:45:53Z SpesBona 2720 /* Gebeure */ + 1810 – Chili verkry onafhanklikheid van Spanje, een van die Chileense Fiestas Patrias. 2966179 wikitext text/x-wiki {{SeptemberKalender}} '''18 September''' is die 261ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (262ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 104 dae. [[Lêer:Winnie Mandela00.jpg|duimnael|180px|Winnie Mandela aangekla vir aanranding, menseroof en moord op Stompie Moeketsi.]] == Gebeure == * [[1180]] – [[Filips II van Frankryk|Filips II Augustus]] word koning van [[Frankryk]]. * [[1227]] – [[Pous Gregorius IX]] maak [[Goffredo de Castiglione]] (later [[Pous Celestinus IV]]) kardinaal van Sint Markus. * [[1366]] – [[Pous Urbanus V]] stel sy broer Anglic de Grimoard, Guillaume Sudre en Marco Viterbe aan as kardinaal. * [[1467]] – [[Pous Paulus II]] stel agt nuwe kardinale aan waaronder sy neef Marco Barbo en [[Francesco della Rovere]] (later [[Pous Sixtus IV]]). * [[1502]] – [[Christophorus Columbus]] sit voet aan wal by [[Costa Rica]] tydens sy vierde, en laaste, ontdekkingsreis. * [[1505]] – [[Gian Pietro Carafa]] (later [[Pous Paulus IV]]) word tot biskop gewy. * [[1810]] – [[Chili]] verkry onafhanklikheid van [[Spanje]], een van die Chileense ''Fiestas Patrias''. * [[1860]] – Die pouslike Zouave word verslaan by Castelfidardo. * [[1858]] – [[Giuseppe Sarto]] (later [[Pous Pius X]]) word priester gewy. * [[1931]] – Die [[Mantsjoerye-insident]] vind plaas. * [[1945]] – Die grootste droogdok in die [[Suidelike Halfrond]] word in die [[Tafelbaai]]se hawe geopen. * [[1961]] – Die [[CONCACAF|Konfederasie vir Noord-, Sentraal-Amerikaanse en Karibbiese Sokker]] word in [[Meksikostad]], [[Meksiko]], deur lidlande van die NAFC en die CCCF gestig. * [[1990]] – [[Winnie Mandela]], soos destyds bekend, word aangekla weens aanranding en menseroof in die [[ontvoering]] van en beweerde moord op die 14-jarige aktivis [[Stompie Moeketsi]]. * [[2015]] – Die agtste [[Rugbywêreldbeker 2015|Rugbywêreldbeker]] begin in [[Engeland]] en [[Wallis]]. == Geboortes == * [[53]] – [[Trajanus]], [[Rome]]inse keiser († [[117]]). * [[1060]] – [[Godfried van Bouillon]], leier van die Eerste [[Kruistog]] en heerser van die Koningkryk van [[Jerusalem]] († [[1100]]) * [[1709]] – [[Samuel Johnson]], Engelse skrywer, digter, moralis, literatuurkritikus, biograaf, redakteur en [[leksikograaf]] († [[1784]]). * [[1765]] – [[Bartolomeo Alberto Cappellari]], (later [[Pous Gregorius XVI]]), die 254ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] († [[1846]]). * [[1819]] – [[Léon Foucault]], Franse fisikus († [[1868]]). * [[1871]] – [[Ferdie Aston]], [[Suid-Afrika]] se vierde [[Springbokkaptein]] († [[1926]]). * [[1905]] – [[Greta Garbo]], Sweedse aktrise († [[1990]]). * [[1920]] – [[Jack Warden]], Amerikaanse akteur († [[2006]]). * [[1922]] – [[Schalk van der Merwe]], Suid-Afrikaanse chirurg en politikus († [[1984]]). * [[1933]] – [[Robert Blake (akteur)|Robert Blake]], Amerikaanse akteur († [[2023]]). * [[1937]] – [[Ivy Matsepe-Casaburri]], Suid-Afrikaanse politikus († [[2009]]). * [[1939]] – [[Fred Willard]], Amerikaanse akteur en skrywer († [[2020]]). * [[1954]] – [[Steven Pinker]], Kanadese-Amerikaanse taalkundige, eksperimentele sielkundige en skrywer van wetenskaplike boeke. * [[1956]] – [[Chris Hedges]], Amerikaanse joernalis, skrywer, kommentator en [[Presbiteriaanse Kerk (VSA)|Presbiteriaanse]] predikant. * [[1971]] – [[Lance Armstrong]], Amerikaanse professionele renfietsryer. * 1971 – [[Jada Pinkett Smith]], Amerikaanse aktrise en vervaardiger. * [[1973]] – [[Mark Shuttleworth]], Suid-Afrikaansgebore Britse entrepreneur. * [[1980]] – [[Francois van Coke]], Suid-Afrikaanse sanger en liedjieskrywer. * [[1983]] – [[Sasha Son]], [[Litaue|Litause]] sanger en liedjieskrywer. * [[1993]] – [[Zozibini Tunzi]], Suid-Afrikaanse skoonheidskoningin, wenner van die [[Mejuffrou Suid-Afrika|Mej. Suid-Afrika]]- en Mej. Heelal 2019-kompetisies. == Sterftes == * [[887]] – [[Pietro I Candiano]] (43), 16de Doge van Venesië in [[887]]. * [[1761]] – [[Joachim Nikolaus von Dessin]], grondlegger van die Suid-Afrikaanse openbare biblioteek (* [[1704]]). * [[1783]] – [[Leonhard Euler]], [[Switserland|Switserse]] wiskundige (* [[1707]]). * [[1961]] – [[Dag Hammarskjöld]], Sweedse sekretaris-generaal van die Verenigde Nasies (* [[1905]]). * [[1970]] – [[Jimi Hendrix]], Amerikaanse popster (* [[1942]]). * [[2004]] – [[Russ Meyer]], Amerikaanse vervaardiger van seksfilms, pionier van die porno-industrie (* [[1922]]). * [[2016]] – [[Mandoza]], [[Suid-Afrika]]anse [[kwaito]]-musikant (* [[1978]]). * [[2019]] – [[Graeme Gibson]], Kanadese skrywer (* [[1934]]). * [[2020]] – [[Ruth Ginsburg]], Amerikaanse advokaat en een van nege regters van die Verenigde State se Hooggeregshof (* [[1933]]). * 2020 – [[John Napier Turner]], Kanadese prokureur en politikus, [[eerste minister]] van [[Kanada]] in 1984 (* [[1929]]). * 2020 – [[Stephen F. Cohen]], Amerikaanse akademikus en kenner van die [[Sowjetunie]] en [[Rusland]] (* [[1938]]). * 2020 – [[Danny Titus]], Suid-Afrikaanse regsman, taalaktivis en historikus (* [[1957]]). == Vakansies, vierings en waarnemingsdae == * == Gepubliseer == ===[[Teologie]]=== * [[1437]] – Doctoris gentium - met aankondiging van 'n nuwe konsilie in Ferrara - deur [[Pous Eugenius IV]]. * [[1840]] – Probe Nostis - Oor die voortplanting van die geloof - deur [[Pous Gregorius XVI]]. {{commonskat|18 September}} [[Kategorie:September]] ah2fpi7mbb42vvwdvi22h17n820i5re 0 5510 2966386 2819064 2026-09-11T09:22:33Z Sobaka 328 /* Gewapende verset */ skakel 2966386 wikitext text/x-wiki [[Lêer:DurbanSign1989.jpg|duimnael|Kennisgewing op Durbanstrand in Engels, Afrikaans en Zoeloe, wat aandui dat die strand gereserveer is vir gebruik deur die witrassegroep.]] [[Lêer:Apartheid.jpg|duimnael|'n Rasse beperkingsbord op 'n strand in [[Muizenberg]] in Valsbaai. "Net blankes" — nie-blankes en honde was verbode.]] [[Lêer:ApartheidParkBenchJohannesburg (cropped).JPG|duimnael|Parkbankie in Joubertpark, Johannesburg, geneem gedurende die Apartheidsera omstreeks 1970. Die teks "Europeërs alleenlik" verskyn in Engels en Afrikaans.]] '''Apartheid''', soms geëufemiseer tot '''afsonderlike ontwikkeling''', verwys na 'n politieke bestel, ideologie en beleid wat op rasseklassifikasie gegrond is en tussen [[1948]] en [[1994]] as amptelike beleid in [[Suid-Afrika]] gegeld het. Die woord ''apartheid'' dui oorspronklik op 'n toestand van apart of afgesonder wees. Met die implementering van die Nuwe Benadering van [[Pieter Willem Botha|P.W. Botha]] in [[1984]] na afloop van die referendum in [[1983]], is 'n beleid van magsdeling daargestel waarmee tentatiewe stappe gedoen is om ander groepe by die regering te betrek. Dit het egter steeds die swart meerderheid uitgesluit en is deur die meeste mense in Suid-Afrika en in die buiteland verwerp. Onder apartheid is lede van verskillende rasse geskei en is swart mense stemreg binne die sogenaamde "wit" Suid-Afrika ontsê. Die invoer van die beleid veroorsaak oneindige leed aan miljoene Suid-Afrikaners deur gedwonge verskuiwings, beperkings op beweging, indiensneming en gewelddadige onderdrukking van die vryheidstryd. Vele ander wette en reëlings soos die [[Groepsgebiedewet]], [[Ontugwet]] en die [[Wet op Afsonderlike Geriewe]] dra by tot die daaglikse vernedering van swart en gekleurde mense. In 'n manifes van dr [[Daniël François Malan]] (leier van die [[Nasionale Party]] 1948–1954) op die vooraand van die algemene verkiesing in eersgenoemde jaar, word die term ''apartheid'' vir die eerste keer gebruik om die beleid van die Nasionale Party aan te dui. Daarmee wou die Party die voortbestaan van die afsonderlike identiteit van elke ras in Suid-Afrika verseker. Blankes, Indiërs, swartes en bruines sou afsonderlik naas mekaar tot ontwikkeling gebring word. Die negatiewe element van hierdie beleid en die verloop daarvan is hoofsaaklik die diskriminasie teen sogenaamde nie-blankes. Dit het duidelik geword dat die politieke mag sedert 1948 die [[Europa|Europese]] (wit) groepe bevoordeel het, terwyl die ander groepe afgesonder is ten opsigte van politieke deelname, en deelname aan maatskaplike voordele en ekonomiese bedrywighede. Ten opsigte van die swart mense was die verklaarde beleid om die vernaamste etniese groepe te skei in hulle eie gebiede. Hulle moes daar as selfversorgende eenhede ontwikkel. Die gebiede was egter nie geskik vir die vorming van volwaardige state nie en finansiering deur die [[Apartheidsregering]] was onvoldoende om die Groot Apartheid-visie te verwesenlik. Verskeie woordsamestellings het ontstaan om aanduidend te wees van stelsels wat die gevolg van apartheid was: apartheidsregering, met sy apartheidspolitiek en apartheidsbeleid; apartheidspolisie en apartheidsweermag. Die term dra in die algemeen 'n skeldende ondertoon, juis omdat die uitoefening van die apartheidsbeleid tot soveel onreg en lyding binne die onderdrukte groep gelei het. In [[Engeland]] het simpatiseerders met die lot van die onderdrukte groepe in [[1969]] onder leiding van die anti-apartheidsaktivis [[Peter Hain]], 'n bybetekenis geskep: "apart hate" is gebruik om aan te dui dat daar 'n element van haat geheers het om 'n onderdrukte groep in die Suid-Afrikaanse sosiaal-politieke bedeling te vestig. Hierdie verwikkeling het die wêreld soos 'n veldbrand getref en die uitwerking was uiters nadelig vir die Suid-Afrikaanse regering, wat vertrou het op eufemismes, gebore uit 'n beleid van segregasie, om sy politieke ontwerp van swart [[tuisland]]e en [[selfbeskikking]] in afgesonderde state te bevorder. Die fokus op apartheid het wêreldwyd só 'n oorweldigende gevolg gehad, dat die term spoedig opgeneem is as [[leenwoord]] in ander tale, eerder as om nuutskeppings te maak. Die apartheidtydvak kom finaal tot 'n einde met die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|eerste nie-rassige algemene verkiesing in Suid-Afrika]] in 1994, wat oortuigend deur die [[ANC]] gewen word. Die verkiesing word gevolg deur die inhuldiging van [[Nelson Mandela]] as Suid-Afrika se eerste swart president en die saamstel van 'n regering van nasionale eenheid waarin die leiers van die vernaamste opposisiepartye, die [[Nasionale Party]] en die [[IVP]], adjunkpresidentsposte en ander kabinetposte beklee. <!-- - hier moet ons bietjie meer sê oor wat na 1994 gebeur het en nie net een saak uitlig nie, die waarheid en versoeningskommisie, die merkwaardige versoening in die eerste paar jaar na 1994. Daarna volg 'n tydperk wat oorgaan in sogenaamde [[regstellende aksie]] wat gemik is daarop om die ongelykhede van die verlede reg te stel op verskeie terreine in die samelewing.--> == Die stryd teen apartheid == In [[Mei]] 1948 wen die [[Nasionale Party]] onder leiding van [[dr. D.F. Malan]] die verkiesing en word die beleid van apartheid van stapel gestuur. Die Nasionale Party se beleid het ten doel gehad om deur middel van rasseskeiding die mag in die hande van die wit bevolking — en in besonder die [[Afrikaners]] — te hou. 'n Hele reeks wette is uitgevaardig wat afsonderlike ontwikkeling op ekonomiese, politieke, geografiese en sosiale vlak sou verseker. Dit was die begin van die apartheidsera wat van 1948 tot [[April]] 1994 sou duur, toe die eerste algemene demokratiese verkiesing in Suid-Afrika gehou is. Die mees dramatiese wetgewing ná [[1950]] was eerstens die [[Groepsgebiedewet]], wat later deur middel van verdere wetgewing uitgebrei sou word. Dit het daarop neergekom dat sekere gebiede vir elke bevolkingsgroep gereserveer sou word. Swart mense kon net met spesiale toestemming in die [[stad|stede]] woon, en ook net in gebiede wat vir hulle geoormerk was. Die Tuislandbeleid sou hieruit voortvloei: swart mense is hul burgerlike regte ontneem en is saam met sekere stamme in gebiede ver van hul woon- en werkomgewing gegroepeer. Dit was die motivering vir die verpligte dra van pasboeke. Hierdie drastiese wetgewing het 'n gevoel van minderwaardigheid by swart mense gekweek en sou gou daarna gevoelens van haat en wraak by organisasies soos die [[ANC]] ontlok. In [[1951]] het die Wet op die Afsonderlike Verteenwoordiging van Kiesers die swart en bruin kiesers in die [[Kaap]] van die kieserslyste verwyder. Die Hooggeregshof het hierdie wysiging van 'n bykans 100 jaar oue wet in [[1952]] onkonstitusioneel verklaar aangesien dit nie deur 'n tweederdemeerderheid goedgekeur is nie. Die regering se reaksie hierop was om 'n nuwe wet te aanvaar ingevolge waarvan 'n tweederdestem nie meer nodig was om wetgewing te wysig nie. Die bevinding van die Hooggeregshof is dus eenvoudig omseil. === Apartheidswetgewing === * [[Wet op Verbod van Gemengde Huwelike]] * [[Ontugwet]] * [[Wet op Bevolkingsregistrasie]] * [[Groepsgebiedewet]] * [[Sensuurwet (Apartheid)|Sensuurwet]] * [[Wet op die Afsonderlike Verteenwoordiging van Kiesers]] * [[Wet op die Voorkoming van Onregmatige Plakkery]] * [[Wet op Bantoe-owerhede]] * [[Naturellewet (Afskaffing van Passe en Koördinering van Dokumente)]] * [[Wet op Bantoe-onderwys]] * [[Wet op Afsonderlike Geriewe]] * [[Wet op die Hervestiging van Naturelle]] * [[Wet op die Ontwikkeling van Groepsgebiede]] * [[Naturelle- (Verbod op Interdikte) Wet]] * [[Wet op Bantoebeleggingskorporasie]] * [[Wet op Gemeenskaplike Kleurlingreservate]] * [[Wet op die Behoud van Kleurlinggebiede]] * [[Wet op Stedelike Bantoerade]] == Passiewe verset teen apartheid in die 1950's == [[Lêer:ZK Matthews.jpg|duimnael|regs|200px|Prof. [[Z.K. Matthews]], Kaaplandse leier van die [[ANC]].]] Vir geleerde en professionele swart mense was die manier waarop hulle deur die regering behandel is, eenvoudig onaanvaarbaar. Hulle het gevoel dat hulle minderwaardig behandel en verneder is deur 'n regering wat geen gehoor gegee het aan die aandrang, sowel binnelands as buitelands, om die beleid van apartheid af te skaf nie. Politieke organisasies soos die [[ANC]], die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP), die ''[[Pan Africanist Congress]]'' (PAC) van [[Robert Sobukwe]] wat in [[1959]] van die ANC weggebreek het, die ''South African Students Organisation'' (SASO) en die ''[[National Union of South African Students]]'' (NUSAS) was almal deel van die protesveldtog teen apartheid. Die ANC, wat verreweg die meeste ondersteuners gehad het, het in [[1949]] 'n plan van aksie van stapel laat loop om vir swart mense verteenwoordiging op nasionale regeringsvlak te kry. Die veldtog van passiewe verset sou die volgende vorme aanneem: * ''Publieke ongehoorsaamheid'': die pasboeke sou nie meer gedra word nie. * ''Stakings'': wegbly-aksies sou die ekonomie knou. * ''Geen samewerking nie'': die boodskap aan die regering was dat hulle ingesluit moes word anders sou hulle nie onderhandel nie. * ''Boikotte'': hulle sou saamstaan om Suid-Afrikaanse [[sakeonderneming]]s te boikot. * ''Massa-optogte'': openbare protesoptogte sou gereël word. In 1949 is dr. James Moroka tot president-generaal van die ANC verkies, en [[Walter Sisulu]] van die ANC se Youth League tot sekretaris-generaal. Die ANC het [[1 Mei]] [[1950]] tot [[Vryheidsdag]] verklaar ter herdenking van die Vryheidsdag van die Kommunistiese Party in [[Rusland]] in [[1917]]. Hulle het hul ondersteuners aangemoedig om op daardie dag van die werk weg te bly en die helfte van die arbeidsmag aan die [[Witwatersrand]] het daardie dag nie vir werk opgedaag nie. Polisieoptrede teen die stakers het tot die dood van agttien werkers gelei. Aangesien die ANC die ondersteuning van die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] geniet het, het die regering in 1950 besluit om die [[Wet op die Onderdrukking van Kommunisme]] te publiseer wat alle bedrywighede van dié party aan bande sou lê. Die Russiese Konsulaat in [[Pretoria]] is in [[1956]] gesluit en alle diplomatieke bande tussen [[Suid-Afrika]] en die [[U.S.S.R.]] is verbreek. In 'n brief aan dr. [[D.F. Malan]] het swart, Kleurling- en Indiër-weerstandsorganisasies die regering versoek om die volgende diskriminerende wette af te skaf: * Die [[Groepsgebiedewet]] wat bepaal het dat sekere gebiede vir sekere rassegroepe geproklameer sou word en dat geen lid van 'n ander ras daar mag woon nie. * Die [[Wet op die Onderdrukking van Kommunisme]] wat alle kommunistiese bedrywighede in Suid-Afrika verbied het. * Die [[Wet op Bantoe-owerhede]] wat voorsiening gemaak het vir bepaalde etniese groepe om in hul eie tuislande te bly. * Die Pasboekwet wat alle swart mense verplig het om te alle tye 'n pasboek of identiteitsdokument te dra. * Die [[Wet op Bantoe-onderwys]] wat aan die regering beheer oor die inhoud en medium van onderrig vir swart mense gegee het. * Die Wet op Aparte Stemreg wat uitsluitlik aan witmense stemreg gegee het. Dr. Malan is in die brief gedreig dat protesvergaderings gehou sou word indien die wette nie afgeskaf word nie. Malan het egter volgehou dat wetsoortreders swaar gestraf sou word. Die Uitdagingsbeweging (''Defiance Campaign'') is op [[26 Junie]] [[1952]] geloods toe duisende swart mense die paswet oortree het, gebiede wat "Slegs Blankes" gemerk was, betree het, of aangedring het op diens by poskantoortoonbanke waar slegs witmense bedien is. In [[Oktober]] 1952 het die versetoptredes 'n hoogtepunt bereik. Meer as 8&nbsp;000 betogers is gearresteer, maar hulle het geweier om borggeld te betaal. Die gevolg was dat baie tronke twee of drie maande lank tot oorlopens toe vol was, na gelang van die straf wat opgelê is. Botsings wat met geweld gepaard gegaan het, het veral in die [[Oos-Kaap]] plaasgevind. Verskeie betogers het hul lewens verloor, maar dit het ook tot die dood van onskuldige burgerlikes gelei. Een van die skokkendste voorvalle was die dood van 'n [[Katolieke]] non. Die vasberadenheid van die ANC om die owerheid openlik te konfronteer het die beeld van die ANC verander. Groot getalle mense wat voorheen bloot simpatiek gesind was teenoor die ANC, het nou by die ANC aangesluit en die ledetal het van 7&nbsp;000 tot 100&nbsp;000 gegroei. Die apartheidsbeleid is hewig deur die internasionale gemeenskap gekritiseer en die VVO het striemende aanvalle teen Suid-Afrika se binnelandse beleid geloods. Die [[Kaapland]]se leier van die ANC, prof. Z.K. Matthews, het op [[26 Junie]] [[1955]] by [[Kliptown]] naby [[Johannesburg]] 'n ''Congress of the People'' gehou, gesamentlik aangebied deur die ''Indian Congress'', die ''South African Coloured People's Organization'' en die ''[[COSATU|South African Congress of Trade Unions]]''. Die [[Vryheidsmanifes]] (''Freedom Charter'') is tydens dié kongres aanvaar. Dit was gebaseer op die ''American Declaration of Independence'' van [[1776]], wat gelyke seggenskap in die regering, regverdige verdeling van rykdom, gelykheid in die oë van die reg en gelyke regte vir almal bepleit. == Gewapende verset en onderdrukking in die 1960's == === Sharpeville === [[Lêer:Dr HF Verwoerd.jpg|duimnael|200px|Dr. [[Hendrik Verwoerd]].]] Een van die donkerste dae in die geskiedenis van [[Suid-Afrika]] was die [[Sharpeville-slagting]] in [[1960]]. Ongeveer 10&nbsp;000 swart mense het op [[21 Maart]] [[1960]] hul pasboeke verbrand en na die [[polisie]]kantoor in [[Sharpeville]], 'n woonbuurt buite [[Vereeniging]], gestap. Die betogers het teen die draadheining wat die polisie omring, begin druk, en weens die druk van agter af het die heining meegegee. Die polisie het op die betogers begin skiet en chaos het losgebars. Baie van die betogers is van agter geskiet terwyl hulle besig was om te vlug. Altesaam 69 betogers is doodgeskiet en 180 is gewond. In [[Langa]], 'n swart woonbuurt in [[Kaapstad]] (naby [[Pinelands]]), het 'n soortgelyke voorval plaasgevind toe die polisie op betogers skiet. Twee betogers het gesterf. Hierdie voorval is gevolg deur 'n noodtoestand en die inperking van die ANC en PAC. Duisende swart mense is in hegtenis geneem. === Gewapende verset === Die [[Nasionale Party]] se reaksie op die [[Sharpeville-slagting]] was een van sy mees drastiese stappe in die implementering van apartheid: miljoene swart mense sou uit sogenaamde "swart gebiede" verwyder en in sogenaamde [[etniese tuisland]]e hervestig word. Elke tuisland kon self besluit oor hul lewenswyse en -standaard, en politieke en sosiale regte. Hierdie idealistiese droom van [[Hendrik Verwoerd]] sou miljoene mense van mekaar vervreem en 'n uiters negatiewe invloed op Suid-Afrika se [[ekonomie]] hê. Op [[5 Oktober]] [[1960]] is 'n referendum gehou waaraan net wit kiesers kon deelneem en waartydens die minderheidsregering van die [[Unie van Suid-Afrika|Unie]] besluit het om 'n [[republiek]] te word na aanleiding van 'n geringe meerderheid van ja op die vraag of die Unie 'n republiek moet word. Dit is deur 'n algemene verkiesing in [[1961]] gevolg, op grond waarvan Verwoerd se Nasionale Party die mag onder die wit kiesers behou het. Op [[31 Mei]] [[1961]] het Suid-Afrika amptelik 'n republiek geword en aan die [[Statebond]] onttrek. In [[1962]] is die sogenaamde "Sabotasiewet" deur die parlement goedgekeur wat alle opposisie teen die apartheidsbeleid óf verban óf onwettig verklaar het. Die ANC en PAC het besluit dat passiewe verset nie langer die manier was om die regering tot sy sinne te bring nie en dat aktiewe militêre optrede nodig was. Sowel die ANC as die PAC het militêre vleuels geskep, naamlik die ANC se ''[[Umkhonto we Sizwe]]'' ("die Spies van die Nasie") en die PAC se ''Poqo'' ("gesuiwerdes"). Waar die organisasies hulle voorheen op passiewe verset toegespits het, sou die militêre vleuels voortaan 'n gewapende stryd voer. Enige persoon, ongeag ras of geslag, kon 'n lid van ''Umkhonto we Sizwe'' word en die oogmerk was die [[sabotasie]] van belangrike instellings soos [[Sasol]], [[Eskom]] en regeringsgeboue. Die hoofkwartier van ''Umkhonto we Sizwe'' was op die [[Liliesleaf (plaas)|plaas Liliesleaf]] in [[Rivonia]] geleë, destyds ongeveer 20 [[kilometer|km]] buite [[Johannesburg]]. ''Poqo'' was 'n militêre organisasie wat die regering deur middel van [[terreur]]dade soos sabotasie en intimidasie wou dwing om apartheid op te hef. Die leier, [[Robert Sobukwe]], is tydens die noodtoestand in hegtenis geneem en vir drie jaar tronk toe gestuur. Potlako Leballo, die waarnemende leier, het die name van sy lede tydens 'n nuuskonferensie in [[Maseru]], [[Lesotho]], bekend gemaak. Die name is aan die [[Suid-Afrikaanse Polisie]] oorhandig en ongeveer 10&nbsp;000 ondersteuners van ''Poqo'' is in hegtenis geneem. Die [[African Resistance Movement]] (ARM) het ook met 'n sabotasieveldtog begin waarvan die mees opspraakwekkende voorval die ontploffing by die [[Johannesburg]]se stasie was toe John Harris 'n bom daar geplant het. Een persoon het gesterf en 14 is beseer toe die bom tydens spitstyd op die stasie afgegaan het. Harris is later in hegtenis geneem en tereggestel; die eerste wit persoon wat ter dood veroordeel is as gevolg van terreurdaad in die stryd teen apartheid. === Die Rivonia-verhoor === [[Lêer:Palace of Justice, Church Square, pretoria.JPG|duimnael|[[Paleis van Justisie, Pretoria]] waar die [[Rivonia-verhoor]] in 1963/4 plaasgevind het.]] Die polisie het in [[Julie]] [[1963]] 'n [[klopjag]] op die hoofkwartier van ''Umkhonto we Sizwe'' in [[Rivonia]] uitgevoer. Belangrike dokumente is gebuit en lede is daarvan aangekla dat hulle buitelandse steun gewerf het om die regering van [[Suid-Afrika]] tot 'n val te bring, betrokke was by die beplanning van dade van sabotasie, en die oogmerke van die SAKP bevorder het. In [[1964]] is [[Nelson Mandela]], [[Govan Mbeki]], [[Walter Sisulu]], [[Ahmed Kathrada]], [[Elias Motswaledi]], [[Raymond Mhlaba]], [[Andrew Mhlangeni]] en [[Dennis Goldberg]] tydens die [[Rivonia-verhoor]] skuldig bevind aan sabotasie, [[terrorisme]] en verraad, en lewenslange tronkstraf opgelê. == Binnelandse verset teen apartheid == Alhoewel die Wet op Bantoe-owerhede voorsiening gemaak het vir die afsonderlike ontwikkeling van elke etniese bevolkingsgroep en dit in 'n mate deur swart mense aanvaar is, is al die ander apartheidswette deur die meerderheid swart mense verwerp. Die Wet op Bantoe-owerhede het voorsiening gemaak vir [[tuisland]]e. Volgens hierdie beleid het elke swart stam of etniese groep 'n stuk grond ontvang. Elke stam kon hierdie tuisland of onafhanklike staat ontwikkel. Alhoewel hierdie state onafhanklik was, was hulle op finansiële gebied geheel en al afhanklik van die Suid-Afrikaanse regering. In die praktyk het dit daarop neergekom dat 13% van die land opsygesit is vir 75% van die land se bevolking. [[Transkei]], [[Bophuthatswana]], [[Ciskei]] en [[Venda]] het tussen [[1976]] en [[1981]] hul volledige onafhanklikheid verkry, alhoewel die internasionale gemeenskap nie hierdie onafhanklikheid erken het nie. [[Lêer:South Africa racial map, 1979.gif|duimnael|Etniese verdeling en [[Bantoestan]]s in Suid-Afrika 1979.]] Die tuislande wat aan die verskillende etniese groepe toegeken is: * Die [[Xhosas]] in die huidige [[Oos-Kaap]] se tuislande was die [[Transkei]] en die [[Ciskei]] (onafhanklikheid is op [[26 Oktober]] [[1976]] en [[1 Augustus]] [[1981]] onderskeidelik toegeken). * Die [[Zoeloes]] in die huidige [[KwaZulu-Natal]] se tuisland was [[KwaZulu]]. * Die [[Swazi's]] se tuisland in die huidige [[Mpumalanga]] was [[KaNgwane]]. * Die [[Basotho|Suid-Sotho]] in die [[Vrystaat]] se tuisland was Basotho-[[QwaQwa]] (selfregering is op 1 November [[1974]] verleen). * Die [[Tswanas]] in die vêrre [[Noord-Kaap]] en huidige [[Noordwes]]provinsie se tuisland was [[Bophuthatswana]] (hul onafhanklikheid is op 6 Desember [[1977]] toegeken). * Die [[Noord-Sotho's]] in die huidige [[Limpopo]]provinsie se tuisland was [[Lebowa]] (selfregering is op 2 Oktober [[1972]] verleen). * Die [[Vendas]] in die huidige Limpopoprovinsie se tuisland was [[Venda (tuisland)|Venda]] (hul onafhanklikheid is op [[13 September]] [[1979]] toegeken). * Die [[Tsongas]] of Sjangaan se tuisland in die huidige Mpumalanga en Limpopoprovinsies was [[Gazankulu]] (selfregerend in [[1973]]). * Die [[Ndebele (stam)|Ndebeles]] se tuisland in Mpumalanga en die huidige [[Gauteng]] was [[KwaNdebele]] (selfregerend in April 1981). Swart mense wat permanent in die vier onafhanklike state gewoon het en hul Suid-Afrikaanse burgerskap verloor het, kon slegs in die stedelike gebiede van Suid-Afrika toegelaat word indien daar vir hulle werk beskikbaar was. In só 'n geval moes hulle as arbeiders op 'n jaarlikse hernieubare kontrak in Suid-Afrika werk. Swart mense wat in die res van Suid-Afrika in die sogenaamde "wit" gebiede gewoon het, het swaar gebuk gegaan onder die ander apartheidswette. Die verset teen die wette was aanvanklik positief, maar later het dit die vorm van gewapende verset aangeneem wat met geweld gepaard gegaan het. Dit het ook gelei tot die [[Swartbewussynsbeweging]] wat uitgekring het tot 'n nasionale versetbeweging teen apartheid. Op internasionale vlak is groot druk op die regering van Suid-Afrika uitgeoefen om sy binnelandse beleid van 'n klein minderheid wat 'n groot meerderheid regeer, op te hef. === Die Swart Bewussynsbeweging === 'n Dwingende behoefte onder swart mense aan politieke regte en erkenning vir hul prestasies het in 1969 in die Swart Bewussynsbeweging gestalte gekry. In 1969 is 'n organisasie deur 'n groep swart studente gestig met die doel om swart slagoffers van rassisme te verenig en te verseker dat hul belange bevorder word. Een van die stigterslede was die 22-jarige mediese student [[Steve Biko]], wat ook die ''South African Students Organisation'' (SASO) as 'n aparte groep van die ''National Union of South African Students'' (NUSAS) gestig het omdat hy geglo het dat NUSAS deur witmense beheer word. Biko het ook die ''Black People's Convention'' (BPC) begin om alle rassegroepe wat slagoffers van apartheid was, te verenig.<!-- ??? Dit is dan dubbelsinnig? ??? --> Die regering het aanvanklik sulke organisasies verwelkom en het selfs gehelp om soortgelyke liggame te stig. In [[1971]] skryf Biko: {{cquote|Black consciousness is in essence the realisation by the black man of the need to rally together with his brothers around the cause of their subjection — the blackness of their skin — and to operate as a group in order to rid themselves of the shackles that bind them to perpetual servitude.|Steve Biko}} Biko het die term "Nie-Blankes" verwerp omdat dit na 'n "nie-iets" verwys en voorgestel dat die swart mense van [[Suid-Afrika]] liefs as "Swartes" (''Blacks'') bekend moes staan. SASO het die belangrikheid van eendragtigheid onder die gekleurde volke van die land teen wit oorheersing beklemtoon. Hulle het die regering se tuislandbeleid verwerp aangesien dit volgens hulle verdeeldheid onder die swartes veroorsaak het — 'n uitspraak wat sterk deur die leiers van die verskillende tuislande veroordeel is. Biko en ander leiers van die BPC is in 1974 ingevolge die [[Wet op Terrorisme]] gevange geneem op aanklag dat hulle onrus onder studente van swart [[universiteit]]e aangestig het. Steve Biko is in September 1977 oorlede terwyl hy in aanhouding was. Die Swart Bewussynsbeweging het by gemeenskapsprojekte soos klinieke, kleuterskole en geletterdheidsprogramme betrokke geraak ten einde hul idees ook na plattelandse gebiede te versprei. Dit het in 1972 verskeie opvoedundige, kultuur- en geloofsorganisasies bymekaar gebring wat saam die beweging versterk het. Die Swart Bewussynsbeweging het wye steun onder geleerde swart mense en swart sakemanne geniet. === Jeugonluste — 1976 === [[Lêer:Tom Moses (Robben Island).jpg|duimnael|Tom Moses, voormalige politieke gevangene op [[Robbeneiland]] (1976–1985).<ref>{{cite web |url=http://v1.sahistory.org.za/pages//people/lives-of-courage/pages/wall/prisoners/robbenisland/prisoner_robben_M.html |title=List of Robben Island political prisoners |publisher=South African History Online |access-date=14 November 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170105134146/http://v1.sahistory.org.za/pages//people/lives-of-courage/pages/wall/prisoners/robbenisland/prisoner_robben_M.html |archive-date=5 Januarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Toe hierdie foto in 2014 geneem is, was Moses 'n toergids op Robbeneiland.]] 'n Groot aantal jeugorganisasies het in die sewentigerjare onder die leerders van hoërskole, die werkende en die werklose jeug ontstaan. Die groepe was aanvanklik klein en onbeduidend. Die sterkste groep was die ''Soweto Representative Council'' wat in 1976 op die voorgrond getree het. Die jeug is polities gemotiveer deur die Swart Bewussynsbeweging, die ''Black People's Convention'' en ervare ANC-lede wat as gevolg van die verbanning van die [[ANC]] ondergronds bedrywig was. Belangrike strukture is egter gevestig, wat die grondslag gelê het vir die studente-oproere wat in [[Junie]] 1976 in [[Soweto]], 'n swart woonbuurt buite [[Johannesburg]], begin het. Op [[16 Junie]] [[1976]] het hierdie goedgeorganiseerde jeugstrukture grootskaalse onluste in Soweto laat uitbreek. Duisende leerders het deur die strate van Soweto gemarsjeer en teen die verpligte gebruik van [[Afrikaans]] as medium op skool betoog. Hul slagkrete was "Weg met Afrikaans!" en "Viva Azania!", en plundery was aan die orde van die dag. Die polisie is ook met klippe bestook. Toe die polisie nie die jeugdiges met [[traangas]] uitmekaar kon jaag nie, het hulle begin skiet en 700 jongmense het gesterf. Honderde leerders is dood in die botsings met die polisie, en die beelde wat die wêreld ingestuur is van polisie wat met lewendige ammunisie op skoolkinders vuur, het skokgolwe deur die internasionale gemeenskap laat trek. Hierdie opstande het gou na ander dele van die land versprei en ook na die Kleurlinggemeenskappe aan die [[Witwatersrand]] en aan die [[Kaap]] oorgespoel. Die jeugonluste het na die res van Suid-Afrika uitgebrei. Swart werkers uit die tuislande wat op 'n kontrakbasis in Suid-Afrika gewerk het, het uit vrees dat hulle hul werk kon verloor soms wreed teen die jeugdiges opgetree. Die Swart Bewussynsbeweging is in [[Oktober]] 1977 verban in 'n poging om 'n einde te maak aan die onluste. Die beweging het egter bly voortbestaan ten spyte van die verbanning, aangesien dit op sy eie strukture staatgemaak het. Die vrede is eers in [[1980]] herstel nadat die grondliggende oorsaak van die onluste, naamlik die onderwysstelsel, indringend ondersoek en gewysig is. === Weerstand deur werkersorganisasies === Ten spyte van die opbloei in die [[Suid-Afrika]]anse [[ekonomie]] in die jare 1964 tot 1972 het die swart werkers weinig daarby gebaat (moet bevestig word!). Die pryse van verbruikersgoedere het skerp gestyg, terwyl werkers se salarisse en lone konstant gebly het (moet bevestig word, inflasie was baie laag weens lae werkloosheid). Dit het tot arbeidsonrus gelei wat weer tot stakings gelei het (moet bevestig word, onrus is aangejaag deur buitelandse en ANC invloed). Die eerste suksesvolle staking het in [[Natal]] plaasgevind. Toe die werkers se lone as gevolg daarvan verbeter het, het dit werkers van ander bedrywe aangespoor om ook te staak. Daar is spoedig besef dat dit 'n magtige wapen was. 'n Verdere kenmerk van hierdie vroegste stakings was dat individue nie namens die werkers met die werkgewers gaan onderhandel het nie, om te voorkom dat die werkgewers en die polisie die leiers kan uitsonder en benadeel <!-- moet bevestig word, sover geen bewys daarvan -->. Stakings het ook na die [[Witwatersrand]] uitgebrei en het later deur die hele land versprei. Nuwe onafhanklike en ongeregistreerde [[vakbond]]e is gestig om die [[Wet op die Skikking van Swart Arbeidsgeskille]], wat swart werkers verbied het om aan georganiseerde stakings deel te neem, omseil het. Die ''[[Trade Union Council of South Africa]]'' (TUCSA) het in 1973 besluit om parallelle vakbonde te stig ten einde die nuwe swart werkersunies te beheer. Dit het egter misluk omdat die werkers nie vertroue daarin gehad het nie. Die eerste suksesvolle swart vakbond in Suid-Afrika was die [[Nasionale Unie van Mynwerkers]] (NUM) wat in [[1982]] tot stand gekom het. Die ''[[Congress of South African Trade Unions]]'' (COSATU) het in Desember 1985 tot stand gekom, en is vandag nog die koördineerder van die meeste [[vakbond]]e in [[Suid-Afrika]]. === Onderdrukking van apartheidsteenstand === Sedert [[D.F. Malan]] die [[Nasionale Party]] in 1948 tot oorwinning gelei en aan bewind gekom het met die beleid van rasseskeiding, het die [[eerste minister]]s van [[Suid-Afrika]] die beleid streng toegepas en enige weerstand deur middel van wetgewing onderdruk. Malan het in [[November]] [[1954]] afgetree, waarna adv. [[J.G. Strijdom]] eerste minister geword het. Ná Strijdom se dood op [[24 Augustus]] [[1958]] het dr. [[H.F. Verwoerd]] eerste minister geword. Verwoerd het die eerste aanslag op sy lewe op [[9 April]] [[1960]] deur [[David Pratt]] tydens die Randse Paasskou oorlewe, maar is op [[6 September]] [[1966]] deur [[Demetrios Tsafendas]] in sy bank in die [[Volksraad van Suid-Afrika|Volksraadsaal]] met 'n dolk doodgesteek. Adv. [[B.J. Vorster]] het daarna eerste minister van Suid-Afrika geword. Ná sy bedanking in September [[1978]] weens gesondheidsredes, het mnr. [[P.W. Botha]] die eerste uitvoerende president van die land geword. Tydens sy bewindstydperk is daar begin om die beleid van apartheid te verslap — die eerste stap in die proses wat uiteindelik tot 'n nuwe [[konstitusie]] sou lei. Mnr. [[F.W. de Klerk]], wat ná mnr. Botha tot president verkies is, het die land tot volle hervorming gelei, wat deur die algemene demokratiese verkiesing van 1994 verwesenlik sou word. == Die rol van vroue in die stryd teen apartheid == Vroeg in die vyftigerjare het die [[ANC]] se ''Women's League'' (ANCWL) in toenemende mate die weerstandsaktiwiteite ondersteun. [[Vrou]]e het veral aktief aan die ''Defiance Campaign'' deelgeneem, optogte en boikotte in die gemeenskappe ondersteun, saam die stryd teen swart onderwys gestry en betrokke geraak by die organisasie van kongresse soos die ''Congress of People''. Die belangrikste rol wat die vroue egter in die stryd teen apartheid gespeel het, was die beweging teen die uitreiking van pasboeke vir vroue. 'n Groot aantal optogte deur vroue is in dorpe en stede dwarsdeur Suid-Afrika gereël. Die belangrikste optog het op [[9 Augustus]] [[1956]] plaasgevind toe 20&nbsp;000 vroue deur die strate van [[Pretoria]] na die [[Uniegebou]] gemarsjeer het om 'n petisie teen die verpligte dra van pasboeke aan die eertydse eerste minister, [[J.G. Strijdom]], te oorhandig. Alhoewel hy dit nie in ontvangs geneem het nie, het die vroue duisende petisievorms voor sy deur gelaat. Die beweging teen die uitreiking van pasboeke vir vroue het tot 1960 voortgeduur, toe die regering tóg die Wet op die Dra van Pasboeke op vroue van toepassing gemaak het en hulle verplig is om pasboeke te dra. Vroue het aan verskeie ander optredes deelgeneem in die jare 1955 tot 1959. In Cato Ridge aan die buitewyke van [[Durban]] het 'n groot aantal vroue in opstand gekom teen die munisipaliteit wat sorghumbier vervaardig het en dit in biersale aan die mans verkoop het. Die vroue is belet om ook bier te maak. Toe die onluste ernstige afmetings begin aanneem en die vroue begin om die biersale aan die brand te steek, is die opstand wreed deur die [[polisie]] onderdruk. Vroue was ook aktief betrokke by die massaverset wat gevolg het op die verpligte verskuiwing van mense van [[Cato Manor]] na [[Kwa-Mashu]] in 1960. Vroue se deelname aan die versetbewegings was egter nie net tot stedelike gebiede beperk nie. Onluste deur vroue aangespoor het gedurende die tydperk 1956 tot 1960 regoor [[Suid-Afrika]] voorgekom. Op [[Zeerust]] in die huidige [[Noordwes]]provinsie het duisende vroue geweier om hul pasboeke te dra en het hulle dit in die openbaar op 'n hoop gegooi en aan die brand gesteek. Hoofmanne wat die regering ondersteun het, is ook aangeval. Die polisie het die opstand deur middel van 'n skrikbewind van arrestasies en hardhandige optrede onderdruk. Sowat 2&nbsp;000 swart mense het oor die grens na [[Botswana]] gevlug. In [[KwaZulu-Natal]] was sowat 20&nbsp;000 vroue betrokke by versetbewegings teen onder andere die volgende wette: * Die Pasboekwette van toepassing op vroue; * Die Wet op die Beperking van Veegetalle wat bepaal het dat swart boere slegs 'n beperkte aantal beeste mag aanhou; * Die Wet op Eiendomsreg wat bepaal het dat swart boere nie grond mag besit nie. Van die plaaslike hoofmanne en amptenare in die diens van die staat was ook rede vir die verset en het teikens van die oproeriges geword. Protesvergaderings is gehou en het uitgeloop op klipgooiery na polisievoertuie en optogte na polisiestasies, howe, en regeringskantore. Ongeveer 1&nbsp;000 vroue is gearresteer. Die swart vroue van [[Suid-Afrika]] het die weerstandsbewegings aktief ondersteun. Daar was egter ook wit vroue wat hulle simpatie met die weerstandsbewegings getoon het deur deel te neem aan die aktiwiteite van die ''[[Black Sash]]''. Lede van die ''Black Sash'' het met swart serpe oor die skouer stil wag gestaan by amptelike geleenthede wat deur kabinetslede bygewoon is. Hulle het ook protesvergaderings georganiseer, straatoptogte gereël en versoekskrifte aan kabinetslede voorgelê. == Wêreldreaksie teen apartheid == Die tydperk van 20 jaar tussen 1960 en 1980 is gekenmerk deur die ontwaking van Afrika-nasionalisme wat tot gevolg gehad het dat verskeie Afrikastate hul onafhanklikheid verkry het en hul plek in die internasionale gemeenskap ingeneem het. Die proses van dekolonisasie in [[Afrika]] was op dreef. Tydens hierdie periode het [[Suid-Afrika]] as 'n Afrikaland wat deur 'n wit minderheid regeer is, eenkant gestaan. Die kritiek deur ander Afrikalande op die land se binnelandse beleid het ál hoe feller geword. Talle onafhanklike Afrikastate het lid van wêreldorganisasies soos die [[Verenigde Volke]]-organisasie ([[VVO]]) geword. Die toenemende druk wat deur hierdie organisasie op Suid-Afrika toegepas is, het daartoe gelei dat Suid-Afrika teen 1980 op politieke, ekonomiese en sportgebied so te sê geheel en al van die res van die wêreld geïsoleer was. === Suid-Afrika en Afrika === Suid-Afrika se lidmaatskap van die [[Statebond]] het in 1961 verval, wat beteken het dat Suid-Afrika se handelsbande met invloedryke Afrikalande verbreek is. Die enigste Afrikastate wat nog hul handelsbande met Suid-Afrika behou het, was die [[Portugal|Portugese]] kolonies [[Mosambiek]] en [[Angola]]. In 1963 is die [[Organisasie vir Afrika-eenheid]] (OAE) gestig en dié organisasie het Suid-Afrika se binnelandse beleid van apartheid en rassediskriminasie (rassisme) skerp gekritiseer. Verskeie lande, onder andere [[Nigerië]] en [[Zimbabwe]], wou wél diplomatieke bande met Suid-Afrika smee, maar Suid-Afrika het die aanbod van die hand gewys. Die OAE het opstande ondersteun om die rassistiese regering van Suid-Afrika omver te werp. Vyandelike aanslae in die vorm van [[terrorisme|terreuraanvalle]] is teen die land gerig, gerugsteun deur [[Rusland]] en [[China]] wat die [[kommunisme|kommunistiese]] bewegings van wapens en ammunisie voorsien het en ook opleiding verskaf het. Tydens sy bewind as eerste minister het [[B.J. Vorster]] 'n nuwe beleid van gesprekvoering of dialoog met ander Afrikalande gevolg. Malawi was die eerste land om in [[1967]] formele diplomatieke bande met Suid-Afrika te smee. Hierdie stap het hewige kritiek deur die OAE uitgelok en daar is aangedring op hul skorsing uit die OAE. Vorster het in 1974 die [[Ivoorkus]], [[Senegal]], [[Gaboen]], [[Botswana]] en die destydse [[Rhodesië]] besoek. Ná 'n staatsgreep in [[Portugal]], wat die dekolonisasieproses van Portugal se Afrika-kolonies aan die gang gesit het, het Mosambiek en Angola hul onafhanklikheid verkry. Suid-Afrika het 'n hand van vriendskap na Mosambiek uitgesteek – die voorloper van die [[Verdrag van Nkomati|Nkomati-vredesverdrag]] wat in 1984 tussen Suid-Afrika en Mosambiek gesluit is. === Suid-Afrika en die res van die wêreld === Ten spyte van die Suid-Afrikaanse regering se pogings om die land se beeld in die buiteland te bevorder, is weinig sukses behaal. Gebeure soos die [[Sharpeville-slagting|Sharpeville-insident]] en die Soweto-onluste het tot gevolg gehad dat die land net verder deur die internasionale gemeenskap geïsoleer is. Die [[VVO]] het ekonomiese sanksies teen Suid-Afrika ingestel wat behels het dat geen ander lidland van die [[VVO]] met Suid-Afrika handel mag dryf nie. Buitelandse beleggers het egter óf hul [[aandeel|aandele]] in Suid-Afrikaanse [[sakeonderneming]]s verkoop óf hul beleggings aan Suid-Afrika onttrek. Tog het sekere lande ekonomiese sanksies teen Suid-Afrika tot hul eie voordeel gebruik. Met [[Denemarke]] en [[Nederland]] wat die EEG (Europese Ekonomiese Gemeenskap) probeer oortuig het om sanksies teen Suid-Afrika in te stel, het vernaamlik [[Frankryk]], Denemarke en [[Brittanje]] uiteindelik 'n steenkoolboikot aanvaar.<ref>{{cite news |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1986/09/17/2/13.html |title=Steenkool bly uit sanksie-pakket EEG kom ooreen oor SA stappe |publisher=[[Die Burger]] (bladsy 2) |date=17 September 1986 |archive-url=https://archive.is/20120709230640/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1986/09/17/2/13.html |archive-date= 9 Julie 2012 |access-date=16 Maart 2012 |url-status=live }}</ref> Nederland het wel, maar dit was wetlik omseilbaar. Met Frankryk, Denemarke en Brittanje as direkte steenkoolinvoerders uitgeskakel, word 700% meer Suid-Afrikaanse steenkool tussen 1982 en 1987 in Rotterdam deur Nederland ingevoer. Alleenhandel as middelman het gevolg. Die steenkool is verwerk, 'n ander naam gegee, en dit is teen groot winste aan Frankryk en Brittanje verkoop, sowel as aan sy eie ''anti-apartheidsbondgenoot'', Denemarke.<ref>{{cite news |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1988/08/08/7/27.html |title=EEG-lande kry baie meer SA steenkool |publisher=[[Die Burger]] (bladsy 7) |date=8 Augustus 1988 |archive-url=https://archive.is/20120710194208/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1988/08/08/7/27.html |archive-date=10 Julie 2012 |access-date=16 Maart 2012 |url-status=dead }}</ref> Anti-apartheidsoptogte is regdeur die Westerse wêreld gehou. Suid-Afrika is ook op die gebied van internasionale [[sport]] geïsoleer. Geen amptelike nasionale span kon in die buiteland aan sportbyeenkomste deelneem nie. Dit het 'n nadelige invloed op sportontwikkeling in Suid-Afrika gehad aangesien daar nie meer blootstelling aan internasionale mededinging was nie. Sekere oorsese lande het hul diplomatieke bande met Suid-Afrika verbreek. Die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] is landingsregte in sekere lande geweier, en selfs op vermaaklikheidsgebied is sanksies teen Suid-Afrikaanse teatergeselskappe ingestel. Musiekgroepe soos [[U2]] en Simple Minds het die Suid-Afrikaanse regering openlik gekritiseer in die lirieke van hul liedjies. Die Suid-Afrikaanse regering het onder leiding van president [[P.W. Botha]] tentatiewe stappe in die rigting van die opheffing van apartheid gemaak. Beide in Suid-Afrika en in die buiteland is daar egter gevoel dat daar te min te laat gedoen is. Op [[15 Augustus]] [[1985]] hou Botha die berugte sogenaamde [[Rubicon-toespraak]] in [[Durban]]. Die toespraak is met groot afwagting ingewag en daar is verwag dat 'n belangrike aankondiging in terme van beleidsverandering gemaak sou word.<ref name=TIME>GEORGE RUSSELL, [http://www.time.com/ TIME] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130516192126/http://www.time.com/ |date=16 Mei 2013 }}, [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1074739-1,00.html Manifesto for Disappointment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090919033855/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1074739-1,00.html |date=19 September 2009 }}, besoek op 9 Augustus 2007</ref> Botha sê dan ook in sy toespraak dat ''"I believe that we are today crossing the Rubicon in South Africa."'' Hy maak egter geen noemenswaardige aankondigings nie. 'n Woorvoerder van die [[Verenigde Koninkryk|Britse regering]] het verklaar dat daar "aansienlike teleurstelling" met Botha se toespraak was, met 'n soortgelyke uitspraak deur [[Duitsland]] terwyl 'n Franse amptenaar gesê het dat die Suid-Afrikaanse situasie "aanhou om ons te ontstel."<ref name="TIME" /> Die [[ANC]] en ander anti-apartheidsbewegings verwerp die toespraak ook en die organisasie beskryf dit as 'n arrogante herbevestiging dat die apartheidstelsel onveranderd sou voortgaan.<ref>[[ANC]], [http://www.anc.org.za/ancdocs/pr/1980s/pr850816.html RESPONSE TO PW BOTHA'S 'RUBICON' SPEECH] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090412044749/http://www.anc.org.za/ancdocs/pr/1980s/pr850816.html |date=12 April 2009 }}, besoek op 9 Augustus 2007</ref> Die gebrek aan daadwerklike stappe in die ophef van apartheid en die instel van volle demokrasie lei daartoe dat die Rand se waarde dramaties val en dat Suid-Afrika se oorblywende Westerse bondgenote, insluitend die [[VSA]], ook sanksies instel. == Die opbou van nuwe identiteite in Suid-Afrika in die 90's == === Die tydperk vóór die 1994-verkiesing === [[Lêer:F. W. de Klerk 2012.jpg|duimnael|[[Frederik Willem de Klerk|F.W. de Klerk]] – staatspresident 1989-1994.]] Op [[14 September]] [[1989]] het mnr. [[F.W. de Klerk]] mnr. [[P.W. Botha]] opgevolg as staatspresident van Suid-Afrika. De Klerk het homself verbind tot 'n fundamentele verandering van Suid-Afrika se binnelandse beleid en het dadelik begin om apartheid af te takel. Afgesien van die normale regeringsbedrywighede soos die opstel van 'n begroting en wetgewing, het hy onderneem om ook [[buitelandse betrekkinge]] te verbeter, staatsadministrasie te rasionaliseer en ekonomiese groei te bevorder. Die verswakte ekonomie weens internasionale saksies, grootskaalse [[armoede]] onder veral stedelike swart mense en die politieke vyandskap waarin Suid-Afrika met die res van die wêreld geleef het, is alles dinge wat president De Klerk die hoof moes bied. Politieke gevangenes wat ingevolge die Wet op die Onderdrukking van Kommunisme in tronke was, is op [[10 Oktober]] [[1989]] vrygelaat. Op [[2 Februarie]] [[1990]] het F.W. de Klerk sy beroemde toespraak gelewer waarin hy die regering van Suid-Afrika onomwonde tot politieke verandering verbind het. Die [[ANC]] en [[SAKP]], wat tot op daardie stadium nog verbode organisasies in Suid-Afrika was, is ontban. [[Nelson Mandela]], wat in 1964 lewenslank tronk toe gestuur is en allerweë as die leier van die ANC bestempel is, is op [[11 Februarie]] [[1990]] vrygelaat. Die onderhandelingsproses om Suid-Afrika van 'n apartheidsbestel in 'n ten volle demokratiese staat te omskep waar elke stemgeregtigde kon stem afgesien van velkleur, ras of geslag, sou in drie fases plaasvind, naamlik: * Tentatiewe onderhandelinge waartydens daar voelers uitgesteek is om met al die rolspelers te onderhandel. * Die opstel van gestruktureerde onderhandelinge waar die proses van onderhandeling beplan en bepaal is. * Die stigting van 'n onderhandelingsforum met die oog op die [[Konvensie vir 'n Demokratiese Suid-Afrika (KODESA)]]. Die eerste werklike onderhandelinge het op [[2 Mei|2]] tot [[4 Mei]] [[1990]] plaasgevind met die Groote Schuur-minuut tussen die regering en die ANC. Hierdie historiese byeenkoms het by [[Groote Schuur]], die ampswoning van [[Suid-Afrika]] se vorige eerste ministers in [[Kaapstad]], plaasgevind. Enkele aanhalings uit hierdie minuut lei soos volg: {{cquote|Die regering en die ANC het ooreengekom om hulle gesamentlik te verbind tot die beëindiging van die bestaande klimaat van geweld en intimidasie, van watter kan ook al, asook tot stabiliteit en 'n vreedsame onderhandelingsproses}} {{cquote|Doeltreffende kommunikasiekanale sal tussen die regering en die ANC geskep word om geweld en intimidasie, van watter kan ook al, doeltreffend in bedwang te hou.}} 'n Tweede stap in die onderhandelingsproses tussen die twee hoofpartye, naamlik die regering (die [[Nasionale Party]]) en die [[ANC]], het op [[6 Augustus]] [[1990]] plaasgevind tydens die [[Pretoria-minuut]] en vordering is gemaak op die weg na volskaalse onderhandelinge tussen ál die betrokke partye in Suid-Afrika. Die hele proses is gekenmerk deur diepgaande verskille tussen die onderskeie partye, wat tot wydverspreide geweld gelei het. 'n Groot aantal mense het hul lewens verloor en die regering moes by verskeie geleenthede drasties ingryp om die geweld te onderdruk. In [[Januarie]] [[1991]] het die ANC ingestem dat 'n veelpartykonferensie byeengeroep kon word. Op [[20 Desember]] dieselfde jaar het die konferensie, wat as die [[Konvensie vir 'n Demokratiese Suid-Afrika (KODESA)]] bekend sou staan, by die Wêreldhandelsentrum in [[Kemptonpark]] naby die [[Johannesburgse Internasionale Lughawe]] plaasgevind. Twintig verskillende politieke partye en entiteite het daaraan deelgeneem, maar 'n aantal regse partye soos die [[Konserwatiewe Party]], [[Afrikaner-Weerstandsbeweging]] en die [[Herstigte Nasionale Party]], asook 'n paar radikaal linkse partye soos die [[Pan Africanist Congress]] (PAC), die [[Azanian People's Organization]] en die Black Consciousness Movement, het die vergadering geboikot. Kodesa I is gevolg deur Kodesa II, wat op [[15 Mei]] [[1992]] begin het. Die verskillende werksgroepe wat by Kodesa II gevorm is, moes sekere sleutelkwessies ondersoek en oplossings vind sodat 'n grondwetlike raamwerk wat die basis van die oorgangsgrondwet van [[1993]] sou vorm, geformuleer kon word. In dieselfde jaar het 26 afvaardigings verder onderhandel tydens die Veelparty-onderhandelingsforum in [[Kaapstad]] en die tussentydse grondwet wat op [[22 Desember]] [[1993]] deur die parlement aanvaar is, opgestel. Die [[Onafhanklike Verkiesingskommissie]] (OVK), wat daarvoor verantwoordelik was om 'n [[infrastruktuur]] vir 'n algemene verkiesing in Suid-Afrika daar te stel, is intussen deur die regering gestig. Die verkiesingsdatum is op [[27 April]] [[1994]] vasgestel. Vyf partye — die [[Konserwatiewe Party]], [[Inkatha Vryheidsparty]] en verteenwoordigers van die [[Ciskei]]-, [[Bophuthatswana]]- en [[KwaZulu]]-regerings — het nie met die verkiesingsdatum saamgestem nie en het hulle aan die onderhandelinge onttrek om 'n nuwe organisasie, die Vryheidsalliansie, te stig. Ondersteuners van die ANC in [[Bophuthatswana]] het teen die regering se besluit in opstand gekom en dit het tot 'n onstabiele situasie gelei. Die Suid-Afrikaanse regering het die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] (SAW) op gereedheidsgrondslag geplaas om die orde in Bophuthatswana te herstel. Intussen het president [[Lucas Mangope|Mangope]], die leier van Bophuthatswana, die hulp van sy bondgenoot in die Vryheidsalliansie, generaal [[Constand Viljoen]] van die [[Afrikaner Volksfront]], ingeroep om die vrede te herstel. Die AWB onder leiding van [[Eugene Terre'Blanche]] het hulle geroepe gevoel om sélf die orde in Bophuthatswana te herstel en het die land binnegedring. Daar was 'n konfrontasie tussen die AWB en die soldate van Bophuthatswana, wat tot die dood van twee AWB-lede gelei het. Hierdie twee lede is koelbloedig voor internasionale televisiekameras doodgeskiet. Die toestand in Bophuthatswana is onder beheer gebring. Mangope is oorreed om uit te tree en twee administrateurs is aangestel ten einde die verkiesing ook daar vreedsaam en regverdig te laat geskied. Die [[Ciskei]]se leier, Oupa Qgozo, is op 'n soortgelyke wyse vervang, en nadat Viljoen van die Vryheidsalliansie weggebreek het en die [[Vryheidsfront]] gestig het, was ál die lede van die Vryheidsalliansie met die uitsondering van die [[Inkatha-Vryheidsparty]] bereid om deel te neem, en het 'n ooreenkoms bereik met verteenwoordigers van die [[IVP]] waarvolgens laasgenoemde ook aan die verkiesing sou deelneem. Alles was nou gereed vir die eerste algemene demokratiese verkiesing wat op 27 April 1994 sou plaasvind. == Suid-Afrika se eerste demokratiese verkiesing == : ''Hoofartikel: [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994]]'' [[Lêer:Nelson Mandela-2008 (edit).jpg|duimnael|Nelson Mandela – staatspresident 1994–1999.]] Sowat 19,5 miljoen Suid-Afrikaners het aan die verkiesing op [[27 April|27]] en [[28 April]] [[1994]] deelgeneem om 'n nuwe Regering van Nasionale Eenheid te kies. Meer as 9&nbsp;000 stembusse is dwarsoor Suid-Afrika opgerig en baie verskillende partye het op nasionale en provinsiale vlak deelgeneem. Die [[ANC]] het die verkiesing gewen deur om en by 63% van die stemme op hom te verenig. [[Nelson Mandela]], as leier van die ANC, het die president van die land geword. Die [[Nasionale Party]] het die tweede hoogste aantal stemme, naamlik byna 21%, gekry, en het die juniorvennoot in die Regering van Nasionale Eenheid (RNE) geword. Die ANC, wat in [[1912]] slegs as 'n organisasie vir die verteenwoordiging van swart mense in Suid-Afrika gestig is, wat in 1962 tot 'n verbode organisasie verklaar en uit die land verban is, en wat in 1990 as 'n politieke party in Suid-Afrika hertoegelaat is, vorm sedert 1994 die regering van Suid-Afrika. [[Nelson Mandela]] is as die eerste swart president van Suid-Afrika ingehuldig. Dit was Mandela se taak as president van Suid-Afrika, asook [[Thabo Mbeki]] en [[F.W. de Klerk]] as mede-adjunkpresidente van die nuwe Regering van Nasionale Eenheid om, soos vooraf tydens die onderhandelinge besluit is, 'n kabinet saam te stel. Dit sou die land vir die tydperk van 1994 tot 1999, wanneer die volgende verkiesing sou plaasvind, regeer. Een van die belangrikste take van die Regering van Nasionale Eenheid was die opstel van 'n nuwe [[grondwet]], wat binne twee jaar ná die aanvang van die RNE aanvaar moes word. Die grondwet van 'n land word as die hoogste gesag en reg in die land beskou en enige regsvoorskrif of optrede wat daarmee in stryd is, is ongeldig. Dit is elke landsburger se plig om op hoogte te wees van sy/haar regte deur kennis te dra van die grondwet. Die grondwet van die [[Republiek van Suid-Afrika]] is op [[8 Mei]] [[1996]] formeel deur die parlement goedgekeur en op [[11 Oktober]] [[1996]] deur die Grondwetlike Vergadering tot sy huidige vorm gewysig. == Apartheidtydlyn == === Voorloop tot Apartheid === * [[1652]] – [[Jan van Riebeeck]] land aan die [[Kaap die Goeie Hoop]], rasgemengde huwelike geduld en gewettig onder die bewind van die [[VOC]]. * [[1809]] – Drie jaar ná die tweede Britse bewindsoorname onder die beleid van goewerneur Caledon word paswette ingestel wat die [[Khoisan]] verbied om sonder geskrewe toestemming buite die gebiede te trek wat aan hul toegesê is. * [[1828]] – Die paswette wat die [[Khoisan]] raak, word afgeskaf. * [[1865]] – Sir [[Theophilus Shepstone]] verklaar dat swart mense in Natal nie mag stem nie. * [[1891]] – Die [[Oranje-Vrystaat]] verbied mense van [[Asië|Asiatiese]] afkoms om in die republiek te woon<ref>[http://www.sahistory.org.za/pages/chronology/special-chrono/mainframe-antiindian.html Anti-Indian Legislation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061002052005/http://www.sahistory.org.za/pages/chronology/special-chrono/mainframe-antiindian.html |date= 2 Oktober 2006 }} op [http://www.sahistory.org.za/ SOUTH AFRICAN HISTORY ONLINE] besoek op 12 November 2006</ref> * [[1894]] – Cecil John Rhodes verhoed die kleurling Krom Hendriks om deel te neem aan 'n [[krieket]]toer van die Kaapse span na Engeland. * [[1902]] – Die Verdrag van Vereeniging kondig die einde van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] aan. * [[1903]] – Alfred Milner rig Sanac ("South African Native Affairs Commission") op. * [[1905]] – Die bevindinge van Sanac word gepubliseer. Hedendaagse akademici herken die bloudruk van rasgebaseerde segregasie (1910–1948) sowel as apartheid (tot 1990) daarin. * 1905 – Alfred Milner stel verpligte segregasie vir Kaapse skole in. * [[1907]] – Die Suid-Afrika-Wet, wat deur die Britse Parlement bekragtig is ná samesprekinge tussen die twee voormalige kolonies en twee voormalige Boererepublieke, bepaal dat slegs persone van Europese herkoms tot die Parlement verkies mag word. * [[1910]] – Die [[Unie van Suid-Afrika]] kom tot stand met [[Uniewording]]. * [[1913]] – Die ''[[Natives Land Act van 1913]]'' word ingestel wat privaat eienaarskap van eiendom deur swart mense verbied. === Apartheid === * 1948 – Die [[Nasionale Party]] kom aan bewind. * 1949 – [[Wet op Verbod van Gemengde Huwelike]], afsonderlike toue by poskantore vir blankes en nie-blankes. * 1950 – [[Wet op Bevolkingsregistrasie|Bevolkingsregistrasie]]-, [[Groepsgebiedewet|Groepsgebiede]]-, Onderdrukking van kommunisme en Immoraliteitswette ingestel. [[Lêer:ChristTheKing.BaptistryMural.1972.JPG|duimnael|Doopvont van ''The Church of Christ the King'', [[Sophiatown]]. Voordat die gemeenskap van Sophiatown in 1955 verplaas is, het die kerk hulle gedien.]] * 1951 – [[Wet op Afsonderlike verteenwoordiging van kiesers]], Wet op Bantoe-owerhede. * [[1953]] – [[Wet op Afsonderlike Geriewe]] ingestel. * 1954 – Die Tomlinson-kommissie lê die [[Tomlinson-verslag]] voor waarin aanbeveel word dat afsonderlike ontwikkeling as landsbeleid aanvaar word. Die verslag beveel aan dat meer as R200 miljoen in die volgende tien jaar belê moet word vir die ontwikkeling van Swart gebiede. Die Wet op die Hervestiging van Naturelle word aanvaar. * 1955 – [[25 Junie]] tot [[26 Junie]]: Soveel as 2884 afgevaardigdes woon die Congress of the People (1955) in [[Kliptown]] by waar die [[Vryheidsmanifes]] (Engels: ''Freedom Charter'') aangeneem word. Wet op die Ontwikkeling van Groepsgebiede word aanvaar * 1956 – Apartheid op busdienste toegepas. Naturelle- (Verbod op Interdikte) Wet word aanvaar * 1959 – Wet op die Bantoebeleggingskorporasie * 1960 – 69 swart mense word doodgeskiet en 180 gewond tydens die Sharpeville-voorval * 1961 – Wet op gemeenskaplike Kleurlingreservate, Wet op behoud van Kleurlinggebiede, Wet op Stedelike Bantoerade. <ref>{{Cite web |url=http://myweb.absamail.co.za/jsduplessis/Selfbestuur/Apartheid.htm |title=Apartheid |access-date=12 November 2006 |archive-date=26 September 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060926053738/http://myweb.absamail.co.za/jsduplessis/Selfbestuur/Apartheid.htm |url-status=dead }}</ref> * 1966 – [[Distrik Ses]] in [[Kaapstad]] word as blanke gebied verklaar. Ongeveer 150&nbsp;000 anderskleuriges word teësinnig elders hervestig. * 1976 – Die [[1976 Skoliereopstand]] word gewelddadig toe die polisie traangas en honde gebruik teen skoolkinders wat teen [[Afrikaans]] as voertaal in swart skole betoog. Talle kinders, waaronder [[Hector Petersen]], word deur die polisie doodgeskiet. * 1977 – Die Theron-kommissie bevind dat die [[Westminsterstelsel]] 'n hindernis is tot goeie regering in 'n multikulturele en plurale samelewing soos [[Suid-Afrika]] en maak grondwetlike aanbevelings. * 1984 – Na die 'Ja' stem in 'n referendum onder wit kiesers word 'n nuwe grondwet en die driekamerparlement in plek gestel. * 1985 – Na onluste wat in September 1984 uitbreek nie onder beheer gebring kan word nie, word die Eerste noodtoestand in [[Julie]] 1985 afgekondig. * [[1986]] – In Junie word 'n nuwe noodtoestand afgekondig wat streng beperkings op die [[media]] plaas. Jong swart mense bekend as die ''[[comrades]]'' begin ander swart mense, wat daarvan verdink word dat hulle met die apartheidsregering saamwerk of nie by die stryd daarteen wil aansluit nie, doodmaak. === Einde van Apartheid === * [[1987]] – 'n Groep gematigde [[Afrikaans]]sprekendes ontmoet [[ANC]]-leiers tydens die [[Dakar-beraad]]. * 1990 – Op [[2 Februarie]] kondig [[Staatspresident van Suid-Afrika|President]] [[Frederik Willem de Klerk|F.W. de Klerk]] by die opening van die parlement aan dat die [[ANC]] en ander groepe ontperk sou word en dat [[Nelson Mandela]] vrygelaat sou word. * 1990 – Op [[11 Februarie]] word anti-apartheidstryder [[Nelson Mandela]], vir 27 jaar lank 'n politieke gevangene, uit die [[Victor Verster-gevangenis]] in die [[Paarl]], [[Suid-Afrika]], vrygelaat. * 1991 – Die [[KODESA]]-samesprekinge begin op [[20 Desember]]. * 1992 – Wit Suid-Afrikaners stem op [[18 Maart]] in 'n omstrede [[Suid-Afrikaanse referendum van 1992|referendum]] met 'n oorweldigende meerderheid (68,6%) ten gunste van volgehoue samesprekings vir die daarstel van 'n volwaardige demokrasie in Suid-Afrika. * 1994 – Eerste nie-rassige, demokratiese verkiesing. Die [[ANC]] kom aan bewind. Suid-Afrika word die enigste land in die wêreld waar wetgewing soos regstellende aksie ten gunste van die meerderheid in plek gesit word. Rasseklassifikasie duur voort met die gevolglike benadeling van sekere rassegroepe. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == * ''Geskiedenis van Suid-Afrika'': Van der Walt en Ander, Nasou Beperk, Tweede uitgawe * ''Sosiale Wetenskappe'': Bateleur-paneel, Bateleur-boeke, Eerste uitgawe * ''Vyfhonderd Jaar Suid-Afrikaanse Geskiedenis'': C.F.J. Muller e.a., Academica. == Verdere leesstof ter verklaring van apartheid == * Rhoodie, N.J. & Venter, H.J. 1959. Die apartheidsgedagte: ’n sosio-historiese uiteensetting van sy ontstaan en ontwikkeling. Kaapstad: HAUM. 271 p. * Rhoodie, N.J., ''red.'' 1972. South African dialogue. Johannesburg: McGraw-Hill. 611 p. * Rhoodie, N.J. 1966. Apartheid en partnership: ’n rasse-sosiologiese ontleding van afsonderlike volksontwikkeling en vennootskap, met besondere verwysing na die motiewe vir hierdie beleidsisteme. Kaapstad: Academica. 420 p. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} {{Wikt|apartheid}} * [http://www.unhchr.ch/Huridocda/Huridoca.nsf/0/0aa73ef6e3accb82802567910035f237?Opendocument Implementering van die Internasionale Konvensie oor die Onderdrukking en Straf van die Misdaad van Apartheid] Verslag van die [[Verenigde Nasies]] {{en}} * [http://www.apartheidmuseum.org/ Die Apartheidmuseum in Johannesburg] {{en}} * [http://www.dacpm.org/ ''Direct Action Centre for Peace and Memory''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100804053015/http://www.dacpm.org/ |date= 4 Augustus 2010 }} {{en}} {{Voorbladster}} {{Artikels oor Namibië}} [[Kategorie:Apartheid| ]] [[Kategorie:Geskiedenis van Namibië]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Menseregte]] [[Kategorie:Fascisme]] lejmlvrbat31upnx7rdaqyazp3f9401 0 5682 2966202 2964724 2026-09-10T16:14:41Z Balenda 83524 /* Renbane */ 2026 2966202 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas motorsport kampioenskap |naam = Formule Een |kenteken = [[Lêer:F1.svg|200px]] |tipe = |land = Internasionaal |stigting = 1950 |klas = |bestuurders = 20 |bande = [[Pirelli]] |seisoen = [[2026 Formule Een-seisoen|2026-seisoen]] |tuisblad = [http://www.formula1.com/ ''formule1.com''] }} [[Lêer:Lap 1, Turn 1 Canada 2008.jpg|duimnael|regs|300px|Openingslinie van die [[2008 Kanadese Grand Prix]]]] '''Formule Een''' (amptelik ''FIA Formula One World Championship''), dikwels afgekort tot '''F1''' en ook bekend as '''Grand Prix'''-wedrenne, is die hoogste enkelsitplek (oopwiel) motorwedrenklas. Dit is 'n internasionale [[motorsport]], wat jaarlikse wêreldbestuurders- en vervaardigerskampioenskappe insluit. Baie geesdriftiges beskou dit as die toppunt van motorwedrenne; dit is ook die duurste sport ter wêreld, met gemiddelde spanbegrotings in die orde van honderde miljoene VSA-dollar. Dit is gebaseer rondom 'n reeks wedrenne, bekend as grands prix, op pasgemaakte bane of afgebakende strate. Die sport is tradisioneel in [[Europa]] gesentreer, wat ongetwyfeld nog steeds sy leiersmark is, maar wedrenne is ook al gehou in die Amerikas, [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]]. Nuwe wedrenne in [[Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]], [[Bahreinse Grand Prix|Bahrein]], [[Maleisiese Grand Prix|Maleisië]], [[Chinese Grand Prix|China]] en [[Katarse Grand Prix|Katar]] het die sport se internasionale karakter en aansien verder versterk. Die sport word beheer deur die FIA, [[Fédération Internationale de l'Automobile]], wat op sy beurt in die verlede bevorder en beheer was deur [[Bernie Ecclestone]]. == Geskiedenis == [[Lêer:Fangio-MB-W196-3lMotor-1986.jpg|duimnael|300px|[[Juan Manuel Fangio]] tydens 'n ''Old timer Grand Prix'' in 1986.]] Geskiedkundig het die Formule Eenreeks ontwikkel uit die voor-oorlogse Europese Grand Prix-motorwedrenne van die 1920's en die 1930's. Verskeie Europese wedrenorganisasies het die reëls neergelê vir 'n Wêreldkampioenskap voor die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]], maar weens die staking van wedrenne tydens die oorlog, is die bestuurderswêreldkampioenskap eers in [[1950 Formule Een-seisoen|1950]] geformaliseer; 'n kampioenskap vir vervaardigers het gevolg in [[1958 Formule Een-seisoen|1958]]. Nie-kampioenskaps-Formule Een-wedrenne is vir baie jare die wêreld oor gehou, maar weens die toenemende kostes en dalende belangstelling is die laaste van hierdie wedrenne in die vroeë [[1980]]'s gestaak. [[Giuseppe Farina]] het die eerste wêreldkampioenskapwedren gewen tydens die 1950 [[Britse Grand Prix]] te Silverstone, en het voortgegaan om die eerste wêreldkampioenskap in sy [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] te wen, net 'n kortkoppie voor sy spanmaat [[Juan Manuel Fangio]]. Fangio het die titel in [[1951]] verower; Alberto Ascari het die volgende twee kampioenskappe verower in [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]-motors, maar Fangio het daarna vier opeenvolgende kampioenskappe gewen vanaf [[1954]] tot en met [[1957]]. Alhoewel [[Stirling Moss]] gereeld met hom kon kompeteer, sal Fangio egter onthou word as die persoon wat Formule Een se eerste dekade oorheers het. Die eerste groot tegnologiese ontwikkeling, Cooper se bekendstelling van midgemonteerde enjins, het ook in die 1950's geskied; [[Jack Brabham]], die kampioen van [[1959]] en [[1960]] het die meerderwaardigheid van die nuwe ontwerp bewys. Dit het spoedig daartoe gelei dat die voorgemonteerde enjin permanent vervang is in F1-renmotors. Die eerste [[Verenigde Koninkryk|Britse]] wêreldkampioen was Mike Hawthorn, wat in 'n [[Ferrari]] die titel in 1958 verower het; toe Colin Chapman F1 betree het as 'n onderstelontwerper en later as die stigter van [[Lotus F1-span|Lotus]], het die Britte die toneel vir die volgende dekade oorheers. Tussen [[Jim Clark]], [[Jackie Stewart]], [[Jack Brabham]], [[Graham Hill]] en [[Denny Hulme]] het Britse spanne twaalf bestuurders- en vervaardigers-wêreldkampioenskappe verower tussen die jare [[1962]] en [[1973]]. In 1962 het die Lotusspan die [[Lotus 25]] ingeskryf wat 'n aluminiumplaatonderstel (bekend as 'n skulpromp) eerder as die tradisionele buisonderstel gebruik het. Dit het later geblyk die grootste tegnologiese deurbraak te wees na die bekendstelling van die agtergemonteerde enjins. In [[1968]] het Lotus borgskappe aan die sport bekend gestel deur die afdruk van 'n Goue Blaar (kenteken van die Imperial Tobacco maatskappy) op hulle motors en oorpakke te laat aanbring. Borgskappe het sedertdien by verre die grootste bron van inkomste vir die spanne geword. [[Sigaret]]vervaardigers was 'n groot bron van finansiering vir Formule Eenspanne, totdat hul advertensies weens tabakrook se gesondheidsgevare verban is. Aerodinamiese drukkrag het stadig 'n al hoe belangriker rol in motorontwerp begin speel vandat die eerste drukvlerk in die laat 1960's ingespan is. In die laat 1970's het Lotus grondeffek-aerodinamika bekendgestel wat enorme afwaartse drukkrag toegevoeg het en sodoende die draaisnelhede dramaties verhoog het; maar tot Colin Chapman se misnoeë is dit summier verbied in [[1983]]. 'n Suid-Afrikaner, [[Jody Scheckter]], het in [[1979]] die kampioenskap in 'n Ferrari verower. Die 1980's was die era van die [[turboaanjaer]]motors wat meer as 'n 1&nbsp;000 perdekrag (750&nbsp;kW) kon ontwikkel. Hierdie motors was en is steeds die kragtigste renbaanwedrenmotors van alle tye, maar om snelhede te beperk is brandstofkapasiteit en aanjaerdruk beperk, en uiteindelik is turboaanjaers finaal verbied in [[1989]]. Tydens die vroeë 1990's, het spanne begin om elektroniese bestuurshulpmiddele in te span soos onder meer kragstuur, traksiebeheer, en semi-outomatiese ratkaste. Sommige van die ontwikkelings is ontleen aan gewone motors van die tyd. Ander innoverings, soos die aktiewe onderstel het primêr op die resiesbaan ontwikkel en het later hulle pad na die vertoonlokale gevind. Die FIA het vanweë klagtes dat tegnologie die uitkoms van die wedrenne bepaal het, eerder as die bestuurder se vaardigheid, besluit om baie van die hulpmiddele te verbied in [[1994]]. [[WilliamsF1|Williams]] was die mees suksesvolle span in die vroeë tot middel-negentigs met [[Nigel Mansell]], [[Alain Prost]], [[Damon Hill]] en [[Jacques Villeneuve]] wat kampioenskappe met hulle [[Renault]]-aangedrewe Williamsmotors losgeslaan het, behalwe vir [[Michael Schumacher]] wat met 'n [[Benetton Formula-span|Benetton]] twee kampioenskappe in die tydperk gewen het. Toe Williams hulle Renault-enjins verloor het in 1998, het [[McLaren]] die toonaangewende span geword. Hulle het een vervaardigerskampioenskap gewen, terwyl hulle voorste jaer, [[Mika Häkkinen]], twee wêreldbestuurderskampioenskappe behaal het. Schumacher het vanaf 2000 die eerste dekade van die nuwe millennium oorheers met die Ferrarispan. Slegs drie spanne domineer die kampioenskap al vanaf 1984, naamlik McLaren, Williams en Ferrari wat buiten twee, al die motors verskaf het vir die kampioene. 'n Direkte gevolg van die tegnologiese verbeteringe is dat die finansiële las soveel groter geword het en dit het bykans onmoontlik geword vir kleiner onafhanklike spanne om kompeterend en finansieel lewensvatbaar te bly. Verskeie spanne (onder andere Minardi, Prost en Arrows) moes al om hierdie rede aan die kompetisie onttrek. == Die renmotors == [[Lêer:Ralf Schumacher Indianapolis 2003.jpg|duimnael|230px|[[Ralf Schumacher]] wat vir die WilliamsF1-span in 2003 bestuur het.]] Moderne F1-motors is enkelsitplek, oopkajuit, oopwielrenmotors. Hulle moet deur die spanne self vervaardig word en deur 'n gespesifiseerde enjin (na gelang van die regulasies van daardie jaar) aangedryf word. Die beste enjins se kraglewering word hier om en by 900 perdekrag gereken by 19&nbsp;000 [[omwentelinge per minuut|opm]]. Ratkaste is hoofsaaklik 7-spoed en semi-outomaties (d.w.s. die bestuurder moet die ratveranderingsein aktiveer, die [[koppelaar]], versnellerbeheer en verandering van die rat word egter alles elektronies beheer). Die motors steun swaar op aerodinamika met die gebruik van groot voor- en agterdrukvlerke om ongeveer twee keer soveel drukkrag te skep as wat die motor weeg; dus kan 'n F1-motor teoreties maklik onderstebo of teen 'n steil helling ry. Die motors word van ultraligtemassa koolstofvesel vervaardig en gebruik 'n uiters fyn verstelde brandstofmengsel wat baie soortgelyk is aan gewone [[petrol]]. Buitebande wat nie gegroef is nie ("slicks", behalwe vir reënbande) word gebruik, wat uit doelgemaakte verbindings vervaardig word vir maksimum klouvermoë, en wat 'n baie kort leeftyd het. === Enjins === 'n Kragtige, betroubare enjin is onontbeerlik vir 'n renmotor se prestasie. Deur die geskiedenis het die enjinregulasies heelwat verander, soos hieronder aangedui: [[Lêer:Ferrari 054 V10 engine.jpg|duimnael|Ferrari-enjin 054 V10, gebruik in die Ferrari F2004.]] [[Lêer:Renault RS27 engine 2007.jpg|duimnael|Die Renaultenjin RS27 van 2007.]] {| class="wikitable" ! Jaar !! Enjinkapasiteit<br />Turbo-aangejaag of atmosferies !! Beperking/ enjintoere |- | 1950–1951 || 4500 cc atmosferies of 1500 cc turbo-aangejaag || Geen |- | 1952–1953 || 2000 cc atmosferies|| Geen |- | 1954–1960 || 2500 cc atmosferies of 750 cc turbo-aangejaag || Geen |- | 1961–1965 || 1500 cc atmosferies || Geen |- | 1966–1985 || 3000 cc atmosferies of 1500 cc turbo-aangejaag || Geen |- | 1986–1987 || 1500 cc turbo-aangejaag || Geen |- | 1988 || 3500 cc atmosferies of 1500 cc turbo-aangejaag || Geen |- | 1989–1994 || 3500 cc atmosferies || Geen |- | 1995–2000 || 3000 cc atmosferies || Geen |- | 2000–2005 || 3000 cc atmosferies || V10 |- | 2006 || 2400 cc V8 of 3000 cc V10 atmosferies || V8 of V10 (beperk tot 16 800&nbsp;opm) |- | 2007–2008 || 2400 cc atmosferies || V8 (beperk tot 19 000&nbsp;opm) |- | 2009–2013 || 2400 cc atmosferies || V8 (beperk tot 18 000&nbsp;opm) |- | 2014- || 1600 cc turbo-aangejaag || V6 (beperk tot 15 000&nbsp;opm) |} == Wedrenne en strategie == 'n Formule Een grand prix vind oor die tydperk van 'n naweek plaas en begin met vrye oefeninge op die Vrydag. Drie kwalifiserende rondtes vind plaas op die Saterdag, waartydens elke bestuurder aan 'n "vlieënde ronde"-tydtoets op 'n leë baan onderwerp word. Die eerste ronde bepaal die volgorde waarvolgens die renjaers die tweede en die finale sessie sal aandurf (Dit is dikwels voordelig om laaste te gaan aangesien die baan geneig is om vinniger te wees namate rubber neergelê word en daar is natuurlik ook die voordeel dat die mikpunt bekend is). Die derde rondte bepaal dan die wegspringvolgorde op die baan. Die reëls sedert die 2015 seisoen bepaal verder dat die span nie aan die motor (insluitende brandstofvlakke) mag verstel na die voltooiing van die finale kwalifiserende rondte en die aanvang van die wedren op die Sondag nie (Parc Fermè). Elke span kan twee inskrywings maak en al was dit algemeen in die vroeë verlede vir motors om nie te kwalifiseer nie, is die kostes en risiko's vir die spanne te hoog en word kwalifisering nie meer gebruik om te bepaal of die motor mag deelneem al dan nie, slegs hul wegspringposisies. Die wedren begin met 'n opwarmrondte ("parade lap") waarna die motors agter die wegspringblokke posisie inneem in die volgorde waarin hulle gekwalifiseer het. 'n Stelsel ligte bo-oor die baan word gebruik om die wegspring te beheer. Wedrenafstande is so om en by 300 kilometer en die wedren se tydsduur word beperk tot twee ure. Punte word toegeken aan die top tien renjaers in elke resies en aan hul onderskeie vervaardigerspanne. Die wenner van die jaarlikse kampioenskap is die bestuurder (of dan die span in geval van die vervaardigerskampioenskap) met die meeste punte teen die einde van die seisoen. == Renjaers en vervaardigers == 'n Uitstaande kenmerk van Formule Een is dat die spanne self die motors bou waarmee hulle deelneem, anders as die "spesifikasiereekse" soos die Indy Racing League en Nascarreekse in die VSA. Gevolglik is die terme "span" en "vervaardiger" uitruilbaar. Formule Een se 1950-intreeseisoen het agtien spanne gelok om deel te neem, maar vanweë die stygende kostes het heelparty vinnig uitgetree. [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] is die enigste span uit die 1950 inskrywings wat nog steeds deelneem en sedert 2004 is daar slegs tien spanne, elk met twee inskrywings, op die inskrywingslys. Die [[Duitsland|Duitse]] renjaer [[Michael Schumacher]] en die Brit [[Lewis Hamilton]] deel tans die rekord vir die meeste bestuurderskampioenskappe ooit gewen (sewe) en Ferrari hou die rekord vir die meeste vervaardigerskampioenskappe (veertien). Jochen Rindt is die enigste renjaer aan wie die kampioenskap na sy dood toegeken is. Daar word aan elke motor 'n nommer toegeken. Voorheen het die vorige jaar se Wêreldbestuurderskampioen nommer 1 gekry. Nommer 13 word al sedert [[1974]] nie meer gebruik nie. == Grands Prix == [[Lêer:Formula 1 all over the world.svg|duimnael|400px|Kaart van Grands Prix: {{legend|#008000|Grands Prix in die huidige seisoen}} {{legend|#808080|Grands Prix in die vorige seisoene}}]] Die aantal Grands Prixs wat in 'n seisoen plaasvind het oor die jare gevarieer. Slegs sewe wedrenne het in die eerste 1950 seisoen plaasgevind; oor die jare het die kalender meer as verdubbel in grootte. Die getal wedrenne na 1980 het min of meer konstant gebly rondom sestien tot sewentien, met die grootste aantal wedrenne in [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] (22). Ses van die oorspronklike sewe wedrenne het in Europa plaasgevind met die enigste nie-Europese wedren in Amerika [[Indianapolis 500]], wat ondanks die poging om Amerikaanse deelnemers te lok, nie 'n sukses was nie. Die F1-kampioenskap het stadig uitgebrei na ander nie-Europese lande. Argentinië was die eerste Suid-Amerikaanse Grand Prix gasheer in 1953 en Morokko het die eerste Afrika Grand Prix aangebied in 1958. Asië (Japan, 1976) en Oseanië (Australië, 1985) het later ook gevolg. Die huidige 22 wedrenne is versprei oor die kontinente van [[Europa]], [[Asië]], [[Australië]], [[Noord-Amerika]] en [[Suid-Amerika]]. Tradisioneel bied elke nasie slegs 'n enkele grand prix aan wat dan die naam van die land dra. As 'n land egter meer as een wedren aanbied word daar ander name aan die wedrenne toegeken. Duitsland, Spanje en Brittanje het almal al voorheen twee wedrenne aangebied wat dan bekend gestaan het as die [[Europese Grand Prix]]. Die grand prixs, waarvan sommige 'n langer geskiedenis het as die Formule Een Wêreldkampioenskap, word nie altyd elke jaar op dieselfde baan gehou nie. Die [[Britse Grand Prix]], het byvoorbeeld gewissel tussen [[Brands Hatch-renbaan|Brands Hatch]] en [[Silverstone-renbaan|Silverstone]] tussen [[1963]] en [[1986]]. Die enigste wedren wat in al die kampioenskapseisoene se kalenders voorkom is die [[Italiaanse Grand Prix]] wat elke jaar op [[Autodromo Nazionale Monza|Monza]] plaasgevind het behalwe in 1980 toe dit in Imola plaasgevind het. Van [[1981]] tot [[2006]] staan die Imola-wedren as die [[San Marino Grand Prix]] bekend. == Renbane == [[Lêer:Ims aerial.jpg|duimnael|regs|250px|[[Indianapolis Motor Speedway]], waar die [[Verenigde State Grand Prix]] plaasgevind het tot en met 2007. Sedert 2012, word die [[Verenigde State Grand Prix]] by [[Circuit of the Americas]] in [[Austin, Texas]] aangebied]] Die meeste renbane in gebruik vandag is spesifiek vir die kompetisie gebou. Daar is drie straatrenbane, die [[Circuit de Monaco]] wat vir die [[Monaco Grand Prix]] gebruik word, die [[Marinabaai Straatbaan]] en die [[Bakoe-straatrenbaan]] in [[Azerbeidjan]]. Van die ander bane is ook geheel of deels op publieke paaie uitgelê, soos byvoorbeeld die bane van [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] of [[Montréal]]. Die glansrykheid van die Monaco GP bly een van die belangrikste redes waarom die baan steeds in gebruik is al voldoen die baan strenggesproke nie aan die veiligheidsvereistes wat op ander bane van toepassing gemaak word nie. Die voormalige wêreldkampioen [[Nelson Piquet]] het in sy bekende kommentaar gesê dat om in Monaco te jaag dieselfde is as om met 'n helikopter in jou sitkamer rond te vlieg. Na die dood van [[Ayrton Senna]] en Roland Ratzenberger gedurende die 1994 seisoen het die [[FIA]] hoër veiligheidstandaarde vereis; moderne Formule Eenbane bevat afloopareas en bandversperrings om die gevaar van beserings tydens ongelukke te voorkom. 'n Tipiese baan bevat normaalweg 'n strook reguit pad waar die wenstreep en wegspringblokke is. Die kuipe, waar die bestuurders stop vir brandstof en om bande te ruil gedurende die wedren en waar die spanne aan die motors werk voor die aanvang van die resies, is normaalweg reg langs die wegspringblokke geplaas. Die uitleg van die bane varieer baie, en van die draaie op sommige bane het al groot bekendheid verwerf, soos die hoë-snelheid ''Eau Rouge'' by [[Spa-Francorchamps]]. Die bane wat tans op die kalender is, tesame met die jaar van hul (eerste) gebruik, is soos volg: * [[Melbourne Grand Prix Renbaan|Albert Park Staatrenbaan]], [[Melbourne]], [[Australië]] – 1996-tans * [[Shanghai Internasionale Renbaan]], [[Shanghai]], [[China]] – 2004-2019, 2024-tans * [[Barcelona-Catalunya-renbaan]], [[Barcelona]], [[Spanje]] – 1991-tans * [[Monaco-renbaan]], [[Monaco]] – 1950-tans * [[Gilles Villeneuve-renbaan]], [[Montreal]], [[Kanada]] – 1978-1986, 1988-2008, 2010-2019, 2022-tans * [[Bakoe-straatrenbaan]], [[Bakoe]], [[Azerbeidjan]] – 2016-2019, 2021-tans * [[Red Bull Ring]], Spielberg, [[Oostenryk]] – 1970-1987, 1997-2003, 2014-tans * [[Silverstone-renbaan]], Silverstone, [[Groot-Brittanje]] – 1950-tans * [[Hungaroring]], [[Budapest]], [[Hongarye]] – 1986-tans * [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]], [[Stavelot]], [[België]] – 1950-1970, 1983, 1985-2002, 2004-2005, 2007-tans * [[Autodromo Nazionale Monza|Monza]], [[Milaan]], [[Italië]] – 1950-1979, 1981-tans * [[Marinabaai Straatbaan]], [[Singapoer]] – 2008-2219, 2022-tans * [[Miami International Autodrome]], Miami Gardens ([[Florida]]) – 2022-tans * [[Suzuka Internasionale Renbaan]], Suzuka, [[Japan]] – 1987-2006, 2009-2019, 2022-tans * [[Circuit of the Americas]], [[Austin]], [[Texas]] – 2012-2019, 2021-tans * [[Autódromo Hermanos Rodríguez]], [[Meksikostad]], [[Meksiko]] – 1986-1992, 2015-2019, 2021-tans * [[José Carlos Pace-renbaan|Interlagos]], [[São Paulo]], [[Brasilië]] – 1972-1977, 1979-1980, 1990-2019, 2021-tans * [[Yas Marina-renbaan]], [[Aboe Dhabi]] – 2009-tans * [[Zandvoort-renbaan]], [[Nederland]] – 1952-1985, 2021-2026 * [[Sepang Internasionale Renbaan]], [[Kuala Lumpur]], [[Maleisië]] – 1999-2017, 2026 * [[Losail Internasionale Renbaan]], [[Lusail]], [[Katar]] – 2021, 2023-tans * [[Djedda-straatrenbaan]], [[Djedda|Jeddah]], [[Saoedi-Arabië]] – 2021-2025 * [[Circuito de Madring]], [[Madrid]], [[Spanje]] – 2026 Ander bane wat ook F1-renne aangebied het in die verlede, maar verwyder is, tesame met die datum van hul laaste wedren is soos volg: * [[Watkins Glen Internasionale Renbaan|Watkins Glen]], [[VSA]] - 5 Oktober 1980 * [[Kyalami Grand Prix-renbaan]], [[Midrand]], [[Suid-Afrika]] - 14 Maart 1993 * [[Estoril-renbaan]], [[Estoril]], [[Portugal]] - 22 September 1996 * [[Jerez-renbaan]], Jerez de la Frontera, [[Spanje]] - 26 Oktober 1997 * [[Nevers Magny-Cours-renbaan]], Nevers, [[Frankryk]] - 22 Junie 2008 * [[Fuji Speedway]], [[Foedji|Mount Fuji]], [[Japan]] - 12 Oktober 2008 * [[Istanbul Park-renbaan]], [[Istanboel]], [[Turkye]] - 10 Oktober 2021 * [[Valencia Straatbaan]], [[Valencia]], [[Spanje]] - 24 Junie 2012 * [[Nürburgring]], [[Nürburg]], [[Duitsland]] - 7 Julie 2013 (GP van Eifel is eenmalig hier gehou op 11 Oktober 2020) * [[Korea Internasionale Renbaan]], Yeongam, [[Korea]] - 6 Oktober 2013 * [[Buddh Internasionale Renbaan]], [[New Delhi]], [[Indië]] - 27 Oktober 2013 * [[Bahrein Internasionale Renbaan]], [[Sakhir]], [[Bahrein]] – 2004-2010, 2012-2025 (13 April 2025) == Mense == Formule Een is al die sepie van die sportwêreld genoem: Die eksotiese plekke, groot bedrae geld en bekende gesigte betrokke by die "F1 sirkus" verleen aan die sport 'n aura van glans wat afwesig is by baie ander sportsoorte. Onder die bekendste name in F1-geskiedenis tel die volgende: * [[Bernie Ecclestone]], die miljardêr president van Formule Een bestuur, alombekend as die "F1 Supremo". * [[Max Mosley]] en [[Jean Marie Balestre]], voormalige presidente van die [[Fédération Internationale de l'Automobile]]. * [[Jean Todt]], voormalige [[Scuderia Ferrari]]-spanhoof en huidige president van die FIA. * [[Flavio Briatore]], destydse [[Renault F1|Renault]] spanhoof. * Sir [[Frank Williams]] en [[Ron Dennis]], voormalige eienaars van die [[WilliamsF1|Williams]]- en [[McLaren]]spanne. * [[Peter Sauber]], [[Eddie Jordan]] en [[Paul Stoddart]], respektiewelik die eienaars van [[Sauber]], [[Jordan Grand Prix|Jordan]] en [[Minardi]]. * [[Michael Schumacher]], sewe keer wêreldkampioen, 2de suksesvolste F1-renjaer in die geskiedenis asook op 'n stadium die hoogsbetaalde sportman ter wêreld. * [[Fernando Alonso]], 2005, 2006 wêreldkampioen, wat van 2002 tot 2006 vir Renault gejaag het. * [[Ayrton Senna]], voormalige renjaer en drie keer wêreldkampioen; Brasiliaanse nasionale held wat gesterf het na 'n hoëspoedongeluk by [[San Marino Grand Prix|Imola]] in 1994. Daar word dikwels na hom verwys as die "Late great Ayrton Senna". * [[Niki Lauda]], [[Alain Prost]] en [[Jackie Stewart]], almal wêreldkampioene. * [[Juan Manuel Fangio]], voormalige renjaer en vyfmalige wêreldkampioen. * [[Stirling Moss]], voormalige renjaer en algemeen beskou as die beste renjaer wat nooit die wêreldkampioenskap gewen het nie. * Colin Chapman, [[Lotus F1-span|Lotus]]-stigter; het 'n rewolusie in renmotorontwerp ontketen, en gesterf te midde van die DeLoreanskandaal. * [[Jody Scheckter]], Suid-Afrikaansgebore F1-wêreldkampioen in 1979. == Sien ook == * [[Lys van Formule Een bane]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] * [[:Kategorie:Formule Een-renjaers]] * [[2025 Formule Een-seisoen|Huidige Formule Een seisoen]] == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Formula One|Formule Een}} * [http://www.formula1.com/ Formula1.com] — Amptelike webwerf; kalender, statistieke, volledige uitslae van wedrenne sedert 1950, lewendige tydhou tydens GP's en nuus * [http://www.fia.com/sport/Regulations/f1regs.html Huidige reëls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060502114130/http://www.fia.com/sport/Regulations/f1regs.html |date= 2 Mei 2006 }} op die [http://www.fia.com/FIA webwerf] * [http://www.grandprix.com/ GrandPrix.com] — F1-nuus en 'n Grand Prix Ensiklopedie. * [http://www.fun-1.org/ Fun-1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040927204043/http://fun-1.org/ |date=27 September 2004 }} — Daaglikse satiriese kommentaar oor Formule Een nuus. * [http://www.itv-f1.com/ ITV.com/f1] — Nuus, foto's en kommentaar van [[ITV]], F1 se Britse kommentators; ook van Matt Bishop en F1 Racing-tydskrif. * [http://www.3sat.de/nano/cstuecke/120010/index.html Ab 2010 soll die Formel 1 mit Hybridantrieben fahren] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080618200108/http://www.3sat.de/nano/cstuecke/120010/index.html |date=18 Junie 2008 }} {{de}} * [http://www.f1fanatic.co.uk/2006/08/01/the-big-green-elephant-in-the-corner/ The big green elephant in the corner] {{en}} * [http://www.f1fanatic.co.uk/2006/08/18/toyota-prepare-for-hybrid-f1/ Toyota prepare for hybrid F1 — F1 blog from F1Fanatic] {{en}} {{Normdata}} [[Kategorie:Formule Een| ]] 1dx644kd3g77ii1s14jdkbojqzcu9p2 2966206 2966202 2026-09-10T16:34:55Z Balenda 83524 /* Renbane */ 2966206 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas motorsport kampioenskap |naam = Formule Een |kenteken = [[Lêer:F1.svg|200px]] |tipe = |land = Internasionaal |stigting = 1950 |klas = |bestuurders = 20 |bande = [[Pirelli]] |seisoen = [[2026 Formule Een-seisoen|2026-seisoen]] |tuisblad = [http://www.formula1.com/ ''formule1.com''] }} [[Lêer:Lap 1, Turn 1 Canada 2008.jpg|duimnael|regs|300px|Openingslinie van die [[2008 Kanadese Grand Prix]]]] '''Formule Een''' (amptelik ''FIA Formula One World Championship''), dikwels afgekort tot '''F1''' en ook bekend as '''Grand Prix'''-wedrenne, is die hoogste enkelsitplek (oopwiel) motorwedrenklas. Dit is 'n internasionale [[motorsport]], wat jaarlikse wêreldbestuurders- en vervaardigerskampioenskappe insluit. Baie geesdriftiges beskou dit as die toppunt van motorwedrenne; dit is ook die duurste sport ter wêreld, met gemiddelde spanbegrotings in die orde van honderde miljoene VSA-dollar. Dit is gebaseer rondom 'n reeks wedrenne, bekend as grands prix, op pasgemaakte bane of afgebakende strate. Die sport is tradisioneel in [[Europa]] gesentreer, wat ongetwyfeld nog steeds sy leiersmark is, maar wedrenne is ook al gehou in die Amerikas, [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]]. Nuwe wedrenne in [[Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]], [[Bahreinse Grand Prix|Bahrein]], [[Maleisiese Grand Prix|Maleisië]], [[Chinese Grand Prix|China]] en [[Katarse Grand Prix|Katar]] het die sport se internasionale karakter en aansien verder versterk. Die sport word beheer deur die FIA, [[Fédération Internationale de l'Automobile]], wat op sy beurt in die verlede bevorder en beheer was deur [[Bernie Ecclestone]]. == Geskiedenis == [[Lêer:Fangio-MB-W196-3lMotor-1986.jpg|duimnael|300px|[[Juan Manuel Fangio]] tydens 'n ''Old timer Grand Prix'' in 1986.]] Geskiedkundig het die Formule Eenreeks ontwikkel uit die voor-oorlogse Europese Grand Prix-motorwedrenne van die 1920's en die 1930's. Verskeie Europese wedrenorganisasies het die reëls neergelê vir 'n Wêreldkampioenskap voor die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]], maar weens die staking van wedrenne tydens die oorlog, is die bestuurderswêreldkampioenskap eers in [[1950 Formule Een-seisoen|1950]] geformaliseer; 'n kampioenskap vir vervaardigers het gevolg in [[1958 Formule Een-seisoen|1958]]. Nie-kampioenskaps-Formule Een-wedrenne is vir baie jare die wêreld oor gehou, maar weens die toenemende kostes en dalende belangstelling is die laaste van hierdie wedrenne in die vroeë [[1980]]'s gestaak. [[Giuseppe Farina]] het die eerste wêreldkampioenskapwedren gewen tydens die 1950 [[Britse Grand Prix]] te Silverstone, en het voortgegaan om die eerste wêreldkampioenskap in sy [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] te wen, net 'n kortkoppie voor sy spanmaat [[Juan Manuel Fangio]]. Fangio het die titel in [[1951]] verower; Alberto Ascari het die volgende twee kampioenskappe verower in [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]-motors, maar Fangio het daarna vier opeenvolgende kampioenskappe gewen vanaf [[1954]] tot en met [[1957]]. Alhoewel [[Stirling Moss]] gereeld met hom kon kompeteer, sal Fangio egter onthou word as die persoon wat Formule Een se eerste dekade oorheers het. Die eerste groot tegnologiese ontwikkeling, Cooper se bekendstelling van midgemonteerde enjins, het ook in die 1950's geskied; [[Jack Brabham]], die kampioen van [[1959]] en [[1960]] het die meerderwaardigheid van die nuwe ontwerp bewys. Dit het spoedig daartoe gelei dat die voorgemonteerde enjin permanent vervang is in F1-renmotors. Die eerste [[Verenigde Koninkryk|Britse]] wêreldkampioen was Mike Hawthorn, wat in 'n [[Ferrari]] die titel in 1958 verower het; toe Colin Chapman F1 betree het as 'n onderstelontwerper en later as die stigter van [[Lotus F1-span|Lotus]], het die Britte die toneel vir die volgende dekade oorheers. Tussen [[Jim Clark]], [[Jackie Stewart]], [[Jack Brabham]], [[Graham Hill]] en [[Denny Hulme]] het Britse spanne twaalf bestuurders- en vervaardigers-wêreldkampioenskappe verower tussen die jare [[1962]] en [[1973]]. In 1962 het die Lotusspan die [[Lotus 25]] ingeskryf wat 'n aluminiumplaatonderstel (bekend as 'n skulpromp) eerder as die tradisionele buisonderstel gebruik het. Dit het later geblyk die grootste tegnologiese deurbraak te wees na die bekendstelling van die agtergemonteerde enjins. In [[1968]] het Lotus borgskappe aan die sport bekend gestel deur die afdruk van 'n Goue Blaar (kenteken van die Imperial Tobacco maatskappy) op hulle motors en oorpakke te laat aanbring. Borgskappe het sedertdien by verre die grootste bron van inkomste vir die spanne geword. [[Sigaret]]vervaardigers was 'n groot bron van finansiering vir Formule Eenspanne, totdat hul advertensies weens tabakrook se gesondheidsgevare verban is. Aerodinamiese drukkrag het stadig 'n al hoe belangriker rol in motorontwerp begin speel vandat die eerste drukvlerk in die laat 1960's ingespan is. In die laat 1970's het Lotus grondeffek-aerodinamika bekendgestel wat enorme afwaartse drukkrag toegevoeg het en sodoende die draaisnelhede dramaties verhoog het; maar tot Colin Chapman se misnoeë is dit summier verbied in [[1983]]. 'n Suid-Afrikaner, [[Jody Scheckter]], het in [[1979]] die kampioenskap in 'n Ferrari verower. Die 1980's was die era van die [[turboaanjaer]]motors wat meer as 'n 1&nbsp;000 perdekrag (750&nbsp;kW) kon ontwikkel. Hierdie motors was en is steeds die kragtigste renbaanwedrenmotors van alle tye, maar om snelhede te beperk is brandstofkapasiteit en aanjaerdruk beperk, en uiteindelik is turboaanjaers finaal verbied in [[1989]]. Tydens die vroeë 1990's, het spanne begin om elektroniese bestuurshulpmiddele in te span soos onder meer kragstuur, traksiebeheer, en semi-outomatiese ratkaste. Sommige van die ontwikkelings is ontleen aan gewone motors van die tyd. Ander innoverings, soos die aktiewe onderstel het primêr op die resiesbaan ontwikkel en het later hulle pad na die vertoonlokale gevind. Die FIA het vanweë klagtes dat tegnologie die uitkoms van die wedrenne bepaal het, eerder as die bestuurder se vaardigheid, besluit om baie van die hulpmiddele te verbied in [[1994]]. [[WilliamsF1|Williams]] was die mees suksesvolle span in die vroeë tot middel-negentigs met [[Nigel Mansell]], [[Alain Prost]], [[Damon Hill]] en [[Jacques Villeneuve]] wat kampioenskappe met hulle [[Renault]]-aangedrewe Williamsmotors losgeslaan het, behalwe vir [[Michael Schumacher]] wat met 'n [[Benetton Formula-span|Benetton]] twee kampioenskappe in die tydperk gewen het. Toe Williams hulle Renault-enjins verloor het in 1998, het [[McLaren]] die toonaangewende span geword. Hulle het een vervaardigerskampioenskap gewen, terwyl hulle voorste jaer, [[Mika Häkkinen]], twee wêreldbestuurderskampioenskappe behaal het. Schumacher het vanaf 2000 die eerste dekade van die nuwe millennium oorheers met die Ferrarispan. Slegs drie spanne domineer die kampioenskap al vanaf 1984, naamlik McLaren, Williams en Ferrari wat buiten twee, al die motors verskaf het vir die kampioene. 'n Direkte gevolg van die tegnologiese verbeteringe is dat die finansiële las soveel groter geword het en dit het bykans onmoontlik geword vir kleiner onafhanklike spanne om kompeterend en finansieel lewensvatbaar te bly. Verskeie spanne (onder andere Minardi, Prost en Arrows) moes al om hierdie rede aan die kompetisie onttrek. == Die renmotors == [[Lêer:Ralf Schumacher Indianapolis 2003.jpg|duimnael|230px|[[Ralf Schumacher]] wat vir die WilliamsF1-span in 2003 bestuur het.]] Moderne F1-motors is enkelsitplek, oopkajuit, oopwielrenmotors. Hulle moet deur die spanne self vervaardig word en deur 'n gespesifiseerde enjin (na gelang van die regulasies van daardie jaar) aangedryf word. Die beste enjins se kraglewering word hier om en by 900 perdekrag gereken by 19&nbsp;000 [[omwentelinge per minuut|opm]]. Ratkaste is hoofsaaklik 7-spoed en semi-outomaties (d.w.s. die bestuurder moet die ratveranderingsein aktiveer, die [[koppelaar]], versnellerbeheer en verandering van die rat word egter alles elektronies beheer). Die motors steun swaar op aerodinamika met die gebruik van groot voor- en agterdrukvlerke om ongeveer twee keer soveel drukkrag te skep as wat die motor weeg; dus kan 'n F1-motor teoreties maklik onderstebo of teen 'n steil helling ry. Die motors word van ultraligtemassa koolstofvesel vervaardig en gebruik 'n uiters fyn verstelde brandstofmengsel wat baie soortgelyk is aan gewone [[petrol]]. Buitebande wat nie gegroef is nie ("slicks", behalwe vir reënbande) word gebruik, wat uit doelgemaakte verbindings vervaardig word vir maksimum klouvermoë, en wat 'n baie kort leeftyd het. === Enjins === 'n Kragtige, betroubare enjin is onontbeerlik vir 'n renmotor se prestasie. Deur die geskiedenis het die enjinregulasies heelwat verander, soos hieronder aangedui: [[Lêer:Ferrari 054 V10 engine.jpg|duimnael|Ferrari-enjin 054 V10, gebruik in die Ferrari F2004.]] [[Lêer:Renault RS27 engine 2007.jpg|duimnael|Die Renaultenjin RS27 van 2007.]] {| class="wikitable" ! Jaar !! Enjinkapasiteit<br />Turbo-aangejaag of atmosferies !! Beperking/ enjintoere |- | 1950–1951 || 4500 cc atmosferies of 1500 cc turbo-aangejaag || Geen |- | 1952–1953 || 2000 cc atmosferies|| Geen |- | 1954–1960 || 2500 cc atmosferies of 750 cc turbo-aangejaag || Geen |- | 1961–1965 || 1500 cc atmosferies || Geen |- | 1966–1985 || 3000 cc atmosferies of 1500 cc turbo-aangejaag || Geen |- | 1986–1987 || 1500 cc turbo-aangejaag || Geen |- | 1988 || 3500 cc atmosferies of 1500 cc turbo-aangejaag || Geen |- | 1989–1994 || 3500 cc atmosferies || Geen |- | 1995–2000 || 3000 cc atmosferies || Geen |- | 2000–2005 || 3000 cc atmosferies || V10 |- | 2006 || 2400 cc V8 of 3000 cc V10 atmosferies || V8 of V10 (beperk tot 16 800&nbsp;opm) |- | 2007–2008 || 2400 cc atmosferies || V8 (beperk tot 19 000&nbsp;opm) |- | 2009–2013 || 2400 cc atmosferies || V8 (beperk tot 18 000&nbsp;opm) |- | 2014- || 1600 cc turbo-aangejaag || V6 (beperk tot 15 000&nbsp;opm) |} == Wedrenne en strategie == 'n Formule Een grand prix vind oor die tydperk van 'n naweek plaas en begin met vrye oefeninge op die Vrydag. Drie kwalifiserende rondtes vind plaas op die Saterdag, waartydens elke bestuurder aan 'n "vlieënde ronde"-tydtoets op 'n leë baan onderwerp word. Die eerste ronde bepaal die volgorde waarvolgens die renjaers die tweede en die finale sessie sal aandurf (Dit is dikwels voordelig om laaste te gaan aangesien die baan geneig is om vinniger te wees namate rubber neergelê word en daar is natuurlik ook die voordeel dat die mikpunt bekend is). Die derde rondte bepaal dan die wegspringvolgorde op die baan. Die reëls sedert die 2015 seisoen bepaal verder dat die span nie aan die motor (insluitende brandstofvlakke) mag verstel na die voltooiing van die finale kwalifiserende rondte en die aanvang van die wedren op die Sondag nie (Parc Fermè). Elke span kan twee inskrywings maak en al was dit algemeen in die vroeë verlede vir motors om nie te kwalifiseer nie, is die kostes en risiko's vir die spanne te hoog en word kwalifisering nie meer gebruik om te bepaal of die motor mag deelneem al dan nie, slegs hul wegspringposisies. Die wedren begin met 'n opwarmrondte ("parade lap") waarna die motors agter die wegspringblokke posisie inneem in die volgorde waarin hulle gekwalifiseer het. 'n Stelsel ligte bo-oor die baan word gebruik om die wegspring te beheer. Wedrenafstande is so om en by 300 kilometer en die wedren se tydsduur word beperk tot twee ure. Punte word toegeken aan die top tien renjaers in elke resies en aan hul onderskeie vervaardigerspanne. Die wenner van die jaarlikse kampioenskap is die bestuurder (of dan die span in geval van die vervaardigerskampioenskap) met die meeste punte teen die einde van die seisoen. == Renjaers en vervaardigers == 'n Uitstaande kenmerk van Formule Een is dat die spanne self die motors bou waarmee hulle deelneem, anders as die "spesifikasiereekse" soos die Indy Racing League en Nascarreekse in die VSA. Gevolglik is die terme "span" en "vervaardiger" uitruilbaar. Formule Een se 1950-intreeseisoen het agtien spanne gelok om deel te neem, maar vanweë die stygende kostes het heelparty vinnig uitgetree. [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] is die enigste span uit die 1950 inskrywings wat nog steeds deelneem en sedert 2004 is daar slegs tien spanne, elk met twee inskrywings, op die inskrywingslys. Die [[Duitsland|Duitse]] renjaer [[Michael Schumacher]] en die Brit [[Lewis Hamilton]] deel tans die rekord vir die meeste bestuurderskampioenskappe ooit gewen (sewe) en Ferrari hou die rekord vir die meeste vervaardigerskampioenskappe (veertien). Jochen Rindt is die enigste renjaer aan wie die kampioenskap na sy dood toegeken is. Daar word aan elke motor 'n nommer toegeken. Voorheen het die vorige jaar se Wêreldbestuurderskampioen nommer 1 gekry. Nommer 13 word al sedert [[1974]] nie meer gebruik nie. == Grands Prix == [[Lêer:Formula 1 all over the world.svg|duimnael|400px|Kaart van Grands Prix: {{legend|#008000|Grands Prix in die huidige seisoen}} {{legend|#808080|Grands Prix in die vorige seisoene}}]] Die aantal Grands Prixs wat in 'n seisoen plaasvind het oor die jare gevarieer. Slegs sewe wedrenne het in die eerste 1950 seisoen plaasgevind; oor die jare het die kalender meer as verdubbel in grootte. Die getal wedrenne na 1980 het min of meer konstant gebly rondom sestien tot sewentien, met die grootste aantal wedrenne in [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] (22). Ses van die oorspronklike sewe wedrenne het in Europa plaasgevind met die enigste nie-Europese wedren in Amerika [[Indianapolis 500]], wat ondanks die poging om Amerikaanse deelnemers te lok, nie 'n sukses was nie. Die F1-kampioenskap het stadig uitgebrei na ander nie-Europese lande. Argentinië was die eerste Suid-Amerikaanse Grand Prix gasheer in 1953 en Morokko het die eerste Afrika Grand Prix aangebied in 1958. Asië (Japan, 1976) en Oseanië (Australië, 1985) het later ook gevolg. Die huidige 22 wedrenne is versprei oor die kontinente van [[Europa]], [[Asië]], [[Australië]], [[Noord-Amerika]] en [[Suid-Amerika]]. Tradisioneel bied elke nasie slegs 'n enkele grand prix aan wat dan die naam van die land dra. As 'n land egter meer as een wedren aanbied word daar ander name aan die wedrenne toegeken. Duitsland, Spanje en Brittanje het almal al voorheen twee wedrenne aangebied wat dan bekend gestaan het as die [[Europese Grand Prix]]. Die grand prixs, waarvan sommige 'n langer geskiedenis het as die Formule Een Wêreldkampioenskap, word nie altyd elke jaar op dieselfde baan gehou nie. Die [[Britse Grand Prix]], het byvoorbeeld gewissel tussen [[Brands Hatch-renbaan|Brands Hatch]] en [[Silverstone-renbaan|Silverstone]] tussen [[1963]] en [[1986]]. Die enigste wedren wat in al die kampioenskapseisoene se kalenders voorkom is die [[Italiaanse Grand Prix]] wat elke jaar op [[Autodromo Nazionale Monza|Monza]] plaasgevind het behalwe in 1980 toe dit in Imola plaasgevind het. Van [[1981]] tot [[2006]] staan die Imola-wedren as die [[San Marino Grand Prix]] bekend. == Renbane == [[Lêer:Ims aerial.jpg|duimnael|regs|250px|[[Indianapolis Motor Speedway]], waar die [[Verenigde State Grand Prix]] plaasgevind het tot en met 2007. Sedert 2012, word die [[Verenigde State Grand Prix]] by [[Circuit of the Americas]] in [[Austin, Texas]] aangebied]] Die meeste renbane in gebruik vandag is spesifiek vir die kompetisie gebou. Daar is drie straatrenbane, die [[Circuit de Monaco]] wat vir die [[Monaco Grand Prix]] gebruik word, die [[Marinabaai Straatbaan]] en die [[Bakoe-straatrenbaan]] in [[Azerbeidjan]]. Van die ander bane is ook geheel of deels op publieke paaie uitgelê, soos byvoorbeeld die bane van [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] of [[Montréal]]. Die glansrykheid van die Monaco GP bly een van die belangrikste redes waarom die baan steeds in gebruik is al voldoen die baan strenggesproke nie aan die veiligheidsvereistes wat op ander bane van toepassing gemaak word nie. Die voormalige wêreldkampioen [[Nelson Piquet]] het in sy bekende kommentaar gesê dat om in Monaco te jaag dieselfde is as om met 'n helikopter in jou sitkamer rond te vlieg. Na die dood van [[Ayrton Senna]] en Roland Ratzenberger gedurende die 1994 seisoen het die [[FIA]] hoër veiligheidstandaarde vereis; moderne Formule Eenbane bevat afloopareas en bandversperrings om die gevaar van beserings tydens ongelukke te voorkom. 'n Tipiese baan bevat normaalweg 'n strook reguit pad waar die wenstreep en wegspringblokke is. Die kuipe, waar die bestuurders stop vir brandstof en om bande te ruil gedurende die wedren en waar die spanne aan die motors werk voor die aanvang van die resies, is normaalweg reg langs die wegspringblokke geplaas. Die uitleg van die bane varieer baie, en van die draaie op sommige bane het al groot bekendheid verwerf, soos die hoë-snelheid ''Eau Rouge'' by [[Spa-Francorchamps]]. Die bane wat tans op die kalender is, tesame met die jaar van hul (eerste) gebruik, is soos volg: * [[Melbourne Grand Prix Renbaan|Albert Park Staatrenbaan]], [[Melbourne]], [[Australië]] – 1996-tans * [[Shanghai Internasionale Renbaan]], [[Shanghai]], [[China]] – 2004-2019, 2024-tans * [[Suzuka Internasionale Renbaan]], Suzuka, [[Japan]] – 1987-2006, 2009-2019, 2022-tans * [[Miami International Autodrome]], Miami Gardens ([[Florida]]), [[Verenigde State van Amerika]] – 2022-tans * [[Gilles Villeneuve-renbaan]], [[Montreal]] ([[Quebec]]), [[Kanada]] – 1978-1986, 1988-2008, 2010-2019, 2022-tans * [[Monaco-renbaan]], [[Monte Carlo]], [[Monaco]] – 1950-tans * [[Barcelona-Catalunya-renbaan]], [[Barcelona]], [[Spanje]] – 1991-tans * [[Red Bull Ring]], Spielberg, [[Oostenryk]] – 1970-1987, 1997-2003, 2014-tans * [[Silverstone-renbaan]], Silverstone, [[Groot-Brittanje]] – 1950-tans * [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]], [[Stavelot]], [[België]] – 1950-1970, 1983, 1985-2002, 2004-2005, 2007-tans * [[Hungaroring]], [[Budapest]], [[Hongarye]] – 1986-tans * [[Zandvoort-renbaan]], [[Nederland]] – 1952-1985, 2021-2026 * [[Autodromo Nazionale Monza|Monza]], [[Milaan]], [[Italië]] – 1950-1979, 1981-tans * [[Circuito de Madring]], [[Madrid]], [[Spanje]] – 2026-tans * [[Bakoe-straatrenbaan]], [[Bakoe]], [[Azerbeidjan]] – 2016-2019, 2021-tans * [[Sepang Internasionale Renbaan]], [[Kuala Lumpur]], [[Maleisië]] – 1999-2017, 2026 * [[Marinabaai Straatbaan]], Marina Bay, [[Singapoer]] – 2008-2219, 2022-tans * [[Circuit of the Americas]], [[Austin]] ([[Texas]]), [[Verenigde State van Amerika]] – 2012-2019, 2021-tans * [[Autódromo Hermanos Rodríguez]], [[Meksikostad]], [[Meksiko]] – 1986-1992, 2015-2019, 2021-tans * [[José Carlos Pace-renbaan|Interlagos]], [[São Paulo]], [[Brasilië]] – 1972-1977, 1979-1980, 1990-2019, 2021-tans * [[Las Vegas Straatrenbaan]], [[Las Vegas]] ([[Nevada]]), [[Verenigde State van Amerika]] * [[Losail Internasionale Renbaan]], [[Lusail]], [[Katar]] – 2021, 2023-tans * [[Yas Marina-renbaan]], [[Aboe Dhabi]], [[Verenigde Arabiese Emirate]] – 2009-tans Ander bane wat ook F1-renne aangebied het in die verlede, maar verwyder is, tesame met die datum van hul laaste wedren is soos volg: * [[Watkins Glen Internasionale Renbaan]], Watkins Glen ([[New York (deelstaat)|New York]]), [[Verenigde State van Amerika]] - 5 Oktober 1980 * [[Kyalami Grand Prix-renbaan]], [[Midrand]], [[Suid-Afrika]] - 14 Maart 1993 * [[Estoril-renbaan]], [[Estoril]], [[Portugal]] - 22 September 1996 * [[Jerez-renbaan]], Jerez de la Frontera, [[Spanje]] - 26 Oktober 1997 * [[Nevers Magny-Cours-renbaan]], Nevers, [[Frankryk]] - 22 Junie 2008 * [[Fuji Speedway]], [[Foedji|Mount Fuji]], [[Japan]] - 12 Oktober 2008 * [[Istanbul Park-renbaan]], [[Istanboel]], [[Turkye]] - 10 Oktober 2021 * [[Valencia Straatbaan]], [[Valencia]], [[Spanje]] - 24 Junie 2012 * [[Nürburgring]], [[Nürburg]], [[Duitsland]] - 7 Julie 2013 (GP van Eifel is eenmalig hier gehou op 11 Oktober 2020) * [[Korea Internasionale Renbaan]], Yeongam, [[Korea]] - 6 Oktober 2013 * [[Buddh Internasionale Renbaan]], [[New Delhi]], [[Indië]] - 27 Oktober 2013 * [[Bahrein Internasionale Renbaan]], [[Sakhir]], [[Bahrein]] – 2004-2010, 2012-2025 (13 April 2025) * [[Djedda-straatrenbaan]], [[Djedda|Jeddah]], [[Saoedi-Arabië]] – 2021-2025 (20 April 2025) == Mense == Formule Een is al die sepie van die sportwêreld genoem: Die eksotiese plekke, groot bedrae geld en bekende gesigte betrokke by die "F1 sirkus" verleen aan die sport 'n aura van glans wat afwesig is by baie ander sportsoorte. Onder die bekendste name in F1-geskiedenis tel die volgende: * [[Bernie Ecclestone]], die miljardêr president van Formule Een bestuur, alombekend as die "F1 Supremo". * [[Max Mosley]] en [[Jean Marie Balestre]], voormalige presidente van die [[Fédération Internationale de l'Automobile]]. * [[Jean Todt]], voormalige [[Scuderia Ferrari]]-spanhoof en huidige president van die FIA. * [[Flavio Briatore]], destydse [[Renault F1|Renault]] spanhoof. * Sir [[Frank Williams]] en [[Ron Dennis]], voormalige eienaars van die [[WilliamsF1|Williams]]- en [[McLaren]]spanne. * [[Peter Sauber]], [[Eddie Jordan]] en [[Paul Stoddart]], respektiewelik die eienaars van [[Sauber]], [[Jordan Grand Prix|Jordan]] en [[Minardi]]. * [[Michael Schumacher]], sewe keer wêreldkampioen, 2de suksesvolste F1-renjaer in die geskiedenis asook op 'n stadium die hoogsbetaalde sportman ter wêreld. * [[Fernando Alonso]], 2005, 2006 wêreldkampioen, wat van 2002 tot 2006 vir Renault gejaag het. * [[Ayrton Senna]], voormalige renjaer en drie keer wêreldkampioen; Brasiliaanse nasionale held wat gesterf het na 'n hoëspoedongeluk by [[San Marino Grand Prix|Imola]] in 1994. Daar word dikwels na hom verwys as die "Late great Ayrton Senna". * [[Niki Lauda]], [[Alain Prost]] en [[Jackie Stewart]], almal wêreldkampioene. * [[Juan Manuel Fangio]], voormalige renjaer en vyfmalige wêreldkampioen. * [[Stirling Moss]], voormalige renjaer en algemeen beskou as die beste renjaer wat nooit die wêreldkampioenskap gewen het nie. * Colin Chapman, [[Lotus F1-span|Lotus]]-stigter; het 'n rewolusie in renmotorontwerp ontketen, en gesterf te midde van die DeLoreanskandaal. * [[Jody Scheckter]], Suid-Afrikaansgebore F1-wêreldkampioen in 1979. == Sien ook == * [[Lys van Formule Een bane]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] * [[:Kategorie:Formule Een-renjaers]] * [[2025 Formule Een-seisoen|Huidige Formule Een seisoen]] == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Formula One|Formule Een}} * [http://www.formula1.com/ Formula1.com] — Amptelike webwerf; kalender, statistieke, volledige uitslae van wedrenne sedert 1950, lewendige tydhou tydens GP's en nuus * [http://www.fia.com/sport/Regulations/f1regs.html Huidige reëls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060502114130/http://www.fia.com/sport/Regulations/f1regs.html |date= 2 Mei 2006 }} op die [http://www.fia.com/FIA webwerf] * [http://www.grandprix.com/ GrandPrix.com] — F1-nuus en 'n Grand Prix Ensiklopedie. * [http://www.fun-1.org/ Fun-1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040927204043/http://fun-1.org/ |date=27 September 2004 }} — Daaglikse satiriese kommentaar oor Formule Een nuus. * [http://www.itv-f1.com/ ITV.com/f1] — Nuus, foto's en kommentaar van [[ITV]], F1 se Britse kommentators; ook van Matt Bishop en F1 Racing-tydskrif. * [http://www.3sat.de/nano/cstuecke/120010/index.html Ab 2010 soll die Formel 1 mit Hybridantrieben fahren] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080618200108/http://www.3sat.de/nano/cstuecke/120010/index.html |date=18 Junie 2008 }} {{de}} * [http://www.f1fanatic.co.uk/2006/08/01/the-big-green-elephant-in-the-corner/ The big green elephant in the corner] {{en}} * [http://www.f1fanatic.co.uk/2006/08/18/toyota-prepare-for-hybrid-f1/ Toyota prepare for hybrid F1 — F1 blog from F1Fanatic] {{en}} {{Normdata}} [[Kategorie:Formule Een| ]] buknlhdvoy9ghxb8ilqsihxyfdq6s0r 0 7167 2966381 2941503 2026-09-11T09:20:06Z Balenda 83524 Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene 2966381 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Juan Manuel Fangio | image = Fangio in 1955 (cropped).jpg | caption = Fangio in 1955 | birth_date = {{Geboortedatum|1911|6|24}} | birth_place = [[Balcarce]], [[Argentinië]] | death_date = {{Sterfdatum en ouderdom|1911|6|24|1995|7|17}} | death_place = [[Buenos Aires]], Argentinië | nationality = {{vlagikoon|Argentinië}} Argentyn | Years = 1950–1951, 1953–1958 | Team(s) = [[Alfa Romeo]], [[Maserati]], [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes-Benz]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | Races = 52 (51 wegspronge) | Championships = 5 (1951, 1954, 1955, 1956, 1957) | Wins = 24 | Podiums = 35 | Points = 245 (277 {{frac|9|14}}) | Poles = 29 | Fastest laps = 23 | First race = 1950 [[Britse Grand Prix]] | First win = 1950 [[Monaco Grand Prix]] | Last win = 1957 [[Duitse Grand Prix]] | Last race = 1958 [[Franse Grand Prix]] }} '''Juan Manuel Fangio''' ([[24 Junie]] [[1911]] – [[17 Julie]] [[1995]]) was 'n bekende [[Argentinië|Argentynse]] motorrenjaer en vyfmalige wenner van die [[Formule Een]]kampioenskap waarvan vier agtereenvolgend was tussen 1954–57. [[Lêer:Fangio-MB-W196-3lMotor-1986.jpg|duimnael|links|Juan Manuel Fangio in 1986]] Hy is in [[Balcarce]], [[Argentinië]] gebore. Hy het sy renloopbaan in [[1934]] in [[Suid-Amerika]] begin, hoofsaaklik in langafstandwedrenne en is in 1940 en 1941 as die nasionale kampioen gekroon. Die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het sy opgang vertraag en hy kon eers in 1947 in [[Europa]] begin deelneem. Hy was aanvanklik nie baie suksesvol nie, maar dit het alles verander toe hy vir [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] begin jaag het in 1950. Hy het die tweede plek in die kampioenskap van 1950 beklee en sy eerste titel in 1951 verower. Hy het goed gedoen in die 1952-seisoen in 'n [[Maserati]] totdat sy seisoen kortgeknip is deur 'n nekbesering wat hy in 'n ernstige ongeluk te Monza in [[Italië]] opgedoen het. In 1954 het hy weer teruggekeer en in 'n Maserati begin jaag en oorgeskakel na [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] toe hulle in die middel van die seisoen ingeskryf het. Hy het in daardie jaar agt van die twaalf wedrenne gewen (ses van die agt wat deel gevorm het van die amptelike kampioenskapskalender) en weer vir Mercedes in 1955 gejaag. Teen die einde van die tweede suksesvolle seisoen (wat oorskadu is deur die tragiese ramp te [[Le Mans]] waarin 81 toeskouers gesterf het), het Mercedes al die 1955-titels gewen en toe onttrek uit Formule Eenwedrenne. In 1956 het Fangio na [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] verskuif waar hy vir Alberto Ascari vervang het wat in 'n ongeluk gesterf het en toe sy vierde titel verower, deur eerste in drie wedrenne te eindig en tweede in al die oorblywende kampioenskapswedrenne. In 1957 het hy weer sy terugkeer na Maserati gemaak waar hy sy vyfde titel gewen het met 'n uitsonderlike poging om sy finale oorwinning by die [[Nürburgring]] in [[Duitsland]] te verseker. Na sy reeks agtereenvolgende kampioenskappe het hy in 1958 afgetree ná die [[Franse Grand Prix]] na hy 24 Grands Prix gewen het uit 'n totaal van 51 waaraan hy deelgeneem het. Hy is op 23 Februarie 1958 deur [[Kuba]]anse rebelle ontvoer maar is later weer vrygelaat. Hy was daarna tot en met sy dood 'n verteenwoordiger vir [[Mercedes-Benz]], waar hy dikwels in sy voormalige renmotors in vertoonrondtes deelgeneem het. In [[1990]] is hy ingelyf by die Internasionale Motorsport se Ererol. Hy is na sy dood in die Ciudad de Balcarce begraafplaas in Argentinië begrawe. == Eksterne skakels == * [http://www.ddavid.com/formula1/fangio_bio.htm Grand Prix History – Hall of Fame], Juan-Manuel Fangio {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Fangio, Juan Manuel}} [[Kategorie:Argentynse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1911]] [[Kategorie:Sterftes in 1995]] ajqh80thulv1x1azx72z6yxttns1a5s 0 7170 2966317 2567588 2026-09-11T08:25:42Z Balenda 83524 Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene 2966317 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Jody Scheckter | image = Scheckter, Jody 1976-07-10 (Ausschn).jpg | caption = Jody Scheckter in 1976 | nationality = {{vlagikoon|Suid-Afrika|1928}} en {{ZAF}} | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1950|1|29}} | birth_place = [[Oos-Londen]], [[Suid-Afrika]] | Years = 1972 – 1980 | Team(s) = [[McLaren]], [[Tyrrell Racing|Tyrrell]], [[Walter Wolf Racing|Wolf]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | Races = 113 (112 begin) | Championships = 1 (1979) | Wins = 10 | Podiums = 33 | Points = 246 (255) | Poles = 3 | Fastest laps = 5 | First race = 1972 [[Verenigde State Grand Prix]] | First win = 1974 [[Sweedse Grand Prix]] | Last win = 1979 [[Italiaanse Grand Prix]] | Last race = 1980 [[Verenigde State Grand Prix]] }} '''Jody David Scheckter''' (gebore op [[29 Januarie]] [[1950]]) is 'n voormalige renjaer en die [[Formule Een]] wêreldkampioen van [[1979]]. Hy is te [[Oos-Londen]] in [[Suid-Afrika]] gebore. [[Lêer:Scheckter Britain 1974.jpg|duimnael|links|Jody Scheckter tydens die Britse Grand Prix 1974]] [[Lêer:ScheckterJody1976-07-31Tyrrell-FordP34.jpg|duimnael|links|Jody Scheckter in die seswiel Tyrrell P34, 1976]] Scheckter het vinnig opgang gemaak in Formule Een nadat hy na [[Verenigde Koninkryk|Brittanje]] toe verhuis het in 1970. Hy het sy debuut in Formule Een gemaak by Watkins Glen in 1972 in 'n [[McLaren]] en op 'n stadium die derde plek beklee voordat hy beheer verloor het en getol het om sodoende in die 9de plek te eindig. Hy het in die daaropvolgende jaar gewys dat hy 'n naam is om dop te hou deur die [[Formule 5000]] kampioenskap te wen. Hy het ook 5 keer aan F1 wedrenne deelgeneem. In [[Frankryk]] het hy byna gewen na sy derde deelname aan 'n F1 wedren, maar ongelukkig het hy in 'n botsing met [[Emerson Fittipaldi]] betrokke geraak. In sy daaropvolgende wedren was die aggressiewe Scheckter in 'n groot ongeluk betrokke waarin byna 'n dosyn motors uit die wedren is, 'n insident wat kenmerkend was van sy vroeë loopbaan. [[Tyrrell Racing|Ken Tyrrell]] het desnieteenstaande nie geskroom om die ratse jongeling aan te stel nie en hy word in 1974 vir die eerste keer 'n voltydse jaer in F1. Scheckter het hulle daarvoor met 'n derde plek in die renjaerkampioenskap beloon asook met wedrenoorwinnings in [[Swede]] en [[Verenigde Koninkryk|Brittanje]]. Hy het in daardie jaar in 8 opeenvolgende wedrenne punte aangeteken wat op daardie tydstip een van die mees konsekwente vertonings was. Tydens die seisoen het Tyrrell ook die mees radikale motorontwerp ooit in F1 bekend gestel, naamlik die seswiel Tyrrell P34. Scheckter het die seswiel sy enigste wen besorg op die Sweedse Anderstorpbaan en in sy 12 wedrenne het hy 10 keer met die motor punte aangeteken. Scheckter het toe in 1977 na Walter Wolf se nuwe span verskuif en 'n oorwinning vir die span in hul eerste wedren besorg. Hy het daarna twee verdere oorwinnings vir die span behaal en gereeld op die podium verskyn, maar uiteindelik tweede in die puntestand geëindig na die meer dominante [[Niki Lauda]]. In 1978 het hy 'n sewende plek behaal en die span verlaat om by [[Scuderia Ferrari]] aan te sluit. Hy het daardie jaar alle verwagtinge oortref en vir F1 se mees herkenbare span 'n vervaardigerstrofee besorg terwyl hy self deur konsekwente vertonings deur die jaar, waaronder 3 oorwinnings getel het, die renjaerskampioenskap gewen het. Hy het egter in 1980 gesukkel om sy titel te verdedig en het selfs misluk in 'n poging om vir een van die wedrenne te kwalifiseer. Na hy slegs 2 punte kon aanteken het Scheckter besluit om uit te tree. Scheckter was dus die laaste kampioenjaer vir Ferrari tot [[Michael Schumacher]] dit 21 jaar later weer vir Ferrari verower het. Na Scheckter se uittrede het hy 'n maatskappy gestig wat opleidings-nabootsers vervaardig het. Hy het daarna heelwat aandag aan sy seuns Tomas en Toby se renloopbane bestee. Tomas jaag in die [[Indy Racing League]] en het die voorste wegspringposisie in die 2003 Indianapolis 500 wedren beklee. Jody se broer [[Ian Scheckter]] het ook vir 'n paar jaar lank aan wedrenne deelgeneem. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Scheckter, Jody}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1950]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Jode]] cr5cxsaw0sv9bhdexvp4ycl5awprfd0 0 9588 2966204 2908544 2026-09-10T16:25:26Z Balenda 83524 Mpnte Carlo is de hoofstad 2966204 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Prinsdom Monaco |volle_naam = <small>''Principauté de Monaco'' ([[Frans]])<br />''Principatu de Munegu'' ([[Monegaskies]])</small> |algemene_naam = Monaco |beeld_vlag = Flag of Monaco.svg |beeld_wapen = Coat of Arms of Monaco.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Location Monaco Europe.svg |leuse = ''Deo Juvante''<br /><small>''([[Latyn]] vir: "Met die hulp van God")''</small> |volkslied = ''Hymne Monégasque''<br /><small>''(Frans vir: "Volkslied van Monaco")''</small><br /><center>[[Lêer:Monaco National Anthem.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Frans]]<ref>{{fr}} {{cite web |url=http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/1909$/036c62fe5f92f2efc1256f5b0054fa42gb?OpenDocument&3Gb |title=Constitution de la Principauté |publisher=Raad van die Regering |accessdate=22 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722170607/http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/1909$/036c62fe5f92f2efc1256f5b0054fa42gb?OpenDocument&3Gb |archive-date=22 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |hoofstad = [[Monte Carlo]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://data.un.org/en/iso/mc.html |title=United-Nations data, country profile |accessdate=18 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418031448/http://data.un.org/en/iso/mc.html |archive-date=18 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://en.gouv.mc/Government-Institutions/Institutions/Constitution-of-the-Principality#eztoc1036069_10 |title=Constitution of Monaco (art. 78): ''The territory of the Principality forms a single commune.'' |accessdate=29 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429231958/https://en.gouv.mc/Government-Institutions/Institutions/Constitution-of-the-Principality |archive-date=29 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> {{Koördinate|43|44|N|7|25|O}} |latd = 43 |latm = 44 |latNS = N |longd = 7 |longm = 25 |longEW = O |grootste_stad = [[Monte Carlo]] {{Koördinate|43|44|N|7|26|O}} |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Monarg]]<br />• Staatsminister |leiername = [[Albert II van Monaco|Prins Albert II]]<br />[[Christophe Mirmand]] |oppervlak_rang = 249^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 2<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/|title=Monaco|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=21 Julie 2025|archive-date=30 Desember 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211230233800/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 0,77 |persent_water = feitlik geen<ref name="monacodata">{{fr}} {{cite web |url=http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/e89a6190e96cbd1fc1256f7f005dbe6e/e1201ddb4e532285c125702a004775bc/$FILE/Pocket%202009.pdf |title=Monaco en Chiffres |publisher=Prinsdom Monaco |accessdate=15 November 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091115210931/http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/e89a6190e96cbd1fc1256f7f005dbe6e/e1201ddb4e532285c125702a004775bc/$FILE/Pocket%202009.pdf |archive-date=15 November 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |bevolking_skatting = 31&nbsp;813<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 216^de |bevolking_sensus = 38&nbsp;423<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.monacostatistics.mc/Population-and-employment/Population-census |title=Population census |publisher=Monegaskiese Instituut vir Statistiek en Ekonomiese Studies (IMSEE) |date=2024 |accessdate=21 Julie 2025}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2024 |bevolkingsdigtheid = 15&nbsp;906,5 |bevolkingsdigtheidmi² = 41&nbsp;315,6 |bevolkingsdigtheidrang = 1^ste |BBP_PPP = $7,672&nbsp;miljard<ref name="CIA" /> |BBP_PPP_rang = 171^ste |BBP_PPP_jaar = 2015 |BBP_PPP_per_kapita = $115&nbsp;700<ref name="CIA" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 3^de |BBP = $9,995&nbsp;miljard<ref name="CIA" /> |BBP_rang = 159^ste |BBP_jaar = 2023 |BBP_per_kapita = $256&nbsp;581<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD?locations=MC&name_desc=false |title=GDP per capita (current US$) – Monaco |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=21 Julie 2025 |archive-date= 3 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203110227/https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD%3Flocations%3DMC%26name_desc%3Dfalse |url-status=dead }}</ref> |BBP_per_kapita_rang = 2^de |onafhanklikheidstipe = • [[Huis van Grimaldi]]<br />• Frans-Monegaskiese Verdrag<br />• Eerste grondwet<br />• Frans-Monegaskiese Verdrag |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = <br />[[1297]]<br />[[1861]]<br />[[1911]]<br />[[2002]] |MOI = {{wins}} 0,956<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.unescap.org/pdd/publications/workingpaper/wp_09_02.pdf |title=Filling Gaps in the Human Development Index |publisher=United Nations ESCAP |date=Februarie 2009 |accessdate=5 Oktober 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005100501/http://www.unescap.org/pdd/publications/workingpaper/wp_09_02.pdf |archive-date=5 Oktober 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |MOI_rang = 1^ste |MOI_jaar = 2008 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = |Gini_rang = |Gini_jaar = |Gini_kategorie = |geldeenheid = [[Euro]] (€) |geldeenheid_kode = EUR |land_kode = MC |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+01]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+02]] |internet_domein = [[.mc]] |skakelkode = 377 |voetskrif = }} '''Monaco''' ([[Frans]] ''Monaco'', [mɔnako]; [[Monegaskies]]: ''Munegu''), amptelik die '''Prinsdom Monaco''' ([[Frans]]: ''Principauté de Monaco''; [[Monegaskies]]: ''Principatu de Munegu''), is 'n [[Europa|Europese]] stad- en mikrostaat. Ná die [[Vatikaanstad]] is Monaco die tweede kleinste land ter wêreld en word deur die oudste heersende dinastie, die [[Huis van Grimaldi]], geregeer. [[Lêer:Panorama schloss monaco.jpg|duimnael|links|350px|Die paleis van Monaco]] [[Lêer:Centro histórico, Mónaco, 2016-06-23, DD 01.jpg|duimnael|links|350px|Le Rocher met die historiese middestad (Le Rocher of Monaco-Ville genoem)]] Monaco is tussen [[Frankryk]] en die [[Middellandse See]] geleë, aan die [[Franse Riviera]] of ''Côte d'Azur'' ("Asuurblou Kus") en sowat 21&nbsp;km van die Franse grens met [[Italië]] af. Monaco, wat volledig deur Franse staatsgebied omsluit word, bestaan hoofsaaklik uit die ou stad Monaco en die woongebiede wat later bygevoeg is. Dit is die digbevolkste staat ter wêreld met meer as 16&nbsp;000 inwoners per vierkante kilometer. Na Monaco word dikwels verwys as die [[Manhattan]] van die Middellandse See, 'n bynaam wat op die talle [[wolkekrabber]]s en voortdurende boubedrywighede in die prinsdom sinspeel. Monaco is allermins een van die aantreklikste kusoorde langs die Franse Riviera – [[Monte Carlo]] word eerder as 'n lofsang op [[glas]] en [[beton]] beskryf, versinnebeeld deur veelverdieping-hotelle en woonsteltorings wat uit 'n doolhof strate verrys en met hul helder fasades 'n sterk kontras vorm teen die heuwels in die agtergrond. Nogtans is daar ook 'n historiese kwartier, geleë op 'n groot rotsformasie aan die hawe se suidekant, Le Rocher. Hier is ook die prinslike paleis geleë. Die vraagstukke, wat die klein prinsdom in die gesig staar, verskil nie baie van dié van groter lande nie. Die handhawing van die openbare orde is 'n prioriteit vir die regering; lae [[misdaad]]syfers is belangrik om Monaco se aantreklikheid vir die welgesteldes en skones te bewaar. Terselfdertyd het Monaco aan die begin van die 21ste eeu die voorheen ongekende stap gedoen om sy deure vir hoofstroom-[[toerisme]] te open. Toeriste word deur die aangename [[klimaat]] en uitstekende [[infrastruktuur]] met 'n hoë digtheid luukse hotelle en eersterangse [[restourant]]e (waaraan tien Michelin-sterre toegeken is<ref>{{de}} [https://www.frankfurt-live.com/tourismus-in-monaco-nimmt-wieder-fahrt-auf-122503.html ''Frankfurt-live.com, 8 Junie 2020: Tourismus in Monaco nimmt wieder Fahrt auf. Besoek op 21 Augustus 2020'']</ref>) gelok; welvarendes trek daarnaas voordeel uit Monaco se reputasie as verskaffer van finansiële dienste, belastingshawe – alhoewel lande soos Frankryk moeite doen om die prinsdom se aantrekkingskrag op belastingontduikers te verminder, terwyl ook inligting uitgeruil word met die Amerikaanse federale belastingsdiens ''Internal Revenue Service (IRS)'' – en jaghawe. Met uitsondering van Franse burgers, wat in hul geboorteland belastingpligtig bly, hoef permanente bewoners geen belasting op inkomste en erflatings te betaal nie – rede genoeg vir welvarende buitelanders om hulle in die prinsdom te vestig. Ondernemings trek eweneens voordeel uit Monaco se belastingwetgewing. Bekende persoonlikhede uit die televisie- en vermaakbedryf vergader jaarliks in Monaco ter geleentheid van Monte Carlo se televisiefees wat danksy 'n inisiatief van prins [[Rainier III van Monaco|Rainier III]] sedert 1961 gehou word. Die invloed van Monaco se eie uitsaaibedryf strek ver buite sy grense. Sedert die 1960's maak Radio Monte-Carlo (RMC) gebruik van senders met baie groot reikwydtes om gehore in groot dele van Frankryk te teiken. Sedert die 1970's word ook programme vir [[Italiaans]]e luisteraars uitgesaai. RMC beskik oor uitgebreide FM-netwerke in albei lande. Franse radioprogramme word aangevul deur die televisiediens TV Monte-Carlo (TMC).<ref>{{en}} [https://www.bbc.com/news/world-europe-17616158 ''BBC.com: Monaco profile – Media. Besoek op 21 Augustus 2020'']</ref> == Etimologie == Gedurende die 6de eeu v.C. het Phokeane van Massalia (die huidige [[Marseille]]) die kolonie Monoikos gestig.<ref name="Klieger2012">{{en}} {{cite book |author=P. Christiaan Klieger |title=The Microstates of Europe: Designer Nations in a Post-Modern World |url=https://books.google.com/books?id=CrfwGa4aCwYC&pg=PA165 |date=29 November 2012|publisher=Lexington Books |isbn=978-0-7391-7427-2 |pages=165–}}</ref> Die naam van dié kolonie is ontleen aan die plaaslike aanbidding van die [[Griekse mitologie|Griekse]] [[halfgod]] [[Herakles]], wat later ook deur die [[Rome]]ine vereer is en volgens oorlewering 'n antieke pad deur die streek van Spanje na Italië gebou het.<ref name="Klieger2012" /> Die [[Romeinse Ryk|Romeinse keiser]] [[Julianus]] het ook Herakles se bouwerk aan Monaco se hawe en 'n kuspad beskryf.<ref name="Rike1987">{{en}} {{cite book |author=R. L. Rike |title=Apex Omnium: Religion in the Res Gestae of Ammianus |url=https://books.google.com/books?id=R0LbfTAT--gC&pg=PA24 |year=1987 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-05858-3 |pages=24–}}</ref> Die pad was besaai met altare vir Herakles en 'n tempel wat aan hom gewy was, is op die rots van Monaco opgerig. Vervolgens is die benaming "Hawe van Herakles" vir die antieke hawe gebruik.<ref name="Klieger2012" /> ''Monoeki'' beteken "enkele een" en ''Monoikos'' beteken "enkelhuis" wat 'n verwysing kon gewees het na Herakles of sy tempel, of die geïsoleerde gemeenskap wat die gebied rondom die rots bevolk het.<ref name="Klieger2012" /> == Geografie en klimaat == === Geografie === [[Lêer:Monaco satellite map.png|duimnael|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Monaco]] [[Lêer:Monaco5.png|duimnael|Die 10 wyke van Monaco]] [[Lêer:Monaco Monte Carlo 1.jpg|duimnael|'n Uitsig oor Monte Carlo]] Die Prinsdom Monaco is, naas die [[Vatikaanstad]], die kleinste onafhanklike staat ter wêreld. Dit lê aan die Mediterreense kus, sowat 18&nbsp;km oos van [[Nice]] en digby die [[Italië|Italiaanse]] grens. Monaco word deur Frankryk omring, behalwe 'n kus langs die [[Liguriese See]]. Die prinsdom beslaan 'n smal strokie land, met 'n kuslyn van meer as 3,2&nbsp;km, waar die rotswande van die [[Alpe|Alpynse]] voorheuwels steil uit die see verrys. Die hoogste punt in die prinsdom is "Le Rocher" (Die Rots), 140&nbsp;m bo seespieël. Tot 1959 het Monaco 'n oppervlakte van slegs sowat 150&nbsp;ha beslaan. Sedertdien is die grondgebied deur middel van [[landwinning]] tot 202&nbsp;ha vergroot. Groot dele daarvan is dig bebou, en dikwels word ouer geboue afgebreek om plek te maak vir nuwe veelverdiepinggeboue. Monaco word in tien wyke (''quartiers'') verdeel: # Monaco-Ville, die hoofstad en ou stad wat op 'n voorgebergte in die Middellandse See lê # La Condamine, die hawegebied # [[Monte Carlo]], die vernaamste woongebied en vakansieoord met die kasino # Fontvieille, 'n nuwe woongebied wat kunsmatig uit die see gewen is, met onder meer die winkelsentrum ''Carrefour'' # Moneghetti aan die westelike grens met die Cap d'Ail # Larvotto Terano met sy seeklub, noordoos van Monte Carlo # en Saint-Romain, 'n klein gemeenskap wat aan Larvotto Terano grens # Saint Michel # La Colle # Les Révoires === Klimaat === Die prinsdom staan bekend vir sy natuurskoon en sy matige Mediterreense [[winter]]reënklimaat met warm en droë [[somer]]s en 'n gemiddelde jaarlikse temperatuur van 16&nbsp;°C. Die gemiddelde laagste temperatuur in Januarie en Februarie is 8&nbsp;°C (47&nbsp;°F), terwyl die gemiddelde hoogste temperatuur in Julie en Augustus tot 26&nbsp;°C (78&nbsp;°F) styg. Daar word 'n gemiddeld van meer as driehonderd sonskyndae en 'n gemiddelde reënval van sowat 800&nbsp;mm per jaar aangeteken. {{Tabel weergemiddeldes |locatie = Monaco |bron = Monaco se webwerf<ref>{{fr}} [http://www.visitmonaco.com/fr/Monaco-Pratique/Climat "Climatological information for Monaco"] – Monaco website</ref> | jan_gem=10.2 | jan_gem_ns=82.7 | feb_gem=10.4 | feb_gem_ns=76.4 | mrt_gem=11.8 | mrt_gem_ns=70.5 | apr_gem=13.9 | apr_gem_ns=62.2 | mei_gem=17.1 | mei_gem_ns=48.6 | jun_gem=20.8 | jun_gem_ns=36.9 | jul_gem=23.5 | jul_gem_ns=15.6 | aug_gem=23.7 | aug_gem_ns=31.3 | sep_gem=21.6 | sep_gem_ns=54.4 | okt_gem=17.8 | okt_gem_ns=108.2 | nov_gem=14.0 | nov_gem_ns=104.2 | dec_gem=11.4 | dec_gem_ns=77.5 | jaar_gem=16.4 | jaar_gem_ns=768.5 | jan_gem_min=8.1 | jan_gem_max=12.3 | feb_gem_min=8.2 | feb_gem_max=12.5 | mrt_gem_min=9.6 | mrt_gem_max=14.0 | apr_gem_min=11.6 | apr_gem_max=16.1 | mei_gem_min=14.8 | mei_gem_max=19.4 | jun_gem_min=18.5 | jun_gem_max=23.0 | jul_gem_min=21.2 | jul_gem_max=25.8 | aug_gem_min=21.5 | aug_gem_max=25.9 | sep_gem_min=19.3 | sep_gem_max=23.8 | okt_gem_min=15.6 | okt_gem_max=19.9 | nov_gem_min=11.9 | nov_gem_max=16.1 | dec_gem_min=9.3 | dec_gem_max=13.4 | jaar_gem_min=14.1 | jaar_gem_max=18.5 | zujan = 148.8 | zufeb = 152.6 | zumrt = 201.5 | zuapr = 228.0 | zumei = 269.7 | zujun = 297.0 | zujul = 341.0 | zuaug = 306.9 | zusep = 240.0 | zuokt = 204.6 | zunov = 156.0 | zudec = 142.6 | rdjan = 6.8 | rdfeb = 6.4 | rdmrt = 6.1 | rdapr = 6.3 | rdmei = 5.2 | rdjun = 4.1 | rdjul = 1.9 | rdaug = 3.1 | rdsep = 4.0 | rdokt = 5.8 | rdnov = 7.0 | rddec = 6.0 }} == Geskiedenis == === Antieke tydperk === [[Lêer:Meyers b9 s0067b.jpg|duimnael|Monaco as deel van die Romeinse [[Ligurië]], 1ste eeu v.C.]] Die naam Monaco is afgelei van die nabygeleë Griekse kolonie Monoikos, wat in die 6de eeu v.C. deur Griekse setlaars, die Phokeane, gestig is. Volgens 'n ou mite het Herkules die gebied van Monaco besoek, en ter ere van hom het die Phokeane 'n tempel opgerig – die tempel van Herkules Monoikos, wat later die middelpunt van 'n Gallies-Romeinse nedersetting sou word. Die godheid se bynaam Monoikos – die Unieke – sou vervolgens ook na die nedersetting verwys. Monoikos is in 122 v.C. deur Romeinse troepe verower. Gedurende die bloeitydperk van die [[Romeinse Ryk]] het ook Monaco gefloreer. Akwadukte het in die kusgebied ontstaan om nedersettings van vars water te voorsien, terwyl paaie, wat langs die Mediterreense kus geloop het, Italië met Spanje verbind het. Uit die gebied van Monaco is olyfolie, [[wyn]] en [[suurlemoen]]e na [[Rome]] uitgevoer. Ná die ondergang van die Romeinse Ryk in die 5de eeu het Germaanse stamme die gebied binnegedring. Die inheemse bevolking het met [[Gote|Gotiese]] en [[Franke|Frankiese]] setlaars vermeng wat hulle hier gevestig het. === Middeleeue === [[Lêer:Malizia.jpg|duimnael|Muurskildery van François Grimaldi wat – verklee as 'n monnik – daarin geslaag het om die Rots van Monaco in te neem]] Min is bekend oor die gebied se geskiedenis tussen die 5de en 10de eeu. Monaco het in die 9de eeu 'n deel van die Graafskap [[Nice]] geword. Teen die middel van die 11de eeu het Genuese troepe die stad verower, en Monaco het 'n kolonie van die Italiaanse [[Genua|Republiek van Genua]] geword. Vanaf 1070 het lede van die Grimaldi-gesin as stadshere gefungeer. Die keisers van die [[Heilige Romeinse Ryk]] het die inlywing van Monaco by die Genuese magsgebied herhaaldelik goedgekeur. In 1162 het keiser [[Frederik I (Barbarossa)|Frederik Barbarossa]] sy toestemming vir die vestiging van Genuese koopmans in die gebied verleen, terwyl keiser Hendrik VI Monaco in 1191 amptelik aan die Republiek van Genua geskenk het. Die politieke en militêre gesag is deur twee Genuese kastellane (''castellani'') uitgeoefen wat ook die opperbevel oor Monaco se garnisoen gehad het. Regspraak is deur 'n regter (''podestà'') uitgeoefen. Die gemeenskap van Monegaskiese burgers (in [[Latyn]] ''Universitas'' genoem) het die administrasie van die gebied in hande gehou; namens hulle is Monaco deur twee amptenare of ''syndici'' geadministreer.<ref>{{de}} Wolfgang Ismayr (red.): ''Die politischen Systeme Westeuropas''. 4., aktualisierte und überarbeitete Auflage. Wiesbaden: VS Verlag für Sozialwissenschaften 2009, bl. 924</ref> Twee eeue lank het 'n bloedige magstryd hier afgespeel tussen twee Genuese partye – die Ghibelline, aanhangers van die keisers, en die pousgesinde Guelfe. Die Ghibelline het in 1215 'n vesting opgerig, die historiese voorloper van die huidige prinslike paleis. In 1297 het François Grimaldi, 'n lid van die Guelfe-party, in die py van 'n Fransiskaanse monnik ("monaco" in [[Italiaans]]) verklee en die Ghibelline-vesting ingeneem wat die beroemde rots van Monaco destyds beskerm het. Die gesinshoof van die Guelfe het sy heerskappy as Rainier I begin en die stamvader van die nog steeds regerende dinastie van die Huis van Grimaldi geword wat Monaco sedertdien as 'n onafhanklike gebied geregeer het. In 1346 het Charles I Grimaldi daarin geslaag om die nabygeleë stad [[Menton]] by Monaco in te lyf. 1355 het ook Roquebrune 'n Monegaskiese besitting geword. Tydens die heerskappy van Jean I het Monaco in 1419 uiteindelik die eiendom van die Huis van Grimaldi geword. Die Franse koning [[Karel VIII van Frankryk|Karel VIII]] en die hertog van Savoie het in 1489 met 'n oorkonde die onafhanklikheid van Monaco erken. === Monaco as prinsdom === [[Lêer:Frontiere Monaco.gif|duimnael|Afstigting van die stede Menton en Roquebrune in 1848]] Honoré II van Monaco het in 1612 die eerste heerser geword wat die titel "prins" gedra het. In 1731 het die heerskappy van die geslagslyn van Goyon de Matignon-Grimaldi begin. Die enigste tydperk van vreemde heerskappy was die jare van 1789 tot 1814, toe Monaco deur Frankryk geannekseer is. Lede van die Huis van Grimaldi is reeds gedurende die [[Franse Rewolusie]] in hegtenis geneem en het enkele jare in die tronk deurgebring. Toe hulle vrygelaat is, was hulle om finansiële redes genoodsaak om die grootste deel van hul besittings te verkoop. Hul paleis, wat tydens die Rewolusie as pakhuis gedien het, het herstelwerk nodig gehad. Volgens 'n besluit van die [[Kongres van Wene]] was Monaco van 1815 tot 1860 'n protektoraat van die Koninkryk [[Sardinië]], terwyl sy onafhanklikheid een jaar later deur die Frans-Monegaskiese Verdrag erken is. In 1836 het die kasino van Monaco sy deure geopen. Die stede Menton en Roquebrune het in 1848 hulle onafhanklikheid verklaar en is twaalf jaar later by Frankryk ingelyf. Nadat Sardinië in 1861 'n deel van die koninkryk Italië geword het, het Frankryk danksy die oortuigingskrag van prins Charles III Grimaldi (1856–1889) die soewereiniteit van Monaco en sy huidige grense erken. In 1865 het die doeane-unie tussen Frankryk en Monaco in werking getree. Tegelykertyd is die kasino van Monaco geopen. Danksy die wins uit die kasinobedryf geniet die inheemse bevolking van 1869 af belastingvryheid. === 20ste eeu === [[Lêer:Aerial view of Monaco at dusk.jpg|duimnael|Monaco in die aandskemer]] [[Lêer:Princess Grace and Prince Rainier III.jpg|duimnael|Prins Rainier III en Gracia Patricia]] Tot en met die proklamasie van 'n Grondwet in 1911 tydens die heerskappy van Albert I Grimaldi (1889–1922), het die prins van Monaco as 'n absolute heerser regeer. In Julie 1918 is 'n ooreenkoms onderteken wat bepaal het dat Frankryk in 'n beperkte mate as 'n beskermende mag sal optree. Die ooreenkoms, wat deel van die [[Verdrag van Versailles]] was, het van Monaco 'n protektoraat van Frankryk gemaak en die Monegaskiese politiek ondergeskik gemaak aan Franse politieke, militêre en ekonomiese belange. Die ooreenkoms het daarnaas ook Monaco se erfopvolging gereël; die Duitse dinastie Uracht-Württemberg is hiervan eksplisiet uitgesluit, selfs al sou die Huis van Grimaldi eendag uitsterf. Vanaf die 1920's het Monaco 'n gewilde vakansiebestemming vir Europese en Amerikaanse film- en sportsterre en ander welgesteldes geword. Steeds meer luukse jagte het Monaco-hawe aangedoen, terwyl kunstenaars soos die skilder [[Pablo Picasso]] tot die prinsdom se natuurskoon aangetrokke gevoel het. Die motorwedren ''Grand Prix de Monaco'', wat in 1929 vir die eerste keer gehou is, het vinnig een van Europa se groot sportgebeurtenisse geword. Nadat die nagevolge van die [[Groot Depressie]] ook in Europa baie rykdom vernietig het, het Monaco moeilike tye beleef. Die inkomste uit die plaaslike kasinobedryf en ander besighede het skerp gedaal. Die oorlogsjare tussen 1939 en 1945 was nóg 'n donker episode in die geskiedenis van die prinsdom. Alhoewel prins Louis II aanvanklik sy neutraliteit in die konflik tussen die fascistiese [[spilmoondhede]] en die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|geallieerdes]] verklaar het, het hy vervolgens aktiewe steun aan die Vichy-regering verleen, 'n bewind wat deur Nazi-Duitsland in die suidelike gedeelte van Frankryk geïnstalleer. Prins [[Rainier III van Monaco|Rainier III]] het die troon in 1949 bestyg ná die dood van sy grootvader Prins Louis II. Hy is in 1956 met die Amerikaanse rolprentster [[Grace Kelly]] (prinses Gracia Patricia<ref>Na die prinses word onder meer in die Afrikaanse, Nederlandse en Duitse taalgebied as ''Gracia'' verwys. In Frans en [[Engels]] het haar voornaam egter onveranderd ''Grace'' gebly.</ref>) getroud. Met die nuwe Grondwet, wat in 1962 geproklameer is, is die doodstraf afgeskaf, die stemreg vir vroue ingevoer en 'n hooggeregshof ingestel om basiese burgerregte te beskerm. In 1982 het prinses Gracia Patricia in 'n tragiese motorongeluk gesterf. In 1993 het Monaco 'n volwaardige lidstaat van die [[Verenigde Nasies]] geword. === 21ste eeu === [[Lêer:Balconies - Monaco 2014.jpg|duimnael|Bougrond is in Monaco so skaars dat landwinning oorweeg moet word]] In 2002 het 'n nuwe ooreenkoms tussen Frankryk en Monaco bepaal dat die prinsdom 'n onafhanklike staat mag bly, selfs al sou daar geen erfgename wees wat die troon kan bestyg nie. 'n Vroeëre verdrag het in hierdie geval vasgelê dat Monaco weer by Frankryk ingelyf sou word. Die verantwoordelikheid vir militêre sake berus egter steeds by Frankryk. Ses jaar ná sy aansoek om lidmaatskap is Monaco op 5 Oktober 2004 as die 46ste lidstaat van die [[Raad van Europa]] aanvaar. As 'n voorvereiste vir sy lidmaatskap, het Monaco 'n aantal grondwetlike hervormings deurgevoer waardeur die prinsdom meer in die rigting van 'n demokratiese regstaat beweeg en sy [[onafhanklikheid]] van Frankryk versterk het. Nogtans is die voorregte van die sowat 7&nbsp;700 Monegaskiese burgers, veral op die arbeids- en behuisingsmark, bewaar. Weens die ernstige siekte van sy vader het prins Albert vanaf 31 Maart 2005 sy ampspligte uitgevoer. Met die dood van prins Rainier op 6 April 2005 het Albert sy vader ná 'n routyd van drie maande op 12 Julie as prins [[Albert II van Monaco|Albert II]] opgevolg. Hy het op 1 Julie 2011 in die [[huwelik]] met die voormalige [[Suid-Afrika]]anse swemmer [[Charlene, Prinses van Monaco|Charlene Lynette Wittstock]] getree. 'n Nuwe landwinningsprojek ter waarde van omstreeks een miljard € is in 2014 in die beplanningsfase. Monaco se oppervlakte sal met ses hektaar vergroot word om nuwe geboue met tussen ses en tien verdiepings op te rig – waaronder luukse woonstelgeboue, winkels, sakekantore en geriewe vir openbare instellings asook 'n parkeerterrein en jaghawe vir veertig bote. Die nuwe buurt, wat tussen die hawebaai Anse du Portier en die Grimaldi-forum ontstaan, sal op 'n reuse-fondamentplaat rus wat twintig meter hoog is. Motors sal grotendeels verban word.<ref>{{de}} [http://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/maerkte,did=949096.html ''GTAI Germany Trade and Invest, 24 Januarie 2014: Monaco erweitert seine Fläche. Besoek op 18 Junie 2014''] {{dooie skakel}}</ref> == Politiek == [[Lêer:Whole Monaco.jpg|duimnael|'n Uitsig oor die hele staatsgebied van die Prinsdom Monaco]] Monaco word sedert 1911, toe prins Albert I die eerste grondwet van Monaco, die ''Organisation constitutionelle'', afgekondig het, as 'n konstitusionele monargie geregeer, waarby die prins as staatshoof optree. Die staatsminister en regeringshoof is die voorsitter van die regeringsraad met vier lede (die kabinet). Staatsminister en regeringsraad vorm gesamentlik die uitvoerende gesag van Monaco. Die staatsminister moet 'n Franse burger wees. Hy word deur die prins benoem. Die Franse regering stel volgens die verdrag van 1861 vooraf 'n aantal kandidate vir die amp voor. Volgens die nuwe Grondwet van 1962 is Monaco 'n prinsdom met beperkte soewereiniteit. Die prins deel sy uitvoerende gesag met die een-kamer-parlement van Monaco, die Nasionale Raad (''Conseil National''). Die 24 lede van die parlement word vir 'n periode van vyf jaar in 'n algemene verkiesing gekies. Die plaaslike politiek word deur die Kommunale Raad (''Conseil Communal'') met 15 verkose lede beheer. Die burgemeester is die voorsitter van die raad. === Nuwe staatsverdrag met Frankryk === [[Lêer:Coat of arms and flag of Monaco.jpg|duimnael|links|Vlag en wapen van Monaco]] Prins Albert II het op 9 November 2005 in die [[Parys]]e [[Élysée-paleis]] 'n nuwe staatsverdrag met Frankryk onderteken waardeur die Prinsdom Monaco se outonomie vergroot is. Volgens 'n konvensie van 1930 was alle politieke sleutelposte, waaronder ook die amp van ''ministre d'état'' (regeringsleier), gereserveer vir Franse amptenare, waarby die kandidate deur die Franse regering voorgestel en vervolgens deur die Prinsdom Monaco benoem is. Volgens die nuwe staatsverdrag met Frankryk het tans ook Monaco die reg om self plaaslike kandidate te benoem. Terwyl die amp van regeringsleier nog deur 'n Franse burger (Michel Roger) beklee woord, het prins Albert II 'n Monegas, Franck Biancheri, benoem as minister van finansies en dus tweede belangrikste politikus in die regeringshiërargie. === Buitelandse betrekkinge === [[Lêer:Monaco Embassy in Washington.jpg|duimnael|Monaco se ambassade in [[Washington, D.C.]]]] Monaco handhaaf diplomatieke betrekkinge met ander state. Tans is daar vyftien Monegaskiese ambassades. Reeds in 1993 het die prinsdom 'n lidstaat van die [[Verenigde Nasies]] geword. Volgens die nuwe staatsverdrag met Frankryk vind gereeld konsultasie oor die grondbeginsels van Monaco se buitelandse beleid tussen die twee lande plaas, maar staan dit die prinsdom andersins vry om self met ander state diplomatieke betrekkinge aan te gaan en onderhandelinge oor wedersydse betrekkinge te begin. Sodanige onderhandelinge word onder meer met die Europese Unie gevoer. Betrekkinge met die Verenigde State strek terug tot die middel van die 19de eeu. In 2006 is volle diplomatieke betrekkinge aangeknoop waarby die Amerikaanse ambassadeur in Frankryk ook in Monaco geakkrediteer word, net soos die Amerikaanse konsul-generaal in Marseille in wie se bevoegdheid die meeste diplomatieke en ander kontakte met Monaco val.<ref>{{en}} [https://www.state.gov/u-s-relations-with-monaco/ ''U.S. Department of State: U.S. Relations With Monaco. Besoek op 21 Augustus 2020'']</ref> Die Suid-Afrikaanse ambassade in Parys dien ook as ambassade vir Monaco; die ambassadeur word in albei lande geakkrediteer.<ref>{{en}} [https://en.gouv.mc/Policy-Practice/Monaco-Worldwide/Diplomacy-and-International-Presence/bilateral-relations/All-the-countries/South-Africa ''Gouvernement Princier: Representation of the Republic of South Africa in the Principality of Monaco. Besoek op 21 Augustus 2020''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200810064001/https://en.gouv.mc/Policy-Practice/Monaco-Worldwide/Diplomacy-and-International-Presence/bilateral-relations/All-the-countries/South-Africa |date=10 Augustus 2020 }}</ref> Die eerste amptelike verteenwoordiger van Monaco in Suid-Afrika is reeds in November 1964 benoem. R.P.A. Dyker, die destydse verteenwoordiger van die Nederlandse [[lugredery]] KLM in [[Kaapstad]], is as ere-konsul benoem, met toerisme as sy hooffokus.<ref>{{en}} ''South African Digest'', 13 November 1964, bl. 11</ref> == Ekonomie == Die Monegaske se lewenstandaard is hoog en vergelyk gunstig met dié van Franse metropolitaanse gebiede. Monaco is een van min lande sonder 'n publieke skuldlas. === Ekonomiese sektore === [[Lêer:008-day1-HD.jpg|duimnael|Uitsig oor die moderne kongres- en uitstalsentrum ''Forum Grimaldi'' wat teen 'n koste van €280 miljoen vlakby die strand van Larvotto opgerig en in Julie 2000 deur prins Rainier III amptelik ingewy is. Sowat 1&nbsp;000 parkeerplekke en 'n vulstasie het ondergronds ontstaan]] [[Lêer:Monaco08.JPG|duimnael|Woonstelblokke in Monte Carlo]] [[Lêer:Vertical Garden.jpg|duimnael|Vertikale tuine is 'n geskikte oplossing vir 'n stad waar grond baie skaars is]] Meer as 'n derde van Monaco se bruto binnelandse produk (33,94 persent) word deur twee ekonomiese sektore gegenereer, die bank- en versekeringbedryf (16,7 persent van die BBP) en wetenskap-, en tegnologiebedryf en administrasie (17,2 persent van die BBP). Ander belangrike sektore is handel (8,3 persent), onderwys, gesondheids- en sosiale dienste (8,1 persent) en eiendomme (7,6 persent).<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/sid_59FE0412D046D890EDE8745436D8A393/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Monaco/Wirtschaft_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Monaco – Ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160311080237/http://www.auswaertiges-amt.de/sid_59FE0412D046D890EDE8745436D8A393/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Monaco/Wirtschaft_node.html |date=11 Maart 2016 }}</ref> Die staatsinkomste het in 2012 sowat 900 miljoen € beloop (2011: 810 miljoen €), die staatsbesteding 896 miljoen € (2011: 861 miljoen €). So is vir die eerste keer sedert 2008 weer 'n staatsinkomste-oorskot aangeteken. Die hoofbronne van staatsinkomste was die belasting op toegevoegde waarde (49 persent), korporatiewe belasting, belasting op ekonomiese en juridiese transaksies en 'n aantal ander belastings. Staatsmonopolies (waaronder die kasinobedryf, die uitreiking van posseëls en die belasting op tabak) speel intussen 'n minder belangrike rol. Daar is geen [[inkomstebelasting]] vir natuurlike persone nie. 'n Groot deel van die staatsuitgawes word aan die uitbou van die infrastruktuur bestee. Die prinsdom het sy ekonomie suksesvol gediversifiseer en sowel die dienstesektor asook klein, skoon nywerhede met groot waardetoevoeging uitgebrei. 'n Nuwe stasie is opgerig en die prinsdom sal in die toekoms deel van Frankryk se [[TGV]]-sneltreinspoorwegnet wees. Die aantal bushaltes is tot meer as 140 vergroot, en ook die aantal hotelbeddens het aansienlik gestyg. Die tekort aan goedkoper driesterhotelle word intussen verlig deur onder meer 'n nuwe hotel van die Franse ''Novotel''-ketting wat op die voormalige perseel van Radio Monte Carlo opgerig is. Die Monegaskiese vervaardigingsbedryf is beperk tot ligte en omgewingsvriendelike nywerhede soos kosmetika en elektronika wat hoofsaaklik in Fontvieille, wes van Monaco-hawe, saamgetrek is. === Belasting === [[Lêer:Hotel de Paris à Monaco.JPG|duimnael|links|Hôtel de Paris]] Monaco het sedert 1869 geen inkomstebelasting vir sy inwoners nie, maar wel 'n monopolie oor die posdiens en [[tabak]]. Die telefoonnetwerk is vroeër deur die staat beheer. Intussen is 49% in die besit van ''Cable and Wireless'', 45% van die staat en 6% van die ''Compagnie Monégasque de Banque'' (Monegaskiese Bankmaatskappy), alhoewel dit nog steeds 'n monopolie is. Monopolies is dalk die opmerklike kenmerk van Monaco se ekonomie; dit bestaan ook ten opsigte van die [[televisie]]-opvangs (antennes word nie toegelaat nie en die plaaslike kabeltelevisie is 'n verpligte diens), gas-, elektrisiteits- en watervoorsiening. Die belangrikste belasting is dié op toegevoegde waarde, naas korporatiewe belasting en belasting op ekonomiese en regstransaksies. Die gebrek aan 'n inkomstebelasting maak Monaco 'n aantreklike woonplek vir Europese welgesteldes wat die belastingnet in hulle vaderland wil ontwyk, met die noemenswaardige uitsondering van Frankryk. Die prinsdom het sodoende die tuiste van sowat 20&nbsp;000 miljoenêrs geword. Die meeste is sakelui en verdien hulle inkomste uit ondernemings buite die prinsdom. === Kasinobedryf === [[Lêer:Casinò - panoramio.jpg|duimnael|Die Casino de Monte-Carlo]] Die kasinomaatskappy, wat deur die ''Société des Bains de Mer (SBM)'' beheer word en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] sowat 70% van die staat se inkomste opgelewer het, dra met sy vyf kasino's nou minder as 5% by (in die jaar 1949 is dit nog 45 persent). Die kasino's is slegs oop vir buitelandse besoekers; Monegaske mag nie daar dobbel nie. Die SBM beheer tans veral gastronomiese ondernemings, soos sy vier hotelle (onder meer die luukse hotelle ''Monte Carlo Beach Hotel'' en die ''Hôtel de Paris''), meer as 20 restourante en die nagklub ''Jimmy'z''. Die nuwe ''Monte Carlo Bay Hotel & Resort'', 'n viersterhotel met elf verdiepings en 335 kamers, is op 1 Oktober 2005 op die skiereiland van die Larvotto ingewy en spog met sy eie strandmeer en [[chloor]]vrye water. Daarnaas beskik die SBM oor aansienlike eiendomme. Die staat besit 70 persent van die SBM se aandele, wat op die Paryse effektebeurs gelys is. === Ekonomiese ontwikkeling === [[Lêer:Bus panoramique touristique Le grand tour Monaco-2.JPG|duimnael|'n Toerbus neem toeriste na besienswaardighede]] Monaco se bruto binnelandse produk (BBP) is in 2014 op 5,32 miljard € beraam. Die amptelike berekening van die per capita-BBP baseer op die de facto-bevolking (36&nbsp;136, waarvan slegs 8&nbsp;837 Monegaskiese burgers) en pendelaars uit die omgewing. Vir altesaam meer as 75&nbsp;000 persone (alle permanente inwoners en pendelaars uit die buiteland) is dus in 2014 'n per capita-BBP van 63&nbsp;497&nbsp;€ bereken.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Monaco/Wirtschaft_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake – Monaco: Ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101091931/http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Monaco/Wirtschaft_node.html |date= 1 Januarie 2016 }}</ref> Die groot getal pendelaars wys daarop dat werkloosheid in Monaco tans onbekend is – die werkloosheidsyfer is nul persent. Die aantal ekonomies aktiewe persone het in 2013 met 2,4 persent toegeneem en was met 50&nbsp;792 groter as die inwonertal. Die inflasiekoers het in 2012 1,7 persent beloop. Aan die begin van die 21ste eeu het Monaco se tekort op die lopende rekening – wat steeds deur fondse uit die staat se skatkis geëwenaar word – aansienlik toegeneem. Die regering onder prins Albert II besef dat die prinsdom sy gewildheid onder veral jong toeriste sterk moet vergroot. Monaco begin dus nie net sy beeld as toeristebestemming heeltemal verander nie, maar het ook 'n grootskaalse beleggingsprogram van stapel gestuur. Aangesien die prys vir 'n vliegkaartjie van byvoorbeeld [[Duitsland]] na [[Nice]] in 2005 tot sowat €25 gedaal het, probeer Monaco nou ook meer jong toeriste met minder koopkrag na die prinsdom lok. === Monetêre beleid === [[Lêer:TourOdeon3.jpg|duimnael|Luukse woonsteltorings in Monaco]] Monaco is nie lid van die Europese Unie nie, maar deur die monetêre en doeane-unie nou verbind met Frankryk. Volgens 'n monetêre ooreenkoms, wat Monaco met Frankryk as die verteenwoordiger van die Europese Unie gesluit het, mag die prinsdom sedert Januarie 1999 die Euro as amptelike geldeenheid gebruik. Die prinsdom mag nie self Euro-banknote uitgee nie, tog het Monaco die reg om vanaf 1 Januarie 2002 [[Euro]]- en Centstukke met sy eie ontwerpe op die nasionale sy te munt. === Wetenskap en tegnologie === Monaco se telekommunikasie-sektor het 'n leidende posisie in Europa wat die ontwikkeling van nuwe kommunikasie-tegnologieë betref. ''Monaco Telecom'' het byvoorbeeld die eerste UMTS-netwerk in Europa ingevoer. Prins Albert II het in 2006 sy omgewingsbewaringstigting, Fondation Prince Albert II de Monaco, in die lewe geroep wat hom met [[Klimaatverandering|klimaatsverandering]], biodiversiteit en water bemoei.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/sid_59FE0412D046D890EDE8745436D8A393/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Monaco/Wirtschaft_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Monaco – Ekonomie/Wetenskap en tegnologie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160311080237/http://www.auswaertiges-amt.de/sid_59FE0412D046D890EDE8745436D8A393/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Monaco/Wirtschaft_node.html |date=11 Maart 2016 }}</ref> === Buitelandse handel === [[Lêer:1FrancMonaco1978face.jpg|duimnael|links|Monegaskiese franc-muntstuk uit 1978 met 'n beeld van Rainier III]] Weens die doeane-unie met Frankryk word gegewens oor die handel met dié buurland nie by amptelike statistieke oor die prinsdom se buitelandse handel ingesluit nie. Dus is Duitsland die belangrikste handelsvennoot, nog voor Italië. Die oorgrote deel van Monaco se buitelandse handel word met lidstate van die Europese Unie gedryf (66 persent van die uit- en 67 van die invoere). Die belangrikste handelsvennote buite die EU is die Verenigde State, Tunisië en die [[Volksrepubliek China]]. Die totale invoere het in 2013 1015 miljoen € beloop, terwyl goedere en dienste ter waarde van 1037 miljoen € uitgevoer is. Daar was dus 'n oorskot van 22 miljoen € op die lopende handelsrekening. == Vervoer == [[Lêer:Monaco-Yachthafen.JPG|duimnael|Luukse [[Jag (plesierboot)|jagte]] in Monaco-hawe]] Vir die grootste deel van die 20ste eeu was Monaco se hawegeriewe, wat tussen 1901 en 1926 ontstaan het en as Monaco-hawe of Port Hercule bekendstaan, voldoende om die skeepsverkeer in die prinsdom te hanteer. Eers toe dit in die laaste jare van die eeu vinnig toegeneem het en ook steeds groter privaat jagte en plesierbote in die hawe aangedoen het, het prins Rainier III besluit om die hawe se kapasiteit te vergroot. Die geskikte oplossing vir Monaco was 'n groot drywende hawehoof van 165&nbsp;000 ton met 'n lengte van 352 meter en 'n wydte van 28 meter wat in Spanje gebou is. Dit het 700 werkers byna drie jaar geneem om die hawehoof te voltooi. In Augustus 2002 is die hawehoof na Monaco gesleep. Die seehawe se kapasiteit is sodoende verdubbel, en dit is tans een van die wêreld se leidende hawens vir plesierbote.<ref>{{en}} David C. King: ''Cultures of the World – Monaco''. Tweede uitgawe. Tarrytown, NY: Marshall Cavendish 2008, bl. 10</ref> == Demografie == [[Lêer:Monaco aerial view.jpg|duimnael|links|'n Lugfoto van Monaco]] [[Lêer:MonacoBeiNacht.jpg|duimnael|'n Nagtelike uitsig oor Monaco]] Ná die inlywing van Macau by die Volksrepubliek China het Monaco die digbevolkste land ter wêreld geword, met 18&nbsp;185,5 inwoners per vierkante kilometer in 2011. Monaco vorm saam met die aangrensende en nabygeleë Franse stede soos [[Menton]] 'n agglomerasie met meer as 100&nbsp;000 inwoners. Volgens die jongste sensus (2008) was daar 35&nbsp;352 inwoners. In 2011 is die totale bevolking op sowat 36&nbsp;000 beraam. Die sowat 7&nbsp;700 Monegasse is 'n minderheid in hul eie land. Die grootste deel van die bevolking is [[Franse]] burgers (28%), Monegasse (22%) en [[Italianers]] (19%). Die ander 31% van Monaco se internasionale bevolking kom uit 125 verskillende lande. Die ampstaal is Frans, maar daar word ook Monegaskies ('n taal wat van die Genuese dialek afgelei is), en Engels en Italiaans as omgangstale gepraat. Monegaskies is 'n verpligte skoolvak. Nege en negentig persent van die bevolking is geletterd. Die [[Rooms-Katolieke Kerk]] is Monaco se staatskerk, maar die Grondwet waarborg godsdiensvryheid. In 2002 was 91% van die bevolking Rooms-Katoliek en die res hoofsaaklik [[Protestantisme|Protestantse]] en [[Oosters-Ortodokse Kerk|Ortodokse Christene]] en [[Jode]]. == Kultuur en onderwys == === Sport === [[Lêer:Monaco005.jpg|duimnael|Die sokkerstadion ''Stade Louis II'']] Die prinsdom tree sedert 1929 as gasheerland van die ''[[Monaco Grand Prix|Grand Prix automobile de Monaco]]'' [[Formule Een]]-motorwedrenne en die ''Rallye automobile Monte-Carlo'' op, hoewel laasgenoemde oorwegend in die Franse département Alpes-Maritimes plaasvind. Monaco het 'n [[sokker]]klub, die ''Association sportive de Monaco Football Club (AS Monaco)'', wat in die Franse Premier-sokkerliga speel. === Museums === [[Lêer:Monaco - Ozeanografisches Museum - panoramio (1).jpg|duimnael|Die Oseanografiese Museum van Monaco]] Die Oseanografiese Museum van Monaco, 'n instelling wat uitgebou is tot wêreldfaam, is in 1910 deur die verligte prins Albert I gestig, wat self in die Franse vloot diens gedoen het. Later was [[Jacques-Yves Cousteau]] (1910–1997), 'n Franse vlootoffisier, ontdekkingsreisiger, navorser en ekoloog, die direkteur van die museum. Die museum huisves 'n groot aantal [[akwarium]]s met seediere soos [[seesterre]], seeperdjies, seeskilpaaie, seekwalle, [[krappe]], [[kreef]], rogvisse, see-egels, [[seekomkommer]]s, palings, inkvisse en ander [[spesie]]s, asook 'n groot verskeidenheid voorwerpe soos modelskepe, geraamtes van seediere, werktuie, wapens en ander objekte. === Vermaak === Van 21 tot 30 Oktober 2005 het Monaco sy eerste Oktoberfest gevier volgens die Beiers-Duitse tradisie, met 'n egte ''Bierzelt'' langs die Casino.<ref>{{fr}} [https://www.monacomatin.mc/gastronomie/monaco-a-lheure-bavaroise-avec-loktoberfest-271849 ''Monaco-Matin, 24 Oktober 2018: Monaco à l'heure bavaroise avec l'Oktoberfest. Besoek op 21 Augustus 2020'']</ref> Die fees word sedertdien jaarliks gehou. Die inheemse ''Bière de Monaco'', Duitse ''Weißwurst'' (wit worsies), ''Weihenstephan-'' en ''Hefeweizenbier'' word tydens die Oktoberfest selfs in die luukse Hôtel de Paris bedien. === Onderwys === [[Lêer:Le Lycée Albert 1er de Monaco.jpg|duimnael|links|Die Lycée Albert Premier is 'n gesogte openbare sekondêre skool in Monaco]] Die onderwysstelsel in die prinsdom is grotendeels volgens die Franse voorbeeld georganiseer, met enkele plaaslike besonderhede. Monaco se nege openbare en twee privaat skole met altesaam meer as 5&nbsp;700 leerders van 'n sewentigtal nasionaliteite en meer as 500 onderwysers word op 'n internasionale grondslag bedryf. Daar is ses openbare kleuter- en laerskole, een hoërskool (''collège''), een gespesialiseerde hoërskool (''lycée'') wat algemene en tegniese opleiding aanbied asook een ''lycée'' wat praktiese beroepsopleiding (onder meer in die restaurantbedryf) verskaf. Monaco se twee privaat skole (met 1&nbsp;200 leerders) word volgens 'n ooreenkoms tussen staat en kerk op 'n godsdienstige grondslag bedryf.<ref>{{en}} [http://en.gouv.mc/Policy-Practice/Youth/A-privileged-educational-system ''Gouvernement Princier – A privileged educational system'']</ref> Om nie-Franssprekende leerders in die Monegaskiese samelewing te integreer, word Frans as 'n vreemde taal onderrig. Engels-onderrig begin al op kleuterskoolvlak, met 'n opsie vir intensiewe onderwys vanaf die ouderdom van agt of nege jaar in laerskole. Daar is een tersiêre instelling, die ''International University of Monaco (IUM)'' wat hom as Engelsmedium-universiteit op ekonomiese wetenskappe toespits. == Poswese en filatelie == [[Lêer:Stamp Monaco 1885 5c.jpg|duimnael|links|Posseël ter waarde van 5 centimes met die portret van prins Charles III, uitgereik in 1885]] [[Lêer:Monaco-CP-anté41-.jpg|duimnael|''Monaco – entre les Oliviers'' (Monaco – tussen die olyfbome) – 'n poskaart van die vroeë 20ste eeu]] Monaco beskik nie oor sy eie posdiens nie. Volgens die Frans-Monegaskiese Vriendskapsverdrag, wat in 1640 in Péronne onderteken is, word alle posdienste op die staatsgebied van Monaco deur Frankryk verskaf. Die enigste onderbrekings was die tydperk van die Franse Rewolusie tussen 1793 en 1814 en die Sardiese protektoraat tussen 1815 en 1860. Die besonderhede van Monaco se poswese is op 9 November 1865 in die sogenaamde Buurskapskonvensie (''Convention de voisinage'') gereël. Dit is steeds van krag sodat in Monaco byvoorbeeld dieselfde postariewe van toepassing is soos in Frankryk. Daarnaas word ook die Franse [[poskode]]stelsel in Monaco gebruik. Die hele prinsdom het een enkele poskode: 98000. Die Monegaskiese poswese is gevolglik tot die historiese gebruik van handstempels en die uitreiking van [[posseël]]s beperk. Hierdie tradisie het sy oorsprong in die eerste posstempel van 1704. Van hierdie vroeë periode dateer koeverte met handgeskrewe datums en handstempels wat in Monaco en die vesting Fort d'Hercule (tydens die Franse besetting tussen 1793 en 1814) gebruik is. Tydens die Sardiese protektoraat is vir 'n kort tydperk tussen 1851 en 1860 Sardiese posseëls gebruik. Aangesien die Koninkryk Sardinië die graafskap Nice volgens die Verdrag van Turyn aan Frankryk afgestaan en ook sy protektoraat oor Monaco beëindig het, is vanaf daardie jaar ongeperforeerde Franse seëls gebruik wat van plaaslike stempels ("Monaco" of "Monte-Carlo") voorsien is. Op 1 Julie 1885 het Monaco begin om sy eie posseëls met 'n portret van prins Charles III van Monaco uit te reik, veral om sy soewereiniteit asook onafhanklike prinsdom te beklemtoon. Die gebruik van hierdie seëls was verpligtend vir alle posstukke wat vanaf Monaco gestuur is. Hoe meer die versameling van posseëls 'n gewilde stokperdjie geword het, hoe meer het versamelaars daarin belang gestel om op nuwe posseëls in te teken. Om in hulle behoeftes te kan voorsien, het prins Louis II op 6 November 1937 die ''Office des Emissions de Timbre-Postes (O.E.T.P.)'' gestig, met Henry Gamerdinger en Hyacinthe Chiavassa as eerste direkteure. Vanaf 1949, toe Rainier III die Monegaskiese troon bestyg het, word die finale besluit oor die onderwerpe, motiewe en kleure van Monegaskiese posseëls deur die prins geneem, waarby hy deur die direkteur van die O.E.T.P. geadviseer word. Die prins was self 'n geesdriftige filatelis. Sy versameling het later as basis vir die Monegaskiese Posseël- en muntmuseum gedien. Danksy Rainier III, wat posseëls as "ambassadeurs vir sy land" beskou het, het Monegaskiese seëls baie gewild by internasionale versamelaars geword. Op sy hoogtepunt in 1985 het die O.E.T.P. sowat 35&nbsp;000 intekenaars gehad. Intussen het dié getal afgeneem tot sowat 28&nbsp;000. Die O.E.T.P. het in 1955 tot die [[Wêreldposunie]] en in 1993 tot ''PostEurop'' toegetree. Monegaskiese posseëls is steeds 'n belangrike bron van inkomste en het hul gewildheid aan die hoogs ontwikkelde druktegnieke te danke wat by hul vervaardiging ingespan word. Monaco is die enigste land wat hiervoor gebruik maak van staalgravure – dit wil sê dat alle seël-motiewe net soos banknote as tekening in 'n staalplaat gegraveer word voordat hulle gedruk word. Die drukbeeld van hoogstaande gehalte kan maklik met 'n vergrootglas bekyk word.<ref>{{de}} ''Die ganze Welt der Philatelie''. Lorch: Hermann E. Sieger 1995, bl. 35</ref> == Susterstede == * {{vlagikoon|België}} [[Oostende]], [[België]], sedert 1958.<ref name="Susterstede">{{fr}} {{cite web |url=http://www.mairie.mc/mairie-monaco/la-politique-de-la-ville/ |title=La politique de la ville |publisher=La Mairie |accessdate=16 Mei 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110038/https://www.mairie.mc/mairie-monaco/la-politique-de-la-ville/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * {{vlagikoon|Frankryk}} [[Lucciana]], [[Frankryk]], sedert 2009.<ref name="Susterstede" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Monaco|title=Monaco|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=21 Julie 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/|title=Monaco|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=21 Julie 2025}} ; Politiek / Nuwe staatsverdrag met Frankryk / Demografie ---- * {{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2007''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2006, bl. 343 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} ; Algemene inligting ---- * {{fr}} [http://www.gouv.mc/ Amptelike webwerf van Monaco se regering] * {{fr}} [http://www.mairie.mc/ Amptelike webwerf van Monaco se burgemeester] * {{fr}} [http://www.palais.mc/ Amptelike webwerf van Monaco se prinslike paleis] ; Argitektuur ---- * {{en}} [http://edition.cnn.com/style/article/monaco-extension-sea/index.html?hpt=ob_galleryfooterexpansion ''CNN Style – Monaco's $2.3bn project to expand into Mediterranean Sea''] ; Toerisme ---- * {{en}} {{Wikivoyage|Monaco}} * {{en}} [https://www.visitmonaco.com/us ''Visit Monaco''] * {{en}} [https://www.lonelyplanet.com/monaco ''Lonely Planet: Monaco''] ; Prinslike huis ---- * {{en}} [https://www.monaco-tribune.com/en/2020/04/the-monaco-princess-who-holds-south-africa-dear-to-her-heart/ ''Monaco Tribune, 9 April 2020: The Monaco Princess who holds South Africa dear to her heart''] ; Filatelie ---- * {{en}} [https://www.postbeeld.com/stamps/country/monaco ''Postbeeld.com: Stamps from Monaco''] ; Bootskou van Monaco | Monaco Yacht Show ---- * {{en}} [https://monacoyachtshow.com/en/ ''Monaco Yacht Show''] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Monaco}} | Noord = {{vlagland|Frankryk}} | Noordoos = {{vlagland|Frankryk}} | Oos = [[Middellandse See]] | Suidoos = [[Middellandse See]] | Suid = [[Middellandse See]] | Suidwes = [[Middellandse See]] | Wes = {{vlagland|Frankryk}} | Noordwes = {{vlagland|Frankryk}} }} {{Lande van Europa}} {{Hoofstede in Europa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Monaco| ]] [[Kategorie:Nedersettings langs die Middellandse See]] lp95lnurlncg13cvzefch5mbsz5dejh 2966228 2966204 2026-09-10T18:00:10Z SpesBona 2720 Monaco het geen amptelike hoofstad, sien die bronne. 2966228 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Prinsdom Monaco |volle_naam = <small>''Principauté de Monaco'' ([[Frans]])<br />''Principatu de Munegu'' ([[Monegaskies]])</small> |algemene_naam = Monaco |beeld_vlag = Flag of Monaco.svg |beeld_wapen = Coat of Arms of Monaco.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Location Monaco Europe.svg |leuse = ''Deo Juvante''<br /><small>''([[Latyn]] vir: "Met die hulp van God")''</small> |volkslied = ''Hymne Monégasque''<br /><small>''(Frans vir: "Volkslied van Monaco")''</small><br /><center>[[Lêer:Monaco National Anthem.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Frans]]<ref>{{fr}} {{cite web |url=http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/1909$/036c62fe5f92f2efc1256f5b0054fa42gb?OpenDocument&3Gb |title=Constitution de la Principauté |publisher=Raad van die Regering |accessdate=22 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722170607/http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/1909$/036c62fe5f92f2efc1256f5b0054fa42gb?OpenDocument&3Gb |archive-date=22 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |hoofstad = ''Geen ([[de jure]])''<br />Monaco ''([[de facto]])''<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/|title=Monaco|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=30 Januarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260130113822/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/|archive-date=30 Januarie 2026|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Monaco|title=Monaco|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=21 Julie 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://data.un.org/en/iso/mc.html |title=United-Nations data, country profile |accessdate=18 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418031448/http://data.un.org/en/iso/mc.html |archive-date=18 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://en.gouv.mc/Government-Institutions/Institutions/Constitution-of-the-Principality#eztoc1036069_10 |title=Constitution of Monaco (art. 78): ''The territory of the Principality forms a single commune.'' |accessdate=29 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429231958/https://en.gouv.mc/Government-Institutions/Institutions/Constitution-of-the-Principality |archive-date=29 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> {{Koördinate|43|44|N|7|25|O}} |latd = 43 |latm = 44 |latNS = N |longd = 7 |longm = 25 |longEW = O |grootste_stad = [[Monte Carlo]] {{Koördinate|43|44|N|7|26|O}} |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Monarg]]<br />• Staatsminister |leiername = [[Albert II van Monaco|Prins Albert II]]<br />[[Christophe Mirmand]] |oppervlak_rang = 249^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 2<ref name="CIA" /> |oppervlakmi² = 0,77 |persent_water = feitlik geen<ref name="monacodata">{{fr}} {{cite web |url=http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/e89a6190e96cbd1fc1256f7f005dbe6e/e1201ddb4e532285c125702a004775bc/$FILE/Pocket%202009.pdf |title=Monaco en Chiffres |publisher=Prinsdom Monaco |accessdate=15 November 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091115210931/http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/e89a6190e96cbd1fc1256f7f005dbe6e/e1201ddb4e532285c125702a004775bc/$FILE/Pocket%202009.pdf |archive-date=15 November 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |bevolking_skatting = 31&nbsp;813<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 216^de |bevolking_sensus = 38&nbsp;423<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.monacostatistics.mc/Population-and-employment/Population-census |title=Population census |publisher=Monegaskiese Instituut vir Statistiek en Ekonomiese Studies (IMSEE) |date=2024 |accessdate=21 Julie 2025}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2024 |bevolkingsdigtheid = 15&nbsp;906,5 |bevolkingsdigtheidmi² = 41&nbsp;315,6 |bevolkingsdigtheidrang = 1^ste |BBP_PPP = $7,672&nbsp;miljard<ref name="CIA" /> |BBP_PPP_rang = 171^ste |BBP_PPP_jaar = 2015 |BBP_PPP_per_kapita = $115&nbsp;700<ref name="CIA" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 3^de |BBP = $9,995&nbsp;miljard<ref name="CIA" /> |BBP_rang = 159^ste |BBP_jaar = 2023 |BBP_per_kapita = $256&nbsp;581<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD?locations=MC&name_desc=false |title=GDP per capita (current US$) – Monaco |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=3 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203110227/https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD%3Flocations%3DMC%26name_desc%3Dfalse |archive-date=3 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |BBP_per_kapita_rang = 2^de |onafhanklikheidstipe = • [[Huis van Grimaldi]]<br />• Frans-Monegaskiese Verdrag<br />• Eerste grondwet<br />• Frans-Monegaskiese Verdrag |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = <br />[[1297]]<br />[[1861]]<br />[[1911]]<br />[[2002]] |MOI = {{wins}} 0,956<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.unescap.org/pdd/publications/workingpaper/wp_09_02.pdf |title=Filling Gaps in the Human Development Index |publisher=United Nations ESCAP |date=Februarie 2009 |accessdate=5 Oktober 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005100501/http://www.unescap.org/pdd/publications/workingpaper/wp_09_02.pdf |archive-date=5 Oktober 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |MOI_rang = 1^ste |MOI_jaar = 2008 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = |Gini_rang = |Gini_jaar = |Gini_kategorie = |geldeenheid = [[Euro]] (€) |geldeenheid_kode = EUR |land_kode = MC |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+01]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+02]] |internet_domein = [[.mc]] |skakelkode = 377 |voetskrif = }} '''Monaco''' ([[Frans]] ''Monaco'', [mɔnako]; [[Monegaskies]]: ''Munegu''), amptelik die '''Prinsdom Monaco''' ([[Frans]]: ''Principauté de Monaco''; [[Monegaskies]]: ''Principatu de Munegu''), is 'n [[Europa|Europese]] stad- en mikrostaat. Ná die [[Vatikaanstad]] is Monaco die tweede kleinste land ter wêreld en word deur die oudste heersende dinastie, die [[Huis van Grimaldi]], geregeer. [[Lêer:Panorama schloss monaco.jpg|duimnael|links|350px|Die paleis van Monaco]] [[Lêer:Centro histórico, Mónaco, 2016-06-23, DD 01.jpg|duimnael|links|350px|Le Rocher met die historiese middestad (Le Rocher of Monaco-Ville genoem)]] Monaco is tussen [[Frankryk]] en die [[Middellandse See]] geleë, aan die [[Franse Riviera]] of ''Côte d'Azur'' ("Asuurblou Kus") en sowat 21&nbsp;km van die Franse grens met [[Italië]] af. Monaco, wat volledig deur Franse staatsgebied omsluit word, bestaan hoofsaaklik uit die ou stad Monaco en die woongebiede wat later bygevoeg is. Dit is die digbevolkste staat ter wêreld met meer as 16&nbsp;000 inwoners per vierkante kilometer. Na Monaco word dikwels verwys as die [[Manhattan]] van die Middellandse See, 'n bynaam wat op die talle [[wolkekrabber]]s en voortdurende boubedrywighede in die prinsdom sinspeel. Monaco is allermins een van die aantreklikste kusoorde langs die Franse Riviera – [[Monte Carlo]] word eerder as 'n lofsang op [[glas]] en [[beton]] beskryf, versinnebeeld deur veelverdieping-hotelle en woonsteltorings wat uit 'n doolhof strate verrys en met hul helder fasades 'n sterk kontras vorm teen die heuwels in die agtergrond. Nogtans is daar ook 'n historiese kwartier, geleë op 'n groot rotsformasie aan die hawe se suidekant, Le Rocher. Hier is ook die prinslike paleis geleë. Die vraagstukke, wat die klein prinsdom in die gesig staar, verskil nie baie van dié van groter lande nie. Die handhawing van die openbare orde is 'n prioriteit vir die regering; lae [[misdaad]]syfers is belangrik om Monaco se aantreklikheid vir die welgesteldes en skones te bewaar. Terselfdertyd het Monaco aan die begin van die 21ste eeu die voorheen ongekende stap gedoen om sy deure vir hoofstroom-[[toerisme]] te open. Toeriste word deur die aangename [[klimaat]] en uitstekende [[infrastruktuur]] met 'n hoë digtheid luukse hotelle en eersterangse [[restourant]]e (waaraan tien Michelin-sterre toegeken is<ref>{{de}} [https://www.frankfurt-live.com/tourismus-in-monaco-nimmt-wieder-fahrt-auf-122503.html ''Frankfurt-live.com, 8 Junie 2020: Tourismus in Monaco nimmt wieder Fahrt auf. Besoek op 21 Augustus 2020'']</ref>) gelok; welvarendes trek daarnaas voordeel uit Monaco se reputasie as verskaffer van finansiële dienste, belastingshawe – alhoewel lande soos Frankryk moeite doen om die prinsdom se aantrekkingskrag op belastingontduikers te verminder, terwyl ook inligting uitgeruil word met die Amerikaanse federale belastingsdiens ''Internal Revenue Service (IRS)'' – en jaghawe. Met uitsondering van Franse burgers, wat in hul geboorteland belastingpligtig bly, hoef permanente bewoners geen belasting op inkomste en erflatings te betaal nie – rede genoeg vir welvarende buitelanders om hulle in die prinsdom te vestig. Ondernemings trek eweneens voordeel uit Monaco se belastingwetgewing. Bekende persoonlikhede uit die televisie- en vermaakbedryf vergader jaarliks in Monaco ter geleentheid van Monte Carlo se televisiefees wat danksy 'n inisiatief van prins [[Rainier III van Monaco|Rainier III]] sedert 1961 gehou word. Die invloed van Monaco se eie uitsaaibedryf strek ver buite sy grense. Sedert die 1960's maak Radio Monte-Carlo (RMC) gebruik van senders met baie groot reikwydtes om gehore in groot dele van Frankryk te teiken. Sedert die 1970's word ook programme vir [[Italiaans]]e luisteraars uitgesaai. RMC beskik oor uitgebreide FM-netwerke in albei lande. Franse radioprogramme word aangevul deur die televisiediens TV Monte-Carlo (TMC).<ref>{{en}} [https://www.bbc.com/news/world-europe-17616158 ''BBC.com: Monaco profile – Media. Besoek op 21 Augustus 2020'']</ref> == Etimologie == Gedurende die 6de eeu v.C. het Phokeane van Massalia (die huidige [[Marseille]]) die kolonie Monoikos gestig.<ref name="Klieger2012">{{en}} {{cite book |author=P. Christiaan Klieger |title=The Microstates of Europe: Designer Nations in a Post-Modern World |url=https://books.google.com/books?id=CrfwGa4aCwYC&pg=PA165 |date=29 November 2012|publisher=Lexington Books |isbn=978-0-7391-7427-2 |pages=165–}}</ref> Die naam van dié kolonie is ontleen aan die plaaslike aanbidding van die [[Griekse mitologie|Griekse]] [[halfgod]] [[Herakles]], wat later ook deur die [[Rome]]ine vereer is en volgens oorlewering 'n antieke pad deur die streek van Spanje na Italië gebou het.<ref name="Klieger2012" /> Die [[Romeinse Ryk|Romeinse keiser]] [[Julianus]] het ook Herakles se bouwerk aan Monaco se hawe en 'n kuspad beskryf.<ref name="Rike1987">{{en}} {{cite book |author=R. L. Rike |title=Apex Omnium: Religion in the Res Gestae of Ammianus |url=https://books.google.com/books?id=R0LbfTAT--gC&pg=PA24 |year=1987 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-05858-3 |pages=24–}}</ref> Die pad was besaai met altare vir Herakles en 'n tempel wat aan hom gewy was, is op die rots van Monaco opgerig. Vervolgens is die benaming "Hawe van Herakles" vir die antieke hawe gebruik.<ref name="Klieger2012" /> ''Monoeki'' beteken "enkele een" en ''Monoikos'' beteken "enkelhuis" wat 'n verwysing kon gewees het na Herakles of sy tempel, of die geïsoleerde gemeenskap wat die gebied rondom die rots bevolk het.<ref name="Klieger2012" /> == Geografie en klimaat == === Geografie === [[Lêer:Monaco satellite map.png|duimnael|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Monaco]] [[Lêer:Monaco5.png|duimnael|Die 10 wyke van Monaco]] [[Lêer:Monaco Monte Carlo 1.jpg|duimnael|'n Uitsig oor Monte Carlo]] Die Prinsdom Monaco is, naas die [[Vatikaanstad]], die kleinste onafhanklike staat ter wêreld. Dit lê aan die Mediterreense kus, sowat 18&nbsp;km oos van [[Nice]] en digby die [[Italië|Italiaanse]] grens. Monaco word deur Frankryk omring, behalwe 'n kus langs die [[Liguriese See]]. Die prinsdom beslaan 'n smal strokie land, met 'n kuslyn van meer as 3,2&nbsp;km, waar die rotswande van die [[Alpe|Alpynse]] voorheuwels steil uit die see verrys. Die hoogste punt in die prinsdom is "Le Rocher" (Die Rots), 140&nbsp;m bo seespieël. Tot 1959 het Monaco 'n oppervlakte van slegs sowat 150&nbsp;ha beslaan. Sedertdien is die grondgebied deur middel van [[landwinning]] tot 202&nbsp;ha vergroot. Groot dele daarvan is dig bebou, en dikwels word ouer geboue afgebreek om plek te maak vir nuwe veelverdiepinggeboue. Monaco word in tien wyke (''quartiers'') verdeel: # Monaco-Ville, die ou stad wat op 'n voorgebergte in die Middellandse See lê # La Condamine, die hawegebied # [[Monte Carlo]], die vernaamste woongebied en vakansieoord met die kasino # Fontvieille, 'n nuwe woongebied wat kunsmatig uit die see gewen is, met onder meer die winkelsentrum ''Carrefour'' # Moneghetti aan die westelike grens met die Cap d'Ail # Larvotto Terano met sy seeklub, noordoos van Monte Carlo # en Saint-Romain, 'n klein gemeenskap wat aan Larvotto Terano grens # Saint Michel # La Colle # Les Révoires === Klimaat === Die prinsdom staan bekend vir sy natuurskoon en sy matige Mediterreense [[winter]]reënklimaat met warm en droë [[somer]]s en 'n gemiddelde jaarlikse temperatuur van 16&nbsp;°C. Die gemiddelde laagste temperatuur in Januarie en Februarie is 8&nbsp;°C (47&nbsp;°F), terwyl die gemiddelde hoogste temperatuur in Julie en Augustus tot 26&nbsp;°C (78&nbsp;°F) styg. Daar word 'n gemiddeld van meer as driehonderd sonskyndae en 'n gemiddelde reënval van sowat 800&nbsp;mm per jaar aangeteken. {{Tabel weergemiddeldes |locatie = Monaco |bron = Monaco se webwerf<ref>{{fr}} [http://www.visitmonaco.com/fr/Monaco-Pratique/Climat "Climatological information for Monaco"] – Monaco website</ref> | jan_gem=10.2 | jan_gem_ns=82.7 | feb_gem=10.4 | feb_gem_ns=76.4 | mrt_gem=11.8 | mrt_gem_ns=70.5 | apr_gem=13.9 | apr_gem_ns=62.2 | mei_gem=17.1 | mei_gem_ns=48.6 | jun_gem=20.8 | jun_gem_ns=36.9 | jul_gem=23.5 | jul_gem_ns=15.6 | aug_gem=23.7 | aug_gem_ns=31.3 | sep_gem=21.6 | sep_gem_ns=54.4 | okt_gem=17.8 | okt_gem_ns=108.2 | nov_gem=14.0 | nov_gem_ns=104.2 | dec_gem=11.4 | dec_gem_ns=77.5 | jaar_gem=16.4 | jaar_gem_ns=768.5 | jan_gem_min=8.1 | jan_gem_max=12.3 | feb_gem_min=8.2 | feb_gem_max=12.5 | mrt_gem_min=9.6 | mrt_gem_max=14.0 | apr_gem_min=11.6 | apr_gem_max=16.1 | mei_gem_min=14.8 | mei_gem_max=19.4 | jun_gem_min=18.5 | jun_gem_max=23.0 | jul_gem_min=21.2 | jul_gem_max=25.8 | aug_gem_min=21.5 | aug_gem_max=25.9 | sep_gem_min=19.3 | sep_gem_max=23.8 | okt_gem_min=15.6 | okt_gem_max=19.9 | nov_gem_min=11.9 | nov_gem_max=16.1 | dec_gem_min=9.3 | dec_gem_max=13.4 | jaar_gem_min=14.1 | jaar_gem_max=18.5 | zujan = 148.8 | zufeb = 152.6 | zumrt = 201.5 | zuapr = 228.0 | zumei = 269.7 | zujun = 297.0 | zujul = 341.0 | zuaug = 306.9 | zusep = 240.0 | zuokt = 204.6 | zunov = 156.0 | zudec = 142.6 | rdjan = 6.8 | rdfeb = 6.4 | rdmrt = 6.1 | rdapr = 6.3 | rdmei = 5.2 | rdjun = 4.1 | rdjul = 1.9 | rdaug = 3.1 | rdsep = 4.0 | rdokt = 5.8 | rdnov = 7.0 | rddec = 6.0 }} == Geskiedenis == === Antieke tydperk === [[Lêer:Meyers b9 s0067b.jpg|duimnael|Monaco as deel van die Romeinse [[Ligurië]], 1ste eeu v.C.]] Die naam Monaco is afgelei van die nabygeleë Griekse kolonie Monoikos, wat in die 6de eeu v.C. deur Griekse setlaars, die Phokeane, gestig is. Volgens 'n ou mite het Herkules die gebied van Monaco besoek, en ter ere van hom het die Phokeane 'n tempel opgerig – die tempel van Herkules Monoikos, wat later die middelpunt van 'n Gallies-Romeinse nedersetting sou word. Die godheid se bynaam Monoikos – die Unieke – sou vervolgens ook na die nedersetting verwys. Monoikos is in 122 v.C. deur Romeinse troepe verower. Gedurende die bloeitydperk van die [[Romeinse Ryk]] het ook Monaco gefloreer. Akwadukte het in die kusgebied ontstaan om nedersettings van vars water te voorsien, terwyl paaie, wat langs die Mediterreense kus geloop het, Italië met Spanje verbind het. Uit die gebied van Monaco is olyfolie, [[wyn]] en [[suurlemoen]]e na [[Rome]] uitgevoer. Ná die ondergang van die Romeinse Ryk in die 5de eeu het Germaanse stamme die gebied binnegedring. Die inheemse bevolking het met [[Gote|Gotiese]] en [[Franke|Frankiese]] setlaars vermeng wat hulle hier gevestig het. === Middeleeue === [[Lêer:Malizia.jpg|duimnael|Muurskildery van François Grimaldi wat – verklee as 'n monnik – daarin geslaag het om die Rots van Monaco in te neem]] Min is bekend oor die gebied se geskiedenis tussen die 5de en 10de eeu. Monaco het in die 9de eeu 'n deel van die Graafskap [[Nice]] geword. Teen die middel van die 11de eeu het Genuese troepe die stad verower, en Monaco het 'n kolonie van die Italiaanse [[Genua|Republiek van Genua]] geword. Vanaf 1070 het lede van die Grimaldi-gesin as stadshere gefungeer. Die keisers van die [[Heilige Romeinse Ryk]] het die inlywing van Monaco by die Genuese magsgebied herhaaldelik goedgekeur. In 1162 het keiser [[Frederik I (Barbarossa)|Frederik Barbarossa]] sy toestemming vir die vestiging van Genuese koopmans in die gebied verleen, terwyl keiser Hendrik VI Monaco in 1191 amptelik aan die Republiek van Genua geskenk het. Die politieke en militêre gesag is deur twee Genuese kastellane (''castellani'') uitgeoefen wat ook die opperbevel oor Monaco se garnisoen gehad het. Regspraak is deur 'n regter (''podestà'') uitgeoefen. Die gemeenskap van Monegaskiese burgers (in [[Latyn]] ''Universitas'' genoem) het die administrasie van die gebied in hande gehou; namens hulle is Monaco deur twee amptenare of ''syndici'' geadministreer.<ref>{{de}} Wolfgang Ismayr (red.): ''Die politischen Systeme Westeuropas''. 4., aktualisierte und überarbeitete Auflage. Wiesbaden: VS Verlag für Sozialwissenschaften 2009, bl. 924</ref> Twee eeue lank het 'n bloedige magstryd hier afgespeel tussen twee Genuese partye – die Ghibelline, aanhangers van die keisers, en die pousgesinde Guelfe. Die Ghibelline het in 1215 'n vesting opgerig, die historiese voorloper van die huidige prinslike paleis. In 1297 het François Grimaldi, 'n lid van die Guelfe-party, in die py van 'n Fransiskaanse monnik ("monaco" in [[Italiaans]]) verklee en die Ghibelline-vesting ingeneem wat die beroemde rots van Monaco destyds beskerm het. Die gesinshoof van die Guelfe het sy heerskappy as Rainier I begin en die stamvader van die nog steeds regerende dinastie van die Huis van Grimaldi geword wat Monaco sedertdien as 'n onafhanklike gebied geregeer het. In 1346 het Charles I Grimaldi daarin geslaag om die nabygeleë stad [[Menton]] by Monaco in te lyf. 1355 het ook Roquebrune 'n Monegaskiese besitting geword. Tydens die heerskappy van Jean I het Monaco in 1419 uiteindelik die eiendom van die Huis van Grimaldi geword. Die Franse koning [[Karel VIII van Frankryk|Karel VIII]] en die hertog van Savoie het in 1489 met 'n oorkonde die onafhanklikheid van Monaco erken. === Monaco as prinsdom === [[Lêer:Frontiere Monaco.gif|duimnael|Afstigting van die stede Menton en Roquebrune in 1848]] Honoré II van Monaco het in 1612 die eerste heerser geword wat die titel "prins" gedra het. In 1731 het die heerskappy van die geslagslyn van Goyon de Matignon-Grimaldi begin. Die enigste tydperk van vreemde heerskappy was die jare van 1789 tot 1814, toe Monaco deur Frankryk geannekseer is. Lede van die Huis van Grimaldi is reeds gedurende die [[Franse Rewolusie]] in hegtenis geneem en het enkele jare in die tronk deurgebring. Toe hulle vrygelaat is, was hulle om finansiële redes genoodsaak om die grootste deel van hul besittings te verkoop. Hul paleis, wat tydens die Rewolusie as pakhuis gedien het, het herstelwerk nodig gehad. Volgens 'n besluit van die [[Kongres van Wene]] was Monaco van 1815 tot 1860 'n protektoraat van die Koninkryk [[Sardinië]], terwyl sy onafhanklikheid een jaar later deur die Frans-Monegaskiese Verdrag erken is. In 1836 het die kasino van Monaco sy deure geopen. Die stede Menton en Roquebrune het in 1848 hulle onafhanklikheid verklaar en is twaalf jaar later by Frankryk ingelyf. Nadat Sardinië in 1861 'n deel van die koninkryk Italië geword het, het Frankryk danksy die oortuigingskrag van prins Charles III Grimaldi (1856–1889) die soewereiniteit van Monaco en sy huidige grense erken. In 1865 het die doeane-unie tussen Frankryk en Monaco in werking getree. Tegelykertyd is die kasino van Monaco geopen. Danksy die wins uit die kasinobedryf geniet die inheemse bevolking van 1869 af belastingvryheid. === 20ste eeu === [[Lêer:Aerial view of Monaco at dusk.jpg|duimnael|Monaco in die aandskemer]] [[Lêer:Princess Grace and Prince Rainier III.jpg|duimnael|Prins Rainier III en Gracia Patricia]] Tot en met die proklamasie van 'n Grondwet in 1911 tydens die heerskappy van Albert I Grimaldi (1889–1922), het die prins van Monaco as 'n absolute heerser regeer. In Julie 1918 is 'n ooreenkoms onderteken wat bepaal het dat Frankryk in 'n beperkte mate as 'n beskermende mag sal optree. Die ooreenkoms, wat deel van die [[Verdrag van Versailles]] was, het van Monaco 'n protektoraat van Frankryk gemaak en die Monegaskiese politiek ondergeskik gemaak aan Franse politieke, militêre en ekonomiese belange. Die ooreenkoms het daarnaas ook Monaco se erfopvolging gereël; die Duitse dinastie Uracht-Württemberg is hiervan eksplisiet uitgesluit, selfs al sou die Huis van Grimaldi eendag uitsterf. Vanaf die 1920's het Monaco 'n gewilde vakansiebestemming vir Europese en Amerikaanse film- en sportsterre en ander welgesteldes geword. Steeds meer luukse jagte het Monaco-hawe aangedoen, terwyl kunstenaars soos die skilder [[Pablo Picasso]] tot die prinsdom se natuurskoon aangetrokke gevoel het. Die motorwedren ''Grand Prix de Monaco'', wat in 1929 vir die eerste keer gehou is, het vinnig een van Europa se groot sportgebeurtenisse geword. Nadat die nagevolge van die [[Groot Depressie]] ook in Europa baie rykdom vernietig het, het Monaco moeilike tye beleef. Die inkomste uit die plaaslike kasinobedryf en ander besighede het skerp gedaal. Die oorlogsjare tussen 1939 en 1945 was nóg 'n donker episode in die geskiedenis van die prinsdom. Alhoewel prins Louis II aanvanklik sy neutraliteit in die konflik tussen die fascistiese [[spilmoondhede]] en die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|geallieerdes]] verklaar het, het hy vervolgens aktiewe steun aan die Vichy-regering verleen, 'n bewind wat deur Nazi-Duitsland in die suidelike gedeelte van Frankryk geïnstalleer. Prins [[Rainier III van Monaco|Rainier III]] het die troon in 1949 bestyg ná die dood van sy grootvader Prins Louis II. Hy is in 1956 met die Amerikaanse rolprentster [[Grace Kelly]] (prinses Gracia Patricia<ref>Na die prinses word onder meer in die Afrikaanse, Nederlandse en Duitse taalgebied as ''Gracia'' verwys. In Frans en [[Engels]] het haar voornaam egter onveranderd ''Grace'' gebly.</ref>) getroud. Met die nuwe Grondwet, wat in 1962 geproklameer is, is die doodstraf afgeskaf, die stemreg vir vroue ingevoer en 'n hooggeregshof ingestel om basiese burgerregte te beskerm. In 1982 het prinses Gracia Patricia in 'n tragiese motorongeluk gesterf. In 1993 het Monaco 'n volwaardige lidstaat van die [[Verenigde Nasies]] geword. === 21ste eeu === [[Lêer:Balconies - Monaco 2014.jpg|duimnael|Bougrond is in Monaco so skaars dat landwinning oorweeg moet word]] In 2002 het 'n nuwe ooreenkoms tussen Frankryk en Monaco bepaal dat die prinsdom 'n onafhanklike staat mag bly, selfs al sou daar geen erfgename wees wat die troon kan bestyg nie. 'n Vroeëre verdrag het in hierdie geval vasgelê dat Monaco weer by Frankryk ingelyf sou word. Die verantwoordelikheid vir militêre sake berus egter steeds by Frankryk. Ses jaar ná sy aansoek om lidmaatskap is Monaco op 5 Oktober 2004 as die 46ste lidstaat van die [[Raad van Europa]] aanvaar. As 'n voorvereiste vir sy lidmaatskap, het Monaco 'n aantal grondwetlike hervormings deurgevoer waardeur die prinsdom meer in die rigting van 'n demokratiese regstaat beweeg en sy [[onafhanklikheid]] van Frankryk versterk het. Nogtans is die voorregte van die sowat 7&nbsp;700 Monegaskiese burgers, veral op die arbeids- en behuisingsmark, bewaar. Weens die ernstige siekte van sy vader het prins Albert vanaf 31 Maart 2005 sy ampspligte uitgevoer. Met die dood van prins Rainier op 6 April 2005 het Albert sy vader ná 'n routyd van drie maande op 12 Julie as prins [[Albert II van Monaco|Albert II]] opgevolg. Hy het op 1 Julie 2011 in die [[huwelik]] met die voormalige [[Suid-Afrika]]anse swemmer [[Charlene, Prinses van Monaco|Charlene Lynette Wittstock]] getree. 'n Nuwe landwinningsprojek ter waarde van omstreeks een miljard € is in 2014 in die beplanningsfase. Monaco se oppervlakte sal met ses hektaar vergroot word om nuwe geboue met tussen ses en tien verdiepings op te rig – waaronder luukse woonstelgeboue, winkels, sakekantore en geriewe vir openbare instellings asook 'n parkeerterrein en jaghawe vir veertig bote. Die nuwe buurt, wat tussen die hawebaai Anse du Portier en die Grimaldi-forum ontstaan, sal op 'n reuse-fondamentplaat rus wat twintig meter hoog is. Motors sal grotendeels verban word.<ref>{{de}} [http://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/maerkte,did=949096.html ''GTAI Germany Trade and Invest, 24 Januarie 2014: Monaco erweitert seine Fläche. Besoek op 18 Junie 2014''] {{dooie skakel}}</ref> == Politiek == [[Lêer:Whole Monaco.jpg|duimnael|'n Uitsig oor die hele staatsgebied van die Prinsdom Monaco]] Monaco word sedert 1911, toe prins Albert I die eerste grondwet van Monaco, die ''Organisation constitutionelle'', afgekondig het, as 'n konstitusionele monargie geregeer, waarby die prins as staatshoof optree. Die staatsminister en regeringshoof is die voorsitter van die regeringsraad met vier lede (die kabinet). Staatsminister en regeringsraad vorm gesamentlik die uitvoerende gesag van Monaco. Die staatsminister moet 'n Franse burger wees. Hy word deur die prins benoem. Die Franse regering stel volgens die verdrag van 1861 vooraf 'n aantal kandidate vir die amp voor. Volgens die nuwe Grondwet van 1962 is Monaco 'n prinsdom met beperkte soewereiniteit. Die prins deel sy uitvoerende gesag met die een-kamer-parlement van Monaco, die Nasionale Raad (''Conseil National''). Die 24 lede van die parlement word vir 'n periode van vyf jaar in 'n algemene verkiesing gekies. Die plaaslike politiek word deur die Kommunale Raad (''Conseil Communal'') met 15 verkose lede beheer. Die burgemeester is die voorsitter van die raad. === Nuwe staatsverdrag met Frankryk === [[Lêer:Coat of arms and flag of Monaco.jpg|duimnael|links|Vlag en wapen van Monaco]] Prins Albert II het op 9 November 2005 in die [[Parys]]e [[Élysée-paleis]] 'n nuwe staatsverdrag met Frankryk onderteken waardeur die Prinsdom Monaco se outonomie vergroot is. Volgens 'n konvensie van 1930 was alle politieke sleutelposte, waaronder ook die amp van ''ministre d'état'' (regeringsleier), gereserveer vir Franse amptenare, waarby die kandidate deur die Franse regering voorgestel en vervolgens deur die Prinsdom Monaco benoem is. Volgens die nuwe staatsverdrag met Frankryk het tans ook Monaco die reg om self plaaslike kandidate te benoem. Terwyl die amp van regeringsleier nog deur 'n Franse burger (Michel Roger) beklee woord, het prins Albert II 'n Monegas, Franck Biancheri, benoem as minister van finansies en dus tweede belangrikste politikus in die regeringshiërargie. === Buitelandse betrekkinge === [[Lêer:Monaco Embassy in Washington.jpg|duimnael|Monaco se ambassade in [[Washington, D.C.]]]] Monaco handhaaf diplomatieke betrekkinge met ander state. Tans is daar vyftien Monegaskiese ambassades. Reeds in 1993 het die prinsdom 'n lidstaat van die [[Verenigde Nasies]] geword. Volgens die nuwe staatsverdrag met Frankryk vind gereeld konsultasie oor die grondbeginsels van Monaco se buitelandse beleid tussen die twee lande plaas, maar staan dit die prinsdom andersins vry om self met ander state diplomatieke betrekkinge aan te gaan en onderhandelinge oor wedersydse betrekkinge te begin. Sodanige onderhandelinge word onder meer met die Europese Unie gevoer. Betrekkinge met die Verenigde State strek terug tot die middel van die 19de eeu. In 2006 is volle diplomatieke betrekkinge aangeknoop waarby die Amerikaanse ambassadeur in Frankryk ook in Monaco geakkrediteer word, net soos die Amerikaanse konsul-generaal in Marseille in wie se bevoegdheid die meeste diplomatieke en ander kontakte met Monaco val.<ref>{{en}} [https://www.state.gov/u-s-relations-with-monaco/ ''U.S. Department of State: U.S. Relations With Monaco. Besoek op 21 Augustus 2020'']</ref> Die Suid-Afrikaanse ambassade in Parys dien ook as ambassade vir Monaco; die ambassadeur word in albei lande geakkrediteer.<ref>{{en}} [https://en.gouv.mc/Policy-Practice/Monaco-Worldwide/Diplomacy-and-International-Presence/bilateral-relations/All-the-countries/South-Africa ''Gouvernement Princier: Representation of the Republic of South Africa in the Principality of Monaco. Besoek op 21 Augustus 2020''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200810064001/https://en.gouv.mc/Policy-Practice/Monaco-Worldwide/Diplomacy-and-International-Presence/bilateral-relations/All-the-countries/South-Africa |date=10 Augustus 2020}}</ref> Die eerste amptelike verteenwoordiger van Monaco in Suid-Afrika is reeds in November 1964 benoem. R.P.A. Dyker, die destydse verteenwoordiger van die Nederlandse [[lugredery]] KLM in [[Kaapstad]], is as ere-konsul benoem, met toerisme as sy hooffokus.<ref>{{en}} ''South African Digest'', 13 November 1964, bl. 11</ref> == Ekonomie == Die Monegaske se lewenstandaard is hoog en vergelyk gunstig met dié van Franse metropolitaanse gebiede. Monaco is een van min lande sonder 'n publieke skuldlas. === Ekonomiese sektore === [[Lêer:008-day1-HD.jpg|duimnael|Uitsig oor die moderne kongres- en uitstalsentrum ''Forum Grimaldi'' wat teen 'n koste van €280 miljoen vlakby die strand van Larvotto opgerig en in Julie 2000 deur prins Rainier III amptelik ingewy is. Sowat 1&nbsp;000 parkeerplekke en 'n vulstasie het ondergronds ontstaan]] [[Lêer:Monaco08.JPG|duimnael|Woonstelblokke in Monte Carlo]] [[Lêer:Vertical Garden.jpg|duimnael|Vertikale tuine is 'n geskikte oplossing vir 'n stad waar grond baie skaars is]] Meer as 'n derde van Monaco se bruto binnelandse produk (33,94 persent) word deur twee ekonomiese sektore gegenereer, die bank- en versekeringbedryf (16,7 persent van die BBP) en wetenskap-, en tegnologiebedryf en administrasie (17,2 persent van die BBP). Ander belangrike sektore is handel (8,3 persent), onderwys, gesondheids- en sosiale dienste (8,1 persent) en eiendomme (7,6 persent).<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/sid_59FE0412D046D890EDE8745436D8A393/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Monaco/Wirtschaft_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Monaco – Ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160311080237/http://www.auswaertiges-amt.de/sid_59FE0412D046D890EDE8745436D8A393/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Monaco/Wirtschaft_node.html |date=11 Maart 2016 }}</ref> Die staatsinkomste het in 2012 sowat 900 miljoen € beloop (2011: 810 miljoen €), die staatsbesteding 896 miljoen € (2011: 861 miljoen €). So is vir die eerste keer sedert 2008 weer 'n staatsinkomste-oorskot aangeteken. Die hoofbronne van staatsinkomste was die belasting op toegevoegde waarde (49 persent), korporatiewe belasting, belasting op ekonomiese en juridiese transaksies en 'n aantal ander belastings. Staatsmonopolies (waaronder die kasinobedryf, die uitreiking van posseëls en die belasting op tabak) speel intussen 'n minder belangrike rol. Daar is geen [[inkomstebelasting]] vir natuurlike persone nie. 'n Groot deel van die staatsuitgawes word aan die uitbou van die infrastruktuur bestee. Die prinsdom het sy ekonomie suksesvol gediversifiseer en sowel die dienstesektor asook klein, skoon nywerhede met groot waardetoevoeging uitgebrei. 'n Nuwe stasie is opgerig en die prinsdom sal in die toekoms deel van Frankryk se [[TGV]]-sneltreinspoorwegnet wees. Die aantal bushaltes is tot meer as 140 vergroot, en ook die aantal hotelbeddens het aansienlik gestyg. Die tekort aan goedkoper driesterhotelle word intussen verlig deur onder meer 'n nuwe hotel van die Franse ''Novotel''-ketting wat op die voormalige perseel van Radio Monte Carlo opgerig is. Die Monegaskiese vervaardigingsbedryf is beperk tot ligte en omgewingsvriendelike nywerhede soos kosmetika en elektronika wat hoofsaaklik in Fontvieille, wes van Monaco-hawe, saamgetrek is. === Belasting === [[Lêer:Hotel de Paris à Monaco.JPG|duimnael|links|Hôtel de Paris]] Monaco het sedert 1869 geen inkomstebelasting vir sy inwoners nie, maar wel 'n monopolie oor die posdiens en [[tabak]]. Die telefoonnetwerk is vroeër deur die staat beheer. Intussen is 49% in die besit van ''Cable and Wireless'', 45% van die staat en 6% van die ''Compagnie Monégasque de Banque'' (Monegaskiese Bankmaatskappy), alhoewel dit nog steeds 'n monopolie is. Monopolies is dalk die opmerklike kenmerk van Monaco se ekonomie; dit bestaan ook ten opsigte van die [[televisie]]-opvangs (antennes word nie toegelaat nie en die plaaslike kabeltelevisie is 'n verpligte diens), gas-, elektrisiteits- en watervoorsiening. Die belangrikste belasting is dié op toegevoegde waarde, naas korporatiewe belasting en belasting op ekonomiese en regstransaksies. Die gebrek aan 'n inkomstebelasting maak Monaco 'n aantreklike woonplek vir Europese welgesteldes wat die belastingnet in hulle vaderland wil ontwyk, met die noemenswaardige uitsondering van Frankryk. Die prinsdom het sodoende die tuiste van sowat 20&nbsp;000 miljoenêrs geword. Die meeste is sakelui en verdien hulle inkomste uit ondernemings buite die prinsdom. === Kasinobedryf === [[Lêer:Casinò - panoramio.jpg|duimnael|Die Casino de Monte-Carlo]] Die kasinomaatskappy, wat deur die ''Société des Bains de Mer (SBM)'' beheer word en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] sowat 70% van die staat se inkomste opgelewer het, dra met sy vyf kasino's nou minder as 5% by (in die jaar 1949 is dit nog 45 persent). Die kasino's is slegs oop vir buitelandse besoekers; Monegaske mag nie daar dobbel nie. Die SBM beheer tans veral gastronomiese ondernemings, soos sy vier hotelle (onder meer die luukse hotelle ''Monte Carlo Beach Hotel'' en die ''Hôtel de Paris''), meer as 20 restourante en die nagklub ''Jimmy'z''. Die nuwe ''Monte Carlo Bay Hotel & Resort'', 'n viersterhotel met elf verdiepings en 335 kamers, is op 1 Oktober 2005 op die skiereiland van die Larvotto ingewy en spog met sy eie strandmeer en [[chloor]]vrye water. Daarnaas beskik die SBM oor aansienlike eiendomme. Die staat besit 70 persent van die SBM se aandele, wat op die Paryse effektebeurs gelys is. === Ekonomiese ontwikkeling === [[Lêer:Bus panoramique touristique Le grand tour Monaco-2.JPG|duimnael|'n Toerbus neem toeriste na besienswaardighede]] Monaco se bruto binnelandse produk (BBP) is in 2014 op 5,32 miljard € beraam. Die amptelike berekening van die per capita-BBP baseer op die de facto-bevolking (36&nbsp;136, waarvan slegs 8&nbsp;837 Monegaskiese burgers) en pendelaars uit die omgewing. Vir altesaam meer as 75&nbsp;000 persone (alle permanente inwoners en pendelaars uit die buiteland) is dus in 2014 'n per capita-BBP van 63&nbsp;497&nbsp;€ bereken.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Monaco/Wirtschaft_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake – Monaco: Ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101091931/http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Monaco/Wirtschaft_node.html |date= 1 Januarie 2016 }}</ref> Die groot getal pendelaars wys daarop dat werkloosheid in Monaco tans onbekend is – die werkloosheidsyfer is nul persent. Die aantal ekonomies aktiewe persone het in 2013 met 2,4 persent toegeneem en was met 50&nbsp;792 groter as die inwonertal. Die inflasiekoers het in 2012 1,7 persent beloop. Aan die begin van die 21ste eeu het Monaco se tekort op die lopende rekening – wat steeds deur fondse uit die staat se skatkis geëwenaar word – aansienlik toegeneem. Die regering onder prins Albert II besef dat die prinsdom sy gewildheid onder veral jong toeriste sterk moet vergroot. Monaco begin dus nie net sy beeld as toeristebestemming heeltemal verander nie, maar het ook 'n grootskaalse beleggingsprogram van stapel gestuur. Aangesien die prys vir 'n vliegkaartjie van byvoorbeeld [[Duitsland]] na [[Nice]] in 2005 tot sowat €25 gedaal het, probeer Monaco nou ook meer jong toeriste met minder koopkrag na die prinsdom lok. === Monetêre beleid === [[Lêer:TourOdeon3.jpg|duimnael|Luukse woonsteltorings in Monaco]] Monaco is nie lid van die Europese Unie nie, maar deur die monetêre en doeane-unie nou verbind met Frankryk. Volgens 'n monetêre ooreenkoms, wat Monaco met Frankryk as die verteenwoordiger van die Europese Unie gesluit het, mag die prinsdom sedert Januarie 1999 die Euro as amptelike geldeenheid gebruik. Die prinsdom mag nie self Euro-banknote uitgee nie, tog het Monaco die reg om vanaf 1 Januarie 2002 [[Euro]]- en Centstukke met sy eie ontwerpe op die nasionale sy te munt. === Wetenskap en tegnologie === Monaco se telekommunikasie-sektor het 'n leidende posisie in Europa wat die ontwikkeling van nuwe kommunikasie-tegnologieë betref. ''Monaco Telecom'' het byvoorbeeld die eerste UMTS-netwerk in Europa ingevoer. Prins Albert II het in 2006 sy omgewingsbewaringstigting, Fondation Prince Albert II de Monaco, in die lewe geroep wat hom met [[Klimaatverandering|klimaatsverandering]], biodiversiteit en water bemoei.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/sid_59FE0412D046D890EDE8745436D8A393/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Monaco/Wirtschaft_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Monaco – Ekonomie/Wetenskap en tegnologie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160311080237/http://www.auswaertiges-amt.de/sid_59FE0412D046D890EDE8745436D8A393/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Monaco/Wirtschaft_node.html |date=11 Maart 2016 }}</ref> === Buitelandse handel === [[Lêer:1FrancMonaco1978face.jpg|duimnael|links|Monegaskiese franc-muntstuk uit 1978 met 'n beeld van Rainier III]] Weens die doeane-unie met Frankryk word gegewens oor die handel met dié buurland nie by amptelike statistieke oor die prinsdom se buitelandse handel ingesluit nie. Dus is Duitsland die belangrikste handelsvennoot, nog voor Italië. Die oorgrote deel van Monaco se buitelandse handel word met lidstate van die Europese Unie gedryf (66 persent van die uit- en 67 van die invoere). Die belangrikste handelsvennote buite die EU is die Verenigde State, Tunisië en die [[Volksrepubliek China]]. Die totale invoere het in 2013 1015 miljoen € beloop, terwyl goedere en dienste ter waarde van 1037 miljoen € uitgevoer is. Daar was dus 'n oorskot van 22 miljoen € op die lopende handelsrekening. == Vervoer == [[Lêer:Monaco-Yachthafen.JPG|duimnael|Luukse [[Jag (plesierboot)|jagte]] in Monaco-hawe]] Vir die grootste deel van die 20ste eeu was Monaco se hawegeriewe, wat tussen 1901 en 1926 ontstaan het en as Monaco-hawe of Port Hercule bekendstaan, voldoende om die skeepsverkeer in die prinsdom te hanteer. Eers toe dit in die laaste jare van die eeu vinnig toegeneem het en ook steeds groter privaat jagte en plesierbote in die hawe aangedoen het, het prins Rainier III besluit om die hawe se kapasiteit te vergroot. Die geskikte oplossing vir Monaco was 'n groot drywende hawehoof van 165&nbsp;000 ton met 'n lengte van 352 meter en 'n wydte van 28 meter wat in Spanje gebou is. Dit het 700 werkers byna drie jaar geneem om die hawehoof te voltooi. In Augustus 2002 is die hawehoof na Monaco gesleep. Die seehawe se kapasiteit is sodoende verdubbel, en dit is tans een van die wêreld se leidende hawens vir plesierbote.<ref>{{en}} David C. King: ''Cultures of the World – Monaco''. Tweede uitgawe. Tarrytown, NY: Marshall Cavendish 2008, bl. 10</ref> == Demografie == [[Lêer:Monaco aerial view.jpg|duimnael|links|'n Lugfoto van Monaco]] [[Lêer:MonacoBeiNacht.jpg|duimnael|'n Nagtelike uitsig oor Monaco]] Ná die inlywing van Macau by die Volksrepubliek China het Monaco die digbevolkste land ter wêreld geword, met 18&nbsp;185,5 inwoners per vierkante kilometer in 2011. Monaco vorm saam met die aangrensende en nabygeleë Franse stede soos [[Menton]] 'n agglomerasie met meer as 100&nbsp;000 inwoners. Volgens die jongste sensus (2008) was daar 35&nbsp;352 inwoners. In 2011 is die totale bevolking op sowat 36&nbsp;000 beraam. Die sowat 7&nbsp;700 Monegasse is 'n minderheid in hul eie land. Die grootste deel van die bevolking is [[Franse]] burgers (28%), Monegasse (22%) en [[Italianers]] (19%). Die ander 31% van Monaco se internasionale bevolking kom uit 125 verskillende lande. Die ampstaal is Frans, maar daar word ook Monegaskies ('n taal wat van die Genuese dialek afgelei is), en Engels en Italiaans as omgangstale gepraat. Monegaskies is 'n verpligte skoolvak. Nege en negentig persent van die bevolking is geletterd. Die [[Rooms-Katolieke Kerk]] is Monaco se staatskerk, maar die Grondwet waarborg godsdiensvryheid. In 2002 was 91% van die bevolking Rooms-Katoliek en die res hoofsaaklik [[Protestantisme|Protestantse]] en [[Oosters-Ortodokse Kerk|Ortodokse Christene]] en [[Jode]]. == Kultuur en onderwys == === Sport === [[Lêer:Monaco005.jpg|duimnael|Die sokkerstadion ''Stade Louis II'']] Die prinsdom tree sedert 1929 as gasheerland van die ''[[Monaco Grand Prix|Grand Prix automobile de Monaco]]'' [[Formule Een]]-motorwedrenne en die ''Rallye automobile Monte-Carlo'' op, hoewel laasgenoemde oorwegend in die Franse département Alpes-Maritimes plaasvind. Monaco het 'n [[sokker]]klub, die ''Association sportive de Monaco Football Club (AS Monaco)'', wat in die Franse Premier-sokkerliga speel. === Museums === [[Lêer:Monaco - Ozeanografisches Museum - panoramio (1).jpg|duimnael|Die Oseanografiese Museum van Monaco]] Die Oseanografiese Museum van Monaco, 'n instelling wat uitgebou is tot wêreldfaam, is in 1910 deur die verligte prins Albert I gestig, wat self in die Franse vloot diens gedoen het. Later was [[Jacques-Yves Cousteau]] (1910–1997), 'n Franse vlootoffisier, ontdekkingsreisiger, navorser en ekoloog, die direkteur van die museum. Die museum huisves 'n groot aantal [[akwarium]]s met seediere soos [[seesterre]], seeperdjies, seeskilpaaie, seekwalle, [[krappe]], [[kreef]], rogvisse, see-egels, [[seekomkommer]]s, palings, inkvisse en ander [[spesie]]s, asook 'n groot verskeidenheid voorwerpe soos modelskepe, geraamtes van seediere, werktuie, wapens en ander objekte. === Vermaak === Van 21 tot 30 Oktober 2005 het Monaco sy eerste Oktoberfest gevier volgens die Beiers-Duitse tradisie, met 'n egte ''Bierzelt'' langs die Casino.<ref>{{fr}} [https://www.monacomatin.mc/gastronomie/monaco-a-lheure-bavaroise-avec-loktoberfest-271849 ''Monaco-Matin, 24 Oktober 2018: Monaco à l'heure bavaroise avec l'Oktoberfest. Besoek op 21 Augustus 2020'']</ref> Die fees word sedertdien jaarliks gehou. Die inheemse ''Bière de Monaco'', Duitse ''Weißwurst'' (wit worsies), ''Weihenstephan-'' en ''Hefeweizenbier'' word tydens die Oktoberfest selfs in die luukse Hôtel de Paris bedien. === Onderwys === [[Lêer:Le Lycée Albert 1er de Monaco.jpg|duimnael|links|Die Lycée Albert Premier is 'n gesogte openbare sekondêre skool in Monaco]] Die onderwysstelsel in die prinsdom is grotendeels volgens die Franse voorbeeld georganiseer, met enkele plaaslike besonderhede. Monaco se nege openbare en twee privaat skole met altesaam meer as 5&nbsp;700 leerders van 'n sewentigtal nasionaliteite en meer as 500 onderwysers word op 'n internasionale grondslag bedryf. Daar is ses openbare kleuter- en laerskole, een hoërskool (''collège''), een gespesialiseerde hoërskool (''lycée'') wat algemene en tegniese opleiding aanbied asook een ''lycée'' wat praktiese beroepsopleiding (onder meer in die restaurantbedryf) verskaf. Monaco se twee privaat skole (met 1&nbsp;200 leerders) word volgens 'n ooreenkoms tussen staat en kerk op 'n godsdienstige grondslag bedryf.<ref>{{en}} [http://en.gouv.mc/Policy-Practice/Youth/A-privileged-educational-system ''Gouvernement Princier – A privileged educational system'']</ref> Om nie-Franssprekende leerders in die Monegaskiese samelewing te integreer, word Frans as 'n vreemde taal onderrig. Engels-onderrig begin al op kleuterskoolvlak, met 'n opsie vir intensiewe onderwys vanaf die ouderdom van agt of nege jaar in laerskole. Daar is een tersiêre instelling, die ''International University of Monaco (IUM)'' wat hom as Engelsmedium-universiteit op ekonomiese wetenskappe toespits. == Poswese en filatelie == [[Lêer:Stamp Monaco 1885 5c.jpg|duimnael|links|Posseël ter waarde van 5 centimes met die portret van prins Charles III, uitgereik in 1885]] [[Lêer:Monaco-CP-anté41-.jpg|duimnael|''Monaco – entre les Oliviers'' (Monaco – tussen die olyfbome) – 'n poskaart van die vroeë 20ste eeu]] Monaco beskik nie oor sy eie posdiens nie. Volgens die Frans-Monegaskiese Vriendskapsverdrag, wat in 1640 in Péronne onderteken is, word alle posdienste op die staatsgebied van Monaco deur Frankryk verskaf. Die enigste onderbrekings was die tydperk van die Franse Rewolusie tussen 1793 en 1814 en die Sardiese protektoraat tussen 1815 en 1860. Die besonderhede van Monaco se poswese is op 9 November 1865 in die sogenaamde Buurskapskonvensie (''Convention de voisinage'') gereël. Dit is steeds van krag sodat in Monaco byvoorbeeld dieselfde postariewe van toepassing is soos in Frankryk. Daarnaas word ook die Franse [[poskode]]stelsel in Monaco gebruik. Die hele prinsdom het een enkele poskode: 98000. Die Monegaskiese poswese is gevolglik tot die historiese gebruik van handstempels en die uitreiking van [[posseël]]s beperk. Hierdie tradisie het sy oorsprong in die eerste posstempel van 1704. Van hierdie vroeë periode dateer koeverte met handgeskrewe datums en handstempels wat in Monaco en die vesting Fort d'Hercule (tydens die Franse besetting tussen 1793 en 1814) gebruik is. Tydens die Sardiese protektoraat is vir 'n kort tydperk tussen 1851 en 1860 Sardiese posseëls gebruik. Aangesien die Koninkryk Sardinië die graafskap Nice volgens die Verdrag van Turyn aan Frankryk afgestaan en ook sy protektoraat oor Monaco beëindig het, is vanaf daardie jaar ongeperforeerde Franse seëls gebruik wat van plaaslike stempels ("Monaco" of "Monte-Carlo") voorsien is. Op 1 Julie 1885 het Monaco begin om sy eie posseëls met 'n portret van prins Charles III van Monaco uit te reik, veral om sy soewereiniteit asook onafhanklike prinsdom te beklemtoon. Die gebruik van hierdie seëls was verpligtend vir alle posstukke wat vanaf Monaco gestuur is. Hoe meer die versameling van posseëls 'n gewilde stokperdjie geword het, hoe meer het versamelaars daarin belang gestel om op nuwe posseëls in te teken. Om in hulle behoeftes te kan voorsien, het prins Louis II op 6 November 1937 die ''Office des Emissions de Timbre-Postes (O.E.T.P.)'' gestig, met Henry Gamerdinger en Hyacinthe Chiavassa as eerste direkteure. Vanaf 1949, toe Rainier III die Monegaskiese troon bestyg het, word die finale besluit oor die onderwerpe, motiewe en kleure van Monegaskiese posseëls deur die prins geneem, waarby hy deur die direkteur van die O.E.T.P. geadviseer word. Die prins was self 'n geesdriftige filatelis. Sy versameling het later as basis vir die Monegaskiese Posseël- en muntmuseum gedien. Danksy Rainier III, wat posseëls as "ambassadeurs vir sy land" beskou het, het Monegaskiese seëls baie gewild by internasionale versamelaars geword. Op sy hoogtepunt in 1985 het die O.E.T.P. sowat 35&nbsp;000 intekenaars gehad. Intussen het dié getal afgeneem tot sowat 28&nbsp;000. Die O.E.T.P. het in 1955 tot die [[Wêreldposunie]] en in 1993 tot ''PostEurop'' toegetree. Monegaskiese posseëls is steeds 'n belangrike bron van inkomste en het hul gewildheid aan die hoogs ontwikkelde druktegnieke te danke wat by hul vervaardiging ingespan word. Monaco is die enigste land wat hiervoor gebruik maak van staalgravure – dit wil sê dat alle seël-motiewe net soos banknote as tekening in 'n staalplaat gegraveer word voordat hulle gedruk word. Die drukbeeld van hoogstaande gehalte kan maklik met 'n vergrootglas bekyk word.<ref>{{de}} ''Die ganze Welt der Philatelie''. Lorch: Hermann E. Sieger 1995, bl. 35</ref> == Susterstede == * {{vlagikoon|België}} [[Oostende]], [[België]], sedert 1958.<ref name="Susterstede">{{fr}} {{cite web |url=http://www.mairie.mc/mairie-monaco/la-politique-de-la-ville/ |title=La politique de la ville |publisher=La Mairie |accessdate=9 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110038/https://www.mairie.mc/mairie-monaco/la-politique-de-la-ville/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * {{vlagikoon|Frankryk}} [[Lucciana]], [[Frankryk]], sedert 2009.<ref name="Susterstede" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Monaco|title=Monaco|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=21 Julie 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/|title=Monaco|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=21 Julie 2025}} ; Politiek / Nuwe staatsverdrag met Frankryk / Demografie ---- * {{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2007''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2006, bl. 343 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} ; Algemene inligting ---- * {{fr}} [http://www.gouv.mc/ Amptelike webwerf van Monaco se regering] * {{fr}} [http://www.mairie.mc/ Amptelike webwerf van Monaco se burgemeester] * {{fr}} [http://www.palais.mc/ Amptelike webwerf van Monaco se prinslike paleis] ; Argitektuur ---- * {{en}} [http://edition.cnn.com/style/article/monaco-extension-sea/index.html?hpt=ob_galleryfooterexpansion ''CNN Style – Monaco's $2.3bn project to expand into Mediterranean Sea''] ; Toerisme ---- * {{en}} {{Wikivoyage|Monaco}} * {{en}} [https://www.visitmonaco.com/us ''Visit Monaco''] * {{en}} [https://www.lonelyplanet.com/monaco ''Lonely Planet: Monaco''] ; Prinslike huis ---- * {{en}} [https://www.monaco-tribune.com/en/2020/04/the-monaco-princess-who-holds-south-africa-dear-to-her-heart/ ''Monaco Tribune, 9 April 2020: The Monaco Princess who holds South Africa dear to her heart''] ; Filatelie ---- * {{en}} [https://www.postbeeld.com/stamps/country/monaco ''Postbeeld.com: Stamps from Monaco''] ; Bootskou van Monaco | Monaco Yacht Show ---- * {{en}} [https://monacoyachtshow.com/en/ ''Monaco Yacht Show''] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Monaco}} | Noord = {{vlagland|Frankryk}} | Noordoos = {{vlagland|Frankryk}} | Oos = [[Middellandse See]] | Suidoos = [[Middellandse See]] | Suid = [[Middellandse See]] | Suidwes = [[Middellandse See]] | Wes = {{vlagland|Frankryk}} | Noordwes = {{vlagland|Frankryk}} }} {{Lande van Europa}} {{Hoofstede in Europa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Monaco| ]] [[Kategorie:Nedersettings langs die Middellandse See]] 3vyo7llcy2plpk0egeq54dqvyl02dmp 4 10168 2966296 1597624 2026-09-11T07:45:32Z SpesBona 2720 skakels aangepas 2966296 wikitext text/x-wiki [[Lêer:National Park Service 9-11 Statue of Liberty and WTC fire.jpg|150px|regs]] '''[[11 September]]''': Nasionale Dag van [[Katalonië]]; Patriotdag in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] ([[2001]]). * [[1922]] – Die [[Britse mandaat van Palestina]] begin. * [[1937]] – Gebore: [[Tomas Venclova]], [[Litaue|Litause]] digter en skrywer. * [[1950]] – Oorlede: [[Jan Christian Smuts]], generaal tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en voormalige eerste minister van [[Suid-Afrika]]. * [[1952]] – [[Eritrea]] verkry sy onafhanklikheid van [[Verenigde Koninkryk|Britse]] administrasie. * [[1960]] – Die [[Olimpiese Somerspele 1960|17de Olimpiese Spele]], die laaste Spele waaraan Suid-Afrika sou deelneem tot ná die afskaffing van [[apartheid]], kom tot 'n einde. * [[2001]] – Die [[Aanvalle op 11 September 2001]]: Vier [[vliegtuig|passasiersvliegtuie]] word geskaak tydens 'n [[Al-Kaïda]]-[[Terrorisme|terreuraanval]] in Amerika – twee vliegtuie vlieg teen die '''[[Wêreldhandelsentrum]]''' in [[New York]] vas, waarna die geboue inmekaar stort, 'n derde vlieg in 'n vleuel van die [[Pentagon]] in [[Washington, D.C.]] vas en 'n vierde stort in [[Pennsilvanië]] neer. Byna 3&nbsp;000 mense sterf in die gebeure. <!-- * [[1971]] – [[Nikita Khrushchev]], eertydse premier van [[Sowjet]]-[[Rusland]], sterf. * [[1973]] – [[Augusto Pinochet]] voer 'n [[staatsgreep]] in [[Chili]] uit, waarin [[Salvador Allende]] om die lewe gebring word. * [[1978]] – [[Bulgarye|Bulgaarse]] skrywer en uitsaaier [[Georgi Markov]], wat in [[1969]] na die weste gevlug het, sterf aan bloedvergifting vier dae nadat hy by 'n bushalte in [[London]] met 'n sambreel gesteek is. * [[2003]] – Oorlede: [[Johnny Cash]] (71), [[VSA|Amerikaanse]] country-sanger. [[Onderwysersdag]] in [[Latyns-amerika]] * [[1297]] – [[Skotland|Skotte]] onder [[William Wallace]] verslaan [[Koninkryk van Engeland| Engelse]] troepe in die [[Slag van Stirlingbrug]]. --> 20199w6oeu8g56nk0b6bxhjz3tjtwm5 2966303 2966296 2026-09-11T08:08:16Z Aliwal2012 39067 2966303 wikitext text/x-wiki [[Lêer:National Park Service 9-11 Statue of Liberty and WTC fire.jpg|150px|regs]] '''[[11 September]]''': Nasionale Dag van [[Katalonië]]; Patriotdag in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] ([[2001]]). * [[1922]] – Die [[Britse mandaat van Palestina]] begin. * [[1937]] – Gebore: [[Tomas Venclova]], [[Litaue|Litause]] digter en skrywer. * [[1950]] – Oorlede: [[Jan Christian Smuts]], generaal tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en voormalige eerste minister van [[Suid-Afrika]]. * [[1952]] – [[Eritrea]] verkry sy onafhanklikheid van [[Verenigde Koninkryk|Britse administrasie]]. * [[1960]] – Die [[Olimpiese Somerspele 1960|17de Olimpiese Spele]], die laaste Spele waaraan Suid-Afrika sou deelneem tot ná die afskaffing van [[apartheid]], kom tot 'n einde. * [[2001]] – Die [[Aanvalle op 11 September 2001]]: Vier [[vliegtuig|passasiersvliegtuie]] word geskaak tydens 'n [[al-Kaïda]]-[[Terrorisme|terreuraanval]] in Amerika – twee vliegtuie vlieg teen die hoë toringgeboue van die '''[[Wêreldhandelsentrum]]''' in [[New York]] vas, waarna die geboue inmekaar stort, 'n derde vlieg in 'n vleuel van die [[Pentagon]] in [[Washington, D.C.]] vas en 'n vierde stort in [[Pennsilvanië]] neer. Byna 3&nbsp;000 mense sterf in die gebeure. <!-- * [[1971]] – [[Nikita Khrushchev]], eertydse premier van [[Sowjet]]-[[Rusland]], sterf. * [[1973]] – [[Augusto Pinochet]] voer 'n [[staatsgreep]] in [[Chili]] uit, waarin [[Salvador Allende]] om die lewe gebring word. * [[1978]] – [[Bulgarye|Bulgaarse]] skrywer en uitsaaier [[Georgi Markov]], wat in [[1969]] na die weste gevlug het, sterf aan bloedvergifting vier dae nadat hy by 'n bushalte in [[London]] met 'n sambreel gesteek is. * [[2003]] – Oorlede: [[Johnny Cash]] (71), [[VSA|Amerikaanse]] country-sanger. [[Onderwysersdag]] in [[Latyns-amerika]] * [[1297]] – [[Skotland|Skotte]] onder [[William Wallace]] verslaan [[Koninkryk van Engeland| Engelse]] troepe in die [[Slag van Stirlingbrug]]. --> 57rox8csezp4y8cjxttmlr3maq4mh2l 4 10323 2966183 2410987 2026-09-10T13:25:06Z SpesBona 2720 + Onafhanklikheidsdag in Bulgarye (1908) 2966183 wikitext text/x-wiki '''[[22 September]]''': [[Onafhanklikheid]]sdag in [[Bulgarye]] ([[1908]]) en [[Mali]] (1960); Baltiese Eenheidsdag in [[Letland]] en [[Litaue]]. [[Lêer:Abraham Lincoln head on shoulders photo portrait.jpg|regs|100px|Abraham Lincoln]] * [[1862]] – Die [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[President van die Verenigde State van Amerika|president]] '''[[Abraham Lincoln]]''' reik die Bevrydingsverklaring uit waarin onderneem word om alle [[Slawerny|slawe]] in die [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|deelstate]] teen [[1 Januarie]] [[1863]] af te skaf. * [[1921]] – [[Estland]], [[Letland]] en [[Litaue]] word lede van die [[Volkebond]]. * [[1960]] – [[Frans-Soedan]] verkry sy onafhanklikheid van [[Frankryk]] as die [[Mali|Republiek Mali]]. * [[1998]] – Militêre magte van [[Suid-Afrika]] en [[Botswana]] ruk op na die koninklike paleis in [[Maseru]], [[Lesotho]]. * [[2006]] – 23 mense sterf en 10 word ernstig beseer in 'n [[magneetsweeftrein]]ongeluk naby Lathen in die Emsland, [[Duitsland]]. imx1c325bia2wwpz6pynd974fm88chd 4 10325 2966186 2118693 2026-09-10T13:40:51Z SpesBona 2720 + Nasionale Dag in Saoedi-Arabië (1932). 2966186 wikitext text/x-wiki '''[[23 September]]''': Nasionale Dag in [[Saoedi-Arabië]] ([[1932]]). [[Lêer:Neptune-visible.jpg|border|regs|125px|Neptunus met mane]] * [[1846]] – Die [[reuseplaneet]] '''[[Neptunus]]''' word deur [[Urbain Le Verrier]], [[Johann Gottfried Galle]] en [[John Couch Adams]] ontdek. * [[1854]] – Geboortedag van [[Cornelis Lely]], [[Nederland]]se ingenieur en ontwerper van die [[Afsluitdyk]]. * [[1939]] – Geboortedag van die [[Oostenryk]]se [[sielkunde|sielkundige]] [[Sigmund Freud]]. * [[1943]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] lugaanvalle verwoes die sentrale deel van die stad [[Nantes]], [[Frankryk]], en naastenby 1&nbsp;500 inwoners sterf. * [[1983]] – [[Gerrie Coetzee]] van [[Suid-Afrika]] word die wêreld[[swaargewig]]bokskampioen, die eerste bokser uit [[Afrika]]. jt12cbwtgi1jg71bwdg5lc1cznlrj3s 4 10334 2966184 2410988 2026-09-10T13:30:08Z SpesBona 2720 + Onafhanklikheidsdag in Guinee-Bissau (1973) 2966184 wikitext text/x-wiki '''[[24 September]]''': [[Onafhanklikheid]]sdag in [[Guinee-Bissau]] ([[1973]]); [[Erfenisdag]] in [[Suid-Afrika]] ([[1995]]). [[Lêer:Flag of Guinea-Bissau.svg|regs|88px|Die vlag van Guinee-Bissau]] * [[366]] – Afsterwe van [[pous Liberius]], die 36ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] en die eerste een wat nie tot [[heilige]] verklaar is nie. * [[1678]] – [[Brandenburg]] verower die [[Rügen]]-[[eiland]] van [[Swede]]. * [[1973]] – Die [[Afrika]]land '''[[Guinee-Bissau]]''' verklaar sy onafhanklikheid van [[Portugal]]. * [[1976]] – Vyf dae ná voorstelle deur 'n diplomatieke afvaardiging onder leiding van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] kondig [[Rhodesië]] se eerste minister, [[Ian Smith]], aan dat 'n swart meerderheidsregering binne twee jaar ingestel sou word. * [[1995]] – In [[Suid-Afrika]] word [[Erfenisdag (Suid-Afrika)|Erfenisdag]] vir die eerste keer gevier. 9cqtowhpq5im3l5wn60eulwq9mlxfry 4 10336 2966187 2454275 2026-09-10T13:45:26Z SpesBona 2720 + Vlagdag in Ecuador (1860). 2966187 wikitext text/x-wiki '''[[26 September]]''': [[Vlag van Ecuador|Vlagdag]] in [[Ecuador]] ([[1860]]). [[Lêer:Winnie Mandela00.jpg|border|regs|150px|Winnie Madikizela-Mandela]] * [[1901]] – [[Tweede Vryheidsoorlog]]: [[Louis Botha|Generaal Louis Botha]] val Fort Itala en Fort Prospect aan. * [[1905]] – [[Albert Einstein]] publiseer sy [[Spesiale relatiwiteit]]steorie in die tydskrif ''Annalen der Physik''. * [[1936]] – Gebore: '''[[Winnie Madikizela-Mandela]]''', [[apartheid|anti-apartheidsaktivis]] en gewese vrou van [[Nelson Mandela]]. * [[1992]] – [[Staatspresident van Suid-Afrika|Staatspresident]] [[Frederik Willem de Klerk|FW de Klerk]] en die [[African National Congress|ANC]]-leier [[Nelson Mandela]] bereik 'n ooreenkoms oor 'n proses om 'n meerderheidsregering in [[Suid-Afrika]] te vestig. * [[2006]] – [[Nasa]] se Opportunity-verkenningstuig bereik die [[Victoria-krater]] op [[Mars]]. foiod7f1dgi2m7q1c0mbrlet49aw5cc 4 10337 2966185 1386669 2026-09-10T13:35:03Z SpesBona 2720 + Onafhanklikheidsdag in Turkmenistan (1991) 2966185 wikitext text/x-wiki <!-- Only uncomment ONE image at a time [[Lêer:Richard Matthew Stallman.jpeg|90px|Richard M Stallman]] * [[1939]] – '''[[Poland]]''' surrendered to [[Nazi]] [[Germany]] and the [[Soviet Union]] during [[World War II]]. [Lêer:Heckert GNU white.png|100px|GNU logo]] * [[1983]] – [[Richard Stallman]] announced the '''[[GNU]]''' project to develop a free [[Unix-like]] [[operating system]]. --> '''[[27 September]]''': [[Onafhanklikheid]]sdag in [[Turkmenistan]] ([[1991]]); Meskel in [[Ethiopië]] en [[Eritrea]]. [[Lêer:Albert Einstein (Nobel).png|regs|125px|Albert Einstein]] * [[1666]] – [[Cornelis van Quaelberg]] volg [[Zacharias Wagenaer]] op as die derde kommandeur van die [[Kaap die Goeie Hoop]]. * [[1862]] – Geboortedag van generaal [[Louis Botha]], voormalige eerste minister van die [[Unie van Suid-Afrika]]. * [[1905]] – '''[[Albert Einstein]]''' publiseer 'n artikel oor die verhouding tussen [[massa]] en [[energie]], wat aangedui word deur die vergelyking [[Massa-energieverband|E=mc²]]. * [[1988]] – Onder leiding van [[Aung San Suu Kyi]] word die National League for Democracy in [[Mianmar|Birma]] gestig. * [[1992]] – In reaksie op die aankondiging van 'n ooreenkoms tussen [[president]] [[Frederik Willem de Klerk|FW de Klerk]] en [[Nelson Mandela]], kondig [[Mangosuthu Buthelezi]], leier van die [[Inkatha-Vryheidsparty]], aan dat sy party die grondwetsamesperkings in [[Suid-Afrika]] sou boikot. <!-- * [[1996]] – Die [[Taliban]] verdryf [[president]] Burhanuddin Rabbani van [[Afganistan]] uit [[Kaboel]], laat die voormalige president Mohammad Najibullah teregstel en vestig die Islamietiese Emiraat Afganistan. --> qqlkncg4sz4fdrayh1jhpuy0fx0mich 4 10338 2966188 2839995 2026-09-10T13:45:35Z SpesBona 2720 + Vlagdag in Thailand (1917). 2966188 wikitext text/x-wiki '''[[28 September]]''': [[Vlag van Thailand|Vlagdag]] in [[Thailand]] ([[1917]]). [[Lêer:Flag of Thailand.svg|regs|125px|Die vlag van Thailand]] * [[1066]] – Die [[Normandië|Normandiese]] hertog [[Willem I van Engeland|Willem die Veroweraar]] sit met sy leër naby [[Hastings]], [[Engeland]], voet aan wal en verslaan [[Harold Godwinson]], die laaste [[Angel-Saksers|Angel-Saksiese]] koning van Engeland, op [[14 Oktober]]. <!-- * [[1542]] – Die [[Portugal|Portugese]] ontdekkingsreisiger '''[[Juan Rodriguez Cabrillo]]''', die eerste [[Europa|Europeër]] wat aan die [[Kalifornië|Kaliforniese]] kus vaar, land by wat nou [[San Diego, Kalifornië|San Diego]] is. * [[1820]] – Die '''[[tamatie]]''' word in die openbaar as veilig bewys toe Robert Johnson 'n tros tamaties buite 'n hof in [[Salem, Nieu Jersey]] eet.--> * [[1917]] – [[Thailand]] se huidige '''[[Vlag van Thailand|nasionale vlag]]''' word in gebruik geneem. * [[1924]] – Twee [[Vliegtuig|vliegtuie]] van die [[Amerikaanse Gewapende Magte]] land in [[Seattle]] en voltooi in 175&nbsp;dae wat beskou sou word as die eerste vlug om die wêreld. * [[1934]] – Geboortedag van die [[Frankryk|Franse]] aktrise en sangeres [[Brigitte Bardot]] in [[Parys]]. * [[1994]] – Die [[MS Estonia]], 'n veerboot wat pendelaars tussen [[Tallinn]] in [[Estland]] en [[Stockholm]] in [[Swede]] vervoer, sink. Altesaam 852 mense verdrink of vries dood in die koue water in een van die ergste seeongelukke in die [[Oossee]]. k1rhk1vp5xx5pe8w2ggwor54vbxzd55 0 11865 2966379 2869511 2026-09-11T09:19:44Z Sobaka 328 /* Geskiedenis */ skakel 2966379 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Politieke party | party_naam = African National Congress | afkorting = ANC | party_logo = Flag of the African National Congress.svg | logobeskrywing = Vlag van die African National Congress | logo_onderskrif = Vlag van die African National Congress | leier = [[Cyril Ramaphosa]] | slagspreuk = ''South Africa's National Liberation Movement'' | gestig = {{Geboortedatum en ouderdom|1912|1|8}} | ontbind = | samesmelting_van = | afgestig_van = | voorafgegaan = | samesmelting_met = | opgevolg = | nuusbrief = ''ANC Today'' | hoofkwartiere = Luthulihuis, Sauerstraat 54, [[Johannesburg]], [[Gauteng]] | studentevleuel = | jeugvleuel = [[ANC-jeugliga]] | ideologie = [[Afrika-nasionalisme]]<br />Linksgesinde nasionalisme<br />Sosiale demokrasie<br />Demokratiese sosialisme | nasionaal = ''Tripartite Alliance'' | internasionaal = [[Sosialistiese Internasionaal]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.socialistinternational.org/about-us/members/ |title=Full Member Parties of Socialist International |work=Socialist International |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427072232/https://www.socialistinternational.org/about-us/members/ |archive-date=27 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | kleure = Swart, groen, goud | webwerf = {{Amptelike URL}} }} Die '''African National Congress''' ('''ANC''') is 'n bevrydingsorganisasie en [[politieke party]] wat [[Suid-Afrika]] sedert die land se eerste nie-rassige, demokratiese nasionale [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|verkiesing van April 1994]] regeer. Dié party is in 1912 in [[Bloemfontein]] as die '''South African Native National Congress''' (SANNC) gestig en was jare lank 'n verbode organisasie in Suid-Afrika. Die huidige naam is in 1923 aanvaar. Ná die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024| algemene verkiesing van 2024]] het die ANC vir die eerste keer in Suid-Afrika se demokratiese geskiedenis sy meerderheid in die parlement verloor. Dit bly steeds die grootste party, met minder as 41% van die stemme.<ref>{{en}} {{cite news|url=https://www.npr.org/2024/06/01/nx-s1-4987616/south-africa-election-results|title=In a historic election, South Africa's ANC loses majority for the first time|publisher=NPR|date=1 Junie 2024|accessdate=1 Junie 2024}}</ref> Die party het ook sy meerderheid in Kwa-Zulu Natal, Gauteng en Noord-Kaap verloor. Ten spyte van hierdie terugslae het die ANC mag op nasionale vlak behou deur 'n groot koalisie waarna verwys word as 'n [[Nasionale eenheidsregering|Regering van Nasionale Eenheid]], insluitend partye wat saam 72% van die setels in die Parlement het.<ref>{{en}} {{cite news|url=https://www.bbc.com/news/articles/c8007w4vqveo|title=ANC and DA agree on South Africa unity government|first1=Farouk|last1=Chothia|first2=Danai Kesta|last2=Kupemba|first3=Barbra|last3=Plett-Usher|publisher=BBC News|date=14 Junie 2024|accessdate=14 Junie 2024}}</ref> == Geskiedenis == {{Hoofartikel|Geskiedenis van die African National Congress}} [[Lêer:ANC1914.jpg|duimnael|links|Die South African Native National Congress se afvaardiging in [[Londen]], Junie 1914. Van links tot regs: Thomas Mapike, eerwaarde [[Walter Rubusana]], eerw. [[John Langalibalele Dube|John Dube]], Saul Msane en [[Sol Plaatje]].]] [[Lêer:Albert Lutuli nobel.jpg|duimnael|upright|[[Albert Luthuli]], voormalige president van die ANC]] [[Lêer:ANClogo-1-.jpg|duimnael|links|Logo van die ANC]] [[Lêer:Oliver Tambo (1981).jpg|duimnael|upright|[[Oliver Tambo]] in 1981]] [[Lêer:The Soviet Union 1988 CPA 5971 stamp (70th birth anniversary of Nelson Mandela, South African anti-apartheid revolutionary, political leader and philanthropist).jpg|duimnael|upright|Sowjetse [[posseël]] uit 1988 wat [[Nelson Mandela]] uitbeeld]] Die ANC is op 8 Januarie 1912 gestig deur onder andere [[John Langalibalele Dube|John Dube]], [[Pixley ka Isaka Seme|Pixley ka Seme]] en [[Sol Plaatje]] om hom te beywer vir die regte en vryhede van alle Afrikane. Die ANC-jeugliga is in 1944 deur [[Nelson Mandela]], [[Walter Sisulu]], en [[Oliver Tambo]] gestig. Die sege van die [[Nasionale Party]] in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1948|1948-verkiesing]] en die implementering van [[apartheid]] lei tot die sogenaamde ''Defiance Campaign'' van 1952, en die opstel van die [[Vryheidsmanifes]] in [[Kliptown]] in 1955. In 1959 word die [[Pan Africanist Congress of Azania]] (PAC) gestig deur [[Robert Sobukwe]] en 'n groep ANC-lede wat gekant was teen die ANC se wending weg van [[swart nasionalisme]] af. As gevolg van sy vreedsame verset teen apartheid en die vele inperkings wat hy hieroor moes verduur, word die [[Nobelprys]] vir Vrede in Desember 1961 aan ANC-presidentgeneraal [[Albert Luthuli]] toegeken. Hy en sy vrou, Nokukhanya, word deur die regering toegelaat om die oorhandigingseremonie in [[Oslo]] by te woon. Na aanleiding van 'n beroep deur Albert Luthuli word die Anti-apartheidsbeweging in Brittanje gestig en internasionale druk teen die apartheidsbewind, hoofsaaklik deur boikotte, neem toe. Die besluit van die ANC om oor te gaan na gewapende stryd, en die stigting van [[Umkhonto we Sizwe]] (MK), lei tot die inhegtenisname op 11 Julie 1963 van Nelson Mandela en 18 ander MK-lede op die [[Liliesleaf (plaas)|plaas Liliesleaf]] by [[Rivonia]]. Tydens die sogenaamde [[Rivonia-verhoor]] word Mandela, Walter Sisulu, [[Govan Mbeki]], [[Raymond Mhlaba]], [[Elias Motsoaledi]], [[Ahmed Kathrada]] en [[Denis Goldberg]] op 11 Junie 1964 skuldig bevind aan [[sabotasie]] en lewensvonisse opgelê. Hierna is die ANC verban. == Geallieerde organisasies == * [[Anti-apartheidsbeweging]] * [[COSATU]] * [[Sosialistiese Internasionaal]] * [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP) * [[United Democratic Front]] (UDF) * [[Voormalige Bevrydingsbewegings van Suider-Afrika]] == Bekende lede van die ANC == * [[Albert Luthuli]] * [[Nelson Mandela]] * [[Thabo Mbeki]] * [[Phumzile Mlambo-Ngcuka]] * [[Walter Sisulu]] * [[Oliver Tambo]] * [[Jacob Zuma]] == Presidente van die ANC == * Dr. [[John Langalibalele Dube|John L. Dube]] 1912–1917 * [[Sefato M. Makgatho]] 1917–1924 * Eerw. [[Zaccheus R. Mahabane]] 1924–1927 * [[Josiah T. Gumede]] 1927–1930 * Dr. [[Pixley ka Isaka Seme]] 1930–1936 * Eerw. [[Zaccheus R. Mahabane]] 1937–1940 * Dr. [[Alfred Bitini Xuma]] 1940–1949 * Dr. [[James S. Moroka]] 1949–1952 * Hoofman [[Albert Luthuli]] 1952–1967 * [[Oliver Tambo]] 1967–1991 * [[Nelson Mandela]] 1991–1997 * [[Thabo Mbeki]] 1997–2007 * [[Jacob Zuma]] 2007–2017 * [[Cyril Ramaphosa]] 2017–''tans'' ''bron vir tot 2007''.<ref>Uys, Isabelle. (2007). Feitegids : 'n Kernensiklopedie. Kaapstad: Pharos Woordeboeke. {{ISBN|978-1-86890-065-7}}. bls. 9.</ref> == Verkiesingsresultate == [[Lêer:South Africa national election 2014 ANC vote by ward.svg|duimnael|Persentasie van stemme vir die ANC in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014-verkiesing]], volgens kiesafdelings. {{columns-list|2| {{sleutel|#edf8e9|0–20%}} {{sleutel|#bae4b3|20–40%}} {{sleutel|#74c476|40–60%}} {{sleutel|#31a354|60–80%}} {{sleutel|#006d2c|80–100%}}}}]] [[Lêer:South Africa national election 2009 ANC vote by ward.svg|duimnael|Persentasie van stemme vir die ANC in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2009|2009-verkiesing]], volgens kiesafdelings. {{columns-list|2| {{sleutel|#edf8e9|0–20%}} {{sleutel|#bae4b3|20–40%}} {{sleutel|#74c476|40–60%}} {{sleutel|#31a354|60–80%}} {{sleutel|#006d2c|80–100%}}}}]] === Nasionale verkiesings === ==== Nasionale Vergadering ==== {{Hoofartikel|Nasionale Vergadering van Suid-Afrika}} {| class="wikitable sortable" ! Verkiesing ! # van<br />algehele stemme ! % van<br />algehele stemme ! # van<br />algehele setels gewen ! +/– ! Regering |- ! [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|1994]] | 12&nbsp;237&nbsp;655 | 62,65 | 252 / 400 | – | In regering |- ! [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1999|1999]] | 10&nbsp;601&nbsp;330 | 66,35 | 266 / 400 | {{wins}} 14 | In regering |- ! [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2004|2004]] | 10&nbsp;880&nbsp;915 | 69,69 | 279 / 400 | {{wins}} 13 | In regering |- ! [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2009|2009]] | 11&nbsp;650&nbsp;748 | 65,90 | 264 / 400 | {{verlies}} 15 | In regering |- ! [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014]]<ref name="IEC 2014 election results">{{en}} {{cite web |title=2014 National and Provincial Elections Results – 2014 National and Provincial Election Results |url=http://www.elections.org.za/resultsNPE2014/ |publisher=elections.org.za |accessdate=7 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190915150213/http://www.elections.org.za/resultsNPE2014/ |archive-date=15 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 11&nbsp;436&nbsp;921 | 62,15 | 249 / 400 | {{verlies}} 15 | In regering |- ! [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|2019]]<ref name="FINAL RESULTS: This is how many MPs each party can send to Parliament">{{en}} {{cite web |title=This is how many MPs each party can send to Parliament |url=https://www.news24.com/elections/news/live-vote-counting-nears-end-iec-set-to-announce-results-by-afternoon-20190511 |publisher=News24 |accessdate=11 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191108125950/https://www.news24.com/Elections/News/live-vote-counting-nears-end-iec-set-to-announce-results-by-afternoon-20190511 |archive-date=8 November 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | 10&nbsp;026&nbsp;475 | 57,5 | 230 / 400 | {{verlies}} 19 | In regering |- ! [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024]] | 6&nbsp;459&nbsp;683 | 40,18 | 159 / 400 | {{verlies}} 71 | In regering van nasionale eenheid met DA, IVP, PA en GOOD |} ==== Nasionale Raad van Provinsies ==== {{Hoofartikel|Nasionale Raad van Provinsies}} {| class=wikitable ! Verkiesing ! # van<br />algehele setels gewen ! +/– ! Regering |- ! [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|1994]] | 60 / 90 | | In regering |- ! [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1999|1999]] | 63 / 90 | {{wins}} 3 | In regering |- ! [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2004|2004]] | 65 / 90 | {{wins}} 2 | In regering |- ! [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2009|2009]] | 62 / 90 | {{verlies}} 3 | In regering |- ! [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014]] | 60 / 90 | {{verlies}} 2 | In regering |- ! [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|2019]] | 54 / 90 | {{verlies}} 6 | In regering |} === Provinsiale verkiesings === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="2"|Verkiesing !colspan="2" |[[Oos-Kaap]] !colspan="2" |[[Vrystaat]] !colspan="2" |[[Gauteng]] !colspan="2" |[[KwaZulu-Natal]] !colspan="2" |[[Limpopo]] !colspan="2" |[[Mpumalanga]] !colspan="2" |[[Noordwes]] !colspan="2" |[[Noord-Kaap]] !colspan="2" |[[Wes-Kaap]] |- |- | align="center"|'''%''' | '''Setels''' | align="center"|'''%''' | '''Setels''' | align="center"|'''%''' | '''Setels''' | align="center"|'''%''' | '''Setels''' | align="center"|'''%''' | '''Setels''' | align="center"|'''%''' | '''Setels''' | align="center"|'''%''' | '''Setels''' | align="center"|'''%''' | '''Setels''' | align="center"|'''%''' | '''Setels''' |- | [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|1994]] | align="right"|84,35% | align="right"|48/56 | align="right"|76,65% | align="right"|24/30 | align="right"|57,60% | align="right"|50/86 | align="right"|32,23% | align="right"|26/81 | align="right"|91,63% | align="right"|38/40 | align="right"|80,69% | align="right"|25/30 | align="right"|83,33% | align="right"|26/30 | align="right"|49,74% | align="right"|15/30 | align="right"|33,01% | align="right"|14/42 |- | [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1999|1999]] | align="right"|73,80% | align="right"|47/63 | align="right"|80,79% | align="right"|25/30 | align="right"|67,87% | align="right"|50/73 | align="right"|39,38% | align="right"|32/80 | align="right"|88,29% | align="right"|44/49 | align="right"|84,83% | align="right"|26/30 | align="right"|78,97% | align="right"|27/33 | align="right"|64,32% | align="right"|20/30 | align="right"|42,07% | align="right"|18/42 |- | [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2004|2004]] | align="right"|79,27% | align="right"|51/63 | align="right"|81,78% | align="right"|25/30 | align="right"|68,40% | align="right"|51/73 | align="right"|46,98% | align="right"|38/80 | align="right"|89,18% | align="right"|45/49 | align="right"|86,30% | align="right"|27/30 | align="right"|80,71% | align="right"|27/33 | align="right"|68,83% | align="right"|21/30 | align="right"|45,25% | align="right"|19/42 |- | [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2009|2009]] | align="right"|68,82% | align="right"|44/63 | align="right"|71,10% | align="right"|22/30 | align="right"|64,04% | align="right"|47/73 | align="right"|62,95% | align="right"|51/80 | align="right"|84,88% | align="right"|43/49 | align="right"|85,55% | align="right"|27/30 | align="right"|72,89% | align="right"|25/33 | align="right"|60,75% | align="right"|19/30 | align="right"|31,55% | align="right"|14/42 |- | [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014]]<ref name="IEC 2014 election results" /> | align="right"|70,09% | align="right"|45/63 | align="right"|69,85% | align="right"|22/30 | align="right"|53,59% | align="right"|40/73 | align="right"|64,52% | align="right"|52/80 | align="right"|78,60% | align="right"|39/49 | align="right"|78,23% | align="right"|24/30 | align="right"|67,39% | align="right"|23/33 | align="right"|64,40% | align="right"|20/30 | align="right"|32,89% | align="right"|14/42 |- | [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|2019]]<ref name="FINAL RESULTS: This is how many MPs each party can send to Parliament" /> | align="right"|68,74% | align="right"|44/63 | align="right"|61,14% | align="right"|19/30 | align="right"|50,19% | align="right"|37/73 | align="right"|54,21% | align="right"|44/80 | align="right"|75,49% | align="right"|38/49 | align="right"|70,58% | align="right"|22/30 | align="right"|61,87% | align="right"|21/33 | align="right"|57,54% | align="right"|18/30 | align="right"|28,64% | align="right"|12/42 |} === Munisipale verkiesings === {| class="wikitable" !Verkiesing !Stemme !% ! +/– |- | [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 1995–96|1995–96]] | align="right" | 5&nbsp;033&nbsp;855 | align="right" | 58% | – |- | [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2000|2000]] | align="right" | Geen vrygestel | align="right" | 59,4% | {{wins}} 1,4% |- | [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2006|2006]] | align="right" | 17&nbsp;466&nbsp;948 | align="right" | 66,3% | {{wins}} 6,9% |- | [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2011|2011]] | align="right" | 16&nbsp;548&nbsp;826 | align="right" | 61,9% | {{verlies}} 4,4% |- | [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|2016]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.elections.org.za/content/LGEPublicReports/402/Detailed%20Results/National.pdf |title=Results Summary – All Ballots |publisher=elections.org.za |accessdate=7 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190619175129/https://www.elections.org.za/content/LGEPublicReports/402/Detailed%20Results/National.pdf |archive-date=19 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | align="right" | 21&nbsp;450&nbsp;332 | align="right" | 55,7% | {{verlies}} 6,2% |- | [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021]] | align="right"|14&nbsp;531&nbsp;908 | align="right"|47,5% | {{verlies}} 8.2% |} == Sien ook == * [[Lys van politieke partye in Suid-Afrika]] * [[Indian National Congress]], Indiese eweknie en bondgenoot<ref>{{en}} {{cite web |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/indian-national-congress-and-african-national-congress-sign-mou-to-boost-ties/articleshow/3118157.cms |title=Indian National Congress and African National Congress sign MoU to boost ties |publisher=The Economic Times |date=10 Junie 2008 |accessdate=30 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200217202304/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/indian-national-congress-and-african-national-congress-sign-mou-to-boost-ties/articleshow/3118157.cms |archive-date=17 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://open.uct.ac.za/handle/11427/24864 |title=The Congress Party Model: South Africa’s African National Congress (ANC) and India’s Indian National Congress (INC) as Dominant Parties |publisher=[[Universiteit van Kaapstad]] |accessdate=30 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191030220016/https://open.uct.ac.za/handle/11427/24864 |archive-date=30 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * [[55ste Nasionale Konferensie van die African National Congress]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Amptelike webwerf|anc1912.org.za}} * {{en}} {{Facebook|MyANCza}} * {{af}} {{Instagram|MyANC_}} * {{en}} {{Twitter|MyANC}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/African-National-Congress|title=African National Congress|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=30 Oktober 2019}} {{SA Politieke Partye}} {{Voormalige Bevrydingsbewegings van Suider-Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Apartheid]] [[Kategorie:African National Congress| ]] [[Kategorie:Politieke organisasies in Suid-Afrika]] 0eiwa393juhcgy5s6bf2h1ipuynuqai 0 11910 2966299 2964552 2026-09-11T07:56:08Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966299 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Johannes Gerhardus Strijdom | beeld = Hans Strijdom kleur.jpg | beeldonderskrif = | orde = 5de [[Eerste Minister van Suid-Afrika]] | termynaanvang = [[30 November]] [[1954]] | termyneinde = [[24 Augustus]] [[1958]] | monarg = [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]] | goewerneur-genl = [[E.G. Jansen]] | voorganger = [[Daniël François Malan]] | opvolger = [[Hendrik Verwoerd]] | geboortedatum = {{Geboortedatum|1893|7|14}} | geboortejaar = | geboortemaand = | geboortedag = | geboorteplek = Sandvlakte, distrik [[Willowmore]], [[Kaapkolonie]] | sterftedatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1893|7|14|1958|8|24}} | sterfteplek = [[Kaapstad]], [[Kaapprovinsie]], [[Unie van Suid-Afrika]] | party = [[Nasionale Party]] | eggenoot = [[Marda Vanne]]<br />[[Susan Strijdom|Susan de Klerk]] | kinders = Johannes Gerhardus, Estelle | alma_mater = [[Universiteit Stellenbosch]] | religie = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] | handtekening = | militer = | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} Adv. '''Johannes Gerhardus (Hans) Strijdom''' (plaas Sandvlakte, distrik [[Willowmore]], [[Kaapkolonie]], [[14 Julie]] [[1893]] – [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]], [[24 Augustus]] [[1958]]) was Suid-Afrika se vyfde [[Eerste Minister van Suid-Afrika|eerste minister]] en die derde premier wat behoort het tot die [[Nasionale Party]] ná genl. [[Barry Hertzog|J.B.M. Hertzog]] (1924–1938) en dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] (1948–1954). Hy was, ná genl. [[Louis Botha]], premier van 1910 tot 1919, die tweede eerste minister wat in die amp oorlede is. Die derde en enigste ander was dr. [[Hendrik Verwoerd]], Strijdom se opvolger. Sy tweede vrou, [[Susan Strijdom|Susan]], het in 1973 van hom gesê: "Daar was iets vreemd gedistingeerds in Hans Strijdom. Hy was in hart en siel 'n volksmens, maar uit die skares wat hom op die hande gedra het, het niemand hom ooit familiêr op die skouers geklop met 'n gemeensame "dag, ou Hans!" nie. Hy was vir almal wel Hans Strijdom, maar in 'n mistieke hoogagting, wat geen familiariteit geken het nie." Van al Suid-Afrika se premiers tussen 1910 en 1961 was die "Leeu van die Noorde" moontlik die vurigste republikein. Al het hy nie lank genoeg geleef om republiekwording in 1961 te beleef nie, het hy belangrike simboliese voorbereidings vir dié staatkundige verandering getref. Hy was 'n harde politieke werker wat, volgens sy tydgenote, hom doodgewerk het. Sommige waarnemers het hom ná sy dood as 'n [[Bybel]]se [[Moses]] beskryf wat die beloofde land ('n [[republiek]]) kon sien, maar nie binne kon gaan nie.<ref>{{af}} [http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/nasionaliste/biografiese-profiele/jg-strydom/ Afrikanergeskiedenis.co.za Hans Striijdom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180629071247/https://www.afrikanergeskiedenis.co.za/nasionaliste/biografiese-profiele/jg-strydom/ |date=29 Junie 2018 }}. URL besoek op 23 Junie 2017.</ref> == Herkoms == Hans Strijdom was die tweede seun van die vyf seuns en vyf dogters van Petrus Gerhardus Strijdom (29 Junie 1867 – 2 Augustus 1932) en sy vrou, Ellen Elizabeth Nortier (14 September 1871 – 11 November 1938).<ref>{{en}} [https://www.geni.com/people/Petrus-Strijdom-b3c2d1e12f2g9h4/6000000011061586388 Genealogiese besonderhede op geni.com]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> Strijdom se grootmoeder aan moederskant was Mary-Ann Sarah Quinton, dogter van 'n [[Ierland|Ier]], Richard John Quinton (1818–'91). Die stamvader van die familie Strijdom in Suid-Afrika was Joost Strijdom, wat voor 1686 as skoenmaker in diens van die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie|VOC]] na die [[Kaapstad|Kaap]] gekom het en wie se tweede seun, die vryburger Matthys Stefanus Strijdom (gedoop op 14 Junie 1690), in 1711 met 'n [[Hugenoot|Hugenote]]-dogter van [[Paarl|Drakenstein]], Elizabeth Nortier, getroud is.<ref>{{en}} [https://www.geni.com/people/Joost-Strydom-SV-PROG/6000000001634122033 Genealogiese besonderhede op geni.com]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> In die loop van die agtiende eeu het die nasate van hierdie tak van die Strijdom-familie, onder andere Hans Strijdom se voorgeslag, met die veeboertrek na die Kaapse binneland beweeg. As jong seun het hy grootgeword in 'n rustige, landelike atmosfeer en so lewenslank innig verkleef gebly aan die bodem en boerdery. Ongetwyfeld het hy ook die taaie volharding geërf van 'n geslag wat 'n lewensbestaan in 'n dorre landstreek moes maak. == Skoolopvoeding == Strijdom het sy laerskoolopleiding aan 'n plaasskool en op die dorp Willowmore ontvang, en sy hoërskoolopleiding op [[Franschhoek]]. Die Franschhoekse skool het, naas sy ouerhuis, die eerste groot en blywende invloed op sy lewe geword. In dié [[Boland]]se skool het so 'n sterk vaderlandse gees geheers dat destyds van owerheidsweë gekla is oor "dislojaliteit" jeens [[Groot-Brittanje|Brittanje]]. Een van Strijdom se skoolhoofde was die later bekende opvoedkundige filosoof prof. [[Gabriël Gideon Cillié|G.G. Cillié]] van [[Stellenbosch]], en onder sy medeskoliere was [[Johan Carinus|J.G. Carinus]], later Kaapse administrateur, en [[D.B. Bosman]] (die gevierde taalgeleerde) en dr. [[Samuel Pellissier|S. H. Pellissier]], later onderskeidelik gesant in Nederland en voorsitter van die Radioraad, kultuurleier en stigter van die [[Volkspele|Afrikaanse Volksang- en Volkspelebeweging]].<ref>{{af}} [http://www.franschhoekhigh.co.za/?page=History+of+our+School&cat=ABOUT+US Die skool se geskiedenis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160917192523/http://www.franschhoekhigh.co.za/?page=History+of+our+School&cat=ABOUT+US |date=17 September 2016 }}. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> == Naskoolse opvoeding == Strijdom het in 1909 gematrikuleer en die volgende jaar student geword aan die Victoria-kollege (van 1918 af die [[Universiteit Stellenbosch]]). Weens die gebrek aan 'n opleidingskursus in [[landbou]] wat hom in staat sou stel om hom wetenskaplik as boer te vorm, het hy besluit om hom aan die studie van tale te wy nadat hy op skool reeds uitgeblink het in [[Latyn]] en [[Grieks]]. Aan die kollege was hy 'n aktiewe lid van die debats- en filosofiese vereniging, die Afrikaanse Taalvereniging en daarby 'n geesdriftige rugby- en tennisspeler. Onder sy tydgenote en vriende van studentedae was daar ook dr. [[N.J. van der Merwe]], adv. [[Stephanus Petrus le Roux|S.P. le Roux]], wat later 'n belangrike aandeel sou hê om Strijdom tot die politiek te laat toetree, prof. M.C. Botha, regter Henry de Villiers, ds. A.C. Stegmann en Jack Pauw. Op Stellenbosch het Strijdom as vurige vaderlander ontluik. Hy het dadelik ingeskakel by dié deel van die studentegemeenskap wat Afrikanerbelange vooropgestel, gelyke regte vir Afrikaans wou verseker en wal gegooi het teen verengelsing. Toe dr. N.J. van der Merwe in 1912 'n Afrikaanse Taalfees in Kaapstad organiseer, was Strijdom een van diegene wat van Stellenbosch na Kaapstad gegaan het om deel te neem aan die optog, wat groot ontsteltenis onder Engelstaliges in Kaapstad veroorsaak het.<ref>{{af}} [http://www.litnet.co.za/stellenboschstudente-se-rol-in-die-vestiging-van-afrikaans-as-onderrigtaal-aan-die/ Stellenboschstudente se rol in die vestiging van Afrikaans as onderrigtaal aan die Universiteit Stellenbosch]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> == Die Rebellie en Eerste Wêreldoorlog == Nadat Strijdom sy B.A.-graad in 1912 op 18-jarige ouderdom verwerf het, keer hy tot verbasing van al sy kennisse en vriende terug na sy eerste liefde, die boerdery. Saam met sy vader en oudste broer, Matthys, boer hy met volstruise op die familieplaas Sandvlakte, distrik Willowmore, tot die volstruisveremark in 1914 aan die begin van die [[Eerste Wêreldoorlog]] in duie stort. Daarna het hy na Pretoria gegaan en aanvanklik 'n betrekking in die staatsdiens aanvaar, moontlik omdat sy opleiding hom destyds min keuse gelaat het. As konserwatiewe Afrikaner en van huis uit Calvinis, het Strijdom innerlik met die [[Maritz-rebellie|versetbeweging van 1914]] gesimpatiseer, maar ingevolge die verpligte diensregulasies van die verdedigingsmag is hy in Desember 1914 opgekommandeer omdat hy by die departement van verdediging gewerk het. Maar hy het nie kans gesien om aan krygsverrigtinge deel te neem nie en is, op eie versoek, by die ambulansafdeling ingelyf en na [[Suidwes-Afrika]] gestuur, waar hy die hele veldtog teen die Duitsers meegemaak het. Sy tweede vrou, [[Susan Strijdom]], het dié hoofstuk in sy lewe 15 jaar na haar eggenoot se dood as volg saamgevat: "Hy was net 'n paar maande daar, want in hierdie tyd is genl. [[Koos de la Rey|De la Rey]] by Booysens in Johannesburg gedood in 'n ongeval waarvan die amptelike verklaring destyds – en soms vandag nog is – dat hy getref is deur 'n opslagkoeël tydens die skietery op die berugte [[Fosterbende]]. Hans het anders daaroor gedink, want dit was in die felle aanvangswoelinge van die [[Maritz-rebellie|Rebelliedae]] en genl. De la Rey is geskiet op pad na genl. [[Christiaan Frederik Beyers|Beyers]]. Hans se opstandige gedagtes is in sy onsimpatieke departement beantwoord met die verfynde tegniek van volslae veronagsaming. Niemand het daarna na die jong man gekyk of hom werk gegee nie. En so is hy na 'n tydjie weg om hom by prokureur Meintjies in Pretoria in te skryf as prokureursklerk." == Verdere studie en prokureursfirma == Ná sy terugkeer na Pretoria in 1916 besluit hy om regsgeleerde te word, skryf hom in as klerk by 'n Pretoriase prokureursfirma en begin aan die Transvaalse Universiteitskollege (later [[Universiteit van Pretoria]]) met deeltydse studie vir die LL.B.-graad. Hy voltooi die Preliminêre LL.B. onder leiding van adv. W. Pitman aan die einde van dieselfde jaar en slaag net agt maande later in die finale graadeksamen met 'n gemiddelde persentasie van 72. In Januarie 1918 is hy formeel tot die Kaapse balie toegelaat, maar praktiseer nooit as advokaat nie, want nog in dieselfde jaar word hy prokureur. Sy aansoek hiertoe was die eerste wat in Afrikaans by die hooggeregshof in Pretoria ingedien is. Teen alle verwagtings in het Strijdom hom nie in Pretoria gevestig waar hy goed bekend was nie, maar besluit om liewer 'n eie, onafhanklike praktyk op ’n kleiner plek te begin. Hy het is eers na [[Dullstroom]], maar die kaal Hoëveldse wêreld het hom nie aangetrek nie en so het hy op [[Nylstroom]] beland. Volgens mev. Susan Strijdom het Nylstroom, met die Waterberg, "sy skoonheidsaanvoeling so geroer – miskien omdat dit hom ook heimnisvol herinner het aan die Baviaanskloof by die Langeberge waar hy grootgeword het – dat Hans Strijdom volkome, lewenslank, opgegaan het in Waterberg en Waterberg deel van homself geword het". In Mei 1918 het hy hom dus gevestig as dorpsprokureur op [[Nylstroom]], waar hy mettertyd 'n eie firma van die grond af opgebou het. Dit was moeilike jare en Strijdom het noustrop getrek. Boonop het hy tydens die [[Spaanse griep in Suid-Afrika|griepepidemie]] ernstig siek geword. Hy het herstel, maar sy hart en longe het 'n ernstige knou verduur. == Toetrede tot die politiek == [[Lêer:Hans Strijdom, jonk.jpg|duimnael|Adv. Strijdom voor hy premier geword het.]] Hoewel Strijdom sterk gevoel het vir die jong [[Nasionale Party]] (NP) onder leiding van genl. [[Barry Hertzog|J.B.M. Hertzog]], het hy aanvanklik nie begeer om hom in die politiek te begewe nie. Nietemin het P. le Roux van Niekerk hom omgepraat en het hy in 1918 afdelingsekretaris van die NP in [[Waterberg (kiesafdeling)|Waterberg]] geword. Dit was hoofsaaklik danksy sy intensiewe reorganisasiewerk dat die NP-meerderheid in dié kiesafdeling tydens die [[Suid-Afrikaanse verkiesing van 1920|verkiesing van 1920]] tot 428 stemme toegeneem het. Waterberg was een van die oorspronklike setels in die eerste volksraad ná [[Uniewording]] in 1910. Die eerste Waterbergse LV was R.G. Nicholson van die [[Regerende Party]] (die voorloper van die NP sowel as die [[Suid-Afrikaanse Party|SAP]] wat in [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1910|1910 se algemene verkiesing]] onbestrede verkies is. In die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1915|1915-verkiesing]] het P.W. le Roux van Niekerk die setel met ’n meerderheid van drie stemme op die SAP-kandidaat verower. In ’n tussenverkiesing op [[12 Januarie]] [[1916]] het Van Niekerk sy meerderheid opgeskuif tot 20 en in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1920|1920-verkiesing]] tot 428. Met sy toetrede tot die politieke veglinie het Strijdom die geleentheid gekry om die kiesers van Waterberg te leer ken en in die binnekringe van die NP te beweeg. Meer nog het hy sy politieke vuurdoop gekry in die harde skool wat sy beste eienskappe na vore gebring het en so het hy ontluik in ’n doeltreffende spreker. Uit die staanspoor het hy 'n sterk republikeinse gevoel geopenbaar wat kensketsend van sy politieke loopbaan sou word. Op [[19 Oktober]] [[1923]] het hy in ''[[Die Vaderland|Ons Vaderland]]'' geskryf 'n republiek is 'n ideaal wat in die siel van die Afrikaner leef, na die verwesenliking waarvan hy vir ewig en altyd sal strewe. Sy vrou sou dekades later skryf: "Hans Strijdom se politieke lewe, stryd en strewe is te bekend dat ek daaroor sal uitwei, behalwe net om te sê dat diegene wat sy onverwoesbare republikeinse idealisme en doelgerigtheid in sy latere bekende loopbaan wil verstaan, daardie brief moet lees wat hy al in 1923 in ''Ons Vaderland'' geskrywe het oor "Die Toekoms van Suid-Afrika", sy eerste openbare politieke geloofsbelydenis wat deur sy lewe onveranderd gebly het." Ook het hy die stryd vir die volwaardige erkenning van Afrikaans op Nylstroom voortgesit. Kort ná sy aankoms aldaar het hy 'n huwelikskontrak in Afrikaans by die Aktekantoor laat indien met die oog op registrasie. Die registrateur het die registrasie geweier en eers nadat Strijdom hom met 'n mandamus van die hooggeregshof gedreig het, het hy ingewillig om die kontrak te registreer. Hierdie optrede van Strijdom het nie net ’n skans afgebreek in die pad van Afrikaans na erkenning as regstaal nie, maar het die aandag gevestig op sy morele moed om op beginselgrondslag teen die stroom te beweeg. Namate sy regspraktyk floreer het, het sy belangstelling in boerdery herleef. Hy het die plaas Elsjeskraal op die [[Springbokvlakte]] gekoop en later saam met sy broer Raymond 'n stoetplaas naby [[Warmbad]] begin. Sy belangstelling in boerdery het daartoe gelei dat hy in 1923 tot voorsitter van die Waterberg-landbougenootskap verkies word, 'n amp wat hy tot 1929 beklee het. Met die verkiesing van P. le R. van Niekerk as senator, nadat hy Waterberg in elke verkiesing tot 1924 gewen het, is Strijdom eenparig as NP-kandidaat vir die [[Waterberg (kiesafdeling)|kiesafdeling Waterberg]] benoem. In die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1929|verkiesing van 1929]] het hy 'n groot oorwinning toe hy 1&nbsp;156 stemme kry vergeleke met die [[Suid-Afrikaanse Party|SAP]]-kanditaat, F.P. van Deventer, se 573. Hy sou Waterberg tot sy dood toe verteenwoordig. In [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1933|1933 se verkiesing]] is hy onbestrede verkies, in [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1938|1938]] wen hy met ’n skrale meerderheid van 242, maar in [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1943|1943]] met 984, in albei gevalle teen kandidate van die [[Verenigde Party|VP]]. In [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1948|1948]] het hy sy meerderheid meer as verdubbel tot 2&nbsp;448; tog het die VP ook in [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1953|1953]] ’n kandidaat gestel, wat Strijdom met ’n meerderheid van 3&nbsp;417 verslaan het. Die laaste keer dat hy in Waterberg sou staan, in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1958|1958]], enkele maande voor sy dood toe hy reeds siek was, stoot hy sy meerderheid teenoor die VP op tot 4&nbsp;774, oftewel ’n meer as 80%-aandeel aan die stemme. So het hy Waterberg van 1929 tot 1958 ononderbroke verteenwoordig.<ref>{{af}} Schoeman, B.M. 1977. ''Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910–1976''. Pretoria: Aktuele Publikasies.</ref> == Eerste jare as Volksraadslid == [[Lêer:Johannes Gerhardus Strijdom.jpg|duimnael|links|upright|J.G. Strijdom lewer 'n toespraak]] [[Lêer:Adv Hans Strijdom en sy gesin, Johannes Gerhardus, Susan en Estelle.jpg|duimnael|Adv. Strijdom en sy gesin: (van links) Johannes Gerhardus, Susan en Estelle.]] Strijdom het sy eerste toespraak in die Volksraad op 29 Julie 1929 gelewer oor 'n saak wat hom na aan die hart gelê het: waterbewaring en besproeiing. Hy het gepleit dat die staat ’n duidelike besproeiingsbeleid vir die hele Suid-Afrika formuleer en 'n opname van die land se waterbronne gemaak word. Anders as hierdie eerste toespraak oor 'n minder ontvlambare onderwerp, was Strijdom se latere toesprake vol vuur en geesdrif en soms was selfs partygenote bekommerd oor die skerpheid daarvan wat moontlik ondersteuners van die NP kon verdryf. Hy het egter nie aan die goue middeweg geglo nie. Dit het gou duidelik geword dat sy politieke strewe en nasionalisme vir hom 'n ernstige lewensfilosofie was en dat hy Volksraad toe gekom het om te werk en te vorder. "Hy sal ver gaan," het [[Tielman Roos]] indertyd gesê, "want hy is volkome eerlik, toegewy aan sy volk eerder as aan homself en bedeeld met 'n onwankelbare geloof." Oor sy republikeinse oortuiging was daar uit die staanspoor geen twyfel nie. Vir hom het republikanisme onafhanklikheid, los van die kroon, sonder enige Ryksbande beteken. Van sy toetrede tot die Volksraad is hy aangemerk as een van die lede van die republikeinse vleuel van de NP, waarvan dr. [[N.J. van der Merwe]] die leier was. Sy eerste groot politieke toespraak in die Volksraad op 20 Mei 1931 het dan ook gehandel oor republiek los van die Britse kroon. Dit het gevolg op 'n voorstel van genl. [[Barry Hertzog|Hertzog]] waarin goedkeuring gevra is vir aanbevelings spruitende uit die Rykskonferensie van die vorige jaar in Londen. Oor die kwessie van die troonopvolging, naamlik dat geen Statebondsland die troonopvolgingswette kon wysig sonder toestemming van alle ander Statebondslande nie – wat deur genl. Hertzog aanvaar is, was genl. [[Jan Smuts|J.C. Smuts]] se gevolgtrekking dat Suid-Afrika by geval van republiekwording vooraf die goedkeuring van ander Statebondslande sou moes kry. Strijdom het aan die debat deelgeneem om 'n belangrike beginsel erken te kry. "Hierdie klousule," het hy gesê, "beteken net een ding: As Suid-Afrika uit die Statebond tree, bring dit geen verandering in die troonopvolging nie. Al wat gebeur, is dat ons uittree, en die reg om uit te tree, dit behou ons. Daarom wil ek die volgende amendement indien: 'Mits die artikel nie beskou word as afbreuk doende aan die reg van die Unie om van die Britse Gemenebes af te skei nie.' Dié amendement is in effens gewysigde vorm aanvaar en het Strijdom se eerste belangrike politieke bydrae in die Volksraad geword. == Huwelikslewe == [[Lêer:Susan Strydom.jpg|duimnael|links|Adv. Strijdom eers getroud met die (later lesbiese)<ref name="shiny">{{en}} [http://shinynewbooks.co.uk/non-fiction08/josephine-tey-by-jennifer-morag-henderson/ Josephine Tey by Jennifer Morag Henderson]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 16 Augustus 2016.</ref> aktrise [[Marda Vanne|Margaretha van Hulsteyn]], maar hulle het binne 'n jaar ná die huwelik geskei. Daarna was hy getroud met [[Susan Strijdom|Susan de Klerk]], die suster van oudmin. [[Jan de Klerk]], tante van oudpres. [[F.W. de Klerk]] en dr. [[Willem de Klerk]] en dogter van ds. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]]. Sy is op Vrydag [[19 Februarie]] [[1999]] in die ouderdom van 88 jaar oorlede.<ref>{{af}} [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/02/22/5/2.html Gewese premiersvrou sterf], ''[[Die Burger]]'', 22 Februarie 1999.</ref>]] [[Lêer:Marda Vanne.jpg|duimnael|Strijdom was enkele maande lank getroud met die aktrise [[Marda Vanne]], wat later in 'n langdurige [[Lesbiër|lesbiese]] verhouding met die [[Groot-Brittanje|Britse]] aktrise Gwen Ffrangcon-Davies was.<ref name="shiny" /><ref>{{en}} [http://alchetron.com/Gwen-Ffrangcon-Davies-1287131-W Gwen Ffrangcon-Davies]. URL besoek op 16 Augustus 2016.</ref>]] [[Lêer:Susan en Hans Strijdom tydens die 1958-verkiesingsveldtog.jpg|duimnael|Mev. [[Susan Strijdom|Susan]] en adv. Strijdom tydens die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1958|1958-verkiesingsveldtog]], enkele maande voor sy dood.]] Adv. Strijdom was minder as ’n jaar met die aktrise [[Marda Vanne]] getroud voor dié huwelik ontbind is. In Februarie 1929 het hy die jong musiekonderwyseres [[Susan Strijdom|Susan de Klerk]], dogter van ds. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], indertyd vir die tweede keer leraar van die [[Gereformeerde kerk Johannesburg]], en sy tweede vrou, [[Aletta de Klerk]], op 'n aand by vriende ontmoet. Uit hierdie huwelik is ’n dogter, Estelle, en seun, Johannes Gerhardus, gebore. Susan Strijdom het in 1973, met die 25-jarige herdenking van die NP se bewindsoorname in 1948, as volg oor haar man geskryf: "Ek onthou nog hoe hy altyd in daardie lang vervloë jare, ná sy politieke studie van die koerante, altyd na Emol se musiekrubriek in ''[[Die Burger]]'' teruggeblaai het om sy bespreking van nuwe plate te verslind. So het sy plateversameling aangegroei. Tot in die jare toe hy eerste minister was, het ons na elke simfoniekonsert gegaan waartoe die tyd en die geleentheid hom toegelaat het. So sal ons wat die naaste aan hom was, ons weg van die honderdduisendes wat hom net in die openbare lewe geken en aangehang het, hom onthou. Geskiedenis, tradisie, die gevoel vir die skone was verstrengel met sy liefde vir sy huis en sy gesin, van wie toenemende openbare eise hom so dikwels weggeneem het." Die paartjie is op [[14 Januarie]] [[1931]] in [[Fordsburg]] getroud, waar mev. Strijdom se vader se kerk was. Van sy vroegste jare as Volksraadslid sou sy in 1973 vertel: "Ons het Kaap toe gegaan en daar het hy my al die skoonhede van die ou Kaap gewys. (Hy was) teen hierdie tyd 'n wakker, knap, gesiene jong prokureur. Daardie jaar (1929), en jare daarna, het hy my Saterdag na Saterdag saamgeneem langs en op ou [[Tafelberg]]. Ons het die Kaap deurgestap, dit leer ken en sy skoonheid diep ingedrink. In sy gehegtheid aan tradisie het hy my ook geneem na al die historiese plekke. Maar ná 1933 het die politieke stryd Hans omtrent volkome opgeëis. Hoeveel maal het hy my nie op [[Potchefstroom]] by familie gaan aflaai om dan saam met prof. [[Wicus du Plessis|Wikus du Plessis]], dr. [[Casparus de Wet|C.H. de Wet]] en andere in die politieke wapad te val om die Nasionale Party van Transvaal her op te bou nie." Vyftien jaar ná haar eggenoot se dood het Susan Strijdom as volg oor hul huwelik geskryf: "So het ons twee 27 wonderlike jare meegemaak, ja, dikwels ook van alleenheid omdat sy reuse take ons so dikwels geskei het. Maar in 1954 het ons vyf salige weke saam in die buiteland kon deurbring. En o, hoe het Hans dit nie geniet nie om al die plekke en dinge te sien wat vir hom tot toe net in sy gedagtewêreld bestaan het. Ek sal immer dankbaar bly oor daardie vyf weke, alleen saam, al was ons nie werklik afgesny van ons land nie omdat in Italië reeds die brief van dr. Verwoerd ons gevind het waarin Hans gevra is om sy bereidwilligheid op skrif te stel dat hy nominasie vir die hoofleierskap van die Nasionale Party na dr. Malan se aftrede sal aanvaar ..." Sy is in 1999 oorlede nadat sy 41 jaar lank 'n weduwee was en haar seun oorleef het.<ref>{{af}} [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/02/22/5/2.html Gewese premiersvrou sterf], ''Die Burger'', 22 Februarie 1999.</ref> == Prestasies in die Volksraad == [[Lêer:Adv Hans Strijdom en dr Hendrik Verwoerd tydens die 1958-verkiesingsveldtog.jpg|duimnael|links|Adv. Strijdom en dr. Hendrik Verwoerd tydens die 1958-verkiesingsveldtog.]] In 1934 het Strijdom weer in die Volksraad verklaar dat nie net onafhanklikheid sy ideaal was nie, maar soewereine republikeinse onafhanklikheid. Hy het voorts in Volksraadsdebatte te velde getrek teen die veronregting van Afrikaans in staatskantore. As jong lid het hy in parlementêre bedrywighede presteer, soos in die gekose komitee in verband met die goudstandaard in 1931, en as lid van die gesamentlike gekose komitee van die Senaat en Volksraad in verband met die Bantoe-vraagstuk wat in 1930 aangewys is en eers in 1936 sy werksaamhede voltooi. Tussen genl. Hertzog en Strijdom het ’n goeie verstandhouding geheers, hoewel Strijdom tereggewys is oor sy uiterse vrymoedigheid ten opsigte van die republikeinse ideaal. ""Baie politieke skrywers sal vertel van Hans se stryd teen genl. Hertzog en sy verskille met dr. Malan," het sy vrou later geskryf. "Ja, dit (kan) so gewees het, maar ek weet hoe diep, hoe onvernietigbaar die agting was wat hy vir hierdie leiers gehad het. Genl. Hertzog was sy jongmansheld; dr. Malan sy ouer besonkener leier. Hans was onbeweeglik kompromisloos oor die dinge waarin hy geglo het, sou daaroor selfs teen mede-Afrikaners veg, maar hoe veel male het hy nie aan ons, en aan sy volgelinge, gesê om nooit die onvergeetlike dienste van 'n Hertzog en 'n Malan aan die Afrikanersaak te vergeet nie, maar dit altyd in ere te hou." Dit was ook omstreeks 1934 dat hy, tesame met Nasionaliste soos drr. Malan, [[N.J. van der Merwe|Van der Merwe]], [[Hendrik Verwoerd|Verwoerd]] en adv. [[C.R. Swart]], deur die [[Afrikaner Broederbond]] gewerf is. Genl. [[Barry Hertzog|J.B.M. Hertzog]] het in 'n toespraak op [[7 November]] [[1935]] op [[Smithfield]] 'n aanval op die organisasie geloods. Luidens 'n berig in ''[[The Star]]'' daardie middag het Hertzog gesê die Broederbond streef daarna om sy lede in die staatsdiens en die politieke lewe te bevorder en Afrikaners aan te spoor om net by winkels in Afrikanerbesit te koop. Hy het die beweging as 'n gevaarlik poging beskryf om verdeeldheid in die land te saai, waarna hy die belangrikheid van eenheid en vriendskaplike betrekkinge tussen die twee dele van die blanke bevolking (Afrikaans en Engels) beklemtoon het. Die eerste minister het aangeval uit 'n omsendbrief wat die voorsitter, prof. [[Joon van Rooy|J.C. van Rooy]], onderteken en wat aan alle lede gestuur is. Daarin word lede aangespoor om in die partypolitieke sfeer dit te kies wat die mees behulpsame is vir die Bond se doelwit en strewe, naamlik die einddoel van die Afrikanerdom van baasskap in Suid-Afrika. "Broeders, ons oplossing vir Suid-Afrika se probleme is nie dat die een of ander party die oorhand in die land sal kry nie, maar dat die Afrikaner Broederbond die land sal regeer," het die omsendbrief gelui. Dit het hulle gedoen deur Nasionaliste soos Strijdom te werf en te beïnvloed om hul doelstelling van Afrikaneroorheersing uit te voer.<ref>{{en}} [[Hans Strydom (verslaggewer)|Strydom, Hans]] en Wilkins, Ivor. 1984. ''The Super-Afrikaners''. Cape Town: Jonathan Ball Publishers.</ref> == Transvaalse NP-Leier == [[Lêer:Nasionale Party se federale raad, 1933.jpg|duimnael|links|Die [[Nasionale Party]] se federale raad, 1935. Adv. Strijdom staan tweede van regs in die agterste ry. [[Mabel Jansen]] sit derde van links in die tweede ry. Heel links in dié ry sit dr. [[Casparus de Wet]]. Dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] sit regs van Jansen en dr. [[N.J. van der Merwe]] regs van hom.]] [[Lêer:Hendrik Verwoerd, Hans Strijdom en DF Malan.jpg|duimnael|Dr. [[Hendrik Verwoerd]], adv. Strijdom en dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]], in omgekeerde volgorde van 1948 tot 1966 agtereenvolgens Suid-Afrika se eerste minister.]] [[Lêer:Die 19 Gesuiwerde Nasionaliste van 1934.jpg|duimnael|Die 19 "Gesuiwerde" [[Nasionale Party|Nasionaliste]] wat in 1934 in die party gebly en nie met die [[Suid-Afrikaanse Party]] saamgesmelt het om die [[Verenigde Party]] te vorm nie. Agter van links na regs: [[Stephanus Petrus le Roux|S.P. le Roux]], R.A.T. van der Merwe, [[F.C. Erasmus]], P.J.H. Luttig, J.J. Haywood. Tweede ry van agter: L.J. Vosloo, dr. [[N.J. van der Merwe]], ds. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]], adv. [[J.H.H. de Waal]], A.L. Badenhorst. Derde ry: [[Paul Sauer|P.O. Sauer]], dr. [[Karl Bremer]], adv. '''J.G. Strijdom''', ds. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]]. Voorste ry: J.F. van G. Bekker, adv. [[Charles Robberts Swart|C.R. Swart]], [[Bruckner de Villiers|W.B. de Villiers]], C.H. Geldenhuys, G.P. Steyn.]] Gedurende die [[Groot Depressie|groot handelslapte]] van die vroeë jare dertig en die stryd om die behoud van die [[goudstandaard]], het Strijdom sy leier gesteun, maar geweier om genl. Hertzog te volg toe hy gedurende die parlementsitting van 1933 met Smuts onderhandel met die oog op samewerking. Met die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1933|verkiesing van 1933]] waarin kiesers oorweldigend ten gunste van 'n koalisie van die twee groot partye was, is Strijdom in Waterberg onbestrede verkies, hoewel hy bekend was as 'n teenstander van die toenaderingsbeleid. Al was hy 'n agterbanker met skaars 'n volle parlementêre termyn agter die rug, het hy in Junie 1934 in Transvaal die leiding geneem teen samesmelting wat vir hom die verwatering en ondergang van die Afrikaner se republikeinse ideaal beteken het. Hy kon boonop geen beginselooreenkoms in die Hertzog-Smuts-kombinasie sien nie. Dit het vir hom op oorgawe neergekom wanneer toegewings gemaak word aan groepe wat nie volkome die ideale van Afrikanernasionalisme onderskryf nie. Hy was ook oortuig dat die Smuts-rigting mettertyd sou oorheers. Op Strijdom se inisiatief is in Transvaal 'n Waaksaamheidskomitee in die lewe geroep waarin hy, prof. [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]] en ds. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] (sy skoonvader) gedien het. In sy manifes het dié komitee verklaar dat "Samesmelting plaasvind met imperialistiese kapitaliste wat nie 'n program van Christelik-Nasionale beginsels kan eerbiedig" nie. Nasionaliste wat teen Samesmelting gekant was, het besluit om met die Gesuiwerde NP onder leiding van dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] voort te gaan. Net 18 Volksraadslede het Malan gevolg, van wie Strijdom al Transvaalse LV was. Toe die Transvaalse provinsiale kongres in Augustus 1934 in Pretoria vergader om samesmelting te bespreek, het Strijdom met 'n handjie vol ondersteuners alleen teen die leiding van die reuse van die Suid-Afrikaanse politiek gestaan. Nadat die kongres met 281 teen 38 stemme samesmelting goedgekeur het, het die anti-samesmelters op voorstel van prof. [[Wicus du Plessis|L.J. du Plessis]] en onder voorsitterskap van mev. [[Mabel Jansen|M.M. Jansen]] die "wettige" Nasionale Party-kongres in 'n Pretoriase hotel voortgesit en besluit om formeel die (Gesuiwerde) NP te handhaaf. Strijdom is tot hoofbestuurslid en lid van die federale raad verkies. Iemand het indertyd voorgestel dat die NP as die "Republikeinse Party" herstig word, maar Strijdom het geweier: Die party moes nie net een ideaal nastreef nie, maar hom rig op al die fasette van nasionalisme. Op sy voorstel is ook besluit om 'n eie mondstuk te vind wat dié boodskap sou uitdra, die begin van sy lang betrokkenheid by die Afrikaanse perswese in Transvaal. Op die daaropvolgende Transvaalse kongres (April 1935) is die partyleiding aan 'n driemanskap opgedra: Strijdom, Jansen en prof. De Wet. Op voorstel van Strijdom is in art. 4 van die Program van Beginsels die strewe na 'n republikeinse staatsvorm weer geformuleer. In 1936 het Strijdom hoofleier geword met Jansen en prof. L.J. du Plessis as onderleiers. Toe die mantel van die leierskap so onverwags op veertigjarige leeftyd op sy skouers val, was Strijdom, sover dit Suid-Afrika betref, kwalik meer as die haas onbekende agterbanker vir Waterberg. Hy moes in die Noorde rekening hou met die invloed van leiers met 'n groot aanhang en in sy eenmanstryd in Transvaal het hy alles teen hom gehad: getalle, invloed, die mag van die pers en die geldmag. Sonder toereikende ervaring, sonder die skittering van reputasie en intellek wat die teenparty kon monster, het Strijdom oor 'n tydperk van 15 jaar al sy vermoëns van hardnekkige wilskrag, aansteeklike ywer en intense toewyding ingespan om Transvaal terug te bring op die pad wat na sy mening die regte was. Dat hy dit op die duur vermag het, is 'n groot prestasie. Later het hy sonder twyfel die kenmerke van daardie worsteljare gedra: waaksaamheid tot die punt van argwaan; afkeer van kompromis tot die punt van onbuigsaamheid; konsentrasie op die essensiële tot die punt van oorvereenvoudiging – eienskappe wat soms selfs ná die Nasionale oorwinning van 1948 merkbaar was. Om die NP in Transvaal te herbou, het baie moed geverg, want samesmelting het die party tot op sy fondament afgebreek. Die oorgawe waarmee Strijdom hom vir die NP beywer het, het by vriend en vyand die aandag op hom as reguit, eerlike vegter wat reg op sy doel afstuur, gevestig. So het sy ondersteuners die eienskappe leer ken wat vir hom later die erenaam "Leeu van die Noorde" verwerf het. Van die een uithoek van Transvaal tot die ander het hy die boodskap van Nasionalisme uitgedra. Daar was honderde vergaderings, soms in motorhuise of privaat wonings gereël, waar dikwels net vyf mense opgedaag het. Asof dit 'n groot saamtrek in die stadsaal was, het Strijdom dan ook daar die groepie toegespreek met sy kenmerkende vuur en dinamiese geesdrif. Sy doel was om met die krag van beginsels te oortuig en te bekeer. In hierdie tyd het genl. Hertzog, wat in die [[Verenigde Party]] ’n nuwe politieke tuiste gevind het, opgemerk: "As Hans Strijdom aanhou om van my te verskil, sal ek dit verstaan. Hy is 'n man wat sterk staan op eie beginsels." Deurgaans het hy die vurige republikein gebly. "Wat die republikeinse strewe betref, sal ek as leier aftree sodra ek oortuig word dat die Nasionale Party nie werklik 'n republiek wil hê nie," het hy in sy dankwoord ná sy verkiesing tot Transvaalse hoofleier verklaar. Die republikeinse beginsel is dan ook op sy aandrang in 1936 in die grondwet van die NP ingeskryf. Volgens hom moes die republiek gegrond wees op die breë volkswil en dit 'n veilige toekoms vir die wit mense verseker. Om sy veldtog te finansier, het Strijdom sy praktyk verkoop en borg gestaan vir die NP. Dit het groot eise aan sy finansies gestel en hom amper geruïneer. Toe die party later op stewiger finansiële bene staan, hy geweier om vergoeding te aanvaar. Hoewel die Transvaalse NP geleidelik veld gewen en weer vorm aangeneem het, het sy eerste toets ná die partyskeuring met die provinsiale verkiesing van 1936 gekom. Van die 24 kandidate wat die NP gestel het, het net twee die paal gehaal en in totaal kon die NP net 32 000 stemme monster vergeleke met die 94 000 van die Verenigde Party. == Oprigting van ''Die Transvaler'' == Strijdom het nie moed verloor ná die skrale sukses nie, maar sy volgelinge aangespoor tot groter inspanning. Hy het 'n omvattende program opgestel wat hom toegespits het op reorganisasie, geldinsameling, huisbesoek en eindelik 'n eie mondstuk. Hoewel net £35 in die party se geldkas beskikbaar was, het Strijdom die partyorganisasie uitgebrei en die getal takke van 180 tot 430 vermeerder. Meermale moes hy persoonlik bydra om die party van finansiële ondergang te red. Met die geldinsameling vir 'n NP-dagblad in die Noorde, nadat ''[[Die Vaderland]]'' genl. Hertzog in die samesmelting gesteun het, het hy die leiding geneem en teen 1937 kon hy rapporteer dat £150 000 byeengebring is. Daarop is prof. [[Hendrik Verwoerd|H.F. Verwoerd]] van Stellenbosch genader om redakteur te word en op [[1 Oktober]] [[1937]] verskyn ''[[Die Transvaler]]'' vir die eerste keer. Strijdom het voorsitter van die direksie en die stukrag agter die blad se groei en uitbreiding geword. Hy het ook 'n geesverwant in Verwoerd, veral wat die republikeinse strewe betref het. Saam het hulle 'n gedugte kombinasie geword: Strijdom, die erkende leier in Transvaal, geskool in politieke praktyk; Verwoerd, die skrander en versiende strateeg, die skeppende krag. == Die 1938-verkiesing en die OB == [[Lêer:Republikeinse Strydfonds-sertifikaat.jpg|duimnael|links|Die HNP het die [[Republikeinse Strydfonds]] in 1942 opgerig om geld in te samel sodat die party beter kon vaar in verkiesings ter verwesenliking van die republikeinse ideaal. Dié sertifikaat is aan bydraers uitgereik.<ref>{{af}} [http://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/12496/OB_Koerant_J8_No26_p8_1949-05-18.pdf?sequence=1 ''Die O.B.'', 18 Mei 1949]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref>]] [[Lêer:Adv Hans Strijdom.jpg|duimnael|Adv. Strijdom in die tyd dat hy eerste minister was, 1954 tot 1958.]] Die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1938|algemene verkiesing van 1938]] het hierna Strijdom se grootse geveg geword. Die vier jaar oue [[Verenigde Party]] het alles in die werk gestel hom in [[Waterberg (kiesafdeling)|Waterberg]] te ontsetel, maar hy behou dié kiesafdeling, hoewel met 'n kleiner meerderheid van 242. Al het byna 75 000 kiesers, meer as dubbel die getal van 1936, vir die NP in Transvaal gestem, het Strijdom die enigste Transvaalse Volksraadslid uit 'n totaal van 27 voormalige Nasionale lede gebly. Danksy Strijdom se ywer het die party-finansies 'n wending ten goede geneem. Hy het op die gedagte gekom om "stryddae" te reël om geld vir die party in te samel. Die eerste stryddag, op [[Nylstroom]] in 1938, het net £20 opgeword. Dit het nogtans 'n jaarlikse instelling in alle Transvaalse kiesafdelings geword en die vernaamste bron van inkomste vir die NP. Terwyl Strijdom in Transvaal die NP stelselmatig herbou het, het die [[Tweede Wêreldoorlog]] in 1939 uitgebreek en genls. Hertzog en Smuts se samewerking vernietig nadat Hertzog se mosie van neutraliteit net-net in die Volksraad verslaan het. Hertzog tree uit as eerste minister en Smuts neem die regering oor. Dié gebeurtenis het baie strydgenote, wie se weë in 1933-'34 met samesmelting geskei het, weer bymekaargebring, en Strijdom bevind hom opnuut in dieselfde kamp met genl. Hertzog. Hoë verwagtinge vir die herstel van Afrikaner-eenheid is egter teleurgestel, want die volgelinge van Hertzog en Malan kon nie ooreenkom oor die grondwet van die Herenigde Nasionale Party (HNP) nie. ’n Teleurgestelde Hertzog het hom aan die politiek onttrek en die Nasionale opposisie versplinter toe van sy volgelinge die gematigde [[Afrikanerparty]] onder leiding van [[Klasie Havenga]] stig om sy beginsels te laat voortleef. Strijdom het 'n leeueaandeel in die suiweringsproses van die HNP geneem. Hy het dit vooraf duidelik gestel dat mense wat hulle by dié party aansluit, die partybeleid moet onderskryf. In Augustus 1941 het hy 'n mosie voor die partykongres gedien wat daarop neerkom dat die [[Oswald Pirow]]-groep of sy [[Nuwe Orde]] moet prysgee, óf uit die NP bedank. Die kragmeting tussen twee briljante sprekers het uitgeloop op 'n groot oorwinning vir Strijdom. Adv. Oswald Pirow en 16 Volksraadslede het bedank uit die party, wat nou met net ses Volksraadslede (van wie vyf uit die VP oorgekom het) in Transvaal gelaat is. Hierop het Strijdom en genl. [[Jan Kemp|J.C.G. Kemp]] medeleiers in Transvaal geword. Intussen het ook die nasionaal-sosialistiese [[Ossewa-Brandwag]] (OB), wat [[Duitsland]] in die oorlog goedgesind was, as kultuurorganisasie skouspelagtig gegroei en dikwels luister aan partybyeenkomste verleen. Nadat dr. [[Hans van Rensburg]] die leiding in 1940 oorgeneem het, het dit 'n mededinger van die NP op politieke terrein geword. Hoewel Strijdom aanvanklik die stigting van die OB verwelkom het, het hy hom daarteen verset toe dié organisasie politieke aspirasies begin koester, soos die aanspraak dat die OB 'n gelyke en ewe onafhanklike status as die party het. Dié belangebotsing het eindelik daartoe gelei dat die partyleiding die OB tot "vyandige organisasie" verklaar het waaruit alle HNP-lede moes bedank. Ontneem van alle politieke mag, het die OB geleidelik weggekwyn. Baie lede het 'n politieke tuiste in die Afrikanerparty gevind omdat hulle nie welkom in die HNP was nie. Die HNP is so gesuiwer, maar die Afrikanerdom was skerper as tevore verdeel. == Die 1943-verkiesing == Strijdom het deur dié optrede naas dr. Malan die belangrikste figuur in Nasionale geledere geword. Hy het onbevrees met belangrike beleidsverklaringe gekom. Voorop het hy steeds die ideaal van 'n "demokratiese republiek" gestel wat hom ten beste sou leen tot "uitlewing van die aspirasies van die volk". Na sy mening sou net 'n verenigde Afrikanerdom onder die vaandel van die HNP deur doelbewuste strewe dié ideaal kon verwesenlik. Op sy voorstel is die stryddae tot "Republikeinse Stryddae" verdoop (wat later aanleiding gegee het tot die stigting van die [[Republikeinse Strydfonds]]), die kruithoring aanvaar as amptelike wapen en die kruithoringvlag as amptelike vaandel van die party. Met betrekking tot die Jode het Strijdom meer na die gematigde beleid van Malan as na die ekstremisme van adv. [[Eric Louw]] geneig, hoewel hy hulle as "onopneembaar" in die Suid-Afrikaanse samelewing beskou het.<ref>{{af}} [http://colinshindler.com/articles/south-africas-nazi-record/ South Africa's Nazi record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180629071227/http://colinshindler.com/articles/south-africas-nazi-record/ |date=29 Junie 2018 }}. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> Hy het verklaar dat die ekonomie van Suid-Afrika ontwrig sou word as teen Joodse sakelui opgetree word, en dit in 'n stadium toe [[Adolf Hitler|Hitler]] se optrede teen Jode deur baie van Strijdom se volgelinge met 'n mate van simpatie bejeën is. Tog het die Transvaalse NP reeds in 1937 'n verbod op Joodse lidmaatskap van die party geplaas, waarna die [[Oranje-Vrystaat]] kort daarna hul voorbeeld gevolg het, terwyl die Kaaplandse NP Jode nooit verbied het om by die party aan te sluit nie.<ref>{{en}}[http://motlc.wiesenthal.com/site/pp.asp?c=gvKVLcMVIuG&b=395087 Antisemitism in South Africa During World War II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160917065124/http://motlc.wiesenthal.com/site/pp.asp?c=gvKVLcMVIuG&b=395087 |date=17 September 2016 }}. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> Teen die agtergrond van die oorlog, suiwering, verdeeldheid en broedertwis het die HNP in [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1943|1943]] na die stembus. Anders as in die verlede het Strijdom nie meer alleen gestaan nie. Die party was weer op dreef en die finansiële prentjie nie meer so somber nie. In Transvaal pluk Strijdom die eerste vrugte van sy jare lange eenmanstryd: Die party het 11 setels verower, terwyl Strijdom sy meerderheid in Waterberg tot 984 opgeskuif het. Bewys van sy groeiende aansien is die feit dat hy ná die dood van genl. Kemp in 1946 die enigste leier in Transvaal geword het. == Betrokkenheid by Dagbreekpers Beperk == [[Lêer:Adv Strijdom.jpg|duimnael|Adv. J.G. Strijdom, tweede voorsitter van die direksie van [[Dagbreekpers Beperk]], tot 1958.]] Die [[Afrikaans]]e Sondagkoerant ''[[Dagbreek (Sondagkoerant)|Dagbreek]]'' is in 1947 opgerig danksy samewerking tussen direksielede van die Strathmore-myngroep, voormalige werknemers van die [[Afrikaanse Pers]] wat in 1946 weens 'n meningsverskil bedank het en prof. Wicus du Plessis se Perskorporasie van Suid-Afrika. Die koerant was polities onafhanklik en moes eenheid tussen Afrikaans- en Engelssprekende Suid-Afrikaners bevorder. Bedenkings het mettertyd aan albei kante van die taalgrens ontstaan oor hulle samewerking in Dagbreekpers. In 1953 verkry [[Marius Jooste]], besturende direkteur, dus by kol. [[Jack Scott]] van die Strathmore-groep 'n opsie vir al die aandele wat die "Engelse kant" in die koerant besit het. Om die nodige kapitaal hiervoor te verkry, sou 'n vasberade veldtog verg en daarom nader Jooste vir adv. Strijdom, toe leier van die [[Nasionale Party]] in [[Transvaal]], aan wie hy sy opsie oormaak. Van toe af sou ''Dagbreek'' die Nasionale Party sterk steun. Die destydse NP-sekretaris, Jack Steyl, vertel in "'n Volk staan op uit sy as", hoe die party hom beywer het om ''Dagbreek'' onder sy beheer te kry: "Toe dit duidelik geword het dat die verkryging van ''Dagbreek'' vir die Nasionale saak binne bereik gekom het, het niemand minder nie as adv. Strijdom en [[H.F. Verwoerd|dr. Verwoerd]] saam met ministers [[Ben Schoeman]], [[Jan de Klerk]] en ek self ingespring om die Nasionaliste van [[Transvaal]] te organiseer om tot die daad oor te gaan. Dit was 'n geloofsdaad: £100&nbsp;000 was nodig om die gedeelte van die aandele wat behoort het aan die destydse Scottgroep oor te neem. "Groepies Nasionaliste is dwarsdeur Transvaal byeengebring en toegespreek. Afdelingsbesture van die party het hand bygesit. Geld was nie volop nie, maar die leier (Strijdom) het gepraat, die lojaliteit en die geloof was daar. 'n Dag voordat die aanbod sou verval, is nie alleen die volle bedrag gevind nie maar was daar volgens min. Jan de Klerk, 'n aardige som oor wat nuttig as bedryfskapitaal aangewend kon word." Hierdeur word Strijdom voorsitter van die maatskappy. Ná sy dood skryf Strijdom se weduwee in die koerant: "Die band tussen wyle adv. Strijdom en ''[[Dagbreek (Sondagkoerant)|Dagbreek]]'' was besonder nou en intiem. In sy gesprekke met my het hy altyd met liefde van sy koerant gepraat. Vir hom was dit noodsaaklik dat die band tussen koerant en partyleier altyd behoue moes bly, nie om selfsugtige redes nie, maar in belang van ons Afrikanersaak." Strijdom is met sy skielike heengaan op [[24 Augustus]] [[1958]] as voorsitter van Dagbreektrust opgevolg deur sy opvolger eweneens as eerste minister, dr. [[H.F. Verwoerd]]. Die destydse [[Engels]]talige Sondagkoerant in [[Johannesburg]] die ''[[Sunday Express]]'' publiseer op [[15 Oktober]] [[1957]] 'n berig wat die begin van 'n reeks onthullings was wat tot in daardie stadium selde in Suid-Afrika gesien is. Die koerant het te hore gekom dat J.G. Strijdom, eerste minister en voorsitter van [[Dagbreekpers Beperk]], die minister van onderwys en voorsitter van die [[Afrikaanse Pers]], J.H. Viljoen, gedwing het omstand te doen van sy plan om 'n nuwe Afrikaanse Sondagkoerant in [[Johannesburg]] te vestig. Die koerant, wat as ''Sondagstem'' bekend sou staan, sou 'n regstreekse mededinger wees vir Strijdom se maatskappy se ''Dagbreek''. Voorbereidings vir die koerant was reeds ver gevorder, toetslopies is opgemaak en reëlings met Sapa getref. Personeelaanstellings was so te sê afgehandel. Die CNA het selfs reeds onderneem om die koerant te versprei. Maar kort voor die eerste verskyning van ''Sondagstem'' ontbied Strijdom vir Viljoen na sy kantoor waar nog ses kabinetslede hom ook inwag. Strijdom het Viljoen gewaarsku as hy sou voortgaan met die beplande Sondagkoerant, sou hy nasionalisme ondermyn en sou [[Dagbreekpers Beperk|Dagbreekpers]] 'n dagblad as mededinger vir ''[[Die Vaderland]]'', die Afrikaanse Pers se vlagskipkoerant, uitbring. Uit 'n sakeoogpunt kon Viljoen maklik vir Strijdom die stryd aangesê het, maar vanweë sy ondergeskikte rol in die kabinet, moes hy die aftog blaas.<ref>*Mervis, Joel. ''The Fourth Estate, a newspaper story''. Johannesburg: Jonathan Ball Publishers. 1989.</ref> == Die 1948-verkiesing == [[Lêer:Strijdom-Malan-Sauer.jpg|duimnael|Adv. Strijdom, dr. Malan en [[Paul Sauer]] tydens die 1948-verkiesingsveldtog.]] [[Lêer:Dr DF Malan se kabinet kort ná die inhuldiging in 1948.jpg|duimnael|Dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] se kabinet, 1948. Strijdom sit tweede van regs.]] Ná die Tweede Wêreldoorlog (1939-'45) het rassepolitiek 'n oorheersende rol in die Suid-Afrikaanse politiek begin speel. Die HNP se beleid het inslag by Afrikaners gevind omdat dit die tradisionele beleid van blanke Suid-Afrikaners vertolk het en omdat die volk 'n besliste oplossing van die kleurvraagstuk geëis het. Strijdom het aangedring op algehele gebiedskeiding en hom onverbiddelik teen enige toegewing in verband met die nie-blanke stemreg verset, anders as Hertzog en die AP wat onversetlik aangedring het om gekwalifiseerde stemreg vir bruin kiesers in die [[Kaapprovinsie]]. Strijdom het dikwels gepraat van "blanke baasskap", waarmee hy nie soseer op blanke oorheersing gedui het nie, maar op 'n veilige toekoms vir wit mense in hul eie gebied. Volgens hom sou die kleurskeidslyn, wat noodsaaklik was vir blanke oorheersing, nie gehandhaaf kon word as die swart mense se onderwyspeil steeds styg nie. Hy het in 1946 aan dr. Malan geskryf dat die uitbreiding van swart onderwys sonder die verlening van gelyke regte aan swart mense noodwendig op bloedige botsings en rewolusies sou uitloop. “Ek is bevrees dat baie van ons predikante, alhoewel hulle teoreties vir die handhawing van die kleurskeidslyn is, hulle, veral wat betref die onderwys ens. van die naturel, heeltemal op ’n verkeerde pad is deurdat hulle met ander kerkgenootskappe wil wedywer om te sien wie nou eintlik jaarliks die meeste klein k*****tjies skoolopleiding kan laat geniet. Dit geld helaas ook vir sommige van ons politici.”<ref>{{af}} [https://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/5282/No_56(2008)_Giliomee_H.pdf?sequence=1 Die enigma van Hendrik Verwoerd, deur Hermann Giliomee] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200419232934/https://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/5282/No_56(2008)_Giliomee_H.pdf?sequence=1 |date=19 April 2020 }}. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> Intussen het groeiende eenheid plaasgevind namate Afrikanernasionalisme herleef het. Strijdom het onbevrees bly hamer op republiekwording, iets wat ná die oorlog en met die toenemende reaksie teen die Smuts-bewind, deur steeds meer wit kiesers as staatkundige eindbestemming aanvaar is. Gevolglik wen die HNP veld, veral in Transvaal, want in die Kaapprovinsie was Afrikaners minder geesdriftig oor die vooruitsig van ’n republiek. (''[[Die Transvaler]]'' onder Verwoerd se redakteurskap het byvoorbeeld die koningsbesoek van 1947 botweg geïgnoreer, terwyl Afrikaanse nuusblaaie elders in die land dit volledig gedek het.) Realiste het egter besef die HNP kon alleen nie die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1948|verkiesing van 1948]] wen nie. In 1947 is 'n verkiesingsooreenkoms met die Afrikanerparty van [[Klasie Havenga|N.C. Havenga]] aangegaan, maar hier het Strijdom en Malan gebots, want terwyl Malan die verkiesingsooreenkoms as voorspel tot eenwording beskou het, het Strijdom onwrikbaar geëis dat samewerking en eenwording net kon geskied deur aansluiting van die Afrikanerparty by die HNP. Strijdom was ook eerder gekant daarteen dat die Afrikanerparty nege veilige setels geëis en ontvang het, as teen die verkiesingsooreenkoms as sodanig. Hoewel hy hom teen die ooreenkoms uitgespreek het, het die Transvaalse partykongres dit eenparig goedgekeur. Lede van die OB kon toe ook weer partylede word sonder om uit die OB te bedank. Met die verkiesing van Mei 1948 behaal die HNP 'n verrassende oorwinning waarin die Transvalers 'n aansienlike aandeel gehad het. Die HNP het 401&nbsp;834 van die uitgebragte stemme op hom verenig vergeleke met die VP se 524&nbsp;230 stemme. Dit het 70 setels aan die Nasionale Party besorg, 65 aan die Verenigde Party, nege aan die [[Afrikanerparty]] (AP) en ses aan die VP-gesinde Arbeidersparty.<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2008/05/25/BJ/12/polnattes.html ''Beeld'', 25 Mei 2008]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die HNP en die AP het saamgewerk en so ’n meerderheid van 79 bo die VP en Arbeiders se 71 behaal. Dit was vir die meeste Suid-Afrikaners en vir die buitewêreld ’n algehele verrassing. Selfs met die steun van die drie naturelleverteenwoordigers wat swartes op die afsonderlike kieslys verkies het, was daar geen hoop op die VP se voortgesette bewind nie. Smuts het as eerste minister bedank en is deur dr. D.F. Malan, die HNP-leier, vervang. Vir die eerste keer in sy 38-jarige bestaan is die Unie geregeer deur ’n suiwer Afrikanerbewind, want al 12 ministers in die 74-jarige eerste minister se nuwe kabinet was Afrikaanssprekend. ’n Destydse politieke beriggewer van ''[[Die Transvaler]]'' en later die [[Nasionale Pers]], Jan. J. van Rooyen,<ref name="Van Rooyen 1971">Van Rooyen, Jan J. 1971. ''Ons politiek van naby''. Kaapstad en Johannesburg: Tafelberg-Uitgewers Bpk.</ref> skryf in 1971 die opposisiepartye en -pers het ná die HNP-oorwinning groot gewag gemaak daarvan dat dr. [[D.F. Malan|Malan]] ’n “minderheidsregering” saamgestel het omdat sy party meer as 100&nbsp;000 stemme minder as die VP gekry het. Die totaal vir die opposisiepartye was 614&nbsp;464 en dié vir die nuwe regering 453&nbsp;594. Van Rooyen skryf oor die belading en ontlading van kiesafdelings: “Die feit dat die Malan-party hoofsaaklik die steun van die platteland gehad het, het tot sy oorwinning bygedra, maar dit was slegs deel van die oorsaak.” Die debat oor in hoe ’n mate die nuwe bewind ’n “minderheidsregering” was, is bemoeilik deurdat 12 kiesafdelings onbetwis na die een of ander party gegaan het. Elf hiervan was VP en een HNP. Volgens die jare lange formule van 6&nbsp;000 vir die wenparty en 2&nbsp;000 vir die verloorder, was die gaping tussen die twee grootse partye dus selfs groter. Die 1948-uitslae is veral gekenmerk, volgens Van Rooyen, deur die groot meerderhede in die stede teenoor die klein meerderhede op die platteland, gedeeltelik danksy die groter konsentrasie kiesers in die stede asook die konsentrasie daar van VP-ondersteuners. Die algemene aanname dat die HNP in 1948 sowel as 1953 veral danksy die belading van plattelandse setels gewen het, is in ’n mate verkeerd bewys deur ’n ontleding van laasgenoemde verkiesing se uitslae deur die Proportional Representation Society van [[Londen]], wat hy gestuur het aan die direkteur van inligting in [[Suid-Afrika-huis (Londen)|Suid-Afrika-huis]]. Die vereniging skryf in sy verslag oor die verkiesingsuitslag: “Ek sluit afskrifte in van (a) ’n ontleding van die syfers wat wys daar is geen gronde vir die algemene stelling dat die oorwinning van die minderheidsparty te danke is aan die ‘belading’ van kiesafdelings en (b) ’n grafiek wat wys dat die werklike oorsaak van die oorwinning die verskil in die grootte van meerderhede is – Nasionalistiese kandidate het in baie kiesafdelings ingeglip met ’n klein meerderheid terwyl die VP- en Arbeiderkandidate baie stemme verspil het deur groot meerderhede in ’n klein aantal setels op te hoop. Die Nasionaliste sou dié verkiesing (en dié van 1948) gewen het selfs al het al die kiesafdeling ’n gelyke getal kiesers gehad – trouens, selfs as die ‘lading’ in die teenoorgestelde rigting was.” == Strijdom as minister van lande en besproeiing == [[Lêer:Dr DF Malan en adv Hans Strijdom in gesprek tydens die verkiesingsveldtog van 1953.jpg|duimnael|links|Dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] en adv. Strijdom in gesprek tydens die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1953|verkiesingsveldtog van 1953]].]] [[Lêer:Dr DF Malan se kabinet in 1951.jpg|duimnael|Dr. Malan en sy kabinet in 1951.]] Die HNP-AP-sege het in ’n sekere mate die kroon op Strijdom se jare lange onvermoeide ywer geplaas. Al was hy Transvaalse leier van die HNP, het hy die minder belangrike portefeulje van lande en besproeiing verkies. Hy het hom met kenmerkende oorgawe in die nuwe werk gewerp en die idees wat hy oor boerdery daarop nahou en dikwels as agterbanker verkondig het, ten uitvoer gebring. In sy eerste vier jaar as minister het hy £13 miljoen vir waterbewaring opsygesit in vergelyking met £23 miljoen wat in die voorafgaande 37 jaar daaraan bestee is. Hy het ook 'n kommissie aangestel om verslag te doen oor Suid-Afrika se waterbronne. Daarmee het hy die grondslag van die latere waterbewaringsprogram gelê en mettertyd 'n subdepartement tot 'n selfstandige staatsdepartement uitgebou. Sy deeglike aandag aan besonderhede en sy nougesetheid het spreekwoordelik in sy departement geword. Strijdom het geglo dat beskikbare staatsgrond aan boere beskikbaargestel moes word en bestaande skemas soos Pongola uitgebrei moes word om meer boere te huisves. Talle inspeksietoere het hom in staat gestel om boerderybehoeftes te peil. Te midde van 'n volle ministeriële program, het hy hom nie aan partysake in Transvaal onttrek nie. Hier is sy invloed onteenseglik versterk deur die verkiesing van dr. H.F. Verwoerd – wat in 1948 senator geword het nadat hy in die [[Alberton (kiesafdeling)|kiesafdeling Alberton]] met net 171 teen [[Marais Steyn]] van die VP verloor het – tot ondervoorsitter van die hoofbestuur, en sy bevordering tot minister van naturellesake in 1950. Hulle het in menige opsig eenders gedink en mekaar merkwaardig aangevul. In 1951 is die naam Nasionale Party van Transvaal op voorstel van Strijdom herstel waarin alle Nasionaalgesinde partye, insluitende die Afrikanerparty, opgegaan het. So het die NP in Transvaal van krag tot krag gevorder om in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1953|Volksraadverkiesing van 1953]] al 23 plattelandse kiesafdelings te verower en sy setels van 36 tot 43 op te skuif, ’n uitslag wat die feit onderstreep het dat Strijdom die dryfkrag in die party was. Terwyl die HNP en AP saam in 1948 44,3% van die stemme vergeleke met die VP en Arbeiders se 50,4% kon kry, het die NP in 1953 49,5% van die stemme gekry en die VP en Arbeiders saam 51,2%. == Hoofleier van die NP en premier == [[Lêer:Adv Hans Strijdom op 30 November 1954 toe die NP-koukus hom as dr DF Malan se opvolger aangewys het.jpg|duimnael|links|Adv. Strijdom op [[30 November]] [[1954]] nadat die NP-koukus hom as dr. Malan se opvolger aangewys het.]] [[Lêer:Amptelike portret van adv Hans Strijdom.jpg|duimnael|Adv. Strijdom as premier. Dit lyk asof hy 'n eksemplaar van ''[[Die Transvaler]]'' vashou.]] Aan die vooraand van dr. Malan se uittrede was Strijdom vir baie die vanselfsprekende opvolger. Al het Malan aan [[Klasie Havenga|N.C. Havenga]] voorkeur gee, is Strijdom op [[30 November]] [[1954]] eenparig tot hoofleier van die NP verkies nadat Havenga, toe hy sien dis ’n verlore stryd, hom aan die verkiesing onttrek het. Strijdom het op 61-jarige leeftyd die vyfde premier van Suid-Afrika geword. Anders as die ander premiers, het Strijdom sy vorming in die Unie self gehad (nie byvoorbeeld in een van die Boererepublieke of Britse kolonies nie) en grootgeword in die politieke werklikheid van die nuwe staat te midde van toenemende Afrikaner-optimisme en -kulturele wasdom. Hy was dus die eerste ware seun van die Unie wat Premier geword het. Sy bewindsaanvaarding het hom eensklaps in die felle soeklig van 'n vyandige wêreld geplaas. Koerant-kommentaar uit baie wêrelddele het onmiddellik 'n karikatuur van hom opgehang as onderdrukker van swart en bruin mense en gesinspeel op botsing en stryd: "grave concern at the choice of Strijdom" (''New York Herald Tribune''); "era of white supremacy, Leader of Northern group of radical republicans takes over" (''The Times'', [[Londen]]); "Storm aan 't komen onder de ewenaar" (''Het Parool''); "from Malan to worse" (''Daily Herald''), ens. In teenstelling met wat teenstanders voorspel het, het Strijdom met verdrag en oorleg beweeg. Daar was steeds die byna fanatieke koersvastheid waarmee hy op 'n doelwit afgestuur het, maar dit is gepaar aan 'n intuïtiewe foutlose oordeel oor die pas waarteen hy moes beweeg en 'n besef van leiersverantwoordelikheid. So het hy in meer as een opsig 'n bestendigheidsfaktor in die nasionale lewe van die land geword. Sy premierskap, in vergelyking met dié van sy voorgangers, was kortstondig, nie 'n volle vier jaar nie, en 'n aansienlike gedeelte daarvan is hy gekwel deur 'n kwaal (bloedkanker)<ref>{{af}} [[Dirk Richard|Richard, Dirk]]. 1986. ''Tussen bid en droom, 'n koerantman het albei nodig''. Pretoria:Constantia Uitgewers.</ref> wat eindelik sy lewensdraad sou afsny. Daarom is sy premierskap in heelwat opsigte 'n antiklimaks ná soveel intensiewe worsteljare as opposisielid. Sy vrou sou later oor sy verkiesing skryf: "Daar was geen persoonlike verheugenis in hom nie die dag in November 1954 toe hy as hoofleier gekies is om dr. Malan op te volg en dus ook eerste minister te word. Hy sou dit nie verwerp nie, hierdie Godgegewe geleentheid tot praktiese vormgewing aan sy idealisme, maar daar was tog op daardie oomblik diepe gevoel van deernis in sy hart jeens mnr. Klasie Havenga, wat eintlik dr. Malan se keuse was. Die dag toe Hans eerste minister geword het, was hy die stilste wat ek hom ooit geken het. 'Is jy dan nie bly nie?' het ek hom gevra. Sy antwoord was ja, maar hierdie groot taak, hierdie kroontyd van sy lewenslange strewe, is in hom ook 'n oomblik van te diepe erns om net te jubel. Hy het toe al sy eerste gesondheidsterugslag gehad, ernstiger destyds as wat die publiek of die meeste van sy naastes besef het..." Allereers het hy die kabinet herskommel. Vir die eerste keer vanaf [[Uniewording]] het die premier geen portefeulje geneem nie om so vry te wees om sy volle aandag aan landsake te wy. Buitelandse sake, wat tradisioneel aan sy amp gekoppel is, vertrou hy toe aan [[Eric Louw]], sy ou vriend en ondersteuner uit die Kaap, wat boonop met finansies belas is. Dr. Verwoerd behou bantoesake en word naas Strijdom die grootste krag in die kabinet. Strijdom se invloed – en Verwoerd s’n – is verder versterk deur die aanstelling van sy swaer sen. [[Jan de Klerk]], as minister van arbeid met die amp van senator. Oor De Klerk se vinnige vordering van lid van die Transvaalse provinsiale raad tot senator en minister (hy het nie aan in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1953|algemene verkiesing van 1953]] vir die Volksraad gestaan nie) was indertyd ontevredenheid. Oor die algemeen het die kabinet die groeiende republikeinse element weerspieël. Ten opsigte van die republikeinse kwessie het Strijdom as premier 'n realistiese en gematigde benadering geopenbaar: Die republiek sal nie op die volk afgedwing word nie en die Engelssprekendes se regte sal gerespekteer word. Hy het ook belowe dat republiekwording nie voor die volgende verkiesing (1958) 'n praktiese vraagstuk gemaak sal word nie. In hierdie verband geld aanvanklik twee oorwegings vir Strijdom: eerstens, dat republiekwording en uittrede uit die [[Statebond]] gelyktydig moet plaasvind; tweedens dat die republiek tot stand moet kom "deur 'n voorafbepaalde getallemeerderheid". Vir die beginsel van 'n blote meerderheid, wat vir Verwoerd gegeld het, was hy nie te vinde nie, hoewel hy mettertyd (ná die toelating van republieke in die Statebond) aanvaar dat republiekwording en uittrede uit die Statebond twee afsonderlike handelinge verteenwoordig. Strijdom se bewind het voorts in die teken van toenemende ekonomiese voorspoed en ekonomiese volwassenheid gestaan. Die interne kapitaalgroei het voldoende geword om ontwikkeling te finansier en Suid-Afrika word minder aangewese op buitelandse lenings. == Kleurlinge verloor hul stemreg == [[Lêer:Adv Hans Strijdom en lede van die Swart Serp-beweging voor die parlementsgebou in Kaapstad, omstreeks 1955.jpg|duimnael|Strijdom en lede van die Swart Serp-beweging voor die parlementsgebou in Kaapstad, omstreeks 1955, toe die organisasie gestig is, bes moontlik in 'n betoging teen die regering se voorneme om [[Kleurlingstemregvraagstuk|bruin kiesers]] van die gemeenskaplike kieserslys te verwyder.<ref>{{en}} [http://www.sahistory.org.za/article/black-sash-organisation-history-transformation-ashley-schumacher Die geskiedenis van die Black Sash]. URL besoek op 16 Augustus 2016.</ref> Dr. Malan het voorgegee dat hy hulle nie sien nie, maar Strijdom het altyd sy hoed afgehaal en hulle in die verbygaan met 'n kopknik gegroet.<ref>{{af}} [http://repository.up.ac.za/xmlui/bitstream/handle/2263/30509/03chapters1-2.pdf?sequence=4&isAllowed=y J.G. Strijdom se verblyf in Libertas kortgeknip deur sy dood, 1954–1958]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref>]] [[Lêer:JG Strijdom.jpg|duimnael|Hans Strijdom voor 1958]] Die grootste taak wat op Strijdom gewag het toe hy premier word, was om 'n oplossing te vind vir die dooiepunt in die grondwetlike stryd wat ontstaan het na aanleiding van die Malan-bewind se planne om die kleurlinge op 'n afsonderlike kieserslys te plaas, die sogenaamde [[Kleurlingstemregvraagstuk]]. Nadat die appèlhof in 1952 die regering in die ongelyk gestel het oor kleurlingstemreg, misluk die een poging ná die ander om die krisis te oorbrug. Om sekerheid te bring na die teenstrydige appèlhof-uitsprake van 1937 en 1952, is die getal appèlregters uitgebrei van vyf tot elf in sake waarby die regsgeldigheid van die wette van die parlement betrokke is. Die doelwit hiervan was duidelik om te keer dat die hof ooit weer grondwetlike wetgewing dwarsboom soos tydens die voorafgaande jare. Tydens die debat oor die wetsontwerp het adv. [[C.R. Swart]], minister van justisie, ruiterlik erken dat die wetsontwerp nou verband gehou het met die Kleurlingstemregvraagstuk en die grondwetlike krisis. Volgens hom was die doelwit daarvan om die soewereiniteit van die parlement as hoogste wetgewende instelling te herstel. Die wetsontwerp is aanvaar danksy die NP se meerderheid in die Volksraad. Om die grondwetlike dooiepunt uit die weg te ruim, het Strijdom kort hierna eenvoudig die Gordiaanse knoop deurgehak met die ongewone metode om die Senaat in Mei 1955 so te vergroot (deur senatore op 'n meerderheidstem aan te wys en die regering 'n meerderheid van 65 uit die 89 lede in die nuwe Senaat te gee, 41 meer senatore is in die bestaande Senaat) dat die regering die nodige tweederdemeerderheid sou hê om die wetgewing deur te loods.<ref>{{en}} [http://www.electionresources.org/za/system/ Election Resources on the Internet: The Republic of South Africa Electoral System]. URL besoek op 16 Augustus 2016.</ref> In 1956 het Strijdom self die Wetsontwerp tot Wysiging van die Suid-Afrika-wet aan 'n gesamentlike sitting van albei kamers van die parlement voorgelê. Dit moes regskrag aan die Wet op Afsonderlike Verteenwoordiging van Kiesers gee en alle grondwetverskansings herroep, uitgesonderd dié in verband met taalregte. ’n Landwye storm van protes het losgebars teen die voorgestelde maatreël, selfs van sommige Nasionaliste wat saamgestem het dat die kleurlingkiesers eindelik op ’n afsonderlike kieserslys geplaas moes word, maar gekant was teen Strijdom en die kabinet se werkwyse. Die [[Swart Serp]]-organisasie is in 1955 gestig juis om beswaar te maak teen die regering se, na hul mening, minagting van die Grondwet.<ref>{{en}} [http://www.blacksash.org.za/index.php/our-legacy/our-history Die geskiedenis van die Swart Serp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150426012713/http://www.blacksash.org.za/index.php/our-legacy/our-history |date=26 April 2015 }}. URL besoek op 16 Augustus 2016.</ref> Etlike Afrikaanse akademici aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] het, enkele dae nadat die strekking van die wetsontwerp bekendgemaak is, in die openbaar beswaar gemaak. Hulle het gemeen dat die wetsontwerp strydig was met ’n basiese beginsel van parlementêre regering, dat dit ondemokratiese was, ongrondwetlik en die regte van minderhede vertrap het. Hulle het dit, ten regte, as ’n poging deur die regering beskryf om ’n kunsmatige tweederdemeerderheid in die parlement te skep waarop die regerende party nie geregtig was nie aangesien sy aandeel van die uitgebragte stemme selfs in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1953|verkiesing van 1953]] minder as die helfte (49,1%) van die totaal was. Die wetsontwerp sou aan die NP 171 stemme tydens ’n gesamentlike sitting van albei huise bied, vergeleke met die gesamentlike opposisie se 77, ’n gerieflike tweederdemeerderheid. Die regeringspers het skerp gereageer en die beswaarmakers met oorgawe sleggesê en hul protesstem stilgemaak. Die meeste Nasionaliste was ontevrede met die metode wat die regering ingespan het. ''[[Die Burger]]'' het op 18 Mei 1955 erken geen regdenkende kon die wetsontwerp op sigself goedpraat nie, maar gemeen Nasionaliste moes dit aanvaar as die enigste manier om die heersende dooiepunt – waarvoor die koerant die VP verkwalik het – op te los. Enkele dae later het ''Die Burger'' se politieke medewerker die mening uitgespreek dat die vergrote Senaat ’n tydelike maatreël sou wees. Die amptelike opposisie het die regering daarvan beskuldig dat sy eindelike strewe was om die Grondwet dermate te ondermyn dat hy op die ou end ’n outoritêre staatsvorm kom instel. Strijdom het dié aantyging tydens die debatte oor die wetsontwerp ontken en hom daartoe verbind om albei dele van die wit bevolking (Afrikaans en Engels) se regte te beskerm. Sy opregtheid is nie in twyfel getrek nie. Die wetsontwerp is ná 'n lang debat aanvaar. Die Verenigde Party het belowe dat, indien hy weer aan die bewind sou kom, hy die algemene kieserslys sou herstel. So 'n gebeurlikheid het egter toe reeds hoogs onwaarskynlik gelyk. Die sessie het geëindig as een van die ongelukkigste sedert [[Uniewording]]. Die laaste hoofstuk in die voortslepende drama oor Kleurlingstemreg het in Februarie 1956 afgespeel toe die [[Volksraad van die Unie van Suid-Afrika|Unie-Volksraad]] en Senaat gesamentlik sitting ingeneem het om oor die Wetsontwerp oor Afsonderlike Verteenwoordiging te stem. Die [[Arbeidersparty (Suid-Afrika, 1910)|Arbeidersparty]] het die sitting geboikot, maar die Verenigde Party het die wetsontwerp met hand en tand beveg tydens elkeen van sy stadiums. Ná 'n twee weke lange debat is die wetsontwerp aanvaar met 'n meerderheid van twee derdes. Drie van die ses [[Nasionale Konserwatiewe Party]]-lede, wat van die VP weggebreek het, het ten gunste daarvan gestem. Die wetsontwerp is aanvaar. Nie alleen is die sowat 45&nbsp;000 bruin kiesers op 'n afsonderlike kieserslys geplaas nie, maar die klousules wat daaroor gehandel het, is herroep. Terselfdertyd is die grondwet van die Verteenwoordigende Kleurlingraad gewysig sodat dit merendeels uit benoemde lede sou bestaan. Ook het die Kleurlingbevolking die reg verbeur om hul eie mense in die Kaapse Provinsiale Raad te verteenwoordig, soos voorsien in die [[Suid-Afrika-Wet]]. Die Senaatwet is in die Hooggeregshof betwis, maar die applikante het hul saak verloor, aangesien die hof eenparig beslis het geen beperking kon geplaas word op die omvang van die mag wat die Parlement het om enige gewone wet te aanvaar nie. Al elf regters van die Appèlhof het die besluit gehandhaaf in Oktober 1956. Dit was eindelik 'n oorwinning vir Strijdom en sy regering, en die einde van die pynlike hoofstuk in die land se geskiedenis. In 1951 reeds het John Hatch aangevoer: "Let daarop dat die Verenigde Party se teenstand teen die wetsontwerp nie gegrond is op die beginsel van hulle verdediging van die nieblanke se stemreg nie. In 1936 was die meeste van hulle heeltemal bereid om saam te werk en die swart kiesers van die algemene kieserslys te verwyder en sodoende vir Hertzog in staat te stel om die nodige tweederdemeerderheid te verkry. As Kleurlingkiesers nie gewoond daaraan was om vir die Verenigde Party te stem nie, kan daar min twyfel bestaan dat die regering maklik sy tweederdemeerderheid sou verkry het." Gegewe die latere skeuring in die party (ter wille van 45&nbsp;000 kiesers in die Westelike Provinsie), is dié stelling hoogs aanvegbaar. Oor dié stryd wat haar man enduit so onwrikbaar gevoer het, het [[Susan Strijdom]] in 1973 geskryf: "Wanneer ek terugdink aan die jare van Hans se vurige stryd waarin hy hom met so 'n volkome oorgawe gewerp het, aan al die beskuldiginge van sy hatigheid, baasskaphoudinge en al dies meer, dan moet ek wrang glimlag. Naas God het Hans op aarde net een gesag erken, onversetlik, vergelykloos: Die volk en sy stem. Niemand het enige aanslag op die volksoewereiniteit vreesloser en vuriger beveg as Hans nie, selfs in eie broederkring. Hy het Suid-Afrika se roeping en bestemming gesien in republikeinse vryheid, maar dit moes die volk, die koningstem, se beslissing wees. In die oorlogsjare het hy nooit geheul met andere se tydelike ongrondwetlike flirtasies nie Hy het sy party uit die volk uit opgebou, met ongelooflike persoonlike opoffering, man vir man gewerf en besiel om die oorwinning in 1948 te help behaal. "Maar vir hom kon niks die volksoewereiniteit, soos uitgespreek in vrye stemming en vorm gegee in die Parlement, aantas of beperk nie. Hy het destyds erken dat die vergroting van die Senaat om die verwydering van die [[Kleurlingstemregvraagstuk|Kleurling-stem]] van die gemeenskaplike kieserslys te verkry, 'n onpopulêre daad sou wees, maar niks kon of durf in sy siening, in die weg van die uitgesproke volkswil staan nie. Hans was 'n waaragtige, onkreukbare demokraat. Sy grootste ideaal was die [[Republiek van Suid-Afrika]], en al die werk wat hy gedoen het in die korte 3½ jaar dat die premierskap aan hom vergun was, was voorbereidings op daardie pad. Hy was baie siek in die verkiesingstyd van 1958 maar nóg ons mooipraat nóg sy doktersadvies sou hom weghou van die groot vergadering wat hy in Pretoria moes toespreek. Hy het aan ons gesê: 'Met my hele hart en my hele siel glo ek dat ons ons Republiek binne afsienbare tyd sal kry. Maar ek sal nie die tyd daarvoor hê nie; iemand na my sal dit moet doen.' Ek glo dat wyle dr. [[Hendrik Verwoerd|Verwoerd]] wat politiek onder Hans Strijdom se leierskap uitgegroei het, skaars twee jaar later daardie gewaagde Republiekstap gedoen het omdat hierdie woorde van Hans Strijdom onuitwisbaar in sy gedagtenis voortgelewe het." == Apartheid kry teenstand == [[Lêer:Adv Strijdom se laaste vergadering in Pretoria.jpg|duimnael|links|Adv. Strijom spreek sy laaste vergadering in [[Pretoria]] op [[Kerkplein]] toe. Sy gesondheid was reeds so ernstig agteruit dat hy aan die begin van 1958 nie sy parlementêre pligte in die Kaap kon gaan waarneem nie, maar daarna het Strijdom egter so hoopvol herstel dat hy in die verkiesingsveldtog van daardie jaar 'n reuse-vergadering in Pretoria kon toespreek. Hy het eintlik daarheen gegaan teen mediese advies, maar niks kon die vurige vegter weerhou van sy mense te besiel om die Nasionale regering andermaal aan die bewind te stel nie, luidens ''Die Nasionale boek''. Regs kyk mev. [[Susan Strijdom|Strijdom]] toe.]] [[Lêer:Adv Hans Strijdom besoek Suidwes-Afrika, 1955.jpg|duimnael|Op besoek aan [[Suidwes-Afrika]] in September 1955.]] [[Lêer:Adv en mev Strijdom op besoek aan Suidwes-Afrika, 1955.jpg|duimnael|Nog 'n foto, hier met mev. [[Susan Strijdom|Strijdom]] by, geneem tydens die egpaar se besoek aan [[Suidwes-Afrika]] in 1955.]] Die stof het nouliks gaan lê ná hierdie pynlike hoofstuk in die politieke geskiedenis, of Suid-Afrika word op twee fronte aangeval: die [[Verenigde Nasies|VVO]] het kommer uitgespreek oor die [[apartheid]]sbeginsel en die Voogdykomitee van dié wêreldliggaam het sy vroeëre versoek herhaal dat [[Suidwes-Afrika]] onder sy jurisdiksie geplaas en jaarliks 'n verslag van die administrasie daarvan aan hom voorgelê word. Suid-Afrika het beswaar gemaak teen sodanige inmenging in sy huishoudelike sake, maar sy houding het net bygedra om 'n reeds vyandige wêreldmening meer vyandig te maak. Strijdom het die volle trefkrag daarvan ervaar toe hy in 1956 die Statebondskonferensie in [[Londen]] bywoon en op 'n ongeleë tydstip die oorhandiging van die Protektorate ([[Swaziland]] en [[Lesotho]]) opper. Onder leiding van Strijdom en met Verwoerd as minister van bantoesake, is die beleid van afsonderlike ontwikkeling van 1956 af met groter krag toegepas, onder meer deur die Nywerheidsversoeningswet (1956) wat gemengde vakbonde beëindig, deur die instelling van instromingsbeheer, deur die [[Groepsgebiedewet]] en die aankondiging van grensnywerhede om "nie-blanke" arbeid uit blanke gebiede te onttrek.<ref>{{en}} [https://www.nelsonmandela.org/omalley/index.php/site/q/03lv01538/04lv01828/05lv01829/06lv01881.htm Lys van apartheidswette]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> In 1957 is wetgewing ingedien om gemengde universiteite te beëindig. Strijdom het opnuut sy geloof in "blanke baasskap" bevestig, tot teleurstelling van sommige van sy ondersteuners wat die negatiewe betekenis van blanke oorheersing daaraan geheg het. Ten opsigte van buitelandse aangeleenthede het Strijdom wel met meer positiewe beleidsverklarings vorendag gekom: met die Suez-krisis het hy dit onomwonde gestel dat Suid-Afrika se heil nie in isolasie lê nie en dat hy in die toekomstige internasionale oorloë nie neutraal sal staan nie.<ref>{{en}} [http://mepc.org/journal/middle-east-policy-archives/south-africa-and-middle-east?print South Africa and the Middle East]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> Verder het hy hom bereid verklaar om met buur- en ander Afrika-state saam te werk ter bevordering van "gemeenskaplike veiligheid", maar ten opsigte van die [[dekolonisering van Afrika]] het hy geen duidelike standpunt ingeneem nie en daar-deur die indruk geskep dat hy hom aan die kant van die koloniale moondhede in Afrika skaar. Ook binnelands het die teenstaan teen apartheid tydens Strijdom se premierskap verskerp. In 1955 is die Vryheidsmanifes by Kliptown naby Johannesburg aanvaar wat die ideologiese beginsels van die [[ANC]] omvat het. ’n Jaar later, op [[9 Augustus]] [[1956]], het 20 000 vroue van alle rasse teen die Strijdom-bewind na die [[Uniegebou]] opgeruk om te betoog teen voorgestelde wysigings aan die Wet op Stedelike Gebiede van 1950.<ref>{{en}} [http://www.sahistory.org.za/dated-event/former-south-african-prime-minister-jg-strijdom-dies SA History Online]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> Strijdom het geweier om hulle te ontvang.<ref>{{en}} [http://academy.code4sa.org/stories/strike-woman-strike-rock-womens-day-events-led-becoming-national-holiday You strike a woman, you strike a rock! Women’s Day and the events that led to it becoming a national holiday] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160813073214/http://academy.code4sa.org/stories/strike-woman-strike-rock-womens-day-events-led-becoming-national-holiday |date=13 Augustus 2016 }}. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> == Republikeinse simbole geskep == [[Lêer:Adv Hans en mev Susan Stijdom, 11 September 1957.jpg|duimnael|links|[[Dirk Richard]] skryf by dié foto, wat verskyn in sy boek ''Bid en droom, 'n koerantman het albei nodig'': Toe ek advokaat Strijdom begin 1958 op kantoor gaan besoek het, het hy laggend gesê: 'Die Engelse pers wil my in die graf hê, maar hulle sal lank moet wag.' Op 24 Augustus 1958 was hy dood. Op dié foto, wat op [[11 September]] [[1957]] geneem is, kan 'n mens reeds die tekens van bloedkanker sien waaraan hy minder as 'n jaar later oorlede is.]] [[Lêer:Adv Hans Strijdom spreek ondersteuners toe op Kerkplein, Pretoria, ná die 1958-verkiesing.jpg|duimnael|Adv. Strijdom spreek ondersteuners toe op [[Kerkplein]], [[Pretoria]], ná die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1958|1958-verkiesing]].]] Naas die oplossing van die dooiepunt oor Kleurlingstemreg, is die tweede belangrikste kenmerk van die Strijdom-era die doelbewuste skepping van die uiterlike simbole van die naderende republiek. In Februarie 1957 het [[Arthur Barlow]] 'n voorstel ingedien om die Unievlag tot die enigste landsvlag te verhef. Strijdom jey dadelik kragtige steun hieraan verleen en gesorg dat dit nog daardie sitting op die wetboek geplaas word. Vir hom het die beginsel van net een vlag, samewerking tussen die twee taalgroepe, gemeenskaplike trots en trou aan net een vaderland beteken. In Mei 1957 het Strijdom aangekondig dat ''[[Die Stem van Suid-Afrika]]'' (ook met 'n weergawe in Engels) as enigste volkslied deur die regering aanvaar is.<ref>{{en}} [http://www.flatinternational.org/template_volume.php?volume_id=272 The Call of South Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180418093048/http://www.flatinternational.org/template_volume.php?volume_id=272 |date=18 April 2018 }}. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> In 1957 het Strijdom die [[Simonstad-ooreenkoms|oorname van die vlootbasis]] [[Simonstad]] op [[1 April]] daardie jaar deur die Suid-Afrikaanse Vloot bewerkstellig, want dit was vir hom ondenkbaar dat 'n deel van Suid-Afrikaanse grondgebied nie aan Suid-Afrika behoort nie, afgesien daarvan dat die oorname besonderse militêre betekenis gehad het.<ref>{{en}} [http://www.globalsecurity.org/military/world/rsa/navy-history.htm South African Naval History]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> Sy vertroue in die Suid-Afrikaanse jeug was sodanig dat hy daarvoor verantwoordelik was dat die agttienjariges die stemreg verkry. Dié verlaging in die ouderdom waarop wit mense kon stem, het hoofsaaklik die Nasionale Party bevoordeel omdat sy ondersteuners veral Afrikaners was wie sê natuurlik aanwas destyds heelwat hoër as Engelssprekendes s’n was. Die NP se vertoning by die stembus sou volgens alle aanduidings aansienlik versterk word, maar die VP is verplig om die maatreël in ’n goeie gees te aanvaar. As die party dit teengestaan het, sou dit as bewys gedien het dat sy kiesers aan die verouder was en dat hy in gebreke gebly het om jong kiesers se steun te werf, al was demografie die grootste rede vir die NP se toenemende steun.<ref name="kruger">{{en}} Krüger, D.W. 1978. ''The making of a nation. A history of the Union of South Africa, 1910–1961''. Johannesburg & London: Macmillan.</ref> == Die 1958-verkiesing == [[Lêer:NP-plakkaat met adv Hans Strijdom.JPG|duimnael|'n NP-plakkaat in die 1958-verkiesing.]] In November 1957 het Strijdom in Pretoria ernstig siek geword aan griep en longontsteking. Vroeg in 1958 het sy geneesheer behandeling en rus voorgeskryf omdat daar reeds vroeër tekens van geringe hartklepletsel was. Dit het meegebring dat hy die eerste parlementsitting van 1958 nie kon bywoon nie. Daarna breek die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1958|1958-verkiesingsveldtog]] aan. Strijdom het sodanig herstel dat hy enkele vergaderings kon toespreek. Die verkiesingsuitslag besorg aan die NP 103 setels, sy grootste verkiesingsoorwinning tot op daardie datum en die eerste keer dat hy die meeste setels én ’n volstrekte meerderheid van die stemme wen, 55,2% , vergeleke met die VP se 43,2%.<ref>{{en}} [http://www.sahistory.org.za/article/south-african-general-elections-1958 South African general elections: 1958] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160706155430/http://www.sahistory.org.za/article/south-african-general-elections-1958 |date= 6 Julie 2016 }}. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> Strijdom se verlagings van die ouderdom waarop mense kon stem, het duidelik die gewenste uitwerking gehad. == Sy dood == [[Lêer:Twee lede van die Voortrekkers waak by 'n portret van adv Hans Strijdom ná sy dood.jpg|duimnael|links|Twee Voortrekkers waak by 'n portret van Strijdom kort ná sy dood.]] [[Lêer:Susan Strijdom op haar man, adv JG Strijdom, se begrafnis, Augustus 1958.jpg|duimnael|Mev. [[Susan Strijdom]] op haar man se begrafnis, Augustus 1958. Haar broer sen. [[Jan de Klerk]], die vader van [[Willem de Klerk|Willem]] en [[FW de Klerk]], staan regs van haar. Dis moontlik haar seun, Johannes Gerhardus, wat regs staan. Sy was ten tyde van haar man se dood self in die hospitaal; vandaar moontlik die verpleegster links van haar.]] Aan die begin van die nuwe Volksraadsessie was hy weer op sy pos en lewer vir die laaste keer 'n kragtige rede van anderhalf uur tydens die wantrouedebat. Die ou vuur en krag breek deur toe hy die republikeinse kwessie behandel en verklaar: "Ons marsjeer voorwaarts na ons einddoel, die republiek." Enkele dae hierna is hy weer siek. Hy het 'n pynlike karbonkel in die neus opgedoen en is in sy ampswoning, [[Groote Schuur]], behandel. Kort hierna het 'n aankondiging gevolg dat hy weens die letsel aan die hartklep in die bed moes bly en daarna vir 'n redelike tydperk sy normale werksaamhede nie moes hervat nie. Hy is in die [[Volkshospitaal]] in Kaapstad opgeneem waar 'n verdere terugslag tot sy dood lei. Oor haar man se laaste dae het Susan Strijdom 15 jaar later soos volg geskryf: "Ek was ook opgeneem in die hospitaal in die laaste weke van Hans se lewe, Augustus 1958. Ek onthou hoe die dokters en verpleegsters my die derde dag voor sy dood op die been gehelp het omdat hy my so graag wou sien en die geneeshere gemeen het dat as ek op eie bene voor hom staan, dit hom sou opbeur. Ek het dit gewaag hoewel my bene maar net onder my wou weg swik. Maar hy was so opgewonde bly om my so staande te sien. Ek het hom nog nooit in al die tyd dat ek geweet het dat sy kragte aan die taan is, so goed sien lyk nie. "Hans was nooit 'n emosioneel demonstratiewe mens nie, maar daardie oomblik was sy oë sprekend, vonkelend blou, vol lewe en liefde. Die volgende twee dae, Vrydag en Saterdag, was hy feitlik voortdurend in 'n koma. Maar toe ek die Saterdagaand vra of ek hom dan nie net goeienag kan gaan sê nie, het dr. Fransie van Zyl dadelik gesê: 'Maar natuurlik.' Toe ek van hom wegstap, met 'n 'slaap gerus', was al antwoord wat hy gegee het, 'n sagte 'totsiens'. Daardie 'totsiens', sy laaste woorde aan my, sal my altyd bybly – totsiens, nie vaarwel nie; ook aan sy volk en sy land wat hy so hartstogtelik liefgehad en so selfloos gedien het, by wie sy onsterflike gees altyd sal bly." Ná 'n roudiens in die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk, Kaapstad]], is sy stoflike oorskot per spesiale trein na Pretoria vervoer en op sy laaste rit na die Noorde het roerende tonele langs die roete afgespeel. Op [[30 Augustus]] [[1958]] het sowat 10&nbsp;000 mense die roudiens by die [[Uniegebou]] bygewoon waarna Strijdom in die [[Heldeakker]] in die Ou Begraafplaas naby die graf van pres. [[Paul Kruger|S.J.P. Kruger]] ter ruste gelê is. Sy eggenote en twee kinders, Johannes Gerhardus en Estelle, het hom oorleef. Mev. Strijdom is in 1999 langs haar man in die heldeakker begrawe. == Waardering == [[Lêer:Hillbrow Tower-1.jpg|duimnael|links|upright|Die [[Hillbrow-toring]] is oorspronklik na adv. Strijdom genoem. Dis tussen [[Junie]] [[1968]] en [[April]] [[1971]] opgerig, en op 270&nbsp;m hoog een van die hoogste bousels in [[Afrika]].]] [[Lêer:Adv Hans Strijdom spreek sy laaste vergadering by in sy kiesafdeling, 1958.jpg|duimnael|Adv. Strijdom was begin 1958 te siek om die parlementsitting by te woon, maar tydens die verkiesingsveldtog kon hy weer 'n verkiesingsvergadering op Nylstroom toespreek, sy heel laaste in die [[Waterberg (kiesafdeling)|Waterberg]]-kiesafdeling wat hy sedert 1929 in die Volksraad verteenwoordig het.]] [[Lêer:JG Strijdom-lughawe, Windhoek.jpg|duimnael|[[Windhoek]] se internasionale lughawe is in 1964 geopen en die J.G. Strijdom-lughawe genoem. Dit staan nou bekend as die [[Hosea Kutako Internasionale Lughawe]].]] [[Lêer:Johannes Gerhardus Strijdom 6 th Prime Minister of South Africa Church Street Cemetery in Pretoria 036.jpg|duimnael|links|upright|Adv. en mev. J.G. Strijdom se graf in Pretoria-Wes.]] [[Lêer:Adv JG Strijdom.jpg|duimnael|Die buiteblad van ''Hans Strijdom, Lewensloop en Beleid van Suid-Afrika se Vyfde Premier'', deur Gert Coetsee, in 1958 uitgegee deur [[Tafelberg Uitgewers]].]] A.P.J. van Rensburg skryf in die ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'' Strijdom se groot deug was "dat hy altyd mens gebly het, goedgeaard, genaakbaar, doodnatuurlik en vol liefde. Sy absolute eerlikheid was alombekend: hy het ten ene male geweier om staatsgeld of -vervoer vir persoonlike sake te gebruik. Daarby was hy nederig. Die [[Universiteit van Pretoria]] het hom in 1952 vereer met 'n doktorsgraad in publieke administrasie vir 'sy bydrae tot die staatkundige en kulturele ontwikkeling van ons land', maar hy het steeds geweier om as 'doktor' aangespreek te word." Strijdom het moontlik die meeste toesprake van enige Suid-Afrikaanse politikus gelewer. Van Rensburg skryf: "Hy was 'n vlot spreker, briljant in sy logika en altyd effektief. Hy het met 'n vuur en geesdrif gepraat wat nie anders kon as om 'n gehoor te inspireer nie. Mense het na sy vergaderings gestroom en reeds gedurende sy lewe het ongeëwenaarde heldeverering hom te beurt geval. In die Volksraad het die politieke temperatuur gestyg (wanneer) hy aan die woord kom. Sy tegniek was om te moker, en met armgebaar het hy sy argumente ingehamer. Op die politieke verhoog het hy geen neerlaag of teenstand geduld nie. Hy was soms skerp, nooit persoonlik nie, met dikwels 'n ondertoon van ongeduld in sy toesprake." Scott Haig, 'n Engelstalige joernalis, het op ’n keer geskryf dat een ná die ander deel van Hansard deurgesoek kan word, maar dat geen enkele bewys gevind sal word waar Strijdom ooit afgewyk het van sy lewensfilosofie of waar hy in die verlede iets gesê het wat teenstrydig met latere uitlatings was nie. As premier was Strijdom bestem om die brug tussen die "ou" en "nuwe" bedeling te slaan. Die "halfeeu van die generaals" is afgesluit met dr. Malan as laaste premier wat uit daardie era van volkstryd gegroei het. Strijdom het daardie era finaal afgesluit en die weg voorberei vir die nuwe era in die Suid-Afrikaanse politiek wat deur sy opvolger, dr. Verwoerd, ingelui is, 'n tydvak waarin die ou stryd en twispunte tussen Afrikaans- en Engelstaliges ná Republiekwording 'n natuurlike dood gesterf, en die proses van nasiebou (ten minste wat wit mense betref het), waaroor Strijdom net kon profeteer, in vervulling begin tree het. Dit was trouens hy wat A.E.G. Trollip (die later leier in die [[Demokratiese Alliansie]] [[Athol Trollip]] se oupa) as [[Natal]]se administrateur aangestel en daardeur die pad vir Engelssprekendes na die kabinet oopgemaak het. Van Rensburg meen Strijdom het, meer as enigiemand anders, “die Afrikanervolk bewus gemaak van sy republikeinse erfenis en dit as enigste staatkundige eindbestemming voorgehou. Gedurende die jare dertig het hy die republikanisme in die noorde wat destyds min lewensvatbaarheid getoon het, tot herlewing gebring en sy latente kragte gemobiliseer. Met elke oorwinning het hy die republiek sien nader kom. So is hy tereg die argitek van die Republiek van Suid-Afrika. Dit is sy grootste betekenis. Hy en Hertzog het dikwels in politieke uitkyk, oor metodes en beginsels verskil. Nogtans het sowel Hertzog as Strijdom die soewereiniteit van ons parlement op sy eie manier help bevestig. Deur die [[Statuut van Westminster]] het Hertzog daarin geslaag om die onafhanklikheid van die Suid-Afrikaanse parlement bo alle twyfel te stel, terwyl Strijdom in sy stryd met die howe die soewereiniteit van ons parlement binnelands bevestig het”. Van Rensburg swaai Strijdom ook lof toe vir sy bydrae tot die NP en die Transvaalse politiek. “Die eenvormigheid en die dissipline van die party in dié provinsie is inderdaad die gevolg van 'n langsame, innerlike saamgroei waarin hy 'n aansienlike rol gespeel het. Aan die NP het hy 'n politieke erfenis gelaat wat goed geadministreer en aansienlik verstewig is sedert hy dit van Malan oorgeneem het. In uiterlike krag en innerlike eenheid het die party by sy dood sterker as ooit gestaan. Sy welslae as partyleier was, naas sy standvastigheid, te danke aan sy vuur, sy welsprekendheid, sy oortuiging, sy vlekkelose eerlikheid, en sy deugdelike begrip dat 'n politieke beweging slegs slaag wanneer dit 'n uitdrukking van die volkswil is en op prakties bereikbare doelstellings afstuur. Hy het geen sistematiese uiteensetting van sy lewensfilosofie en staatkundige opvattings nagelaat nie. Dit moet uit sy baie toesprake afgelei word. Sy verhuising na Transvaal in die tweede dekade van hierdie eeu omvorm hom van plaasboer tot 'n ongekompliseerde politieke leier vol geesdrif en dadedrang. Die rigsnoer van sy denke was die verhouding tussen Afrikaans- en Engelssprekendes; die taalregte van die Afrikaner; die baasskap van die Blanke in eie gebied en die ekonomiese selfstandigheid van Suid-Afrika. Dit alles moes heenlei na een einddoel: die Republiek van Suid-Afrika.” Van Rensburg beskryf Strijdom as “stewig van liggaamsbou, van middelmatige lengte, met krullerige bruin hare. In sy jonger dae was hy lief vir amateurtoneel en rugby – hy was kaptein van 'n klubspan asook van 'n gekombineerde Pretoriase span. Van persoon was hy besonder netjies in sy kleredrag, met 'n veerkragtige stap. Sy vorsende blou oë het van vasberadenheid getuig en as geheel was hy 'n gesagsinboesemende figuur. Hy het nie gerook nie en selde alkoholiese drank gebruik. Hy kon nie maklik of lank slaap nie en was altyd lank voor sonop aan die werk. Hy was diep godsdienstig en 'n gesinsman by uitnemendheid.” Prof. D.W. Krüger skryf Strijdom was ’n amper legendariese figuur in Transvaal se politiek. “Hy was die enigste Nasionale parlementslid in daardie provinsie wat geweier het om Hertzog in 1934 tot in die koalisie met Smuts te volg. Die heropbou van die NP in Transvaal was grotendeels sy werk en dit was hy wat die republikeinse ideaal lewend gehou het in ’n tyd toe die meeste Nasionaliste bereid was om die grondwetlike verhouding met Groot-Brittanje te aanvaar soos dit omskryf is in die Statuswet van 1934. In ’n groot mate was dit deur sy toedoen dat die republikeinse klousule in 1934 amptelik deur die Transvaalse Nasionale Party aanvaar is. Dit was hy wat dr. Malan en die Kaaplandse Nasionale Party oorreed het om twee jaar later hul voorbeeld te volg. Saam met Malan was hy die leidende gees in die herlewing van eksklusiewe Afrikanerdom sedert 1934 tydens ’n tydperk toe die teenstand teen die Hertzog-Smuts-samesmelting se vooruitsigte swak gelyk het. Die beleid van 'blanke opperheerskappy' of 'blanke baasskap', wat hy dikwels verkondig het, het baie aanhangers gehad, veral in Transvaal, waar hy uiters gewild was. Met sy dood het een van die sterkste persoonlikhede in Suid-Afrika van die politieke toneel verdwyn." <ref name="kruger" /> J.H. Abraham, indertyd kommissaris-generaal van die Xhosa-volkseenheid, het in 1973 geskryf Strijdom se "onkreukbare eerlikheid" was vir hom sy grootste eienskap. "Die opregtheid waarmee hy die hele lewe benader het, maar veral volksake, het aan hom 'n unieke plek onder die leiers van die Afrikanervolk gegee. Hiermee bedoel ek natuurlik geen afbreuk aan die grootheid van ander leiers nie. Maar, hy het net daardie persoonlikheid gehad, net daardie besondere eienskappe wat hom by uitstek die vertroude leier van die volk gemaak het. Die volk het hom geglo en in hom vertroue gehad omdat hy elke vraagstuk wat in die volkslewe na vore gekom het, met absolute eenvoudige eerlikheid en waarheid tegemoet gegaan het. Hans Strijdom was nie die man van die omweg nie. Hy het dit verstaan om die eenvoudige, maar raak siening van die massa te formuleer in beleid en om dit vas te lê in dade. Die kompromis het hy nie geken nie, want elke keer as mens 'n kompromis moet aangaan, word 'n deel van jou eie en van jou volk se persoonlikheid vernietig. Jy kan maar net 'n leier, 'n peilbaken vir jou volk wees as die wese van jou geestelike gestalte môre en oormôre dieselfde is as wat dit gister en eergister was. En, hierby kom nog die feit dat hierdie vurige vaderlander, wat dikwels deur vyandige koerante en ander beskryf was as "die wilde man van die noorde, wat 'n leier is van wilde manne", eintlik 'n mens met 'n begrypende siel was, wat verstaan het, wat aangevoel het wat die behoefte van sy mense was, wat aangevoel en begryp het wat die probleme van sy volgelinge en vriende en ook sy vyande was. "Sommige mense het hom as 'n kwaai man beskryf, sommige het gesê hy is onverbiddelik en onvriendelik. Ander het gesê hy is hooghartig in sy eiegeregtigheid as Afrikaner. Hoe verkeerd was hierdie mense nie! Hierdie man, Hans Strijdom, was in werklikheid iemand wat vol liefde was, wat hy bereid was om te omskep in dade ten koste van sy eie welsyn en sy eie gemak en gerief. Hy was in werklikheid niks anders nie as 'n dienswillige en liefdevolle dienaar van sy volk. So het ons dan – 'n klompie Parlementslede wat in dieselfde hotel saam tuis was vir die sitting – in een van die kamers byeengekom en ons groot ontslape leier beween. Daar het geharde politici, wat ook reeds hulle deel gehad het aan lewenservaring en gevolglik aan teleurstellings en verdriet, gehuil soos klein kinders. Ja, die klein kinders wat daar tussen ons was, het saam met hulle vaders en moeders gehuil oor hierdie groot en geliefde leier. Later in die dag, in die wandelgang van die Parlementshuis, het ons rondgedwaal. Ek het helder trane sien vloei oor die wange van sommige van sy politieke teenstanders. Sy sterwe het 'n groot droefheid nagelaat. 'n Era is met sy afsterwe afgesluit, maar sy lewe bly vir ons volk 'n besieling en sy voorbeeld van eerlikheid en getrouheid bly vir ons soos 'n magtige basuingeskal, wat sal voortklink deur die eeue in ons volksgeskiedenis."<ref>{{af}} Van Schoor, A.M. (red.) 1973. ''Die Nasionale boek, gewy aan 25 jaar van Nasionale bewind (1948–1973)''. Johannesburg: Edupress (Edms.) Bpk.</ref> == Gedenktekens == [[Lêer:JG Strijdom-beeld, Krugersdorp.jpg|duimnael|Beeld van J.G. Strijdom langs Beginstraat, Krugersdorp.]] 'n Aantal monumente is na Strijdom genoem. Op Nylstroom was die die [[Strijdomhuis]] 'n nasionale gedenkwaardigheid. Ná adv. Strijdom se dood het die gedagte ontstaan om 'n gedenkteken ter nagedagtenis aan hom in Pretoria op te rig. 'n Komitee is onder voorsitterskap van S.G.J. van Niekerk, administrateur van Transvaal, gestig. [[Coert Steynberg]] was die beeldhouer van die kopstuk en [[Danie de Jager]] van die perdegroep. Die hele opset is uitgevoer onder toesig van die argitekte Roelf en Hans Botha. Nadat die onthulling van die beeld ’n tyd lank vertraag is, het Susan Strijdom dit op [[31 Mei]] [[1972]] onthul, terwyl premier [[John Vorster|B.J. Vorster]] as geleentheidspreker opgetree het. In [[2001]] het Strijdomplein inmekaargestort. Die [[Hoërskool Hans Strijdom]] op [[Mookgophong]] (Naboomspuit) is na hom genoem.<ref>{{af}} [http://hansies.co.za/ Die skool se webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160823074343/http://hansies.co.za/ |date=23 Augustus 2016 }}. URL besoek op 17 Augustus 2016.</ref> == Bronne == * {{af}} Cameron, T. 1986. ''Nuwe Geskiedenis van Suid-Afrika''. Kaapstad: Human & Rousseau. * {{en}} [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] 1978. ''The making of a nation. A history of the Union of South Africa, 1910–1961''. Johannesburg & London: Macmillan. * {{af}} [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] en Beyers, C.J. (hoofred.) ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel III''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, 1977. * {{en}} Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou). * {{af}} [[Beaumont Schoeman|Schoeman, B.M.]] 1977. ''Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910–1976''. Pretoria: Aktuele Publikasies. * {{af}} Van Schoor, A.M. (red.) 1973. ''Die Nasionale boek, gewy aan 25 jaar van Nasionale bewind (1948–1973)''. Johannesburg: Edupress (Edms.) Bpk. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Johannes Gerhardus Strijdom}} * {{en}} {{Find a Grave|8544087}} {{beginboks}} {{opvolgboks|titel=[[Eerste Minister van Suid-Afrika]]|voor=[[Daniël François Malan]]|na=[[Hendrik Verwoerd]]|jare=1954–1958}} {{eindboks}} {{Voorbladster}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Strijdom, Hans}} [[Kategorie:Hans Strijdom]] [[Kategorie:Politici van die Nasionale Party]] [[Kategorie:Eerste Ministers van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse advokate]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1893]] [[Kategorie:Sterftes in 1958]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Pretoria]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van buitelandse sake]] is58yjqmrbtgnzslhx4ydcqxeh4lsuc 4 16254 2966178 1597640 2026-09-10T12:45:41Z SpesBona 2720 + Onafhanklikheidsdag in St. Kitts en Nevis (1983). 2966178 wikitext text/x-wiki '''[[19 September]]''': [[Onafhanklikheid]]sdag in [[St. Kitts en Nevis]] ([[1983]]). <!-- [[Lêer:Abidjan-Plateau1.JPG|125px|regs|Abidjan]]--> [[Lêer:William Golding 1983.jpg|125px|regs|William Golding]] * [[1737]] – [[Daniël van den Henghel]] begin sy termyn as waarnemende goewerneur van die [[Nederlandse Kaapkolonie]] ná die dood van goewerneur [[Adriaan van Kervel]]. * [[1911]] – Geboortedag van die [[Verenigde Koninkryk|Britse]] [[skrywer]] en [[digter]] '''[[William Golding]]'''. * [[1933]] – Geboortedag van die [[Afrikaans]]e skryfster en digteres [[Ingrid Jonker]] naby [[Kimberley]]. * [[1983]] – [[St. Kitts en Nevis]] word van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik. * [[2002]] – Rebelle neem beheer oor van die noorde van [[Ivoorkus]]. Die voormalige president Guéi en 15 ander word in sy huis in [[Abidjan]] vermoor. ac4a20q80ichpuj2zc9od6z6l2q8lyd 4 16260 2966182 2410985 2026-09-10T13:20:07Z SpesBona 2720 + Onafhanklikheidsdag in Armenië (1991), Belize (1981) en Malta (1964) 2966182 wikitext text/x-wiki '''[[21 September]]''': [[Onafhanklikheid]]sdag in [[Armenië]] ([[1991]]), [[Belize]] ([[1981]]) en [[Malta]] ([[1964]]); Internasionale Vredesdag. [[Lêer:Stephen King, Comicon.jpg|border|regs|150px|Stephen King]] * [[687]] – [[Pous Konon]], die 83ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]], se pontifikaat eindig met sy afsterwe. * [[1792]] – [[Franse Rewolusie]]: Die [[Frankryk|Nasionale Konvensie]] stem om die monargie af te skaf en die Franse Eerste Republiek word uitgeroep. * [[1937]] – [[J.R.R. Tolkien]] se ''The Hobbit'' word gepubliseer. * [[1947]] – Gebore: '''[[Stephen King]]''', [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] skrywer. * [[1949]] – [[Kommunisme|Kommuniste]] roep die [[Volksrepubliek China]] uit. * [[1991]] – Met die ontbinding van die [[Sowjetunie]] word [[Jerewan]] die hoofstad van die [[Armenië|Republiek Armenië]]. as9qcp7knfak7rd8527dbacrou6d65j 0 22169 2966409 2920937 2026-09-11T11:22:15Z Sobaka 328 skakel 2966409 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Welterbe.svg|duimnael|Embleem van die Unesco-Wêrelderfenisgebiede]] {{Location map+ |Suid-Afrika |width=350 |float=right|caption=Ligging van Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika. Blou kolletjies dui op die Fossiele Hominiedterreine en geel kolletjies dui op die Pleistoseen-besettingsterreine. Die Nelson Mandela-nalatenskapsgebiede (14 plekke) word nie getoon nie. |places= {{location map~ |Suid-Afrika |lat=-26.0157 |long=27.7346 |label=[[Sterkfontein]]|position=left|mark=Blue pog.svg}} {{location map~ |Suid-Afrika |lat=-24.158611 |long=29.176944 |label=[[Makapansgat|Makapan]]|position=left|mark=Blue pog.svg}} {{location map~ |Suid-Afrika |lat=-27.533333 |long=24.785556 |label=[[Taung]]|position=left|mark=Blue pog.svg}} {{location map~ |Suid-Afrika |lat=-22.2500 |long=29.2000 |label=[[Mapungubwe|Mapungubwe kulturele landskap]]|position=bottom|label_width=12}} {{location map~ |Suid-Afrika |lat=-28.1724 |long=17.0811 |label=[[Richtersveld]]}} {{location map~ |Suid-Afrika |lat=-33.8067 |long=18.3662 |label=[[Robbeneiland]]|position=top}} {{location map~ |Suid-Afrika |lat=-34.1666 |long=18.375 |label=[[Kaapse floraryk]]|position=right}} {{location map~ |Suid-Afrika |lat=-28.000 |long=32.300 |label=[[iSimangaliso-vleilandpark|iSimangaliso]]|position=left|label_width=12}} {{location map~ |Suid-Afrika |lat=-27.0 |long=27.30 |label=[[Vredefortkoepel]]|position=left}} {{location map~ |Suid-Afrika |lat=-29.76527 |long=29.123056 |label=[[uKhahlamba-Drakensbergpark]]|position=bottom|label_width=12}} {{location map~ |Suid-Afrika |lat=-25.973889 |long=31.013889 |label=[[Makhonjwaberge]]|position=top}} {{location map~ |Suid-Afrika |lat=-25.687611 |long=20.374583 |label=[[ǀXam en ǂKhomani-hartland|ǂKhomani kulturele landskap]]}} {{location map~ |Suid-Afrika |lat=-32.386667 |long=18.452778 |label=[[Diepkloof Klipbeskutting]]|mark=Yellow pog.svg|position=top}} {{location map~ |Suid-Afrika |lat=-34.207778 |long=22.089444 |label=[[Pinnacle Point]]|mark=Yellow pog.svg|position=right}} {{location map~ |Suid-Afrika |lat=-29.522639 |long=31.085889 |label=[[Sibhudu-grot]]|mark=Yellow pog.svg|position=top}} }} Daar is tans 1&nbsp;273<ref>{{en}} {{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/ |title=World Heritage List |publisher=[[Unesco]] |accessdate=1 September 2024}}</ref> [[wêrelderfenisgebied]]e op [[aarde]] wat beskerm word om hulle natuurlike skoonheid of kulturele en geskiedkundige belangrikheid te bewaar. Plekke wat as wêrelderfenisgebiede aangewys is kry nasionale en internasionale erkenning en is 'n belangrike faktor vir [[toerisme]]. Twaalf plekke in [[Suid-Afrika]] is deur die [[Verenigde Nasies]] se Opvoedkundige, Wetenskaplike en Kulturele Organisasie ([[Unesco]]) tot wêrelderfenisgebiede verklaar. Hulle is: * [[Robbeneiland]] (1999)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/916 |title=Robben Island |publisher=[[Unesco]] |accessdate=1 September 2024}}</ref> * [[iSimangaliso-vleilandpark]] (voorheen bekend as die Groter St. Lucia-Vleilandpark) (1999)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/914 |title=iSimangaliso Wetland Park |publisher=[[Unesco]] |accessdate=1 September 2024}}</ref> * Die [[Wieg van die Mensdom]] (die [[hominied]][[fossiel]]terreine van [[Sterkfontein]], [[Swartkrans]], [[Kromdraai-fossielterrein|Kromdraai]] en omgewings) (1999)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/915 |title=Fossil Hominid Sites of South Africa |publisher=[[Unesco]] |accessdate=1 September 2024}}</ref> * [[uKhahlamba-Drakensbergpark]] (2000)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/985 |title=Maloti-Drakensberg Park |publisher=[[Unesco]] |accessdate=1 September 2024}}</ref> * Die [[Mapungubwe]] kulturele landskap (2003)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1099 |title=Mapungubwe Cultural Landscape |publisher=[[Unesco]] |accessdate=1 September 2024}}</ref> * Die [[Kaapse floraryk]] (2004)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1007 |title=Cape Floral Region Protected Areas |publisher=[[Unesco]] |accessdate=1 September 2024}}</ref> * Die [[Vredefortkoepel]] (2005)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1162 |title=Vredefort Dome |publisher=[[Unesco]] |accessdate=1 September 2024}}</ref> * [[Richtersveld]] (Kulturele en botaniese Landskap) (2007)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1265 |title=Richtersveld Cultural and Botanical Landscape |publisher=[[Unesco]] |accessdate=1 September 2024}}</ref> * [[ǂKhomani]] (Kulturele Landskap) (2017)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1545 |title=ǂKhomani Cultural Landscape |publisher=[[Unesco]] |accessdate=1 September 2024}}</ref> * [[Makhonjwaberge|Barberton Makhonjwaberge]] (2018)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1575 |title=Barberton Makhonjwa Mountains |publisher=[[Unesco]] |accessdate=1 September 2024}}</ref> * Die [[Nelson Mandela-nalatenskapsgebiede]] (2024)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1676 |title=Human Rights, Liberation and Reconciliation: Nelson Mandela Legacy Sites |publisher=[[Unesco]] |accessdate=1 September 2024}}</ref> * Die [[Pleistoseen-besettingsterreine]] (2024)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1723 |title=The Emergence of Modern Human Behaviour: The Pleistocene Occupation Sites of South Africa |publisher=[[Unesco]] |accessdate=1 September 2024}}</ref> == Robbeneiland == {{Hoofartikel|Robbeneiland}} [[Lêer:Robben island from table mountain.jpg|duimnael|Robbeneiland soos vanaf [[Tafelberg]] gesien]] Die geskiedkundige belangrikheid van Robbeneiland het in 1999 gelei tot die erkenning daarvan as wêrelderfenisgebied. Robbeneiland is die afgelope vyf eeue as tronk, hospitaal en militêre basis gebruik. Talle van die geboue weerspieël die geskiedenis van die eiland as maksimumsekuriteitgevangenis en simboliseer só die triomf van die menslike gees, van vryheid en demokrasie oor onderdrukking. == iSimangaliso-vleilandpark == {{Hoofartikel|iSimangaliso-vleilandpark}} [[Lêer:Greater St. Lucia Wetland Park,South Africa.jpg|duimnael|iSimangaliso-vleilandpark]] Die iSimangaliso-vleilandpark bevat 'n verskeidenheid landskappe, wat [[koraalriwwe]], lang sandstrande, kusduine, merestelsels, moerasse en uitgebreide riet- en papirusvleilande insluit. Die geografiese verskeidenheid van die vleilande en hulle wisselwerking met klimaatelemente het 'n besondere spesiediversiteit tot gevolg. Die mosaïek van grondvorms en habitattipes skep ook gewilde uitsigte. Die St. Lucia-gebied bestaan uit dertien beskermde gebiede met 'n totale omvang van 234&nbsp;566 hektaar. Die gebied is die grootste riviermondingstelsel in Afrika en sluit die mees suidelike voorkoms van koraalriwwe aan die vasteland in. Sommige van die natuurlike kenmerke van die vleilande is: die groot aantal [[Skilpad|skilpaaie]] wat op die strande broei, die migrasie van [[walvis]]se, [[dolfyn]]e en [[walvishaai]]e langs die kus en reuse getalle watervoëls. Die park spog ook met 'n besondere biodiversiteit wat sowat 521 voëlsoorte insluit. == Wieg van die Mensdom == {{Hoofartikel|Wieg van die Mensdom}} [[Lêer:South Africa-Gauteng-Maropeng01.jpg|duimnael|Die Tumulus-gebou by die Maropeng-sentrum, Wieg van die Mensdom]] [[Fossiel Hominide]]: Plekke soos [[Sterkfontein]], [[Swartkrans]], [[Kromdraai-fossielterrein|Kromdraai]] en die omliggende gebiede het oorvloedige wetenskaplike inligting opgelewer oor die [[Menslike evolusie|evolusie van die menslike wese]] oor die afgelope 3,5 miljoen jaar, hulle lewenswyse en die diere waarmee hulle saamgeleef en wat hulle geëet het. Die landskap bewaar ook talle kenmerke van daardie oertyd. Die Sterkfonteingebied bevat 'n besondere groot en wetenskaplikbelangrike groep plekke wat lig werp op die vroegste voorouers van die [[mens]]dom. Dit vorm ook 'n uitgebreide spens van wetenskaplike inligting, waarvan die potensiaal amper onbeperk is. == uKhahlamba-Drakensbergpark == {{Hoofartikel|uKhahlamba-Drakensbergpark}} [[Lêer:Drakensburgmountains.jpg|duimnael|Die Drakensberge in die somer]] Die manjifieke geografiese kenmerke van die Drakensberge en die groot konsentrasie rotstekeninge in die gebied het gelei tot die uKhahlamba-Drakensbergpark se erkenning as wêrelderfenisgebied. Die gebied besit 'n uitsonderlike natuurskoon, met basaltiese rotsformasies wat uittroon, dramatiese valleie, goue sandsteenkranse, uitgestrekte hoogliggende grasvelde, ongerepte diep rivierklowe en rotsagtige skeure. Die verskeidenheid van habitats beskerm 'n hoë vlak van inheemse en wêreldbedreigde spesies, veral voëls en plante. Daar is ook talle grotte en rotsskuilings met die grootste en mees gekonsentreerde groep tekeninge in [[Afrika suid van die Sahara]]. Dié skilderye is oor 'n tydperk van 4000 jaar deur die San gemaak. Die rotstekeninge is uitstaande wat gehalte en verskeidenheid van onderwerpe en die uitbeelding van mense en diere betref. Dit verteenwoordig die geestelike lewe van die [[Boesman|San]] wat nie meer in die gebied woon nie. == Mapungubwe == {{Hoofartikel|Mapungubwe}} [[Lêer:Excavations.jpg|duimnael|Argeologiese opgrawings in Mapungubwe]] As 'n gebied wat op die noordelike grens van Suid-Afrika geleë is, waar dit by [[Zimbabwe]] en [[Botswana]] aansluit, was Mapungubwe die grootste koninkryk op die subkontinent, voordat dit in die 14de eeu verlaat is. Die oorblywende paleis- en nedersettingsgebiede, sowel as twee vroeëre hoofstadgebiede, bied 'n ongeëwenaarde blik op die ontwikkeling van maatskaplike en politieke strukture oor sowat 400 jaar. Die Mapungubwe kulturele landskap bevat bewyse van 'n belangrike wisselwerking in menslike waardes wat gelei het tot verreikende kulturele en maatskaplike verandering in [[Suider-Afrika]] tussen 900 en 1300 v.C. Die oorblyfsels is 'n merkwaardig volledige getuigskrif en 'n grafiese uitbeelding van die uitwerking van [[klimaatverandering]] en beeld die groei en daaropvolgende agteruitgang van die Koninkryk Mapungubwe uit. == Kaapse floraryk == {{Hoofartikel|Kaapse floraryk}} [[Lêer:Fynbos.jpg|duimnael|Fynbos naby Kaapstad]] Die [[fynbos]]streek van die [[Wes-Kaap|Wes]]- en [[Oos-Kaap]] is in 2004 weens die natuurlike skoonheid en wetenskaplike belangrikheid daarvan tot wêrelderfenisgebied verklaar. Die gebied bestaan uit agt beskermde gebiede wat die [[Kirstenbosch|Kirstenbosch Nasionale Tuin]] en die [[De Hoop-natuurreservaat]] insluit. In totaal dek die gebied 553&nbsp;000 [[hektaar]] grond wat besonder ryk is aan plantspesies, wat byna 20 persent van [[Afrika]] se flora verteenwoordig. Die unieke flora van die streek is van besondere belang vir die wetenskap omdat 'n reuse verskeidenheid en digtheid van fynbosspesies op 'n relatief klein gebied voorkom. Die spesiedigtheid in die Kaapse floraryk is ook van die hoogste ter wêreld en dit word erken as een van die wêreld se 18 biodiversiteitbrandpunte. == Vredefortkoepel == {{Hoofartikel|Vredefortkoepel}} [[Lêer:Vredefort Dome STS51I-33-56AA.jpg|duimnael|Die Vredefortkoepel]] Die Vredefortkoepel is die grootste en diepste [[krater|impakkrater]] op aarde en geleë in die [[Vrystaat]]provinsie, ongeveer 120&nbsp;km suidwes van [[Johannesburg]].<ref>{{en}} [http://www.passc.net/EarthImpactDatabase Earth Impact Database], [http://www.passc.net/EarthImpactDatabase/vredefort.html Vredefort] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304002230/http://www.passc.net/EarthImpactDatabase/vredefort.html |date=4 Maart 2016 }}, besoek op 31 Mei 2012</ref> Die krater is ongeveer twee miljard jaar oud en is die oudste impakkrater wat nog op die aarde gevind is. Die krater is noodsaaklik vir die bestudering van die evolusie van die aarde, aangesien dit bewyse van die planeet se geologiese geskiedenis lewer. == Richtersveld == {{Hoofartikel|Richtersveld}} [[Lêer:Richtersveld eksteenfontein.jpg|duimnael|Die Richtersveld naby Eksteenfontein]] Die 160&nbsp;000&nbsp;ha Richtersveld Kulturele en Botaniese Landskap van bergagtige [[woestyn]] in die noordweste van Suid-Afrika is 'n kulturele landskap wat gemeenskaplik besit en bestuur word. Die [[Namas|Nama-volk]] voer al vir meer as twee eeue 'n semi-nomadiese bestaan in hierdie gebied. == ǂKhomani == {{Hoofartikel|ǂKhomani}} Die ǂKhomani kulturele landskap is in die Kalahari Gemsbok Nasionale Park binne die [[Kgalagadi-vredespark]] op die [[grens tussen Suid-Afrika en Botswana]] geleë. == Barberton Makhonjwaberge == {{Hoofartikel|Makhonjwaberge}} Die Makhonjwaberge is 'n reeks klein berge en heuwels wat naby die [[grens tussen Suid-Afrika en Eswatini]] geleë is. == Nelson Mandela-nalatenskapsgebiede == {{Hoofartikel|Nelson Mandela-nalatenskapsgebiede}} Die Nelson Mandela-nalatenskapsgebiede bestaan uit 14 dele wat te make het met die land se politiese geskiedenis in die 20ste eeu. Dit sluit in die [[Uniegebou]] ([[Pretoria]]), die amptelike setel van die regering; die area in [[Soweto]] waar die [[Sharpeville-slagting]] van 69 mense op 21 Maart 1960 plaasgevind het en "Die Groot Plek" by Mqhekezweni, waar [[Nelson Mandela]] as 'n jong man gewoon het. Die verskillende plekke skakel belangrike gebeure in die geskiedenis van Suid-Afrika se [[apartheid]]sera aan mekaar en verteenwoordig die nalatenskap van Suid-Afrika se stryd vir [[menseregte]], bevryding en versoening en Mandela se rol in die vredevolle en vergewensgesinde oorgang in 1994. == Pleistoseen-besettingsterreine == {{Hoofartikel|Pleistoseen-besettingsterreine}} Die Pleitosteen-besettingsterreine bestaan uit drie argeologiese areas versprei oor die [[Wes-Kaap]] en [[KwaZulu-Natal]]: Diepkloof Klipbeskutting, Pinnacle Point Terreinkompleks en Sibhudu-grot. Hierdie terreine bied die mees diverse en bes bewaarde rekord van die ontwikkeling van moderne menslike gedrag wat so ver terug strek as 162&nbsp;000 jaar. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne Skakels == {{CommonsKategorie|World Heritage Sites in South Africa|Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika}} * {{en}} [http://www.saworldheritage.com/ South African World Heritage Site Photo Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120414124906/http://www.saworldheritage.com/ |date=14 April 2012 }} * {{en}} [https://whc.unesco.org/en/statesparties/za South Africa – Properties inscribed on the World Heritage List (12)] * {{en}} [https://www.nhc.org.za/ National Heritage Council South Africa] * {{en}} [https://www.sahra.org.za/ South African Heritage Resource Agency] {{Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Werelderfenisgebiede in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika| ]] qb25qq4y9dqallhzpyjgrfuudhtk3xn 0 22723 2966287 2831115 2026-09-11T06:56:17Z Begemotas 16082 /* Werkloosheidsversekerig */ 2966287 wikitext text/x-wiki '''Versekering''' is 'n [[kontrak]] waar een party, die [[versekeraar]], onderneem om, in ruil vir betaling in die vorm van 'n [[premie]], te vergoed vir die [[verlies]]e wat deur 'n ander party, die [[versekerde]], gely is weens 'n spesifieke gebeurtenis. [[Entrepreneur]]s, produsente, [[vervaardiger]]s en individue word blootgestel aan baie gevare soos stormskade, [[droogte]]s, [[brand]], inbraak, [[diefstal]], ensovoorts wat almal aansienlike verliese tot gevolg kan hê. Sakemense kan besluit om die [[risiko]] sélf te dra, of hulle kan versekering uitneem. Fabriekseienaars is blootgestel aan die gevaar van ongelukke, [[werkloosheid]], [[besering]]s en lewensverlies, waarteen hulle hul moet laat verseker. Versekering gee die entrepreneur die gerusstelling dat, indien 'n ongewenste gebeurtenis plaasvind, die versekeraar hom vir verliese sal vergoed. == Geskiedenis == 'n Vorm van versekering is moontlik reeds in die jaar 1182 deur die Jode wat deur die Franse koning Filips Auguste verjaag is gebruik, maar eers in 1435 word in Barcelona 'n verordening geskryf wat op versekering gerig is. In die sestiende eeu word dit meer algemeen, en byvoorbeeld in 1523 verskyn daar 'n ordonnansie in Florence. In 1549 vaardig keiser Karel V die ordonnansie ''Op 't faiet van der seevaerdt'' uit, wat gerig is op die versekering van die skepe van die Antwerpenare. In 1598 word die eerste "Kamer van assurantie" opgerig in Amsterdam en versekerings word 'n belangrike element van die Hollandse koloniale uitbreiding. == Vereistes vir 'n versekeringskontrak == === Goeie trou === Alle vrae moet eerlik en in goeie trou beantwoord word deur die persoon wat versekering verlang. Hy moet ál die feite gee wat die versekeraar kan beïnvloed om die risiko te bereken. As die versekeraar kan [[bewys]] dat die versekerde nie in goeie trou ge[[handel]] het nie, kan die [[polis]] in 'n [[hof]] nietig verklaar word. === Versekerbare belang === Die versekerde moet aan die [[versekeringsmaatskappy]] kan bewys dat hy 'n finansiële verlies sal ly as die risiko sou plaasvind. Daar moet 'n persoon of voorwerp wees wat verseker kan word. Die persoon/voorwerp moet die grondslag van die versekering vorm. == Versekeringsrisiko's == Versekeringsrisiko's is risiko's waarvoor die onderneming versekering kan kry. === Brand === [[Eiendom]] moet beskerm word teen verliese wat deur brand veroorsaak word deur brandversekering uit te neem. Dit dek verliese weens brand en die skade wat veroorsaak word deur die [[water]] wat gebruik word om die brand te blus. === Stormskade === Dit is versekering teen verliese wat deur stormskade aan die gebou en/of sy inhoud veroorsaak word. Dit sluit die volgende in: verliese weens [[hael]], [[vloed]]e, [[reën]], gebarste waterpype en [[wind]]. === Diefstal en inbraak === Inbraak vind plaas as 'n ongemagtigde persoon [[geweld]]dadig toegang tot die perseel van 'n [[onderneming]] verkry (bv. 'n [[venster]] breek). Daar moet sigbare tekens van gewelddadige toegang wees. Diefstal vind plaas as iemand goedere sonder toestemming neem. As goedere gesteel word terwyl die winkel oop is, kan die onderneming nie vir skade eis nie. Winkeldiefstal is 'n [[risiko]] wat gewoonlik nie deur versekeraars aanvaar word nie. === Geld in transito === Hierdie versekering dek verliese wanneer [[geld]] tussen die [[onderneming]] en die [[bank]] [[vervoer]] word. Spesiaal opgeleide personeel behoort hierdie taak te verrig. === Waarborgversekering === Die [[werkgewer]] neem versekering uit teen verliese weens die oneerlikheid van 'n [[werknemer]]. Die werkgewer betaal die premie en ontvang die vergoeding. === Voertuigversekering === Ondernemings neem versekering uit op die [[voertuig|voertuie]] wat hulle gebruik om hulle teen verliese weens diefstal, [[kaping]] en [[motorongeluk]]ke beskerm. == Ekonomiese risiko's == Die volgende is [[ekonomie]]se risiko's wat die sakepersoon gewoonlik self dra: * Die sukses van die [[onderneming]]. Die [[entrepreneur]] loop die gevaar dat die onderneming nie sal slaag nie. * Nuwe [[mode]]s. * Verbetering in [[tegnologie]]. * Tydsverloop tussen die bestel en aflewering van [[goedere]]. * Verliese weens slegte [[skuld]]. * Winkeldiefstal. == Verpligte versekering == Sekere tipes versekering is verpligtend. === Ongevalleversekering === Hierdie versekering is verpligtend vir sekere [[werknemer]]s wat sekere tipes [[werk]] verrig. Die werknemers word verseker teen [[ongeskiktheid]] weens [[besering]]s of sterftes in die normale uitvoering van hul pligte. Die werkgewer maak die [[bydrae]]s tot die versekering en die werkers (of hul naasbestaandes) ontvang die vergoeding. === Werkloosheidsversekering === Die werknemers, hul werkgewers en die [[regering|staat]] moet tot hierdie fonds bydra. As werknemers wat tot die fonds bygedra het hul werk verloor en nie ander werk kan kry nie, kan hulle van die fonds eis. == Bronnelys == * ''Dinamiese Bedryfstudies'' deur Esterhuyse · Horn · Liebenberg, Kagiso, 2005 {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] rvofhwwarqxmlw9stsf8htddqhl8cq8 4 25637 2966177 1597635 2026-09-10T12:40:25Z SpesBona 2720 + Onafhanklikheidsdag in Chili (1810). 2966177 wikitext text/x-wiki '''[[18 September]]''': [[Onafhanklikheid]]sdag in [[Chili]] ([[1810]]). [[Lêer:Mark Shuttleworth NASA.jpg|regs|125px|Mark Shuttleworth]] * [[1180]] – [[Filips II van Frankryk|Filips II Augustus]] word koning van [[Frankryk]]. * [[1502]] – [[Christophorus Columbus]] sit voet aan wal by [[Costa Rica]] tydens sy vierde, en laaste, ontdekkingsreis. * [[1961]] – Die [[CONCACAF|Konfederasie vir Noord-, Sentraal-Amerikaanse en Karibbiese Sokker]] word in [[Meksikostad]] deur lidlande van die NAFC en die CCCF gestig. * [[1973]] – Geboortedag van die [[Suid-Afrika]]anse sake-entrepreneur en ruimtetoeris '''[[Mark Shuttleworth]]'''. * [[1990]] – [[Winnie Madikizela-Mandela]] word aangekla weens aanranding en menseroof in die ontvoering van en moord op die 14-jarige aktivis [[Stompie Moeketsi]]. a3hgm4adh6vwjrnq4rqk43ow9dcc6wo 0 28133 2966256 2927106 2026-09-10T19:30:10Z Sobaka 328 /* Verwikkelinge in die Afrikaanse Wikipedia en mediadekking */ skakel 2966256 wikitext text/x-wiki {{Infoboks webwerf | naam = Wikipedia | logo = Wikipedia-logo-v2-af.svg | skermkiekie = Voorblad Afrikaanse Wikipedia.jpg | tipe = [[Wiki]] | taal = [[Afrikaans]] | registrasie = Opsioneel | eienaar = [[Wikimedia Stigting]] | outeur = Die gemeenskap | opgerig = [[16 November]] [[2001]] | status = Aktief | url = {{URL|https://af.wikipedia.org/}} }} Die '''Afrikaanse Wikipedia''' is die [[Afrikaans]]e weergawe van [[Wikipedia]], die webgebaseerde vrye-inhoud-[[ensiklopedie]], waar "vrye" na die kopievrye lisensiëring van die projek verwys. Die Afrikaanse weergawe was op 16 November 2001 die 11de Wikipedia om geskep te word.<ref>[[:en:Special:PermanentLink/94753987|Wikipedia:2001]], English-language Wikipedia (16 Desember 2006)</ref> Dit beskik tans oor ongeveer {{NUMBEROF|ARTICLES|af|N}} artikels, en is volgens hierdie maatstaf die {{Rangtelwoord|{{Wikipedia volgens grootte|af}}}} grootste Wikipedia.<ref>[[m:Complete list of language Wikipedias ordered by size|Meta-Wiki's list of language Wikipedias ordered by size]]</ref> Wat die aantal biografiese artikels per geslag betref was die Afrikaanse Wikipedia in 2020 die derde mees geslagsgelyke Wikipedia van al die taalweergawes.<ref>{{cite web |url=https://www.denelezh.org/gender-gap/?sort=percent_females#project |work=Denelezh |title=Gender Gap in Wikidata |access-date=19 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508141543/https://www.denelezh.org/gender-gap/?sort=percent_females |archive-date=8 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit gebruik tans [[MediaWiki]] weergawe {{CURRENTVERSION}},<ref>[[Special:Version|Huidige weergawe aangedui]]</ref> en word deur gebruikers in [[Suid-Afrika]] en [[Namibië]], benewens bydraers in [[Europa]], [[Noord-Amerika]] en [[Oseanië]] in stand gehou. Die Afrikaanse Wikipedia het tans {{NUMBEROF|PAGES|af|N}} bladsye, waarvan {{NUMBEROF|ARTICLES|af|N}} artikels is. Dit het {{NUMBEROF|USERS|af|N}} geregistreerde gebruikers, waarvan {{NUMBEROF|ACTIVEUSERS|af|N}} as aktief gereken word. Hierdie gebruikers het al {{NUMBEROF|EDITS|af|N}} wysigings aangebring en {{NUMBEROF|FILES|af|N}} lêers opgelaai. [[Google Translate]] gebruik die Afrikaanse Wikipedia as korpus om sy [[Taalmodel|vertaalmodel]] op te lei.<ref>{{cite journal |last1=Senekal |first1=Burgert |last2=Brokensha |first2=Susan |title=The potential of artificial intelligence (AI) for decolonising education in South Africa through the development of indigenous languages |trans-title=Die potensiaal van kunsmatige intelligensie (KI) vir die dekolonisering van onderwys in Suid-Afrika deur die ontwikkeling van inheemse tale |journal=South African Journal of African Languages |volume=43 |issue=3 |pages=208-215 |year=2023 |quote=An initiative that significantly improved the accuracy of Afrikaans through Google Translate was the drive by the SA Academy for Science and the Arts to expand the Afrikaans Wikipedia. In 2016, Pretorius (2016) called for expanding the Afrikaans Wikipedia. The SA Akademie vir Wetenskap en Kuns echoed this call and offered training sessions. The call was answered by numerous Afrikaans enthusiasts, which resulted in the expansion of the Afrikaans Wikipedia to the more than 100 000 articles currently available (see Table 1). The expansion contributed to the massive linguistic corpus that Google Translate needs to improve its accuracy. |trans-quote='n Inisiatief wat die akkuraatheid van Afrikaans op Google Translate aansienlik verbeter het, was die veldtog van die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns om die Afrikaanse Wikipedia uit te brei. Pretorius (2016) het in 2016 'n beroep gedoen op die uitbreiding van die Afrikaanse Wikipedia. Die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns het hierdie oproep beaam en opleidingsessies aangebied. Die oproep is deur talle Afrikaanssprekende entoesiaste beantwoord, wat gelei het tot die uitbreiding van die Afrikaanse Wikipedia na die meer as 100 000 artikels wat tans beskikbaar is (sien Tabel 1). Die uitbreiding het bygedra tot die massiewe linguistieke korpus wat Google Translate nodig het om die akkuraatheid daarvan te verbeter.}}</ref> == Verwikkelinge in die Afrikaanse Wikipedia en mediadekking == Op '''1 Desember 2005''' skryf die taalaktivis dr. [[Dan Roodt]] in die ''Afrikaner'' (getiteld "Afrikaners moet internet beset", en op 9 April 2007 ook op [[PRAAG]] gepubliseer) die volgende<ref>[https://web.archive.org/web/20131105063921/http://praag.co.za/?p=281 Roodt, D. 2007. Afrikaners moet internet beset. ''PRAAG'', 9 April]:</ref> {{cquote| Dit is daarom van die uiterste belang dat Afrikaners vir hulle 'n gebied in die kuberruim moet afbaken. Ten dele is dié proses reeds aan die gang, maar dit moet versnel en verhewig word. Die totale Afrikanergeskiedenis, -kultuur, en -letterkunde behoort vrylik op die internet beskikbaar te wees. Een manier om dit reg te kry, sou wees om die Afrikaanse weergawe van die sogenaamde ''Wikipedia'' uit te bou. Laasgenoemde is 'n gratis aanlyn-ensiklopedie wat deur vrywillige samewerking in elkeen van die vernaamste tale ter wêreld tot stand gekom het. Tans verkeer die Afrikaanse ''Wikipedia'' in die 46ste posisie wat die aantal gepubliseerde artikels daarin betref, dus nie baie hoog op die lys nie. Myns insiens behoort alle bestaande Afrikaanse kultuurorganisasies en akademici saam te werk om so 'n Afrikaanse ensiklopedie tot een van die grootstes op die internet uit te bou. Afrikaans kan maklik een van die top twintig ''Wikipedia''tale, naas Engels, Duits, Frans, Spaans, ens. word. Afrikaanse boeke waarop daar nie meer kopiereg bestaan nie, behoort ook stelselmatig op die internet opgelaai te word. }} '''2006''': Volgens 'n Duitse akademikus, prof. Andreas Hepp, was dit opvallend hoe die top 15 Wikipedias, met die uitsondering van Japannees en Chinees oorwegend "Westerse tale" was. Hierdie "[[digitale kloof]]" is benadruk deurdat Afrikaans wat 43ste op die aktiwiteitsranglys was, ten spyte van sy "koloniale tradisies" die eerste taal in Afrika was om wel 'n mate van vordering te toon. Hy het hierdie tekortkoming aan die algemene "verbindingskloof" toegeskryf, 'n onderafdeling van die "digitale kloof" wat deur faktore soos ontoeganklikheid weens powere, onbekostigbare of afwesige internetverbindings bepaal word.<ref>{{de}}[https://www.researchgate.net/profile/Andreas_Hepp/publication/277301267_Wissenspraktiken_im_Alltag_Wikipedia_und_Podcasting_zwischen_Konnektivitat_und_Mobilitat/links/5da578b3a6fdcc8fc352b2c4/Wissenspraktiken-im-Alltag-Wikipedia-und-Podcasting-zwischen-Konnektivitaet-und-Mobilitaet.pdf Hepp, A. 2006. Wissenspraktiken im Alltag: Wikipedia und Podcasting zwischen Konnektivität und Mobilität. In: Pühringer, Karin / Zielmann, Sarah (eds.): ''Vom Wissen und Nicht-Wissen einer Wissenschaft. Kommunikationswissenschaftliche Domänen, Darstellungen und Defizite.'' Münster: LIT, p. 179.]</ref> '''11 November 2007''': Die iCommons-kantore het gasheer gespeel vir 'n Afrikaanse Wikipedia-byeenkoms, as deel van ‘n Wikipedia-week. Internasionale gaste [[Jimmy Wales]], Ndesanjo Macha en Frank Schulenburg, sowel as 'n aantal Afrikaanse Wikipediane waaronder [[Gebruiker:Laurens|Laurens]], [[Gebruiker:RAM|RAM]], [[Gebruiker:Greenman|Greenman]], [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] en lede van die media, het dit bygewoon. Laurens, een van die mees aktiewe Wikipediane by Afrikaans-Wikipedia op daardie stadium het 'n inleidende lesing getitel “Die Afrikaanse Wikipedia - Reusetjie?” gelewer. Laurens het die ontwikkeling van hierdie tot dusver suksesvolste Wikipedia onder die Afrikatale aangebied wat gevolg is deur 'n informele bespreking. Op daardie stadium met sowat 8 600 artikels was Afrikaans-Wikipedia op pad om gou die prestasie van 10 000 artikels te oortref. In verhouding tot die getal van sowat 6,4 miljoen Afrikaans-moedertaalsprekers is dit 'n goeie getal, maar is dit steeds agter taalweergawes soos Deens of Fins. Die groep bogemiddelde aktiewe Wikipediane in die Afrikaanse Wikipedia is tans nog baie klein. Dit was ook nuttig om Ndesanjo, van die [[Swahili Wikipedia]] (wat op daardie stadium 'n soortgelyke grootte as Afrikaans was), en Frank, van die [[Duitse Wikipedia]], sowel as plaaslike Wikipediane teenwoordig te hê, aangesien daar interessante oorvleuelings en uitruil van idees tussen die verskillende taalgemeenskappe was. Die gesprek wat op die lesing gevolg het was lewendig, waarin deelnemers ervarings uitgeruil het en besin het hoe die ontwikkeling van kleiner taalweergawes soos die Afrikaanse Wikipedia aktief bevorder kan word. Die persoonlike kontak tussen die skrywers het as een van die sleutelpunte na vore gekom en almal was dit eens dat vergaderings, gereeld in Suid-Afrika moet plaasvind. Daar was groot belangstelling in inligting oor die Duitstalige Wikipedia en oor die idees en projekte wat ons ontwikkel het. Veral die idee van 'n skryfkompetisie is met belangstelling ontvang en dit lyk of die eerste kompetisie van sy soort in Afrika binnekort gehou sal word. Die daarstel van 'n plaaslike Wikimedia Foundation-tak is ook bespreek, en met die momentum wat uit die Wikimania-bod gebou is en die belangstelling rondom Wikipedia-week het dit ook al hoe meer waarskynlik laat lyk. <ref>Ian Gilfillan's web log. Afrikaans Wikipedia meetup Nov 2007, 11 November 2007.http://www.greenman.co.za/b2evolution/blogs/index.php?m=200711(18-Nov-07).</ref><ref>Frank Schulenburg, Wikipedia Academy in Südafrika – Tag 4, 11 November 2007. http://www.schulenburg.biz/correspondent/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080914071135/http://www.schulenburg.biz/correspondent/ |date=14 September 2008 }} November 18, 2007.</ref> Jana Marais berig op '''21 November 2007''' die stigter van Wikipedia, [[Jimmy Wales]], het spesiaal na Suid-Afrika toe gekom. Hy maak onder andere indirek melding van die Afrikaanse Wikipedia, wat op daardie stadium 8 600 artikels gehad het.<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2007/11/21/RH/2/jmwikipedia.html |title=Marais, J. 2007. Wikipedia. ''Rapport'', 21 November. |access-date=28 Januarie 2012 |archive-date=28 Januarie 2012 |archive-url=https://archive.ph/20120128232453/http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2007/11/21/RH/2/jmwikipedia.html |url-status=dead }}</ref> Sy woorde word vertolk: {{cquote| ’n Mens se moedertaal bly jou moedertaal. Dit is eenvoudig makliker om ’n inskrywing oor byvoorbeeld kwantumfisika in Afrikaans of Zoeloe te verstaan, as om dit in Engels te probeer ontsyfer. Daarom wil ons al die kennis in alle tale probeer vaslê.” }} '''1 November 2009 tot 1 Januarie 2010 om middernag (SAST)''': In navolging van die [[Nederlandse Wikipedia]] word die eerste skryfwedstryd gehou. Elke kandidaat (of spanne van twee) skep één nuwe artikel of brei 'n saadjie uit. Die beste drie artikels palm elkeen 'n kontantprys vir sy skrywer(s) in. [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] wen die eerste prys, vir sy artikel [[Siberië]]. [[Gebruiker:Morne|Morné van Rooyen]] word die tweede prys toegeken vir sy artikel [[Zambië]]. Die derde prys word aan [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] toegeken vir sy artikel [[Barnsteen]]. [[Gebruiker:Hansjoseph|Hansjoseph]] verdien eervolle vermelding vir sy artikel oor [[Pous Gregorius XIII]]. Die beoordelaars was [[Gebruiker:Anrie|Anrie Hoogendoorn]] en [[Gebruiker:Arnobarnard|Arno Barnard]]. Daar was 14 deelnemers.<ref>[[Wikipedia:Skryfwedstryd 2010]]</ref> Volgens [[Gebruiker:Greenman|Greenman]] se webjoernaal in '''Mei 2013''' was die Afrikaanse Wikipedia wel die derde grootste [[Afrikatale|Afrikataal]]-Wikipedia, maar wat inhoud betref moontlik die beste. Daar is konstante aktiwiteit, groei en 'n gesonde gemeenskap.<ref>{{Cite web |url=http://www.greenman.co.za/blog/?p=1108 |title=Greenman. 2013. African language Wikipedia update. May. |access-date= 7 Julie 2013 |archive-date= 7 Julie 2013 |archive-url=https://archive.ph/20130707083744/http://www.greenman.co.za/blog/?p=1108 |url-status=live }}</ref> === 2014 - 2015 === '''2014''': Professor Ana Deumert skryf 'n paragraaf of twee oor die Afrikaanse Wikipedia in haar artikel "Sites Of Struggle And Possibility In Cyberspace. Wikipedia And Facebook In Africa" wat in die bundel ''Mediatization and Sociolinguistic Change'' opgeneem is.<ref>[https://books.google.de/books?hl=de&lr=&id=_oDnBQAAQBAJ&oi=fnd&pg=PA487&dq=wikipedia+afrikaans&ots=3S0Zumsa-O&sig=8dULPze_l7a4mtBKqYfYZSeX-wU#v=onepage&q=afrikaans&f=false Deumert, A. 2014. "Sites Of Struggle And Possibility In Cyberspace. Wikipedia And Facebook In Africa" In: ''Mediatization and Sociolinguistic Change'']</ref> Sy bespreek die Afrikaanse, Swahili en [[Malgassiese Wikipedia]], maar doen veral moeite om die probleme by die Xhosa-Wikipedia uit te lig. Xhosa word selfs as 'n "probleemkind" beskou – te midde van sy agtmiljoen sprekers, sy gebruik in die onderwys, regeringspamflette, gedrukte media, televisie en radio en die standaardtaal wat sedert 1820 met die eerste Bybelvertaling sy beslag gekry het, en te midde van [[Gebruiker:Discott|Douglas Scott]] wat ten minste drie werkswinkels aan die Universiteite van Kaapstad, Wes-Kaapland en by die provinsiale regering aangebied het, is die Xhosa-Wikipedia netsowel dood. Die oorsaak hiervan skryf sy toe aan die Engels wat gerieflikheidshalwe eerder gelees word. Die Wikipedia word hoofsaaklik geskryf deur buitelanders ('n Serwiër, Rus, Amerikaner, en Australiër) wat nie een Xhosa magtig is nie: van die Wikipedia word dus eenvoudig 'n prentewoordeboek gemaak. Van 'n Wiki-gemeenskap is daar dus geen sprake nie. Slegs een artikel is by 'n werkswinkel deur 'n Xhosasprekende geskep wat wel plaaslike inhoud bevat het, die res was vertalings uit die Engelse Wikipedia. Maar op Facebook is daar wel lewe – en hier kom nog 'n probleem na vore: terwyl by Wikipedia die neutrale uitkyk (NPOV) verpligtend is, is die skatskis van die Xhosakultuur en -kennis op Facebook weer spontaan. Die behoefte bestaan dus wel om volkskennis en -besit oor te dra en te deel deur 'n digitale medium, maar net nie soseer op Wikipedia nie. Hierteenoor stel Deumert onder meer die Afrikaanse Wikipedia: {{cquote| The language is closely related to Dutch and has over six million speakers in South Africa and Namibia. During apartheid, Afrikaans was heavily supported by the government and language-activism has a long history. A fair proportion of its speakers fall into the top income brackets in South Africa, and the language continues to be supported by cultural and political organizations. Access to the internet is not a serious problem, and most contributors are native speakers. There are several high-profile editors who have each contributed several hundred articles (between 200 and 1700). The work can be characterized as a collaborative project in the best tradition of ''Wikipedia'': although the group of contributors is small (which is typical across Wikipedia, see Panciera et al. 2009), there exists a sense of a community among them. […] Successful African language Wikipedias require the involvement of native speakers. Yet, issues of access are a concern. Only the Afrikaans Wikipedia – which serves a socio-economically advantaged community – shows consistent and collaborative native speaker involvement. }} In die jaar '''2014''' maak prof. [[Jaap Steyn]] in sy boek ''Ons gaan 'n taal maak'' ook kortliks melding van die Afrikaanse Wikipedia (bl. 479) deur na 'n Afriforum-nuusbrief (nr. 43) te verwys : {{cquote| Jan-Carel Brand, 'n medewerker van die Afriforum-nuusbrief het in '''April 2012''' berig dat die Afrikaanse ''Wikipedia'' sy 20 000ste artikel geplaas het. Die inhoud word volledig deur vrywilligers in hul vrye tyd geskep en die teks word onder 'n ''Creative Commons''-lisensie versprei. Dit beteken dat die teks gekopieer, gedeel en versprei kan word sonder dat enige kopieregskendings plaasvind. Die Nederlandse ''Wikipedia'' het kort tevore sy miljoenste artikel gepubliseer. }} '''21 Maart 2014''': By die "Symposium Digitaal Afrikaans: Internet en de Afrikaanse literatuur" in die Afrika-studiesentrum, te Leiden, Nederland, bevind die huiswikipediaan Hans Muller daar is heelwat moontlikhede sover dit die Afrikaanse literatuur aangaan op die Afrikaanse Wikipedia. Die Afrikaanse Wikipedia beklee met 30&nbsp;000 artikels nog die derde posisie van die Afrikatale wat artikeltal betref. Al is die aantal sprekers minder as dié van Swahili en Hausa, is die aantal Wikipedia-artikels minder by die laasgenoemde twee tale. Op hierdie stadium is daar nog baie Afrikaanse skrywers wat nog geen artikel het op die Afrikaanse Wikipedia nie; maar wel in Engels en Nederlands. Verder is daar min foto's en soortgelyke beeldmateriaal van die betrokke skrywers te vinde, of die gehalte daarvan (soos die foto van [[Antjie Krog]]) kon beter wees. Die artikel rondom die literatuur in Afrikaans het ook vasgesteek by die literatuurgeskiedenis van [[Rob Antonissen]] uit 1955.<ref>{{Cite web |url=https://www.litnet.co.za/digitaal-afrikaans-internet-en-de-afrikaanse-literatuur/ |title=De Wit, H.J. 2014. Digitaal Afrikaans: Internet en de Afrikaanse literatuur. ''Litnet'' 26 Maart. |access-date=21 Desember 2020 |archive-date=21 Desember 2020 |archive-url=https://archive.ph/20201221194115/https://www.litnet.co.za/digitaal-afrikaans-internet-en-de-afrikaanse-literatuur/ |url-status=live }}</ref> [[Lêer:Laurette Pretorius, Wikimedia-UNISA meetup 2015, a.jpg|regs|duimnael|250px|Prof. Pretorius het die sienings van die taalaktivis [[Neville Alexander]] uitgelig, veral wat vertaling en terminologie-ontwikkeling betref.]] '''3 Junie 2015''': [[Unisa]] se Academy of African Languages and Science (AALS) hou 'n werkswinkel. Die sprekers is onder meer prof. [[Gebruiker:Petterual|Laurette Pretorius]]; die Russiesgebore Israeli van Wikimedia Amir Aharoni, en Nozibele Nomdebevana. Van die besprekingspunte is die uitbou van die verskillende Wikipedias in 'n veeltaligheidskonteks deur vertaling en opleiding. Die Afrikaanse Wikipedia word ook hierby betrek. Op 11 Junie 2015 word 'n kort oorsig op Unisa se webwerf geplaas.<ref>[https://web.archive.org/web/20161019050510/http://www.unisa.ac.za/news/index.php/2015/06/threat-of-digital-language-death-an-african-reality/ Unisa: Threat of Digitale Language Death an African Reality]</ref> Prof. Pretorius skryf: {{cquote| ‘South African indigenous languages are orders of magnitude smaller than the others. Afrikaans is faring best with 35 491 articles, while there are no articles in Ndebele. If we say that we are living inside the digital space and people are looking for information more and more online, on Wikipedia, for example, then this tells us that they are not doing it in their own languages. We have this interesting disconnect that we all deal with; in our social/physical life we use a certain language, in our digital life another – in the case of South Africa, this is usually English. That creates some tension and is something we should be addressing. But all is not lost. We still have some of the big languages in the world, with all of our languages having more than one million speakers.’ }} '''2 Oktober 2015''': Die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] hou 'n simposium in samewerking met die Prisma Leeskring in Centurion. Hier lewer prof. Laurette Pretorius, professor in rekenaarwetenskap aan Unisa, 'n pleidooi dat meer inskrywings in die Afrikaanse Wikipedia gemaak moet word, omdat Afrikaans se voortbestaan in die digitale ruimte in 'n groot mate daarvan afhang.<ref>[https://web.archive.org/save/_embed/http://www.akademie.co.za/wp-content/uploads/2015/07/Algemene-Simposium-1-en-2-Oktober-2015.pdf Algemene simposium 1 en 2 Oktober 2015]</ref> Op '''1 November 2015''' praat prof. Pretorius op die [[Radio Sonder Grense|RSG]]-program "Die tale wat ons praat" oor die Afrikaanse Wikipedia.<ref>[https://web.archive.org/web/20160304122048/http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20151101%5FDIE%5FTALE%5FWAT%5FONS%5FPRAAT%2Emp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F RSG: "Die tale wat ons praat": Wikipedia, 1 November 2015]</ref> === 2016 === '''14 Januarie 2016''': RSG-omroepers Martelize Brink en Johan Rademan voer 'n onderhoud met [[Gebruiker:Oesjaar|Deon Steyn]], wat sedert 2015 op die raad van WikimediaZA dien.<ref>{{Cite web |url=http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20160114%5FOGGEND%5FWikipedia%2Emp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F |title=RSG: "Oggend op RSG", Onderhoud met Deon Steyn. |access-date=17 Desember 2019 |archive-date=19 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200419131749/http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20160114_OGGEND_Wikipedia.mp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F |url-status=dead }}</ref> Op '''28 Januarie 2016''' word onder die opskrif "Afrikaanse Wikipedia kry groot aftrek" in ''Die Burger'' die 15de verjaarsdag van die algehele Wikipediaprojek (wat ander tale omvat) gevier. Op daardie tydstip was daar sowat 38 400 artikels by die Afrikaanse Wikipedia. Die artikels wat die meeste gewysig is, is onder meer "[[Alfabetiese lys van visse]]", "[[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]]" en "[[Jesus van Nasaret]]". In die berig word spesifiek gelet op [[Gebruiker:Morne|Morné van Rooijen]] se belangstellings.<ref>{{Cite web |url=https://scontent-jnb1-1.xx.fbcdn.net/v/t31.0-8/s960x960/12633490_10153938802951155_5761649014844286918_o.jpg?_nc_cat=103&_nc_ohc=uKf9zx3gifYAQmQlnzCOSMAgberTYJSL0KbH6xFd4AGVvBPTQU3NjG23w&_nc_ht=scontent-jnb1-1.xx&oh=093a27181c281bbb23855c8c8fb2fae5&oe=5E7F6326 |title=Els, R. 2016. Vyftiende verjaardag: Afrikaanse Wikipedia kry groot aftrek. ''Die Burger'', 28 Januarie. |access-date=17 Desember 2019 |archive-date=17 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191217121927/https://scontent-jnb1-1.xx.fbcdn.net/v/t31.0-8/s960x960/12633490_10153938802951155_5761649014844286918_o.jpg?_nc_cat=103&_nc_ohc=uKf9zx3gifYAQmQlnzCOSMAgberTYJSL0KbH6xFd4AGVvBPTQU3NjG23w&_nc_ht=scontent-jnb1-1.xx&oh=093a27181c281bbb23855c8c8fb2fae5&oe=5E7F6326 |url-status=dead }}</ref> In 'n onderhoud geplaas op '''6 en 13 Februarie 2016''' in die ''[[Beeld]]'' en ''[[Volksblad]]'' onderskeidelik, sê prof. [[Gerhard van Huyssteen]] die navorsing wat in 2013 gedoen is dui dat byna 40% van Afrikaanse taalmense (vertalers, dosente, onderwysers) salig onbewus was van die Afrikaanse Wikipedia. Die Afrikaanse Wikipedia haal, wat artikeltal betref, die 86ste posisie uit 291 tale, met amper 40 000 artikels; gevolg, binne die Suid-Afrikaanse omgewing, deur Noord-Sotho met byna 3 000 artikels.<ref>Van Huyssteen, G.B. 2016. Begin deel jóú kennis in jóú taal. Beeld, ''6 Feb. 2016'', bl. 21.</ref><ref>Van Huyssteen, G.B. 2016. Begin deel jóú kennis in jóú taal. Volksblad, ''13 Feb. 2016''</ref> In '''Maart 2016''' skuif Deon Steyn op die ontbytprogram, ''Dagbreek'', op die [[KykNET]]-kanaal, agter die mikrofoon in. '''20 April 2016''': ''[[Maroela Media]]'' kondig aan hul sal voortaan saam met Unisa en ander liefhebbers van Afrikaans die Afrikaanse Wikipedia help uitbrei. Die fokus is skoolvakke gerig op graad vier tot twaalf, soos die kurrikulum stipuleer. Afrikaanse digters en skrywersprofiele word ook op gefokus. Die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]] (FAK) sal weer op die Afrikaanse geskiedenis fokus. Gratis opleiding sal verskaf word aan iedereen wat bereid is om met die projek te help.<ref>{{Cite web |url=http://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/help-bou-aan-n-afrikaanse-wikipedia/ |title=Changuion, A. 2016. Help bou aan 'n Afrikaanse Wikipedia. ''Maroela Media'', 20 April. |access-date=22 April 2016 |archive-date=22 April 2016 |archive-url=https://archive.ph/20160422231415/http://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/help-bou-aan-n-afrikaanse-wikipedia/ |url-status=live }}</ref> '''22 April 2016''': Die redaktrise van ''Maroela Media'', [[Susan Lombaard]], skryf die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, Viva (Virtuele Instituut vir Afrikaans), die Dagbreek Trust en Unisa sal kragte saamspan om skrywers, vertalers en vrywilligers saam te roep en te organiseer. Opleidingsessies is gehou en skoolkurrikula is deurgesif watter onderwerpe eerste aangepak moet word. Ondertussen het die e-posse ingestroom van voornemende vrywilligers.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/debat/meningsvormers/redakteursbrief-n-afrikaanse-wikipedia-te-danke-aan-die-oom-op-koekenaap/ |title=Lombaard, S. 2016. Redakteursbrief: Afrikaanse Wikipedia, te danke aan die oom op Koekenaap. ''Maroela Media''. 22 April. |access-date=18 Desember 2019 |archive-date=18 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191218191928/https://maroelamedia.co.za/debat/meningsvormers/redakteursbrief-n-afrikaanse-wikipedia-te-danke-aan-die-oom-op-koekenaap/ |url-status=live }}</ref> '''April/Mei 2016''': Na aanleiding van die simposium op 2 Oktober 2015, beskryf Lilla Fourie in ''Plus 50'' in die artikel getiteld "Die Afrikaanse Wikipedia: seniors kan 'n groot bydrae lewer" die belang van die uitbou van die Afrikaanse Wikipedia.<ref>Fourie, L. 2016. Die Afrikaanse Wikipedia: seniors kan 'n groot bydrae lewer. ''Plus50'' 11(2): 22-23</ref> Pretorius wys daarop terwyl Afrikaans al hoe meer onder druk staan by skole en op universiteit en by die werkplek (die fisiese ruimte), het Afrikaanssprekendes toenemend meer na die digitale ruimte beweeg; die Afrikaanssprekende moet die taal egter met hom saamneem. 49% van die Suid-Afrikaanse bevolking van 54 miljoen mense het internettoegang; en waar daar 'n vraag na Afrikaans mag wees, moet daar 'n aanbod wees. Sy noem die Hongaarse rekenaar-taalkundige, András Kornai, het reeds in 2013 sy bevindings publiseer: "Die fisiese dood van 'n taal kom voor wanneer dit geen gebruikers en geen funksie in die samelewing het nie […] terwyl die taal digitaal begin sterf wanneer dit nie digitale funksies verwerf teen die pas waarteen sy sprekers digitale vaardighede verwerf nie." Hier kan die Afrikaanse Wikipedia van groot waarde wees, omdat die Afrikaanse Wikipedia deur soekenjins onttrek en geberg word – hoe meer Afrikaans daar is, hoe meer is die Afrikaanse teenwoordigheid in die digitale ruimte. Ten tyde van die skrywe het die Engelse Wikipedia "meer as 5 miljoen artikels van goeie gehalte, terwyl die Afrikaanse Wikipedia, wat reeds in 2001 begin is, in totaal slegs 39 500 artikels het waarvan talle kort en van mindere gehalte is". Vergeleke met sy aantal sprekers, het Afrikaans 'n agterstand en meer mense sal van die Engelse Wikipedia gebruik maak, wat kan aanleiding gee tot taalverskuiwing. Volgens die artikel is daar 'n groot vraag na kundiges wat nuwe artikels kan skryf, wat goeie artikels uit anderstalige Wikipedias kan vertaal, vrywillige redigeerders en enigiemand wat jongmense kan aanspoor om mee te doen. In hul nuusbrief van '''April 2016''' word die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Akademie]] se Afrikaanse Wikipediaprojek kortliks bekendgestel. Dit is 'n afdruk van Fourie se artikel wat in ''Plus50'' verskyn het.<ref>[https://web.archive.org/web/20191224055859/http://www.akademie.ussdmobile.co.za/Nuusbrief_April_2016.pdf Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns: Nuusbrief April 2016, pp. 20-21]</ref> '''Junie 2016''': Prof. Laurette Pretorius se vaktydskrifartikel, ''Die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die uitbou van Afrikaans'' word in ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'' gepubliseer.<ref>[https://web.archive.org/web/20180721101201/http://www.scielo.org.za/pdf/tvg/v56n2-1/07.pdf Pretorius, L. 2016. Die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die uitbou van Afrikaans. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 56(2-1):371-390.]</ref> In dieselfde uitgawe, publiseer professor [[Gerhard van Huyssteen]], Alex Antonites en Melodi Botha 'n ondersoek oor die leefbaarheid van die [[Virtuele Instituut vir Afrikaans]], en hoe die Afrikaanse Wikipedia daarby betrek word.<ref>[https://web.archive.org/web/20180721113239/http://www.scielo.org.za/pdf/tvg/v56n2-1/09.pdf Van Huyssteen, G.B., Botha, M. & Antonites, A. 2016. Die Virtuele Instituut vir Afrikaans (VivA) en markbehoeftes in die Afrikaanse gemeenskap. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 56(2-1):410-437.]</ref> '''3 Junie 2016''': ''Maroela Media'' stel drie opleidingsvideo's beskikbaar hoe Afrikaanse artikels vir Wikipedia vertaal en geskryf kan word; omrede baie vrywilligers nie werkswinkels in die stede kan bywoon nie.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/video-afrikaanse-wikipedia-so-maak-mens/ |title=''Maroela Media''. 2016. Afrikaanse Wikipedia: Só maak mens. 3 Junie |access-date=18 Desember 2019 |archive-date=18 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191218192334/https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/video-afrikaanse-wikipedia-so-maak-mens/ |url-status=live }}</ref> '''6 Junie 2016''': 'n Insetsel op eNuus (DStv) verskyn (te danke aan ''Maroela Media'') waarin die bewusmaking van die Afrikaanse Wikipedia voortgesit word. Die video-insetsel toon die opleidingskursus te Centurion op 4 Junie 2016.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=T0W5qcLaa7M eNuus: Meer Afrikaans op Wikipedia]</ref> '''16 Augustus 2016''': 'n Artikel word spesiaal toegewy aan Sören Pfauder ([[Gebruiker:SpesBona]]), 'n Duitser van [[Brandenburg]] wat Afrikaans self baasgeraak het deur sy betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia. Onder meer is dit die taalverwantskap en -geskiedenis wat hom die meeste omtrent die taal boei. Hoewel hy sedert 2006 op die [[Duitse Wikipedia]] betrokke was, is hy sedert 2010 doenig op die Afrikaanse Wikipedia. Van sy belangstellings word ook in die artikel genoem.<ref>{{Cite web |url=http://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaanse-wikipedia-duitser-leer-homself-afrikaans/ |title=''Maroela Media''. 2016. Afrikaanse Wikipedia: Duitser leer homself Afrikaans. 16 Augustus. |access-date=17 Augustus 2016 |archive-date=17 Augustus 2016 |archive-url=https://archive.ph/20160817004233/http://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaanse-wikipedia-duitser-leer-homself-afrikaans/ |url-status=live }}</ref> '''14 September 2016''': ''Maroela Media'' berig oor 'n buitengewone Wikipedia-artikel geskep deur Jeanne-Marie Lombard, getiteld [[Larry (kat)]].<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/downingstraat-10-ongewone-pligte-vir-n-ongewone-werknemer/ |title=Maroela Media. 2016. Downingstraat 10: Ongewone pligte vir 'n ongewone werknemer. 14 September. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219033804/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/downingstraat-10-ongewone-pligte-vir-n-ongewone-werknemer/ |url-status=live }}</ref> '''11 Oktober 2016''': Die Afrikaanse Wikipedia het reeds 41 916 artikels, luidens ''Maroela Media''. Een bydraer wat uitgelig word is dr. Estelle Kruger, ouddosent aan die Universiteit van Stellenbosch. Kruger het besef haar ou akademiese artikels kan onder die stof uitgehaal word, meer toeganklik gemaak word vir die algemene publiek, en opnuut waarde verkry.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaanse-wiki-maak-inligting-meer-toeganklik/ |title=Maroela Media. 2016. Afrikaanse Wiki maak inligting meer toeganklik. 11 Oktober. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219034758/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaanse-wiki-maak-inligting-meer-toeganklik/ |url-status=live }}</ref> '''10 November 2016''': Hoewel dit 10 jaar geduur het om 20 000 artikels op Wikipedia te bereik, het die getal artikels binne slegs vyf jaar verdubbel tot bykans 43 000. Wikipedia (die hele organisasie) se 15de verjaarsdag is ook op 12 November om 18:00 gevier by die Twankey Bar, Taj Hotel, [[Waalstraat]], Kaapstad.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/goeie-nuus/afrikaanse-wikipedia-word-15-jaar-oud/ |title=Maroela Media. 2016. Afrikaanse Wikipedia word 15 jaar oud. 10 November. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219035431/https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/goeie-nuus/afrikaanse-wikipedia-word-15-jaar-oud/ |url-status=live }}</ref> '''22 November 2016''': Binne slegs twee maande het die hoeveelheid Afrikaanse artikels vanaf 41 000 artikels gebokspring na 42 000 – iets wat tot op daardie datum vir die betrokke Wikipedia nog ongehoord was.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/wikipedia-doen-jou-deel-vir-afrikaans/ |title=Maroela Media. 2016. Wikipedia:Doen jou deel vir Afrikaans. 22 November. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219040021/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/wikipedia-doen-jou-deel-vir-afrikaans/ |url-status=live }}</ref> === 2017 === '''16 Februarie 2017''': 'n Nypende tekort aan artikels rakende tegnologie, sportsterre, die wetenskap en finansies word gevoel. Volgens Deon Steyn word daar ook nie meer feitegidse oor skepe of naaldwerk in Afrikaans uitgegee nie – die onus rus dus alleen op die Afrikaanse Wikipedia om die verskil te maak.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/afrikaanse-wikipedia-geloofwaardig-en-betroubaar/ |title=Maroela Media. 2017. Afrikaanse Wikipedia: Geloofwaardig en betroubaar. 16 Februarie. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219040843/https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/afrikaanse-wikipedia-geloofwaardig-en-betroubaar/ |url-status=live }}</ref> '''April 2017''': In die nuusbrief van die Akademie nooi prof. Laurette Pretorius Akademielede en liefhebbers van Afrikaans uit om die Afrikaanse Wikipedia te help uitbou (werkswinkels is in Junie, Julie en Augustus in die vooruitsig). Die ensiklopedie het met die skryf van die nuusbriefartikel 44 462 artikels bereik en is die 84ste grootste. Sy stel dit duidelik wat die Afrikaanse Wikipedia is, en nié is nie, juis omdat daar misverstande ontstaan het:<ref>[https://web.archive.org/web/20191224123727if_/http://www.akademie.ussdmobile.co.za/Nuusbrief_April_2017.pdf Akademie Nuusbrief April 2017 p. 21]</ref> {{cquote| Ek wil ook graag 'n oomblik stilstaan by wat Wikipedia NIE is nie omdat daar steeds misverstande hieroor bestaan wat op die lange duur die Afrikaanse Wikipedia heelwat skade kan berokken. Wikipedia is nie 'n argief nie, dit is nie 'n reklamebladsy nie, dit is nie 'n korporatiewe of persoonlike webblad nie en bowenal is dit nie 'n stortingsterrein vir enige soort Afrikaanse tekste wat instansies of persone ook al beskikbaar stel nie. Al sou hierdie soort stof nuttig en selfs uniek wees, moet dit steeds eers tot ''bona fide''-ensiklopediese artikels verwerk word voordat dit in Wikipedia gepubliseer kan word. Dus is daar geen kortpaaie of kitsoplossings nie. Kundige Afrikaanssprekendes moet gewoon skouer aan die wiel sit en ensiklopediese artikels van hoë gehalte in Afrikaans skryf, vertaal en redigeer. }} '''20 Julie 2017''' (14:00 [[Suid-Afrikaanse Standaardtyd|SAST]]). Professor Laurette Pretorius bied by die Vrystaat Kunstefees die program "Afrikaanse Wikipedia – maak die kuber jou erns" aan vir belangstellendes wat die projek wil ondersteun. Die toegang is gratis.<ref>[https://web.archive.org/web/20191224054542/https://www.vrystaatkunstefees.co.za/wp-content/uploads/2018/11/VK-program-2017.pdf Vrystaat Kunstefeesfeesprogram. 18-22 Julie 2017.]</ref> Op '''21 Augustus 2017''' word die Afrikaanse Wikipedia (onder leiding van ''Maroela Media'') as die tweede Afrikaanse digitaliseringsprojek in [[AfriForum|Afriforum]] se nuusblad op die agenda gelys:<ref>{{Cite web |url=https://www.afriforum.co.za/sleutel-om-tale-te-behou-le-in-kuberruim/ |title=Afriforum: Sleutel om tale te behou, lê in Kuberruim |access-date=17 Desember 2019 |archive-date=17 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191217195656/https://www.afriforum.co.za/sleutel-om-tale-te-behou-le-in-kuberruim/ |url-status=live }}</ref> {{cquote| 'n Tweede Afrikaanse digitaliseringsprojek is Maroela Media se Afrikaanse Wikipedia-blad. Daar is tans 46 443 artikels op dié blad gelaai, maar volgens Keren van den Berg, projekkoördineerder van die Afrikaanse Wikipedia-blad, is dit maar min vergeleke met blaaie van tale soos Engels, Duits, Frans, Hollands, Pools en Russies. “Enige persoon wat deel van hierdie projek wil vorm, kan na die instruksievideo op Youtube gaan kyk onder Afrikaanse Wikipedia-opleidingskursus.” }} === 2018 === '''4 Maart 2018''': Marlinée Fouché voer 'n onderhoud met Deon Steyn. Die Afrikaanse Wikipedia is 86ste op die artikelranglys, met meer as 48 000 artikels; in Suid-Afrika staan Noord-Sotho as Afrikataal tweede, met meer as 7 000 artikels (grootliks te danke aan 'n Afrikaanssprekende self wat daar betrokke is, [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]). Steyn benadruk dat die buitelanders wat bydra tot die Afrikaanse Wikipedia vir sowel die Afrikaanse as Wikigemeenskap baie werd is, aangesien Suid-Afrikaners nie altyd toegang tot buitelandse bronne het nie.<ref>[https://web.archive.org/web/20181231200818/http://eensgesind.com/geweet-afrikaans-is-die-grootste-afrika-taal-op-wikipedia/ Fouché. M. 2018. Geweet Afrikaans is die grootste Afrika-taal op Wikipedia..? ''Eensgesind.com'' 4 Maart.]</ref> '''21 Mei 2018''', '''27 Junie 2018''' en '''5 November 2018''': ''Maroela Media'' doen weer 'n beroep op sy lesers om by Wikipedia aan te sluit: "Dit is elke Afrikaanssprekende se plig om kennis na te laat sodat die volgende generasie daarop kan voortbou".<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaans-op-wikipedia-almal-moet-hul-kant-bring/ |title=Maroela Media. 2018. Afrikaans op Wikipedia: Almal moet hul kant bring. 21 Mei. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219041918/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaans-op-wikipedia-almal-moet-hul-kant-bring/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/ouerskap/wiki-wat/ |title=Maroela Media. 2018. Wiki – wat? 27 Junie. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219042454/https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/ouerskap/wiki-wat/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/jy-kan-n-verskil-maak-en-dit-kos-jou-niks-nie/ |title=Maroela Media. 2018. Video: Jy kan 'n verskil maak (en dit kos jou niks). 5 November. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219043340/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/jy-kan-n-verskil-maak-en-dit-kos-jou-niks-nie/ |url-status=live }}</ref> '''6 Junie 2018''': Die Katalaanse navorsers Marc Miquel-Ribé en David Laniado bevind die Afrikaanse Wikipedia se intertaalskakels kom, net soos dié van die Swahili-, Estiese en Yslandse Wikipedia, 7 tot 11 keer minder in kultuurgebonde artikels (Cultural Context Content) voor. Dit toon dat tale soos Engels, Frans, Koreaans, Duits en Italiaans (wat byna net soveel intertaalskakels met kultuurgebonde artikels toon) 'n groter kulturele uitoefening op ander tale waarskynlik het. Dit beteken taalstatus en ontwikkeling van 'n Wikipedia kan 'n groot invloed uitoefen of hierdie artikels in ander tale geskep sal word, aldan nie. Op hierdie stadium staan die persentasie kultuurgebonde artikels in die Afrikaanse Wikipedia op 19,2%, op gelyke skaal met Italiaans, maar heelwat hoër as die tale met aansienlik baie bot-geskepte artikels, soos Nederlands (7,8%) en Sweeds (11,4%), laat staan nog Cebuano (0,1%).<ref>[https://web.archive.org/web/20180625021002/https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fphy.2018.00054/full Miquel-Ribé, M. & Laniado, D. 2018. Wikipedia Culture Gap:Quantifying Content Imbalances Across 40 Language Editions.]</ref> '''Desember 2018''': Prof. Jako Olivier ondersoek in sy vaktydskrifartikel verdere moontlikhede wat die Afrikaanse Wikipedia bied. Hy bevind die Afrikaanse Wikipedia groei nie noodwendig so vinnig nie, bloot omdat die Afrikaanstalige leser ewe maklik homself met die Engels kan help, maar bly positief: "Daar moet dus voortgebou word op bestaande goeie praktyke waaronder die gebruik van wiki-inisiatiewe soos die Afrikaanse Wikipedia tel."<ref>[https://web.archive.org/web/20190428040511/http://www.scielo.org.za/pdf/tvg/v58n4-2/03.pdf Olivier, J. 2018. Die stand van aanlyn oop opvoedkundige hulpbronne in Afrikaans: Afrikaansonderrig as 'n gevallestudie. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 58(4-2):905-924]</ref> === 2019 === '''2019''': In die huldigingsbundel opgedra aan Jaap Steyn, vra prof. [[Wannie Carstens]] hom af in sy bydrae 'Geskiedskrywing en beskrywing van Afrikaans: Wat is daar nog te sê?':<ref>[https://books.google.co.za/books?id=Mee9DwAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=J.C.+Steyn+en+Afrikaans,+%27n+Viering&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjDu6Sk6pzmAhW9R0EAHbeRCwEQ6AEIKTAA#v=onepage&q=wikipedia&f=false Van Niekerk, A. (red.). 2019. J.C. Steyn en Afrikaans: 'n viering. Bloemfontein: SUN PReSS]</ref> {{cquote| Hoe word die voordele van ''tegnologie'' benut om Afrikaans uit te bou? Wat hou die werk van die [[Virtuele Instituut vir Afrikaans]] (VivA) in (vergelyk Van Huyssteen & andere 2016) en hoe kan dit ten beste benut word? Hoe kan VivA uitgebou word? Hoe kan die Afrikaanse Wikipedia ingespan word in die belang van Afrikaans (kyk Pretorius 2016)? }} '''28 Februarie 2019''': Die Afrikaanse Wikipedia het om en by 70 000 artikels bereik. ''Maroela Media'' voer 'n onderhoud met Deon Steyn. Volgens hom groei die aantal artikels vinnig, maar nie vinnig genoeg na sy sin nie. Daar is ook 'n behoefte aan diegene wat bereid is om (deeglik literêre) navorsing te doen. Gegewe die koste van gedrukte media wat wêreldwyd sy tol eis, wat Afrikaans ook beslis nie oor die hoof sien nie, kan die Afrikaanse Wikipedia help om inligting goedkoop, vinnig en gerieflik beskikbaar te stel (nie juis asof daar enige ander alternatief is nie); foute kan onmiddellik reggestel word. Selfs ou volksname in die diere- en planteryk kan vir die nageslag so bewaar word. Steyn vertel hoe hy self in sy ledige uurtjies (in die jaar 2009) by die Afrikaanse Wikipedia betrokke geraak het: dit het hom (bo en behalwe sy vyftien jaar ondervinding) vooraf drie maande geduur om die korrekte terminologie te versamel vir sy heel eerste artikel, [[optiese vesel]]. Die artikel is baie gunstig deur die Wikipediagemeenskap ontvang. Dit het hom aangemoedig om nog meer artikels te plaas. So ongemerk is daar altyd 'n tydjie wat afgeknyp en produktief benut kan word.<ref>[https://web.archive.org/web/20191220084917/https://dl.iono.fm/epi/prov_347/epi_660498_medium.m4a?did=f18195a73f8cc2fdf24dbf8a505e6db3003f5d06&p=embed&download=1 Potgooi: Maroela Media. Al meer as 70 000 artikels in Afrikaans op Wikipedia]</ref><ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/al-meer-as-70-000-artikels-in-afrikaans-op-wikipedia/ |title=''Maroela Media''. Al meer as 70 000 artikels in Afrikaans op Wikipedia. 28 Februarie 2019. |access-date=20 Desember 2019 |archive-date=20 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191220092846/https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/al-meer-as-70-000-artikels-in-afrikaans-op-wikipedia/ |url-status=live }}</ref> '''16 Mei 2019''': Volgens 'n Katalaanse navorser, Marc Miquel-Ribé, toon die Afrikaanse Wikipedia 'n "Europese karakter" in die sin dat hy, net soos die Europese tale, self plaaslike inhoud skep en gebruik. Terwyl die Engelse en Japannese Wikipedia se plaaslike inhoud meer as 50% beslaan, en die Duitse, Franse en Italiaanse en Katalaanse Wikipedias se plaaslike inhoud ongeveer 33,7%, 26,9%, 18,8% en 17,9% onderskeidelik uitmaak, staan die Afrikaanse Wikipedia ook op 'n heel gesonde 23,9%:<ref>[https://web.archive.org/web/20190706214921/https://wikipedia20.pubpub.org/pub/26ke5md7 Miquel-Ribé, M. 2019. The Sum of Human Knowledge? Not in One Wikipedia Language Edition. Wikipedia@20, May 16,2019.]</ref> {{cquote| Even though I have not yet verified whether this higher reader interest in CCC (“Cultural Context Content”) articles applies to all language editions, the hypothesis “context-encyclopedia-key-ingredient-to-success” is very plausible. In smaller Wikipedias with little traffic, we see the inverse trend. For instance, in some African vernacular languages, the proportion of articles dedicated to their context is very low. Considering 39 Wikipedia language editions in Africa, the average proportion of articles dedicated to each cultural context is 11.1% (median 13.8%). Why is that so? Because these languages are often relegated to a private use while English or French is used for education and official matters. Only Afrikaans — a language with a social situation similar to European languages — has '''23.9%''' of content dedicated to its context. Hence, we can say that cultural context content creation and consumption is a good indicator of a healthy Wikipedia in a society. }} Van hierdie tale word getabelleerd in 'n ander vaktydskrifartikel aangegee:<ref>[https://web.archive.org/web/20190228121044/https://arxiv.org/ftp/arxiv/papers/1901/1901.07999.pdf Miquel-Ribé, M. & Laniado, D. 2019. Wikipedia Cultural Diversity Dataset: A Complete Cartography for 300 Language Editions]</ref> {| class="wikitable" |'''ISO-kode van Wikipedia''' |'''Artikels''' |'''CCC%''' |- |ca ('''Katalaans''') |584 760 |17,1 |- |de ('''Duits''') |2 195 308 |33,7 |- |en ('''Engels''') |5 676 573 |44,2 |- |fa ('''Persies''') |629 125 |21,9 |- |gn ('''Guaraní''') |715 |19,9 |- |ja ('''Japannees''') |1 110 617 |51,0 |- |ms ('''Maleisies''') |306 055 |22,1 |- |ru ('''Russies''') |1 481 560 |32,2 |- |sw ('''Swahili''') |42 422 |19,0 |- |zu ('''Zoeloe''') |1 111 |14,22 |} Toe die Afrikaanse Wikipedia egter 79 525 artikels bereik, word slegs 13 235 daarvan as plaaslike inhoud gemerk – die plaaslike inhoud daal daar en dan tot '''16,64%'''.<ref>{{Cite web |url=https://wcdo.wmflabs.org/list_of_wikipedias_by_cultural_context_content/ |title=Lists of Wikipedias by Cultural Context Content, besoek op 27 Desember 2019 |access-date=27 Desember 2019 |archive-date=27 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191227141429/https://wcdo.wmflabs.org/list_of_wikipedias_by_cultural_context_content/ |url-status=live }}</ref> '''Augustus 2019''': 'n Simposium is op 29 Julie 2019 deur die Akademie aangebied. Die Afrikaanse Wikipedia het sowat 83 700 artikels bereik. Die doel van die simposium was om verskeie belangegroepe uit die Afrikaanse taalgemeenskap byeen te bring "om te besin oor die aangewese weg na 'n stewig bevolkte Afrikaanse Wikipedia." Teenwoordig was die verteenwoordigers van WikimediaZA, ''Maroela Media'', die [[Suid-Afrikaanse Vertalersinstituut|SA Vertalersinstituut]] (SAVI), die [[ATKV|Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging]] (ATKV), die [[Afrikaanse Taalraad]] (ATR), South African Centre for Digital Language Resources ([[SADiLaR]]) en die [[Virtuele Instituut vir Afrikaans]] (VivA). Een probleem wat veral uitgesonder is, wat voortgespruit het uit die aard van die vertaling van bestaande inhoud, is die gebrek aan sekere geskikte vakterminologie. Daar is op verdere opvolgbyeenkomste besluit, die Akademie bied sy steun aan die Afrikaanse Wikipedia, geen ander spesifieke besluite is nog geneem nie, met die uitsondering van die rol van die Afrikaanse taalgemeenskap as geheel wat benadruk is. Prof. Laurette Pretorius (die Akademie se Wikipedia-koördineerder) beplan nog 'n werkswinkel, terwyl prof. Gerhard van Huyssteen (vak)terminologieontwikkeling deur 'n terminologienavraagdiens (wat deur VivA as projekvoorstel nog verwerk moet word) as plan geopper het.<ref>[https://web.archive.org/web/20191224055705/http://www.akademie.ussdmobile.co.za/Nuusbrief_Aug_2019.pdf Akademie Nuusbrief Augustus 2019. Wikipedia in Afrikaans: Simposium aangebied deur die SA Akademie, 29 Julie 2019. p. 27]</ref> '''14 Augustus 2019''': Ter viering van sy 10-jarige betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia, skryf [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] op [[PRAAG]] 'n artikel wat 'n paar probleme en geleenthede uiteensit, maar ook sy algemene belewenis van die organisasie die afgelope dekade.<ref>[https://web.archive.org/web/20191130203817/http://praag.co.za/?p=46688 Suidpunt. 2019. My 10 jaar by die Afrikaanse Wikipedia. '''PRAAG''', 14 Augustus].</ref> '''3 Oktober 2019''': In die Solidariteitbeweging se oorsig "Bou om te bly: Op pad na 2030" is een toekomsdoelwit: "Afrikaanse inligting in digitaal naslaanbare formaat, soos die Afrikaanse Wikipedia, moet algemeen beskikbaar wees, veral wat inligting verwant aan skoolkurrikulums betref."<ref>[https://web.archive.org/web/20191029092932/https://solidariteit.co.za/wp-content/uploads/2019/10/2019-10-03_TOEKOMSBERAAD_Volledig_web-1.pdf Solidariteitbeweging: "Bou om te bly: Op pad na 2030"]</ref> '''23 Oktober 2019''': Die ou Afrikaanse feitegidsstel, ''Wêreldspektrum'', is volledig by die Afrikaanse Wikipedia bygewerk en geïntegreer.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/digitale-baadjie-vir-wereldspektrum-aangetrek/ |title=Steyn, C. 2019. Digitale baadjie vir 'Wêreldspektrum' aangetrek. ''Maroela Media''. 23 Oktober. |access-date=20 Desember 2019 |archive-date=20 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191220093038/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/digitale-baadjie-vir-wereldspektrum-aangetrek/ |url-status=live }}</ref> '''18 November 2019''': Die Afrikaanse Wikipedia sit nou wel met meer as 85 000 artikels, maar 23 265 daarvan is saadjies. Om hierdie rede word die tweede Ontkiemingskompetisie vanaf 15 Desember 2019 tot 15 Januarie 2020 gehou. Die prys is [[Amazon.com]]-geskenkbewyse vir die eerste tot derde posisie. [[Gebruiker:Dumbassman|Rossouw van Rooyen]], 'n Namibiër, het die heel eerste ontkiemingskompetisie (15 Desember 2018 tot 15 Januarie 2019) gewen,<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/ontkiem-n-wiki-saadjie-en-wen/ |title=Maroela Media. 2019. Ontkiem 'n Wiki-saadjie en wen. 18 November |access-date=20 Desember 2019 |archive-date=20 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191220094633/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/ontkiem-n-wiki-saadjie-en-wen/ |url-status=live }}</ref> gevolg deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] en [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] in die tweede en derde plek onderskeidelik. Daar was in die 2018/2019-kompetisie slegs ses deelnemers betrokke.<ref>[[Wikipedia:Ontkiemingskompetisie/2018]]</ref> By die 2019/2020-kompetisie was daar 10 deelnemers; die wenners is [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] (1ste plek), [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert]] (2de plek) en [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt Tyrone Smith]] (3de plek). '''Desember 2019:''' [[Paleontologie|Paleontoloog]] François Durand is veral bekommerd oor Afrikaanse bronne (by name vaklektuur) wat nie so geredelik beskikbaar is op die internet (om gemaklik by die Afrikaanse Wikipedia in te weef nie):<ref>[https://web.archive.org/web/20191217201037if_/http://ojs.tgwsak.co.za/index.php/TGW/article/download/134/125 Durand, F. 2019. Verskuif die klaskamer ter wille van die oorlewing van Afrikaans as wetenskapstaal. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'' 59(4): 599-610]</ref> {{cquote| Daar is projekte, ook van Akademielede se kant, om Afrikaans op byvoorbeeld Wikipedia te vestig en daardie projekte moet heelhartig deur ons almal ondersteun word, maar daar is baie meer om te doen. As daar niks oor paleontologie op die internet in Afrikaans is nie, is dit duidelik omdat ek nog niks daaroor daar geplaas het nie. Dieselfde geld vir elke ander vakgebied. Niemand anders as onsself kan vir hierdie afwesigheid van Afrikaans op die internet geblameer word nie. }} === 2020 === '''26 Januarie 2020''': Prof. Laurette Pretorius gesels op [[Radio Sonder Grense]] se program: ''[[Taaldinge]]''. Ses punte word uitgelig.<br /> ''Ten eerste'': Op grond van die Commons-lisensie-ooreenkoms is die publiek verplig om Wikipedia as bron te erken, indien van die inligting gebruik is.<br /> ''Ten tweede'': Die gehalte het te make met hoe lank die artikel is, hoeveel verwysings gegee word, hoe gebalanseerd die artikel geskryf is en hoe gereeld die artikel op datum gehou word. Die dekking van onderwerpe moet ook so wyd moontlik wees. Maar vergeleke met 'n groot internasionale taal soos Engels sou dit onbillik wees om Afrikaans met Engels te vergelyk. Pretorius fokus daarom op Katalaans, Moderne Hebreeus en Afrikaans.<br /> Sy bevind '''Katalaans''' het, te midde van 4 miljoen moedertaalsprekers meer as 630 000 Wikipedia-artikels, waarvan die artikelgehalte, net soos die Duitse Wikipedia, oor die algemeen baie goed is. Sy beskou die Katalaanssprekendes as taalpatriotte in murg en been.<br /> '''Moderne Hebreeus''' (Iwriet) het weer 5 miljoen moedertaalsprekers en het min of meer 254 000 Wikipedia-artikels; Iwriet se ontstaansgeskiedenis loop, net soos Afrikaans s'n, deur die 19de en 20ste eeu. Die Moderne Hebreeuse Wikipedia het weer strenger verwerpingsreëls as die Engelse Wikipedia s'n – nie enige artikel kan dus, net soos by die Engelse Wikipedia, sommer net geskep en aanvaar word nie. Die Hebreeussprekende akademie is wel ''ten nouste'' betrokke by hul Wikipedia, en van tyd tot tyd word skryfprojekte geloods waarby van die hoogste deskundiges en navorsers uit die Hebreeuse taalgemeenskap betrek word: 'n dure les vir die Afrikaanse Wikipedia.<br /> '''Afrikaans''' het 7,2 miljoen moedertaalsprekers. Dus, heelwat meer as die Katalaans- en Hebreeussprekendes wat getalle betref, maar die aantal Wikipedia-artikels dobber tussen 86 000 en 87 000 rond. Die artikels is oor die algemeen bitter kort. Gevolgtrekking: die Katalaanse en Hebreeuse Wikipedia dien as rolmodelle.<br /> ''Ten derde'': Die belang van 'n goeie Afrikaanse Wikipedia is drieledig: die aanvraag is daar, dit beïnvloed die soekenjinalgoritmes (wat beter soekresultate in Afrikaans meebring) en einde ten laaste sal beter en uitgebreide taalgebruik noodwendig lei tot beter taaltegnologie (soos masjienvertalings, speltoetsers, ens.)<br /> ''Ten vierde'': Omrede die leefwêreld van elke taal en sy sprekers (en hul taalvaardigheid en -diversiteit) verskil, sal die bronne en verwysings van elke afsonderlike Wikipedia ook verskil; daarom word nie elke bron ter wêreld ongelukkig gelys nie. Maar Pretorius vind dit ironies hoe die mensdom gou Wikipedia.org kan afkraak oor onakkuraatheid, maar tog te gewillig antwoorde google – antwoorde wat tog uit die lug gegryp word, vernaamlik dié van die Engelse Wikipedia.<br /> ''Ten vyfde'': Pretorius identifiseer die verskillende rolle en funksies waarby vrywilligers op die Afrikaanse Wikipedia betrokke kan raak. Sy bedank in die besonder die 14 administrateurs by die Afrikaanse Wikipedia vir hul onbaatsugtige diens. Die Hebreeuse Wikipedia het 37 sulke vrywilligers en die Katalaanse Wikipedia 21.<br /> ''Laastens'' bespreek sy kortliks die eerskomende werkswinkel (30 Januarie 2020) en die betrokkenheid van die Akademie. 'n Handleiding wat by die Akademie se webwerf beskikbaar sal wees, is in die vooruitsig gestel.<ref>[https://web.archive.org/web/20200126185138if_/http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20200126%5FTAALDINGE%2Emp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F Radio Sonder Grense, Taaldinge, 26 Januarie, Afrikaanse Wikipedia.]</ref> '''30 Januarie 2020''': Die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] hou 'n werkswinkel waar die uitbreiding van die Afrikaanse Wikipedia bespreek word.<ref>[https://www.facebook.com/events/sa-akademie-vir-wetenskap-en-kuns/werkwinkel-hoe-brei-ons-die-afrikaanse-wikipedia-uit/580193685892025/ SAAWK: Aankondiging op Facebook]</ref><ref>[https://www.akademie.ussdmobile.co.za/Afrikaanse_Wikipedia.pdf Werkwinkel: Hoe brei ons die Afrikaanse Wikipedia uit?]</ref> '''2020''' Peter Dirix, Liesbeth Augustinus en Frank Van Eynde jukstaponeer die ganse Afrikaanse Wikipedia tekskorpus van Julie 2016, toe nog met 40 820 artikels en 13,2 miljoen woorde, met die Taalkommissie se tekskorpus in hul artikel, [https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/37609/9783110668476.pdf?sequence=1#page=115 IPP in Afrikaans: a corpus-based investigation and a comparison with Dutch and German] rakende die ''infinitivus pro participio''. Hierdie gedeelde taaleienskap is te vinde in Duits, Afrikaans en Nederlands waar mens die ge- kan of soms ''moet'' weglaat: "Ek het Johan 'n roman (ge)sien skryf" of "wat ek wou vra:" (i.p.v. "wat ek wou gevra het:"). Dit is afwesig in die Engels, Fries en Jiddisj. Afrikaans het minder IPP's as in Nederlands, maar wel meer as in die Duits. Pseudo-koördinasies soos byvoorbeeld "sit en lees", "lê en lees", "staan en praat", "loop en dink", "gesit en wag" kom aansienlik minder by die Afrikaanse Wikipedia voor. Ook is IPP's gevind in die Taalkommissie se korpus m.b.t. "kom", "bly", "ophou", "probeer", "durf", "laat" en "leer", wat weer by die Afrikaanse Wikipedia afwesig is. Die rede vir hierdie verskil is heel moontlik toe te skryf aan die Taalkommissie se korpus wat niestandaardvorme opgeneem het. '''September 2020'''ː Die Afrikaanse Wikipedia het die [[Malgassiese Wikipedia]] verbygesteek wat hoeveelheid artikels betref en sodoende, die grootste Afrika-wiki volgens artikels geword, besuide die Sahara. '''November 2020''': Luidens 'n verslag van Greenman verkeer die Afrikaanse Wikipedia, wat Afrikataal en artikeltal betref, in die tweede posisie omrede die Egipties-Arabiese Wikipedia hom verbygesteek het (hoofsaaklik weens botgeskepte artikels). Afrikaans het nog nie 100 000 artikels bereik nie, terwyl die Egipties-Arabies in Junie 2020 alleen 257 000 byna oornag geskep het. Daar is egter slegs 29 aktiewe bydraers en die gehalte van die artikels van laasgenoemde Wikipedia laat veel te wense oor. Die Afrikaanse Wikipedia lyk wel belowend. By die Afrikaanse Wikipedia was daar 50 aktiewe bydraers, waaronder [[Gebruiker:Oesjaar]] en [[Gebruiker:Aliwal2012]] elkeen 1 000 wysigings in Oktober alleen aangebring het. Die Swahili Wikipedia toon ook 50 aktiewe bydraers in dieselfde maand, maar die hardwerkendstes onder hulle is nie moedertaalsprekers nie – dit besorg allerlei moeilikhede vir die groei van hierdie projek.<ref>[http://www.greenman.co.za/blog/?p=2734 Greenman. November 2020 African language Wikipedia update]</ref> '''Desember 2020''': Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gee 'n Wikipedia-handleiding uit, ''Die Afrikaanse Wikipedia en hoe om by te dra'', saamgestel deur Gideon Kotzé en Laurette Pretorius. '''22 Desember 2020 tot 15 Januarie 2021''': Vir die derde agtereenvolgende Desember word die jaar oudergewoonte afgesluit en die nuwe tegemoet geloop met die jaarlikse [[Wikipedia:Ontkiemingskompetisie/2020|Ontkiemingskompetisie]], wat 'n maand lank duur. Geskenkbewyse ter waarde van R2000, R1500, R1000 en R500 vir die 1ste, 2de, 3de en 4de plek onderskeidelik is op die spel. Die sommetjie wengeld is deur Wikimedia ZA beslis. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] (1ste), [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] (2de), [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt Tyrone Smith]] (3de), [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] (4de) is die wenners van die 2020/2021-kompetisie. Daar was 8 deelnemers.<ref>[[Wikipedia:Ontkiemingskompetisie/2020|Ontkiemingskompetisie 2020/2021]]</ref> === 2021 === '''16 Januarie 2021, 15:15'''. Op [[Pretoria FM]] voer Elsje van Jaarsveld 'n onderhoud met Deon Steyn, laasgenoemde op 6 deser reeds 12 jaar betrokke by die projek. By die Afrikaanse Wikipedia self het hy min of meer al 128&nbsp;000 wysigings aangebring. Sy grootste wens is dat 100&nbsp;000 artikels teen 15 November op die Afrikaanse Wikipedia bereik word, en meer gebruikers, of proeflesers sal aansluit. Ten tyde van die onderhoud is die artikelstand van die Afrikaanse Wikipedia om en by 95&nbsp;650; tydens die vorige onderhoud 3 jaar tevore was dit 34&nbsp;000; toe Steyn in 2009 aangesluit het was dit ongeveer 17&nbsp;000. Die projek is tans die 71ste grootste Wikipedia uit oor die 300 tale, en, minstens wat inhoud betref, die grootste Wikipedia in 'n Afrikataal. Die doelstelling om 100&nbsp;000 artikels voor 16 November te bereik is bloot 'n nuwe mylpaal voor oë; om in 'n nuwe (medium)groot kategorie ingedeel te word. Dit kan byna digterlik beskou word as die aanbreek van 'n stralende nuwe hoofstuk vir Afrikaanse Wikipedia; of 'n motor wat 100&nbsp;000&nbsp;km agter die blad het. Gewis sal die Afrikaanse Wikipedia egter dan ook 'n nuwe blaadjie moet omslaan wat die organisering betref: want nou is dit 100&nbsp;000+ artikels wat in stand gehou, op datum gebring en voortdurend bygewerk moet word. Die las raak nie minder nie. Van Jaarsveld stel voor die aanbreek van die 100&nbsp;000-kerf moet met 'n reuse partytjie luisterryk gevier word. Steyn sê 'n datum is reeds vasgemaak met die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] vir die 20-jarige viering; die reëlings is reeds uitgeklaar met prof. [[Anne-Marie Beukes]]. Daar sal op hierdie dag kennis en ondervinding uitgeruil word, asook potensiële nuwe gebruikers gewerf word. Die Afrikaanse Wikipedia self word 20 jaar oud op die 16de November 2021; al is die Afrikaanse Wikipedia die dertiende oudste weergawe, het ander jongeres hom verbygesteek – en dit bloot weens die tekort aan mannekrag. In Europa is veral die studente baie meer betrokke en rekenaarbedrewe; Suid-Afrika het nog 'n agterstand hiermee en die leeslus (vir die opdoen van agtergrondkennis om te kan bydra) is ook maar nie altyd daar nie. Afgesien van 'n bydrae tot die samelewing en naastediens, is daar steeds 'n geweldige tekort aan gedrukte vakliteratuur in Afrikaans (met, in ag genome, dat die digitale medium veral op die huidige oomblik sake vergemaklik), is die antwoord op die vraag waarom dit belangrik is om tot die Afrikaanse Wikipedia by te dra. Die Afrikaanse gedrukte bronne is trouens al so uitgeput dat daar toenemend na Engelstalige bronne gegryp word. Nuwelinge wat wil aansluit word gevra om as gebruikers te registreer; dit vergemaklik kommunikasie waar 'n gewone IP-adres nie kan nie. Daarmee klaar, kan die individu oor enige onderwerp skryf. Hulp kan verleen word op die betrokke artikel se besprekingsblad, die Geselshoekie en op die Facebookblad ([https://www.facebook.com/groups/231160206984566/ Afrikaanse Wikipedia]). Daar is veral 'n tekort aan vakkundige proeflesers (spesiale vermelding word gemaak van 'n [[Gebruiker:Burgert Behr|“goeie gebruiker wat eksjoernalis is; 'n pensioenaris”]] as voorbeeld); soms moet die hulp van die [[Taalkommissie]] ingeroep word. Op die vraag of [[Jimmy Wales]] munt geslaan het uit Wikipedia, sê Steyn die stigtings self samel heel goed geld van donateurs in om ander projekte te befonds. Wikipedia op sigself is egter maar een been van die Wikimedia-stigting; daar is hoeveel ander susterprojekte ([[Wikispecies]], [[Wikidata]], [[Wikitravel]], e.a.) asook die duur reserwe-apparatuur wat op hierdie geldjies teer. Ná afloop van 'n vorige onderhoud, volg Van Jaarsveld op, en verneem graag na die welstand van die Duitser [[Gebruiker:SpesBona|Sören Pfauder]], en of hy nog gereeld bydra, veral omdat hy, net soos die res van die Afrikaanse radioluisteraars, 'n gewone werksdag tussen 8 tot 5 het met al sy uitdagings. En te midde hiervan het hy hom geen moeite ontsien om sy tyd aan die projek af te staan nie. Ja, is die antwoord, Pfauder gaan steeds sy gang gedurende die week en doen steeds getrou die voorbladvoorbereiding elke Sondagaand, na gelang van sy beskikbare tyd, en dit wissel maar. Wat die bladtrekke betref: van die artikels wat die meeste besoek is in Desember is [[Geloftedag]], [[Die Gelofte]] en die [[Slag van Bloedrivier]]. Opvallend het die (covid-19-verwante) afsterwe van [[Elsa Joubert]] 'n skielike toename in lesers van haar artikel teweeggebring (400 bladtrekke oornag). Covid-19, en die skielike inperking op die vryheid van beweging, asook die sluiting van skole (en ander staatsinstellings), het ook sy deeltjie bygedra om die bladtrekke van skoolverwante artikels in veral April/Mei-maand 2020 te verhoog. Artikels uniek aan die Afrikaanse Wikipedia (met inbegrip die uitvoerige artikel oor Elsa Joubert met inligting wat in ander Wikipedias geheel en al ontbreek), sluit onder meer selfs [[Protea|Proteaspesies]] in, wat maar toegeskryf kan word aan die Suid-Afrikaanse milieu, met wetenskaplike inligting wat bygewerk word om aan die behoeftes van sowel onderwysers as leerlinge te voorsien. Op die vraag of mens statistiek kan bekom rakende mense in ander lande wat die Afrikaanse Wikipedia besigtig, verwys Steyn na [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/page-views-by-country/normal|map|last-month|(access)~desktop*mobile-app*mobile-web|monthly hierdie blad] '''18 Januarie 2021''': Ter viering van Wikipedia se 20ste verjaarsdag neem [[Gebruiker:Greenman|Greenman]] die Suid-Afrikaanse Wikipedias in oënskou (buiten Engels). Die Afrikaanse Wikipedia staan eerste, met 95&nbsp;700 artikels, 210 aktiewe bydraers die afgelope 30 dae (wat vandaalbestryders uit ander lande insluit), 40 bydraers wat ten minste 5 wysigings die afgelope maand aangebring het, 18 administrateurs, en 33&nbsp;040&nbsp;587 woorde. Die dieptepunt wat toegeken word, betreffende die voortdurende uitbou en wysigings teenoor die hoeveelheid bladsye wat reeds bestaan, is 46, vergeleke met Engels se 1&nbsp;045 (die hoogste trouens wêreldwyd), Frans se 240, Chinees se 201, Duits se 93 en Nederlands se 16. Die volgende top tien bydraers het almal meer as 150 wysigings oor 'n maandtydperk aangebring (in dalende volgorde): [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], [[Gebruiker:K175|K175]], [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]], [[Gebruiker:Charlielv55|Charliev55]], [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]], [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt Tyrone Smith]] en [[Gebruiker:Odriskelmac11|Odriskelmac11]]. Greenman is oor die algemeen tevrede met die stand van sake en het volle vertroue dat die 100&nbsp;000-kerf bereik sal word. Die ander Afrikatale se grootste hindernis is, net soos die Afrikaanse Wikipedia, die uitbou van uitvoerige lang artikels, met die uitsondering van die [[Tsonga Wikipedia]] waar die een enkele bydraer [[Gebruiker:Thuvack|Thuvack]] gehalte bo hoeveelheid verkies. Sy ywer word ook beloon met die diepte van die 703 artikels wat die hoogte inskiet: op 178.<ref>[http://www.greenman.co.za/blog/?p=2826 Greenman: South African language Wikipedias 20th birthday review, January, 18, 2021]</ref> Die leser word in dieselfde asem egter ook daaraan herinner dat 'n klein Wikipedia, wat gebuk gaan onder vandalisme, baie aktiwiteit toon, al is dit nie noodwendig opbouend nie. 'n Ander maatstaf wat gebruik kan word is die gemiddelde hoeveel woorde per artikel te bereken (wat ook probleme van sy eie besorg, veral as 'n vergelyking tussen oorwegend analitiese en oorwegend sintetiese tale getref word, of omskrywende taal pleks van bondige pront woorde gebruik word): : Tswana – 405 (woorde per artikel) : Afrikaans – 345 : Xhosa – 208 : Tsonga – 220 : Swati – 127 : Sotho – 127 : Venda – 93 : Zoeloe – 53 : Noord-Sotho – 32 '''18 Januarie 2021, 07:45''': Op die program ''Monitor'' ([[Radio Sonder Grense]]), tree die nuusanker Gustav Greyling in gesprek met Deon Steyn, verkose Direkteur van Wikimedia ZA, met die aanbreek van Wikipedia (met 317 tale) se 20ste bestaanjaar die afgelope naweek. Die vrae handel rondom die ontstaan, die groei, die neutraliteit, die besoekstatistiek van die afgelope jaar, asook die mylpale van die Afrikaanse Wikipedia. By laasgenoemde word die 100&nbsp;000-kerf weer herhaal, asook die doelwit om op meer plaaslike onderwerpe te fokus, om 'n meer lokale kleurtjie te gee, sodat die Afrikaanse Wikipedia nie bloot in 'n slaafse naprater van Europa sal ontaard nie, maar sal groei tot 'n selfstandige Wikipedia in eie reg. Die Afrikaanse Wikipedia het kort voor die onderhoud 95&nbsp;703 artikels bereik. Wat die handhawing van akkuraatheid betref, is die 18 administrateurs as hekwagters gelukkig daar om 'n ogie te hou oor die wysigings. Hul selfopgelegde [[Sisufos]]taak is om te sorg dat die bronne geldig is, en dat daar geen politiek, bemarking of eensydigheid by betrokke is wat die waarheid kan vertroebel nie. Artikels wat deur vandale geteiken word, draai gewoonlik om die ou twispunt dwarsdeur die eeue heen – die [[Midde-Ooste]] in die besonder. Sulke blaaie kan beskerming geniet sodra die nood begin druk. Algaande leer mens 'n muishond aan sy reuk ken: 'n anonieme IP-adres voorspel dikwels moeilikheid. Die ywerige en ernstige gebruiker sal tipies registreer, 'n gebruikersblad skep en meer oor homself uitwei, om hulp vra en betrokke raak. Die meeste bydraers is vernaamlik Suid-Afrikaners; een gebruiker bevind hom in Engeland, twee in Duitsland en een of twee in die VSA. Die probleem is ook nie soseer om afgetrede mense te werf nie; dit is eerder 'n gesukkel om die jongmense betrokke te kry. Daar is altyd nuwe gebruikers en proeflesers nodig gegewe die geweldige werksomvang. Belangstellendes kan die Facebookgroep kontak. '''10 September 2021''': Op die middagnuusprogram, ''Spektrum'', [[Radio Sonder Grense]], word die onderhoud tussen Marlinée Fouché en Deon Steyn uitgesaai, ter viering van die 100 000ste artikel. Die sukses is deels toe te skryf aan die Wikipediane se verbintenis daartoe en toewyding om altesaam 15 artikels per dag te skep, verkieslik met 'n Suid-Afrikaansheid. Die rol van die burokrate en administrateurs word net vlugtig weer aan die leke verduidelik. Ook die wenslikheid van registrasie word aangeroer. Die Afrikaanse Wikipediane wat 'n geruime tyd al bydra word oor die algemeen as 'n hegte gemeenskap beskou; elkeen het sy eie spesialiteit. Tot dusver is daar geen ander Afrikaanse digitale ensiklopedieplatform wat 'n verskeidenheid onderwerpe aanraak nie, en vakliteratuur (in boekvorm) is vir die publiek oor die algemeen byna onbekostigbaar en lomp ('n skoolkind kan gemakliker inligting op sy selfoon bekom en "ronddra"). Maar, deur die kennis te verwerk en die bronne te lys, kan daar altyd iemand wees wat die feite gaan naspoor. Skoolverwante onderwerpe (sedert die Covid-inperkingstydperk) kry die meeste aftrek. Steyn bedank ook die ondersteuning en goedgesindheid van die Afrikaanse Akademie, in die verkryging van die nodige vakterminologie om die artikels te skryf. '''13 September 2021, 11:29-11:34'''. Omroepster Susan Botha gesels op Pretoria FM met Deon Steyn, direkteur van die WikimediaZA Stigting, ook oor die 100&nbsp;000-kerf wat bereik is voor die 20ste verjaarsdag wat op 16 November 2021 gevier sal word. Die Afrikaanse Wikipedia is 71ste op die ranglys van die Wikipedias wat grootte aanbetref, uit 353 tale. Dit vergelyk goed, sou mens in ag neem dat Afrikaans die 140ste grootste taal uit die 7&nbsp;000 tale dwarsoor die wêreld is. Van die inhoud wat die besoekers kan verwag is "iets vir almal". Hy beskou veral die [[Sterrekunde|sterrekundeportaal]] as wêreldklas en op datum. Meer as 1&nbsp;300 [[Vis|visartikels]] is beskikbaar, meer as 3&nbsp;000 fynbosspesies, meer as 700 boomspesies, en die artikels van die Suid-Afrikaanse Vloot vorder fluks. Die [[Wiskunde|Wiskundeportaal]] kort wel aandag sodat leerlinge, onderwysers en ouers die artikels bruikbaar genoeg kan vind. Op die vraag hoe iemand betrokke kan raak is die registrasie en IP-adresopsie beskikbaar, hoewel laasgenoemde nie daarin slaag om die gebruiker by die gemeenskap in te skakel nie. 'n Artikel wat veral moeite geverg het om te vertaal is die [[Manhattan-projek]] – die hulp van die Taalkommissie moes telkens ingeroep word vir die kernfisikabegrippe. '''14 November 2021.''' 'n Berig verskyn in die Afrikaanse Sondagkoerant, ''Rapport'', wat melding maak van die Afrikaanse Wikipedia se 20ste verjaarsdag wat die Dinsdag, 16 November, in Pretoria luisterryk gevier word. Teen saktyd was dit die grootste Afrikataal en die 71ste grootste van altesaam 323 tale op die digitale ensiklopedie, met 16 administrateurs en 4 burokrate. 5,5 miljoen bladlese in Juniemaand 2020 het sy hoogtepunt in Februarie 2021 bereik – 10,9 miljoen. Die onderwerpe is wyd uiteenlopend: die ruimte, geologie, die Suid-Afrikaanse susterskerke, [[Vegvliegtuig|vegvliegtuie]], politieke figure, skrywers, kunstenaars, [[Stoomlokomotief|stoomlokomotiewe]], noem maar op. [[Maryana Iskander]], hoofuitvoerende beampte van Wikimedia, het aan die koerant gesê: "Hul werk is 'n voorbeeld daarvan dat Wikipedia meer as net 'n webtuiste is: Dit is ook mense wat aan mekaar verbind is deur hul passie vir kennis." Saam met die sjampanjeproppe wat klap, volg die hoofpyn. Vergrysing is maar een kopseer – die meeste bydraers van hierdie Gideonsbende is "minstens 30 jaar oud", met weinig jonger bydraers met geesdrif wat aansluit en handjie bysit. Die druk op Afrikaans as onderrigtaal knel die aantal nuwe tegniese boeke en tegniese handboeke in Afrikaans wat as bron moet dien – die meeste Afrikaanse werke is reeds uitgeput of te verouderd vir gebruik (of eenvoudig onbekombaar). Sonder ironie word daar juis nou meer vertalings uit die Engelse Wikipedia gedoen. Die Afrikaanse Wikipedia het geen groot begroting nie, en elkeen moet op eie houtjie oor die weg kom – sonder 'n sent van die Suid-Afrikaanse regering. Die betrokkenheid van die bruin gemeenskap by die projek kan beter wees. Masjienvertalings en vandalisme duik kort-kort op en word hand en tand beveg.<ref>Jansen, J. 2021. Afrikaans is groot op Wikipedia. ''Rapport'', 14 November:12.</ref> '''22 November 2021'''. Marlinée Fouché, [[RSG]] nuusjoernalis lewer ‘n inset op ''Monitor'' oor die mag van Afrikaans in die digitale ruimte deur daarop te wys dat Afrikaans een van slegs 5 moderne tale is, wat so gevorderd is dat dit sedert die begin van die twintigste eeu tot volwaardige akademiese taal gevorder het. Daar word boonop heelwat vordering gemaak in die gebruik daarvan in die digitale ruimte, soos soekenjins en die digitale ensiklopedie, [[Wikipedia]]. Tydens die twintigste verjaarsdagviering van dié Afrikaanse Wikipedia is die klem geplaas op die mag van die aanlyn Afrikaanse gemeenskap vir die bevordering van dié taal in die oordrag van [[kennis]]. Marlinée Fouché berig diegene wat reeds skouer aan die wiel sit, se geesdrif ken geen perke nie. Deon Steyn (Oesjaar) het gesê dat die Afrikaanse Wikipedia beskryf kan word as een van die grootse voortdurende Afrikaanse gemeenskapsprojekte. Emeritus professor Laurette Pretorius stel dat ‘n platform soos Wikipedia ‘n bydra lewer tot die voortbestaan van Afrikaans, gebaseer op die aantal moedertaal en ander sprekers, die ouderdom van dié sprekers en taaltegnologie sowel as taalhulpbronne beskikbaar. Laastens kan jy die taal in enige domein, plek en vakgebied gebruik. Vir jong sprekers is die digitale milieu veral goed, maar die vraag bestaan of jong mense dit in Afrikaans wil doen. Die vloeibaarheid van Wikipedia maak dit ideaal om die taal uit te bou. Volgens prof Pretorius kan ‘n Wikipedia-bydraer soms ‘n term in ‘n artikel plaas wat dan weer deur ander gebruikers verander kan word indien nodig. Elke mens kan bydra en elke mens kan redigeer. Pretorius beskou Wikipedia as ‘n toenemend noodsaaklike liefdestaak. Die feit dat ons in die digitale wêreld ingedwing is, en met die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika|pandemie]] het mense tot die besef gekom dat daar soveel geleenthede is, soveel goed om te doen en soveel probleme wat opgelos kan word. Marlinée Fouché vra wie is die skrywer wat op die stadium hierdie liefdestaak aanpak. Rooiratel, Oesjaar en Sobaka stel hulself voor. Hierdie skrywers is tussen dertig en sestig jaar oud. Rooiratel verwys na ‘n gunsteling kleur en dier, Oesjaar na [[whisky]] wat altyd ‘n goeie oesjaar het, in teenstelling met wyn, en Sobaka (Russies vir hond) na ‘n voorheen ietwat obsessiewe belangstelling in die [[USSR]] en [[Rusland]]. Hy het dié naam vir ‘n hond gegee net voor hy sy Wikipedia gebruikersnaam geskep het. Rooiratel stel dit dat ‘n persoon nie noodwendig ‘n kenner op ‘n onderwerp hoef te wees om ‘n artikel daaroor te skryf nie. ‘n Persoon kan gebruik maak van bronne en verwysings van ander mense, wat die kenners is. Jou taak as Wikipedia-skrywer is om dit bymekaar te sit. Onderwerpe waaroor Rooiratel skryf is uiteenlopend. Hy verwys na die interessante verhaal van [[Rosamund Everard-Steenkamp]], een van die eerste vroulike vlieëniers in Suid-Afrika, wat ook die eerste vrou ter wêreld was wat 'n [[straalvliegtuig]] gevlieg het. Hierdie artikel bly uniek aan die Afrikaanse Wikipedia. Sobaka verwys na die uitdagings om tegniese terme in Afrikaans op te spoor tydens die vertaal van artikels na Afrikaans. Hy noem byvoorbeeld dat hy tydens die vertaling van die [[Wright-broers]] artikel, ‘n [[lugvaart]]-termelys wat ‘n individu goedgunstiglik op die internet geplaas het, as van groot waarde gevind het. Op die vraag hoekom iemand soveel tyd sou spandeer om sonder betaling artikels op Wikipedia te skep, het Sobaka grappenderwys genoem dat dit weens die verslawende aard daarvan is. Hy stel dat dit in wese ‘n interne motivering is wat dit op die ou einde moontlik maak. Oesjaar bevestig hy is ook verslaaf aan Wikipedia. Dit gee hom die geleentheid om sy brein te gebruik en terselfde tyd kennis op te doen. Volgens Rooiratel sal iemand wat nie self op Wikipedia werk nie, nie maklik verstaan waarom iemand so baie vrye tyd daaraan spandeer nie. Rooiratel bevestig dat enigiemand ‘n bydrae kan lewer tot Wikipedia. Daar sal altyd iemand wees wat die antwoord ken en/of leiding kan verskaf waar nodig.<ref> Die Mag Van Afrikaans in die Digitale Ruimte, Monitor, 22 November 2021. https://omny.fm/shows/monitor/s-word-afrikaans-in-die-digitale-ruimte-uitgebre-1#description</ref> === 2022 === '''14 Augustus 2022'''. Ian Gilfillan (ook bekend as [[Gebruiker:Greenman|Greenman]]), gee 'n kort oorsig van die algemene stand van die Suid-Afrikaanse Wikipedias. Die Afrikaanse Wikipedia het die 100&nbsp;000-mylpaal bereik en toon steeds ononderbroke vooruitgang. Die getal bydraers floreer, die talryke administrateurs is moedertaalsprekers. Voorts is goeie bande met die Afrikaanse media gesmee om nie uit die kollig te verdwyn nie.<ref>[http://www.greenman.co.za/blog/?p=2872&fbclid=IwAR2lKn8OFs7_GOEvMz3zLtfLT3xVK_rbGheEm2fB_ISbSxrBlYtjd2SC9TY Greenman.co.za: South African language Wikipedias – Wikimania 2022 update]</ref> '''18 Augustus 2022, 20:28 tot 20:34'''. Deon Steyn, direkteur van die Wikimedia Stigting, het weer die gehoorstuk in die hand wanneer Susan Botha van Pretoria FM hom tydens ''Rondomtalie'' 'n paar vragies stel. Die Afrikaanse Wikipedia het reeds 104&nbsp;000 artikels bereik en uit 328 Wikipedias is die Afrikaanse Wikipedia nou in die 69ste plek. Die bladtrekke is so 1 miljoen per maand. Volgens Steyn kom die eer waarskynlik Covid-19 toe: die onderwysers het met hul hande in die hare gesit, die pad van die minste weerstand gevolg en die leerlinge allerlei take met behulp van die internet laat doen; sodoende is die Afrikaanse Wikipedia vir die eerste keer in hul midde ontdek. Die meeste bydraers is al 'n dekade of langer betrokke, en hul beroepe en belangstellings is van uiteenlopende aard. Nuwelinge wat wil bydra kan registreer, maar indien hul so effe afgeskrik voel deur die nuwe en onbekende omgewing, kan hul gaan aanklop by die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] (met spesiale dank aan prof. Anne-Marie Beukes). Vir hierdie opleiding kan die instituut geskakel word by 086-133-3786. Ook gaan borde uitgehang word wat die SAAWK aandui as die fisiese tuiste van die Afrikaanse Wikipedia, ten einde die organisasie (die Afrikaanse Wikipedia) vir die breë publiek sigbaar te maak. Wat die kriteria vir bydraers aanbetref moet diegene onthou dat die styl koud, onpartydig, feitelik, emosieloos en betreklik droog en humorloos is, soos 'n ensiklopedie betaam. Die probleem word op sy naam genoem, en basta: indien die nuweling hom of haar nie hiermee kan vereenselwig nie, is hul roeping eerder om storieboeke te skryf. Die toekoms van Wikipedia lyk besonder blink, sê Steyn: hoe swaarder die monolitiese politiek teen Afrikaans begin draai, des te meer sal bydraers toestroom om te red wat daar nog te redde is vir die nageslag. [[Lêer:BordWikipedia16November2022.jpg|links|duimnael|Naambord by die SAAWK]] '''16 November 2022'''. ‘n Funksie om die Afrikaanse Wikipedia se 21ste verjaarsdag te vier word aangebied by die kantore van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns in Pretoria. Die Akademie het ook tydens die funksie amptelik die fisiese tuiste van die Afrikaanse Wikipedia geword toe Prof Anne-Marie Beukes, uitvoerende hoof van die Akademie en Deon Steyn, direkteur van die Afrikaanse Wikipedia ‘n naambord onthul het wat lees ‘’Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns is die trotse tuiste van die Afrikaanse Wikipedia’’. [[Lêer:Gebruikers 21 Jaar 2022 16 Nov 2022.jpg|duimnael]] Deon Steyn bring hulde aan al die gebruikers wat bygedra het om die 105 580 artikels soos op 16 November 2022, reeds op die Afrikaanse Wikipedia geplaas is. Hy stel ‘n ambisieuse doelwit van 1 miljoen artikels teen 2026. Steyn wys ook daarop dat die drie aktiefste bydraers ouer as 60 is, wat weereens die erns van die werwing van jong bydraers onderstreep. In terme van die pad vorentoe word onder andere opleiding, besoek aan skole, skakeling met die Afrikaanse Departemente aan universiteite, media verhoudings en spesiale projekte soos skryfkompetisies voorgestel. === 2023 === '''27 April 2023'''. Die Afrikaanse Wikipedia, in samewerking met [[Netwerk (Namibië)|Netwerk Namibië]], het ’n werkwinkel aangebied in [[Windhoek]]. Daar was dertien verteenwoordigers van, onder andere die Namibiese Departement van Kuns en Toerisme, die [[Universiteit van Namibië]] en die ATKB. Deon Steyn, Direkteur Afrikaans van WikimediaZA, het die werkswinkel aangebied. Deon het gefokus op die [[geskiedenis van Wikipedia]] en veral op die Afrikaanse Wikipedia. Daar is ook besluit dat die werkswinkel ’n jaarlikse instelling gaan word en dat ’n Afrikaanse Wikipedia-naambord by die kultuurmuseum aangebring gaan word. '''19 Julie 2023'''. In ‘n artikel “''Biggest South African language Wikipedias and their editors''” deur Hanno Labuschagne gepubliseer op ''MyBroadband'' verklaar Douglas Scott, direkteur van Wikimedia ZA dat: “Behalwe Engels, is Afrikaans verreweg die grootste Suid-Afrikaanse Wikipedia taal – beide in terme van aantal artikels en grootte van hul vrywilligersgemeenskap.” "Afrikaanse Wikipedia het 'n stadium van vinnige groei in die aantal nuwe Wikipedia-artikels wat elke dag geskep word en 'n lesertaltoename van 15% in die afgelope jaar betree." In die geheel beklee Afrikaans die 70ste plek uit 322 wêreldtale waarin Wikipedia-artikels geskryf is. Deon Steyn, inwoner van [[Krugersdorp]], het meer as 10% van alle Afrikaanse inskrywings op Wikipedia bygedra, het Scott aan ''MyBroadband'' gesê. Die voormalige [[Telkom]]-werknemer het homself onlangs in 'n onderhoud met die Afrikaanse aanlyn publikasie [[Netwerk24]] as 'n "oupa" van Wikipedia beskryf. In die afgelope 14 jaar het hy meer as 12 565 Afrikaanse artikels geskryf en 208 000 regstellings onder die gebruikersnaam “Oesjaar” aangebring. Volgens Wikimedia ZA-lid Ian Gilfillan was die top Afrikaanse Wikipedia artikel skeppers in 2022, Oesjaar met 2 156, Aliwal2012 met 1 828, Burger Behr met 622 en Rooiratel met 612.<ref>Labuschagne, Hanno, 19 Julie 2023, ''Biggest South African language Wikipedias and their editors''. https://mybroadband.co.za/news/internet/500319-biggest-wikipedia-south-african-languages-and-editors.html </ref> [[Lêer:Beyweraars vir die Afrikaanse Wikipedia.jpg|duimnael|Die Beyweraars vir die Afrikaanse Wikipedia]] '''16 November 2023'''. Die Afrikaanse Wikipedia het hul 22ste verjaarsdag by die Akademiekantoor gevier. By hierdie geleentheid is 'n nuwe ondersteuningsgroep, Die Beyweraars vir die Afrikaanse Wikipedia gestig. Hierdie groep se hoofdoel is om ondersteuning te gee om toe te sien dat die somtotaal van mensekennis op 'n vrye Afrikaanse digitale ensiklopedie beskikbaar sal wees as nalatenskap vir Afrikaanssprekendes nou en in die toekoms. Die stigterslede van Die Beyweraars is deur Deon Steyn, die direkteur van die Afrikaanse Wikipedia en prof [[Anne-Marie Beukes]] bekend gestel: [[Afrikaanse Taalraad]], Die [[Taalkommissie]], [[Pretoria FM]]; [[FEDSAS]]; [[Afrikaans.com]], [[Naledi Uitgewers|Naledi]], [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum|NALN]], [[Protea Boekhuis]], [[Voortrekkermonument]], [[Die Erfenisstigting]], [[FAK]], [[Genootskap vir die Handhawing van Afrikaans]] en [[Nuuseum]]. Die stigterslede het by die funksie hul onderneming om 'n Beyweraar te wees bekragtig deur hul stigterlidsertifikate te onderteken. Die Afrikaanse Wikipedia het ook erelidmaatskap van die Beyweraars toegeken aan prof Laurette Pretorius vir haar uitsonderlike bydrae tot die bewusmaking van en die beywering vir die groei van die Afrikaanse Wikipedia. Voorts het Deon Steyn by die geleentheid die pryse vir die eerste, tweede en derde plek wenners van die Afrikaanse Wikipedia Hoërskool Skryfkompetisie 2023 toegeken. Dit is die eerste jaar wat hierdie kompetisie aangebied is om jong mense bewus te maak van en geleentheid te gee om artikels op die vrye aanlyn ensiklopedie in Afrikaans te skryf. *Eerste plek: Vicky-Lee Puchert, Xiaomei Smit, Caroline du Preez, Sharminique Breytenbach, Anke Cornelius en Chanelle Liebenberg (Graad 11-span van Hoërskool Die Anker) *Tweede plek: Hendré Strauss en Daniel Strydom (Graad 8- span van die CVO Skool Pretoria) *Derde plek: Marlizelle Burger (Sonneveld Akademie) Die wen artikels was eerste [[voedingsfeite-etiket]], tweede [[Verskroeideaardebeleid]] en derde [[Joseph Patrick Kennedy]]. '''Julie tot Desember 2023'''. Die Afrikaanse Wikipedia stel die eerste taalpraktisynintern aan, wat die Afrikaanse Wikipedia administratief en taalkundig gerugsteun het. Die posisie is beklee deur Ankia Pepler, ‘n meestersgraadstudent aan die Universiteit van Pretoria in die Afrikaanse Taalkunde. Sy het onder die gebruikersnaam [[Gebruiker:Taalfoendi|Taalfoendi]] gehelp met veral taalnavrae en het ook die administrasie vir die eerste skoleskryfkompetisie hanteer. Ankia het voorts die praktiese samewerking tussen die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns en die Afrikaanse Wikipedia gedurende haar dienstydperk versterk. === 2024 === '''15 Desember 2023 tot 15 Januarie 2024''': Vir die vyfde agtereenvolgende keer word die jaar oudergewoonte afgesluit en die nuwe tegemoet geloop met 'n [[Wikipedia:Ontkiemingskompetisie 2023|Ontkiemingskompetisie]]. Die wenners van die kompetisie was Sobaka (1ste), Lefcentreright (2de), Jcwf (3de) en Aliwal2012 (4de). Daar was 6 deelnemers en 200 artikels is ontkiem. Dit kom neer op meer as ‘n allemintige een miljoen grepe wat tydens die kompetisie bygevoeg is tot die Afrikaanse Wikipedia. '''23 Januarie 2024''': [[Overvaal Stereo]] voer 'n onderhoud met [[gebruiker:Oesjaar]]. Dit is die eerste gesprek in weeklikse insette oor Wikipedia op die stasie. Weeklikse radio-insette oor die Afrikaanse Wikipedia word ook op die Waarheid Radio gedoen. '''28 Februarie 2024''': In ‘n onderhoud met [[Wannie Carstens]] oor Afrikaans in Namibië en in Suid-Afrika vra Menán van Heerden oor Afrikaans as onderrigtaal en die vraagstuk rondom Afrikaans se uitsterf – jou gevoel oor Afrikaans in Suid-Afrika in 2024? <blockquote>Menán, ek hou my hart vas. Die druk via die omstrede Bela-wetgewing, die jongste gerugte oor die afskaal van Afrikaans by die [[SABC]], die absolute gebrek aan politieke wil om meertaligheid in ons veeltalige land normaal te maak, is van die tekens wat ’n mens nie durf ignoreer nie. Kort-kort is daar die een of ander negatiewe beriggewing oor Afrikaans. Maar aan die ander kant is daar weer wonderlike dinge wat in Afrikaans gebeur, soos die talle nuwe Afrikaanse rolprente wat verskyn, ’n lewendige Afrikaanse leeskultuur (wel van populêre literatuur en nie noodwendig sware letterkunde nie), talle Afrikaanse gemeenskapsradio’s, [[KKNK|Afrikaanse kunstefeeste]], Afrikaanse organisasies wat steeds hulle bes doen om Afrikaans se belange te bevorder, die Afrikaanse Wikipedia wat danksy die werk van [[gebruiker:Oesjaar|Deon Steyn]] en sy medewerkers so mooi groei, die [[WAT]] se dele wat nog gereeld verskyn (soos T in 2023, en daar word reeds hard aan U gewerk), Afrikaanssprekendes se deelname aan gemeenskapsprojekte om van die land ’n beter plek te maak (met mense soos Barend le Grange wat soveel regrukprojekte inisieer, André van Pletzen van Kroonstad, Giel Bekker van Senekal, en talle ander), dan skep ek weer moed.” <ref> Menán van Heerden en Wannie Carstens, onderhoud op 28 Februarie 2024. Afrikaans in Namibië, Afrikaans in Suid-Afrika. https://www.litnet.co.za/afrikaans-in-namibie-afrikaans-in-suid-afrika/ Besoek op 29 Februarie 2024.</ref></blockquote> '''18 April 2024''' ː [[Netwerk (Namibië)|Netwerk Namibië]] het as 'n amptelike Beyweraar vir die Afrikaanse Wikipedia aangesluit.<ref>Facebook, Afrikaanse Wikipedia, https://www.facebook.com/groups/231160206984566 besoek 20 April 2024.</ref> '''6 Junie 2024''' ː [[gebruiker:Sobaka|Sobaka]] lewer ‘n Afrikaanse Wikipedia bewusmakingvoorligting tydens ‘n [[Suid-Afrikaanse Onderwysersunie]] (SAOU) werkswinkel in Pretoria. '''30 Junie 2024''': ''[[Rapport]]'' se leefstylbylaag, ''Beleef'', publiseer ‘n artikel “Wikipediane in murg en been” deur Ernusta Maralack wat stel dat die "Afrikaanse Wikipedia, ’n gratis-inhoud-ensiklopedie nes sy Engelse boetie, ’n magdom kennis bied waarby veral Afrikaanse leerlinge kan baat”. Die artikel belig die tweede skoleskryfkompetisie vir hoërskoolleerlinge. Die doel van die kompetisie is om leerlinge aan te moedig om “Wikipediane” te word en dat hulle vir die Afrikaanse Wikipedia sal begin skryf. Die kompetisie begin op 9 Julie en die wenner word op 14 November aangewys. Die artikel wys op die dilemma wat ouers en leerders in die gesig staar om skooltake te voltooi. Hoewel alles op die internet-soekenjin Google opspoorbaar is, is die inligting in Engels en moet die taalgrens ook eers oorbrug word. Om inligting in jou moedertaal te verkry sal dus altyd die eerste prys wees, en die Afrikaanse weergawe van Wikipedia vul juis hierdie belangrike leemte. In die artikel deel twee Wikipediane dr Rianne van Vuuren en dr Friedel Wolf hulle sienings en ervarings oor die waarde van die Afrikaanse Wikipedia. '''17 Julie 2024''' ː [[Radio Overberg]] voer 'n onderhoud met [[gebruiker:Oesjaar]]. Dit is die eerste gesprek in weeklikse insette oor Wikipedia op die stasie. Weeklikse radio-insette oor die Afrikaanse Wikipedia word ook op [[Overvaal Stereo]] en die Waarheid Radio gedoen. '''14 November 2024''': Die Afrikaanse Wikipedia se 23ste verjaardagviering is by [[Akademia]] se Leribakampus in [[Centurion]] aangebied. Die wenners van die Afrikaanse Wikipedia Hoërskoolskryfkompetisie 2024 is ook tydens die funksie vereer. Die Hoërskoolskryfkompetisie vir 2024 het 49 registrasies ontvang (amper dubbeld die hoeveelheid registrasies as in 2023), nege spaninskrywings en 'n groottotaal van 69 leerders landswyd wat deelgeneem het. Die nasionale reikwydte is vergroot van 10 skole in 2023 na 21 skole in onderskeidelik Gauteng, Mpumalanga, die Vrystaat en die Wes-Kaap. Daar was 'n duidelike verhoging in die gehalte van die inskrywings, veral te bespeur aan die terugvoer wat ons van die beoordelaars ontvang het. Die drie wenners van die kompetisie is Donderdagoggend 14 November 2024 op [[Pretoria FM]] aangekondig. Die wenners was: * Eerste plek: Michelle de Beer, Graad 9-leerling van Hoër Volkskool Heidelberg - wenartikel oor [[James Christopher Harrison]]. * Tweede plek: Zelke van Zyl, Graad 11-leerling van Hoërskool Witteberg in Bethlehem - artikel oor [[Die Slag van Biddulphsberg]]. * Derde plek: Abigail de Beer, Graad 10-leerling van Hoërskool Middelburg - artikel oor [[Donker suurstof]]. === 2025 === '''April 2025''' :[[Stefaans Coetzee]] skryf in ''[[Taalgenoot]]'' (Herfs 2025) in die artikel “Toeps wat die taal praat” dat die Afrikaanse Wikipedia ’n belangrike digitale kennisbron geword het. Volgens Deon Steyn, van die Afrikaanse Wikipedia, ontvang die webwerf meer as 1,5 miljoen besoeke per maand en het dit reeds meer as ’n halfmiljoen besoeke uit die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gehad. Die Afrikaanse Wikipedia, wat in 2001 gestig is, bevat meer as 120 000 artikels en word toenemend deur leerders en studente as bron gebruik. Die grootste uitdaging bly egter die beperkte aantal vrywilligers wat die inhoud moet uitbrei, terwyl die behoefte aan moderne digitale Afrikaanse kennisbronne steeds groei.<ref> Stefaans Coetzee, Herf 2025. “Toeps wat Die Taal Praat.” [[Taalgenoot]] https://indd.adobe.com/view/54facf7d-d2cf-4713-bd16-b7f0145064c9 Besoek 16 Maart 2026.</ref> === 2026 === [[Lêer:WikipediaKarstensenvanPamel2026A.jpg|duimnael|Geert van Pamel (links) van Wikimedia België ontmoet prof Wannie Carstens (regs) in Gent, België.]] '''1 Maart 2026''': Professor [[Wannie Carstens]], ‘n prominente Afrikaanse taalkundige, praat oor die stand van Afrikaans in op die [[RSG]] program [[Taaldinge]]. Hy noem onder andere die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die uitbou van die taal op digitale vlak. Tydens sy gesprek met Deon Steyn word hy op hoogte gehou van nuwe Afrikaanse inskrywings en hoe besoekersgetalle toeneem. Die feit dat Afrikaans ‘n Wikipedia het, maak dit ‘n besondere taal aangesien baie tale dit nie het nie. Dit is ook die grootste Wikipedia in ‘n Afrikataal. [[Lêer:Wikimania Discott 24 July 2026 A.jpeg|duimnael|Discott aanbieding tydens Wikimania 2026 in Parys.]] '''5 Maart 2026''': Prof Wannie Carstens het ‘n welwillendheidsontmoeting in [[Gent]], [[België]] gehad met Geert van Pamel van Wikimedia België. Tydens die ontmoeting is ooreengekom om ‘n toekomstige byeenkoms met beide die Belgiese en Nederlandse Wikimedia’s te reël. '''1 Mei 2026 tot 31 Mei 2026''': Die [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026|Afrikaanse Wikipedia se skryfwedstryd]] het plaasgevind. Op die spel was Amazon-geskenkbewyse ter waarde van R5 000 (1ste prys), R4 000 (2de prys) en R3 000 (3de prys) afsonderlik. Te midde van die hoë belangstelling<ref>[https://pageviews.wmcloud.org/?project=af.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&start=2026-05-01&end=2026-05-31&pages=Wikipedia:Skryfwedstryd_2026 Pageviews Analysis: 1 Mei 2026 tot 31 Mei 2026]</ref> was daar maar 7 inskrywings, waarvan 1 deelnemer onttrek het. Die gemene deler tussen al die onderwerpe in die inskrywings aangeroer (onafhanklik van mekaar) is die verganklikheid, vervangbaarheid of duursaamheid van ouer (denk)stelsels of tegnologie; met nadruk op die werking en argitektuur daarvan. Die gelukkige pryswenners is: in die 1ste plek, [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]]); in die 2de plek, [[Gebruiker:Gaius_le_Roux|Gaius le Roux]] ([[Douglas DC-3]]), en in die 3de plek: [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]]). '''8 Junie 2026''': [[Gebruiker:Oesjaar|Deon Steyn]] word in [[Afriforum]] se nuus deur Alana Bailey tot 'Taalheld nommer 6' gereken; op een lyn gestel met die 5 Bybelvertalers van die vorige eeu.<ref>[https://www.artikels.afriforum.co.za/taalhelde-die-bybelvertalers/ Bailey, A. 2026. Taalhelde: Die Bybelvertalers. ''Afriforum Nuus'', 25 Mei]</ref> Kort na die Suid-Afrikaanse flora-uitstalling se sukses by die Chelsea-blommeskou, is Deon Steyn, veteraan-vrywilliger van die Afrikaanse Wikipedia, gekies om 'n aanbieding te lewer by die jaarlikse Wikimania-konferensie te Parys. Sy praatjie fokus op die vordering en tegniese uitdagings van 'n plaaslike florafotoprojek, wat die ontsluiting van sowat 60 000 inheemse plantfoto's behels wat gratis deur die internasionaal bekroonde planttaksonoom prof. Braam van Wyk beskikbaar gestel is. Hierdie inisiatief versterk die Afrikaanse Wikipedia – wat tans sowat 129 204 artikels bevat en gemiddeld 2,3 miljoen besoeke per maand lok – as die grootste digitale bron oor Suider-Afrikaanse flora. Die uitbouing van hierdie platform is van kritieke belang, aangesien die beskikbaarheid van omvattende inhoud in minderheidstale versterk word. Ook Afrikaans en die ryk Suid-Afrikaanse erfenis word op die internasionale verhoog in die kollig geplaas.<ref>[https://www.artikels.afriforum.co.za/taalheld-6-van-2026-afrikaans-en-suid-afrikaanse-flora-in-die-internasionale-kollig/?brid=YWdncwFrVTP_pXQMQ0AZAh80PNMy Bailey, A. 2026. Taalheld 6 van 2026: Afrikaans en Suid-Afrikaanse flora in die internasionale kollig. ''Afriforum Nuus'', 8 Junie]</ref> [[Lêer:Wikimania-Discott 24 July 2026.jpg|duimnael|Aanbieding van "''Rooting for Knowledge: Why we need a Wiki-Botanist Action Group Today''” ]] '''24 Junie 2026''':: Gebruiker Discott het 'n kort voordrag "''Rooting for Knowledge: Why we need a Wiki-Botanist Action Group Today''” aangebied tydens [[Wikimania]] 2026 in Parys, Frankryk. Die Afrikaanse Wikipedia se vrywillige plantprojekspan het tydens Wikimania 2026 internasionale aandag gevestig op ’n omvangryke Suid-Afrikaanse biodiversiteitsprojek wat uit die lewenstaak van die afgetrede plantkundige prof. [[Abraham Erasmus van Wyk]] spruit. Hy stel meer as 60 000 foto’s van Suider-Afrikaanse plante vir gebruik op [[Wikimedia Commons]] beskikbaar. Onder koördinering van Deon Steyn (Oesjaar), met taksonomiese bevestiging deur prof. Van Wyk en die oplaai en koppeling van foto’s aan Wikimedia Commons en [[Wikidata]], is reeds meer as 21 000 foto’s ontsluit, terwyl die Afrikaanse Wikipedia in Julie 2026 sy mikpunt van 10 000 artikels oor Suid-Afrikaanse flora bereik het. Die projek verander ’n private fotografiese versameling in ’n betroubare, veeltalige en wêreldwyd bruikbare kennisbron en dien as bewys dat kleiner taal-Wikipedias ook oorspronklike kennis van internasionale waarde kan skep. Ná die Wikimania-voordrag word daar nou gewerk aan ’n internasionale Wiki-botanis-aksiegroep en ’n moontlike Wikimedia-biodiversiteitsbyeenkoms voor die [[Internasionale Botaniese Kongres]] van 2029 in Kaapstad, waar plantkundiges, taksonome, fotograwe, navorsingsinstellings en Wikimedia-vrywilligers kan saamwerk om biodiversiteitskennis beter te dokumenteer en vrylik toeganklik te maak. == Groei == [[Lêer:Mylpale.svg|class=skin-invert-image|duimnael|700px|senter|Grafiek van die aantal artikels op die Afrikaanse Wikipedia tot November 2024]] <div style="float: right;" class="skin-invert-image"> <timeline> ImageSize = width:130 height:2000 PlotArea = width:35 height:1800 left:50 bottom:40 AlignBars = early Colors = id:linecolor value:rgb(0.62,0.62,0.94) id:rg value:red DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:16/11/2001 till:31/08/2026 TimeAxis = orientation:vertical ScaleMajor = unit:year increment:1 start:2002 PlotData= from:16/11/2001 till:end color:rg at:16/12/2001 shift:(60,0) align:right text:Begin at:01/08/2002 shift:(60,0) align:right text:50 at:01/04/2003 shift:(60,0) align:right text:100 at:01/08/2003 shift:(60,0) align:right text:250 at:01/11/2003 shift:(60,0) align:right text:500 at:01/01/2004 shift:(60,0) align:right text:1&nbsp;000 at:01/03/2004 shift:(60,0) align:right text:2&nbsp;000 at:01/03/2006 shift:(60,0) align:right text:5&nbsp;000 at:29/12/2007 shift:(60,0) align:right text:9&nbsp;000 at:01/06/2008 shift:(60,0) align:right text:10&nbsp;000 at:01/05/2010 shift:(60,0) align:right text:15&nbsp;000 at:01/08/2010 shift:(60,0) align:right text:16&nbsp;000 at:10/02/2011 shift:(60,0) align:right text:17&nbsp;000 at:07/06/2011 shift:(60,0) align:right text:18&nbsp;000 at:11/11/2011 shift:(60,0) align:right text:20&nbsp;000 at:03/04/2012 shift:(60,0) align:right text:22&nbsp;000 at:04/09/2012 shift:(60,0) align:right text:24&nbsp;000 at:23/02/2013 shift:(60,0) align:right text:26&nbsp;000 at:07/08/2013 shift:(60,0) align:right text:28&nbsp;000 at:21/01/2014 shift:(60,0) align:right text:30&nbsp;000 at:05/07/2014 shift:(60,0) align:right text:32&nbsp;000 at:04/01/2015 shift:(60,0) align:right text:34&nbsp;000 at:16/07/2015 shift:(60,0) align:right text:36&nbsp;000 at:17/12/2015 shift:(60,0) align:right text:38&nbsp;000 at:05/05/2016 shift:(60,0) align:right text:40&nbsp;000 at:14/10/2016 shift:(60,0) align:right text:42&nbsp;000 at:05/03/2017 shift:(60,0) align:right text:44&nbsp;000 at:17/07/2017 shift:(60,0) align:right text:46&nbsp;000 at:18/12/2017 shift:(60,0) align:right text:48&nbsp;000 at:15/06/2018 shift:(60,0) align:right text:50&nbsp;000 at:03/08/2018 shift:(60,0) align:right text:55&nbsp;000 at:24/09/2018 shift:(60,0) align:right text:60&nbsp;000 at:05/11/2018 shift:(60,0) align:right text:65&nbsp;000 at:06/02/2019 shift:(60,0) align:right text:70&nbsp;000 at:10/03/2019 shift:(60,0) align:right text:75&nbsp;000 at:01/06/2019 shift:(60,0) align:right text:80&nbsp;000 at:11/10/2019 shift:(60,0) align:right text:85&nbsp;000 at:21/01/2020 shift:(60,0) align:right text:88&nbsp;000 at:21/04/2020 shift:(60,0) align:right text:90&nbsp;000 at:28/08/2020 shift:(60,0) align:right text:93&nbsp;000 at:27/11/2020 shift:(60,0) align:right text:95&nbsp;000 at:03/03/2021 shift:(60,0) align:right text:97&nbsp;000 at:03/07/2021 shift:(60,0) align:right text:99&nbsp;000 at:08/09/2021 shift:(60,0) align:right text:100&nbsp;000 at:15/11/2021 shift:(60,0) align:right text:101&nbsp;000 at:11/02/2022 shift:(60,0) align:right text:102&nbsp;000 at:29/04/2022 shift:(60,0) align:right text:103&nbsp;000 at:22/07/2022 shift:(60,0) align:right text:104&nbsp;000 at:19/10/2022 shift:(60,0) align:right text:105&nbsp;000 at:03/12/2022 shift:(60,0) align:right text:106&nbsp;000 at:14/03/2023 shift:(60,0) align:right text:107&nbsp;000 at:13/05/2023 shift:(60,0) align:right text:108&nbsp;000 at:14/07/2023 shift:(60,0) align:right text:109&nbsp;000 at:13/08/2023 shift:(60,0) align:right text:110&nbsp;000 at:08/09/2023 shift:(60,0) align:right text:111&nbsp;000 at:18/10/2023 shift:(60,0) align:right text:112&nbsp;000 at:27/11/2023 shift:(60,0) align:right text:113&nbsp;000 at:12/01/2024 shift:(60,0) align:right text:114&nbsp;000 at:29/02/2024 shift:(60,0) align:right text:115&nbsp;000 at:01/05/2024 shift:(60,0) align:right text:116&nbsp;000 at:01/06/2024 shift:(60,0) align:right text:117&nbsp;000 at:07/08/2024 shift:(60,0) align:right text:118&nbsp;000 at:11/10/2024 shift:(60,0) align:right text:119&nbsp;000 at:18/11/2024 shift:(60,0) align:right text:120&nbsp;000 at:31/12/2024 shift:(60,0) align:right text:121&nbsp;000 at:02/03/2025 shift:(60,0) align:right text:122&nbsp;000 at:07/05/2025 shift:(60,0) align:right text:124&nbsp;000 at:07/07/2025 shift:(60,0) align:right text:125&nbsp;000 at:16/08/2025 shift:(60,0) align:right text:126&nbsp;000 at:10/11/2025 shift:(60,0) align:right text:127&nbsp;000 at:13/02/2026 shift:(60,0) align:right text:128&nbsp;000 at:17/05/2026 shift:(60,0) align:right text:129&nbsp;000 at:01/08/2026 shift:(60,0) align:right text:130&nbsp;000 </timeline> </div> Die Afrikaanse Wikipedia was een van die eerste Wikipedias, maar het aan die begin stadig gegroei. Dit het in 2011 spoed opgetel, en het skerp gegroei in 2018 en 2019 veral te danke aan veelvuldige botbydraes. === Mylpale === [[Lêer:Magiese grens 5000.png|duimnael|Logo wat vir die 5000ste artikel geskep is.]] Volgens statistieke<ref>[http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaAF.htm Statistiek vir die Afrikaanse Wikipedia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080921202830/http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaAF.htm |date=21 September 2008 }}, deur Erik Zachte</ref> is die volgende mylpale deur die Afrikaanse Wikipedia behaal: {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal artikels !colspan="1"|Datum !colspan="1"|Artikel |- | Eerste artikel || 17 November 2001 || [[Hindoeïsme (eerste artikel)|Hindoeïsme]] deur [[Gebruiker:Clasqm|Clasqm]] |- | 100 artikels || 25 April 2003 || [[20ste eeu]] deur cache-dk03.proxy.aol.com |- | 500 artikels || 23 November 2003 || [[Krimoorlog]] deur [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] |- | 1&nbsp;000 artikels || 29 Junie 2004 || [[Parkade]] deur [[Gebruiker:GerharBe|GerharBe]] |- | 5&nbsp;000 artikels || 24 Maart 2006 || [[Pylsterteend]] deur [[Gebruiker:Faresh|Faresh]] |- | 9&nbsp;000 artikels || 29 Desember 2007 || [[Fleur-de-lis]] deur [[Gebruiker:Laurens|Laurens]] |- | 10&nbsp;000 artikels || 15 Junie 2008 || [[Homeros]] deur [[Gebruiker:RAM|RAM]] |- | 15&nbsp;000 artikels || 7 Mei 2010 || [[Oplossing (chemie)]] deur [[Gebruiker:Atoom|Atoom]] |- | 16&nbsp;000 artikels || 5 Augustus 2010 || [[Rowy, Pommere]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 17&nbsp;000 artikels || 10 Februarie 2011 || <s>[[Die Lunikoff Verschwörung]]</s> deur [[Gebruiker:Targovishtenec bg|Targovishtenec bg]] |- | 18&nbsp;000 artikels || 7 Junie 2011 || [[Aymara]] deur [[Gebruiker:Africa South|Africa South]] |- | 19&nbsp;000 artikels || 3 September 2011 || [[Kaapstad-Tuine (kiesafdeling)]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 20&nbsp;000 artikels || 11 November 2011 || [[Protestantse Hervorming]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 21&nbsp;000 artikels || 27 Januarie 2012 || [[Denis Diderot]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 22&nbsp;000 artikels || 3 April 2012 || [[Daniël Francois du Toit]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 23&nbsp;000 artikels || 20 Junie 2012 || [[Spier, Nederland]] deur [[IP-adres|IP]] 41.240.218.48 (naudefj) |- | 24&nbsp;000 artikels || 4 September 2012 || [[Israelse kurper]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 25&nbsp;000 artikels || 27 November 2012 || [[Exel, Nederland]] deur [[Gebruiker:Puvircho|Puvircho]] |- | 26&nbsp;000 artikels || 23 Februarie 2013 || [[NG gemeente Griekwastad]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 27&nbsp;000 artikels || 29 Mei 2013 || [[Witooievaar]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 28&nbsp;000 artikels || 7 Augustus 2013 || [[Grootrietsanger]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 29&nbsp;000 artikels || 14 November 2013 || [[Satoshi Miyauchi]] deur [[Gebruiker:FootballLibrary|FootballLibrary]] |- | 30&nbsp;000 artikels || 21 Januarie 2014 || [[NG gemeente Vanderbijlpark-Suid]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 31&nbsp;000 artikels || 14 April 2014 || [[Rynhesse]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 32&nbsp;000 artikels || 5 Julie 2014 || [[Evangelie volgens Lukas]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 33&nbsp;000 artikels || 14 September 2014 || ''[[Platysteiridae]]'' deur [[Gebruiker:Naudefj|Naudefj]] |- | 34&nbsp;000 artikels || 4 Januarie 2015 || [[Eersterangse krieket]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 35&nbsp;000 artikels || 5 April 2015 || [[Isambard Kingdom Brunel]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 36&nbsp;000 artikels || 16 Julie 2015 || [[Louisiana (Nieu-Frankryk)]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 37&nbsp;000 artikels || 13 September 2015 || [[Rooigrysmuskusskeerbek]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 38&nbsp;000 artikels || 17 Desember 2015 || [[Jamie Oliver]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 39&nbsp;000 artikels || 28 Februarie 2016 || [[Johannes Nicolaas de Beer]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 40&nbsp;000 artikels || 5 Mei 2016 || [[Henry Barber]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 41&nbsp;000 artikels || 8 Augustus 2016 || [[Hoërskool Eunice]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 42&nbsp;000 artikels || 14 Oktober 2016 || [[Sophie Coetzee]] deur [[Gebruiker:Petronell Vorster|Petronell Vorster]] |- | 43&nbsp;000 artikels || 14 Desember 2016 || [[Dirk du Plessis]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 44&nbsp;000 artikels || 5 Maart 2017 || [[Justin Basson]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 45&nbsp;000 artikels || 28 Mei 2017 || [[R. Walter Cunningham]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 46&nbsp;000 artikels || 17 Julie 2017 || [[Olimpiese Winterspele 2026]] deur IP 85.212.147.105 |- | 47&nbsp;000 artikels || 20 September 2017 || [[Wryfkras]] deur [[Gebruiker:FFouche|FFouche]] |- | 48&nbsp;000 artikels || 18 Desember 2017 || [[Lissonotus flavocinctus]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 49&nbsp;000 artikels || 28 Februarie 2018 || [[Sandoy]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 50&nbsp;000 artikels || 15 Junie 2018 || [[Rio Iguazú]] deur [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] |- | 51&nbsp;000 artikels || Julie 2018 || ? |- | 52&nbsp;000 artikels || Augustus 2018 || ? [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] was druk aan die werk |- | 53&nbsp;000 artikels || 23 Augustus 2018 || [[Namibiese nasionale krieketspan]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 54&nbsp;000 artikels || 28 Augustus 2018 || ''[[Clathria arbuscula]]'' deur [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] |- | 55&nbsp;000 artikels || 30 Augustus 2018 || [[Uitgestorwe oerisotoop]] deur [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] |- | 56&nbsp;000 artikels || 4 September 2018 || [[Brian Kernighan]] deur [[Gebruiker:Pynappel|K175]] |- | 57&nbsp;000 artikels || 14 September 2018 || [[Bergjode]] deur [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] |- | 58&nbsp;000 artikels || 16 September 2018 || [[Boeresport]] deur [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] |- | 59&nbsp;000 artikels || 17 September 2018 || [[Nicol Stassen]] deur [[Gebruiker:Pynappel|K175]] |- | 60&nbsp;000 artikels || 24 September 2018 || [[Olifantsrivier, Namibië]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 61&nbsp;000 artikels || 26 September 2018 || [[Magnus Carlsen]] deur [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] |- | 62&nbsp;000 artikels || 27 September 2018 || [[Janspruit]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 63&nbsp;000 artikels || 14 Oktober 2018 || [[Naruhito, Kroonprins van Japan]] deur [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] |- | 64&nbsp;000 artikels || 27 Oktober 2018 || [[Doringrivier (rivier in Oos-Kaap, lat -31,49, long 27,33)|Doringrivier (Oos-Kaap)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 65&nbsp;000 artikels || 5 November 2018 || [[Deodoro da Fonseca]] deur [[Gebruiker:Pynappel|K175]] |- | 66&nbsp;000 artikels || 18 November 2018 || [[Dieprivier (Limpopo)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 67&nbsp;000 artikels || 26 November 2018 || [[Sjalot]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 68&nbsp;000 artikels || 31 Desember 2018 || [[Slymvorme]] deur [[Gebruiker:Jpeda|Jpeda]] |- | 69&nbsp;000 artikels || 29 Januarie 2019 || [[Kromspruit (spruit, Vrystaat, lat -27,96, long 27,09)|Kromspruit (Vrystaat)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 70&nbsp;000 artikels || 6 Februarie 2019 || [[Janneman Malan]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 71&nbsp;000 artikels || 13 Februarie 2019 || [[Kunsmis]] deur [[Gebruiker:Elana Barker|Elana Barker]] |- | 72&nbsp;000 artikels || 25 Februarie 2019 || [[Limfvatstelsel]] deur [[Gebruiker:Elana Barker|Elana Barker]] |- | 73&nbsp;000 artikels || 3 Maart 2019 || [[Alkoholisme]] deur [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] |- | 74&nbsp;000 artikels || 4 Maart 2019 || [[Carol Brewster]] deur [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] |- | 75&nbsp;000 artikels || 10 Maart 2019 || [[Slaughterhouse-Five]] deur [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] |- | 76&nbsp;000 artikels || 14 Maart 2019 || [[Dingaan se fontein]] deur [[Gebruiker:AFM|AFM]] |- | 77&nbsp;000 artikels || 4 April 2019 || [[Lucinda Backwell]] deur [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt Tyrone Smith]] |- | 78&nbsp;000 artikels || 26 April 2019 || [[Winterhoekkloofspruit]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 79&nbsp;000 artikels || 12 Mei 2019 || [[Cliff Saunders]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 80&nbsp;000 artikels || 1 Junie 2019 || [[NG gemeente Clanwilliam]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 81&nbsp;000 artikels || 24 Junie 2019 || [[Pierre Klossowski]] deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] |- | 82&nbsp;000 artikels || 9 Julie 2019 || [[Mag (sosiale wetenskappe)]] deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] |- | 83&nbsp;000 artikels || 3 Augustus 2019 || [[Waterkloof (spruit, Oos-Kaap, lat -32,66, long 25,44)|Waterkloof (spruit, Oos-Kaap)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 84&nbsp;000 artikels || 2 September 2019 || [[Gijsbert V van Bronckhorst]] deur [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] |- | 85&nbsp;000 artikels || 11 Oktober 2019 || [[Wals (tegnies)]] deur [[Gebruiker:Elana Barker|Elana Barker]] |- | 86&nbsp;000 artikels || 24 Oktober 2019 || [[Sajjid]] deur [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] |- | 87&nbsp;000 artikels || 16 Desember 2019 || [[Duvha-kragstasie]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 88&nbsp;000 artikels || 21 Januarie 2020 || [[Zoltán Kocsis]] deur [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] |- | 89&nbsp;000 artikels || 26 Februarie 2020 || [[Kwelerarivier]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 90&nbsp;000 artikels || 21 April 2020 || [[Boorpunt]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 91&nbsp;000 artikels || 27 Mei 2020 || ''[[Tenement House]]'' deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 92&nbsp;000 artikels || 25 Julie 2020 || [[Rotsaalwyn]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 93&nbsp;000 artikels || 28 Augustus 2020 || [[Doringaalwyn]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 94&nbsp;000 artikels || 5 Oktober 2020 || [[Tinanarivier]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 95&nbsp;000 artikels || 27 November 2020 || [[Knersvlakteaalwyn]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 96&nbsp;000 artikels || 28 Januarie 2021|| [[Canon EOS R]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 97&nbsp;000 artikels || 3 Maart 2021|| [[Erica taylorii]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 98&nbsp;000 artikels || 14 Mei 2021|| [[EssilorLuxottica]] deur 'n [[IP-adres|anonieme IP]] |- | 99&nbsp;000 artikels || 3 Julie 2021 || [[Sandrivier (Kliprivier)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 100&nbsp;000 artikels || 8 September 2021 || [[Oos-Afrikaanse Gemeenskap]] deur [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] |- | 101&nbsp;000 artikels || 15 November 2021 || [[Klimenti Nagorni]] deur [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] |- | 102&nbsp;000 artikels || 11 Februarie 2022 || [[Otterbaai]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 103&nbsp;000 artikels || 29 April 2022 || [[Admiraliteitseilande‎]] deur [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] |- | 104&nbsp;000 artikels || 22 Julie 2022 || [[Strychnos mitis|Geelbitterbessie]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 105&nbsp;000 artikels || 19 Oktober 2022 || [[Cliffortia pedunculata]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 106&nbsp;000 artikels || 3 Desember 2022 || [[Aloe antoetrana]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 107&nbsp;000 artikels || 14 Maart 2023 || [[Percy Fyfe-natuurreservaat]] deur [[Gebruiker:AFM|AFM]] |- | 108&nbsp;000 artikels || 13 Mei 2023 || [[Zdzisław Beksiński]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 109&nbsp;000 artikels || 14 Julie 2023 || [[Astrachanse Jode]] deur [[Gebruiker:Bondeldraer|Bondeldraer]] |- | 110&nbsp;000 artikels || 13 Augustus 2023 || [[Kalmikiërs]] deur [[Gebruiker:Bondeldraer|Bondeldraer]] |- | 111&nbsp;000 artikels || 8 September 2023 || [[Tweerivier (Groot-Brakrivier)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 112&nbsp;000 artikels || 18 Oktober 2023 || [[Geranium canopurpureum]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 113&nbsp;000 artikels || 27 November 2023 || [[Ornithogalum saginatum]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 114&nbsp;000 artikels || 12 Januarie 2024 || [[Antimima sobrina‎]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 115&nbsp;000 artikels || 29 Februarie 2024 || [[Mark Rothko]] deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] |- | 116&nbsp;000 artikels || 1 Mei 2024 || [[Cheiridopsis ponderosa]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 117&nbsp;000 artikels || 1 Junie 2024 || [[Peter Herzog]] deur [[Gebruiker:Nikolai Kurbatov|Nikolai Kurbatov]] |- | 118&nbsp;000 artikels || 7 Augustus 2024 || [[Impak van videospeletjies op die jeug]] deur [[Gebruiker:Johard1254‎|Johard1254‎]] |- | 119&nbsp;000 artikels || 11 Oktober 2024 ||[[Charles Édouard Guillaume]] deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] |- | 120&nbsp;000 artikels || 18 November 2024 ||[[Geeloogsuring]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 121&nbsp;000 artikels || 31 Desember 2024 ||[[Gnidia sonderiana]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 122&nbsp;000 artikels || 2 Maart 2025 ||[[Nymphoides elegans]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 123&nbsp;000 artikels || 15 Maart 2025 || [[Fredy Hernández]] deur [[Gebruiker:Nikolai Kurbatov|Nikolai Kurbatov]] |- | 124&nbsp;000 artikels || 7 Mei 2025 || [[Mamaila]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 125&nbsp;000 artikels || 7 Julie 2025 || [[Eriospermum alcicorne]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 126&nbsp;000 artikels || 16 Augustus 2025 || [[2020–21 Curriebeker Premierafdeling]] deur [[Gebruiker:Greenman|Greenman]] |- | 127&nbsp;000 artikels || 10 November 2025 ||[[Open Tree of Life]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 128&nbsp;000 artikels || 13 Februarie 2026 ||[[Wahlenbergia nodosa]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 129&nbsp;000 artikels || 17 Mei 2026 || [[Das Leben der Anderen]] deur [[Gebruiker:Nikolai Kurbatov|Nikolai Kurbatov]] |- | 130&nbsp;000 artikels || 1 Augustus 2026 || [[Jingdezhen]] deur [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] |- |} == Afrika-susterwiki's == {{Kolomme3 |Kolom1= * [[Joroeba Wikipedia]] * [[Malgassiese Wikipedia]] * [[Noord-Sotho Wikipedia]] * [[Somaliese Wikipedia]] |Kolom2= * [[Suid-Sotho Wikipedia]] * [[Swahili Wikipedia]] * [[Swazi Wikipedia]] * [[Tsonga Wikipedia]] |Kolom3= * [[Tswana Wikipedia]] * [[Venda Wikipedia]] * [[Xhosa Wikipedia]] * [[Zoeloe Wikipedia]] }} == Sien ook == * [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia by Wikimania 2026]] * [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia op die radio]] * [[Wikipedia:Afrikaans-Nederlandse samewerking]] * [[Wikipedia:Hoe kan ek help?]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Afrikaans Wikipedia|Afrikaanse Wikipedia}} * [https://tools.wmflabs.org/wikitrends/afrikaans-uptrends-this-week.html Wikitrends – Daaglikse, weeklikse en maandelikse besoekstatistiek van die Afrikaanse Wikipedia.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150502063626/https://tools.wmflabs.org/wikitrends/afrikaans-uptrends-this-week.html |date= 2 Mei 2015 }} * [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaAF.htm Statistiek vir die Afrikaanse Wikipedia] deur Erik Zachte * [[Spesiaal:Statistiek|Statistiek Afrikaanse Wikipedia]] – statistieke vir die Afrikaanse Wikipedia {{Wikipedias}} [[Kategorie:Afrikaanse webwerwe|Wikipedia]] [[Kategorie:Wikipedias volgens taal]] [[Kategorie:Afrikaanse Wikipedia]] 9n2zop5fn4r1wspf2np1nrj3vai7yau 0 30486 2966201 2565513 2026-09-10T16:12:01Z Balenda 83524 2966201 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Motorsportplek |Name = Nürburgring |Location = [[Nürburg]], [[Duitsland]] |Coordinates = {{Koördinate|50|20|08|N|6|56|51|O|type:landmark|aansig=inlyn,titel}} |Time = [[UTC+01:00]] |Image = [[Lêer:Circuit Nürburgring-2013-GP.svg|230px]] |FIAGrade = 1 |Events = [[FIA]] [[Formule Een]] [[Duitse Grand Prix]]<br />Wêreldsuperfietskampioenskap<br />Duitse Toermotor Meesters<br />24-uur Nürburgring<br />1000 km Nürburgring |Layout1 = GP-Strecke (2002–huidig) |Surface = Teer |Length_km = 5,148 |Length_mi = 3,199 |Turns = 16 |Record_time = 1:29.468 |Record_driver = {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] |Record_team = [[Ferrari]] |Record_year = [[2004 Europese Grand Prix|2004]] |Record_class = [[Formule Een]] |Layout2 = GP-Strecke (1984–2001) |Surface2 = Teer |Length_km2 = 4,556 |Length_mi2 = 2,831 |Turns2 = 12 |Record_time2 = 1:18.354 |Record_driver2= {{vlagikoon|COL}} [[Juan Pablo Montoya]] |Record_team2 = Williams |Record_year2 = [[2001 Europese Grand Prix|2001]] |Record_class2 = [[Formule Een]] |Layout3 = ''Nordschleife'' (1983–huidig) |Surface3 = Teer/beton |Length_km3 = 20,81 |Length_mi3 = 12,93 |Turns3 = 154 |Banking3 = |Record_time3 = 6:25.91 |Record_driver3= {{vlagikoon|FRG}} [[Stefan Bellof]] |Record_team3 = Porsche 956 |Record_year3 = 1983 |Record_class3 = Wêreldsportmotorkampioenskap }} [[Lêer:Nürburgring Luftaufnahme 2004.jpg|duimnael|regs|280px|Die Nürburgring in 2004]] Die '''Nürburgring''' is 'n beroemde renbaan in [[Nürburg]], [[Duitsland]], 70&nbsp;km vanaf [[Keulen]] geleë. Die oorspronklike baan was 28,265&nbsp;km lank maar is opgedeel in die sogenaamde ''Südschleife'' en ''Nordschleife''. Die ''Südschleife'' het meestal motorfietsrenne gehou terwyl die gevaarlike ''Nordschleife'' baie motorrenne gehou het, insluitend [[Formule Een]], Formule 2, Formule 3 en die 24-uuruithouren. Ná die ''Nordschleife'' te gevaarlik beskou is vir Formule 1 is 'n nuwe moderne baan van 4,5&nbsp;km gebou in 1983 en geopen in 1984. Die ou baan is oorspronklik in 1927 gebou. == Formule Een == In 1951 het die baan vir die eerste keer sy verskyning op die Formule Eenkalender gemaak maar het begin onveilig raak vir Formule Een in die laat 1960's. Die ren is in 1970 by Hockenheim gehou terwyl verbeterings aan die Nürburgring aangebring is en het tot 1976 op die kalender gebly, toe [[Niki Lauda]] 'n baie ernstige ongeluk gehad het wat die Nürburgring te gevaarlik beskou het vir Formule 1. In 1984 het die nuwe moderne baan die [[Europese Grand Prix]] aangebied en het die volgende jaar [[Hockenheimring|Hockenheim]] vervang as die gasheer van die Duitse Grand Prix. Die baan het egter daarna eers weer in 1995 'n ren aangebied, naamlik die Europese Grand Prix en in 1997 en 1998 die Luxembourg Grand Prix. Sedert 1999 is die Europese Grand Prix eksklusief by die Nürburgring gehou tot 2007. Vanaf 2007 het die Nürburgring en Hockenheim beurte gemaak om slegs een Duitse wedren per jaar aan te bied. Die Nürburgring sou dus elke tweede jaar die Duitse Grand Prix aanbied omdat die Europese Grand Prix vanaf 2008 na Valencia verskuif is. Die toekoms van die renbaan vir Formule Een is in die weegskaal, nadat bankrotskap verklaar is op 17 Julie 2012. == Merkwaardige Formule Eenrenne by Nürburgring == === 1976 === Die laaste ren by die Nürburgring is oorskadu deur die groot ongeluk van [[Niki Lauda]] wat hom ernstig beseer het. [[James Hunt]] het die laaste ren by die Nürburgring gewen. === 1995 === [[Jean Alesi]] het gedobbel deur droë bande te gebruik op 'n baan wat gedeeltelik nat was. Hy het kort voor lank 'n groot voorsprong opgebou totdat [[Michael Schumacher]] hom begin inhaal het. Met slegs twee rondtes oor, het Schumacher hom verbygesteek met 'n briljante verbysteektegniek. === 1999 === Ná twee reënstorms gedurende die ren het die voorlopers in die kampioenskap gesukkel en ná dramatiese gebeure het [[Johnny Herbert]] die Stewartspan se eerste en laaste oorwinning behaal asook sy laaste oorwinning. Slegs 9 jaers kon die wedren voltooi. === 2003 === [[Kimi Räikkönen]] het eerste weggespring en ná hy 'n voorsprong van 30 sekondes opgebou het, het sy enjin die gees gegee. Na 'n reeks dramatiese gebeure het [[Ralf Schumacher]] gewen terwyl Michael Schumacher met vyfde plek tevrede moes wees. === [[2005 Duitse Grand Prix]] === [[Nick Heidfeld]] was eerste op die wegspringrooster maar word vinnig deur Räikkönen verbygesteek vir eerste plek. Räikkönen se motor het aan die einde van die ren vibrasies gekry aan sy een voorwiel maar besluit om aan te hou en te probeer wen. Met een rondte oor het sy wiel afgebreek en hy het geen punte verdien nie, dus wen [[Fernando Alonso]] met Heidfeld tweede. === [[2007 Europese Grand Prix]] === Kimi Räikkönen begin op die voorste wegspringplek, maar het teruggeval na hy die kuipe misgery het tydens 'n reënbui in die eerste rondte. Die dobbelspel van Markus Winkelhock om op 'n droë baan met natweerbande weg te spring het hom beloon, en hy loop later met 40 sekondes voor op die renbaan in sy debuutren. Sy droom word kortgeknip toe die veiligheidsmotor uitgestuur is na 7 motors by die eerste draai teen 'n hoë spoed van die baan afgegly het in stormagtige weer. Die ren is op die vierde rondte gestaak en het weer 20 minute later begin. [[Felipe Massa]] het amper heelpad voorgeloop totdat Fernando Alonso hom op 'n gewaagde manier verbygesteek het om te wen. {{Formule Een-renbane}} [[Kategorie:Duitse Grand Prix]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Rynland-Palts]] [[Kategorie:Renbane in Duitsland]] tohkfqivurch5muxghqdih773nd575r 0 31504 2966205 2809302 2026-09-10T16:31:59Z Balenda 83524 2966205 wikitext text/x-wiki {{VSA-deelstaat |Naam = New York |Volledige naam = Deelstaat New York |Flag = Flag of New York.svg |Flaglink = Vlag van New York |Seal = Seal of New York (state).svg |Kaart = Map of USA NY.svg |Bynaam = The Empire State |Hoofstad = [[Albany, New York|Albany]] |Amptelike tale = Geen |Tale = [[Engels]], [[Spaans]] (13,61%), [[Chinees]] (2,04%), [[Italiaans]] (1,65%), [[Koreaans]] (0,5%), [[Russies]] (1,23%) |Grootste stad = [[New York Stad]] |Goewerneur = [[Kathy Hochul]] (D) |Luitenant-Goewerneur = [[Antonio Delgado]] (D) |Rang = 27^ste |Totaal = 141&nbsp;297 |Land = 122&nbsp;057 |Water = 19&nbsp;240 |PWater = 13,6 |BevRang = 4^de |2010Bev = 20&nbsp;215&nbsp;751 |DigtheidRang = 7^de |2010Digtheid = 159 |ToelatingRangorde= 11^de |ToelatingDatum = [[26 Julie]] [[1788]] |Tydsone = [[UTC-05:00|UTC-5]] / [[Somertyd]] [[UTC-04:00|UTC-4]] |Breedtegraad = 40°30'N tot 45°1'N |Lengtegraad = 71°51'W tot 79°46'W |Wydte = 455 |Lengte = 530 |Hoogste punt = Mount Marcy |Hoogste hoogte = 1&nbsp;629 |GemHoogte = 305 |Laagste punt = [[Atlantiese Oseaan]] |Laagste hoogte = 0 |Wetgewer = New York Wetgewer |Hoërhuis = Senaat |Laerhuis = Vergadering |Senatore = Chuck Schumer (D)<br />Kirsten Gillibrand (D) |Poskantoor = NY |ISOCode = US-NY |Webwerf = www.ny.gov }} [[Lêer:Hudson river from bear mountain bridge.jpg|duimnael|links|Hudsonrivier, New York]] [[Lêer:Upside down bridge - Lockport NY - July 2011.jpg|duimnael|links|'n Sogenaamde "onderstebo"-spoorwegbrug oor die Erie-kanaal in Lockport]] [[Lêer:Statue of Liberty Island 3.jpg|duimnael|links|[[Vryheidsbeeld]] in [[New York Stad]]]] '''New York''' ([n(j)uː jɔːɹk]) of '''Nieu-York''' is 'n [[deelstaat]] in die Mid-Atlantiese en noordoostelike streek van die [[Verenigde State van Amerika]] met 'n oppervlakte van 141&nbsp;299 vierkante kilometer en 'n bevolking van sowat 19 miljoen mense, die derde grootste van alle Amerikaanse deelstate ná [[Kalifornië]] en [[Texas]]. New York grens in die noorde en noordweste aan die [[Kanada|Kanadese]] provinsies [[Quebec]] en [[Ontario]], in die ooste aan [[Vermont]], [[Massachusetts]] en [[Connecticut]], en in die suide en suidweste aan [[New Jersey]] en [[Pennsilvanië]]. New York het daarnaas 'n watergrens met [[Rhode Island]]. [[New York Stad]], amptelik die ''City of New York'', is die grootste stad van die deelstaat en die Verenigde State en staan bekend as die poort na die Verenigde State waar miljoene immigrante voet aan wal gesit het, en as 'n beduidende finansiële, kulturele, vervoer- en nywerheidsentrum. Dit is vernoem na die 17de eeuse hertog van York en latere koning James II en VII van [[Engeland]] en [[Skotland]]. Na die gebiede buite die stadsgrens van New York word in Engels gewoonlik as ''Upstate New York'' verwys. Die beduidendste stede van ''Upstate New York'' naas die administratiewe hoofstad [[Albany, New York|Albany]] is [[Buffalo, New York|Buffalo]], [[Rochester, New York|Rochester]], [[Syracuse, New York|Syracuse]], [[Schenectady, New York|Schenectady]] en [[Utica, New York|Utica]]. Die gebied is in die vroeë 17de eeu - die tydperk toe die eerste Nederlanders en Franse die streek begin verken het - deur Indiaanse stamme soos Algonkin, Irokese en Lenape bewoon. Die eerste Europeër, wat in 1609 amptelik aanspraak op die gebied gemaak het, was Henry Hudson, en in 1614 het die eerste Nederlandse forte in Fort Orange naby die huidige administratiewe hoofstad Albany ontstaan. Die eerste Nederlandse nedersettings is in 1624 in Albany en Manhattan gestig. Veertig jaar later het die Britte die gebied geannekseer. Tydens die [[Amerikaanse Rewolusie]] het sowat 'n derde van die slae van die Rewolusionêre Oorlog tussen Amerikaners en Britte in New York plaasgevind wat op 9 Julie 1776 onafhanklik geword en in 1777 sy eerste grondwet opgestel het. Die deelstaat het op 26 Julie 1788 die grondwet van die Verenigde State van Amerika onderteken om as elfde staat tot die Unie toe te tree. New York dra die amptelike bynaam ''Empire State'' wat vermoedelik op [[George Washington]], die eerste president van die VSA, teruggaan. Tydens 'n reis deur die deelstaat was hy beïndruk deur die gebied se ekonomiese mag en welvaart. {{clear}} == Eksterne skakels == ;Toerisme ---- * [https://www.iloveny.com/travel-tools/contact-us/ ''I ♥ New York''] ;Geskiedenis ---- * [https://www.nyhistory.org/ ''New York Historical Society''] {{Navigasie indeling Verenigde State}} {{Normdata}} [[Kategorie:New York| ]] 1t3k03atycqjbtv71qllczrxgv4trjf 0 37613 2966378 2860756 2026-09-11T09:16:09Z Aliwal2012 39067 /* Loskopdambesproeiingskema */ 2966378 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Groblersdal | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | beeld_stadsilhoeët = Groblersdal limit sign.jpg | beeldbyskrif = Die ingang na Groblersdal | duimdrukkeretiketposisie= regs | latd = 25 |latm = 9 |lats = | longd = 29 |longm = 23 |longs = | provinsie = Limpopo | distrik = Sekhukhune | munisipaliteit = Elias Motsoaledi | stigtingsdatum = | regeringstipe = [[Plaaslike Munisipaliteit]] | leier_party = [[ANC]] | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = 920 | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 47.3% | persent_kleurling = 0.8% | persent_asiër = 3.6% | persent_wit = 47.6% | persent_ander = 0.7% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Afrikaans]] | demographics2_info1 = 50.1% | demographics2_title2 = [[Noord-Sotho]] | demographics2_info2 = 25.3% | demographics2_title3 = [[Engels]] | demographics2_info3 = 7.0% | demographics2_title4 = [[Zoeloe]] | demographics2_info4 = 3.5% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 14.2% | poskode = 0470 | poskode2 = 0470 | skakelkode = 013 | sensuskode = 984045 | webwerf = http://www.groblersdal.gov.za/ }} '''Groblersdal''' is 'n [[dorp]] in die [[Limpopo]]provinsie (en voorheen in [[Mpumalanga]]), in [[Suid-Afrika]]. Die dorp is tussen [[Loskopdam]] en [[Marble Hall]] geleë. Die [[N11 (Suid-Afrika)|N11]] nasionale pad gaan deur Groblersdal. Volgens die 2011-sensus het Groblersdal 'n bevolking van 4&nbsp;329 gehad.<ref name=census2011/> == Geskiedenis == Die dorp het sy ontstaan te danke aan die besproeiingskema vanuit die Loskopdam, 32&nbsp;km suid van die dorp. Die dorp is uitgelê op die plaas Klipbank van WJ Grobler en na die eienaar vernoem. Die dorp is in [[1938]] geproklameer toe die besproeiingskema voltooi is. Munisipale status is in [[1952]] toegeken. == Loskopdambesproeiingskema == Die eerste uitvoerbaarheidstudie is reeds in [[1905]] geloods. Die dam is vernoem na die plaas Loskop wat verwys na die alleenstaande koppie in die oop veld wat slegs sigbaar is as die dam se watervlak aansienlik gedaal het. Die dam is 48&nbsp;km vanaf [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]]. Die projek is in [[1938]] voltooi tesame met twee kanale van 148&nbsp;km. Dit is die grootste besproeiingskema naas die [[Vaalharts-besproeiingskema]]. 'n Area van 12&nbsp;755&nbsp;ha is as 'n natuurreservaat opsy gesit rondom die dam. Daar is ook 'n vakansieoord langs die dam. Die damwal is in die laat 1960 met 10 meter verhoog. [[Plante|Gewasse]] wat onder besproeiing gekweek word is: [[katoen]], [[sonneblom]]saad, [[grondboontjie]]s, [[mielies]], [[koring]], [[lusern]], [[tabak]], [[groente]], [[druiwe]], [[perske]]s en [[sitrus]]. == Sien ook == * [[Gereformeerde kerk Groblersdal]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} * [[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995. {{ISBN|1-86842-026-4}} * [[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]], [[Eric Rosenthal]], 1967. {{Limpopo saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC47}} [[Kategorie:Nedersettings in Limpopo]] mxietvpgk06vhrjgwgujad0armcs7k4 0 40624 2966318 2900954 2026-09-11T08:25:55Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966318 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Matroosberg new.jpg|duimnael|regs|300px|[[Matroosberg]], die hoogste piek van die [[Hexrivierberge]] aan die suidoostekant van die [[Ceres|Ceresvallei]].]] '''Die Heks van Hexrivier''' is 'n [[Suid-Afrika]]anse legendariese figuur uit die [[18de eeu|18de]] of [[19de eeu]]. == Gebeure == Verskeie skrywers en ondersoekers het hul eie weergawe van die verhaalgebeure. [[P.J. Nienaber]] skryf in sy ''Afrikaanse Verhalende Verse'' (1958):<ref>Nienaber, P.J. 1958. ''Afrikaanse Verhalende Verse: 'n bloemlesing vir jong Suid-Afrika.'' Tiende druk. Johannesburg: Afrikaanse Pers-Boekhandel. bl. 151.</ref> {{cquote| Onder die [[Hugenote]] wat hulle in 1688 aan die Kaap gevestig het, was daar ene Pierre Savoye met sy vrou en dogter. Met die vlug oor die [[Frankryk|Franse]] grens na [[Nederland|Holland]] is die enigste seun gedood; met Elise, die dogter, het hulle toe na die Kaap gekom. Savoye het deur noeste vlyt gou op die been gekom, sy plaas in [[Drakenstein]] verkoop en na die Hexriviervallei getrek. Omdat Elise besonder mooi, van edel bloed en daarbenewens fyn opgeboed ([[sic]]) was, het baie jongmans van die buurt om haar hand meegeding. Van almal het sy 'n flinke jonkman, Jean Durand, uitgekies... maar voor sy hom die ja-woord wou gee, moes hy eers, soos die ridders van ouds, 'n kordaatstuk verrig om te toon dat hy haar werklik liefhet, en dat hy dapper genoeg is om met 'n edel dame te kan trou. Haar eis was dat hy vir haar die rooi blom (''waarskynlik die Disa Grandiflora'') wat bo teen die berg op die plaas groei, moet gaan pluk. Hieroor het die jongman gelag en met sy snaphaan die berg uitgeklim. Ná 'n paar uur se klim, het hy hom op die rots bevind en toe daarop gaan lê om oor die kant te kyk. Onder hom het hy die rooi blom gewaar en, ná heelwat moeite, gepluk; maar toe verbrokkel die krans, wat uit verweerde sandsteen bestaan het, en hy stort die diepte af. Die veewagter het hom daar gekry. Sy dood het vir Elise so aangetas dat sy nooit weer tot haar sinne gekom het nie. Hulle moes haar bewaak. Dog een nag het sy ontsnap en haar van dieselfde rots afgewerp. Die woord ''',,HEKS”''' wat in verband met haar gebruik word in die legende wat na aanleiding van die droewige gebeure ontstaan het, is waarskynlik ontleen aan die Franse “''La Bella'' ([[sic]]) ''Enchantresse''”, soos die jongmans haar genoem het: "Die bekoorlike towenares." Die legende wil nou dat elke volmaannag 'n wit gedaante op die hoë rotspunt gesien kan word... Elise wat daar wag, voor haar sprong in die diepte. }} Die ''Pharos Feitegids'' (2007)<ref>Uys, I. 2007. ''Die Feitegids''. Kaapstad: Pharos, p. 78</ref> skets die gebeure soos volg: {{cquote| Eliza Meiring was 'n beeldskone meisie wat in die middeljare van die 18de eeu op die plaas Clovelly in die Hexriviervallei gewoon het. Om ontslae te raak van al die ongewenste mans wat by haar wou kuier, het sy gesê dat sy dit slegs sou oorweeg om te trou met die man wat 'n skaars disa uit die onherbergsame dele van die Matroosberg vir haar bring. 'n Vriend, vir wie sy baie lief was, het besluit om haar met die disa te verras en hom in die berg doodgeval. Eliza het haar verstand verloor en moes in die solder van die huis toegesluit word. Sy het haar voorletters en 1768 op die vensterbank uitgekrap. Een nag het sy die deur oopgekry en haar van die trappe af doodgeval. Daar word vertel dat 'n hartseer heks nog soms op 'n donker nag in die [[Matroosberg]] ronddwaal. Dis 'n ware verhaal en die plaas Clovelly met die opstal en solderkamer waarin Eliza Meiring toegesluit was, bestaan nog. 'n Ander weergawe van die gebeure is dat sy deur venster gespring en haar toe doodgeval het. }} 'n Ander weergawe, soos vertel deur Kelly Wheeler (2009),<ref>[https://archive.ph/20130630010216/http://afrikaans.news24.com/Reis/Nuus/Die-heks-van-die-Hexriviervallei-20090907 Die heks van die Hexriviervallei], [[Nuus24]], 7 September 2009.</ref> verloop min of meer dieselfde. Eliza Meiring se welgestelde familie besit in 1768 een van ses plase in die vallei - Buffelskraal, met die plaashuis altyd vol mans wat Eliza se hand probeer wen. Sy was een van daardie blasé dametjies wat gou verveeld met die mans geraak het. Om haar hart te wen, moes die man dit darem verdien. Sy het voorgestel dat al haar aanhangers probeer om vir haar 'n Disa-blom van die klowe van die Matroosberg te pluk. Ten spyte van die moeilike uitdaging was daar een man vir wie Eliza werklik lief was en wie werklik lief was vir haar. Hy was die enigste man wat dapper genoeg was om die uitdaging te aanvaar. Sy reis was lank en swaar, maar dit was alles die moeite werd toe hy die rooi disas teen die hange van 'n krans sien blom. In sy opgewondenheid leun hy oor en probeer om die eerste blom wat hy sien te gryp, maar hy gly op die nat mos en val tot sy tragiese dood. Toe Eliza die nuus van die dood van haar geliefde hoor is haar hele wese gevul met hartseer en berou omdat sy tot die besef gekom het dat dit haar eie selfsugtigheid was wat die dood van haar enigste ware liefde veroorsaak het. Hierdie berou het gegroei tot kranksinnigheid en binnekort moes Eliza in haar eie slaapkamer opgesluit word waar sy versorg is. Eliza het ‘n paar keer tevergeefs probeer ontsnap, maar dit was eers met die hulp van die maanlig wat sy suksesvol was. Met haar lang, wit nagrok wat vloeiend om haar smeul het Eliza kaalvoet deur die voetheuwels gehardloop, opsoek na haar ware liefde. Sy het vrugteloos deur die nag gesoek en uiteindelik op ‘n rots van uitputting neergestort. Hier het sy gesit en huil en die wind het haar hartseer aangedra tot waar haar familie dit gehoor het. Haar gesin het die geluid van hul dogter se smart gevolg, net om te sien hoe die rots onder haar uit krummel en sy tot haar dood val. Haar storie dien as waarsku teen ydelheid. Laubser (2012) gee die verhaal in haar verhandeling so weer:<ref name="Laubser">{{Cite web |url=https://scholar.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.1/71718/laubser_lafemme_2012.pdf?sequence=1&isAllowed=y |title=Laubser, L-M. 2012. La Femme Fatale: Une reconsidération d'un archétype négatif. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Stellenbosch, pp. 26-27 |access-date=18 Augustus 2019 |archive-date=18 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818165410/https://scholar.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.1/71718/laubser_lafemme_2012.pdf?sequence=1&isAllowed=y |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" | scope="col" style="width:500px;" align="center" | '''Frans''' | scope="col" style="width:500px;" align="center" | '''Afrikaans''' |- | valign="top" align="left" style="background-color:#EEEEEE" |Selon la légende il était une fois une très jolie jeune femme d’origine huguenote française qui s’appelait Eliza Meiring. Elle habitait dans la Hexriviervallei et était la plus belle femme de la région. Malheureusement, Eliza était aussi très vaniteuse et fière. Elle croyait que seulement le plus beau, le plus riche et le plus courageux des hommes pouvait l’épouser. Tout le monde l’appelait « La Belle Enchanteresse », parce que tous les jeunes hommes voulaient gagner sa main. Un jour, elle a fait la rencontre d’un jeune homme qui s’appelait Frans et qui était tout ce qu’elle cherchait dans un homme. Néanmoins, pour tester si Frans l’aimait vraiment, Eliza lui a posé le défi impossible : d’aller chercher une disa rouge poussant au sommet de Matroosberg. Frans a accepté la tâche et a commencé son ascension dangereuse. Il a trouvé la fleur rare, mais comme il était sur le point de la cueillir, il a perdu l'équilibre et est tombé à sa mort avec la disa rouge dans sa main. Selon cette légende, Eliza était tellement dévastée par la mort de Frans qu’elle est devenue folle. Pendant des années ses parents la gardaient dans sa chambre, mais une nuit elle s’est échappée et a fait aussi l’ascension de montagne vers l’endroit où Frans est mort. Lorsqu’elle a vu la tige cassée, elle a lâché sa prise et est tombée à sa mort. Or, après sa chute fatale, Eliza ne trouvait pas la paix. Selon la légende, on peut la voir pendant les nuits de pleine lune dans sa robe blanche au sommet de la montagne – la sorcière de la rivière Hex. Bien qu’Eliza meure aussi tragiquement à la fin de cette histoire, elle provoque tout de même la mort de l’homme qui l’aime. Elle est ainsi une femme fatale qui nous rappelle les sirènes ou les sorcières qui enchantent les hommes rien que pour les tuer. | valign="top" align="left" style="background-color:#FFFFFF" | Volgens die legende was daar eenmaal 'n baie mooi jongvrou van Franse Hugenote-afkoms met die naam Eliza Meiring. Sy woon in die Hexriviervallei en is die mooiste vrou in die omtrek. Ongelukkig is Eliza ook baie ydel en trots. Sy glo slegs die aantreklikste, rykste en dapperste onder die mans mag met haar trou. Onder almal staan sy bekend as die "betowerende heks", omdat al die jongmans haar hand wou wen. Op 'n dag ontmoet sy 'n jongman genaamd Frans; alles wat sy in 'n man bemin. Nietemin, om Frans te toets of hy haar werklik liefhet, stel Eliza vir hom die onmoontlike uitdaging: om 'n rooi disa op die spits van die Matroosberg te gaan pluk. Frans pak die taak en begin sy gevaarlike klimtog. Hy vind die seldsame blom, maar toe hy op die punt staan om dit te pluk, verloor hy sy balans en val na sy dood, met die rooi disa in sy hand. Volgens hierdie legende is Eliza verpletter deur Frans se dood en raak heeltemal die kluts kwyt. Haar ouers moet haar jarelank in haar kamer opsluit, maar een nag ontsnap sy en klim teen die berg op, juis na daardie plek waar Frans dood is. Toe sy die afgebreekte stingel sien, laat los sy en val haar dood. Maar ná haar dood vind Eliza geen rus nie. Volgens oorlewering kan sy tydens volmaannagte in haar wit rok aan die spits van die berg gesien word - die heks van Hexrivier. Dus, hoewel Eliza teen die einde van die verhaal tragies sterf, bly sy steeds die doodsoorsaak van die man wat haar liefhet. Sy is dus 'n ''femme fatale'' wat ons herinner aan die sirenes of hekse wat mans bekoor, net om hulle te vermoor. |} [[Pieter W. Grobbelaar]] se oorvertelling (1968) belig ook hierdie sy waar die hoogmoed ''letterlik'' tot 'n val kom. Nie alleen sterf die geliefde, hierdie keer genaamd Filip, op die berghange nie, maar ook die meisie, genaamd Elise. Maar in hierdie weergawe kom sy te hore van Filip se dood en gaan hom onmiddellik soek; en daar, waar sy die geknakte blomsteel sien en die spore van Filip se val, sak sy met 'n sug op die plek in mekaar en die afgrond gryp haar net soos hy Filip gegryp het. Die onbetrokke publiek is ook glad nie geraak deur die tragiek wat afgespeel het nie, maar geniet skynbaar 'n tikkie leedvermaak oor die lotsbeslissing - dat Elise met die dood gestraf is vir haar hoogmoed was haar "verdiende loon", want sy het immers "'n jong man se lewe gekos." Ook in hierdie verhaal dwaal sy elke maanlignag rond op soek na haar geliefde, al roepend ("haar geroep 'n suggie wind"), al sal sy hom nooit vind nie.<ref>Grobbelaar, P.W. & Harries, K. 1968 (1972). ''Die Heks van Hexrivier en Ander Afrikaanse Sprokies''. Pretoria: Human & Rousseau, bl. 30-31</ref> == Oorsprong == [[Pieter W. Grobbelaar]] [https://archive.org/details/tydskrifvirlette00uns_zxv/page/84 doen 'n uitvoerige ondersoek in sy vaktydskrifartikel in die ''Tydskrif vir Letterkunde''] (1991). Die verhaal word die eerste maal opgeteken in die onderwysersblad ''De Unie'' deur die skrywer [[D'Arbez]], in die jaar 1914. Die verhaal se naam is "De rode bloem". In die eerste weergawe speel die verhaalgebeure in 1720 af op die plaas Bellevue (Schoongezicht), die dogter ter sprake is ene Estelle (wat so 'n mooi meisie geword het dat die kêrels haar ''La Belle Enchanteresse'' (''Die skone heks'', ''die betowerende vrou'', ''die bekoorlike towenares'') genoem het), die dogter van 'n boer genaamd Etienne de Savoye, moontlik die enigste seun van die [[Hugenoot]] Jacques de Savoye. Charles du Pré, ook uit die Hugenotegeslag, word na die rotspunt (bekend as 'La roche du Soleil', of 'De Zonnenklip') gewys en Estelle vra dat hy vir haar die rooi blom moet pluk en terugbring, "en ik zal je vrouw worden." Charles klim die berg uit, lê met sy maag te ver vooroor om die blom te pluk en tuimel na benede. En sterf. 'n Skaapwagter bring die tyding aan boer Etienne de Savoye en hulle gaan haal die liggaam. Hy kon slegs aan sy klere uitgeken word - sy kop was onherkenbaar verbrysel. Maar in sy regterhand hou hy steeds die rooi blom vas - die "disa grandiflora" [wat eintlik ''disa uniflora'' moet wees]. Toe Estelle die lyk aanskou, raak sy van haar sinne af. Op die bed lê sy maer en uitgeteer - en op 'n helder nag glip sy by die kamer uit (verby haar slapende oppasster), klim self die berg uit en spring na haar dood, presies waar die jongman afgeval het. Die verteller voer aan die drie keer in sy lewe wat hy wel tydens 'n helder maanlignag te voet deur die Heksrivierkloof gestap het, was dit asof daar op La roche du Soleil 'n wit verskynsel was wat die vorm aangeneem het van 'n vroulike gedaante. Die Savoye-naam is denkbeeldig en pas by die naamgewing van die vroeë 18de eeu, net soos die jongkêrels wat by Estelle kom kuier het: Jan Greeff, Hercules du Toit, Johannes Vlok, Piet Pretorius, Gerrit van der Bijl, Charles du Pré, Pierre de Villiers en Jean Villon. Twee jaar later kom die tweede weergawe in ''Die Brandwag'', maar hierdie keer verander die name. D'Arbez het nou 'n informant, ene oom Jan Naudé (wat hierdie verhaal weer by sy oupa gehoor het, wat dit weer by sy oupa gehoor het, wat die eerste seun van die stamvader Naudé was - en toevallig die 'Schone Heks' goed geken het. Want hy was een van haar vryers!). Die vader in die verhaal is nou Pierre de Savoye, die dogter is Elise, die jongkêrel nou Philippe Durand, die seun van Jean Durand, ook 'n Hugenoot. Die verhaalgebeure vind nou in 1703 plaas. Die rotspunt is in die Matroosberg. Die spook is hierdie keer slegs "aan weinig mense beschoren". Grobbelaar voer aan hierdie weergawe is darem te dik vir 'n daalder. Die werklike Hugenoot De Savoye se voornaam was nie Pierre nie, maar wel Jacques. Geen kind se naam was Elise nie. Sy plase was in Simonsberg en die Wagenmakersvallei, maar nooit in die Hexriviervallei nie. In 1712 keer hy en sy vrou terug na Europa. Aan die manlike kant het die familie in Suid-Afrika heeltemal uitgesterf. Die informant, Naudé, is waarskynlik 'n skepping van D'Arbez, want eers in 1718 sit die stamvader Naudé voet aan wal in Suid-Afrika. Lawrence G. Green kry 'n ander oorsprong (die bron vermoedelik 'n koerantartikel uit 1926): Die vader se naam is J.H. Meiring, die dogter se naam is Eliza, die plaas is Buffelskraal. Die naam van die kêrel is onbekend. Hierdie keer speel die verhaal af in die 1760's, want nou word "E.M." en die jaartal "1768" op een van die ruite van die kamervensters uitgekrap. Die ruit het egter teen die 1950's gebreek. 'n Stellenbosse student van die Departement Afrikaanse Kultuurgeskiedenis teken 'n soortgelyke verhaal op in 1973, maar hierdie keer word die nadruk geplaas op die spookkamer self, op die plaas Clovelly, voorheen Buffelskraal, wat aan die voet van die Matroosberg in die De Doorns-omgewing in 1767 opgerig is. Die spokery vind nou ook in die huis plaas, en nie alleen op die berg nie. In 1979 sê die inwoners op die plaas (egpaar Hill) hulle is bewus van die legende, maar het self nog niks gewaar nie. 'n Paar punte bly dus dieselfde: die meisie se naam is Elize, Elise of Eliza, die verkorting van Elizabeth. Ook Buffelskraal kom in meer as een bron voor. Die datum 1768 is wel verdag, want die oorspronklike swaairaamvensters is omstreeks 1840 met Georgiaanse skuiframe vervang, wat groter as dié van die Kaaps-Hollandse vensters was (hoe sou die ruit dan behoue gebly het, of in die eerste plek bestaan het?). Die geweldatum op Buffelskraal gee 1767 aan, maar die huis self was in aanbou tussen 1767 en 1768. Daar is ook 'n tweede huis op die plaas met 'n ander geweldatum. Die informant kon met die gegewens deurmekaar geraak het, of maar net gehoor het van die uitkrapsels. Bestaan die uitkrapsels wel, en spesifiek op die plaas, behoort die plaas egter sedert 1750 aan Pieter Hugo. Hy is in 1752 oorlede, en die plaas is aan sy seun Jacobus Hugo (1737-1769) bemaak. Die twee huise is in sy tyd gebou: sy moeder het nog jong kinders gehad en is nie weer getroud nie. Grobbelaar vermoed die sogenaamde "Heks van Hexrivier" was 'n nooi Johanna Elizabeth Meiring en die jongkêrel Philip de Vos; en dat die voorval circa 1840 plaasgevind het. In hierdie geval het De Vos op die plaas gebly, en nie die meisie nie. Hy vermoed ook dit was 'n doodgewone bergklimongeluk "waaromheen die volksverbeelding voortgeborduur het." Ook die sogenaamde "eidelweiss-vertelling" kon Grobbelaar in geen Europese volksoorleweringboek vind nie: {{cquote| Hoe die edelweiss-vertelling dan in Suid-Afrika in omloop gekom het? Dis onwaarskynlik dat dit spontaan in die volksmond ontstaan het, want die volksmens skep gewoonlik nie nuwe volkskultuur teen die agtergrond van ’n vreemde kultuurbodem nie. Ongetwyfeld het die een of ander skrywer iewers van die edelweiss gelees, die verhaal van die heks van Hexrivier geken, ’n nuwe verhaal geskep en dit in die een of ander koerant, tydskrif of boek (aan my onbekend) gepubliseer, van waar dit versprei het. }} Daar bestaan wel die ou argetipiese "heldenqueeste" of "heldetaak" en "die soektog na die helende plant of juweelstuk" wat algemeen in volksverhale voorkom, onder andere ook in Indië en Pole. Grobbelaar wys ook op 'n ooreenkoms met 'n ander verhaal uit Ladismith (Kaap), by Prins-se-krans (of Prinsrivier, of Prinsrivierpoort) waar 'n kleurling-jongman heuningkoeke sou uithaal vir sy geliefde (om haar as sy vrou te wen), hoog teen 'n krans op. Onder die gewig van die heuningkoeke breek die een houtpen af. Ook hy val, en breek sy nek. Jare later het die houtpenne nog in die skeure van die krans bly vassteek waarteen hy opgeklim het. Ook by daardie poort het dit glo gespook. == Kultuurinvloed == "Die heks van Hexrivier" kom ook tot uiting onder meer in die roman ''Teleurgestel'' (1918) deur [[Jochem van Bruggen]] (nou wel teen 'n Transvaalse agtergrond; die held sterf darem nie). Die ballade van S.J. Pretorius verskyn in talryke bronne - in die bloemlesings deur [[P.J. Nienaber]], ''Afrikaanse verhalende verse'' (1948), asook ''Vorm en inhoud'' en ''Digters en digsoorte''. Laasgenoemde twee is herhaaldelik vir skole voorgeskryf en dus wyd gesirkuleer. Ook Lawrence Green gee in beknopte vorm gestalte aan hierdie ballade in sy boek ''In the land of afternoon'' (1950). Nienaber verwerk D'Arbez se verhaal in sy boek ''Legendes van ons eie land'' (1952). Dit verskyn ook in ''Die mooiste Afrikaanse sprokies'' (1968) en ''Die heks van Hexrivier, en ander Afrikaanse sprokies'' (1972) van Pieter W. Grobbelaar. Die legende word oorvertel in ''Die beste Suid-Afrikaanse spookstories'' (2014, p. 33 e.v.) deur Wendy Maartens.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=u9csDwAAQBAJ&hl=de&pg=GBS.PP1 Google Play: Maartens, W. 2014. ''Die beste Suid-Afrikaanse spookstories'' Pretoria: LAPA, pp. 33-37]</ref> Hier volg die gedig oor hierdie verhaal, geskryf deur S.J. Pretorius:<ref>Nienaber, P.J. 1958. ''Afrikaanse Verhalende Verse: 'n bloemlesing vir jong Suid-Afrika.''Tiende druk. Johannesburg: Afrikaanse Pers-Boekhandel. bl. 152-154.</ref> {{cquote|As maanlig oor die berge blink,<br /> so wit soos daglumier,<br /> dan sien jy oor die rotspunt wink<br /> die heks van Heksrivier:<br /> Hoog oor die kranse soos 'n mis<br /> wat oor die afgrond styg –<br /> so hang sy bo die duisternis<br /> wat ewig onder swyg.<br /> Die storie gaan die jare t’rug<br /> nog voor die Grote Trek,<br /> kort na die Hugenote-vlug<br /> is die verhaal voltrek.<br /> Sy was die mooiste in die buurt;<br /> hy was van edel bloed;<br /> en lang sou dit wel nie geduur’t<br /> van hul mekaar ontmoet<br /> tot: ,,Ek bemin jou!” en: ,,Ek ook,<br /> ,,maar as geluk se pand:<br /> ,,gaan pluk die disa teen die rook-<br /> ,,blou krans se hoë wand,<br /> ,,die disa aan sy lang-lang steel<br /> ,,wat oor die rooisand straal,<br /> ,,daar uit die dood se bek, sy keel,<br /> ,,moet jy vir my gaan haal!”<br /> Hy’t haastig oor die werf geloop;<br /> sy fluister in sy oor:<br /> ,,Ek het jou ewig lief, my Hoop!<br /> ,,As ek jou moet verloor…”<br /> Hy worstel teen die kronkelpad<br /> al langs die kranse op;<br /> hier moet hy vastrap, daarso vat,<br /> tot by die hoogste top,<br /> die top van Liefde en – en Dood.<br /> Hy sien die wêreld wyd,<br /> dis alles helder, skoon en groot.<br /> Toe gaan hy lê: daar splyt<br /> die rots, hy sien die disa dans<br /> met sagte gloed; hy strek<br /> en strek. Maar toe begin die krans<br /> te wankel in die dood se bek.<br /> Hy stort en gryp die liefdeskroon<br /> wat in sy vingers knak;<br /> hy hoor die wind se helse hoon-<br /> lag, sien verbaas hoe vlak<br /> na vlak van lig en skadu bring.<br /> 'n Duisend voet daaronder<br /> het eers sy val tot stuit gebring<br /> waar waters stortend donder.<br /> 'n Wagter het sy lyk gekry<br /> nog in sy hand die blom;<br /> ’t skemer op 'n draagbaar by<br /> die voordeur ingekom.<br /> Een enkel kreet…toe val sy neer<br /> en daarna was sy stom<br /> en toe die dae gaan en keer<br /> haar sinne wou nie kom.<br /> En in haar kamer moes hul haar<br /> gedurig binne sluit<br /> want elke maannag, skoon en klaar<br /> wou sy die berge uit.<br /> Soms het sy net sy naam genoem<br /> en nagte deurgesnik,<br /> of uitgeroep: ,,Ek is verdoem!”<br /> Haar oë groot van skrik.<br /> Een volmaan-nag het sy ontsnap,<br /> en in haar lang rok, wit,<br /> die donker bosse ingestap,<br /> net van een droom besit:<br /> Om hom uiteindelik te vind.<br /> Toe op die rotspunt, skerp,<br /> staan sy, klein-eensaam soos 'n kind<br /> een noodlotstond. Toe werp<br /> sy haar die dieptes af<br /> na waar haar minnaar wag,<br /> waar hy haar wegtrek na die graf<br /> en in die waters lag…<br /> *** Nou sê hul, as dit maanlig is,<br /> dan sien jy bo die duister<br /> iets vorm soos 'n wolk, 'n mis,<br /> dan staan sy daar en luister<br /> hoe uit die waters soos 'n wonder<br /> sy stem styg uit die nag,<br /> hoe kom uit windluid klowe onder<br /> sy roep weemoedig-sag:<br /> ,,Kom hier na my, my soet-beminde,<br /> waar mos is, en 'n krans<br /> ons wegskuil van die woeste winde<br /> wat oral waai. Hier dans<br /> die wildeblomme in 'n gloed<br /> van lig; kom af na my!<br /> Kom af! Dat ons oplaas ontmoet<br /> om nooit, nooit weer te skei;<br /> maar dag en nag in goud en blou<br /> aan warme hart ons druk:<br /> ons droewe jeug voltooi, in nou<br /> en ewig se geluk!}} == Die legende en toponimie == Die vroegste vermelding van Hexrivier is skynbaar aangeteken op Dinsdag, 7 Januarie 1716:<ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=22007 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope; Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 35, pp. 43-52. |access-date=17 Augustus 2021 |archive-date=17 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817202334/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=22007 |url-status=dead }}</ref> {{cquote| Waar op geraadpleegt, en dies hooge noodsakelijkheit in consideratie genoomen zijnde, met eenparige stemmen goedgevonden ende besloten is omme den zergeant Hendrik Treurniet met twintigh man aan Witsenbergh, Piekeniers Kloof ende '''Exrivier''' }} Die spesifieke bovermelde '''heks'''-legende en '''Hexrivier''' hou nie noodwendig met mekaar verband nie. Prof. J.J. Smith het in ''Die Suiderstem'' vanaf 4 Junie tot 20 Augustus 1938 'n reeks artikels rondom 'aardrykskundige eiename' bespreek, wat in sy rubriek 'Op ons Taalakker' verskyn het. Hierdie koerantartikels is merkbaar 'n dekade voor Nienaber se voorgeskrewe bloemlesings geskryf, en het veral gesteun op Botha se ''Place Names in the Cape Province'' en Pettman se ''South African Place Names''.<ref>Nienaber, P.J. 1972. ''Suid-Afrikaanse Pleknaamwoordeboek, Deel I''. Tweede verbeterde druk. Kaapstad: Tafelberg, p. 18.</ref> Wat opval is die indeling van ''Hexrivier'' onder "gevoelsname", want die "nou, donker kloof van die ''Hexrivier'' het die eerste besoekers blykbaar aan die grillerigheid van die heksewêreld laat dink, net soos die moeilike en sorgwekkende bergketting bekend as die ''Drakensberg'' vir die Voortrekkers as kwellende drake voorgekom het."<ref>Smith, J.J. 1962. ''Op ons taalakker''. Pretoria: J.L. Van Schaik, p. 492-493.</ref> Dr. Franz Bachmann het weer 'n ander teorie in sy boek ''Süd-Afrika: Reisen, Erlebnisse und Beobachtungen'' (1901):<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/S%C3%BCd_Afrika/gjEPAAAAYAAJ?hl=en&gbpv=1&pg=PA33&printsec=frontcover&dq=Hexrivier Bachmann, F. 1901. Hopefield. In: ''Süd-Afrika: Reisen, Erlebnisse und Beobachtungen''. Berlin: Hermann Eichblatt, S. 33]</ref> {| class="wikitable" ! scope="col" style="width: 300px;" | Oorspronklike Duits (1901) ! scope="col" style="width: 300px;" | Afrikaans |- |So hatte ich eines Tages Gelegenheit zu einem Bade in einem herrlichen Gebirgsbache, der mit Recht "Hexrivier" genannt wird, denn wie ein Zauberquell erscheint derselbe dem Reisenden nach trostloser Oede und Dürre. || Ek het eendag die geleentheid gekry om in 'n pragtige bergstroom te bad, wat tereg Hexrivier genoem word, want vir die reisiger lyk dit soos 'n magiese fontein na troostelose verlatenheid en dorheid. |} Die legende as bron vir die pleknaamgewing word egter ook nie heeltemal uitgesluit nie, hoewel dit wil blyk dat die naam eerder 'n leenvertaling is, gebou op 'n ouer substratum Boesmanbegrip (wat noue raakpunte toon met verskeie ander nabygeleë dialekte), en daardeur die ou betekenis min of meer bewaar het. In ''Dictionary of Southern African place names'' (2014) staan daar onder die naam ''Hexrivier'':<ref>Raper, P.E., Möller, L.A. & Du Plessis, L.T. 2014. ''Dictionary of Southern African place names''. Johannesburg : Jonathan Ball Publishers, pp. xiii & 183</ref> {{cquote| [...] Adapted Dutch for 'witch river', the name is variously stated to refer to the ghostly atmosphere of the deep ravine through which the river flows, or to a legend of a lover who plummeted to his death while picking a rare disa to Eliza Meiring, who subsequently became deranged and acted like a witch. Other explanations link the name with Afrikaans, ''hek'', 'gate', or with ''x's'', refering to the numerous times the road crosses the river. Actually, the name appears to be a translation of Khoikhoi ''Cobeeb'', referring to a witch-doctor or magician (male or female), a powerful and influential figure in Khoikhoi society. The Dutch name, which means 'witch river', is a translation. The component ''co'' is cognate with words for 'sorcerer', Mohissa [...] ''gjo'' 'doctor, sorcerer'. !O !ku''ŋ'' [...] ''tʃo'' 'medicine'; Naron [...] ''tʃo'', 'to bewitch', synonym ''tʃo-k'au''; Naron [...] and Kung [...] ''tʃo'', synonym ''tʃo-kau'', ''tʃo-k"au'', 'medicine'; Auen [...] ''tʃo k'au'' and !O !ku''ŋ'' [...] ''tʃo:k'au'' 'medicine man'; Auen [...] ''!kau:'', 'medicine'; /Xam [...] ''ʃo-/õa'', synonym ''s'o-/ã'', 'vegetable medicine... grows out of... hakdoorn stem'. }} Die Afrikaanse vertaling ''Plekname van Suider-Afrika'' (2020, bl. 274) lui so: {{cquote| Die naam is Nederlands vir "heksrivier" en verwys moontlik na die spookagtige atmosfeer van die diep kloof waardeur die rivier vloei, of na 'n legende van 'n verliefde man wat na sy dood geval het terwyl hy 'n skaars disa vir Eliza Meiring gepluk het, wat daarna van haar kop afgeraak en soos 'n heks begin optree het. Ander verklarings verbind die naam met ''hek'', of met ''x'e'', wat verwys na die talryke kere dat die pad die rivier kruis. In werklikheid blyk die naam 'n vertaling van die Khoi ''Cobeeb'' te wees, wat verwys na 'n toordokter of towenaar (manlik of vroulik), 'n magtige en invloedryke figuur in die Khoi-khoinkultuur. Die Nederlandse naam is 'n vertaling. Die komponent ''co'' is verwant aan woorde vir "towenaar", Mohissa [...] ''gjo'' 'dokter, towenaar'. !O !ku''ŋ'' [...] ''tʃo'' 'medisyne'; Naron [...] ''tʃo'', 'om te toor', sinoniem ''tʃo-k'au''; Naron [...] en Kung [...] ''tʃo'', sinoniem ''tʃo-kau'', ''tʃo-k"au'', 'medisyne'; Auen [...] ''tʃo k'au'' en !O !ku''ŋ'' [...] ''tʃo:k'au'' 'medisyneman'; Auen [...] ''!kau:'', 'medisyne'; /Xam [...] ''ʃo-/õa'', sinoniem ''s'o-/ã'', 'groentemedisyne... groei uit... hakdoringstam'. }} Uit hierdie inligting betreffende die 'towenaar' of 'toordokter', vermoed [[Anton Prinsloo]] "daar was glo 'n invloedryke een daar naby."<ref>Prinsloo, A. 2015. Die heks van Hexrivier se tragiese storie. ''Volksblad'', 28 November, p. 6</ref> == Verwysings == {{verwysings|3}} [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Volksverhale]] ftwju7cig6468k9upyg1wsvzhod4yrq 0 42623 2966208 2959079 2026-09-10T16:43:51Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966208 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Che Guevara | bynaam = | beeld = Che Guevara - Guerrillero Heroico by Alberto Korda.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = <center>''Guerrillero Heroico''</center><br />Che Guevara by die gedenkdiens van die La Coubre ontploffing. Geneem deur Alberto Korda op 5 Maart 1960. | geboortenaam = Ernesto Guevara | geboortedatum = [[14 Junie]] [[1928]] | geboorteplek = [[Rosario]], Santa Fe, [[Argentinië]] | dood_datum = [[9 Oktober]] [[1967]] | sterfteplek = La Higuera, Vallegrande, [[Bolivië]] | ouers = Ernesto Guevara Lynch<ref name=EB>{{en}} {{cite web|last=Unknown|first=Autor|title=Guevara, Che|url=http://members.eb.com/bol/topic?eu=39170&sctn=1|publisher=Encyclopædia Britannica Online|accessdate=30 September 2001|archive-date= 5 Mei 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220505042630/https://members.eb.com/bol/topic?eu=39170&sctn=1|url-status=dead}}</ref><br />Celia de la Serna y Llosa<ref name=EB /> | titel = | nasionaliteit = | beroep = Dokter, skrywer, guerrilla, regeringsamptenaar, [[Militêre strategie| Militêre strateeg]] | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = Beweging van die 26ste Julie, Verenigde Party van die Kubaanse Sosialistiese Rewolusie,<ref>Partido Unido de la Revolución Socialista de Cuba, aka PURSC</ref> Nasionale Bevrydingsweermag van Bolivië | godsdiens = ''Geen'' (Marxistiese humanis)<ref name="Löwy">{{en}} [http://www.internationalviewpoint.org/spip.php?article1144 The Spark That Does Not Die] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030214309/http://internationalviewpoint.org/spip.php?article1144 |date=30 Oktober 2017 }} by Michael Löwy, ''International Viewpoint'', July 1997</ref><ref>{{en}} ''Embodiment and Agency'', by Sue Campbell & Letitia Meynell, Penn State Press, 2009, {{ISBN|0-271-03522-6}}, bl. 243</ref> | huweliksmaat = Hilda Gadea (1955–1959)<br />Aleida March (1959–1967, sy dood) | kinders = Hilda (1956–1995), Aleida (* 1960), Camilo (* 1962), Celia (* 1963), Ernesto (* 1965) | webblad = | handtekening = CheGuevaraSignature.svg }} '''Ernesto "Che" Guevara''' ([[14 Junie]]<ref name="birthdate">Die geboortedatum aangeteken op sy [[Media:Ernesto Guevara Acta de Nacimiento.jpg|geboortesertifikaat]] was 14 Junie 1928 alhoewel een tersiêre bron (Julia Constenla, aangehaal deur Jon Lee Anderson) meen dat hy eintlik op 14 Mei van daardie jaar gebore is. Constenla voer aan dat sy deur 'n onbekende astroloog meegedeel is dat Che se moeder, Celia de la Serna, reeds swanger was toe sy en Ernesto Guevara Lynch getroud is en dat die datum op die geboortesertifikaat aangepas is, om dit te laat voorkom of Che 'n maand later gebore is en dat hy hulle seun was, om 'n skandaal te vermy. ([[Che Guevara#refAnderson1997|Anderson 1997]], pp. 3, 769.)</ref> [[1928]] – [[9 Oktober]] [[1967]]) algemeen bekend as '''Che Guevara''', '''El Che''' of net '''Che''', was 'n [[Argentinië|Argentynse]] [[Marxisme|Marxistiese]] revolusionêr, dokter, skrywer, intellektueel, [[Guerilla-oorlogvoering|guerilla]]-leier, militêre teoretikus en 'n groot figuur in die [[Kubaanse Revolusie]].<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Sedert sy dood het sy gestileerde gelaat 'n alomteenwoordige kontrakultuursimbool geword asook globale ordeteken in volkskultuur.<ref>[[#refCasey2009|Casey 2009]], p. 128.</ref> As 'n mediese student het Guevara [[Latyns-Amerika]] deurkruis en is hy omvorm deur die grootskaalse armoede wat hy aanskou het.<ref name="RevMedicine">[http://www.marxists.org/archive/guevara/1960/08/19.htm Oor Revolusionêre Medisyne] Toespraak deur Che Guevara aan die Kubaanse Burgermag op 19 Augustus 1960</ref> Sy ervarings en waarnemings op hierdie reise het hom maak besluit dat die gebied se ingewortelde ekonomiese ongelykhede die inherente gevolg van monopolistiese kapitalisme, neokolonialisme en [[imperialisme]] was, met 'n wêreldrevolusie as die enigste oplossing hiervoor.<ref name="AfroAsian1965">[http://www.marxists.org/archive/guevara/1965/02/24.htm By die Afro-Asiatiese in Algerië] Toespraak deur Guevara aan die Tweede Ekonomiese Seminaar van Afro-Asiatiese Solidariteit in [[Algiers]], [[Algerië]] op 24 Februarie 1965</ref> Hierdie oortuiging het tot sy betrokkenheid in die sosiale hervorming van [[Guatemala]] onder president Jacobo Arbenz Guzmán, wie se uiteindelike val (met behulp van die Amerikaanse CIA) Guevara se radikale ideologie verstewig het. Later, terwyl hy in [[Meksikostad]] gewoon het, het hy [[Raul Castro|Raul]] en [[Fidel Castro]] ontmoet, aangesluit by hulle Beweging van die 26ste Julie en Kuba ingeneem aanboord van die Granma seiljag met die bedoeling om die [[Amerika]]ans-gesteunde Kubaanse [[diktator]] [[Fulgencio Batista]] omver te werp.<ref>[[#refBeaubien2009|Beaubien, NPR Audio Report, 2009]], 00:09-00:13</ref> Guevara het gou aansien verwerf onder insurgente, is bevorder tot tweede in bevel, en het 'n deurslaggewende rol gespeel in die suksesvolle guerrilla-veldtog wat uiteindelik ontslae geraak het van die Batista-bewind.<ref name="Castrosbrain1960">''"[[#refCastrosbrain1960|Castro's Brain]]"'' 1960.</ref> Na die Kubaanse revolusie het Guevara 'n aantal sleutelrolle in die nuwe regering gehad. Dit het o.m. die oorsig van appèlle en die teregstelling deur vuurpeloton van diegene wat skuldig bevind is aan oorlogsmisdade gedurende die revolusionêre tribunale,<ref name="ReferenceA">[[#refTaibo1999|Taibo 1999]], p. 267.</ref> ingesluit asook die instelling van landelike hervorming as minister van industrieë. Verder het hy ook gedien as president van die nasionale bank van Kuba asook die raadgewende direkteur vir Kubaanse weermag en het hy die wêreld platgereis as 'n diplomaat ten behoewe van Kubaanse [[sosialisme]]. Sulke ampte het hom in staat gestel om 'n sentrale rol te speel in die opleiding van die weermag wat die inval in die [[Varkensbaai]] (''Bay of Pigs'') afgeweer het,<ref name="Kellner89pg69">[[#refKellner1989|Kellner 1989]], p. 69-70.</ref> asook om die kerngelaaide ballistiese vuurpyle van die [[Sowjetunie]] na Kuba te bring, wat aanleiding gegee het tot die [[Kubaanse missielkrisis]].<ref>[[#refAnderson1997|Anderson 1997]], p. 526-530.</ref> Hiermee saam was hy ook 'n vrugbare skrywer en dagboekskrywer en het hy 'n gedagteryke gids oor [[Guerilla-oorlogvoering|guerrilla-oorlogvoering]] saamgestel, tesame met 'n topverkopende memoire oor sy jong dae waar hy op 'n motorfiets [[Suid-Amerika]] deurkruis het. Guevara het Kuba in 1965 verlaat om onsuksesvolle revolusies aan te wakker, eers in [[Demokratiese Republiek van die Kongo|Kongo-Kinshasa]] en later in [[Bolivia]], waar hy gevange geneem is deur [[Central Intelligence Agency|CIA]]-gesteunde Boliviaanse magte en tereg gestel is.<ref>[[#refRyan1998|Ryan 1998]], p. 4</ref> == Vroeë lewe == [[Lêer:Chefamily.jpg|duimnael|links|Ernesto (links) as tiener saam met sy ouers en broers en susters, ca. 1944. Langs hom, v.l.n.r.: Celia (moeder), Celia (suster), Roberto, Juan Martín, Ernesto (vader) en Ana María.]] Ernesto Guevara is gebore as die kind van Celia de la Serna y Llosa en ernesto Guevara Lynch op [[14 Junie]] [[1928]] in [[Rosario]], [[Argentinië]] en was die oudste van vyf kinders in 'n familie van Spaans-Argentynse, Baskiese en Iers-Argentynse afkoms.<ref>Che se van ''"Guevara"'' is afgelei van die [[Kastiliaans]]e vorm van die [[Baskies]]e [[Gebara]] in [[Spanje]], 'n bewoningsnaam in die [[Álava]]-provinsie. Sy ouma, Ana Lynch, was 'n afstammeling van Patrick Lynch, 'n emigrant van [[Galway]], [[Ierland]] in die 1740's.</ref> In plaas van sy ouers se vanne, sal sy wetlike naam (Ernesto Guevara) soms saam met de la Serna of Lynch verskyn. Met verwysing na Che se rustelose aard het sy vader verklaar dat "die eerste opmerklikheid is dat my seun se are vol is van die bloed van die [[Ierse Rebellie|Ierse rebelle]]."<ref>[[#refLavretsky1976|Lavretsky 1976]]</ref> Baie vroeg in Ernestito (soos hy toe bekend gestaan het) se lewe het hy 'n "aantrekking tot die armes" ontwikkel.<ref>[[#refKellner1989|Kellner 1989]], p. 23.</ref> Hy het grootgeword in 'n gesin met linkse politiese neigings wat tot gevolg gehad het dat Guevara as seun aan 'n wye spektrum van politiese perspektiewe blootgestel is.<ref>[http://www.time.com/time/printout/0,8816,872604,00.html Argentina: Che's Red Mother] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130826054445/http://www.time.com/time/printout/0,8816,872604,00.html |date=26 Augustus 2013 }} ''[[Time Magazine]]'', July 14, 1961</ref> Sy vader, 'n stoere ondersteuner van die Republikeine van die [[Spaanse Burgeroorlog]], het dikwels veterane van die konflik aan huis gehad.<ref>[[#refAnderson1997|Anderson 1997]], p. 22-23.</ref> Che was 'n uitstaande atleet al het hy aan 'n ernstige geval van akute asma gelei, wat hom sy hele lewe sou pla. Hy het baie gehou van swem, voetbal (sokker), gholf en skiet en hy was ook 'n kranige fietsryer.<ref>[[#refSandison1996|Sandison 1996]], p. 8.</ref><ref>[[#refKellner1989|Kellner 1989]], p. 24.</ref> Hy was 'n ywerige [[rugby]]speler en het as [[losskakel]] vir die eerste span van die Universiteit van Buenos Aires uitgedraf.<ref>Cain, Nick & Growden, Greg "Chapter 21: Ten Peculiar Facts about Rugby" in ''Rugby Union for Dummies'' (2nd Edition), John Wiley and Sons, {{ISBN|978-0-470-03537-5}}, p. 293.</ref> By die rugby het hy die bynaam "Fuser" — 'n mengsel van ''El Furibundo'' (onkeerbaar) en sy moeder se van, de la Serna — gekry weens sy aggressiewe spelpatroon.<ref>[[#refAnderson1997|Anderson 1997]], p. 28.</ref> Sy skoolmaats het hom ook die bynaam "''Chancho''" (vark) gegee omdat hy nie baie gewas het nie en met trots 'n "weeklikse hemp" gedra het. Guevara het by sy vader leer [[skaak]] speel en het op 12-jarige ouderdom aan plaaslike toernooie begin deelneem. Gedurende sy puberteitsjare maar ook regdeur sy lewe was hy passievol oor poësie, veral oor werke van [[Pablo Neruda]], [[John Keats]], [[Antonio Machaco]], [[Federico García Lorca]], [[Gabriella Mistral]], [[César Vallejo]] en [[Walt Whitman]].<ref name="Hart 2004, pg 98">[[#refHart2004|Hart 2004]], pg 98.</ref> Hy kon ook [[Rudyard Kipling]] se "''If''" en [[José Hernández]] se "''Martín Fierro''" voordra.<ref name="Hart 2004, pg 98" /> Daar was oor die 3&nbsp;000 boeke in die Guevara-huis, wat Che in staat gestel het om 'n entoesiastiese en eklektiese leser te word, met belangstelling in [[Karl Marx]], [[William Faulkner]], [[André Gide]], [[Emilio Salgari]] en [[Jules Verne]].<ref>[[#refHaney2005|Haney 2005]], p. 164.</ref> Hy het verder ook van die werke van [[Jawaharlal Nehru]], [[Franz Kafka]], [[Albert Camus]], [[Vladimir Lenin]], en [[Jean-Paul Sartre]] gehou; asook dié van [[Anatole France]], [[Friedrich Engels]], [[H.G. Wells]] en [[Robert Frost]].<ref name="ReferenceC">([[#refAnderson1997|Anderson 1997]], p. 37–38)</ref> Soos hy ouer geword het, het hy 'n belangstelling in die Latyns-Amerikaanse skrywers [[Horacio Quiroga]], [[Ciro Alegría]], [[Jorge Icaza]], [[Rubén Darío]] en [[Miguel Asturias]]<ref name="ReferenceC" /> begin ontwikkel. Hy het baie van hierdie skrywers se idees in sy eie handgeskrewe notaboekies gelys van konsepte, definisies en filosofieë van invloedryke intellektuele. Dit het analitiese sketse van [[Gautama Boeddha|Boeddha]] en [[Aristoteles]] ingesluit, saam met 'n ontleding van [[Bertrand Russell]] oor liefde en patriotisme, [[Jack London]] oor gemeenskap en [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]] oor die idee van dood. [[Sigmund Freud]] se idees het hom gefassineer en Che het hom oor 'n hele paar onderwerpe aangehaal, van die interpretasie van drome en libido tot narcisme en die oedipuskompleks.<ref name="ReferenceC" /> Sy gunsteling vakke op universiteit was [[filosofie]], [[wiskunde]], [[ingenieurswese]], [[politieke wetenskap]], [[sosiologie]], [[geskiedenis]] en [[argeologie]].<ref>[[#refSandison1996|Sandison 1996]], p. 10.</ref><ref>[[#refKellner1989|Kellner 1989]], p. 26.</ref> Jare later, op [[13 Februarie]] [[1958]], het 'n geheime 'biografiese en persoonlikheidsverslag' van die CIA aangeteken van Guevara se breë akademiese belangstellinge en intellek, en hy is daarin beskryf as "goed belese" en daar is opgemerk dat "Che redelik intelligent is vir 'n Latyns-Amerikaner".<ref>[[#refRatner1997|Ratner 1997]], p. 25.</ref> === Motorfietsreis === [[Lêer:CheOnRaft1952.jpg|duimnael|links|Guevara (regs) saam met Alberto Granado (links) in Junie 1952 op die [[Amasonerivier]] aan boord van hul "Mambo-Tango"-houtvlot, wat 'n geskenk was van die melaatses wat hulle behandel het]] [[Lêer:Che Guevara-Granado - Mapa 1er viaje - 1952.jpg|duimnael|'n Kaart van Guevara se 1952-reis saam met Alberto Granado (die rooi pyle dui op lugreise)]] In 1948 het Guevara by die Universiteit van Buenos Aires in geskryf om 'n dokter te word. In 1951 het hy sy studie onderbreek om 'n reis te onderneem waar hy en 'n vriend, [[Alberto Granado]] [[Suid-Amerika]] sou deurkruis, met die finale doel om vir 'n paar weke as vrywilligers te werk by die melaatsekolonie by San Pablo in [[Peru]], aan die oewers van die [[Amasonerivier]]. Op pad na [[Machu Picchu]], hoog op in die [[Andes]]gebergte, is hy geskok deur die verdrukkende armoede van die afgeleë landelike gebiede, waar plattelandse boere klein lappies land bewerk het wat aan die ryk landhere behoort het.<ref name="Kellner89pg27">[[#refKellner1989|Kellner 1989]], p. 27.</ref> Later in sy reis is Guevara veral beïndruk deur die kameraderie van die mense wat in die melaatsekolonie gewoon het waaroor hy gesê het: "Die hoogste vorm van menslike solidariteit en lojaliteit is te vind by so 'n eensame en desperate volk."<ref name="Kellner89pg27" /> Guevara het, van die notas wat hy tydens die reis gemaak het, 'n verslag geskryf met die titel ''The Motorcycle Diaries'', wat later 'n topverkoper van die ''New York Times'' geword het,<ref>NYT Topverkoperlys: [http://www.nytimes.com/2005/02/20/books/bestseller/0220bestpapernonfiction.html #38 Paperback Nonfiction on 2005-02-20], [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D03E5D6123DF934A35752C1A9629C8B63&scp=5&sq=motorcycle+diaries+Ernesto+%28Che%29+Guevara&st=nyt #9 Nonfiction on 2004-10-07] en by ander geleenthede.</ref> en is in 2004 aangepas om 'n bekroonde rolprent met dieselfde naam te word. Aan die einde van die reis het Guevara na nie na Latyns-Amerika gekyk as 'n groepering van afsonderlike nasies nie, maar as 'n eenheid wat 'n kontinentwye bevrydingstrategie nodig gehad het. Sy idee van 'n grenslose, verenigde [[Spaans-Amerika]] met 'n gedeelde ''Latino'' erfenis was 'n tema wat sy verskyning telkemale prominent gemaak het gedurende sy latere revolusionêre aktiwiteite. Met sy terugkeer na Argentinië het hy sy studies voltooi en sy mediese graad in Junie 1953 gekry, wat hom amptelik "dr. Ernesto Guevara" gemaak het.<ref>[[#refAnderson1997|Anderson 1997]], pp. 98.</ref><ref> 'n Afskrif van Guevara se universiteitstranskripsies wat die toekening van sy mediese graad aantoon kan gevind word op bl. 75 van ''Becoming Che: Guevara's Second and Final Trip through Latin America'', deur Carlos 'Calica' Ferrer (uit die Spaans vertaal deur Sarah L. Smith), Marea Editorial, 2006, {{ISBN|987-1307-07-1}}. Ferrer was 'n lewenslange vriend van Che se kinderdae af en toe Guevara die laaste van sy 12 eksamens geslaag het in 1953, het hy 'n afskrif aan Ferrer gegee wat gereeld vir Guevara gesê het hy sal nooit sy graad kry nie, om te wys dat hy uiteindelik sy studies klaargemaak het.</ref> Guevara het later opgemerk dat hy gedurende sy reis deur Latyns-Amerika, "in noue aanraking gekom het met [[armoede]], [[hongersnood]] en [[siekte]]" saam met die "onbevoegdheid om 'n kind te behandel weens 'n tekort aan geld" en "verdowing wat aangehits is deur hongersnood en straf" wat 'n vader noop om die "verlies van 'n seun in 'n onbelangrike ongeluk te aanvaar". Guevara het aangevoer dat dit hierdie ervaringe was wat hom oortuig het om "hierdie mense te help", en dat hy die area van medisyne moes verlaat om die politiese arena van gewapende verset te betree.<ref name="RevMedicine" /> == Guatemala, Arbenz en United Fruit == [[Lêer:Che Guevara - 2do Viaje - 1953-55.png|duimnael|Guevara se reise tussen 1953 en 1956. Dit sluit sy noordwaartse reis na Guatemala, sy verblyf in Meksiko en sy ooswaartse bootreis na Kuba met [[Fidel Castro]] en ander opstandelinge in]] Op [[7 Julie]] [[1953]] het Guevara weer vertrek. Hierdie keer na [[Bolivia]], [[Peru]], [[Ecuador]], [[Panama]], [[Costa Rica]], [[Nicaragua]], [[Honduras]] en [[El Salvador]]. Op [[10 Desember]] [[1953]], voordat hy Guatemala verlaat het, het hy 'n brief aan sy tante Beatriz van [[San José, Costa Rica]] gestuur. In die brief praat Guevara van 'n waarnemingsroete deur die gebiede onder baasskap van die ''[[United Fruit Company]]'', wat hom oortuig het "hoe verskriklik" die "kapitalistiese seekatte" was.<ref>[[#refAnderson1997|Anderson 1997]], p. 126.</ref> Hierdie bevestigde verontwaardiging het die "koppesnellery-houding" wat hy ingeneem het om sy konserwatiewe familielede te skok, oorgedra. Dit het ook daartoe gelei dat hy gesweer op die naam van [[Josef Stalin]], dat hy nie sou rus voordat hierdie "seekatte oorwin is nie".<ref>[[#refTaibo1999|Taibo 1999]], p. 31.</ref> Later in daardie maand het Guevara in [[Guatemala]] aangekom waar president Jacobo Arbenz Guzmán aan die hoof gestaan het van 'n demokraties-verkose regering, wat deur middel van grondhervorming en ander inisiatiewe gepoog het om die ''latifundia''-stelsel te beëindig. Om dit te bereik het president Arbenz 'n grootskaalse grondhervormingsprogram geloods, waar al die ongebruikte grond van ryk grondeienaars onteien en onderverdeel sou word aan die grondlose landelike bevolking. Die grootste grondeienaar en een wat die meeste deur die grondhervorming geraak is, was die ''United Fruit Company'' wat reeds meer as 225,000 onbewerkte akker grond aan die Arbenz-regering moes afstaan.<ref>[[#refKellner1989|Kellner 1989]], p. 31.</ref> Guevara was in sy skik met die weg wat die Guatemalaanse nasie gekies het, en het besluit om hom in Guatemala te vestig om "homself te suiwer en wat ook al nodig mag wees om 'n ware opstandeling te word, te bereik".<ref name="Kellner89pg31">[[#refGuevaraLynch2000|Guevara Lynch 2000]], p. 26.</ref> In [[Guatemala-stad]] het Guevara Hilda Gadea Acosta opgesoek, 'n [[Peru]]aanse [[ekonoom]] wat goeie politieke verbintenisse gehad het en ook 'n lid van die links-gesinde Alianza Popular Revolucionaria Americana (APRA, Amerikaanse Algemene Revolusionêre Alliansie) was. Sy het Guevara aan verskeie hooggeplaaste amptenare in die regering van Arbenz voorgestel. Guevara het toe kontak gemaak met 'n groep [[Kuba]]anse bannelinge wat bande met [[Fidel Castro]] gehad het deur die aanval op die [[Moncada Kaserne]] in [[Santiago de Cuba]] op [[26 Julie]] [[1953]].<ref>[[#refRadioCadena2006|Radio Cadena Agramonte 2006]].</ref> Gedurende hierdie tydperk het hy sy bekende noemnaam gekry, na aanleiding van sy gereelde gebruik van die Argentynse [[tussenwerpsel]] (''che'') wat naastenby dieselfde as "eh" of "pêl" is.<ref>[[#refIgnacio2007|Ignacio 2007]], p. 172.</ref> Guevara se pogings om 'n mediese internskap te kry was nie suksesvol nie en sy persoonlike ekonomiese situasie was wisselvallig.<!--<ref name=precarious>Anderson 1997, pp. 139–141.</ref>--> Op [[15 Mei]] [[1954]] het 'n vrag Škoda-[[infanterie]] en ligte artillerie van die kommunistiese [[Tsjeggo-Slowakye]] vir die Arbenz-regering in Puerto Barrios aangekom.<ref name=usdepstate>[[#refUSDeptState2008|U.S. Department of State 2008]].</ref><ref>[[#refAnderson1997|Anderson 1997]], p. 144.</ref> As 'n teenvoeter het die Amerikaanse CIA 'n weermag geborg wat die land ingeval het en die regse diktatorskap van [[Carlos Castillo Armas]] gevestig het.<ref name="Kellner89pg31" /> Guevara was gretig om namens Arbenz te veg en het by 'n gewapende burgermag aangesluit wat vir die doel deur die Kommunistiese Jeug georganiseer is. Hy was egter gefrustreerd met die groep se onaktiwiteit en het sy mediese pligte hervat. Na die staatsgreep het Guevara weer aangebied om te veg, maar kort daarna het Arbenz by die Meksikaanse Ambassade skuiling gesoek en sy buitelandse volgelinge aangeraai om die land te verlaat. Ondersteuners van die staatsgreep het ag geslaan op Guevara se herhaaldelike oproepe om te verset, en hy is voëlvry verklaar.<ref name="Kellner89pg32">[[#refKellner1989|Kellner 1989]], p. 32.</ref> Nadat Hilda Gadea gearresteer is, het Guevara toevlug gesoek by die Argentynse konsulaat, waar hy gebly het tot hy 'n paar weke later 'n pas gekry het waarmee hy na [[Meksiko]] gereis het.<ref>[[#refTaibo1999|Taibo 1999]], p. 39.</ref> Hy het in [[September]] [[1955]] met Gadea in Meksiko getrou.<ref name="Memoira">Snow, Anita. "[http://www.firstcoastnews.com/life/books/news-article.aspx?storyid=116566&catid=256 'My Life With Che' deur Hilda Gadea]." ''Associated Press'' at ''WJXX-TV''. 16 Augustus 2008. URL besoek op 23 Februarie 2009.</ref> Die omverwerping van die Arbenz-regime het die siening van Guevara bevestig van die Verenigde State as 'n [[Imperialisme|imperialistiese]] mag wat enige regering sal teenstaan of probeer vernietig wat die sosio-ekonomiese ongelykheid, wat endemies is aan Latyns-Amerika en ander ontwikkelende lande, wil regstel. Guevara het oor die staatsgreep gesê: {{quote|"Die laaste Latyns-Amerikaanse revolusionêre demokrasie – dié van Jacobo Arbenz – het misluk as gevolg van 'n koue voorbedagte aggressie wat deur die VSA uitgevoer is. Die sigbare hoof was die Minister van Buitelandse Sake, [[John Foster Dulles]], 'n man wat toevallig ook 'n aandeelhouer van en prokureur vir die ''United Fruit Company'' was. "<ref name="Kellner89pg32" />|}} Guevara was oortuig daarvan dat die enigste manier om sulke omstandighede reg te stel, die bereiking en verdediging van Marxisme deur gewapende verset en 'n gewapende bevolking, was.<ref>[http://www.fsmitha.com/h2/ch24x.html Che Guevara 1960–1967 by Frank E. Smitha]</ref> Gadea het later geskryf dat dit "Guatemala was wat hom finaal oortuig het van die noodsaaklikheid van gewapende verset en om inisiatief teen imperialisme te neem. Teen die tyd wat hy vertrek het was hy seker hiervan."<ref>{{cite book |title=Che Guevara |url=https://archive.org/details/cheguevara00sinc |first=Andrew |last=Sinclair |publisher=The Viking Press |year=1970 |page=[https://archive.org/details/cheguevara00sinc/page/12 12]}}</ref> == Lys van werke == '''Werke is oorspronklik in Spaans geskryf deur Ernesto "Che" Guevara en later in Engels vertaal''' * ''A New Society: Reflections for Today's World'', {{nbsp|2}}Ocean Press, 1996, {{ISBN|1-875284-06-0}} * ''Back on the Road: A Journey Through Latin America'', {{nbsp|2}}Grove Press, 2002, {{ISBN|0-8021-3942-6}} * ''Che Guevara, Cuba, and the Road to Socialism'', {{nbsp|2}}Pathfinder Press, 1991, {{ISBN|0-87348-643-9}} * ''Che Guevara on Global Justice'', {{nbsp|2}}Ocean Press (AU), 2002, {{ISBN|1-876175-45-1}} * ''Che Guevara: Radical Writings on Guerrilla Warfare, Politics and Revolution,'' {{nbsp|2}}Filiquarian Publishing, 2006, {{ISBN|1-59986-999-3}} * ''Che Guevara Reader: Writings on Politics & Revolution'', {{nbsp|2}}Ocean Press, 2003, {{ISBN|1-876175-69-9}} * ''Che Guevara Speaks: Selected Speeches and Writings'', {{nbsp|2}}Pathfinder Press (NY), 1980, {{ISBN|0-87348-602-1}} * ''Che Guevara Talks to Young People'', {{nbsp|2}}Pathfinder, 2000, {{ISBN|0-87348-911-X}} * ''Che: The Diaries of Ernesto Che Guevara'', {{nbsp|2}}Ocean Press (AU), 2008, {{ISBN|1-920888-93-4}} * ''Colonialism is Doomed'', {{nbsp|2}}Ministry of External Relations: Republic of Cuba, 1964, ASIN B0010AAN1K * ''Critical Notes on Political Economy: A Revolutionary Humanist Approach to Marxist Economics'' {{nbsp|2}}Ocean Press, 2008, {{ISBN|1-876175-55-9}} * ''Episodes of the Cuban Revolutionary War, 1956–1958'', {{nbsp|2}}Pathfinder Press (NY), 1996, {{ISBN|0-87348-824-5}} * ''Guerrilla Warfare: Authorized Edition'' {{nbsp|2}}Ocean Press, 2006, {{ISBN|1-920888-28-4}} * ''Latin America: Awakening of a Continent'', {{nbsp|2}}Ocean Press, 2005, {{ISBN|1-876175-73-7}} * ''Marx & Engels: An Introduction'', {{nbsp|2}}Ocean Press, 2007, {{ISBN|1-920888-92-6}} * ''Our America And Theirs: Kennedy And The Alliance For Progress'', {{nbsp|2}}Ocean Press, 2006, {{ISBN|1-876175-81-8}} * ''Reminiscences of the Cuban Revolutionary War: Authorized Edition'' {{nbsp|2}}Ocean Press, 2005, {{ISBN|1-920888-33-0}} * ''Self Portrait Che Guevara'', {{nbsp|2}}Ocean Press (AU), 2004, {{ISBN|1-876175-82-6}} * ''Socialism and Man in Cuba'', {{nbsp|2}}Pathfinder Press (NY), 1989, {{ISBN|0-87348-577-7}} * ''The African Dream: The diaries of the Revolutionary War in the Congo'' {{nbsp|2}}Grove Press, 2001, {{ISBN|0-8021-3834-9}} * ''The Argentine'', {{nbsp|2}}Ocean Press (AU), 2008, {{ISBN|1-920888-93-4}} * ''The Bolivian Diary of Ernesto Che Guevara'' {{nbsp|2}}Pathfinder Press, 1994, {{ISBN|0-87348-766-4}} * ''The Diary of Che Guevara: The Secret Papers of a Revolutionary'', {{nbsp|2}}Amereon Ltd, {{ISBN|0-89190-224-4}} * ''The Great Debate on Political Economy'', {{nbsp|2}}Ocean Press, 2006, {{ISBN|1-876175-54-0}} * ''The Motorcycle Diaries: A Journey Around South America'' {{nbsp|2}}London: Verso, 1996, {{ISBN|1-85702-399-4}} * ''To Speak the Truth: Why Washington's "Cold War" Against Cuba Doesn't End'', {{nbsp|2}}Pathfinder, 1993, {{ISBN|0-87348-633-1}} == Notas == {{Verwysings|2}} == Verwysings == {{refbegin|colwidth=30em}} * <cite id=refAlekseev1984> Alekseev, Aleksandr (Oktober 1984). "Cuba después del triunfo de la revolución" ("Cuba after the triumph of the revolution"). Moskou: ''America Latina''.</cite> * <cite id=refAlmudevar2007> [[Lola Almudevar|Almudevar, Lola]] (9 Oktober 2007). "[http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2007/10/09/MNVASLK4R.DTL&feed=rss.news Bolivia marks capture, execution of 'Che' Guevara 40 years ago] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306002759/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2007%2F10%2F09%2FMNVASLK4R.DTL&feed=rss.news |date=6 Maart 2012 }}". ''San Francisco Chronicle''.</cite> * <cite id=refAnderson1997>[[Jon Lee Anderson|Anderson, Jon Lee]] (1997). ''Che Guevara: A Revolutionary Life''. New York: Grove Press. {{ISBN|0-8021-1600-0}}.</cite> * <cite id=refBamford2002> [[James Bamford|Bamford, James]] (2002). ''Body of Secrets: Anatomy of the Ultra-Secret National Security Agency'' (Reprint edition). New York: Anchor Books. {{ISBN|0-385-49908-6}}.</cite> * <cite id=refBBCNews2001a> BBC News (17 Januarie 2001). "[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1121068.stm Profile: Laurent Kabila]". Besoek op 10 April 2008.</cite> * <cite id=refBBCNews2001b> [[BBC News]] (May 26, 2001). ''[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/1352650.stm Che Guevara photographer dies]''. Besoek op 4 Januarie 2006.</cite> * <cite id=refBBCNews2007> BBC News (9 Oktober 2007). "[http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7033880.stm Cuba pays tribute to Che Guevara]". ''BBC News, International version''.</cite> * <cite id=refBeaubien2009>{{cite book|title=Cuba Marks 50 Years Since 'Triumphant Revolution'|last=Beaubien|first=Jason|authorlink=|year=2009|publisher=NPR: All Things Considered, Audio Report|location=|isbn=|pages=|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=98937598}}</cite> * <cite id=refBenBella1997> [[Ahmed Ben Bella|Ben Bella, Ahmed]] (Oktober 1997). "[http://mondediplo.com/1997/10/che Che as I knew him]". ''Le Monde diplomatique''. mondediplo.com. Besoek op 28 Februarie 2008.</cite> * <cite id=refBockman1984> Bockman, USMC Major Larry James (April 1, 1984). ''[http://www.globalsecurity.org/military/library/report/1984/BLJ.htm The Spirit of Moncada: Fidel Castro's Rise to Power 1953–1959]''. United States: Marine Corps Command and Staff College.</cite> * <cite id=refCasey2009>{{cite book |title=Che's Afterlife: The Legacy of an Image|last=Casey |first= Michael|authorlink= | year=2009 |publisher=Vintage|location= |isbn=0-307-27930-8|pages= |url=https://archive.org/details/chesafterlifeleg0000case}}</cite> * <cite id=refCastaneda1998> Castañeda, Jorge G (1998). ''Che Guevara: Compañero''. New York: Random House. {{ISBN|0-679-75940-9}}.</cite> * <cite id=refCastro1972> [[Fidel Castro|Castro, Fidel]] (editors Bonachea, Rolando E. and Nelson P. Valdés; 1972). ''Revolutionary Struggle 1947–1958''. Cambridge, Massachusetts and London: MIT Press. {{ISBN|0-262-02065-3}}.</cite> * <cite id=refCrompton2009>{{cite book |title=Che Guevara: The Making of a Revolutionary |last=Crompton |first=Samuel |authorlink= | year=2009 |publisher= Gareth Stevens |isbn=1-4339-0053-X |pages= |url=https://archive.org/details/cheguevaramaking00crom}}</cite> * <cite id=refCubanArchives> Cuban Information Archives. "[http://cuban-exile.com/doc_151-175/doc0166.html La Coubre explodes in Havana 1960]". Besoek op 26 Februarie 2006; pictures can be seen at Cuban site [http://www.fotospl.com/Default.aspx?Class=23&Epig=001~01&PA=18 fotospl.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011211432/http://fotospl.com/Default.aspx?Class=23&Epig=001~01&PA=18 |date=11 Oktober 2007 }}.</cite> * <cite id=refDePalma2006> DePalma, Anthony (2006). ''The Man Who Invented Fidel: Castro, Cuba, and Herbert L. Matthews of the New York Times''. New York: Public Affairs. {{ISBN|1-58648-332-3}}.</cite> * <cite id=refDorfman1999> [[Ariel Dorfman|Dorfman, Ariel]] (14 Junie 1999). ''[http://www.time.com/time/time100/heroes/profile/guevara01.html Time 100: Che Guevara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20000409003739/http://www.time.com/time/time100/heroes/profile/Guevara01.html |date=9 April 2000 }}''. Time Inc.</cite> * <cite id=refDorschner1980> Dorschner, John and Roberto Fabricio (1980). ''The Winds of December: The Cuban Revolution of 1958''. New York: Coward, McCann & Geoghegen. {{ISBN|0-698-10993-7}}.</cite> * <cite id=refDRivera2005> [[Paquito D'Rivera|D'Rivera, Paquito]](March 25, 2005). "[http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0FXV/is_4_15/ai_n13801099 Open letter to Carlos Santana by Paquito D'Rivera] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071201020229/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0FXV/is_4_15/ai_n13801099 |date=1 Desember 2007 }}". ''Latin Beat Magazine''. Besoek op 18 Junie 2006.</cite> * <cite id=refDumur1964> Dumur, Jean (interviewer) (1964). ''[http://www.youtube.com/watch?v=y5X0L_SPgoE L'interview de Che Guevara]'' (Video clip; 9:43).</cite> * <cite id=refGalvez1999> Gálvez, William (1999). ''Che in Africa: Che Guevara's Congo Diary''. Melbourne: Ocean Press, 1999. {{ISBN|1-876175-08-7}}.</cite> * <cite id=refTreto1991> Gómez Treto, Raúl (Spring 1991). "[http://www.jstor.org/stable/2633612 Thirty Years of Cuban Revolutionary Penal Law]". ''Latin American Perspectives'' '''18(2)''', Cuban Views on the Revolution. 114-125.</cite> * <cite id=refGott2004>{{cite book |title=''Cuba: A New History'' |last=Gott |first=Richard |authorlink= | year=2004 |publisher=Yale University Press |location= |isbn=0-300-10411-1 |pages= |url=https://archive.org/details/cubanewhistory0000gott_o0q3}}</cite> * <cite id=refGott2005> Gott, Richard (August 11, 2005). "[http://www.mindfully.org/Reform/2005/Che-Guevara-Gott11aug05.htm Bolivia on the Day of the Death of Che Guevara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051126071737/http://www.mindfully.org/Reform/2005/Che-Guevara-Gott11aug05.htm |date=26 November 2005 }}". ''Le Monde diplomatique''. Besoek op 26 Februarie 2006.</cite> * <cite id=refGrant2007> Grant, Will (8 Oktober 2007). "[http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7027619.stm CIA man recounts Che Guevara's death]". ''BBC News''. Besoek op 29 Februarie 2008.</cite> * <cite id=refGuevara1995> Guevara, Ernesto "Che" (1995). ''Motorcycle Diaries''. London: Verso Books.</cite> * <cite id=refGuevara1996> Guevara, Ernesto "Che" (editor Waters, Mary Alice) (1996). ''Episodes of the Cuban Revolutionary War 1956–1958''. New York: Pathfinder. {{ISBN|0-87348-824-5}}.</cite> * <cite id=refGuevara1965> Guevara, Ernesto "Che" (1965). "Che Guevara's Farewell Letter".</cite> * <cite id=refGuevara1967a> Guevara, Ernesto "Che" (1967a). "English Translation of Complete Text of his ''Message to the Tricontinental''"</cite> * <cite id=refGuevara1967b> Guevara, Ernesto "Che" (1967b). ''"Diario (Bolivia)"''. Written 1966–1967. </cite> * <cite id=refGuevara1969> Guevara, Ernesto "Che" (editors Bonachea, Rolando E. and Nelson P. Valdés; 1969). ''Che: Selected Works of Ernesto Guevara'', Cambridge, Massachusetts: MIT Press. {{ISBN|0-262-52016-8}}</cite> * <cite id=refGuevara2009>{{cite book |title=Che: The Diaries of Ernesto Che Guevara |last=Guevara |first=Ernesto |authorlink= | year=2009 |publisher=Ocean Press |location= |isbn=1-920888-93-4 |pages= |url=https://archive.org/details/chediariesoferne00guev}}</cite> * <cite id=refGuevara1972> Guevara, Ernesto "Che" (1972). ''Pasajes de la guerra revolucionaria''.</cite> * <cite id=refGuevara2000> Guevara, Ernesto "Che" (translated from the Spanish by Patrick Camiller; 2000). ''The African Dream''. New York: Grove Publishers. {{ISBN|0-8021-3834-9}}.</cite> * <cite id=refGuevara2005> Guevara, Ernesto "Che" (2005). "[http://www.marxists.org/archive/guevara/1965/03/man-socialism.htm Socialism and man in Cuba]" (First published March 12, 1965 as "From Algiers, for Marcha. The Cuban Revolution Today"). ''Che Guevara Reader''. (1997). Ocean Press. {{ISBN|1-875284-93-1}}</cite> * <cite id=refGuevaraLynch2000> Guevara Lynch, Ernesto (2000). ''Aquí va un soldado de América''. Barcelona: Plaza y Janés Editores, S.A. {{ISBN|84-01-01327-5}}.</cite> * <cite id=refHall2004> Hall, Kevin (2004). "[http://www.commondreams.org/headlines04/0817-07.htm In Bolivia, Push for Che Tourism Follows Locals' Reverence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071121023354/http://www.commondreams.org/headlines04/0817-07.htm |date=21 November 2007 }}". ''Common Dreams''. commondreams.org. Besoek op 15 November 2008.</cite> * <cite id=refHaney2005> Haney, Rich (2005). ''Celia Sánchez: The Legend of Cuba's Revolutionary Heart''. New York: Algora Pub. {{ISBN|0-87586-395-7}}.</cite> * <cite id=refHari2007> [[Johann Hari|Hari, Johann]] (6 Oktober 2007). "[http://www.independent.co.uk/opinion/commentators/johann-hari/johann-hari-should-che-be-an-icon-no-394336.html Johann Hari: Should Che be an icon? No] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120523032626/http://www.independent.co.uk/opinion/commentators/johann-hari/johann-hari-should-che-be-an-icon-no-394336.html |date=23 Mei 2012 }}". ''[[The Independent]]''.</cite> * <cite id=refHart2004> Hart, Joseph (2004). ''Che: The Life, Death, and Afterlife of a Revolutionary''. New York: Thunder's Mouth Press. {{ISBN|1-56025-519-6}}.</cite> * <cite id=refIgnacio2007> Ramonez, Ignacio (2007). Translated by Andrew Hurley. ''Fidel Castro: My Life'' London: Penguin Books. {{ISBN|978-0-14-102626-8}}</cite> * <cite id=refIrelandsOwn2000> Ireland's Own (August 12, 2000). ''[http://irelandsown.net/Che2.html From Cuba to Congo, Dream to Disaster for Che Guevara]''. Besoek op 11 Januarie 2006.</cite> * <cite id=refKellner1989>{{cite book |title=Ernesto “Che” Guevara (World Leaders Past & Present) |last=Kellner |first= Douglas |authorlink= | year=1989 |publisher= Chelsea House Publishers (Library Binding edition) |isbn= 1-55546-835-7 |pages=112 |url=https://archive.org/details/ernestocheguevar0000kell}}</cite> * <cite id=refKornbluh1997> [[Peter Kornbluh|Kornbluh, Peter]] (1997). ''[http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB5/index.html Electronic Briefing Book No. 5]''. National Security Archive. Besoek op 25 Maart 2007.</cite> * <cite id=refLacey2007a> Lacey, Mark (26 Oktober 2007). "[http://www.nytimes.com/2007/10/26/world/americas/26che.html?_r=2&oref=slogin&oref=slogin Lone Bidder Buys Strands of Che's Hair at U.S. Auction]". ''New York Times''.</cite> * <cite id=refLacey2007b> Lacey, Mark (9 Oktober 2007). "[http://www.nytimes.com/2007/10/09/world/americas/09che.html?_r=1&oref=slogin A Revolutionary Icon, and Now, a Bikini]". ''The New York Times''.</cite> * <cite id=refLago>Lago, Armando M (September 2005). "{{PDFlink|[http://www.cubaarchive.org/downloads/CA08.pdf 216 Documented Victims of Che Guevara in Cuba: 1957 to 1959]|24.8&nbsp;KB}}". ''Cuba: the Human Cost of Social Revolution''. (Manuscript pending publication.) Summit, New Jersey: Free Society Project. </cite> * <cite id="refLavretsky1976">{{cite book|last=Lavretsky|first=Iosif|authorlink=Iosif Grigulevich|others=translated by A. B. Eklof|title=Ernesto Che Guevara|url=https://archive.org/details/ernestocheguevar0000ilav|year=1976|publisher=Progress|location=Moscow|oclc=22746662|id=ASIN B000B9V7AW|page=[https://archive.org/details/ernestocheguevar0000ilav/page/5 5]}}</cite> * <cite id=refMcLaren2000>{{cite book |title=Che Guevara, Paulo Freire, and the Pedagogy of Revolution |last=McLaren |first=Peter |authorlink= | year=2000 |publisher=Rowman & Littlefield |location= |isbn=0-8476-9533-6 |pages= |url=https://archive.org/details/cheguevarapaulof0000mcla}}</cite> * <cite id=refMittleman1981> Mittleman, James H (1981). ''Underdevelopment and the Transition to Socialism – Mozambique and Tanzania''. New York: Academic Press. {{ISBN|0-12-500660-8}}</cite> * <cite id=refMoynihan2006> Moynihan, Michael. "Neutering Sartre at Dagens Nyheter". ''Stockholm Spectator''. Besoek op 26 Februarie 2006.</cite> * <cite id=refMurray2007>[[Edmundo Murray|Murray, Edmundo]] (November-December 2005). "[http://www.irlandeses.org/dilab_guevarae.htm Guevara, Ernesto [Che<nowiki>]</nowiki> (1928–1967)]". ''Irish Migration Studies in Latin America'' (www.irlandeses.org).</cite> * <cite id=refNiess2007> Che Guevara, by Frank Niess, Haus Publishers Ltd, 2007, {{ISBN|1-904341-99-3}} </cite> * <cite id=refNiwata2007>Niwata, Manabu, Mainichi correspondent (14 Oktober 2007). ''[http://www.hdrjapan.com/japan/japan-news/aide-reveals-che-guevara's-secret-trip-to-hiroshima/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090215141505/http://www.hdrjapan.com/japan/japan-news/aide-reveals-che-guevara%27s-secret-trip-to-hiroshima/ |date=15 Februarie 2009 }} Aide reveals Che Guevara's secret trip to Hiroshima]''. HDR Japan.</cite> * <cite id=refOHagan2004> O'Hagan, Sean (July 11, 2004). "[http://observer.guardian.co.uk/review/story/0,6903,1258340,00.html Just a pretty face?]". ''[[The Guardian]]''. Besoek op 25 Oktober 2006.</cite> * <cite id=refRadioCadena2006> Radio Cadena Agramonte, "[http://www.cadenagramonte.cubaweb.cu/historia/cuartel_bayamo.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090418032227/http://www.cadenagramonte.cubaweb.cu/historia/cuartel_bayamo.asp |date=18 April 2009 }} Ataque al cuartel del Bayamo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090418032227/http://www.cadenagramonte.cubaweb.cu/historia/cuartel_bayamo.asp |date=18 April 2009 }}". Besoek op 25 Februarie 2006.</cite> * <cite id=refRamirez1997> {{cite book |title=Le Che en Bolivie |last=Ramírez |first=Dariel Alarcón |authorlink= | year=1997 |publisher=Éditions du Rocher |location=Paris |isbn=2-268-02437-7 |pages= |url= }}</cite> * <cite id=refIgnacio2007> Ramonez, Ignacio (2007). Translated by Andrew Hurley. ''Fidel Castro: My Life'' London: Penguin Books. {{ISBN|978-0-14-102626-8}}</cite> * <cite id=refRatner1997>{{cite book |title=Che Guevara and the FBI: The U.S. Political Police Dossier on the Latin American Revolutionary |last=Ratner |first=Michael |authorlink= | year=1997 |publisher=Ocean Press |location= |isbn=1-875284-76-1 |pages= |url=https://archive.org/details/cheguevarafbiusp0000unse}}</cite> * <cite id=refRodriguez1989>[[Félix Rodríguez (Central Intelligence Agency)|Rodriguez, Félix I.]] and John Weisman (1989). ''Shadow Warrior/the CIA Hero of a Hundred Unknown Battles''. New York: Simon & Schuster. {{ISBN|0-671-66721-1}}.</cite> * <cite id=refRyan1998> Ryan, Henry Butterfield (1998). ''The Fall of Che Guevara: A Story of Soldiers, Spies, and Diplomats''. New York: Oxford University Press. {{ISBN|0-19-511879-0}}.</cite> * <cite id=refSandison1996>{{cite book |title=The Life & Times of Che Guevara |last=Sandison |first=David |authorlink= | year=1996 |publisher=Paragon |location= |isbn=0-7525-1776-7 |pages= |url=https://archive.org/details/lifetimesofchegu0000sand}}</cite> * <cite id=refSchipani2007> Schipani, Andres (September 23, 2007). "[http://www.guardian.co.uk/world/2007/sep/23/theobserver.worldnews The Final Triumph of Saint Che]". ''The Observer''. (Reporting from La Higuera.)</cite> * <cite id=refSelvage1985> Selvage, Major Donald R. – USMC (April 1, 1985). ''[http://www.globalsecurity.org/military/library/report/1985/SDR.htm Che Guevara in Bolivia]''. Globalsecurity.org. Besoek op 5 Januarie 2006.</cite> * <cite id=refSinclair1968/06>{{cite book |title=Viva Che!: The Strange Death and Life of Che Guevara |last=Sinclair |first=Andrew |authorlink= | year=1968 |publisher=Sutton publishing |location= |isbn=0-7509-4310-6 |pages= |url=https://archive.org/details/vivachestrangede0000unse}}</cite> * <cite id=refSnow2007> Snow, Anita (8 Oktober 2007). "[http://abcnews.go.com/International/wireStory?id=3703557 Castro Pays Homage to Che Guevara]". ''ABC News''.</cite> * <cite id=refTaibo1999>{{cite book |title=Guevara, Also Known as Che|last=Taibo II |first=Paco Ignacio|authorlink= |year=1999 |publisher=St Martin's Griffin. 2nd edition |location= |isbn= 0-312-20652-6|pages= 691|url= }}</cite> * <cite id=refTime1970> Time Magazine (12 Oktober 1970). "[http://www.time.com/time/printout/0,8816,942333,00.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130826060200/http://www.time.com/time/printout/0,8816,942333,00.html |date=26 Augustus 2013 }} Che: A Myth Embalmed in a Matrix of Ignorance]".</cite> * <cite id=refCastrosbrain1960> Time Magazine cover story (August 8, 1960). "[http://www.time.com/time/printout/0,8816,869742,00.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070217195935/http://www.time.com/time/printout/0,8816,869742,00.html |date=17 Februarie 2007 }} Castro's Brain]".</cite> * <cite id=refUSArmy1967> U.S. Army (April 28, 1967). ''[http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB5/che14_1.htm Memorandum of Understanding Concerning the Activation, Organization and Training of the 2d Ranger Battalion – Bolivian Army]''. Besoek op 19 Junie 2006.</cite> * <cite id=refUSDeptState2008> U.S. Department of State. ''[https://web.archive.org/web/20030526195636/http://www.state.gov/r/pa/ho/frus/ike/guat/20179.htm Foreign Relations, Guatemala, 1952–1954]''. Office of Electronic Information, Bureau of Public Affairs. Besoek op 29 Februarie 2008.</cite> * <cite id=refLlosa2005> [[Álvaro Vargas Llosa|Vargas Llosa, Alvaro]] (July 11, 2005). "[http://www.independent.org/newsroom/article.asp?id=1535 The Killing Machine: Che Guevara, from Communist Firebrand to Capitalist Brand]". ''The Independent Institute''. Besoek op 10 November 2006.</cite> * <cite id=refPeoplesWeekly2004> "World Combined Sources" (2 Oktober 2004). "[http://www.pww.org/article/view/5880/1/234/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090527011514/http://www.pww.org/article/view/5880/1/234 |date=27 Mei 2009 }} Che Guevara remains a hero to Cubans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090527011514/http://www.pww.org/article/view/5880/1/234 |date=27 Mei 2009 }}". ''People's Weekly World''.</cite> * <cite id=refWright2000>{{cite book |title= Latin America in the Era of the Cuban Revolution |url= https://archive.org/details/latinamericainer0000wrig_c1w5 |last=Wright |first=Thomas C.| year=2000 |publisher= Praeger |location= |isbn= 0-275-96706-9|pages= }}</cite> {{refeindig}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Kolomme2 |Kolom1= * BBC: Che Guevara Beelde: &nbsp; [http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_pictures/7029522.stm Set 1], [http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_pictures/7034237.stm Set 2], [http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_pictures/7035498.stm Set 3] * Che Guevara Internetargief: [http://www.marxists.org/archive/guevara/works.htm Speeches], [http://cheguevara.bravehost.com/gallery.htm Images] * CNN (video): "[http://www.cnn.com/video/#/video/world/2008/05/29/black.uk.che.guevera.cnn Che Guevara, Superstar]" * Democracy Now: "[http://play.rbn.com/?url=demnow/demnow/demand/2007/oct/video/dnB20071009a.rm&proto=rtsp Life & Legacy of Che Guevara]" * Discovery Channel: ''[http://video.google.com/videoplay?docid=2623926387575468019 Ernesto "Che" Guevara]'' * Documentêr: ''[http://video.google.com/videoplay?docid=-3460639443903684555 Che Guevara, The Body & The Legend]'' * Documentêr: ''[http://video.google.com/videoplay?docid=-8008270432750882980 El Che Investigating a Legend]'' * History International: ''[http://video.google.com/videoplay?docid=-2146818297408673747 Tracing Che: A Motorcycle Journey]'' * MSNBC Slideshow: "[http://www.msnbc.msn.com/id/21151097/displaymode/1107/framenumber/1/s/2/ In Cuba, Che Still Sells Revolution]" |Kolom2= * National Security Archive: [http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB5/index.html The Death of Che Guevara] * New York Post: [http://www.nypost.com/photos/galleries/news/worldnews/pp_20081210_ernesto_che/photo01.htm Ernesto "Che" Guevara Photo Gallery] * NY Times Interactive Gallery: "[http://www.nytimes.com/interactive/2007/10/08/world/americas/20071008_CHE_AUDIO_GRAPHIC.html# A Revolutionary Afterlife]" * Reuters Slideshow: "[http://www.reuters.com/news/pictures/slideshow?collectionId=1138#a=1 Honoring Che]" * Slate Magazine: [http://todayspictures.slate.com/20080610/ Picture Essay of Che] * The Guardian: [http://www.guardian.co.uk/education/2001/jun/16/socialsciences.highereducation "Making of a Marxist" ~ Che's Early Journals] * The History Channel: ''[http://video.google.com/videoplay?docid=5762714709014580290 The True Story of Che Guevara]'' }} {{en-vertaal|Che Guevara}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Guevara, Che}} [[Kategorie:Argentyne]] [[Kategorie:Kubaanse politici]] [[Kategorie:Kommuniste]] [[Kategorie:Rewolusioniste]] [[Kategorie:Geboortes in 1928]] [[Kategorie:Sterftes in 1967]] tq7yrf0yyj2cu492pl93neq0ig6m1np 0 43261 2966265 2858995 2026-09-10T21:31:08Z Bwag 31074 new file 2966265 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Wien - Hofburg, OSZE-Kongresszentrum.JPG|duimnael|links|Hoofkantoor van die OVSE in die Hofburg in Wene]] [[Lêer:OSCE logo.svg|duimnael|Logo van die OVSE]] [[Lêer:OSCE members and partners.svg|duimnael|Lidlande van die OVSE: {{Legend|#007f00|'''57''' deelnemende lande}} {{Legend|#ff7f40|'''11''' vennoot lande}}]] Die '''Organisasie vir Veiligheid en Samewerking in Europa''' ('''OVSE'''; [[Engels]]: ''Organization for Security and Co-operation in Europe'', ''OSCE'') is 'n internasionale organisasie en Statekonferensie vir Vredeshandhawing. Die OVSE is op 1 Januarie 1995 in [[Helsinki]], [[Finland]], gestig en het ontstaan uit die voormalige Konferensie oor Veiligheid en Samewerking in [[Europa]] (KVSE), wat op 25 Junie 1973 gestig is. Die organisasie se hoofkantoor is in die Hofburg in [[Wene]], [[Oostenryk]]. == Lidlande == {| class="wikitable" style="float:right;" |+ 11 vennootlande<ref>{{en}} [http://www.osce.org/item/44372 osce.org: ''Partners for Co-operation''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727160211/http://www.osce.org/item/44372 |date=27 Julie 2011 }}</ref> ! Land ! Vennoot sedert |- | {{vlagland|Afghanistan}} || 2003 |- | {{vlagland|Algerië}} || |- | {{vlagland|Australië}} || 2009 |- | {{vlagland|Egipte}} || |- | {{vlagland|Israel}} || |- | {{vlagland|Japan}} || 1992 |- | {{vlagland|Jordanië}} || |- | {{vlagland|Marokko}} || |- | {{vlagland|Suid-Korea}} || 1994 |- | {{vlagland|Thailand}} || 2000 |- | {{vlagland|Tunisië}} || |} [[Lêer:OSCE acts signatories.png|duimnael|Lidlande van die OVSE: {{sleutel|#007f00|Finale wet van Helsinki en Handves van Parys onderteken (links)}} {{sleutel|#00ff00|Finale wet van Helsinki onderteken}} {{sleutel|#ffff00|Nie onderteken nie}} {{sleutel|#ff7f40|Vennootlande (hierbo)}}]] {| class="wikitable" style="max-width:700px;" |+ Die 57 deelnemende lande en hul datum van toetreding<ref>{{en}} [http://www.osce.org/who/83 osce.org: ''Participating States''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140708145624/http://www.osce.org/who/83 |date= 8 Julie 2014 }}</ref> !width="31%"| Land !!width="23%"| Toetreding !width="23%"| Finale wet van Helsinki onderteken !width="23%"| Handves van Parys |- | {{vlagland|Albanië}} || 19 Junie 1991 || 16 September 1991 || 17 September 1991 |- | {{vlagland|Andorra}} || 25 April 1996 || 10 November 1999 || 17 Februarie 1998 |- | {{vlagland|Armenië}} || 30 Januarie 1992 || 8 Julie 1992 || 17 April 1992 |- | {{vlagland|Azerbeidjan}} || 30 Januarie 1992 || 8 Julie 1992 || 20 Desember 1993 |- | {{vlagland|België}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} || 30 April 1992 || 8 Julie 1992 || &nbsp; |- | {{vlagland|Bulgarye}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Denemarke}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Duitsland}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Estland}} || 10 September 1991 || 14 Oktober 1992 || 6 Desember 1991 |- | {{vlagland|Finland}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Frankryk}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Georgië}} || 24 Maart 1992 || 8 Julie 1992 || 21 Januarie 1994 |- | {{vlagland|Griekeland}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Hongarye}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Ierland}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Italië}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Kanada}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Kasakstan}} || 30 Januarie 1992 || 8 Julie 1992 || 23 September 1992 |- | {{vlagland|Kirgisië}} || 30 Januarie 1992 || 8 Julie 1992 || 3 Junie 1994 |- | {{vlagland|Kroasië}} || 24 Maart 1992 || 8 Julie 1992 || &nbsp; |- | {{vlagland|Letland}} || 10 September 1991 || 14 Oktober 1991 || 6 Desember 1991 |- | {{vlagland|Liechtenstein}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Litaue}} || 10 September 1991 || 14 Oktober 1991 || 6 Desember 1991 |- | {{vlagland|Luxemburg}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Malta}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Moldawië}} || 30 Januarie 1992 || 26 Februarie 1992 || 29 Januarie 1993 |- | {{vlagland|Monaco}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Mongolië}} || 21 November 2012 || &nbsp; || &nbsp; |- | {{vlagland|Montenegro}} || 22 Junie 2006 || 1 September 2006 || &nbsp; |- | {{vlagland|Nederland}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Noord-Masedonië}} || 12 Oktober 1995 || &nbsp; || &nbsp; |- | {{vlagland|Noorweë}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Oostenryk}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Pole}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Portugal}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Roemenië}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Rusland}} (deur die voormalige {{vlagland|Sowjetunie}}) || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|San Marino}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Swede}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Switserland}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Serwië}} (deur die voormalige {{vlagland|Joego-Slawië}}) || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Slowakye}} || 1 Januarie 1993 || &nbsp; || &nbsp; |- | {{vlagland|Slowenië}} || 24 Maart 1992 || 8 Julie 1992 || 8 Maart 1993 |- | {{vlagland|Spanje}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Siprus}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Tadjikistan}} || 30 Januarie 1992 || 26 Februarie 1992 || &nbsp; |- | {{vlagland|Tsjeggië}} || 1 Januarie 1993 || &nbsp; || &nbsp; |- | {{vlagland|Turkye}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Turkmenistan}} || 30 Januarie 1992 || 8 Julie 1992 || &nbsp; |- | {{vlagland|Oekraïne}} || 30 Januarie 1992 || 26 Februarie 1992 || 16 Junie 1992 |- | {{vlagland|Oesbekistan}} || 30 Januarie 1992 || 26 Februarie 1992 || 27 Oktober 1993 |- | {{vlagland|Vatikaanstad}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |- | {{vlagland|Wit-Rusland}} || 30 Januarie 1992 || 26 Februarie 1992 || 8 April 1993 |- | {{vlagland|Ysland}} || 25 Junie 1973 || 1 Augustus 1975 || 21 November 1990 |} == Sekretaris-generaals == Tussen 25 Junie 1973 en 1 Januarie 1995 het die Konferensie oor veiligheid en samewerking in Europa bestaan.<ref>{{en}} [http://www.rulers.org/intorgs2.html#osce rulers.org: ''Organization for Economic Cooperation and Development'']</ref> * Helga Schmid (Duitsland) 2020–''hede'' * Tuula Yrjölä (Finland) 2020 (waarnemend) * Thomas Greminger ([[Switserland]]) 2017–2020 * Lamberto Zannier (Italië) 2011–2017 * Marc Perrin de Brichambaut (Frankryk) 2005–2011 * Ján Kubiš ([[Slowakye]]) 1999–2005 * Giancarlo Aragona (Italië) 1996–1999 * Wilhelm Höynck (Duitsland) 1993–1996 == Sien ook == * [[OESO]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Organization for Security and Co-operation in Europe|OVSE}} * {{en}} [http://www.osce.org/ Amptelike webwerf] * {{en}} [http://www.osce.org/odihr osce.org: Buro vir demokratiese instellings en menseregte] * {{en}} [http://www.osce.org/hcnm osce.org: Hoë Kommissaris oor die Nasionale Minderhede] * {{en}} [http://www.osce.org/fom osce.org: verteenwoordiger op die vryheid van die media] {{Normdata}} [[Kategorie:Internasionale organisasies]] [[Kategorie:Veiligheid]] [[Kategorie:Wene]] rz6ur083r8caqxfirrqqm9m91wzrsty 0 47081 2966387 2729095 2026-09-11T09:24:12Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966387 wikitext text/x-wiki '''Hidroëlektrisiteit''' is die [[elektrisiteit]] wat deur [[waterkrag]] opgewek word, d.i. die produksie van elektriese [[energie]] deur die gebruik van [[gravitasiekrag]] van vallende of vloeiende water. Hierdie vorm van elektrisiteit is die mees algemene bron van [[hernubare energie]]. Wanneer so 'n hidroëlektriese skema eers in bedryf gestel word, word daar geen afval geproduseer nie, met beduidende minder uitsette van die [[kweekhuisgas]] [[koolstofdioksied]] teenoor [[kragsentrale]]s wat [[fossielbrandstowwe]] gebruik. In 2015, het hidroëlektrisiteit 16.6% van die wêreld se krag gegenereer en 70% van alle hernubare elektrisiteit,<ref name="ren21.net">http://www.ren21.net/wp-content/uploads/2016/06/GSR_2016_Full_Report_REN21.pdf</ref> en sal na verwagting ongeveer 3,1% per jaar vir die volgende 25 jaar styg. Hidroëlektrisiteit word in 150 lande geproduseer. [[China]] is die grootste produsent van hidroëlektrisiteit, met 920 TWh produksie in 2013, wat 16,9 persent van huishoudelike elektrisiteitsverbruik verteenwoordig. ==Beginsel== [[Lêer:Hydroelectric dam without text.jpg|duimnael|300px|A - reservoir, B - kragsentrale, C - turbine, D - [[generator]], E - inlaat, F - leiding, G - hoogspanningskabels, H - rivier]] Hidrokragtegnologieë genereer krag deur 'n hoogteverskil te gebruik van rivierwater wat aan die een kant invloei (A) en deur 'n leiding (F) 'n turbine (C) aandryf en dan ver onder, aan die ander kant uitvloei (H). Hierdie hoogteverskil word geskep deur 'n dam of afleidingstruktuur.<ref name="DOE"/> 'n Land moet dus èn berge èn riviere het. Waterkrag, of hidroëlektriese krag, is een van die oudste en grootste bronne van hernubare energie, wat die natuurlike vloei van bewegende water gebruik om elektrisiteit op te wek. 'n Hidrokragsasie kan 'n groot fasiliteit wees wat die krag van 'n hele rivier agter sy muur benut, maar hidrokragfasiliteite kom in alle groottes voor. Sommige kan baie groot wees, maar hulle kan ook klein wees, wat voordeel trek uit watervloei in munisipale waterfasiliteite of besproeiingslote. <ref name="DOE"/> ==Gebruike== ===In die VSA=== In die Verenigde State is hidrokrag is tans (2023) verantwoordelik vir 28,7% van die totale ''hernubare'' elektrisiteitsopwekking en sowat 6,2% van die totale elektrisiteitsopwekking. Al die state behalwe twee (Delaware en Mississippi) gebruik hidrokrag vir elektrisiteit, sommige meer as ander. Byvoorbeeld, in 2020 was ongeveer 66% van die staat Washington se elektrisiteit afkomstig van hidrokrag.<ref name="DOE"/> ===In Suid-Afrika=== [[Lêer:Cahora Bassa em Tete - panoramio - Nelson Deolinda Amin… (16).jpg|duimnael|Die Cahora Bassa]] [[Suid-Afrika]] het berge maar dit het min riviere en die weste is baie droog. Dit beperk die vermoë vir waterkrag. Die land het vroeër elektrisiteit vanaf die [[Cahora Bassa-dam|Cahora Bassa-waterkragstasie]] in [[Mosambiek]] ingevoer en sal dit weer doen wanneer die transmissielyn herstel word. Daar is ook die potensiaal om meer waterkrag uit lande soos [[Zambië]], [[Zimbabwe]] en [[Demokratiese Republiek die Kongo]] in te voer om Suid-Afrika se huidige (2024) afhanklikheid van steenkoolkragstasies te verminder.<ref name="RSA">{{cite web|url=https://www.energy.gov.za/files/esources/renewables/r_hydro.html#:~:text=In%20South%20Africa%2C%20we%20have,done%20in%20off%2Dpeak%20periods.|publisher=SA departement van energie|title=renewable energy|access-date=11 Januarie 2024|archive-date=10 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240610054711/https://www.energy.gov.za/files/esources/renewables/r_hydro.html#:~:text=In%20South%20Africa%2C%20we%20have,done%20in%20off%2Dpeak%20periods.|url-status=dead}}</ref> Die Oos-Kaap en KwaZulu-Natal is toegerus met die beste potensiaal vir die ontwikkeling van klein, dit wil sê minder as 10MW hidrokragsentrales. Die voordele en aantreklikheid van hierdie aanlegte is dat hulle óf selfstandig óf in ’n hibriede kombinasie met ander hernubare energiebronne kan wees. Voordeel kan verkry word uit die assosiasie met ander gebruike van water (watervoorsiening, besproeiing, vloedbeheer, ens.), wat van kritieke belang is vir die toekomstige ekonomiese en sosiale ontwikkeling van die land.<ref name="RSA"/> *Sien ook [[Lys van grootste damme in Suid-Afrika]] ==Buigsaamheid== Hidrokrag verteenwoordig gebergde elektriese energie wat op buigsame wyse benut kan word. Dit is belangrik omdat ander hernubare bronne soos son en wind wisselvallig is. In 'n studie gelei deur die National Renewable Energy Laboratory oor hidrokrag-buigsaamheid, het voorlopige ontleding bevind dat die vaste kapasiteit wat met Amerikaanse hidrokrag se buigsaamheid geassosieer word, na raming meer as 24 GW is. Om hierdie vermoë met ander berging te vervang, sal die uitbou van 24 GW van 10-uur berging vereis word. Dit is meer as al die bestaande berging in die Verenigde State in 2023. Daarbenewens, in terme van die integrasie van wind en sonkrag, kan die buigsaamheid wat in bestaande Amerikaanse hidrokragfasiliteite aangebied word, help om teen 2035 tot 137 gigawatt nuwe wind en sonkrag aanlyn te bring. ==Die koste== Waterkrag is 'n bekostigbare bron van elektrisiteit wat minder kos as die meeste. Aangesien hidrokrag slegs op die energie van bewegende water staatmaak, het Amerikaanse state wat die meerderheid van hul elektrisiteit van hidrokrag kry, soos Idaho, Washington en Oregon, laer energierekeninge as die res van die land. In vergelyking met ander elektrisiteitsbronne, het hidrokrag ook relatief lae koste gedurende die duur van 'n volle projekleeftyd in terme van instandhouding, bedrywighede en brandstof. Soos enige groot energiebron, is aansienlike voorafkoste onvermydelik, maar hidrokrag se langer lewensduur versprei hierdie koste oor tyd. Boonop werk die toerusting wat by hidrokragfasiliteite gebruik word, dikwels vir langer tydperke sonder dat vervangings of herstelwerk nodig is, wat op die lang termyn geld bespaar. Die installasiekoste vir groot hidrokragfasiliteite bestaan meestal uit siviele konstruksiewerke (soos die bou van die damme, tonnels en ander nodige infrastruktuur) en elektromeganiese toerustingkoste (elektrisiteit-genererende masjinerie). Aangesien hidrokrag 'n terreinspesifieke tegnologie is, kan hierdie koste in die beplanningstadium tot die minimum beperk word deur behoorlike keuse van ligging en ontwerp.<ref name="DOE">{{cite web|url=https://www.energy.gov/eere/water/hydropower-basics#:~:text=Hydropower%2C%20or%20hydroelectric%20power%2C%20is,of%20total%20U.S.%20electricity%20generation.|publisher=DOE VSA|title=Hydropower Basics|year=2023}}</ref> ==Ander gebruike== [[Lêer:Vaal Dam Yachting - South Africa (2417718321).jpg|duimnael|[[Seiljag]]te op die Vaaldam]] Damme van hidrokragaanlegte word baie vir watersport gebruik. 'n Ander gebruik is die opgaar van water vir gebruik in die landbou of vir die [[drinkwatervoorsiening]]. ==Nadele== Die opwekking van hidro-elektrisiteit is egter nie sonder omgewingseffekte nie. Groot gebiede kan oorstroom word wanneer damme gebou word. Dit sal wildhabitatte en woon- en landbougebiede ontwrig.<ref name="RSA"/> Hidroëlektriese fasiliteite is al jare lank groot hindernisse vir die natuurlike stroomop vismigrasie. Verstoppings (mensgemaakte of natuurlike strukture) kan voorkom dat anadrome visse hul historiese stroomop paaigronde bereik, wat kuitsukses kan belemmer en verhoed dat vispopulasies die huidige vlakke verhoog of volhou. Daar is twee hooftegnieke wat aangewend kan word om visspesies te help om hulle voorkeurlokasie te bereik: vrywillige visgang en lokval-en-trok. Alhoewel albei aanvaarbare metodes is om vismigrasie te help, kom hulle albei met uitdagings.<ref name="norm"/> Vrywillige visgang vereis die veilige en doeltreffende werking van visweë wat verskeie migrerende en inwonende visspesies lok en versamel. Om dit suksesvol te kan doen, is gekwalifiseerde tegnici vereis wat hierdie visse identifiseer en tel terwyl hulle deur 'n uitkykvenster swem nadat hulle in die fasiliteit se viskrip of goot neergesit is.<ref name="norm">{{cite web|url=https://www.normandeau.com/blog/hydroelectric-facility-fish-passage|publisher=Normandeau|title=Anadromous and Resident Fish Passage at or near Hydroelectric Facilities|access-date=12 Januarie 2024|archive-date= 5 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230905191543/https://www.normandeau.com/blog/hydroelectric-facility-fish-passage|url-status=dead}}</ref> ==Gepompte waterkrag== [[Lêer:Pumped-storage power station 20080510 ArM.jpg|duimnael|Die pompaanleg van Rönkhausen, Duitsland]] {{hoofartikel|Pompopgaarskema}} Suid-Afrika het 'n mengsel van klein hidro-elektrisiteitstasies en pompwaterbergingskemas. In 'n [[pompopgaarskema]] word water na 'n dam opgepomp.<ref name="RSA"/>Die gebergde energie word later grotendeels weer as elektrisiteit teruggewen. Gepompte hidroberging is in 2023 die grootste bron vir grootskaalse berging en dit is verantwoordelik vir 99% van globale energieberging met 'n gelykgemaakte koste van elektrisiteit teen $0.05-$0.15/kWh. Hierdie proses kan redelik doeltreffend wees (70-80%), maar die energiedigtheid is slegs 0.5-3 Wh/kg. Daarom moet 'n groot volume gestoor word om hierdie tegnologie lewensvatbaar vir berging te maak. Daar is egter nie baie plekke wat geskik is vir toekomstige pompberging nie. <ref>{{cite web|url=https://cleanenergywiki.org/index.php?title=Storage_Basics#:~:text=Pumped%20hydro%20storage,-How%20does%20it&text=Pros%20and%20Cons%3A%20This%20process,this%20technology%20viable%20for%20storage.|publisher=Clean energy wiki|title=storage basics}}</ref> Berging is egter die sleutel om die wisselvalligheid van bronne soos son en wind teen te staan. Daarom word baie navorsing gedoen om ander metodes van berging te ontwikkel. ==Drywende sonselle op hidrokragaanlegte== [[Lêer:A Barragem de Alqueva 01.jpg|duimnael|Die Alquevadam]] Om [[sonsel]]le op water te laat dryf het baie voordele. Hulle blyf koel wat hulle opbrengs verbeter, hulle onderdruk verdamping wat in droë gebiede belangrik kan wees en die grondoppervlak wat hulle bedek is gewoonlik kosteloos. Indien die water aan 'n hidrokragstasie behoort is daar egter nóg voordele. NREL-wetenskaplikes het probeer om die bedryfsvoordele van die kombinasie van drywende FV-opwekking met hidrokragsentrales te kwantifiseer. Hulle het gevind dat die kombinasie van drywende PV en hidrokrag sonkragbeperking kan verminder. Die navorsers het beide die lang- en korttermynkombinasie van die twee energiebronne oorweeg. In hul voorgestelde stelselkonfigurasie sal die hidrokragaanleg staatmaak op 'n netwerk-interkonneksiekapasiteit wat gelyk is aan sy geïnstalleerde kapasiteit. Die drywende PV-skikking sal intussen 50% van die naambordkapasiteit wees. 'n Soortgelyke studie is in 2021 gepubliseer deur 'n navorsingsgroep van die Islamitiese Universiteit van Tegnologie, in Bangladesj. Hulle het getoon dat die twee energiebronne perfek geoptimaliseer kan word en dat PV vir watertekorte gedurende die winter kan vergoed, terwyl hidrokrag kan vergoed vir swak opbrengste van die drywende selle gedurende die moessonseisoen. <ref>{{cite journal|url=https://www.pv-magazine.com/2022/07/01/hybridizing-floating-solar-with-hydropower/|journal=PV Magazine|year=2022|author=Emiliano Bellini|title=Hybridizing floating solar with hydropower}}</ref> In Julie 2022 het EDP (Portugal) die nuwe drywende fotovoltaïese sonkragaanleg in Alqueva ingewy. Die Alqueva drywende fotovoltaïese sonkragaanleg is vandag die grootste drywende sonkragaanleg in Europa op 'n reservoir: met ongeveer 12 duisend fotovoltaïese panele en 'n jaarlikse produksievermoë van 7,5 GWh, voorsien dit ongeveer 1500 gesinne in die Portel- en Moura-streek met groen elektrisiteit.<ref>{{cite web|url=https://portugal.edp.com/en/floating-solar-pannels#:~:text=The%20Alqueva%20floating%20solar%20photovoltaic,the%20Portel%20and%20Moura%20region.|publisher=EDP Portugal|title=Inauguration of the Floating Solar Power Plant in Alqueva|year=2022}}</ref> Portugal is nie die enigste land waar hierdie moonlikheid benut word nie. In Frankryk versterk EDF Renewables se teenwoordigheid in die Provence Alpes Côte d'Azur-streek, waar vyf nuwe sonkragaanlegte, insluitend Lazer, in 2023 in diens het getree.<ref>{{cite web|url=https://www.edf.fr/en/the-edf-group/dedicated-sections/journalists/all-press-releases/edf-group-opens-its-first-floating-solar-power-plant-on-the-lazer-hydro-power-plant-reservoir-in-the-french-alps|publisher=EDF|title=press release|year=2023}}</ref> Die nuwe aanlegte sluit aan by vyf fasiliteite wat reeds in bedryf is, wat EDF Renewables se sonkragopwekkingskapasiteit in die streek verhoog tot 'n totaal van 85 MW.<ref name="Renew">{{cite web|url=https://www.renewableenergyworld.com/solar/edf-group-opens-first-floating-solar-power-plant-on-lazer-hydropower-plant-reservoir/#gref|publisher=Renewable energy world|title=Floating solar plants can boost generating capacity of hydroelectric facilities and keep power flowing when water levels are low.}}</ref> Onverwant aan EDF se pogings in Frankryk, sal 'n 1.5 MW sonkragstelsel wat op die reservoir by Colombia se Urrá-dam dryf, demonstreer dat hidroëlektriese projekte wat te doen het met wisselende watervlakke kan koppel met drywende sonkragopwekking om energiebetroubaarheid en produksie te verhoog.<ref name="Renew"/> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Commonskat|Hydroelectricity}} {{Normdata}} [[Kategorie:Hidroëlektrisiteit| ]] ezf6s5a4wrse9j4ap18wbw1czmeblt0 0 48722 2966315 2820893 2026-09-11T08:22:50Z Shirshikay 212441 Die ou kaart voldoen nie aan die standaarde van die hoofaanwysing vir die verspreiding van die hele taal nie, aangesien dit veralgemeende en wanvoorgestelde data oor die dialekte bevat. 2966315 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien [[Basjkiriërs]].'' {{Inligtingskas Taal |naam=Basjkiers |inheemsenaam=башҡорт теле, ''başqort tele'', باشقۇرت تئلئ |uitspraak=[baʂ.ˌqʊ̞rt.tɪ̞.ˈlɪ̞] |familiekleur=Altaïes |state={{vlagland|Rusland}}<br />{{vlagland|Kasakstan}} |streek=[[Basjkortostan]] |sprekers=1,3 miljoen<ref>{{cite web |url=http://www.ethnologue.com/language/bak |title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Bashkort |publisher=[[Ethnologue]] |access-date=6 November 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190605234332/https://www.ethnologue.com/language/bak |archive-date=5 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |rang= |skrif=[[Cyrilliese alfabet]] |fam1=[[Altaïese tale|Altaïes]] |fam2=[[Turkiese tale|Turkies]] |fam3=[[Kiptsjak-tale|Kiptsjak]] |fam4=[[Noord-Kiptsjak-tale|Noord-Kiptsjak]] |nasie={{vlagland|Rusland}} * [[Lêer:Flag of Bashkortostan.svg|23px]] [[Basjkortostan]] |agentskap=''geen'' |iso1=ba|iso2=bak|iso3=bak |kaart=[[Lêer:Map of the Bashkir language area.svg|300px|Verspreiding van Basjkiers]] }} '''Basjkiers''' (башҡорт теле, ''basjkort tele'', باشقۇرت تئلئ, {{Audio|Ba-башҡорт теле.oga|luister}}) is ’n [[Turkiese tale|Turkiese taal]] wat deur die [[Basjkiriërs]] gepraat word. Dit is saam met [[Russies]] die [[amptelike taal]] van die [[Basjkortostan|Republiek van Basjkortostan]]. == Sprekers == [[Lêer:Bashkir language in the Russian Empire (1897).svg|duimnael|links|Verspreiding van Basjkiers in die [[Russiese Ryk]] in 1897]] Die meeste sprekers van Basjkiers woon in Basjkortostan, of in die [[Tsjeljabinsk-oblast|Tsjeljabinsk-]], [[Orenburg-oblast|Orenburg-]], [[Swerdlofsk-oblast|Swerdlofsk-]], [[Samara-oblast|Samara-]] en [[Koergan-oblast]], die [[Chanto-Mansië]]-Outonome Okroeg, [[Tatarstan]] en [[Oedmoertië]]. Groot Basjkierssprekende minderhede kom ook voor in [[Kasakstan]] en [[Oesbekistan]]. == Alfabet en dialekte == Ná die [[Mongoolse inval van Rusland]] het die taal [[Kiptsjak]] al hoe meer algemeen geraak aangesien dit die taal van die meerderheid van die [[Goue Horde]] was. Moderne Basjkiers is deel van die Kiptsjak-groep van Turkiese tale. Dit het vandag baie [[dialek]]te, waarvan sommige baie soos [[Tataars]] is. In 1923 is ’n skryfstelsel wat op die [[Arabiese alfabet]] gebaseer is, spesiaal vir Basjkiers geskep. Terselfdertyd is die Basjkierse letterkundige taal geskep, wat wegbeweeg het van die ouer Turkse invloede. Sedert 1930 is dit in die [[Latynse alfabet]] geskryf en sedert 1938 in die [[Cyrilliese alfabet]], met die bykomense letters {{unicode|Ә ә [æ]}}, {{unicode|Ө ө [œ]}}, {{unicode|Ү ү}} {{IPA|[y]}}, {{unicode|Ғ ғ}} {{IPA|[ɣ]}}, {{unicode|Ҡ ҡ}} {{IPA|[q]}}, {{unicode|Ң ң}} {{IPA|[ŋ]}}, {{unicode|Ҙ ҙ}} {{IPA|[ð]}}, {{unicode|Ҫ ҫ}} {{IPA|[θ]}}, {{unicode|Һ һ}} {{IPA|[h]}}. {|class="standard" |+Basjkierse alfabet (Башҡорт әлифбаһы) |width=23%|Аа (а) |width=10%|[a] |width=23%|Бб (бэ) |width=10%|[b] |width=24%|Вв (вэ) |width=10%|[w],[v] |- |Гг (гэ) |[g] |Ғғ (ғы) |{{IPA|[ɣ]}} |Дд (дэ) |[d] |- |{{unicode|Ҙҙ}} ({{unicode|ҙ}}) |[ð] |Ее (йе) |[e], [je] |Ёё (йо) |[jo] |- |Жж (жэ) |{{IPA|[ʒ]}} |Зз (зэ) |[z] |Ии (и) |[i] |- |Йй ({{unicode|ҡыҫҡа и}}) |[j] |Кк (ка) |[k] |{{unicode|Ҡҡ}} ({{unicode|ҡ}}ы) |[q] |- |Лл (эль) |[l] |Мм (эм) |[m] |Нн (эн) |[n] |- |Ңң (эң) |[ŋ] |Оо (о) |[ụ] |Өө (ө) |[ỵ] |- |Пп (пэ) |[p] |Рр (эр) |[r] |Сс (эс) |[s] |- |{{unicode|Ҫҫ}} ({{unicode|ҫ}}э) |[θ] |Тт (тэ) |[t] |Уу (у) |[u] |- |Үү (ү) |[y] |Фф (эф) |[f] |Хх (ха) |[x] |- |Һһ (һа) |[h] |Цц (цэ) |{{IPA|[ts]}} |Чч (чэ) |{{IPA|[tʃ]}} |- |Шш (ша) |{{IPA|[ʃ]}} |Щщ (ща) |{{IPA|[ɕ]}} |Ъъ ({{unicode|ҡатылыҡ}} билдәһе) |[ʔ] |- |Ыы (ы) |{{IPA|[ɯ]}} |Ьь ({{unicode|йомшаҡлыҡ}} билдәһе) |{{IPA|[ʲ]}} |Ээ (э) |[e] |- |Әә (ә) |[æ] |Юю (йу) |[ju] |Яя (йа) |[ja] |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Bibliografie == * {{citation |first=Nicholas |last=Poppe |title=Bashkir Manual |publisher=Routledge |year=1997 |pages=186 |isbn=978-0-7007-0836-9 }} == Eksterne skakels == {{Interwiki|kode=ba}} * [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=bak Ethnologue: Basjkiers] * [http://www.akiat.net/ Basjkierse folklore en vertellings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161013020411/http://www.akiat.net/ |date=13 Oktober 2016 }} {{en}} * [http://www.odvl.ru/bashkir Grammatika (kan afgelaai word as PDF/Word)]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ru}} * [http://www.bashskazki.ru/ Folklore en legendes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081006221728/http://www.bashskazki.ru/ |date= 6 Oktober 2008 }} {{ru}} === In Basjkiers === * [http://bash.bashinform.ru/ Bashinform-nuusagentskap] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060403185029/http://bash.bashinform.ru/ |date= 3 April 2006 }} * [http://bashgazet.ru/bash/bnews/ Bashkortostanse koerant] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060316093558/http://bashgazet.ru/bash/bnews/ |date=16 Maart 2006 }} * [http://uralbatir.narod.ru/ Oeral batir-epos] * [http://yir.atspace.com/ Basjkierse liedjies] * [http://ww1.bashskazki.ru/ Folklore en legendes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090809190849/http://ww1.bashskazki.ru/ |date= 9 Augustus 2009 }} {{Commons-kategorie inlyn|Bashkir language}} {{Wikt-inlyn|Basjkiers}} * [[Lêer:Crystal txt.png|20px|links]] Hierdie artikel is vertaal vanuit die [[:en:Bashkir language|Engelse Wikipedia]] {{Tale van Rusland}} {{Normdata}} [[Kategorie:Tale van Rusland]] [[Kategorie:Turkiese tale]] [[Kategorie:Tale van Kasakstan]] fc9p05qzlpjgfte33ef1gkmwz5y3jmy 0 50508 2966263 2926483 2026-09-10T20:45:44Z SpesBona 2720 Opruim 2966263 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | <span style="font-size:16pt">'''Mombasa'''</span><br /> [[Lêer:Mombasa montage.png|280px]]<br /> |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Mombasa County in Kenya.svg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Mombasa City Coat of Arms.png|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Mombasa flag.png|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Kenia}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Provinsie''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Coast |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|04|03|S|39|40|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 11de eeu |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 220 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 50 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2019) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;208&nbsp;333 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 5&nbsp;492/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC+3]] ([[Oos-Afrika Tyd|OAT]]) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Abdullswamad<br />Shariff Nassir |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [https://mombasa.go.ke/ ''mombasa.go.ke''] |} '''Mombasa''' is 'n kusstad van [[Kenia]] aan die [[Indiese Oseaan]]. Die stad staan bekend as die wit-en-bloustad weens sy geboue se kleurskema. Mombasa is die land se oudste (ongeveer 900 n.C.) en die naasgrootste stad ná die hoofstad [[Nairobi]], met 'n bevolking van 1&nbsp;208&nbsp;333 volgens die 2019-sensus. Die stad beslaan 'n oppervlakte van 295&nbsp;km² en sy metropolitaanse gebied is die naasgrootste in die land en het 'n bevolking van 3&nbsp;528&nbsp;940. == Geskiedenis == [[Lêer:Fort JesusMombasa.jpg|duimnael|links|Fort Jesus in Mombasa]] In 1498 het die Portugese ekspedisie onder [[Vasco da Gama]] die huidige Mombasa bereik. Ná 1593 was dit die sentrum van Portugese kolonies aan die [[Oos-Afrika]]-kus en in 1638 het dit 'n kolonie van Portugal geword. In 1698 het die stad onder die beheer van die heerser van [[Oman]] gekom. In 1837 het die stad onder die sultan van Zanzibar se beheer geval. In 1875 is Fort Jesus, wat deur die Portugese in Mombasa gebou is, deur twee Britse kanonbote aangeval. Ná 'n [[artillerie]]geveg is die fort bestorm en die tydperk van Britse heerskappy in Oos-Afrika het begin.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dreamstime.com/blog/fort-jesus-man-s-first-racial-religious-melting-pot-51602 |title=Fort Jesus, man’s first racial and religious melting pot |accessdate=27 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127063352/https://www.dreamstime.com/blog/fort-jesus-man-s-first-racial-religious-melting-pot-51602 |archive-date=27 November 2024 |url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.roughguides.com/kenya/coast/mombasa/ |title=Mombasa |accessdate=4 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230904105829/https://www.roughguides.com/kenya/coast/mombasa/ |archive-date=4 September 2023 |url-status=live}}</ref> == Vervoer == [[Lêer:Mombasa-MarketHall.jpg|duimnael|links|'n Marksaal in Mombasa]] Mombasa is die belangrikste hawe van Kenia, sowel as die beginpunt van die Mombasa-Nairobi-Kisumu-spoorweg, vanwaar die lyn na die grens met Uganda loop. Daar is 'n internasionale lughawe wat Moi heet. Dit is genoem na die voormalige Keniaanse president [[Daniel arap Moi]]. Die lughawe is op 'n hoogte van 61 meter bo [[seevlak]] geleë en het twee aanloopbane: aanloopbaan 1 is 3&nbsp;350 meter lank en aanloopbaan 2 1260&nbsp;meter.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://virtualglobetrotting.com/map/mombasa-moi-int-l-airport-mba-hkmo/view/?service=0 |title=Mombasa – Moi Int´l Airport (MBA/HKMO) |publisher=Virtual Globetrotting |date=26 Mei 2006 |accessdate=23 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140823203740/http://virtualglobetrotting.com/map/mombasa-moi-int-l-airport-mba-hkmo/view/?service=0 |archive-date=23 Augustus 2014 |url-status=live}}</ref> == In populêre kultuur == * In die fliek "Out of Africa" is Mombasa 'n plek waar Europeërs deur die [[Suezkanaal]] reis. * "One-Way Ticket to Mombasa" is 'n Finse dramarolprent uit 2002 wat deur Hannu Tuomainen geregisseer is.<ref>{{IMDb-titel|0328132|Menolippu Mombasaan}}</ref> * Die meeste van die gebeure in die roman "Consummation in Mombasa" deur die [[Moskou]]se skrywer [[Andrei Goesev]] uit 2017 vind plaas in Mombasa en die nabygeleë Mtwapa-distrik.<ref>{{ru}} {{cite web |url=http://mliterature.narod.ru/In_Mombasa_.htm |title=Review of ''"Consummation in Mombasa"'' |publisher=Union of Writers of Moscow |date=2020 |accessdate=5 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201105203257/http://mliterature.narod.ru/In_Mombasa_.htm |archive-date=5 November 2020 |url-status=dead}}</ref><ref>{{ru}} {{cite web |url=https://lady.webnice.ru/forum/viewtopic.php?t=22336 |title=“Consummation in Mombasa |publisher=Lady’s Club |date=2017 |accessdate=9 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609223657/https://lady.webnice.ru/forum/viewtopic.php?t=22336 |archive-date=9 Junie 2020 |url-status=dead}}</ref><ref>{{ru}} {{cite web |url=https://proza.ru/2017/07/30/28 |title=Консуммация в Момбасе |author=[[Andrei Goesev]] |date=2017 |accessdate=4 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804015027/https://proza.ru/2017/07/30/28 |archive-date=4 August 2020 |url-status=dead}}</ref> * Mombasa is'n gewilde liedjie en musiekvideo met dieselfde naam "Mombasa" (2020) deur Jabali Africa.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=pyMkJcJcOA8 |title="Mombasa" (original title) |publisher=[[YouTube]] |date=17 Julie 2020 |accessdate=10 September 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{en}} [https://mombasa.go.ke/ Amptelike webwerf van Mombasa] * {{en}} {{cite web|url=http://www.britannica.com/place/Mombasa|title=Mombasa|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=9 April 2026}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in Kenia]] il93ggx4kc762himi0b3xkzz85fy8u6 0 52758 2966260 2965318 2026-09-10T20:00:41Z SpesBona 2720 Opruim 2966260 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Berg | Naam = Kilimandjaro | Foto = Kilimangiaro foto aerea.jpg | Foto onderskrif = Berg Kilimandjaro | Hoogte = 5 895<ref name="peakbagger">{{en}} [http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=11202 "Kilimanjaro, Tanzania"]. Peakbagger.com. Besoek op 30 April 2015.</ref> | Ligging = Kilimandjaro-gebied, [[Tanzanië]]; histories: [[Duits-Oos-Afrika]] | Bergreeks = Alleenstaande berg in die Kilimandjaro-massief | Prominence = | Koördinate = {{Koördinate|3|4|33|S|37|21|12|O|type:mountain|aansig=inlyn,titel}} | Topografiese kaart = | Tipe = [[Stratovulkaan]] | Rotsouderdom = | Laaste uitbarsting = | Eerste bestyging datum = [[1899]] | Eerste bestyging persoon = Hans Meyer<br />Ludwig Purtscheller | Maklikste klimroete = Voetslaan<ref>{{en}} {{cite web |url=https://en.altezza.travel/trekking-kilimanjaro |title=Trekking Kilimanjaro |publisher=Altezza Travel |accessdate=1 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201044512/https://en.altezza.travel/trekking-kilimanjaro |archive-date=1 Desember 2017 |url-status=dead}}</ref> | Vertaling van naam = | Taal = | Uitspraak = | duimdrukkerkaart = Tanzanië | duimdrukkeretiketposisie = regs | duimdrukkerkaartgrootte = 290 | duimdrukkerkaartbyskrif = | breedtegraad = 3 | breedtegraad_m = 4 | breedtegraad_s = 33 | breedtegraad_NS = S | lengtegraad = 37 | lengtegraad_m = 21 | lengtegraad_s = 12 | lengtegraad_OW = O }} '''Kilimandjaro''' ([[Engels]]: ''Mount Kilimanjaro''; [[Swahili]]: ''Mlima Kilimanjaro'') is 'n bergmassief in [[Afrika]] wat in die noordooste van [[Tanzanië]] naby die grens met [[Kenia]] geleë is. Met sy hoogte van 5&nbsp;895 meter is dit die hoogste berg in Afrika, asook die hoogste alleenstaande berg ter wêreld. Die massief bestaan uit die drie vulkane: ''Kibo'', ''Mawenzi'' en ''Shira''. Dit is een van die [[Vulkaniese Sewe Kruine]]. [[Lêer:Mount Kilimanjaro and Mount Meru map-es.svg|duimnael|links|Kaart van Kilimandjaro en Berg Meru]] Tussen 1885 en 1918 was die berg die hoogste punt op [[Duitse koloniale ryk|Duitse gebied]] ([[Duits-Oos-Afrika]]) en van 1902 tot 1918 is die berg ná [[Wilhelm II van Duitsland|Keiser Wilhelm]] ''Kaiser-Wilhelm-Spitze'' of ''Wilhelmskuppe'' genoem. Die Kilimandjaro Nasionale Park is in 1987 deur [[Unesco]] as [[wêrelderfenisgebied]] gelys. Die hoogste punt op die berg staan bekend as ''Uhuru-piek'' (Swahili vir: "Vryheid"). Daar is sewe roetes wat lei na Uhuru-piek met slegs een wat werklike klimwerk vereis. Die temperatuur daal tot by -30°C bo-op die berg.<ref>'''n Week se verlof, sowat R21,000 en baie wilskrag.'' [[Beeld]] 9 Maart 2013</ref> Roetes na die bergspits neem 5–8 dae. Hoe meer tyd bestee word om te klim, hoe makliker sal dit wees om te akklimatiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://en.altezza.travel/articles/how-long-does-it-take-to-climb-mount-kilimanjaro |title=How long does it take to climb Mt. Kilimanjaro? |accessdate=19 Februarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180219203854/https://en.altezza.travel/articles/how-long-does-it-take-to-climb-mount-kilimanjaro |archive-date=19 Februarie 2018 |url-status=dead}}</ref> == In populêre kultuur == Die joernalis Tom Bissell het opgemerk dat Kilimanjaro miskien die mees literêre berg in die wêreld is.<ref name="bissell">{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2007/10/28/sports/playmagazine/28kilimanjaro.html |title=Up the Mountain Slowly, Very Slowly |publisher=[[The New York Times]] |author=Tom Bissell |date=28 Oktober 2007 |accessdate=10 September 2026}}</ref> Die berg is prominent in [[Ernest Hemingway]] se 1936 kortverhaal "The Snows of Kilimanjaro", wat aangepas vir 'n 1952-rolprent waarin [[Gregory Peck]] die hoofrol vertolk het. Dave Eggers het oor sy klim geskryf in die kortverhaal "Up the Mountain Slowly, Very Slowly."<ref name="bissell" /> Die klim van Kilimanjaro word uitgebeeld in [[Andrei Goesev]] se roman "Once in Malindi", gepubliseer in 2020 (in die 17de hoofstuk).<ref>{{ru}} {{cite web |url=http://mliterature.narod.ru/Old_Novelist.htm |title=Review of ''"Once in Malindi"'' |publisher=Union of Writers of Moscow |date=2021}}</ref><ref>{{ru}} {{cite web |url=https://proza.ru/2020/08/15/2 |title=Once in Malindi |publisher=Proza.ru |date=2020 |accessdate=16 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016190338/https://proza.ru/2020/08/15/2 |archive-date=16 Oktober 2020 |url-status=dead}}</ref><ref>{{ru}} {{cite web |url=http://gusev.webs.com/Malindi_Andy.htm |title=Однажды в Малинди |author=[[Andrei Goesev]] |date=2020 |accessdate=4 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201104180724/https://gusev.webs.com/Malindi_Andy.htm |archive-date=4 November 2020 |url-status=dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Kilimanjaro|Kilimandjaro}} * {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/403.htm Amptelike Unescobladsy] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Kilimanjaro|title=Kilimanjaro|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=9 Junie 2017}} {{Normdata}} [[Kategorie:Berge van Tanzanië]] [[Kategorie:Vulkane]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Afrika]] [[Kategorie:Vulkaniese Sewe Kruine]] 6kyeejipxg83p0xiyxkkic24zaocfak 0 52799 2966264 2956365 2026-09-10T21:00:04Z SpesBona 2720 Opruim 2966264 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Waterliggaam | Naam = Victoriameer | Beeld = Victoriasee.jpg | Beeld_byskrif = [[Nasa]]-Satellietbeeld van die Victoriameer | Kaart = Kaart Victoriameer.png | Kaart_byskrif = Kaart van die Victoriameer | Koördinate = {{Koördinate|1|S|33|O|type:waterbody_scale:5000000|aansig=inlyn,titel}} | Ligging = [[Tanzanië]], [[Uganda]], [[Kenia]] | Soort = Binnemeer | Oppervlakte = 68&nbsp;800&nbsp;km² (26&nbsp;600&nbsp;myl²) | Gem_diepte = 40&nbsp;meter (130&nbsp;voet) | Maks_diepte = 83&nbsp;meter (272&nbsp;voet) | Volume = 2&nbsp;750&nbsp;km³ (660&nbsp;myl³) | Oppervlakhoogte = 1&nbsp;133&nbsp;meter (3&nbsp;717&nbsp;voet) | Lengte = 337&nbsp;km (209&nbsp;myl) | Breedte = 250&nbsp;km (160&nbsp;myl) | Opvangsgebied = 184&nbsp;000&nbsp;km² (71&nbsp;000&nbsp;myl²) | Omtrek = 3&nbsp;440&nbsp;km (2&nbsp;140&nbsp;myl) | Invloei = [[Kagerarivier]] | Uitvloei = [[Wit Nyl]] | Eiland = 84 | Nedersettings = Bukoba, Tanzanië<br />Mwanza, Tanzanië<br />Musoma, Tanzanië<br />Kisumu, Kenia<br />Kendu Bay, Kenia<br />Homa Bay, Kenia<br />[[Kampala]], Uganda<br />[[Entebbe]], Uganda<br />[[Jinja]], Uganda | Gevries = | Rangorde_volume = }} Die '''Victoriameer''' ([[Engels]]: ''Lake Victoria''; [[Swahili]]: ''Viktoria Nyanza''; [[Luo]]: ''Nam Lolwe''; [[Luganda]]: ''Nnalubaale''; ''Nyanza'' in ander [[Bantoetale]]<ref name="WDL1">{{en}} {{cite web |url=http://www.wdl.org/en/item/2557 |title=The Victoria Nyanza. The Land, the Races and their Customs, with Specimens of Some of the Dialects |year=1899 |publisher=World Digital Library |accessdate=18 Februarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180824034057/https://www.wdl.org/en/item/2557/ |archive-date=24 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>) is een van die [[Groot Mere van Afrika]] en die grootste meer in [[Afrika]]. Dit lê net suid van die [[ewenaar]]. [[Lêer:African Great Lakes.svg|duimnael|links|Kaart van die [[Groot Mere van Afrika]]:<br />[[Albertmeer]] (''Lake Albert'')<br />[[Edwardmeer]] (''Lake Edward'')<br />[[Kivumeer]] (''Lake Kivu'')<br />[[Kyogameer]] (''Lake Kyoga'')<br />[[Malawimeer]] (''Lake Malawi'')<br />[[Mwerumeer]] (''Lake Mweru'')<br />[[Rukwameer]] (''Lake Rukwa'')<br />[[Tanganjikameer]] (''Lake Tanganyika'')<br />[[Turkanameer]] (''Lake Turkana'')<br />Victoriameer (''Lake Victoria'')]] [[Lêer:Africa Lake Victoria 10 006.jpg|duimnael|links|Uitsig oor die meer vanaf ''Speke Resort'' in Munyonyo, Kampala, Uganda]] [[Lêer:Victoria Nyanza.jpg|duimnael|links|Die swart streep dui Stanley se roete aan]] Die meer is deur die ontdekkingsreisiger John Hanning Speke in sy verslae Victoriameer herbenoem, na [[Victoria van die Verenigde Koninkryk|koningin Victoria]]. Hy was die eerste [[Verenigde Koninkryk|Brit]] om dit te dokumenteer. (Daar is sedertdien erken dat die inheemse gidse die naam Nyanza-meer gebruik het om dit aan hom te beskryf.) Speke het dit in 1858 gedoen terwyl hy saam met [[Richard Francis Burton]] op 'n ekspedisie was om die bron van die [[Nylrivier]] op te spoor. Hierdie ekspedisie is finansieel deur die Royal Geographic Society geborg. Met 'n oppervlakte van ongeveer 59&nbsp;947 vierkante kilometer<ref>{{en}} {{cite journal|title=Shoreline, Lake Victoria, vector polygon, ~2015}}</ref><ref name="auto3">{{en}} {{cite journal|title=Lake Victoria Statistics from this Dataverse}}</ref> is Victoriameer Afrika se grootste meer volgens oppervlakte, die wêreld se grootste [[Trope|tropiese]] meer,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.eoearth.org/view/article/154134/ |title=Lake Victoria |last=Saundry |first=Peter |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425002846/http://www.eoearth.org/view/article/154134/ |archive-date=25 April 2016 |url-status=live |df=dmy-all |accessdate= 3 Julie 2014 }}</ref> en die wêreld se tweede grootste [[Vars water|varswatermeer]] volgens oppervlakte ná [[Bowemeer]] in [[Noord-Amerika]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.britannica.com/place/Lake-Victoria |title=Lake Victoria |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=27 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200408101912/https://www.britannica.com/place/Lake-Victoria |archive-date=8 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens volume is Victoriameer die negende grootste kontinentale meer ter wêreld, met ongeveer 2&nbsp;424 kubieke kilometer se water.<ref name="auto4">{{en}} {{cite journal|title=Bathymetry TIFF, Lake Victoria Bathymetry, raster, 2017, V7}}</ref> Victoriameer het 'n maksimum diepte van tussen 80 en 84 meter en 'n gemiddelde diepte van 40 meter. Sy opvangsgebied strek oor 169&nbsp;858 vierkante kilometer.<ref>{{en}} {{cite journal|author=Stuart|title=Basin, Lake Victoria Watershed (inside), vector polygon, ~2015}}</ref> Die meer se oewer beslaan 7&nbsp;142 kilometer, gedigitiseer teen die 1:25 000-vlak,<ref>{{en}} {{cite journal|title=Shoreline, Lake Victoria, vector line – 2015 – LakeVicFish Dataverse|author=Hamilton}}</ref> met eilande wat 3,7% van hierdie lengte beslaan. Die meer se area strek oor drie lande: [[Kenia]] (6% of 4&nbsp;100 vierkante kilometer, [[Uganda]] (45% of 31&nbsp;000 vierkante kilometer en [[Tanzanië]] (49% of 33&nbsp;700 vierkante kilometer). == Geologie == [[Lêer:Topography of Lake Victoria.png|duimnael|links|Topografiese kaart van Victoriameer]] Geologies gesien is Victoriameer ongeveer 400&nbsp;000 jaar oud. Dit het gevorm toe riviere wat weswaarts vloei deur 'n steil korsblok opgedam is. Gedurende sy geologiese geskiedenis het Victoriameer veranderinge ondergaan. Geologiese bewysstukke vanaf die meer se bodem toon dat Victoriameer minstens drie keer sedert sy vorming heeltemal opgedroog het. Hierdie droogtesiklusse hou waarskynlik verband met [[Kwartêre Ystydperk|ystydperke]] in die [[Kwartêre Ystydperk|verlede]]. Die Victoriameer het ongeveer 17&nbsp;300 jaar gelede laas opgedroog, en het 14&nbsp;700 jaar gelede weer opgevul,<ref name="Verheyen2003">{{en}} {{cite journal|author=Verheyen|year=2003|title=Origin of the Superflock of Cichlid Fishes from Lake Victoria, East Africa|pages=325–329}}</ref> toe die begin van die vogtige tydperk in Afrika aangebreek het.<ref>{{en}} {{cite journal|author=deMenocal|title=Abrupt onset and termination of the African Humid Period|pages=347–361}}</ref> == Hidrologie en limnologie (meerkunde) == [[Lêer:Rift en.svg|duimnael|links|Victoriameer en die [[Groot Skeurvallei]]]] Victoriameer ontvang 80% van sy water uit direkte reënval. Gemiddelde verdamping op die meer is tussen 2 en 2,2 meter per jaar, amper die dubbele neerslag van oewergebiede. Victoriameer ontvang sy water bykomend van riviere en duisende klein [[Stroom|strome]]. Die [[Kagerarivier]] is die grootste rivier wat in hierdie meer vloei, met sy [[Rivierdelta|mond]] aan die westelike oewer van die meer. In die Keniaanse sektor is die belangrikste riviere die Sio, Nzoia, Yala, Nyando, Sondu Miriu, Mogusi en Migori. Die enigste uitvloei vanuit die Victoriameer is die Nylrivier, wat naby Jinja in Uganda uitvloei. Dit maak die Victoriameer die belangrikste bron van die langste tak van die Nylrivier. Die boonste gedeelte van die Nyl staan algemeen bekend as die Victoria-Nyl totdat dit die [[Albertmeer]] bereik. Hoewel dit deel vorm van dieselfde rivierstelsel wat as die [[Wit-Nyl]] bekend staan, geld hierdie naam streng gesproke eers nadat die rivier die Uganda-grens na Suid-Soedan in die noorde oorgesteek het. Die meer vertoon [[Eutrofikasie|eutrofiese toestande]]. In 1990–1991 was suurstofkonsentrasie in die gemengde laag hoër as in 1960–1961, met byna aanhoudende suurstofoverversadiging in oppervlakwater. Suurstofkonsentrasie in hipolimnetiese water (dit wil sê die laag water wat onder die termokline lê, sirkuleer nie en bly altyd koud) was gedurende 1990–1991 vir 'n langer tydperk laer as in 1960–1961, met waardes van minder as 1 mg per liter wat in water so vlak as 40 meter voorkom, vergeleke met 'n vlakste voorkoms van meer as 50 meter in 1961. Die veranderinge in oksigenering word beskou as in ooreenstemming met metings van hoër alge-biomassa en produktiwiteit. Hierdie veranderinge het om verskeie redes ontstaan, soos opeenvolgende brande wat in die kom ontstaan het, roet en as neerslag wat oor die breë gebied van die meer versprei het; verhoogde nutriënt-invloei vanaf riviere, en verhoogde besoedeling as gevolg van nedersetting langs die oewers. == Badmetrie == [[Lêer:Lake Vic Bathy.jpg|duimnael|Victoriameer se badmetriese model<ref name=":0">{{en}} {{cite journal|title=Bathymetry TIFF, Lake Victoria Bathymetry, raster, 2016 – LakeVicFish Dataverse|doi=10.7910/dvn/soeknr|date=17 Mei 2018}}</ref>]] Die meer word beskou as 'n vlak meer, die groot geografiese gebied wat dit beslaan in ag genome, met 'n maksimum diepte van ongeveer 80 meter en 'n gemiddelde diepte van 40 meter.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://faculty.salisbury.edu/~sehamilton/LV_Bathy/ |title=LV_Bathy |website=faculty.salisbury.edu |accessdate=24 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601062624/http://faculty.salisbury.edu/~sehamilton/LV_Bathy/ |archive-date=1 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> 'n Projek van 2016 het tienduisend punte gedigitaliseer en die eerste ware badmetriese kaart van die meer geskep. Die diepste deel van die meer word ten ooste in die meer naby Kenia gevind, terwyl die meer in die algemeen vlak is in die weste langs die Ugandese kuslyn en in die suide langs die Tanzaniese kuslyn. == Inheemse natuurlewe == === Soogdiere === Baie [[soogdier]]spesies leef in die omgewing van die Victoriameer, en sommige daarvan hou nou verband met die meer en die vleilande. Hieronder tel die [[seekoei]], [[groototter]], gevlekte otter, [[Watermuishond|moeras-muishond]], rietrot, [[Waterkoedoe|sitatunga]] en [[Waterbok|defassa-waterbokkie]]. === Reptiele === Die Victoriameer en sy vleilande het 'n groot bevolking van [[Nylkrokodil]]le, sowel as [[Moeraswaterskilpad|Afrika-helmskilpaaie]], veranderlike modderskilpaaie en Williams se modderskilpad.<ref name="Spawls2002">{{en}} {{cite book|author=Spawls, Howell, Drewes, en Ashe|year=2002|title=A Field Guide to the Reptiles of East Africa|publisher=Academic Press|location=London|isbn=0-12-656470-1}}</ref> Hierdie skilpad is beperk tot die Victoriameer en ander mere, riviere en moerasse in die boonste Nylkom. === Cichlidae-vis === [[Lêer:Pundamilia (Haplochromis) nyererei male.jpg|duimnael|In teenstelling met baie ander cichlidae-vissoorte in die Victoriameer, kom ''Haplochromis nyererei'' algemeen voor. Sy oë is veral sensitief vir lig, veral rooi, wat minder beïnvloed word deur die afname in die helderheid van die water as gevolg van [[Eutrofikasie|eutrofiering]] as [[kleur]]e met 'n kort golflengte<ref name="Witte2000">{{en}} {{cite journal|title=Recovery of cichlid species in Lake Victoria: an examination of factors leading to differential extinction|doi=10.1023/a:1016677515930}}</ref>]] [[Lêer:Haplochromis thereuterion.jpg|duimnael| ''Haplochromis thereuterion'' oorleef in klein getalle. Aanvanklik het hulle uitgesterf, maar toe dit herontdek is, het dit van habitat verander (van naby die wateroppervlak na rotsagtige areas) en voedingsgedrag (van oppervlakinsekte na inseklarwes)<ref>{{en}} {{cite web |author=Steeves, G |url=http://www.cichlid-forum.com/articles/hap_thereuterion_pt1.php |title='Haplochromis' thereuterion" |publisher=Cichlid-Forum |accessdate=28 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181029152201/https://www.cichlid-forum.com/articles/hap_thereuterion_pt1.php |archive-date=29 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>]] Die Victoriameer was voorheen baie ryk aan vis, insluitend vele endemiese soorte, maar 'n groot persentasie daarvan het gedurende die afgelope 50 jaar uitgesterf.<ref name="Witte1992">{{en}} {{cite journal|year=1992|title=Species extinction and concomitant ecological changes in Lake Victoria|url=|journal=Netherlands Journal of Zoology|volume=42|issue=2–3|pages=214–32|doi=10.1163/156854291X00298}}</ref> Die hoofgroep in die Victoriameer is die haplochromine-cichlidae-visse (''Haplochromis sensu lato'' ) met meer as 500 spesies, byna almal endemies,<ref name="Verheyen2003" /><ref name="Meier2017">{{en}} {{cite journal|year=2017|title=Ancient hybridization fuels rapid cichlid fish adaptive radiations|url=|journal=Nature Communications|volume=8|issue=|doi=10.1038/ncomms14363}}</ref><ref name="DeWeerdt2004">{{en}} {{cite web |author=DeWeerdt, S. |date=28 Februarie 2004 |url=https://www.newscientist.com/article/mg18124365-300-dark-secret-of-the-lake/ |title=Dark secret of the lake |publisher=New Scientist |accessdate=26 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180922211635/https://www.newscientist.com/article/mg18124365-300-dark-secret-of-the-lake/ |archive-date=22 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> met 'n geskatte 300 wat nog nie beskryf is nie.<ref name="Sayer2018">{{en}} {{cite book|author=Sayer, C.A., L. Máiz-Tomé en W.R.T. Darwall|year=2018|title=Freshwater biodiversity in the Lake Victoria Basin: Guidance for species conservation, site protection, climate resilience and sustainable livelihoods|location=Cambridge, VK en Gland, Switserland|publisher=IUCN|doi=10.2305/IUCN.CH.2018.RA.2.en}}</ref> Dit is baie meer visspesies as enige ander meer ter wêreld, behalwe vir die [[Malawimeer]].<ref name="Turner2001">{{en}} {{cite journal|year=2001|title=How many species of cichlid fishes are there in African lakes?|url=https://archive.org/details/sim_molecular-ecology_2001-03_10_3/page/793|journal=Molecular Ecology|volume=10|issue=|pages=793–806|doi=10.1046/j.1365-294x.2001.01200.x}}</ref> Dit is die resultaat van 'n snelaanpasbare bestraling in die afgelope ongeveer 15&nbsp;000 jaar.<ref>{{en}} {{cite journal|year=2008|title=The late Pleistocene desiccation of Lake Victoria and the origin of its endemic biota|journal=Hydrobiologia|volume=596|issue=1|pages=5–16|doi=10.1007/s10750-007-9158-2}}</ref> Hul buitengewone verskeidenheid en spoed van [[evolusie]] was al die onderwerp van talle wetenskaplike studies van die kragte wat die rykdom van lewe oral dryf.<ref name="Lowe2009">{{en}} {{cite journal|year=2009|title=Fisheries and cichlid evolution in the African Great Lakes: progress and problems|url=|journal=Freshwater Reviews|volume=2|issue=|pages=131–51|doi=10.1608/frj-2.2.2}}</ref> Die Victoria-haplochromines vorm deel van 'n ouer groep van meer as 700 verwante spesies, insluitend dié van verskeie kleiner mere in die streek, veral [[Kyogameer|Kyoga]], [[Edwardmeer|Edward]], George, Albert en [[Kivumeer|Kivu]]. Die Victoria-haplochromines is duidelik [[Geslagsdimorfie|geslagsdimorf]] (mannetjies relatief helderkleurig; wyfies vaal).<ref>{{en}} {{cite journal|last=Rijssel|title=Prevalence of disruptive selection predicts extent of species differentiation in Lake Victoria cichlids|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=285|issue=1871|doi=10.1098/rspb.2017.2630}}</ref> Hul ekologie is buitengewoon uiteenlopend en vorm ten minste 16 groepe, waaronder detritivore, zooplanktivores, insekvreters, garnaalvreters, en weekdiere.<ref name="Lowe2009" /> As gevolg van predasie deur die Nyl-baars, [[eutrofikasie]] en ander veranderinge in die ekosistelsel, word beraam dat minstens 200 spesies (ongeveer 40%) van die Victoriameer-haplochromines uitgesterf het,<ref name="DeWeerdt2004" /><ref name="Rijssel2013">{{en}} {{cite journal|last=van Rijssel|year=2013|title=Adaptive responses in resurgent Lake Victoria cichlids over the past 30 years|journal=Evol. Ecol.|volume=27|issue=|pages=253–67|doi=10.1007/s10682-012-9596-9}}</ref> insluitend meer as 100 onbeskryfde spesies.<ref name="Sayer2018" /> Aanvanklik is gevrees dat hierdie getal selfs hoër was, na sommige ramings selfs 65% van die totale spesie,<ref>{{en}} {{cite journal|last=Goldschmidt|year=1993|title=Cascading Effects of the Introduced Nile Perch on the Detritivorous/Phytoplanktivorous Species in the Sublittoral Areas of Lake Victoria|url=https://archive.org/details/sim_conservation-biology_1993-09_7_3/page/686|journal=Conservation Biology|volume=7|issue=3|pages=686–700|doi=10.1046/j.1523-1739.1993.07030686.x}}</ref> maar verskeie spesies wat moontlik uitgesterf het, is herontdek nadat die Nyl-baars se getalle in die negentigerjare begin afneem het.<ref name="IUCNef">{{en}} {{cite web |publisher=IUCN Red Lists |url=http://www.iucnredlist.org/initiatives/freshwater/eastafrica/geographicpatternsea |title=Geographic Patterns. Eastern Africa |accessdate=25 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002175558/http://www.iucnredlist.org/initiatives/freshwater/eastafrica/geographicpatternsea |archive-date= 2 Oktober 2018 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Verskeie van die oorblywende spesies word ernstig bedreig en addisionele uitwissings is moontlik.<ref name="Fiedler1998">{{en}} {{cite book|author=Fiedler, P.L. en P M. Kareiva|year=1998|title=Conservation Biology: For the Coming Decade|url=https://archive.org/details/isbn_9780412096617|edition=2de|pages=[https://archive.org/details/isbn_9780412096617/page/209 209]–10|isbn=978-0-412-09661-7}}</ref> Sommige spesies het in nabygeleë klein satelliet-mere, skuiling onder rotse of rante oorleef (wat hulle teen die Nyl-baars beskerm het),<ref name="Chapman1996">{{en}} {{cite journal|last=Chapman|year=1996|title=Wetland ecotones as refugia for endangered fishes|url=https://archive.org/details/sim_biological-conservation_1996-12_78_3/page/263|journal=Biological Conservation|volume=78|issue=|pages=263–70|doi=10.1016/s0006-3207(96)00030-4}}</ref> of het by die mensgemaakte veranderinge in die meer self aangepas. Sulke aanpassings sluit in 'n groter [[kieu]]e (aanpassing vir suurstofarm water), veranderinge aan die voedingsapparaat, veranderinge aan die oë (wat hulle beter sig in troebel water gee)<ref name="Witte2000" /> en kleiner kop, wat vinniger swem moontlik gemaak het.<ref>{{en}} {{cite journal|last=Zeeuw|year=2013|title=Two new species of zooplanktivorous haplochromine cichlids from Lake Victoria, Tanzania|journal=ZooKeys|volume=256|issue=|pages=1–34|doi=10.3897/zookeys.256.3871}}</ref> Die visetende visse, weekdiere en inseketende visse haplochromines het is veral hard getref met talle spesies wat uitgesterf het. Ander het in hul suiwer vorm uitgesterf, maar oorleef as [[Hibried|basters]]. Sommige van die bedreigde cichlidae-spesies in die Victoriameer het 'versekering'-bevolkings in dieretuine, openbare akwariums en by privaat versamelaars, en 'n paar spesies is [[Uitgestorwe in die natuur|in die natuur uitgesterf]] maar oorleef nog in gevangenskap.<ref>{{en}} {{cite web|author=Yirka, B.|date=27 November 2015|url=https://phys.org/news/2015-11-evolution-diversification.html|title=Study shows evolution does not always mean more diversification|publisher=Phys.org|accessdate=28 Maart 2017}}</ref><ref>{{en}} {{cite book|author=Lévêque, C.|year=1997|title=Biodiversity Dynamics and Conservation: The Freshwater Fish of Tropical Africa|url=https://archive.org/details/biodiversitydyna0000leve|pages=[https://archive.org/details/biodiversitydyna0000leve/page/358 358]|isbn=978-0-521-57033-6}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |author=Steeves, G |url=http://www.cichlid-forum.com/articles/new_hobby_haps_pt1.php |title=New to the hobby Haplochromines |publisher=Cichlid-Forum |accessdate=28 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180922024518/https://www.cichlid-forum.com/articles/new_hobby_haps_pt1.php |archive-date=22 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |author=Rizza, D. |url=http://www.wetwebmedia.com/ca/volume_6/volume_6_3/vic_chichlids.html |title=Looking At Victoria Cichlids |publisher=Conscientious Aquarist Magazine |accessdate=28 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601062543/http://www.wetwebmedia.com/ca/volume_6/volume_6_3/vic_chichlids.html |archive-date=1 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|author=McAndrews, R. en D.I. Warmolts|date=25 Mei 2015|url=http://www.bostonaquariumsociety.org/index.php?option=com_content&view=article&id=89:progress-in-breeding-freshwater-fish-by-douglas-i-warmolts-columbus-zoological-gardens-and-russ&catid=42:general&Itemid=74|title=Progress in breeding freshwater fish|publisher=Boston Aquarium Society|accessdate=14 April 2017}}</ref> Die uitwissing van cichlidae-visse in die genus ''Haplochromis'' is ook te wyte aan die eutrofikasie van die meer. Die vrugbaarheid van tropiese waters hang af van die tempo waarteen voedingstowwe in die oplossing gebring kan word. Die invloedryke riviere van die Victoriameer lewer min voedingstowwe in verhouding tot sy grootte. As gevolg hiervan word die meeste van die Victoriameer se voedingsstowwe vermoedelik opgesluit in die neerslag op die bodem.<ref name="Beauchamp54">{{en}} {{cite journal|author=R.S.A. Beauchamp|title=Fishery research in the lakes of East Africa}}</ref> Vegetatiewe stof vergaan stadig. Diere verval egter aansienlik vinniger, dus is die vrugbaarheid van die meer afhanklik van die tempo waarteen hierdie voedingstowwe deur visse en ander organismes opgeneem kan word. Daar is min twyfel dat ''Haplochromis'' 'n belangrike rol gespeel het om [[detritus]] en [[plankton]] weer in die oplossing te kry.<ref name="Lucy Richardson">{{en}} {{cite web|author=Lucy Richardson|title=The lessons of Lake Victoria Uganda|url=http://www.gulgasht.com/africa/lucy-richardson-story-from-lake-victoria-uganda.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140926071844/http://www.gulgasht.com/africa/lucy-richardson-story-from-lake-victoria-uganda.html|archivedate=26 September 2014}}</ref><ref name="KaufmanOchumba93">{{en}} {{cite journal|author=Les Kaufman|title=Evolutionary and conservation biology of cichlid fishes as revealed by faunal remnants in northern Lake Victoria}}</ref><ref name="Goldschmidt93">{{en}} {{cite journal|author=Tijs Goldschmidt|title=Cascading effects of the introduced Nile perch on the detrivorous/phytoplantivorous species in sublittoral areas of Lake Victoria}}</ref> Met ongeveer 80% van die ''Haplochromis''-spesies wat aan detritus voed, en ewe in staat is om van mekaar af te voed, het hulle 'n hegte, interne herwinningstelsel gevorm, wat voedingstowwe en biomassa vertikaal en horisontaal deur die waterkolom stuur, via predasie deur mense en landdiere. Die verwydering van ''Haplochromis'' kon egter daartoe bygedra het dat die [[algebloeisels]] toegeneem het,<ref name="OchumbaKibaara">{{en}} {{cite journal|author=Peter B. O. Ochumba|title=Observations on blue-green algal blooms in the open waters of Lake Victoria, Kenya}}</ref> wat op sy beurt verantwoordelik kan wees vir massa vissterftes. === Skaaldiere === Vier spesies varswaterkrappe kom in die Victoriameer voor: ''Potamonautes niloticus'' kom wydverspreid voor en ''P. emini'' is aangeteken in die omgewing van Bukoba in Tanzanië, maar albei word ook elders in Afrika aangetref.<ref>{{en}} {{cite book|author=Cumberlidge, N.|year=2009|title=Freshwater Crabs and Shrimps (Crustacea: Decapoda) of the Nile Basin|chapter=27|pages=547–61|publisher=Dumony, H.J.|work=The Nile. Origin, Environments, Limnology and Human Use. Monographiae Biologicae, Vol. 89.|location=Springer, New York.|isbn=978-1-4020-9726-3}}</ref> Laasgenoemde is in 2017 die eerste keer wetenskaplik beskryf en daar is baie min oor hulle bekend: ''P. entebbe'' is slegs naby [[Entebbe]] waargeneem (die enigste bekende [[Monster (wetenskap)|monster]] is in 1955 versamel en dit is onbekend of dit in of naby die meer was) en ''P. busungwe'' slegs op Busungwe-eiland in die noordwestelike deel van die meer. Laasgenoemde is waarskynlik die kleinste varswaterkrap in Afrika met 'n breedte van ongeveer 1,6&nbsp;cm, hoewel ''P. kantsyore'' van die [[Kagerarivier]], en ''Platythelphusa maculata'' en ''P. polita'' van die Tanganyikameer amper net so klein is.<ref>{{en}} {{cite journal|year=2017|title=Description of three new species of Potamonautes MacLeay, 1838 from the Lake Victoria region in southern Uganda, East Africa (Brachyura: Potamoidea: Potamonautidae)|url=|journal=European Journal of Taxonomy|volume=371|issue=|pages=1–19|doi=10.5852/ejt.2017.371}}</ref> Die enigste garnaal is ''Caridina nilotica'',<ref>{{en}} {{cite journal|year=2006|title=The shrimp Caridina nilotica in Lake Victoria (East Africa), before and after the Nile perch increase|url=|journal=Hydrobiologia|volume=563|issue=1|pages=31–44|doi=10.1007/s10750-005-1385-9}}</ref> wat algemeen en wydverspreid in die Victoriameer voorkom.<ref name="Lowe2009" /> === Weekdiere === Die Victoriameer is die tuiste van 28 spesies varswaterslakke (bv. ''Bellamya'', ''Biomphalaria'', ''Bulinus'', ''Cleopatra'', ''Gabbiella'' en ''Melanoides''), insluitend twaalf endemiese spesies of subspesies.<ref>{{en}} {{cite book|author=Brown, D.|year=1994|title=Freshwater snails of Africa and their medical importance|url=https://archive.org/details/freshwatersnails0000brow|edition=2de|isbn=0-7484-0026-5}}</ref> Daar is 17 spesies van [[tweekleppige]]s ( ''Corbicula'', ''Coelatura'', ''Sphaerium'' en ''Byssanodonta''), insluitend ses endemiese spesies of subspesies.<ref>{{en}} {{cite journal|author=Mwambungu|title=The diversity of benthic molluscs of Lake Victoria and Lake Burigi|url=}}</ref> Dit is waarskynlik dat daar nog slakspesies is wat nog nie beskryf is nie. Twee van die slak-genera, ''Biomphalaria'' en ''Bulinus'', is [[Gasheer|intermediêre gashere]] van die parasiet [[bilharzia]] (schistosomiasis). Menslike infeksies deur hierdie parasiet kom gereeld by die Victoriameer voor. Dit kan toeneem as gevolg van die verspreiding van die indringerwaterhiasint ('n optimale slakhabitat),<ref>{{en}} {{cite web |url=http://faculty.fgcu.edu/twimberley/EnviroPhilo/LakeVictoriaCrisis.pdf |title=Lake Victoria: A Sick Giant |last=Chege, N. |date=1995 |publisher=People & the Planet |accessdate=16 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180517153755/http://faculty.fgcu.edu/twimberley/EnviroPhilo/LakeVictoriaCrisis.pdf |archive-date=17 Mei 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die verlies van baie slaketende cichlidae in die meer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ecologycenter.us/natural-history-2/haplochromine-cichlids-of-lake-victoria.html |title=Haplochromine Cichlids of Lake Victoria |last=Pomerantz, J. |date=19 September 2015 |publisher=ecologycenter.us |accessdate=16 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804140824/https://www.ecologycenter.us/natural-history-2/haplochromine-cichlids-of-lake-victoria.html |archive-date=4 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Visserye == [[Lêer:Ugandan fishing boats.jpg|duimnael|Vissers en hul bote aan die oewer van die Victoriameer]] Die Victoriameer is die bron van Afrika se grootste binnelandse [[vissery]] (vanaf 1997). Aanvanklik het die vissery slegs op inheemse spesies gefokus, veral tilapia en haplochromine-cichlidae, maar ook katvis (''Bagrus'', ''Clarias'', ''Synodontis'' en silwerbottervis), olifantvis, ningu (''Labeo victorianus'') en gemarmerde longvis (''Protopterus aethiopicus'').<ref name="LVFO2016">{{en}} Lake Victoria Fisheries Organization (2016). {{cite web |url=http://www.lvfo.org/index.php/lvfo/lvfo-secretariat/5-lake-victoria-fisheries-an-introduction |title=Lake Victoria Fisheries: An introduction |accessdate=27 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180115001451/http://www.lvfo.org/index.php/lvfo/lvfo-secretariat/5-lake-victoria-fisheries-an-introduction |archive-date=15 Januarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="Njiru2005">{{en}} {{cite journal|title=Exotic introductions to the fishery of Lake Victoria: What are the management options?|url=}}</ref> Sommige hiervan, waaronder tilapia en ningu (''Labeo victorianus'' ), het reeds in die eerste helfte van die 20ste eeu afgeneem weens [[oorbevissing]].<ref name="Lowe2009" /> In die vyftigerjare is verskeie soorte nie-inheemse tilapia en Nyl-baars by die meer gevoeg. Nietemin het die inheemse vissoorte voortgegaan om die vissery te oorheers tot in die 1970's, toe hul afname 'n sterk verskuiwing na die nie-inheemse [[Nylkurper|Nyl-tilapia]] (nou 7% van die vangste), die nie-inheemse Nyl-baars (60%) en die inheemse Victoriameer sardien (30%) teweeg gebring het. Vanweë sy klein grootte het die oopwater-sardien slegs klein visserye ondersteun, totdat die ander inheemse visse afgeneem het. Op die hoogtepunt in die vroeë negentigerjare is 500&nbsp;000 ton Nyl-baars jaarliks in die Victoria-meer gevang, maar dit het in die latere jare aansienlik afgeneem. == Omgewingskwessies == 'n Aantal omgewingsvraagstukke hou verband met die verdwyning van baie endemiese visspesies in die Victoriameer word die "mees dramatiese voorbeeld van uitsterwing deur mense veroorsaak in 'n ekostelsel" genoem.<ref name="Fiedler1998" /> Indringervisse, [[waterhiasint]]e en besoedeling tel onder die belangrikste kwessies wat die Victoriameer se natuurlike ekostelsel benadeel. == Geskiedenis en verkenning == [[Lêer:Lates niloticus 2.jpg|duimnael|links|Die Nylbaars is in die Victoriameer vrygelaat vir visvangdoeleindes en kan tot twee meter lank en 200 kilogram swaar word]] [[Lêer:NdereIsland3.jpg|duimnael|'n Hiasint-versmoorde oewer by Ndere-eiland aan Kenia se kant van die Victoriameer]] [[Lêer:Density evolution Victoria.png|duimnael|Bevolkingsdigtheid rondom Victoriameer]] [[Lêer:The National Archives UK - CO 1069-3-183.jpg|duimnael|Bismarckrots]] Die eerste aangetekende inligting oor die Victoriameer kom van [[Arabiere|Arabiese]] handelaars wat die binnelandse roetes verken het op soek na [[goud]], [[ivoor]], ander kosbare goedere en [[Slawerny|slawe]]. Die meer het bestaan en was bekend vir baie Afrikane in die opvanggebied lank voordat dit in 1858 deur 'n Europeër waargeneem is, toe die [[Verenigde Koninkryk|Britse]] ontdekkingsreisiger John Hanning Speke sy suidelike oewer bereik het terwyl hy met Richard Francis Burton op reis was om Sentraal-Afrika te verken en die Groot Mere op te spoor. Speke het geglo dat hy die oorsprong van die Nyl gevind het toe hy die 'uitgestrekte oop water' vir die eerste keer gesien het, en het die meer na koningin Victoria vernoem. Burton, wat destyds herstel het van siekte en verder suid op die oewer van die [[Tanganjikameer]] gerus het, was woedend oor Speke se bewering dat hy kon bewys dat sy ontdekking die ware bron van die Nylrivier was, omdat Burton dit as steeds onbevestig beskou het. 'n Baie openbare rusie het ontstaan, wat nie net 'n groot debat in die wetenskaplike gemeenskap van die dag ontlok het nie, maar ook baie belangstelling gekweek het onder ander ontdekkingsreisigers wat Speke se ontdekking wou bevestig of weerlê. In die laat 1860's het die beroemde Britse [[Ontdekkingsreise|ontdekkingsreisiger]] en [[sendeling]] [[David Livingstone]] misluk in sy poging om die ontdekking van Speke te verifieer. Hy het te ver wes gereis en in plaas daarvan die [[Kongorivier]]stelsel bereik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.jambokenya.com/jambo/location/victoria.htm |title=Kenya, Africa – Lake Victoria in Kenya |publisher=Jambo Kenya Network |accessdate=14 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191111212634/http://www.jambokenya.com/jambo/location/victoria.htm |archive-date=11 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Uiteindelik het die [[Wallis|Wallies]]-Amerikaanse ontdekkingsreisiger [[Henry Morton Stanley]] op 'n ekspedisie wat deur ''New York Herald''-befondsing gefinansier is, die waarheid van Speke se ontdekking bevestig. Hy het om die meer geseil en die groot uitvloei by [[Ripon-waterval]] aan die noordelike oewer van die meer bevestig. == Nalubaale-dam == [[Lêer:From top of Nalubaale Power Station.jpg|duimnael|Die Nalubaale-[[Hidroëlektrisiteit|hidroelektriese]] kragstasie in Njeru, Uganda]] Die enigste uitvloei uit die Victoriameer is by Jinja, Uganda, waar dit die Victoria-Nyl vorm. Sedert minstens 12&nbsp;000 jaar gelede het die water oor 'n natuurlike rots gestort. In 1952 het ingenieurs wat vir die regering van Brits-Uganda optree, die dam en reservoir vernietig om dit met 'n kunsmatige damwal te vervang, die vlak van die meer te beheer en die geleidelike erosie van die natuurlike dam en te verminder. 'n Standaard vir die nabootsing van die ou uitvloeitempo genaamd die "ooreengekome kurwe" is opgestel, wat die maksimum vloeitempo op 300 tot 1&nbsp;700 kubieke meter per sekonde stel, afhangende van die meer se watervlak. In 2002 het Uganda 'n tweede [[Hidroëlektrisiteit|hidroelektriese]] kompleks in die omgewing voltooi, die Kiira-hidroelektriese kragstasie, met finansiële hulp van die [[Wêreldbank]]. Teen 2006 het die watervlakke in die Victoriameer 'n 80-jaar laagtepunt bereik, en Daniel Kull, 'n onafhanklike hidroloog wat in [[Nairobi]], Kenia, woon, het bereken dat Uganda ongeveer twee keer soveel water vrystel as wat ingevolge die ooreenkoms toegelaat word. Dit was hoofsaaklik verantwoordelik vir die onlangse daling in die vlak van die meer. == Vervoer == Sedert die 1900's was Victoria-veerbote 'n belangrike vervoermiddel tussen Uganda, Tanzanië en Kenia. Die belangrikste hawens op die meer is Kisumu, Mwanza, Bukoba, [[Entebbe]], Port Bell en Jinja. Tot 1963 is die vinnigste en nuutste veerboot, MV ''Victoria'', as 'n koninklike posskip gebruik. In 1966 is treinveerbootdienste tussen Kenia en Tanzanië tot stand gebring met die bekendstelling van MV Uhuru en MV Umoja. Die veerboot MV ''Bukoba'' het op 21 Mei 1996 in die meer gesink met 'n verlies van tussen 800 en 1&nbsp;000 lewens, wat dit een van Afrika se ergste maritieme rampe maak. Nog 'n tragedie het onlangs op 20 September 2018 plaasgevind toe die passasiersboot MV ''Nyerere'' vanaf [[Tanzanië]] vertrek en gesink het, met meer as 200 sterftes.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theeastafrican.co.ke/news/ea/Tanzania-ferry-tragedy-Mv-Nyerere-lake-victoria/4552908-4770298-j9es0f/index.html |title=Ferry tragedy: More than 200 feared dead in Tanzania |website=The East African |accessdate=18 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218164223/https://www.theeastafrican.co.ke/news/ea/Tanzania-ferry-tragedy-Mv-Nyerere-lake-victoria/4552908-4770298-j9es0f/index.html |archive-date=18 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == In populêre kultuur == * Die Victoriameer, sy oewers en eilande word uitgebeeld in [[Jules Verne]] se roman ''Five Weeks in a Balloon'', waar reisigers die meer van oos na noordwes deurkruis op soek na die bron van die [[Nylrivier]] (hoofstukke 18 en 19). * In die 1962-riller ''Five Weeks in a Balloon'' vlieg professor Ferguson en sy kollegas deur die Victoriameer in 'n lugballon tydens 'n reis van [[Zanzibar]] na [[Wes-Afrika]] se [[Voltarivier]].<ref>{{IMDb-titel|0055988|Five Weeks in a Balloon}}</ref> * In Iwan Efremof se historiese roman "Aan die Rand van die Oecumene" het 'n antieke Egiptiese ekspedisie die land Punt (nou [[Somalië]]) per skip bereik en van daaraf het die reisigers na die [[Zambezirivier]] en die Victoriameer gestap (Deel 1, "Baurdjed se Reis").<ref>{{ru}} ''Ефремов И.А.'' «На краю Ойкумены» — М.: Стройиздат, 1982. — 447 с.</ref><ref>{{ru}} ''Ерёмина О. А., Смирнов Н. Н.'' Иван Ефремов. — М.: Молодая гвардия, 2013. — 682 с. — (Жизнь замечательных людей; вы8п. 1440). — {{ISBN|978-5-235-03658-1}}</ref> * In [[Andrei Goesev]] se roman "Consummation in Mombasa" (2017) gaan die hoofkarakters Andy en Jennifer op 'n wittebrood van Mombasa na Kisumu aan die oewers van die Victoriameer, en hou dan vakansie by 'n losieshuis op die Keniaanse eiland Takawiri in die middel van die Victoriameer.<ref>{{ru}} {{cite web |url=http://mliterature.narod.ru/In_Mombasa_.htm |title=Review of ''"Consummation in Mombasa"'' |publisher=Union of Writers of Moscow |date=2020 |accessdate=5 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201105203257/http://mliterature.narod.ru/In_Mombasa_.htm |archive-date=5 November 2020 |url-status=dead}}</ref><ref>{{ru}} {{cite web |url=https://lady.webnice.ru/forum/viewtopic.php?t=22336 |title=“Consummation in Mombasa |publisher=Lady’s Club |date=2017 |accessdate=9 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609223657/https://lady.webnice.ru/forum/viewtopic.php?t=22336 |archive-date=9 Junie 2020 |url-status=dead}}</ref><ref>{{ru}} {{cite web |url=https://proza.ru/2017/07/30/28 |title=Консуммация в Момбасе |author=[[Andrei Goesev]] |date=2017 |accessdate=4 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804015027/https://proza.ru/2017/07/30/28 |archive-date=4 August 2020 |url-status=dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} Matheson, Alastair: Victoria Nyanza – the story of a lake. Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 8, nr. 4, Junie 1959 * {{de}} {{cite book|author=Tijs Goldschmidt|title=Darwins Traumsee. Nachrichten von meiner Forschungsreise nach Afrika|publisher=C.H. Beck|location=München|year=1997|isbn=3-406-42881-9}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Lake Victoria|Victoriameer}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Lake-Victoria|title=Lake Victoria|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=2 November 2023}} * {{en}} [http://www.ugpulse.com/articles/daily/homepage.asp?ID=306 Decreasing levels of Lake Victoria Worry East African Countries] * {{en}} [https://www.newscientist.com/article.ns?id=mg18925384.100 New Scientist article] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081013113221/http://www.newscientist.com/article.ns?id=mg18925384.100 |date=13 Oktober 2008 }} on Uganda's violation of the agreed curve for hydroelectric water flow. * {{en}} [http://internationalrivers.org/en/node/1056 Dams Draining Lake Victoria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120310044431/http://internationalrivers.org/en/node/1056 |date=10 Maart 2012 }} * {{en}} [https://archive.org/details/naturalistonlake00carp ''A Naturalist on Lake Victoria, with an Account of Sleeping Sickness and the Tse-tse Fly''] (1920). T.F. Unwin Ltd, Londen; Biodiversity Archive * {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=v9VJ6cezlnU Video oor die Victoriameer] * {{en}} Institutions of the East African Community: [https://web.archive.org/web/20120213132137/http://www.lvfo.org/ Lake Victoria Fisheries Organisation] {{Groot Mere van Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Groot Mere van Afrika]] [[Kategorie:Mere in Uganda]] [[Kategorie:Mere in Tanzanië]] [[Kategorie:Mere in Kenia]] q3rl7v1fpztzpbzgt7ythwu1qogyo4h 0 53991 2966237 1881256 2026-09-10T18:54:02Z Sobaka 328 Sien ook en opruim 2966237 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Digitising slides by photographing their projections.jpg|regs|duimnael|Tuisdigitalisering van ou skyfies deur fotografie van hul projeksies met behulp van 'n skyfieprojektor, driepoot en digitale kamera]] '''Digitalisering''' is die uitbeelding van 'n [[voorwerp]], [[beeld]], [[klank]], [[dokument]] of 'n [[Sein (elektriese ingenieurswese)|sein]] (gewoonlik 'n [[analoogsein]]) deur 'n diskrete deelversameling van die punte daarvan of deur [[Steekproef (sein)|steekproewe]]. Die resultaat word genoem 'n ''[[digitaal|digitale]] [[groepvoorstelling|voorstelling]]'' of, meer spesifiek, 'n ''[[digitale beeld]]'', in die geval van 'n objek, en ''digitale vorm'', in die geval van 'n sein. Strenggesproke beteken digitalisering bloot die opvangs van 'n analoogsein in digitale vorm. Vir 'n dokument behels die terminologie die natekening van die dokumentbeeld of registrasie van die "hoeke" waar die lyne eindig en van rigting verander. McQuail identifiseer die proses van digitalisering as een van uitermate belang vir gerekenariseerde omgewings aangesien dit "inligting van alle soorte toelaat om met dieselde effektiwiteit oorgedra te word en ook vermeng te word". (2000:28)<ref>McQuail, D (2000) McQuail's Mass Communication Theory (4de uitgawe), Sage, Londen, bladsye 16-34</ref> ==Sien ook == * [[Digitalisering van tale]] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Inligtingstegnologie]] 981b0hle0z9ajl6a57nl0jubtbv01r9 0 68418 2966382 2963477 2026-09-11T09:20:44Z Sobaka 328 /* Rivonia Hofsaak */ skakel 2966382 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Lionel "Rusty" Bernstein | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Lionel Bernstein | geboortedatum = [[20 Maart]] [[1920]] | geboorteplek = [[Durban]], [[Unie van Suid-Afrika]] | dood_datum = [[23 Junie]] [[2002]] | sterfteplek = [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Argitek | ander = | bekend = Anti-apartheid aktivis | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = [[Judaïsme]] | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Lionel "Rusty" Bernstein''' ([[20 Maart]] [[1920]] - [[23 Junie]] [[2002]]) was ‘n Suid-Afrikaanse anti-apartheid aktivis en politieke aangehoudende. == Vroeë lewe == Bernstein is gebore in [[Durban]], die jongste van vier kinders van [[Jood]]se immigrante van [[Europa]]. Hy word op agt wees gelaat en word deur familielede versorg. Hy voltooi sy skoolloopbaan aan die [[Hilton]] kollege, ‘n private skool in [[Natal]]. Na matrikulasie gaan hy na [[Johannesburg]] waar hy begin werk in ‘n argitekskantoor, terwyl hy [[argitektuur]] deeltyds aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] bestudeer. Nadat hy in [[1936]], gekwalifiseer het, werk hy voltyds as ‘n argitek. == Vroeë politieke aktivisme == In [[1937]] sluit hy aan by die Labour League of Youth. Later, word hy ‘n lid van die[[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party| Kommunistiese Party van Suid-Afrika]] waarin hy gou ‘n leidende figuur word. Gedurende die tyd werk hy ook een jaar voltyds as partyamptenaar en sekretaris van die Johannesburgse Distrik van die Kommunistiese Party. In [[Maart]] [[1941]] trou hy met Hilda, ‘n immigrant van die [[VK]], wie hy in die Labour League of Youth ontmoet het. Gedurende dié jaar sluit hy as vrywilliger aan by die [[Suid-Afrikaanse Leër]] en dien in [[Noord-Afrika]] en [[Italië]] gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hy word gerepatrieer en ontslaan vanuit die Leër in die begin van [[1946]]. Gedurende ‘n staking van mynwerkers in 1946, is hy verantwoordelik vir die uitgee van die stakingbulletins. Hiervoor word hy en sy vrou na die staking gearresteer en aangekla vir sedisie. Hulle word skuldig bevind dat hulle betrokke was by ‘n onwettige staking en ontvang opgeskorte vonnise. Oor die volgende vyf-en-twintig jaar skryf hy gereeld vir ‘n aantal joernale, insluitende Liberation en die Suid-Afrikaanse koerant The Guardian. Hy is ook die redakteur van Fighting Talk (wat later verban word),’n publikasie vir oudgediendes. Sy bydraes fokus op die boodskap dat [[Suid-Afrika]] besig was om die laaste geleenteid vir ’n vreedsame oorgang na ’n demokrasie te nader. Nadat by ingeperk word het hy onder skuilname voortgegaan om artikels teen die Suid-Afrikaanse apartheidsbestel te skryf. Die Kommunistiese Party van Suid-Afrika word in [[1950]] verban. Alle partylede se vryhede word daarna ingeperk, insluitende ‘n verbod op die publikasie van enige skryfwerk. Bernstein neem deel aan die vestiging van ‘n ondergrondse Kommunistieseparty. Hy was ook betrokke by die stigting van die Congress of Democrats (COD), ‘n organisasie wat ten doel gehad het om Blankes vir samewerking met die [[African National Congress]] (ANC) te mobliseer. Die ANC het op daardie stadium hul lidmaatskap beperk tot Swartes. Die Congress Alliance het ook die steun van radikale vakbonde en ander nie-rassige politieke organisasies bekom. == Kongres van die Mense == In 1954, het die ANC 'n inisiatief begin om saam met sy politieke vennote ‘n Kongres van die Mense (Congress of the People) te hou ten einde alle rasse te mobiliseer in opposisie teen die apartheidsbestel. Tydens die byeenkoms is die [[Vryheidsmanifes]] aanvaar, wat die doelwitte en aspirasies van die opponente teen apartheid uitgespel het. Dit word opgestel en onderteken in Kliptown, Soweto gedurende die Kongres van die Mense op [[26 Junie]] [[1955]]. Die byeenkoms word gereël deur die ANC en sy bondgenote die South African Indian Congress, die South African Congress of Democrats en die Coloured People's Congress. Dié manifes word later aanvaar deur al vier organisasies. Bernstein was ‘n prominente lid van die organiseeringskomitee en werk ten nouste saam met [[Nelson Mandela]], [[Walter Sisulu]] en [[Oliver Tambo]]. Hoewel, hy dikwels geidentifiseer word as die opsteller van die Vryheidsmanifes verwerp hy dit in sy eie biografie. Volgens hom het hy die Manifes saamgestel vanuit die duisende insette wat die organiseerders van oor die land ontvang het. Die dokument is veral bekend vir die verbintenis tot 'n nie-rassige Suid-Afrika. Nie-rassigheid het die politieke platform van die ANC gebly in kontras met die Afrikanistiese opposisie. In April 1959 word die [[Pan Africanist Congress]] (PAC) gestig deur [[Robert Sobukwe]] en 'n groep ANC-lede wat gekant is teen die ANC se wending weg van swart nasionalisme af. Teen die einde van 1956 word Bernstein en 155 ander gearresteer op aanklagte van verraad. Die verhoor sloer vir meer as 4 jaar waarna alle beskuldiges ontskuldig bevind word. In [[1960]], vind die [[Sharpeville-slagting]] plaas en word hy en sy vrou gearresteer ingevolge die noodtoestand wat daarna afgekondig is. Hy word vyf maande later met die opheffing van die noodtoestand vrygelaat. In 1962 word hy onder huisarres geplaas en word net weekdae tussen 6:00vm en 6:00nm toegelaat om die huis te verlaat. == Rivonia Hofsaak == Sy koverte ANC en Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party aktiwiteite duur voort tot sy arrestasie tydens ‘n polisie klopjag op die [[Liliesleaf (plaas)|Liliesleaf plaas]], [[Rivonia]] op [[11 Julie]] [[1963]]. Hy word saam met 10 ander prominente ANC leiers gearresteer. Bernstein word in afsondering aangehou in terme van die Negentigdaeaanhoudingswet. Na die tydperk verstryk het word hy saam met Nelson Mandela en ander van hoogverraad aangekla. Aan die einde van die verhoor wat as die Rivonia verhoor bekend gestaan het, word almal behalwe Bernstein skuldig bevind. Bernstein word vrygelaat. Hy word onmiddellik weer gearresteer en word later op borg vrygelaat. Kort na sy vrylating poog die polisie om sy vrou Hilda te arresteer. Sy slag daarin om die polisie te ontwyk en skuil van die owerhede. == Lewe in ballingskap == Rusty en Hilda besluit om Suid-Afrika te verlaat aangesien hul kinders die gevaar gestaan het om wees gelaat te word weens die risiko wat hulle politieke aktiwiteite ingehou het. Hulle laat hul kinders in die sorg van hul oudste dogter en haar man, steek die grens te voet oor na [[Botswana]]. Hierdie vlugtog uit Suid-Afrika word later deur Hilda in haar boek “The World That Was Ours” verwoord. Rusty en Hilda gaan daarna na [[Zambië]]. Hoewel Zambië op pad was na onafhanklikheid en die ANC die respek van die inkomende owerheid geniet het, word hulle as onwelkome immigrante verklaar deur die Britse owerhede. Hulle gaan na [[Tanzanië]] en uiteindelik na [[Engeland]]. Hulle kinders het hulle een vir een by hulle aangesluit in [[Londen]]. Bernstein het as ‘n [[argitek]] in Londen gewerk. Hy het voortgegaan om teen apartheid te agiteer. In [[1987]] bied hy ‘n aantal seminare aan vir die ANC in [[Moskou]], oor die [[geskiedenis]] van die Suid-Afrikaanse bevrydingstryd. Hy spandeer ook ‘n jaar in Tanzanië by die ANC se Solomon Mahlangu Vryheidskollege. Hy vestig ’n politiekewetenskapskool en bied geskiedenis van die vryheidstyd aan jong Suid-Afrikaanse uitgewekenes. == Terugkeer na Suid-Afrika, latere lewe en dood == Bernstein keer terug na Suid-Afrika vir ’n tydperk van vier maande in [[1994]] vir die eerste algemene nie-rassige verkiesing. Hy werk gedurende die tyd in die ANC media kantoor, met die spesifieke verantwoordelikheid om blanke deelname aan die eerste algemene nie-rassige verkiesing te bevorder. In [[1998]], ontvang beide Rusty en Hilda ere-grade van die [[Universiteit van Natal]] vir hul bydrae tot die vestiging van [[demokrasie]] in Suid-Afrika. Hierna publiseer Rusty ‘n boek oor die ongeskrewe geskiedenis van Suid-Afrikaanse politiek tussen 1938 en 1964. Rusty Bernstein sterf by sy huis op [[23 Junie]] [[2002]], in die ouderdom van 82. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bernstein, Rusty}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktiviste]] [[Kategorie:Geboortes in 1920]] [[Kategorie:Sterftes in 2002]] ssjxxap2g6podxalnp3zgzyr7loztzd 0 68516 2966262 2956990 2026-09-10T20:30:07Z SpesBona 2720 Opruim 2966262 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Waterliggaam | Naam = Turkanameer | Beeld = Lake turkana satellite.jpg | Beeld_byskrif = Satellietbeeld van die Turkanameer | Kaart = Lake Turkana vicinity.jpg | Kaart_byskrif = Ligging van die Turkanameer | Koördinate = {{Koördinate|3|35|N|36|7|O|type:waterbody_scale:5000000|aansig=inlyn,titel}} | Ligging = [[Ethiopië]], [[Kenia]] | Soort = Binnemeer | Oppervlakte = 6&nbsp;405&nbsp;km² (2&nbsp;473&nbsp;myl²) | Gem_diepte = 30,2&nbsp;m (99&nbsp;vt) | Maks_diepte = 109&nbsp;m (358&nbsp;vt) | Volume = 203,6&nbsp;km³ (165&nbsp;vt) | Oppervlakhoogte = 360,4&nbsp;m (1&nbsp;182&nbsp;vt) | Lengte = 290&nbsp;km | Breedte = 32&nbsp;km (20&nbsp;myl) | Opvangsgebied = 130&nbsp;860&nbsp;km² (50&nbsp;530&nbsp;myl²) | Omtrek = | Invloei = | Uitvloei = [[Omorivier]], Turkwel, Kerio | Eiland = Noord-Eiland, Sentraal-Eiland, Suid-Eiland (vulkanies) | Nedersettings = El Molo, Loyangalani, Kalokol, Eliye Springs, Ileret, Fort Banya. | Gevries = | Rangorde_volume = }} Die '''Turkanameer''' ([[Engels]]: ''Lake Turkana'') is in die noorde van [[Kenia]] en was voorheen bekend as die '''Rudolfmeer'''. Die meer is 290&nbsp;km lank en 32&nbsp;km wyd. Dit is die grootste meer in 'n [[woestyn]] in die wêreld en is deel van die [[Groot Mere van Afrika]] en die [[Groot Skeurvallei]]. Dit het geen uitvloei nie en verloor water slegs deur [[verdamping]]. Die noordelike punt van die meer is in [[Ethiopië]]. Die [[Omorivier]] mond uit in die meer. == Antropologie == [[Lêer:African Great Lakes.svg|duimnael|links|Kaart van die [[Groot Mere van Afrika]]:<br />[[Albertmeer]] (''Lake Albert'')<br />[[Edwardmeer]] (''Lake Edward'')<br />[[Kivumeer]] (''Lake Kivu'')<br />[[Kyogameer]] (''Lake Kyoga'')<br />[[Malawimeer]] (''Lake Malawi'')<br />[[Mwerumeer]] (''Lake Mweru'')<br />[[Rukwameer]] (''Lake Rukwa'')<br />[[Tanganjikameer]] (''Lake Tanganyika'')<br />Turkanameer (''Lake Turkana'')<br />[[Victoriameer]] (''Lake Victoria'')]] Sowat 2 tot 3&nbsp;miljoen jaar gelede was die meer groter en die gebied vrugbaarder, en was dit ’n woonplek van vroeë [[hominied]]e. Die paleoantropoloog en omgewingsbewaarder Richard Leakey was aan die hoof van verskeie uitgrawings in die gebied en talle belangrike vondste van [[Hominini]]-oorblyfsels is hier gedoen. Die 2&nbsp;miljoen jaar oue skedel [[KNM ER 1470]] is in 1972 hier gevind. Die naam ''[[Homo rudolfensis]]'' is in 1986 deur V.P. Alexeev voorgestel daarvoor – dit is afgelei van die ou naam, Rudolfmeer. In 1984 is die [[Turkana-seun]], ’n feitlik volledige skelet van ''[[Homo ergaster]]'', ook hier ontdek en in 1999 die 3,5&nbsp;miljoen jaar oue skedel ''[[Kenyanthropus platyops]]'', wat beteken "die Platgesigmens van Kenia". == In populêre kultuur == * Die oostelike meeroewer (in Loiyangalani) het as die agtergrond vir [[John le Carré]] se roman "The Constant Gardener" gedien, asook die rolprent met dieselfde naam. * 'n Deel van [[Andrei Goesev]] se roman "The Non-Returnee" speel af aan die oewers van die Turkanameer in Loiyangalani (in die tweede deel van die roman), waar ou kennisse ontmoet: die skrywer Andy, die [[Moskou]]se politieke wetenskaplike Mitrosjin en die draaiboekskrywer Oksana Sjljapina.<ref>{{ru}} {{cite web |url=https://mliterature.narod.ru/Remaining.htm |title=Невозвращенец ("The Non-Returnee") |publisher=Union of Writers of Moscow |date=2023 |accessdate=10 September 2026}}</ref><ref>{{ru}} {{cite web |url=https://andrei-gusev.narod.ru/Non-Returnee.htm |title=Невозвращенец ("The Non-Returnee") |author=[[Andrei Goesev]] |date=2022 |accessdate=10 September 2026}}</ref> <gallery> Lake turkana.jpg|Die Turkanameer soos uit die Sibiloi- Nasionale Park gesien ISS039-E-4020 - View of Ethiopia.jpg|Die meer word grootliks deur die [[Omorivier]] uit Ethiopië gevoed Turkana Boy - Forensic facial reconstruction.jpg|’n Rekonstruksie van die Turkana-seun se gesig </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * ''Africa's Great Rift Valley'' Nigel Pavitt. 2001. {{ISBN|0-8109-0602-3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Lake Turkana|Turkanameer}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Lake-Rudolf|title=Lake Rudolf|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=2 November 2023}} {{Groot Mere van Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Groot Mere van Afrika]] [[Kategorie:Mere in Ethiopië]] [[Kategorie:Mere in Kenia]] 67vmpcqa8241rb796ajb8asbpo7ufh0 0 80459 2966239 2965342 2026-09-10T18:56:43Z Sobaka 328 Sien ook 2966239 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Linguistic diversity.png|350px|duimnael|Altesaam huisves die agt lande in rooi meer as 50% van die wêreldtale. Die blou gebiede is linguisties die mees diverse gebiede in die wêreld.]] ‘n '''Bedreigde taal''' is ʼn [[taal]] wat die risiko loop om in onbruik te verval met sy sprekers wat uitsterf of oorskuif na ʼn ander taal. Taalverlies geskied indien ʼn taal nie meer moedertaalsprekers het nie en ʼn "dooie taal" word. As niemand naderhand meer die taal praat nie word dit ʼn "uitgestorwe taal". Hoewel tale nog altyd deur die menslike geskiedenis gekom en gegaan het, sterf hulle tans uit teen ʼn versnelde tempo vanweë [[globalisering]] en nieukolonialisme, waar die ekonomies magtiger tale die ander tale domineer.<ref name="Handbook">{{cite book|editor-first=Peter K|editor-last=Austin|editor2-first=Julia|editor2-last=Sallabank|chapter=Introduction|title=Cambridge Handbook of Endangered Languages|first=Peter K|last=Austin|first2=Julia|last2=Sallabank|year=2011|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-88215-6}}</ref> Meer algemeen gesproke tale domineer oor die minder algemeen gesproke tale en daarom verdwyn die minder algemeen gesproke tale met tyd. Die totale aantal tale in die wêreld is nie bekend nie. Skattings wissel as gevolg van verskeie faktore. Die algemene konsensus is dat daar tans tussen 6 000 <ref name="Moseley">{{cite book | editor=Moseley, Christopher | year=2010 | title=Atlas of the World’s Languages in Danger, 3rd edition. | location=Paris | publisher=UNESCO Publishing | url=http://www.unesco.org/culture/en/endangeredlanguages/atlas}}</ref> en 7 000 tale gepraat word, dat ongeveer 50-90% van die tale teen die jaar 2100 uitgesterf sal wees.<ref name="Handbook" /> Die top 20 tale, elk met meer as 50 miljoen sprekers, word deur 50% van die wêreldbevolking gepraat, terwyl baie van die ander tale deur klein gemeenskappe gepraat word, waarvan sommige minder as 10 000 sprekers het.<ref name="Handbook" /> [[UNESCO]] werk met vyf vlakke van taalbedreiging: "veilig", "kwesbaar" (word nie deur kinders gepraat buite die huis nie), "verseker bedreig" (word nie deur kinders gepraat nie), "ernstig bedreig" (word net gepraat deur die oudste generasies), "kritiek bedreig" (word net deur ʼn paar van die oudste generasie gepraat, gewoonlik semi-sprekers). Deur ʼn alternatiewe klassifikasieskema te gebruik, definieer die taalkundige Michael E. Krauss tale as "veilig" indien daar gemeen word dat kinders dit moontlik nog oor 'n honderd jaar sal praat; "bedreig" indien kinders dit moontlik nie meer oor honderd jaar sal praat nie (ongeveer 60-80% van tale val in hierdie kategorie); en "sterwend" indien kinders dit tans nie praat nie.<ref name=K2007>{{cite book|last =Krauss| first =Michael E.| author-link =Michael E. Krauss| editor-last =Miyaoka| editor-first=Osahito | editor2-last= Sakiyama| editor2-first=Osamu | editor3-first=Michael E.|editor3-last=Krauss|year =2007| contribution = Keynote – Mass Language Extinction and Documentation: The Race Against Time| title =The Vanishing Languages of the Pacific Rim|url =https://archive.org/details/vanishinglanguag0000unse| edition =illustrated| place =Oxford| publisher =Oxford University Press|pages=[https://archive.org/details/vanishinglanguag0000unse/page/3 3]–24| id ={{ISBN|019926662X}}, {{ISBN|9780199266623}}}}</ref> Daar is algemene konsensus dat taalverliese die kulturele rykdom van die wêreld benadeel. Verskeie projekte is onderweg en daarop gemik om die verliese te vertraag of bekamp deur [[taalherlewing]] van bedreigde tale en die bevordering van onderrig en geletterdheid in minderheidstale. Wêreldwyd het verskeie lande taalspesifieke wetgewing bekragtig wat gemik is op die beskerming en stabilisering van tale van inheemse spraakgemeenskappe. ʼn Klein groepie taalkundiges het betoog dat taalverlies ʼn natuurlike proses is wat nie teëgewerk moet word nie, en die optekening van bedreigde tale vir die nageslagte voldoende is. Slegs ʼn klein hoeveelheid sprekers van bedreigde tale beskou dit as ʼn goeie ding as hulle moedertaal verlore gaan, hoewel baie dink dat om oor te skakel na ʼn meerderheidstaal sosiale stigma moontlik kan verlig en ekonomiese geleenthede verbeter. Die oorgrote meerderheid sprekers van bedreigde tale sien die verlies van hul taal as ʼn noodlottige verbreking met hul kulturele identiteit en tradisies, en baie werk aktief daaraan om dreigende taalverlies te bekamp, en dikwels saam met taalkundiges op herlewingsprojekte.<ref>Grinevald, Collette & Michel Bert. 2011. "Speakers and Communities" in Austin, Peter K; Sallabank, Julia, eds. (2011). Cambridge Handbook of Endangered Languages. Cambridge University Press. {{ISBN|978-0-521-88215-6}}. p.50</ref> Met die besef dat meeste van die wêreld se bedreigde tale waarskynlik nie gered sal kan word nie, is baie taalkundiges besig met die dokumentering van die duisende tale waarvan min of niks kennis bestaan nie. Hulle werk kan ʼn groot hulp wees vir beide die taalwetenskappe en in die toekoms vir afstammelinge van die spraakgemeenskappe, indien hulle besluit om meer kennis op te doen oor hulle erftaal na dit uitgesterf het. ==Sien ook == * [[Digitalisering van tale]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{en-vertaal|Endangered language}} [[Kategorie:Taal]] [[Kategorie:Ernstig bedreigde tale]] feey00th5ccjnxmzn00vutcpcaziy1p 0 81110 2966368 2839581 2026-09-11T09:05:08Z Dronebogus 143297 2966368 wikitext text/x-wiki [[file:Wila.jpg |regs|duimnael|220px|’n Wila in die [[Slawiese mitologie]].]] ’n '''Wila''' is die [[Slawiese mitologie|Slawiese]] weergawe van ’n [[nimf]]. Hulle het mag oor die wind en dit verskaf hulle plesier om sterk winde en storms te veroorsaak. Hulle woon om heuwels en berge, en kan hul verskyning maak as spookagtige figure met lang mantels om hulle gedraai. Die '''wiła''' (uitgespreek wiwha) in die [[Pole|Poolse]] mitologie en die '''wila''' (uitgespreek wila) in die Suid-Slawiese mitologie is feetjie-agtige geeste wat in die wildernis en soms in die wolke woon. Daar is geglo hulle is die geeste van vroue wat lossinnig gelewe het en nou tussen die lewe en die hiernamaals rondsweef. Hulle is gewoonlik mooi jong meisies, nakend of geklee in blink, wit of blou rokke, of groen rompe wat van blare gemaak is. Daar is geglo die wili sou sterf of na hul oorspronklike vorm terugkeer as een enkele van hul hare uitgetrek word. ’n Mens kan beheer oor ’n wila kry deur ’n stukkie van haar vel te steel. As dit verbrand word, sou sy verdwyn. Die wili het pragtige stemme en dit kan groot rukwinde veroorsaak wat ’n huis in die lug kan oplig. Ondanks hul sjarme is die wili egter groot vegters. Die aarde bewe glo wanneer hulle veg. Hulle het helende en profetiese kragte en help soms mense. Ander kere lok hulle jong mans uit om met hulle te dans – dit kan baie goed of baie sleg vir mans wees na gelang van hul bui. Hulle sal enige man doodmaak wat hulle teengaan of nie woord hou nie. Groot kringe dik gras word agtergelaat wanneer hulle dans; ’n mens moenie daarop trap nie, want dit kan ongeluk bring. Offerande aan wili bestaan uit ronde koeke, linte, vars vrugte en groente of blomme wat by heilige plekke gelos word (’n sekere heuwel of kring bome). In [[Kroasië|Kroatiese]] folklore is die [[Velebit-bergreeks]] bekend vir mitiese feetjies. Die bekendste een is ''Velebitska Vila'' of ''Vila Velebita'' ("die feetjie van Velebit"). Die wila word beskryf as ’n stil gees wat die beskermengel van die bergreeks is. Dit het gelei tot verskeie liedere, waarvan die gewildste een in die 19de eeu geskryf is: ''Vila Velebita''. Dit is vandag nog gewild. Wili wat in die [[Serwië|Serwiese]] mitologie by die naam genoem word, is Andresila, Andjelija, Angelina, Djurdja, Janja, Janjojka, Jelka, Jerina, Jerisavlja, Jovanka, Katarina, Kosa, Mandalina, Nadanojla en Ravijojla.<ref name=SMR>{{cite book |author=Š. Kulišić |first2=P. Ž. |last2= Petrović |first3= N. |last3= Pantelić |title=Српски митолошки речник |year=1970 |publisher=Nolit |location=Belgrade |language=Serbian |pages=68 |chapter=Вила }}</ref> Ravijojla is die bekendste van hulle,<ref name="SMR" /> terwyl Jerisavlja as hul leier beskou word.<ref name=SMR2>{{cite book |author=Š. Kulišić |first2=P. Ž. |last2=Petrović |first3= N. |last3=Pantelić |title=Српски митолошки речник |year=1970 |publisher=Nolit |location=Belgrade |language=Serbian |pages=161 |chapter=Јерисавља }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Slavic fairies#Vila|Engelse Wikipedia]] {{Slawiese mitologie}} [[Kategorie:Slawiese mitologie]] a43mjw5g832ogujg2li8f92idductlc 0 83491 2966309 2846286 2026-09-11T08:13:58Z Aliwal2012 39067 al-Kaïda met 'n kleinletter 2966309 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre eenheid | naam = al-Kaïda | beeld = Flag of Jihad.svg | beeld_byskrif = Vlag van al-Kaïda | gestig = [[1988]] | ontbind = | land = wêreldwyd, maar veral die lande van die [[Midde-Ooste]] | weermagdeel = | organisasie = | onderdeel van = | tipe = | spesialisasie = | kommandostruktuur = | aantal = '''In Afghanistan:''' 40<ref>{{cite web |author=Bill Roggio |url=http://www.longwarjournal.org/threat-matrix/archives/2011/09/how_many_al_qaeda_fighters_are.php |title=How many al Qaeda fighters are in Afghanistan again? - Threat Matrix |publisher=Longwarjournal.org |date=4 September 2011 |access-date=22 September 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219214434/http://www.longwarjournal.org/threat-matrix/archives/2011/09/how_many_al_qaeda_fighters_are.php |archive-date=19 Desember 2014 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><br />'''In Maghreb:''' 300–800<ref>{{cite web |url=http://communities.washingtontimes.com/neighborhood/simply-world/2013/sep/8/terrorist-deck-cards-hearts/ |title=The game of terror: Al-Shabaab and Taliban are Hearts &#124; Washington Times Communities |publisher=Communities.washingtontimes.com |date=8 September 2013 |access-date=22 September 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006101750/http://communities.washingtontimes.com/neighborhood/simply-world/2013/sep/8/terrorist-deck-cards-hearts/ |archive-date=6 Oktober 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />'''In Indië:''' 300<ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2010/07/01/world/asia/01qaeda.html?_r=0 |work=The New York Times |first1=David E. |last1=Sanger |first2=Mark |last2=Mazzetti |title=New Estimate of Strength of Al Qaeda Is Offered |date=30 Junie 2010 |access-date=22 September 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190124203649/https://www.nytimes.com/2010/07/01/world/asia/01qaeda.html?_r=0 |archive-date=24 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite news|url=http://www.sunday-guardian.com/news/al-qaeda-finds-base-in-india-modi-is-on-its-radar|title=Al Qaeda finds base in India, Modi is on its radar|work=The Sunday Guardian|date=29 Maart 2014|accessdate=22 September 2014|archive-date=30 Maart 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160330194245/http://www.sunday-guardian.com/news/al-qaeda-finds-base-in-india-modi-is-on-its-radar|url-status=dead}}</ref><br />'''In Somalië:''' 5&nbsp;000–7&nbsp;000<ref>{{en}} [http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2014/Sep-08/269897-al-shababs-new-leader-possible-ghost-figurehead.ashx#axzz3CeZ8RzgM "Estimated to number 5,000 to 7,000 fighters"], Daily Star, 8 September 2014 ()</ref><br />'''In Sirië:''' 5&nbsp;000–6&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite report|last=Jenkins|first=Brian Michael|year=2014|title=The Dynamics of Syria's Civil War|url=http://www.rand.org/content/dam/rand/pubs/perspectives/PE100/PE115/RAND_PE115.pdf|publisher=[[RAND Korporasie|RAND Corporation]]}}</ref><ref>{{cite news |last1=Idiz |first1=Semih |title=Why is Jabhat al-Nusra no longer useful to Turkey? |url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2014/06/idiz-turkey-syria-opposition-nusra-terrorist-unsc-erdogan.html |work=Al-Monitor |date=10 Junie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427125120/https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2014/06/idiz-turkey-syria-opposition-nusra-terrorist-unsc-erdogan.html |archive-date=27 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> '''In Jemen:''' 500–600<ref>{{fr}} Boniface, Pascal. (6 September 2010).[http://pascalbonifaceaffairesstrategiques.blogs.nouvelobs.com/archive/2010/09/16/al-qaida-de-l-afghanistan-au-yemen.html Al-Qaïda : de l’Afghanistan au Yémen ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120312231303/http://pascalbonifaceaffairesstrategiques.blogs.nouvelobs.com/archive/2010/09/16/al-qaida-de-l-afghanistan-au-yemen.html |date=12 Maart 2012 }}. ''Le nouvel Observateur''. Besoek op 22 September 2014.</ref> | hoofkwartier = | leuse = | mars = | kleur = | uitrusting = | veldslae = [[Aanvalle op 11 September 2001]]<br />[[Irakse Oorlog]] | aantal veldslae = | onderskeiding = }} [[Lêer:Flag of al-Qaeda in Iraq.svg|duimnael|links|Die vlag van al-Kaïda in [[Irak]]]] [[Lêer:Hamid Mir interviewing Osama bin Laden.jpg|duimnael|links|Joernalis voer 'n onderhoud met Osama bin Laden]] [[Lêer:Main countries of activity of Al-Qaeda.png|duimnael|links|Lande waar al-Kaïda aktief is]] '''al-Kaïda''' (القاعدة in [[Arabies]], letterlik vertaal, "die basis"), is 'n [[Moslem]] fundamentalistiese paramilitêre beweging wat deur baie as 'n terroriste-organisasie gesien word.<ref>''The dynamics of political crime'', Jeffrey Ian Ross, SAGE, 2003, {{ISBN|0-8039-7045-5}}.</ref> al-Kaïda is merendeels as 'n netwerk, of 'n staatlose weermag, eerder as 'n organisasie bedrywig. Hoewel hulle self ook terreuraanvalle loods, verleen hulle dienste (soos logistieke ondersteuning en opleiding) aan ander terreurorganisaties. al-Kaïda is tussen Augustus 1988 en laat 1989 deur [[Osama bin Laden]] in [[Pesjawar]], [[Pakistan]] gestig.<ref name=bergen>Bergen, Peter 2006. The Osama bin Laden I Know: an oral history of al Qaeda's leader. 2nd ed, New York: Free Press. {{ISBN|0-7432-7892-5}}</ref> Die organisasie se oorsprong kan na die [[Sowjetunie|Sowjet]]-oorlog in [[Afganistan]] teruggespoor word. Nadat Rusland sy soldate uit Afganistan onttrek het, het al-Kaïda met terreuraanvalle op Westerse lande begin. As radikale Soenni-Moslem-beweging beywer hulle hulself vir 'n globale [[Djihad]]. Van hulle doelwitte is om buitelandse inmenging in Moslem-lande te stop en om 'n nuwe Islamitiese [[kalifaat]] daar te stel. Volgens mediaberigte is al-Kaïda van mening dat daar 'n [[Christendom|Christen]]-[[Judaïsme|Joodse]]-sameswering teen [[Islam]] is<ref>Fu'ad Husayn `Al-Zarqawi … "The Second Generation of al-Qa’ida, Part Fourteen," ''Al-Quds al-Arabi'', 13 Julie 2005</ref> (grootliks gebaseer op die verhouding tussen [[Israel]] en die [[Verenigde State]]), en dat die dood van onskuldige bystanders en burgerlikes in 'n [[Djihad]] geregverdig is. Lede van die organisasie het al verskeie terreurdade uitgevoer. Meeste hiervan was teen die Verenigde State en ander liberale lande gemik. Van die bekendste hiervan is die [[11 September 2001 aanvalle|aanvalle op 11 September 2001]] in onder andere [[New York Stad]], bomontploffings by VSA-ambassades in [[Kenia]] en [[Tanzanië]] in 1998, en die aanval op die Amerikaanse skip, die USS ''Cole'' in 2000.<ref>Wright, Lawrence (2006). The looming tower: al-Qaeda and the road to 9/11. New York: Knopf. {{ISBN|0-375-41486-X}}</ref> Die Amerikaanse regering het 'n "oorlog teen terreur" verklaar en soldate na Afganistan gestuur om al-Kaïda se opleidingskampe te verwoes en hul leiers te vang of dood te maak. Bin Laden is op 2 Mei 2011 tydens 'n geheime operasie in Pakistan doodgeskiet. Na raming het die organisasie 500 tot 1000 agente in Afganistan en ongeveer 5000 wêreldwyd. Die getalle kan egter nie bevestig word nie. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Al-Qaeda}} {{Normdata}} [[Kategorie:Islamitiese groepe]] [[Kategorie:Terrorisme]] l02rsy297y2zp1syalkcl3kvkfkbguc 0 84465 2966271 2605915 2026-09-10T23:43:39Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966271 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Lugredery |airline = Emirates Airline |image = Emirates logo.svg |image_size = 160px |IATA = EK |ICAO = UAE |callsign = EMIRATES |parent = Die Emirates-groep |lounge = Emirates Lounge |founded = {{Begin datum en ouderdom|1985}} |commenced = 25 Oktober 1985 |frequent_flyer = Emirates Skywards |company_slogan = ''Fly Emirates, Hello Tomorrow''<br /> ''Fly Emirates. Keep Discovering'' (oud)<br /> ''Fly Emirates. To over 140 destinations''<br /> ''Fly Emirates, in six continents'' |headquarters = Garhoud, [[Doebai (stad)|Doebai]], [[Verenigde Arabiese Emirate|V.A.E.]] |key_people = <div> * Ahmed bin Saeed Al Maktoum <br />(Voorsitter en H.U.B.) * Tim Clark <br />(President)</div> | num_employees = 102&nbsp;379 (Maart 2023)<ref name="about2020"/> | revenue = {{increase}} VS$ 32,6 miljard (Maart 2023)<ref name=EM>{{cite web|url=https://www.emirates.com/media-centre/download/867829/fy19-20-fastfacts.docx|title=Annual Report 2019-20 Highlights | publisher=Emirates Group|date=10 Mei 2020}}</ref> | net_income = {{increase}} VS$ 3,2 miljard (Maart 2023)<ref name=EM/> | hubs = [[Doebai Internasionale Lughawe]] | focus_cities= | fleet_size = 264<ref name="planespotters">{{Cite web |url=https://www.planespotters.net/airline/Emirates |title=Emirates Vloot by Planespotters - Aug 2023 |access-date=24 Januarie 2023 |archive-date= 1 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401230903/https://www.planespotters.net/airline/Emirates |url-status=dead }}</ref> + 11 vrag | destinations = 133<ref name="about2020">{{Cite web|url=https://www.emirates.com/za/english/about-us/?article=1403528&offset=0|title=Emirates: About us|access-date=24 Desember 2020}}</ref> | subsidiaries = <div> * Arabian Adventures * Congress Solutions International * Emirates Holidays * Emirates Tours</div> |website = http://www.emirates.com/ }} [[Lêer:A380 Emirates A6-EDC.jpg|duimnael|links|280px|Een van Emirates se 119 [[Airbus A380]]'s]] [[Lêer:Emirates Boeing 777-200LR A6-EWD IAD.jpg|duimnael|300px|'n Emirates [[Boeing 777]]-200LR land op [[George Bush Interkontinentale Lughawe]] in [[Houston]].]] '''Emirates Airlines Limited''' ([[Arabies]]: طيران الإمارات DMG: Ṭayarān Al- Imārāt) ([[IATA-kode|IATA]]: '''EK''', [[ICAO]]: '''UAE''') is 'n [[lugredery]] gebaseer in [[Doebai (stad)|Doebai]], [[Verenigde Arabiese Emirate]]. Die lugredery is 'n filiaal van die Emirates Groep, wat geheel en al deur die regering van Doebai se "Investment Corporation of Dubai" besit word.<ref>GulfNews.com – [http://www.gulfnews.com/business/Aviation/10271373.html Emirates and Dnata now under ICD] {{Webarchive|url=https://archive.is/20130103040416/http://www.gulfnews.com/business/Aviation/10271373.html |date= 3 Januarie 2013 }}</ref> Dit is die grootste lugredery in die Midde-Ooste, wat byna 3 600 vlugte per week bedryf<ref>{{cite web |url=http://www.emirates.com/de/german/about/news/news_detail.aspx?article=1403528&offset=0 |title=Emirates to Fly 70 Million Passengers in 2020 &#124; News &#124; Emirates Deutschland |publisher=Emirates.com |date=23 Oktober 2013 |access-date=6 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402151043/http://www.emirates.com/de/german/about/news/news_detail.aspx?article=1403528 |archive-date=2 April 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Airfleets: Emirates |publisher=Airfleets.com |url=http://airfleets.net/flightlog/?file=result&opp=Emirates |access-date=1 Julie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080210070433/http://www.airfleets.net/flightlog/?file=result |archive-date=10 Februarie 2008 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> van sy middelpunt by [[Doebai Internasionale Lughawe]], na meer as 150 stede in 80 lande regoor ses vastelande.<ref>{{cite web|url=http://www.emirates.com/media-centre/emirates-aircraft-cover-432-million-kilometres-across-the-globe-in-six-months |title=Emirates aircraft cover 432 million kilometres across the globe in six months |publisher=Emirates.com |date=28 Julie 2016 |accessdate=18 Januarie 2018}}</ref><ref>{{cite web|title=Emirates destinations|url=http://www.emirates.com/ae/english/destinations_offers/destinations/index.aspx}}</ref> Vragverskeping word onderneem deur die Emirates Groep se "Emirates SkyCargo"-afdeling.<ref>{{cite web |url=http://www.theemiratesgroup.com/english/our-brands/air-transportation/emirates-skycargo.aspx |title=Emirates SkyCargo |publisher=The Emirates Group |access-date=26 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171127040223/http://www.theemiratesgroup.com/english/our-brands/air-transportation/emirates-skycargo.aspx |archive-date=27 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die lugredery is in die geledere van die top 5 wêreldwyd in terme van kilometers gevlieg, en is die grootste lugredery in die [[Midde-Ooste]] wat betref inkomste, vlootgrootte en passasiers gekarwei in 2018.<ref>{{cite web |url=http://www.iata.org/docx/WATS_2016-infographic.pdf |title=2016 Infographic |accessdate=3 Julie 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160705112926/http://www.iata.org/docx/WATS_2016-infographic.pdf |archivedate=5 Julie 2016}}</ref> In 2018 was die lugredery die vierde grootste lugredery ter wêreld in terme van internasionale passasiers vervoer <ref>{{Cite web |url=http://www.iata.org/publications/Pages/wats-passenger-carried.aspx |title=IATA – WATS 57th – Schedlued Passengers Carried – 2012 |access-date= 3 Februarie 2014 |archive-date=28 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151028233310/https://www.iata.org/publications/pages/wats-passenger-carried.aspx |url-status=dead }}</ref> en geskeduleerde passasierskilometers gevlieg.<ref>{{Cite web |url=http://www.iata.org/publications/pages/wats-passenger-km.aspx |title=IATA – 57th – Scheduled Passengers-Kilometres flown – 2018 |access-date= 3 Februarie 2014 |archive-date=11 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170311003725/https://www.iata.org/publications/pages/wats-passenger-km.aspx |url-status=dead }}</ref> Die redery was die tweede grootste in terme van geskeduleerde vrag ton-kilometers gevlieg.<ref>{{Cite web |url=http://www.iata.org/publications/Pages/wats-freight-km.aspx |title=IATA – 57th – Scheduled Freight-Tonne-Kilometres flown – 2018 |access-date= 3 Februarie 2014 |archive-date=15 Desember 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215045020/http://www.iata.org/publications/Pages/wats-freight-km.aspx |url-status=dead }}</ref> Die maatskappy bedryf ook vier van die wêreld se langste direkte kommersiële vlugte van Doebai na [[Los Angeles]], [[San Francisco]], [[Dallas|Dallas/Fort Worth]], en [[Houston]].<ref>{{cite web |author=Advanced Digital Technology |url=http://www.gulfnews.com/BUSINESS/Aviation/10254770.html |title=Emirates' longest flight makes inaugural touchdown in LA |publisher=Gulfnews |access-date=15 Julie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090510131514/http://www.gulfnews.com/business/Aviation/10254770.html |archive-date=10 Mei 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.abtn.co.uk/press-releases/emirates-airline-launches-san-francisco-service-with-worlds-longest-green-flight-trial|title=Emirates Launches San Francisco Service With World's Longest Green Flight Trial|publisher=ABTN|url-status=dead|access-date=15 Julie 2009}}</ref> Gedurende die middel-1980's het Gulf Air begin om sy dienste na Doebai af te skaal. As gevolg hiervan is Emirates op die been gebring in Maart 1985 met steun van Doebai se koninklike familie, met [[Pakistan International Airlines]] wat twee van die lugredery se eerste vliegtuie op 'n volhuurkontrak verskaf het. Dit was nodig om onafhanklik te funksioneer van regeringsubsidies, afgesien van $10 miljoen wat in aanvangskapitaal voorgeskiet is. Die redery het ontstaan onder leiding van Ahmed bin Saeed Al Maktoum, steeds die huidige voorsitter. In die jare na sy stigting het die lugredery sterk uitgebrei in beide sy vloot en bestemmings. In Oktober 2008 skuif Emirates al sy operasies by Doebai Internasionale Lughawe na Terminaal 3 om sy vinnige uitbreiding en groeiplanne vol te hou.<ref>{{Cite press release|title=Emirates Announces 2009 Expansion Plan|publisher=Emirates|date=18 Februarie 2009|url=http://www.emirates.com/english/about/news/news_detail.aspx?article=411638&offset=0|accessdate=3 Augustus 2010}}</ref> Emirates besit 'n groot vloot [[Airbus]] en [[Boeing]] wyerompvliegtuie en is een van 'n paar rederye wat slegs 'n wyerompvloot bedryf, die staatmaker hier is die [[Boeing 777|Boeing 777-300ER]]. Emirates het die tweede operateur van die [[Airbus A380]] geword na [[Singapore Airlines]]. Hulle het ook die laaste eksemplaar A380 aangekoop voordat die model gestaak is. Emirates is 'n toonaangewende aankoper van vliegtuie, hy bekom nog 200 nuwe vliegtuie slegs in 2013.<ref>[http://www.emirates.com/english/about/news/news_detail.aspx?article=1443077 www.emirates.com]</ref> Emirates het 'n sterk handelsnaam as 'n leier in die lugvaartbedryf, veral in terme van uitstekende diens en sy baie vinnige groei, tesame met volgehoue winsgewendheid. Emirates het verskeie toekennings gewen – dit was in die agtste posisie geplaas deur Air Transport World vir "Lugredery van die Jaar" in 2012. Die toekenning is gedoen op grond van die erkenning van sy verbintenis tot veiligheid en operasionele uitmuntendheid, kliëntediens, finansiële gesondheid, insluitend 'n 25-jaar agtereenvolgende jaarlikse wins.<ref>{{cite web |url=http://www.etravelblackboard.com/article/114762/emirates-named-airline-of-the-year-for-2011-by-air-transport-world |title=Emirates Named Airline of the Year for 2011 by Air Transport World – Airline News |publisher=etravelblackboard.com |access-date=5 Maart 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306145135/http://etravelblackboard.com/article/114762/emirates-named-airline-of-the-year-for-2011-by-air-transport-world |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Emirates is aangewys as 'n viersterlugredery deur die lugvaartkonsultantgroep ''Skytrax''. Die lugredery is bekroon as "Lugredery van die Jaar" in 2013.<ref>{{cite web |url=http://www.airlinequality.com/Airlines/EK.htm |title=Emirates 4-Star Airline Ranking &#124; SKYTRAX |publisher=Airlinequality.com |access-date=14 Oktober 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150512091426/http://www.airlinequality.com/Airlines/EK.htm |archive-date=12 Mei 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Passasiersvloot == In Augustus 2023 bedryf Emirates die volgende vliegtuie: {| class="toccolours" border="1" cellpadding="3" style="border-collapse:collapse;text-align:center" |- style="background:#f00;" ! rowspan="2" | {{Kleur|white|Soort}} ! rowspan="2" | {{Kleur|white|Aantal}} ! rowspan="2" | {{Kleur|white|Bestel}} ! colspan="4" | {{Kleur|white|Passasiers}} ! rowspan="2" | {{Kleur|white|Notas}} |- style="background:#f00;" ! style="width:33px;" | <abbr title="Eersteklas">{{Kleur|white|F}}</abbr> ! style="width:33px;" | <abbr title="Besigheidsklas">{{Kleur|white|B}}</abbr> ! style="width:33px;" | <abbr title="Ekonomieklas">{{Kleur|white|E}}</abbr> ! style="width:33px;" | {{Kleur|white|Totaal}} |- | [[Airbus A350|Airbus A350-900]] | — | 50 | colspan=4 | Moet nog aangekondig word | Lewering in 2024. |- | rowspan=6 | [[Airbus A380|Airbus A380-800]] | rowspan=6 | 119<ref name="dubai-flights">{{cite web |url=https://www.dubai-flights.com/emirates-booking |title=Emirates Fleet |access-date=8 Maart 2019 |work=dubai-flights.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615141925/https://www.dubai-flights.com/emirates-booking |archive-date=15 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | rowspan=6 | 0 | rowspan=5 | 14 | rowspan=5 | 76 | 399 | 489 | rowspan=6 | Grootste operateur van Airbus A380-800. |- | 401 || 491 |- | 426 || 516 |- | 427 || 517 |- | 429 || 519 |- | 0 || 58 || 557 || 615 |- | rowspan=2 | [[Boeing 777|Boeing 777-200LR]] | rowspan=2 | 10<ref name="dubai-flights" /> | rowspan=2 | — | | 42 | 216 | 266 | rowspan=2 | Gaan in 'n 2-klaskonfigurasie herkonfigureer word. |- | 0 || 38 || 264 || 302 |- | rowspan=5 | [[Boeing 777|Boeing 777-300ER]] | rowspan=5 | 134<ref name="dubai-flights" /> | rowspan=5 | — | rowspan=3 | 8 | rowspan=5 | 42 | 310 | 360 | rowspan=5 | Grootste operateur van Boeing 777-300ER. |- | 304 || 354 |- | 306 || 356 |- | 6 || 306 || 354 |- | 0 || 386 || 428 |- | [[Boeing 777|Boeing 777X]] | — | 115 | colspan=4 | Moet nog aangekondig word | Lewering begin in 2025. |- | [[Boeing 787|Boeing 787-9]] | — | 30 | colspan=4 | Moet nog aangekondig word | Lewering begin in 2025. |- ! Totaal ! 264 ! 195 ! colspan="5" class="unsortable"| |} <br /> '''Emirates''' bedryf 'n vloot uitsluitlik gebaseer op langafstand-vliegtuie met hoë passasierskapasiteit. Die gebrek aan alternatiewe binnelandse bestemmings vereis nie die ontwikkeling van 'n nutsdraer, of dat 'n deel van die vloot klein vliegtuie hoef te wees nie. Dit blyk egter, ten spyte van die gebruik van groter vliegtuie op kort- en mediumafstandroetes ('n Airbus A380 word byvoorbeeld gebruik op die roete Doebai – [[Djedda]], slegs 1700&nbsp;km), dat Emirates steeds sukses behaal met 'n goeie laaifaktor vir sy vloot vliegtuie. == Eksterne skakels == {{Commonskat|Emirates Airline}} * [http://travel.theemiratesnetwork.com/airlines/emirates_airlines.php Emirates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090721115356/http://travel.theemiratesnetwork.com/airlines/emirates_airlines.php |date=21 Julie 2009 }} * [https://www.planespotters.net/airline/Emirates Vloot] * [http://www.flightinternational.com/Articles/2005/11/16/Navigation/355/203634/Flanagan+the+elder+statesman+of+Emirates.html Emirates Chairman Interview] * [http://www.theemiratesgroup.com/english/facts-figures/annual-reports.aspx Emirates Jaarverslag] * [http://www.theemiratesgroup.com/english/news-events/news-releases/news-releases.aspx Emirates persvrystelling] * [http://www.sky-cargo.com/ Emirates Skycargo] == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{en-vertaal|Emirates Airline}} [[Kategorie:Doebai]] [[Kategorie:Lugrederye]] [[Kategorie:Vervoer in die Verenigde Arabiese Emirate]] gbh9d0p9slm4ax1vvdthl1t9109hq88 0 85266 2966270 2957807 2026-09-10T23:02:44Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966270 wikitext text/x-wiki {{Sybalk manlike geslagsorgane}} Die '''eikel''' ([[Engels]]: ''glans'') is in die [[mens]]like [[anatomie]] die sensitiewe voorste bol van die [[penis]]. Dit is meer algemeen bekend as die "kop van die penis". Dit word gedeeltelik of heeltemal bedek deur die [[voorhuid]], na gelang van of die man [[besny]] is of nie, maar die voorhuid kan gewoonlik heeltemal teruggetrek word sodat die eikel ontbloot is. == Anatomie == [[Lêer:Penis_shaft_veins.jpg|duimnael|links|Die skag en eikel van die manlike penis.]] Die eksterne opening van die manlike [[uretra]] (urienbuis) is op die punt van die eikel geleë. Aan die basis van die eikel is ’n ronde, uitstaande rand, die [[corona glandis]]. Die grootte van die eikel wissel grootliks. Dié van sommige penisse is baie wyer as die skag en dit gee die penis ’n [[sampioen]]agtige voorkoms; by ander penisse is dit nouer. Die voorhuid hou die eikel klam.<ref name="prakash">{{cite journal | last = Prakash | first = Satya | coauthors = Raghuram Rao, K. Venkatesan & S. Ramakrishnan |date=Julie 1982 | title = Sub-Preputial Wetness--Its Nature | journal = Annals of National Medical Science (India) | volume = 18 | issue = 3 | pages = 109–112 | url =http://www.cirp.org/library/anatomy/prakash/}}</ref> Besnyde mans se eikel is permanent ontbloot en droog. Volgens verskeie studies is die eikel van besnyde en onbesnyde penisse ewe sensitief,<ref name="masters">{{cite book | last = Masters | first = William H. | first2 = Virginia E. |last2= Johnson | title = Human Sexual Response | url = https://archive.org/details/humansexualrespo0000whma | year = 1966 | publisher = Little, Brown & Co | location = Boston | isbn = 0-316-54987-8 | pages = [https://archive.org/details/humansexualrespo0000whma/page/189 189]–91}} (hier te sien [http://www.circs.org/library/masters/])</ref><ref name="bleustein">{{cite journal | last = Bleustein | first = Clifford B. | coauthors = James D. Fogarty, Haftan Eckholdt, Joseph C. Arezzo and Arnold Melman |date=April 2005 | title = Effect of neonatal circumcision on penile neurologic sensation | url = https://archive.org/details/sim_urology_2005-04_65_4/page/773 | journal = Urology | volume = 65 | issue = 4 | pages = 773–7 | doi = 10.1016/j.urology.2004.11.007 | pmid = 15833526 }}</ref><ref name = "bleustein2003">{{cite conference | last = Bleustein | first = Clifford B. | coauthors = Haftan Eckholdt, Joseph C. Arezzo and Arnold Melman | title = Effects of Circumcision on Male Penile Sensitivity | booktitle = American Urological Association 98th Annual Meeting | place = Chicago, Illinois | date = 26 April – 1 Mei 2003 | url = http://www.circs.org/library/bleustein/ }}</ref><ref name="payne2007">{{cite journal | last = Payne | first = Kimberley | coauthors = Thaler, Lea; Kukkonen, Tuuli; Carrier, Serge; and Binik, Yitzchak |date=Mei 2007 | title = Sensation and Sexual Arousal in Circumcised and Uncircumcised Men | journal = Journal of sexual medicine | volume = 4 | issue = 3 | pages = 667–674 | url = http://www.doi.org/10.1111/j.1743-6109.2007.00471.x | pmid = 17419812 | doi = 10.1111/j.1743-6109.2007.00471.x}}</ref> terwyl in ander studies bevind is onbesnyde mans s’n is meer sensitief.<ref name="sorrels">{{cite journal | last = Sorrells | date = April 2007 | title = Fine-touch pressure thresholds in the adult penis | journal = British Journal of Urology International | volume = 99 | issue = 4 | pages = 864–869 | url = http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/118508429/PDFSTART | doi = 10.1111/j.1464-410X.2006.06685.x | first1 = Morris L. | last2 = Snyder | first2 = James L. | last3 = Reiss | first3 = Mark D. | last4 = Eden | first4 = Christopher | last5 = Milos | first5 = Marilyn F. | last6 = Wilcox | first6 = Norma | last7 = Van Howe | first7 = Robert S. | pmid = 17378847 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="yang">{{cite journal | last = Yang | first = DM | last2 = Lin |first2=H. |last3=Zhang |first3=B. |last4=Guo |first4=W. |date=April 2008 | title = Circumcision affects glans penis vibration perception threshold | journal = Zhonghua Nan Ke Xue | volume = 14 | issue = 4 | pages = 328–330 | pmid = 18481425 }}</ref> == Evolusie == Daar is al voorgestel dat die unieke en ongewone vorm van die menslike penis so ontwikkel het sodat ’n man die [[semen]] van ’n ander een kon "uitskep" uit die dieper dele van die [[vagina]] en so die kans van die ander man sou verklein om die vrou swanger te maak.<ref name="gallup">{{cite journal | last = Gallup | first = Gordon | coauthors = Rebecca L. Burch, Mary L. Zappieri, Rizwan A. Parvez, Malinda L. Stockwell, Jennifer A. Davis | date = July 2003 | title = The human penis as a semen displacement device | journal = Evolution and Human Behavior | volume = 24 | issue = 4 | pages = 277–289 | url = http://www.journals.elsevierhealth.com/periodicals/ens/article/PIIS1090513803000163/abstract | doi = 10.1016/S1090-5138(03)00016-3 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Daar word ook gereken dit het ontwikkel om die vrou se plesier te verhoog tydens seks. == Diere == ’n Groot verskeidenheid vorms word by die eikel van diere aangetref. Sommige beslaan feitlik die helfte van die penis, terwyl ander klein en stekelrig is.<ref name="1986Köhncke">{{cite journal | last1 = Köhncke | first1 = M. | last2 = Leonhardt | first2 = K. | title = ''Cryptoprocta ferox'' | journal = Mammalian Species | issue = 254 | pages = 1–5 | year = 1986 | url = http://www.science.smith.edu/departments/Biology/VHAYSSEN/msi/pdf/i0076-3519-254-01-0001.pdf | format = PDF | accessdate = 19 May 2010 | archive-date = 21 Junie 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100621003457/http://www.science.smith.edu/departments/Biology/VHAYSSEN/msi/pdf/i0076-3519-254-01-0001.pdf | url-status = dead }}</ref> == Sien ook == * [[Penis]] * [[Voorhuid]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Human glans penis}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bekken]] [[Kategorie:Andrologie]] [[Kategorie:Geslagsorgane]] t829ulo8m9ybhjqm7h3kahqy4rs9n6x 0 86078 2966273 2847065 2026-09-11T01:10:10Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966273 wikitext text/x-wiki {{Infobox airline |airline = Etihad Airways |image = EtihadAirways-AbuDhabi-MasterLogo-Eng.jpg |image_size = 250 |fleet_size = 90 |destinations = 130 <small>(Desember 2022)</small> |IATA = EY |ICAO = ETD |callsign = ETIHAD |company_slogan = ''From Abu Dhabi to the World'' |founded = 2003 |headquarters = Khalifastad, [[Aboe Dhabi]], [[Verenigde Arabiese Emirate]]<ref>{{cite web|title=Our offices |url=http://www.etihad.com/en/about-us/contact-us/our-offices/ }}</ref> |key_people =<div> * Mohamed Mubarak Al Mazrouei (Voorsitter) * Tony Douglas (HUB) </div> |num_employees = 18 510 <small>(Desember 2020)</small> |revenue = {{increase}} VS$ 9.02 miljard <small>(2020)</small> |subsidiaries = Etihad Streeks (<100%) |hubs = [[Aboe Dhabi Internasionale Lughawe]] |frequent_flyer = Etihad Guest |lounge = Etihad Premium Lounge |website = http//www.etihad.com }} '''Etihad Airways''' ([[Arabies]]: شَرِكَة ٱلْاِتِّحَاد لِلطَّيْرَان‎) is die tweede vlagdraer-[[lugredery]] van die [[Verenigde Arabiese Emirate]]. Die redery se [[Spil (lughawe)|spil]] is op die [[Aboe Dhabi Internasionale Lughawe]], waar dit ook die meeste van die ruimte in terminaalgeboue met [[Emirates Airline|Emirates]] deel. Etihad het in November 2003 met bedrywighede begin. Dit is die tweede grootste lugredery in die VAE na Emirates. Die naam Etihad is Arabies vir 'Verenigd'. Die lugredery bedryf meer as 1 000 vlugte per week na meer as 130 passasiers- en vragbestemmings in die Midde-Ooste, Afrika, Europa, Asië, Australië en Noord-Amerika, met 'n vloot van 79 [[Airbus]]- en [[Boeing]]-vliegtuie sedert Februarie 2020. In 2015 het Etihad 14,8 miljoen passasiers vervoer, 'n toename van 22,3% vanaf die vorige jaar, wat 'n inkomste van VS$9,02 miljard en netto wins van VS$103 miljoen gelewer het. Benewens sy kernaktiwiteit van passasiersvervoer, bedryf Etihad ook Etihad Holidays en Etihad Cargo. Etihad het sy lugredery-alliansie, Etihad Airways Partners, in Oktober 2015 gestig wat in 2018 ontbind is nadat verskeie van sy lede in finansiële moeilikheid beland het. Etihad Airways hou minderheidsaandele in die deelnemende lugrederye, sowel as 'n belang in Virgin Australia, tot sy insolvensie in April 2020 geen opbrengs op belegging gelewer het nie. Bespreking vir hierdie lugdienste is onder een netwerk gekonsolideer. == Hoofkantoor == Etihad se hoofkantoor is in Khalifa-stad, Aboe Dhabi, naby Aboe Dhabi Internasionale Lughawe. Etihad het in 2007 183,6 miljoen VAE-dirhams (US$50 miljoen) bestee om te reël dat sy nuwe hoofkantoor en opleidingsentrum gebou word. == Bestemmings == Vanaf Junie 2019 bedien Etihad 81 passasiers- en vragbestemmings regoor Afrika, Europa, Noord-Amerika, Asië en Australië vanaf sy spilpunt by Aboe Dhabi Internasionale Lughawe. Totdat die [[São Paulo]]-diens aan die einde van Maart 2017 beëindig is, was Etihad Airways een van die min karweiers wat passasiersdienste na al ses bewoonde kontinente gehad het. == Kodedeelooreenkomste == Etihad Airways het kodedeelooreenkomste met die volgende lugrederye:<ref name="CAPA Etihad profile">{{cite web|url=https://www.etihad.com/en/fly-etihad/our-partners|title=Codeshare partner airlines|website=Etihad Airways|access-date=22 Mei 2022|archive-date= 5 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230605140434/https://www.etihad.com/en/fly-etihad/our-partners|url-status=dead}}</ref> {{Div col|colwidth=15em}} * [[Aegean Airlines]] * [[Aer Lingus]] * [[Aeroflot]]<ref>{{cite news|title=Etihad Airways перейдет из "Домодедово" в "Шереметьево"|url=https://www.interfax.ru/business/801773|newspaper=InterFax|date=8 November 2021}}</ref> * [[Air Arabia Abu Dhabi]] * [[Air Canada]] * [[Air Europa]] * [[Air France]] * [[Air Malta]]<ref name="Etihad_CS_S18">{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=Etihad expands codeshare routes in 2Q18|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/278136/etihad-expands-codeshare-routes-in-2q18/|access-date=16 April 2018|work=Routesonline|date=16 April 2018}}</ref> * [[Air New Zealand]] * [[All Nippon Airways]] * [[Asiana Airlines]] * [[Avianca]] * [[Bangkok Airways]]<ref name="Etihad_CS_S18" /> * [[Brussels Airlines]] * [[China Eastern Airlines]] * [[EgyptAir]]<ref>{{cite web|url=http://www.etihad.com/en-eg/about-us/etihad-news/archive/2017/egyptair-and-etihad-airways-sign-codeshare-partnership/|title=EGYPTAIR and Etihad Airways sign codeshare partnership}}</ref> * [[El Al Israel Airlines|El Al]]<ref>{{Cite web |url=https://www.msn.com/en-us/money/companies/el-al-israel-etihad-air-sign-mou-on-codeshare-loyalty-program/ar-BB1ba00R |title=argiefkopie |access-date=22 Mei 2022 |archive-date= 2 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201202053758/https://www.msn.com/en-us/money/companies/el-al-israel-etihad-air-sign-mou-on-codeshare-loyalty-program/ar-BB1ba00R |url-status=dead }}</ref> * [[Emirates]] * [[Garuda Indonesia]]<ref>{{cite news|last1=Maslen|first1=Richard|title=Garuda Indonesia Signs Codeshare with Etihad Airways|url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/188961/garuda-indonesia-signs-codeshare-with-etihad-airways/|work=Routesonline|date=17 March 2013|access-date=26 August 2018}}</ref> * [[Gulf Air]]<ref>{{cite web |title=Etihad / Gulf Air begins codeshare partnership in S19 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/283933/etihad-gulf-air-begins-codeshare-partnership-in-s19/ |website=Routesonline |access-date=17 June 2019}}</ref> * [[ITA Airways]]<ref>{{cite web|date=2021-12-07|title=ITA Airways sigla accordo code-share con Etihad Airways |url=https://www.borsaitaliana.it/borsa/notizie/teleborsa/economia/ita-airways-sigla-accordo-codeshare-con-etihad-airways-109_2021-12-07_TLB.html?lang=it|trans-title=ITA Airways signs a code-share agreement with Etihad Airways|website=borsaitaliana.it}}</ref> * [[JetBlue]] * [[KLM]] * [[Korean Air]] * [[Kuwait Airways]] * [[Lufthansa]]<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/business/aviation/etihad-and-lufthansa-strike-code-share-deal|title=Etihad and Lufthansa strike code-share deal|date=16 December 2016}}</ref> * [[Middle East Airlines]] * [[Oman Air]] * [[Pakistan International Airlines]]<ref name="Etihad Airways and PIA relaunch codeshare partnership">{{cite web|url=https://www.etihad.com/en/about-us/etihad-news/archive/2019/etihad-airways-and-pia-relaunch-codeshare-partnership/|title=Etihad Airways and PIA relaunch codeshare partnership|website=Etihad Airways|access-date=22 Mei 2022|archive-date= 5 Januarie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230105174042/https://www.etihad.com/en/about-us/etihad-news/archive/2019/etihad-airways-and-pia-relaunch-codeshare-partnership/|url-status=dead}}</ref> * [[Precision Air]] * [[Royal Air Maroc]] * [[Royal Jordanian]] * [[Saudia]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/280907/etihad-saudia-plans-codeshare-partnership-from-late-oct-2018/|title=Etihad / Saudia plans codeshare partnership from late-Oct 2018|publisher=Routesonline|date=9 October 2018}}</ref> * [[SNCF]] (Railway)<ref>{{cite web|url=http://www.zawya.com/story.cfm/sidGN_05072011_060737/Etihad_signs_code_sharing_deal_with_French_railway|title=Etihad signs codesharing deal with French railway|publisher=Zawya.com|date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20140301040623/http://www.zawya.com/story/GN_05072011_060737/|archive-date=1 March 2014|access-date=13 November 2015}}</ref> * [[SriLankan Airlines]] * [[Swiss International Air Lines]] * [[Turkish Airlines]] * [[Virgin Australia]] {{div col end}} == Vloot == Die vloot van Etihad het in Desember 2022 bestaan uit:<ref name="AirbusOrd&Del">{{cite web|title=Orders & Deliveries|url=https://www.airbus.com/aircraft/market/orders-deliveries.html|work=[[Airbus]]|date=31 August 2021|access-date=10 September 2021|archive-date=10 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190210065631/https://www.airbus.com/aircraft/market/orders-deliveries.html|url-status=live}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center" |+ Etihad Airways vloot |- ! rowspan="2" |Soort ! rowspan="2" |Aantal ! rowspan="2" |Bestel ! colspan="5" |Passasiers ! rowspan="2" |Notas |- !<abbr title="The Residence">R</abbr> ! style="width:33px;" | <abbr title="Eersteklas">F</abbr> ! style="width:33px;" | <abbr title="Besigheidsklas">B</abbr> ! style="width:33px;" | <abbr title="Ekonomieklas">E</abbr> ! Totaal |- |[[Airbus A320]]-200 |14 |&mdash; |&mdash; |&mdash; |16 |120 |136 |Een verhuur aan Regering van Soedan.<ref name=pspotters/> |- |Airbus A321-200 |9 |&mdash; |&mdash; |&mdash; |8 |188 |196 | |- |Airbus A321neo |&mdash; |26<ref name="Airbus">{{cite news |title=Etihad Airways orders 50 A350 XWB, 36 A320neo and one A330-200F|author=Airbus|url=http://www.airbus.com/newsroom/press-releases/de/2013/11/etihad-airways-orders-50-a350-xwb-36-a320neo-and-one-a330-200f.html|publisher=Airbus|date=17 November 2013|accessdate=17 November 2013}}</ref> |colspan=5|<abbr title="To be announced">TBA</abbr> | |- |[[Airbus A350]]-1000 |5 |15<ref name="aero.de">[https://www.aero.de/news-30960/Etihad-Airways-storniert-A350-Auftraege.html aero.de - "Etihad Airways cancels all A350-900s"] (in Duits) 14 Februarie 2019</ref> |&mdash; |&mdash; |44 |327 |371 |12 vliegtuie in diens teen 2023.<ref>{{cite web|last1=Kamel|first1=Deena|title=Etihad Airways sees more travel corridors in summer with vaccines easing restrictions, CEO says |url=https://www.thenationalnews.com/business/aviation/etihad-airways-sees-more-travel-corridors-in-summer-with-vaccines-easing-restrictions-ceo-says-1.1177383|website=The National News |date=4 March 2021 |accessdate=11 March 2021}}</ref><br />Dit vervang die [[Boeing 777-300ER]]. <br/>A6-XWB in Year of the Fiftieth kleurskema.<ref name=pspotters/> |- |rowspan="3"|[[Boeing 777-300ER]] |rowspan="3"|7<ref name=pspotters/> |rowspan="3"|&mdash; |rowspan="3"|&mdash; |8 |40 |280 |328 |rowspan=3|Sal vervang word deur [[Airbus A350]]-1000.<ref>{{cite web|last1=Bailey|first1=Joanna|title=Etihad's Entire Boeing 777-300ER Fleet To Retire This Year |url=https://simpleflying.com/etihads-entire-boeing-777-300er-fleet-to-retire-this-year|website=Simple Flying|date=22 April 2021 |access-date=22 April 2021}}</ref> |- |rowspan="2"|&mdash; |40 |330 |370 |- |28 |374 |402 |- |Boeing 777-9 |6<ref name="aero.de"/> |&mdash; |colspan="5"|<abbr title="To be announced">TBA</abbr> | |- |rowspan="2"|Boeing 787-9 |rowspan="2"|30 |rowspan="2"|11<ref name="B787s">{{Cite web|title=Etihad Airways celebrates its first delivery of the 787 Dreamliner|date=31 December 2014|publisher=Boeing Commercial Airplanes|url=http://www.boeing.com/commercial/customers/etihad-airways/etihad-airways-celebrates-its-first-delivery-of-the-787-dreamliner.page|website=Boeing.com}}</ref> |rowspan="2"|&mdash; |8 |28 |199 |235 |rowspan="2"|A6-BLV in [[Aboe Dhabi Grand Prix|Formule 1 Aboe Dhabi Grand Prix]] kleurskema.<ref name=pspotters>{{Cite web |title=Etihad Airways Fleet Details and History |url=https://www.planespotters.net/airline/Etihad-Airways |access-date=18 September 2022 |website=Planespotters.net |archive-date=13 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190413123125/https://www.planespotters.net/airline/Etihad-Airways |url-status=dead }}</ref> |- |&mdash; |28 |271 |299 |- |Boeing 787-10 |9 |21<ref>{{cite news|url=https://ifn.news/posts/etihad-airways-becomes-second-boeing-787-10-operator/|title=Etihad Airways becomes second Boeing 787-10 operator|newspaper=International Flight Network|author=Nick Wenzel|date=3 November 2018|access-date=24 Januarie 2023|archive-date= 5 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230605165526/https://www.ifn.news/posts/etihad-airways-becomes-second-boeing-787-10-operator/|url-status=dead}}</ref> |&mdash; |&mdash; |32 |304 |336 |A6-BMH in "Greenliner" kleurskema.<ref name=pspotters/> |- !colspan=9 scope=row|Etihad vragvloot |- |[[Airbus A350|Airbus A350F]] |&mdash; |7 | colspan="5" |<abbr title="No seats, cargo configuration">Vrag</abbr> |<ref>{{cite press release|url=https://www.airbus.com/en/newsroom/press-releases/2022-08-etihad-airways-scales-up-its-cargo-operations-with-airbus-new|title=Etihad Airways scales up its cargo operations with Airbus' new generation A350F freighter|publisher=Airbus|date=3 August 2022}}</ref> |- |Boeing 777F |5 |&mdash; |colspan="5"|<abbr title="No seats, cargo configuration">Vrag</abbr> | |- !Totaal !79 !86 !colspan=6| |} {{multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 175 | image1 = Etihad Airways, A6-EJA, Airbus A320-232 (26910010062).jpg | caption1 = [[Airbus A320]]-200 | image2 = Etihad A6-AEG at Bangalore, Dec 2015.jpg | caption2 = Airbus A321-200 | image3 = A6-XWB JFK Landing 22L EY A350 1041 Year Of The Fiftieth Small.png | caption3 = [[Airbus A350]]-1000 <br/>in ''Year of the 50th'' kleur. | image4 = Etihad Airways Boeing 777-300ER (A6-ETA) in new livery.jpg | caption4 = [[Boeing 777-300ER]] | image5 = A6-BLI, Boeing 787-9 of Etihad Airways at Manchester Airport, 2019 (48833034882).jpg | caption5 = Boeing 787-9 }} == Borgskappe == '''Etihad Airways''' is die amptelike borg van die [[Formule Een]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]] wat jaarliks op die [[Yas Marina-renbaan]] in [[Aboe Dhabi]] gehou word. == Galery == <gallery mode="packed" heights="160"> Lêer:Etihad Airways - Airbus A380-861.jpg|Etihad se eerste [[Airbus A380]] vertrek van [[Lughawe Londen-Heathrow]] Lêer:Etihad Airways Boeing 787-9 Dreamliner A6-BLA.jpg|Etihad [[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787-9]] in die huidige kleurskema Lêer:A6-EHJ A340-600 Etihad F1 (6896908315).jpg|'n Etihad Airways [[Airbus A340]]-600 in spesiale [[Formule Een]]-kleure by [[Lughawe Frankfurt]] in Februarie 2012 Lêer:Etihad Airways Boeing 777-300ER (A6-ETA) in new livery.jpg|Etihad [[Boeing 777|Boeing 777-300ER]] styg op by die [[Manchester-lughawe]] Lêer:N855GT.jpg|Etihad Cargo [[Boeing 747-8|Boeing 747-8F]] by die [[Hazrat Shahjalal Internasionale Lughawe|Hazrat Shahjalal-lughawe]] in [[Dhaka]] </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{en-vertaal|Etihad Airways}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lugrederye]] [[Kategorie:Vervoer in die Verenigde Arabiese Emirate]] 6t5zu14f0377ctvwi386l8brnbvu6nb 0 96386 2966313 2958004 2026-09-11T08:19:16Z Aliwal2012 39067 gedwang-->gedrang 2966313 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Flag of the United States Federal Bureau of Investigation.svg|duimnael|Vlag van die FBI]] [[Lêer:Federal Bureau of Investigation.svg|duimnael|Seël van die FBI]] [[Lêer:Washington DC FBI J. Edgar Hoover Building Brunswyk (2012). Edgar Hoover Building Brunswyk (2012) retouched.jpg|duimnael|Die FBI se hoofkantoor in [[Washington, D.C.]]]] Die '''Federal Bureau of Investigation''' (afgekort: ''FBI'', [[Afrikaans]]: ''Amerikaanse Federale Speurdiens'' of ''Federale Buro van Ondersoek'') is die binnelandse intelligensiediens van die [[Verenigde State van Amerika]] en 'n afdeling van die Amerikaanse Departement van Justisie. Hulle het die magtiging om bykans enige saak te ondersoek waar daar 'n oortreding van die Federale wette is met die uitsondering van geldvervalsings, belastingsake en pos-en-doeane sake. Hulle het onder andere magtiging om [[spioenasie]], [[sabotasie]], [[hoogverraad]] en ander sake wat die veiligheid van die Verenigde State in gedrang kan bring te ondersoek. 'n Federale Ondersoekafdeling is reeds in 1908 gestig en was eers bekend as die ''Bureau of Investigation'' maar die FBI soos dit tans lyk is in 1935 gestig. Een van hulle divisies is die vingerafdrukke-divisie. == Begroting, missie en prioriteite == In die boekjaar 2019 was die totale begroting van die Buro ongeveer VS$ 9,6 miljard.<ref name="mission">{{cite web |url=https://www.fbi.gov/about/mission |title=Mission &amp; Priorities |website=Federal Bureau of Investigation |access-date=29 Julie 2019 |language=en-us |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417224033/https://www.fbi.gov/about/mission |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die hoofdoel van die FBI is om die Verenigde State te beskerm en te verdedig, om die kriminele wette van die Verenigde State te handhaaf en af te dwing, en om leierskap- en kriminele regsdienste aan federale, staats-, munisipale en internasionale agentskappe en vennote te lewer.<ref name=fbi>{{cite web |url=https://www.fbi.gov/about-us/quick-facts/quickfacts |title=FBI- Quick Facts |publisher=Federal Bureau of Investigation |access-date=19 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160529042416/https://www.fbi.gov/about-us/quick-facts/quickfacts/ |archive-date=29 Mei 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tans is die FBI se belangrikste prioriteite:<ref name=fbi /> 1. Beskerm die Verenigde State teen [[terrorisme|terroriste-aanvalle]] 2. Beskerm die Verenigde State teen buitelandse intelligensie-operasies en spioenasie 3. Beskerm die Verenigde State teen kubergebaseerde aanvalle en hoë-tegnologie-misdade 4. Bestry openbare [[korrupsie]] op alle vlakke 5. Beskerming van [[burgerregte]], 6. Bestry transnasionale / nasionale kriminele organisasies en ondernemings 7. Bekamping van ernstige witboordjiemisdaad 8. Bestry ernstige geweldsmisdaad 9. Ondersteun federale, staats-, plaaslike en internasionale vennote 10. Opgradering van [[tegnologie]] om die suksesvolle uitvoering van sy missies, soos hierbo uiteengesit, moontlik te maak. == Organisasiestruktuur == Die FBI is georganiseer in funksionele takke en die kantoor van die direkteur, wat die meeste administratiewe kantore bevat. 'n Uitvoerende assistentdirekteur bestuur elke tak. Elke tak word dan verdeel in kantore en afdelings, elk onder leiding van 'n assistentdirekteur. Die verskillende afdelings word verder in sub-takke verdeel, gelei deur adjunk-assistentdirekteure. Binne hierdie subtakke is daar verskillende afdelings onder leiding van afdelingshoofde. Afdelingshoofde word gelykgestel aan spesiale agente in beheer. Vier van die takke rapporteer aan die adjunkdirekteur, terwyl twee aan die mededirekteur rapporteer. Die funksionele takke van die FBI is: • FBI se intelligensietak • FBI se nasionale veiligheidstak • FBI kriminele, kuber, reaksie en dienstetak • FBI se tak vir wetenskap en tegnologie • FBI-inligtings- en tegnologietak • FBI menslikehulpbronnetak == Verwysings == {{Verwysings}} == Sien ook == * [[J. Edgar Hoover]], Hy was 37 jaar lank direkteur van die FBI * [[Central Intelligence Agency]] (CIA), die VSA se buitelandse intelligensiediens == Bron == * {{en}} ''Collier's Encyclopedia'', Crowell-Collier Educational Corporation, Volume 9, Bladsy 629. ==Verdere leeswerk== {{refbegin}} * HSI BOOK Government HSI Files * {{cite book | last = Charles | first = Douglas M. | authorlink = | year = 2007 | title = J. Edgar Hoover and the Anti-interventionists: FBI Political Surveillance and the Rise of the Domestic Security State, 1939–1945 | publisher = The Ohio State University Press | location = Columbus, Ohio | isbn = 978-0-8142-1061-1 }} * Graves, Melissa. "FBI Historiography: From Leader to Organisation" in Christopher R. Moran, Christopher J. Murphy, eds. '' Intelligence Studies in Britain and the US: Historiography since 1945'' (Edinburgh UP, 2013) pp.&nbsp;129–145. [https://www.jstor.org/stable/10.3366/j.ctt3fgsh7.14 online] * {{cite book | last = Kessler | first = Ronald | authorlink = Ronald Kessler | year = 1993 | title = The FBI: Inside the World's Most Powerful Law Enforcement Agency | publisher = Pocket Books Publications | location = | isbn = 978-0-671-78657-1 | url = https://archive.org/details/fbiinsideworl00kess }} * {{cite book | last = Powers | first = Richard Gid | authorlink = | year = 1983 | title = G-Men, Hoover's FBI in American Popular Culture | publisher = Southern Illinois University Press | location = | isbn = 978-0-8093-1096-8 | url = https://archive.org/details/gmenhooversfbiin00powe }} * {{cite book | last = Sullivan | first = William | authorlink = | year = 1979 | title = The Bureau: My Thirty Years in Hoover's FBI | url = https://archive.org/details/bureaumythirtyye00sull | url-access = registration | publisher = Norton | location = | isbn = 978-0-393-01236-1 }} * {{cite book | last = Theoharis | first = Athan G. | authorlink = Athan Theoharis | author2 = John Stuart Cox | year = 1988 | title = The Boss: J. Edgar Hoover and the Great American Inquisition | publisher = Temple University Press | location = | isbn = 978-0-87722-532-4 | url = https://archive.org/details/bossjedgarhoover00theo }} * {{cite book | last = Theoharis | first = Athan G. | authorlink = |author2=Tony G. Poveda |author3=Susan Rosenfeld |author4=Richard Gid Powers | year = 2000 | title = The FBI: A Comprehensive Reference Guide | url = https://archive.org/details/fbicomprehensive0000theo_p7h7 | publisher = Checkmark Books | location = | isbn = 978-0-8160-4228-9 }} * {{cite book | last = Theoharis | first = Athan G. | authorlink = | year = 2004 | title = The FBI and American Democracy: A Brief Critical History | url = https://archive.org/details/fbiamericandemoc0000theo | publisher = University Press | location = Kansas | isbn = 978-0-7006-1345-8 }} * {{cite book | last = Thomas | first = William H., Jr. | year = 2008 | title = Unsafe for Democracy: World War I and the U.S. Justice Department's Covert Campaign to Suppress Dissent | url = https://archive.org/details/unsafefordemocra0000thom | publisher = University of Wisconsin Press | location = Madison | isbn = 978-0-299-22890-3 }} * {{cite book | last = Tonry | first = Michael (ed.) | authorlink = | year = 2000 | title = The Handbook of Crime & Punishment | url = https://archive.org/details/handbookofcrimep0000unse | publisher = [[Oxford University Press]] | location = | isbn = 978-0-19-514060-6 }} * {{cite book | last = Trahair | first = Richard C. S. | authorlink = | year = 2004 | title = Encyclopedia of Cold War Espionage, Spies, and Secret Operations | url = https://archive.org/details/encyclopediaofco0000trah | publisher = Greenwood Press | location = Ballentine | isbn = 978-0-313-31955-6 }} * {{cite web |last1=Vanderpool |first1=Bill |url=http://www.americanrifleman.org/articles/history-of-fbi-handguns/ |title=A History of FBI Handguns |date=August 22, 2011 |website=American Rifleman |accessdate=April 3, 2014}} * {{cite book | last = Weiner | first = Tim | authorlink = Tim Weiner | year = 2012 | title = Enemies. A History of the FBI | url = https://archive.org/details/enemieshistoryof0000wein_e8u2 | publisher = Random House | isbn = 978-1-4000-6748-0 }} * {{cite journal | last = Williams | first = David | authorlink = | year = 1981 | journal = Journal of American History | title = The Bureau of Investigation and its Critics, 1919–1921: the Origins of Federal Political Surveillance | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-american-history_1981-12_68_3/page/560 | volume = 68 | pages = 560–579 | doi = 10.2307/1901939 | issue = 3 | publisher = Organization of American Historians | jstor = 1901939 }} * [https://web.archive.org/web/20131228203624/http://www.fbi.gov/news/stories/2013/december/the-year-in-review-part-1 FBI—The Year in Review, Part 1], [https://web.archive.org/web/20160306135959/https://www.fbi.gov/news/stories/2013/december/the-year-in-review-part-2 Part 2] (2013) * [http://www.aarclibrary.org/publib/church/reports/vol6/contents.htm Church Committee Report], Vol. 6, "Federal Bureau of Investigation." 1975 congressional inquiry into American intelligence operations. {{refend}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * {{en}} [http://www.fbi.gov/ Die FBI se tuisblad] * {{en}} [http://www.fbi.gov/foia/ Die FBI se argief] {{Normdata}} [[Kategorie:Intelligensiedienste]] [[Kategorie:Regering van die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Washington, D.C.]] qepbllgllyb04hi3beo6705xdivrkvl 0 100996 2966403 2921214 2026-09-11T10:01:02Z Aliwal2012 39067 /* Vorige wenners */ 2966403 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Motorland Aragón FIA.svg|340px|regs]] Die '''Spaanse Grand Prix''' ([[Spaans]]: ''Gran Premio de España'', [[Katalaans]]: ''Gran premi d'Espanya'') is 'n [[Formule Een]] motorwedren wat huidig by die [[Barcelona-Catalunya-renbaan|Circuit de Barcelona-Catalunya]] in [[Barcelona]] gehou word. Die wedren is een van die oudste in die wêreld waarom nog meegeding word en het sy eeufees in 2013 gevier. Die wedren het 'n nederige begin gehad as 'n produksiemotorwedren, wat deur die [[Eerste Wêreldoorlog]] onderbreek is. Dit is bevorder tot die Europese kampioenskap in 1935 voor die [[Spaanse Burgeroorlog]] 'n einde aan wedrenne gemaak het. Die wedren is suksesvol hervat in 1967 as 'n gereelde deel van die Formule Een Wêreldkampioenskapsreeks. == Vorige wenners == [[Michael Schumacher]] en [[Lewis Hamilton]] hou saam die Spaanse Grand Prix-rekord met ses oorwinnings elk. {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Vervaardiger ! Plek |- ! [[2026 Spaanse Grand Prix|2026]] | | | Barajas, Madrid |- ! [[2025 Spaanse Grand Prix|2025]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | rowspan="35"| [[Barcelona-Catalunya-renbaan|Catalunya]] |- ! [[2024 Spaanse Grand Prix|2024]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] |- ! [[2023 Spaanse Grand Prix|2023]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] |- ! [[2022 Spaanse Grand Prix|2022]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] |- ! [[2021 Spaanse Grand Prix|2021]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2020 Spaanse Grand Prix|2020]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2019 Spaanse Grand Prix|2019]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2018 Spaanse Grand Prix|2018]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2017 Spaanse Grand Prix|2017]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2016 Spaanse Grand Prix|2016]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|TAG Heuer]] |- ! [[2015 Spaanse Grand Prix|2015]] | {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2014 Spaanse Grand Prix|2014]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2013 Spaanse Grand Prix|2013]] | {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Alonso]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2012 Spaanse Grand Prix|2012]] | {{vlagikoon|VEN}} [[Pastor Maldonado]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[2011 Spaanse Grand Prix|2011]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2010 Spaanse Grand Prix|2010]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Mark Webber]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[2009 Spaanse Grand Prix|2009]] | {{vlagikoon|VK}} [[Jenson Button]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Brawn–Mercedes]] |- ! [[2008 Spaanse Grand Prix|2008]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2007 Spaanse Grand Prix|2007]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2006 Spaanse Grand Prix|2006]] | {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Alonso]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] |- ! [[2005 Spaanse Grand Prix|2005]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2004 Spaanse Grand Prix|2004]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2003 Spaanse Grand Prix|2003]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2002 Spaanse Grand Prix|2002]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2001 Spaanse Grand Prix|2001]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2000 Spaanse Grand Prix|2000]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[1999 Spaanse Grand Prix|1999]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[1998 Spaanse Grand Prix|1998]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[1997 Spaanse Grand Prix|1997]] | {{vlagikoon|CAN}} [[Jacques Villeneuve]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1996 Spaanse Grand Prix|1996]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1995 Spaanse Grand Prix|1995]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|VK}} [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! [[1994 Spaanse Grand Prix|1994]] | {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1993 Spaanse Grand Prix|1993]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1992 Spaanse Grand Prix|1992]] | {{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1991 Spaanse Grand Prix|1991]] | {{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1990 Spaanse Grand Prix|1990]] | {{vlagikoon|FR}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|IT}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan="5"| [[Jerez-renbaan|Jerez]] |- ! [[1989 Spaanse Grand Prix|1989]] | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda]] |- ! [[1988 Spaanse Grand Prix|1988]] | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda]] |- ! [[1987 Spaanse Grand Prix|1987]] | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] |- ! [[1986 Spaanse Grand Prix|1986]] | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} Lotus-[[Renault]] |-bgcolor="#dddddd" ! 1985<br />-1982 |align="center" colspan="4"|Die Spaanse Grand Prix het nie plaasgevind nie. |- ! [[1981 Spaanse Grand Prix|1981]] | {{vlagikoon|KAN}} [[Gilles Villeneuve]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan="6"|[[Jarama-renbaan|Jarama]] |- ! [[1980 Spaanse Grand Prix|1980 NC]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Alan Jones]] | {{vlagikoon|VK}} [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1979 Spaanse Grand Prix|1979]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Patrick Depailler]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1978 Spaanse Grand Prix|1978]] | {{vlagikoon|VSA}} [[Mario Andretti]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1977 Spaanse Grand Prix|1977]] | {{vlagikoon|VSA}} [[Mario Andretti]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1976 Spaanse Grand Prix|1976]] | {{vlagikoon|GBR}} [[James Hunt]] | {{vlagikoon|GBR}} [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1975 Spaanse Grand Prix|1975]] | {{vlagikoon|DEN}} [[Jochen Mass]] | {{vlagikoon|GBR}} [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[Montjuïc-renbaan|Montjuïc]] |- ! [[1974 Spaanse Grand Prix|1974]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Jarama-renbaan|Jarama]] |- ! [[1973 Spaanse Grand Prix|1973]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Emerson Fittipaldi]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[Montjuïc-renbaan|Montjuïc]] |- ! [[1972 Spaanse Grand Prix|1972]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Emerson Fittipaldi]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[Jarama-renbaan|Jarama]] |- ! [[1971 Spaanse Grand Prix|1971]] | {{vlagikoon|GBR}} [[Jackie Stewart]] | {{vlagikoon|GBR}} [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[Montjuïc-renbaan|Montjuïc]] |- ! [[1970 Spaanse Grand Prix|1970]] | {{vlagikoon|GBR}} [[Jackie Stewart]] | {{vlagikoon|GBR}} [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[Jarama-renbaan|Jarama]] |- |} {{Koördinate|41|34|10|N|2|15|27|O|display=title|source:enwiki}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] 0kq3k2acpgz2fc3znmty6ppz9o0zs54 0 104336 2966213 2965637 2026-09-10T17:13:52Z Balenda 83524 /* 2024 - tans */ Eksterne skakels 2966213 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Max Verstappen | image = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3973 by Stepro (medium crop).jpg | caption = Verstappen tydens die [[2024 Nederlandse Grand Prix]] | nationality = {{vlagikoon|NED}} Nederlander | birth_date = {{GDEO|1997|9|30|df=y}} | birth_name = Max Emilian Verstappen | birth_place = [[Hasselt, België|Hasselt]], [[België]] | partner = [[Kelly Piquet]] (2020–nou) | children = 1 | father = [[Jos Verstappen]] | mother = Sophie Kumpen | Old Team = Toro Rosso (2015–2016) | 2025 Team = [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 2026 Team = [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | Car number = 33 | Races = {{F1stat|VER|entries}} ({{F1stat|VER|starts}} begin) | Championships = 4 (2021–2024) | Wins = {{F1stat|VER|wins}} | Podiums = {{F1stat|VER|podiums}} | Points = {{F1stat|VER|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|VER|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|VER|fastestlaps}} | First race = [[2015 Australiese Grand Prix]] | First win = [[2016 Spaanse Grand Prix]] | Last win = [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix]] | Last race = {{laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 2de (421 punte) | signature = [[Lêer:MaxVerstappenSignature.png|120px]] }} [[Lêer:FIA_F1_Austria_2018_Nr._33_Verstappen.jpg|duimnael|links|300px|Verstappen tydens die [[2018 Oostenrykse Grand Prix]]]] '''Max Verstappen''' (gebore [[30 September]] [[1997]]) is 'n [[België|Belgies]]-[[Nederland]]se professionele motorrenjaer<ref name="belg">{{Cite web|url=http://www.f1today.net/nl/nieuws/f1/201020/jos-verstappen-over-de-nationaliteit-van-max|title=Jos Verstappen over de nationaliteit van Max|publisher=f1today.net|date= 10 April 2015|access-date=15 Desember 2020}}</ref><ref name="vlag">{{Cite web|url=https://www.gpfans.com/nl/artikelen/41751/dit-is-waarom-max-verstappen-niet-onder-de-belgische-vlag-rijdt/|title=Dit is waarom Max Verstappen niet onder de Belgische vlag rijdt|access-date=2020-11-02|author=GPfans.com|lang=nl|archive-date=2020-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919153745/https://www.gpfans.com/nl/artikelen/41751/dit-is-waarom-max-verstappen-niet-onder-de-belgische-vlag-rijdt/|url-status=dead}}</ref> wat vir die [[Red Bull Racing|Red Bull-span]] in [[Formule Een]] Grands Prix jaag. Hy is die seun van oud-Formule 1-renjaer [[Jos Verstappen]] en aanstaande skoonseun van die voormalige Formule Een-wêreldkampioen [[Nelson Piquet]]. In [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] is hy as wêreldkampioen gekroon nadat hy 10 wedrenne, twee meer as die heersende kampioen, [[Lewis Hamilton]], gewen het. Hy het in [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] en ook in [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] skoonskip gemaak en is saam met sy span, [[Red Bull Racing]], weer as kampioene gekroon. In [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] is hy vir die vierde jaar as kampioen gekroon, maar Red Bull het hierdie jaar hul voorste plek aan [[McLaren]] afgestaan. {{clearleft}} == Biografie == Max Verstappen is op 30 September 1997 in [[Hasselt, België|Hasselt]], [[België]], gebore.<ref>{{Cite web|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/driver/171391.html|title=Drivers / Max Verstappen| access-date=2 November 2020|publisher=ESPN F1|lang=en}}</ref> Sy familie het lank 'n skakel met motorsport gehad: sy vader, Jos Verstappen, is 'n Nederlandse voormalige Formule 1-jaer, sy Belgiese moeder, Sophie Kumpen, was aktief en suksesvol in karting en as renjaer en sy kleinneef, Anthony Kumpen, is 'n Belgiese beroepsrenjaer. Verstappen woon sedert Oktober 2015 in Monaco maar sê dat dit nie om belastingredes is nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.grandprix.com/ns/ns32591.html|title=Latest Formula 1 Breaking News - Grandprix.com|access-date=2020-11-02|work=www.grandprix.com}}</ref> Alhoewel Verstappen 'n Belgiese moeder het, hy in België gebore is en lank woonagtig was,<ref name="vlag" /> besluit hy om met 'n Nederlandse renlisensie mee te ding omdat hy "meer Hollands voel", meer tyd saam met sy pa deurgebring het as by sy moeder vanweë sy knortjor-aktiwiteite en was hy altyd omring deur Nederlanders toe hy in Maaseik, 'n Belgiese stad aan die Nederlandse grens, grootgeword het.<ref>{{Cite web|url=http://www.nieuwsblad.be/sportwereld/cnt/dmf20140816_01219423|title=Geen rijbewijs, wel in de F1|access-date=2 November 2020|last=Cornelissen|first=Marc|date=17 Augustus 2014|publisher=Het Nieuwsblad|lang=nl}}</ref> Verstappen het in 2015 gesê: "Ek het eintlik net in België gewoon om te slaap, maar bedags het ek na Nederland gegaan waar my vriende ook was. Ek is grootgemaak as 'n Nederlander en so voel ek ook".<ref name="vlag" /> [[Lêer:Max Verstappen 2015 Malaysia FP3 2.jpg|duimnael|links|280px|Verstappen jaag hier vir [[Toro Rosso]] by die [[2015 Maleisiese Grand Prix]]]] Verstappen het op vierjarige ouderdom met karting begin. Vanaf die ouderdom van sewe jaar mag hy aan kartingkompetisies deelneem. Op 15 Maart 2015 maak hy sy Formule 1-buiging in die [[2015 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] vir [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]. Op die ouderdom van 17 jaar en 166 dae word hy die jongste debutant van alle tye in Formule 1. Hy het meer as 'n halwe seisoen aan Formule 1 deelgeneem voordat hy op sy 18de verjaardag sy rybewys verwerf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2015/9/verstappen-passes-driving-test-on-18th-birthday.html|title=Road legal at last! Verstappen passes driving test on 18th birthday|access-date=2020-11-02|work=Formula 1® - The Official F1® Website|lang=en}}</ref> Een seisoen later behaal hy sy eerste podiumplek in 'n Grand Prix op 15 Mei 2016 in diens van [[Red Bull Racing]] en wen die [[2016 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]]. Hiermee word hy op die ouderdom van 18 jaar en 228 dae die jongste leier in 'n Grand Prix, die jongste bestuurder op die podium en die jongste wenner ooit van 'n Grand Prix. Hy was ook die eerste Nederlandse wenner in Formule 1 en later die eerste Nederlander wat 'n voorste wegspringplek behaal het. Verstappen is die suksesvolste Nederlandse Formule 1-jaer ooit, nadat hy in 2021 as wêreldkampioen gekroon is. Vanweë die sukses van Max Verstappen in Formule 1, het die openbare belangstelling in die sport in Nederland geweldig toegeneem. Dit het ook verseker dat Formule 1 sou terugkeer na die [[Zandvoort-renbaan]] tydens die [[2021 Nederlandse Grand Prix]]. == Formule 1-loopbaan == Tydens die eerste oefensessie by die [[2014 Japannese Grand Prix]] het Verstappen [[Jean-Éric Vergne]] vervang as deel van sy voorbereiding vir 'n voltydse plek by [[Toro Rosso]] in die [[2015 Formule Een-seisoen|2015 seisoen]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/29408212|title=Max Verstappen: Teenager to drive in practice at Japanese Grand Prix|last=Benson|first=Andrew|date=29 September 2014|publisher=[[BBC Sport]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160601084502/http://www.bbc.co.uk/sport/formula1/29408212|archive-date=1 June 2016|access-date=23 July 2016}}</ref> Op die ouderdom van 17 jaar en drie dae was Verstappen die jongste mens in die geskiedenis wat aan 'n Formule Een-rennaweek deelgeneem het.<ref>{{Cite web|url=http://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/japanese-grand-prix-2014-history-maker-max-verstappen-flies-like-the-wind-as-typhoon-zooms-closer-9773924.html|title=Japanese Grand Prix 2014: History-maker Max Verstappen flies like the wind as typhoon zooms closer|date=24 July 2016|website=[[The Independent]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160724110219/http://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/japanese-grand-prix-2014-history-maker-max-verstappen-flies-like-the-wind-as-typhoon-zooms-closer-9773924.html|archive-date=24 July 2016|access-date=22 January 2022}}</ref> In Augustus 2014 het Verstappen by die Red Bull Junior-span aangesluit nadat hy 'n Formule Renault 3.5-motor getoets het. Hy het ook 'n aanbod van [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] oorweeg om by hul bestuurdersontwikkelingsprogram aan te sluit.<ref>{{cite news|url=http://www.nu.nl/sport/3850611/max-verstappen-per-direct-opgenomen-in-opleiding-red-bull.html|title=Max Verstappen per direct opgenomen in opleiding Red Bull|date=12 August 2014|work=verstappen.nl |access-date=18 August 2014|publisher=Nu.nl|archive-date=22 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210522154400/https://www.nu.nl/sport/3850611/max-verstappen-per-direct-opgenomen-in-opleiding-red-bull.html|url-status=live}}</ref> === Toro Rosso (2015–2016) === [[Lêer:Max_Verstappen_2015_Malaysia_Q2.jpg|duimnael|Verstappen (hier by die [[2015 Maleisiese Grand Prix]] ) het op 17-jarige ouderdom die jongste jaer in Formule Een-geskiedenis by die [[2015 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] geword.]] Verstappen het toe die jongste jaer geword om in 'n Wêreldkampioenskapswedren weg te spring deur by Toro Rosso se renjaersgroep aan te sluit met [[Carlos Sainz jr.|Carlos Sainz]] as sy spanmaat, in sy Grand Prix-debuut as 'n voltydse jaer by die [[2015 Australiese Grand Prix]] op die ouderdom van 17 jaar en 166 dae — wat Jaime Alguersuari se bestaande rekord met byna twee jaar verbeter het.<ref>{{cite news|title=Max Verstappen to race with Toro Rosso F1 team in 2015|website=Autosport|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/115435|date=18 August 2014|access-date=18 August 2014|archive-date=1 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170701130917/http://www.autosport.com/news/report.php/id/115435|url-status=live}}</ref> In hierdie eerste wedren het Verstappen in 'n punteplek gelê totdat hy weens 'n enjinfaling moes onttrek.<ref>{{cite news|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/118069|title=Lewis Hamilton beats Nico Rosberg to win|first=Lawrence|last=Barretto|website=Autosport|date=15 March 2015|access-date=29 March 2015|archive-date=16 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150316231343/http://www.autosport.com/news/report.php/id/118069|url-status=live}}</ref> By die volgende wedren in [[2015 Maleisiese Grand Prix|Maleisië]] het Verstappen egter sesde gekwalifiseer en die wedren in die sewende plek voltooi, waar hy sy eerste Formule Een-punte behaal het., wat die rekord van die destydse jongste bestuurder wat Wêreldkampioenskappunte aangeteken het, gebreek het.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/sebastian-vettel/11502398/Malaysian-GP-2015-Sebastian-Vettel-picks-up-surprise-win-for-Ferrari-to-blow-world-title-wide-open.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/sebastian-vettel/11502398/Malaysian-GP-2015-Sebastian-Vettel-picks-up-surprise-win-for-Ferrari-to-blow-world-title-wide-open.html|archive-date=10 January 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Sebastian Vettel picks up surprise win for Ferrari to blow world title wide open|first=Daniel|last=Johnson|work=[[The Daily Telegraph]]|date=29 March 2015|access-date=29 March 2015|quote=Max Verstappen took seventh to become the youngest points scorer in F1 history, at 17 years and 180 days.}}</ref> Tydens die [[2015 Monaco Grand Prix]] was Verstappen betrokke in 'n hoëspoedbotsing met [[Romain Grosjean]], nadat hy die agterkant van Grosjean se [[Lotus F1-span|Lotus]] getref het op pad na die skerp eerste draai, Sainte Devote, en het teen 'n hoë spoed teen die versperrings gebots.<ref>{{Verwysing|title=5 Crazy Onboards {{!}} Monaco Grand Prix|date=22 May 2018|url=https://www.youtube.com/watch?v=sMde0gU-KhQ|access-date=20 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/monaco-gp-max-verstappen-penalised-for-crash-with-romain-grosjean-5006608/5006608/|title=Monaco GP: Max Verstappen penalised for crash with Romain Grosjean|date=24 May 2015|website=Autosport|archive-url=https://web.archive.org/web/20211217052426/https://www.autosport.com/f1/news/monaco-gp-max-verstappen-penalised-for-crash-with-romain-grosjean-5006608/5006608/|archive-date=17 December 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> Verstappen is 'n vyf-plek-roosterstraf opgelê vir die oorsaak van die ongeluk, en is deur die [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]<nowiki/>jaer [[Felipe Massa]] as "gevaarlik" bestempel. Verstappen het voortgegaan om gereeld in die punte te eindig, asook om sy beste uitslag van die 2015-seisoen in [[2015 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] te behaal deur vierde te eindig,<ref>{{Cite web|url=https://www.redbull.com/gb-en/2015-hungarian-grand-prix-f1-report|title=9 things we learned from the Hungarian Grand Prix|date=26 July 2015|publisher=Red Bull|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310191111/https://www.redbull.com/gb-en/2015-hungarian-grand-prix-f1-report|archive-date=10 March 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> en hierdie resultaat by die [[2015 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] geëwenaar. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2015/10/hamilton-seals-2015-title-with-thrilling-austin-win.html|title=Hamilton seals 2015 title with thrilling Austin win|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225175054/https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2015/10/hamilton-seals-2015-title-with-thrilling-austin-win.html|archive-date=25 December 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Aan die einde van die seisoen het Verstappen drie toekennings by die FIA-prysuitdelingseremonie ontvang, vir "Nuweling van die Jaar", "Persoonlikheid van die Jaar" en "Aksie van die Jaar", vir sy verbysteek van [[Felipe Nasr]] aan die buitekant van die Blanchimont-draai by die [[2015 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=http://www.skysports.com/f1/news/24181/10087594/lewis-hamilton-mercedes-officially-crowned-2015-world-champions|title=Lewis Hamilton & Mercedes officially crowned 2015 world champions|last=Galloway|first=James|date=5 December 2015|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20151205171818/http://www.skysports.com/f1/news/24181/10087594/lewis-hamilton-mercedes-officially-crowned-2015-world-champions|archive-date=5 December 2015|access-date=5 December 2015}}</ref> Verstappen het die 2016-seisoen by Toro Rosso begin, weer saam met Sainz.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12471/10084883/toro-rosso-have-confirmed-that-max-verstappen-and-carlos-sainz-will-race-in-2016|title=Max Verstappen and Carlos Sainz to continue for Toro Rosso in 2016|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119221049/https://www.skysports.com/f1/news/12471/10084883/toro-rosso-have-confirmed-that-max-verstappen-and-carlos-sainz-will-race-in-2016|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het vyfde gekwalifiseer vir die openingswedren van die seisoen in [[2016 Australiese Grand Prix|Australië]], maar het tydens die wedren verskeie radio-oproepe na sy kuipespan gemaak weens frustrasie om agter Sainz op die baan geplaas te wees voordat Verstappen se Toro Rosso in aanraking gekom het met sy spanmaat se motor terwyl hy probeer het om hom met drie rondtes oor verby te steek, en hy het uiteindelik tiende geëindig.<ref>"[https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/35854819 Max Verstappen: Australian GP shows moody side of Toro Rosso teenager] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160323010100/http://www.bbc.co.uk/sport/formula1/35854819|date=23 March 2016}}", BBC Sport, 2016.</ref> Verstappen het 'n meer suksesvolle naweek by die volgende wedren in [[2016 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] geniet en sesde geëindig om Toro Rosso se eerste punte ooit by die Sakhir-renbaan aan te teken.<ref>"[http://www.gpupdate.net/en/f1-news/337624/verstappen-scores-str-s-first-bahrain-points/ Verstappen scores STR's first Bahrain points] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160511232826/http://www.gpupdate.net/en/f1-news/337624/verstappen-scores-str-s-first-bahrain-points/|date=11 May 2016}}", ''GP Update'', 2016.</ref> === Red Bull (2016–hede) === ==== 2016: Jongste Grand Prix-wenner ==== [[Lêer:Verstappen_Spain_2016.jpg|duimnael|Verstappen vier sy oorwinning tydens die [[2016 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix van 2016]], in sy eerste wedren vir die Red Bull Racing-span.]] Op 5 Mei 2016, na die Russiese Grand Prix, het Red Bull Racing aangekondig dat Verstappen [[Daniil Kvyat]] vanaf die [[2016 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] sou vervang, met Kvyat wat na Toro Rosso terugkeer.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/5/red-bull-replace-kvyat-with-verstappen.html|title=Red Bull replace Kvyat with Verstappen|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120221159/https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/5/red-bull-replace-kvyat-with-verstappen.html|archive-date=20 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Volgens Red Bull-spanhoof Christian Horner, "het Max bewys dat hy 'n uitstaande jong talent is. Sy prestasie by Toro Rosso was tot dusver indrukwekkend en ons is bly om hom die geleentheid te gee om vir Red Bull Racing te jaag."<ref name="RBR Swap2">{{cite news|url=http://www.redbullracing.com/article/new-line-spain|title=New line-up for Spain|work=RedBullRacing.com|date=5 May 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508080016/http://www.redbullracing.com/article/new-line-spain|archive-date=8 May 2016}}</ref> Nadat hy vierde vir die Spaanse Grand Prix gekwalifiseer het,<ref name="Verstappen 4th in Qualifying2">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/live/formula1/35946953|title=Hamilton takes pole in Spain|publisher=BBC Sport|date=14 May 2016|access-date=12 February 2018|archive-date=20 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181220042109/https://www.bbc.co.uk/sport/live/formula1/35946953|url-status=live}}</ref> het Verstappen in die eerste rondte tot tweede gevorder agter spanmaat [[Daniel Ricciardo]] nadat die Mercedes-spanmaats [[Lewis Hamilton]] en [[Nico Rosberg]] gebots en uit die wedren geval het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/5/mercedes-collision-puts-hamilton-and-rosberg-out-on-lap-one.html|title=WATCH: Mercedes collision puts Hamilton and Rosberg out on lap 1|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124222604/https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/5/mercedes-collision-puts-hamilton-and-rosberg-out-on-lap-one.html|archive-date=24 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het die voortou in die wedren geneem toe hy op 'n tweestop-strategie geplaas is eerder as dieselfde driestop-strategie as Ricciardo, en hy het [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] se [[Kimi Räikkönen]] in die laaste deel van die wedren afgeweer om sy eerste Formule Een-oorwinning te behaal.<ref>{{Citation|title=2016 Spanish Grand Prix: Race Highlights|date=7 May 2017|url=https://www.youtube.com/watch?v=3B3-C914d_c|access-date=19 January 2022|archive-date=21 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220421042514/https://www.youtube.com/watch?v=3B3-C914d_c|url-status=live}}</ref><ref>{{Citation|title=Verstappen's Maiden Win {{!}} Spanish Grand Prix 2016|date=28 January 2017|url=https://www.youtube.com/watch?v=hohuswdeznA|access-date=21 January 2022|archive-date=13 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013203403/https://www.youtube.com/watch?v=hohuswdeznA|url-status=live}}</ref> Hiermee het hy [[Sebastian Vettel]] verplaas as die jongste bestuurder ooit om 'n Formule Een Grand Prix te wen op die ouderdom van 18 jaar en 228 dae.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/live/2016/may/15/f1-spanish-gp-live-lewis-hamilton-nico-rosberg|title=F1: Max Verstappen wins Spanish GP after Lewis Hamilton and Nico Rosberg crash – live!|last=Ostlere|first=Lawrence|date=15 May 2016|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20160515143832/https://www.theguardian.com/sport/live/2016/may/15/f1-spanish-gp-live-lewis-hamilton-nico-rosberg|archive-date=15 May 2016|access-date=15 May 2016}}</ref> In sy eerste agt wedrenne vir Red Bull het hy ses top-vyf-uitslae behaal, insluitend vier podiumplekke.<ref name="Standings">{{Cite web|url=https://www.statsf1.com/en/max-verstappen/grand-prix.aspx|title=Max Verstappen – Grands Prix|website=StatsF1|archive-url=https://web.archive.org/web/20220613195714/https://www.statsf1.com/en/max-verstappen/grand-prix.aspx|archive-date=13 June 2022|access-date=13 June 2022}}</ref> Tydens die [[2016 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] het Verstappen by die eerste draai met Räikkönen gebots, Vettel, Räikkönen en Pérez wyd by ''Les Combes'' gedruk, en Räikkönen aggressief op die Kemmel-pylvak geblokkeer.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/37226080|title=Formula 1: Max Verstappen gets under the skin of top drivers|publisher=BBC Sport|date=31 August 2016|access-date=4 November 2016|archive-date=13 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113170546/http://www.bbc.co.uk/sport/formula1/37226080|url-status=live}}</ref> Verstappen is gekritiseer vir sy bestuurstyl, met Räikkönen wat gesê het dat hy "vroeër of later 'n groot ongeluk sou veroorsaak." Christian Horner het opgemerk dat die bestuurstyl "op die rand" was, en dat Verstappen "daarna sal kyk en vir toekomstige wedrenne sal leer." <ref>{{Cite web|url=http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/17413337/christian-horner-says-max-verstappen-learn-belgium|title=Horner: Verstappen will learn from Belgium|last=Saunders|first=Nate|date=29 August 2016|publisher=ESPN|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107083945/http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/17413337/christian-horner-says-max-verstappen-learn-belgium|archive-date=7 November 2016|access-date=4 November 2016}}</ref> In September het Formule Een-direkteur [[Charlie Whiting]] Verstappen vir 'n bespreking ingeroep, en hom later 'n 'sagte waarskuwing' gegee weens sy aggressiewe bestuur.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/37258313|title=Italian GP: Max Verstappen given 'gentle warning' by FIA|publisher=BBC Sport|date=2 September 2016|access-date=4 November 2016|archive-date=6 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160906224118/http://www.bbc.co.uk/sport/formula1/37258313|url-status=live}}</ref> In Oktober het sy medejaers hul kommer oor Verstappen se verdedigende taktiek uitgespreek; dit het daartoe gelei dat die FIA beweging onder rem verbied het.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/37741994|title=Formula 1 outlaws moving under braking after protests over Max Verstappen|publisher=BBC Sport|date=22 October 2016|access-date=12 February 2018|archive-date=2 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170902235036/http://www.bbc.com/sport/formula1/37741994|url-status=live}}</ref> By die [[2016 Brasiliaanse Grand Prix]] het Verstappen vierde gekwalifiseer.<ref>{{Cite web|url=http://www.formula1.com/en/results.html/2016/races/956/brazil/qualifying.html|title=Formula 1 Grande Premio do Brasil 2016 – Qualifying|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117112850/http://www.formula1.com/en/results.html/2016/races/956/brazil/qualifying.html|archive-date=17 November 2016|access-date=17 November 2016}}</ref> In 'n nat wedren het hy amper die versperring getref nadat hy op die hoofpylvak gegly het as gevolg van 'n verlies aan greep, wat oorstuur veroorsaak het.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen's Amazing Save in Brazil {{!}} F1 is...Heart-in-Mouth|url=https://www.youtube.com/watch?v=wQCeQKQ7_vI|access-date=19 January 2022}}</ref> Na 'n bykomende bandverandering van intermediêre bande terug na reënbande, het hy in die 16de plek geëindig met slegs 15 rondtes oor. Verstappen het toe hy verskeie motors kort na mekaar tydens die laaste rondtes ingehaal het om uiteindelik op die podium in die derde plek te eindig.<ref>{{Cite web|url=http://www.skysports.com/f1/news/31381/10657138/max-verstappen-stole-the-show-in-brazil-gp-says-mercedes-toto-wolff|title=Max Verstappen stole the show in Brazil GP, says Mercedes' Toto Wolff|last=Galloway|first=James|date=14 November 2016|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117112959/http://www.skysports.com/f1/news/31381/10657138/max-verstappen-stole-the-show-in-brazil-gp-says-mercedes-toto-wolff|archive-date=17 November 2016|access-date=17 November 2016}}</ref> Hy het aansienlike lof vir sy vertoning ontvang: mededinger-span Mercedes se spanhoof, Toto Wolff, het dit "Die Verstappen-skou" genoem en Verstappen se bestuur beskryf as "fisika...wat herdefinieer word".<ref>{{Cite web|url=http://www.skysports.com/f1/news/12040/10656712/max-verstappens-brazilian-gp-drive-hailed-as-one-of-the-best-ever-in-f1|title=Max Verstappen's Brazilian GP drive hailed as 'one of the best ever in F1'|last=Gill|first=Pete|last2=Esler|first2=William|date=14 November 2016|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117113003/http://www.skysports.com/f1/news/12040/10656712/max-verstappens-brazilian-gp-drive-hailed-as-one-of-the-best-ever-in-f1|archive-date=17 November 2016|access-date=17 November 2016}}</ref><ref>{{Verwysing|title=Max Verstappen's Masterclass {{!}} 2016 Brazilian Grand Prix|url=https://www.youtube.com/watch?v=JO3q69x2sXA|access-date=22 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/11/f1-verstappen-brazil-gp-senna-schumacher-comparisons.html|title=Verstappen's Brazil drive earns Senna/Schumacher comparisons|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220122133250/https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/11/f1-verstappen-brazil-gp-senna-schumacher-comparisons.html|archive-date=22 January 2022|access-date=22 January 2022}}</ref> Verstappen het egter onder kritiek deurgeloop van die viermalige wêreldkampioen [[Sebastian Vettel]], wat gesê het dat Verstappen hom laat in die wedren by die Junção-draai van die baan afgedruk het. Die renbeamptes het nie Vettel se siening gedeel nie en besluit dat geen berisping geregverdig was nie.<ref>{{Cite web|url=http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/18041493/max-verstappen-move-was-not-correct|title=Vettel: Verstappen move was 'not correct'|last=Edmondson|first=Laurence|date=14 November 2016|publisher=ESPN|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117113518/http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/18041493/max-verstappen-move-was-not-correct|archive-date=17 November 2016|access-date=17 November 2016}}</ref> ==== 2017–2018: Betroubaarheidskwessies en sy opkoms ==== [[Lêer:Max_Verstappen_overtaking_Lewis_Hamilton_2017_Malaysia_2.jpg|regs|duimnael|Verstappen het sy tweede loopbaanoorwinning by die [[2017 Maleisiese Grand Prix|Maleisiese Grand Prix in 2017]] behaal.]] Gedurende die eerste 14 wedrenne van die 2017-seisoen het Verstappen sewe uitvalle gely, vier weens meganiese probleme,<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/41068214|title=Max Verstappen: Red Bull's reliability unacceptable|publisher=BBC Sport|date=27 August 2017|access-date=12 February 2018|archive-date=30 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830010414/http://www.bbc.com/sport/formula1/41068214|url-status=live}}</ref> en drie weens botsings in die eerste rondte in [[2017 Spaanse Grand Prix|Spanje]], [[2017 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] en [[2017 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]].<ref>[http://www.skysports.com/f1/news/12433/10877127/spanish-gp-valtteri-bottas-triggers-max-verstappen-kimi-raikkonen-crash Spanish GP: Valtteri Bottas triggers Max Verstappen-Kimi Raikkonen crash] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170628083609/http://www.skysports.com/f1/news/12433/10877127/spanish-gp-valtteri-bottas-triggers-max-verstappen-kimi-raikkonen-crash}} – James Galloway and Emily McNally, Sky Sports, 14 May 2017</ref> Van die wedrenne wat hy voltooi het, het hy egter 'n derde plek in [[2017 Chinese Grand Prix|China]] behaal, en in nog vyf wedrenne het hy vierde of vyfde geëindig.<ref name="Standings"/> Sedert die [[2017 Maleisiese Grand Prix|Maleisiese Grand Prix]] het Verstappen 'n sukseslopie geniet. Hy het sy tweede Formule Een-wedren by die [[2017 Maleisiese Grand Prix]] gewen, 'n dag na sy 20ste verjaardag, en die destydse driemalige kampioen Lewis Hamilton in die vroeë stadiums van die wedren vir die voortou verbygesteek.<ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2017/oct/01/max-verstappen-lewis-hamilton-f1-malaysian-grand-prix-race-report-formula-one|title=Max Verstappen beats Lewis Hamilton to win F1's Malaysian Grand Prix|date=1 October 2017|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215041014/https://www.theguardian.com/sport/2017/oct/01/max-verstappen-lewis-hamilton-f1-malaysian-grand-prix-race-report-formula-one|archive-date=15 December 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy het tweede geëindig in die volgende [[2017 Japannese Grand Prix|wedren in Japan]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/974/japan/race-result.html|title=2017 Formula 1 Japanese Grand Prix – Race Result|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20171007170355/https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/974/japan/race-result.html|archive-date=7 October 2017|access-date=24 October 2017}}</ref> Hy het toe derde geëindig by die [[2017 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]], maar is vierde geklassifiseer nadat sy laaste rondte-verbysteek van Kimi Räikkönen as onwettig beskou is.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/975/united-states.html|title=2017 Formula 1 United States Grand Prix – Race Result|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20171022215609/https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/975/united-states.html|archive-date=22 October 2017|access-date=24 October 2017}}</ref> Hy het sy derde Formule Een-wedren by die [[2017 Meksikaanse Grand Prix|Meksikaanse Grand Prix]] gewen, nadat hy Sebastian Vettel in die eerste rondte verbygesteek het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/976/mexico.html|title=Formula 1 Gran Premio de México 2017 – Race Result|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20171027235005/https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/976/mexico.html|archive-date=27 October 2017|access-date=29 October 2017}}</ref> [[Lêer:FIA_F1_Austria_2018_Nr._33_Verstappen.jpg|duimnael|Verstappen by die [[2018 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix van 2018]]]] In die eerste ses wedrenne van die 2018 seisoen was Verstappen betrokke by ten minste een voorval in elke wedren. In [[2018 Australiese Grand Prix|Australië]] het hy vierde gekwalifiseer, maar agter [[Kevin Magnussen]] by die wegspring geval.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/australian-grand-prix/results/qualifying|title=F1 Results – 2018 Australian Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119232004/https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/australian-grand-prix/results/qualifying|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In sy pogings om die posisie terug te neem, het hy verskeie kere wyd gehardloop en sy motor beskadig, met 'n tol wat veroorsaak het dat hy verder teruggeval het. Hy het herstel om uiteindelik die wedren in die sesde plek te voltooi.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/135028/early-damage-a-factor-in-verstappen-spin|title=Early damage a factor in Max Verstappen's Australian GP spin|last1=Mitchell|first1=Scott|date=25 March 2018|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|last2=Cozens|first2=Jack|access-date=30 May 2018|archive-date=2 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702202827/https://www.autosport.com/f1/news/135028/early-damage-a-factor-in-verstappen-spin|url-status=live}}</ref> By die volgende wedren in [[2018 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] het hy tydens kwalifisering gebots en moes in die 15de plek wegspring.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/red-bull-admits-foot-oscillation-caused-verstappen-bahrain-crash-5322006/5322006/|last1=Cooper|first1=Adam|title=Red Bull admits 'foot oscillation' caused Verstappen Bahrain crash|date=13 April 2018|website=Autosport|access-date=30 May 2018|archive-date=2 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702202828/https://www.autosport.com/f1/news/red-bull-admits-foot-oscillation-caused-verstappen-bahrain-crash-5322006/5322006/|url-status=live}}</ref> Hy het 'n produktiewe eerste rondte gehad waarna hy homself in die punte bevind het terwyl hy Lewis Hamilton uitgedaag het. Hy het probeer om die heersende wêreldkampioen aan die begin van rondte twee verby te steek, maar het met die Mercedes-bestuurder gebots en 'n pap wiel opgedoen wat uiteindelik tot skade aan die vering gelei het, wat hom uit die wedren geknikker het.<ref>{{Cite news|url=http://www.skysports.com/f1/news/12514/11316602/bahrain-gp-sebastian-vettel-holds-off-valtteri-bottas-for-victory|title=Bahrain GP: Sebastian Vettel holds off Valtteri Bottas for victory|last=Gill|first=Pete|date=9 April 2018|publisher=Sky Sports F1|access-date=30 May 2018|archive-date=13 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613092534/http://www.skysports.com/f1/news/12514/11316602/bahrain-gp-sebastian-vettel-holds-off-valtteri-bottas-for-victory|url-status=live}}</ref> By die volgende wedren in [[2018 Chinese Grand Prix|China]] het Verstappen vyfde gekwalifiseer en aan die einde van die eerste rondte tot derde opgeskuif.<ref>{{Verwysing|title=2018 Chinese Grand Prix: Race Highlights|date=15 April 2018|url=https://www.youtube.com/watch?v=uiub1DnUnkg|access-date=19 January 2022}}</ref> Beide Red Bull-jaers het tydens 'n veiligheidsmotor vir vars bande by die kuipe aangedoen, wat hulle 'n bandvoordeel bo die voorlopers gegee het. In 'n poging om [[Sebastian Vettel]] vir die derde plek verby te steek, het Verstappen met die kampioenskapleier gebots, wat veroorsaak het dat hy tot agtste geval het en 'n straf van 10 sekondes ontvang het.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen Runs into Vettel {{!}} 2018 Chinese Grand Prix|date=15 April 2018|url=https://www.youtube.com/watch?v=GR3Ls5tcp5A|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy het tot vierde plek herstel, met sy straf wat veroorsaak het dat hy vyfde geklassifiseer is. Spanmaat Ricciardo het die wedren gewen.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/135405/ricciardo-wins-vettel-and-verstappen-collide|title=Chinese Grand Prix: Ricciardo wins, Verstappen and Vettel collide|last=Mitchell|first=Scott|date=15 April 2018|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|access-date=30 May 2018|archive-date=16 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180416043910/https://www.autosport.com/f1/news/135405/ricciardo-wins-vettel-and-verstappen-collide|url-status=live}}</ref> In [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]] was Verstappen in 'n wedrenlange stryd met Ricciardo vir die vierde plek gewikkel. Na talle posisieveranderinge tussen die twee spanmaats tydens die wedren, het Ricciardo tydens 'n verbysteekpoging agter in Verstappen vasgery, waarteen die Nederlander aggressief verdedig het, wat veroorsaak het dat beide motors moes onttrek.<ref>{{Verwysing|title=All The Angles: Ricciardo and Verstappen Crash {{!}} 2018 Azerbaijan Grand Prix|date=29 April 2018|url=https://www.youtube.com/watch?v=36YFQTFzZwU|access-date=19 January 2022}}</ref> Beide bestuurders is deur die span blameer en deur die beamptes berispe.<ref>{{Cite news|url=http://www.skysports.com/f1/news/12433/11352821/max-verstappen-daniel-ricciardo-reprimanded-for-all-red-bull-azerbaijan-gp-crash|title=Max Verstappen, Daniel Ricciardo reprimanded for all-Red Bull Azerbaijan GP crash|last=Galloway|first=James|date=30 April 2018|publisher=Sky Sports F1|access-date=30 May 2018|archive-date=11 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180611131807/http://www.skysports.com/f1/news/12433/11352821/max-verstappen-daniel-ricciardo-reprimanded-for-all-red-bull-azerbaijan-gp-crash|url-status=live}}</ref> Verstappen het in [[2018 Spaanse Grand Prix|Spanje]] teruggeveg met sy eerste podiumplek van die seisoen deur derde agter die Mercedesjaers te eindig en Sebastian Vettel af te weer. Die wedren was egter ook nie sonder voorval nie, aangesien hy tydens die virtuele veiligheidsmotor-periode agter in [[Lance Stroll]] vasgery het, wat geringe voorvlerkskade veroorsaak het.<ref>{{Cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2018/5/winners-and-losers--spanish-grand-prix-edition.html|title=Winners and Losers – Spanish Grand Prix edition|date=14 May 2018|publisher=Formula One|access-date=30 May 2018|archive-date=14 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180514153208/https://www.formula1.com/en/latest/features/2018/5/winners-and-losers--spanish-grand-prix-edition.html|url-status=live}}</ref> In [[2018 Monaco Grand Prix|Monaco]] het Verstappen nog 'n fout gemaak en teen die einde van die derde vrye oefensessie gebots in 'n voorval wat baie gelyk het aan 'n ongeluk wat hy [[2016 Monaco Grand Prix|twee jaar tevore]] op dieselfde plek gehad het.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/136314/ricciardo-fastest-as-verstappen-crashes-in-fp3|title=Monaco GP F1 practice: Ricciardo fastest as Verstappen crashes in FP3|last=Mitchell|first=Scott|date=26 May 2018|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|access-date=30 May 2018|archive-date=16 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181016081329/https://www.autosport.com/f1/news/136314/ricciardo-fastest-as-verstappen-crashes-in-fp3|url-status=live}}</ref> Sy span kon nie sy motor betyds vir kwalifisering herstel nie en Verstappen moes die wedren van agter op die rooster wegspring.<ref name=":13">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/44267114|title=Monaco Grand Prix: Max Verstappen crash 'unnecessary', says Red Bull's Helmut Marko|last=Benson|first=Andrew|date=26 May 2018|publisher=BBC Sport|access-date=30 May 2018|archive-date=14 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614165357/https://www.bbc.com/sport/formula1/44267114|url-status=live}}</ref> Verstappen het nie deelgeneem nie en het nie 'n rondtetyd in kwalifisering opgestel nie, daarom het spanmaat Ricciardo Red Bull se voorsprong op die baan versterk deur die voorste wegspringplek en die wedrenoorwinning te neem. Verstappen het daarin geslaag om twee punte te red deur negende te eindig en ses motors op die baan verby te steek.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/136339/ricciardo-wins-monaco-gp-despite-car-problem|title=Monaco Grand Prix: Daniel Ricciardo wins despite car problem|last=Mitchell|first=Scott|date=27 May 2018|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|access-date=30 May 2018|archive-date=16 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181016032724/https://www.autosport.com/f1/news/136339/ricciardo-wins-monaco-gp-despite-car-problem|url-status=live}}</ref> Spanhoof Christian Horner het kommentaar gelewer oor Verstappen se begin van die seisoen en gesê hy "moet ophou om hierdie foute te maak" en dat hy "by sy spanmaat kan leer", terwyl Helmut Marko, hoof van bestuurdersontwikkeling by Red Bull, gesê het dat Verstappen "te ongeduldig" was.<ref name=":12">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/44267114|title=Monaco Grand Prix: Max Verstappen crash 'unnecessary', says Red Bull's Helmut Marko|last=Benson|first=Andrew|date=26 May 2018|publisher=BBC Sport|access-date=30 May 2018|archive-date=14 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614165357/https://www.bbc.com/sport/formula1/44267114|url-status=live}}</ref> Verstappen lê nou in die sesde plek in die kampioenskap met 35 punte, slegs drie punte voor [[Fernando Alonso]] in die McLaren, en 37 punte agter sy spanmaat in die derde plek, wat twee oorwinnings in die eerste ses wedrenne behaal het.<ref>{{Cite news|last=Woolcock|first=Adam|date=15 April 2018|title=F1 2018: Daniel Ricciardo wins Chinese Grand Prix – as it happened|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/sport/live/2018/apr/15/formula-one-2018-chinese-grand-prix-live|access-date=19 January 2022|issn=0261-3077|archive-date=22 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180422223322/https://www.theguardian.com/sport/live/2018/apr/15/formula-one-2018-chinese-grand-prix-live|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.watch-live-join-our-stream-of-ricciardos-brilliant-2018-monaco-grand-prix.13UtM2BlgsaIn5QzBe6B4l.html|title=F1 REWIND: Watch Daniel Ricciardo's brilliant 2018 Monaco Grand Prix win|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310074110/https://www.formula1.com/en/latest/article.watch-live-join-our-stream-of-ricciardos-brilliant-2018-monaco-grand-prix.13UtM2BlgsaIn5QzBe6B4l.html|archive-date=10 March 2022|access-date=19 January 2022|url-status=live}}</ref> In [[2018 Kanadese Grand Prix|Kanada]] het Verstappen al drie oefensessies geklop en derde gekwalifiseer, twee tiendes agter Sebastian Vettel in die voorste wegspringposisie.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/canadian-grand-prix/results/qualifying|title=F1 Results – 2018 Canadian Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119232005/https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/canadian-grand-prix/results/qualifying|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy het uiteindelik derde geëindig en die vinnigste rondte van die wedren opgestel.<ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2018/jun/10/sebastian-vettel-wins-canadian-grand-prix-f1-championship-lewis-hamilton|title=Sebastian Vettel wins Canadian Grand Prix despite chequered flag mix-up|date=10 June 2018|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20220116233202/https://www.theguardian.com/sport/2018/jun/10/sebastian-vettel-wins-canadian-grand-prix-f1-championship-lewis-hamilton|archive-date=16 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Die volgende wedren in [[2018 Franse Grand Prix|Frankryk]] het hom die tweede plek besorg.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/french-grand-prix/results|title=F1 Results – 2018 French Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119232007/https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/french-grand-prix/results|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2018 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] - Red Bull se tuisbaan - het hy vierde op die wegspringrooster begin, Kimi Räikkönen verbygesteek voordat hy voordeel getrek het uit die onttrekking van [[Valtteri Bottas]] en 'n mislukte kuipestopstrategie deur Lewis Hamilton, wat later van die vierde plek uitgeval het, om die vierde wedrenoorwinning van sy loopbaan te behaal.<ref>{{Verwysing|title=2018 Austrian Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=JNmfS9PSeYg|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2018 Britse Grand Prix|Brittanje]] is Verstappen deur probleme geteister, die eerste oefensessie vroeg voltooi weens 'n ratkasprobleem en in die tweede oefensessie gebots voordat hy weens 'n remprobleem uit die wedren onttrek het.<ref>{{Cite web|url=https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-the-reason-max-verstappen-spun-then-retired-from-the-british-gp/news-story/bf90c9db2308a1b68936d240a7549c95|title=F1: The reason Max Verstappen spun then retired from the British GP|date=8 July 2018|website=Fox Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119232005/https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-the-reason-max-verstappen-spun-then-retired-from-the-british-gp/news-story/bf90c9db2308a1b68936d240a7549c95|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy sou toe vierde in [[2018 Duitse Grand Prix|Duitsland]] eindig nadat strategiefoute 'n herstellende Hamilton verby hom laat kom het toe hy die wedren gewen het.<ref>{{Verwysing|title=2018 German Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=gp-i8vtgzJE|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het die eerste helfte van die seisoen afgesluit met 'n uitval in [[2018 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] en was net-net agter sy spanmaat in die kampioenskap as gevolg van sy eie onlangse verbetering en Ricciardo se onbetroubaarheid.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/ricciardo-weird-reliability-inexplicable/3202443/|title=Ricciardo: 'Weird' reliability inexplicable|date=26 October 2018|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225311/https://www.motorsport.com/f1/news/ricciardo-weird-reliability-inexplicable/3202443/|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/video.race-verstappen-retires-early-in-hungary.6060943592001.html|title=RACE: Verstappen retires early in Hungary|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310022859/https://www.formula1.com/en/latest/video.race-verstappen-retires-early-in-hungary.6060943592001.html|archive-date=10 March 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het 'n baie sterk tweede helfte van die seisoen beleef en podiumplekke in [[2018 Belgiese Grand Prix|België]], [[2018 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]], [[2018 Japannese Grand Prix|Japan]] en die [[2018 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State]] behaal. In laasgenoemde het hy die tweede plek behaal nadat hy vanaf die 18de plek op die rooster weggespring het weens 'n veringfout tydens die kwalifisering. Na die kwalifiseringsessie by die [[2018 Meksikaanse Grand Prix|Meksikaanse Grand Prix]] het Verstappen onthul dat 'n meganiese probleem met sy Red Bull onder rem hom enige kans gekos het om die jongste Formule Een-voorwegspringer ooit te word.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11533294/max-verstappen-unhappy-after-missing-out-on-history-making-pole-position|title=Max Verstappen unhappy after missing out on history-making pole position|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20220212120158/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11533294/max-verstappen-unhappy-after-missing-out-on-history-making-pole-position|archive-date=12 February 2022|access-date=12 February 2022}}</ref> Verstappen het 'n beter begin as Ricciardo gehad en die voortou van die wedren in die eerste draai geneem en die vinnige Mercedes van Lewis Hamilton verbygesteek. Verstappen het sy vyfde loopbaanoorwinning in Meksiko behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.f1-2018-mexican-grand-prix-report.43bcuMZV3i8yk2a8kQw06w.html|title=Mexican Grand Prix 2018 report – Verstappen wins in Mexico as Hamilton takes fifth title|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20181029014936/https://www.formula1.com/en/latest/article.f1-2018-mexican-grand-prix-report.43bcuMZV3i8yk2a8kQw06w.html|archive-date=29 October 2018|access-date=17 February 2022}}</ref> Hy was gereed om die [[2018 Brasiliaanse Grand Prix]] te wen, nadat hy Räikkönen, Vettel, Bottas en Hamilton verbygesteek het. Hy het egter gebots met [[Force India]] -bestuurder [[Esteban Ocon]]. Ocon het 'n stop-en-ry-straf van 10 sekondes vir die voorval ontvang. Na die botsing met Ocon het Verstappen tweede geëindig agter Hamilton. Tydens 'n argument met Ocon na die wedren het Verstappen aan die Force India-bestuurder gestamp, waarvoor hy twee dae se "openbare diens" as 'n straf deur die FIA gekry het..<ref>{{cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/139986/verstappen-given-public-service-for-ocon-shove|title=FIA gives Max Verstappen 'public service' for Esteban Ocon shove|last=Freeman|first=Glenn|website=Autosport|access-date=12 November 2018|archive-date=11 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181111214724/https://www.autosport.com/f1/news/139986/verstappen-given-public-service-for-ocon-shove|url-status=live}}</ref> Hy het toe sy seisoen met nog 'n podiumplek afgesluit toe hy derde in [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] geëindig het. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2018/races/999/abu-dhabi/race-result.html|title=Formula 1 2018 Etihad Airways Abu Dhabi Grand Prix – Race Result|date=25 November 2018|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210113155249/https://www.formula1.com/en/results.html/2018/races/999/abu-dhabi/race-result.html|archive-date=13 January 2021|access-date=25 November 2018}}</ref> Verstappen het die seisoen in die vierde plek in die kampioenskap afgesluit met 249 punte, twee oorwinnings, elf podiumplekke en twee vinnigste rondtes behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2018|title=Max Verstappen in 2018|website=Formula 1 Statistics|archive-url=https://web.archive.org/web/20211219093227/https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2018|archive-date=19 December 2021|access-date=19 December 2021}}</ref> ==== 2019–2020: Dominansie oor spanmaats ==== [[Lêer:Max_Verstappen_during_Hungarian_Formula_1_GP.jpg|duimnael|Verstappen by die [[2019 Hongaarse Grand Prix]], waar hy vir die eerste keer in sy loopbaan heelvoor weggespring het.]] In [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] het Red Bull van Renault- na Honda-krageenhede oorgeskakel.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-red-bull-agree-deal-to-run-honda-engine-technology-until-2025.3wmTSMrtsv6miuwqApz8IT.html|title=Red Bull agree deal to run Honda engine technology until 2025|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215215037/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-red-bull-agree-deal-to-run-honda-engine-technology-until-2025.3wmTSMrtsv6miuwqApz8IT.html|archive-date=15 February 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Nadat Ricciardo vir 2019 na die [[Renault F1|Renault-]]<nowiki/>span verskuif het, het [[Pierre Gasly]] as spanmaat by Verstappen aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11477951/pierre-gasly-joins-red-bull-for-f1-2019|title=Pierre Gasly joins Red Bull for 2019|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20220305224221/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11477951/pierre-gasly-joins-red-bull-for-f1-2019|archive-date=5 March 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het vierde gekwalifiseer en derde in [[2019 Australiese Grand Prix|Australië]] geëindig, die eerste podiumplek vir 'n Honda -aangedrewe jaer sedert die [[2008 Britse Grand Prix]] . <ref>{{Cite web|url=https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-australian-grand-prix-2019-max-verstappen-race-results-red-bull-honda-renault-video-latest-news/news-story/9d6d29140487e11eacfa8296e1f95f22|title=F1 Australian Grand Prix 2019: Max Verstappen sends ominous Red Bull message after Honda milestone|date=17 March 2019|website=Fox Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028172923/https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-australian-grand-prix-2019-max-verstappen-race-results-red-bull-honda-renault-video-latest-news/news-story/9d6d29140487e11eacfa8296e1f95f22|archive-date=28 October 2021|access-date=11 October 2021}}</ref> Verstappen was op koers vir 'n tweede derde plek in [[2019 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] voordat 'n laat veiligheidsmotor hom verhoed het om [[Charles Leclerc]] se sukkelende Ferrari verby te steek, wat hom in die vierde plek gehou het.<ref>{{Verwysing|title=2019 Bahrain Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=0VjWY--QdMA|access-date=19 January 2022}}</ref> Twee verdere vierde plekke het in [[2019 Chinese Grand Prix|China]] en [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]] gevolg, en 'n podium in [[2019 Spaanse Grand Prix|Spanje]] in die derde plek.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/spanish-grand-prix/results|title=F1 Results – 2019 Spanish Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225314/https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/spanish-grand-prix/results|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/azerbaijan-grand-prix/results/race|title=F1 Results – 2019 Azerbaijan Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225311/https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/azerbaijan-grand-prix/results/race|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/chinese-grand-prix/results|title=F1 Results – 2019 Chinese Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013203417/https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/chinese-grand-prix/results|archive-date=13 October 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2019 Monaco Grand Prix|Monaco]] het Verstappen in die derde plek gekwalifiseer, maar is in die pad van Valtteri Bottas in die kuipe vrygelaat, waar hy die tweede plek behaal het, maar gevolglik 'n straf van 5 sekondes ontvang het. Verstappen het die wenstreep in die tweede plek oorgesteek, maar is deur die straf na die vierde plek afgegradeer.<ref>{{Cite web|url=https://www.racefans.net/2019/05/26/verstappen-given-penalty-points-for-failing-to-avoid-contact/|title=Verstappen given penalty points for failing to avoid contact · RaceFans|date=26 May 2019|website=RaceFans|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023170821/https://www.racefans.net/2019/05/26/verstappen-given-penalty-points-for-failing-to-avoid-contact/|archive-date=23 October 2021|access-date=11 October 2021}}</ref> In [[2019 Kanadese Grand Prix|Kanada]] is Verstappen se laaste rondte in die tweede kwalifiseringsessie belemmer deur 'n rooi vlag wat deur [[Kevin Magnussen]] se ongeluk veroorsaak is. Hy kon slegs vyfde geëindig. <ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2019/jun/09/lewis-hamilton-canadian-grand-prix-vettel-penalty|title=Lewis Hamilton handed Canadian Grand Prix win after Vettel's penalty pain|last=Richards|first=Giles|date=9 June 2019|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20220105160525/https://www.theguardian.com/sport/2019/jun/09/lewis-hamilton-canadian-grand-prix-vettel-penalty|archive-date=5 January 2022|access-date=11 January 2022}}</ref> In [[2019 Franse Grand Prix|Frankryk]] het hy in die vierde plek begin en geëindig. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2019/France.html|title=French Grand Prix 2019 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20141028202800/https://www.formula1.com/en/racing/2019/France.html|archive-date=28 October 2014|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2019 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] het Verstappen derde begin, maar 'n swak wegsprong gehad en tot agtste teruggeval. Na 'n stormloop na die voorpunt het hy tot tweede gevorder voordat hy Leclerc kontroversieel verbygesteek het vir die voortou van die wedren met drie rondtes oor.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen's Stunning Fightback {{!}} 2019 Austrian Grand Prix|url=https://www.youtube.com/watch?v=cV0G1zN8kJU|access-date=19 January 2022}}</ref> Dit was die eerste Honda-aangedrewe wedrenoorwinning sedert die [[2006 Hongaarse Grand Prix]].<ref>{{Cite news|last1=McVeigh (earlier)|first1=Niall|last2=Unwin (now)|first2=Will|date=30 June 2019|title=F1: Verstappen's win stands after Austrian Grand Prix stewards inquiry – as it happened|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/sport/live/2019/jun/30/f1-formula-one-austrian-grand-prix-live|access-date=11 January 2022|issn=0261-3077|archive-date=11 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111041738/https://www.theguardian.com/sport/live/2019/jun/30/f1-formula-one-austrian-grand-prix-live|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autoblog.com/2019/07/01/honda-hail-new-beginning-after-first-f1-win-since-2006/|title=Honda hails new beginning after first F1 win since 2006|date=1 July 2019|website=Autoblog|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013203242/https://www.autoblog.com/2019/07/01/honda-hail-new-beginning-after-first-f1-win-since-2006/|archive-date=13 October 2022|access-date=11 January 2022|url-status=live}}</ref> In [[2019 Britse Grand Prix|Brittanje]] was Verstappen vyfde. Die nat en chaotiese [[2019 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]] het soortgelyk aan die wedren in Oostenryk vir Verstappen begin, aangesien 'n swak begin hom agtertoe laat terugval het. Hy sou egter die voortou halfpad deur die wedren erf na 'n ongeluk deur die wedrenleier Hamilton.<ref>{{Verwysing|title=2019 German Grand Prix: Race Highlights|date=28 July 2019|url=https://www.youtube.com/watch?v=RYHQmBULhLc|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen sou sy voorsprong verbeter nadat die baan begin uitdroog het, en sy tweede oorwinning van die seisoen behaal. <ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2019/jul/28/max-verstappen-wins-german-grand-prix-hamilton-error|title=Max Verstappen wins thrilling German GP after Lewis Hamilton error|last=Richards|first=Giles|date=28 July 2019|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20211115040807/https://www.theguardian.com/sport/2019/jul/28/max-verstappen-wins-german-grand-prix-hamilton-error|archive-date=15 November 2021|access-date=29 December 2021}}</ref> In [[2019 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] het hy sy eerste voorste wegspringposisie behaal – en die eerste Nederlandse jaer geword om dit te doen – en die grootste deel van die wedren gelei voordat hy in die laaste rondtes deur Hamilton verbygesteek is, wat nog 'n kuipestop gemaak het vir vars bande in 'n waagstuk om die leier in te haal. <ref>{{Cite web|url=https://www.hartvannederland.nl/nieuws/2019/max-verstappen-pakt-eerste-pole-position-uit-carriere/|title=Max Verstappen pakt eerste pole position uit carrière|date=3 August 2019|publisher=[[:nl:Hart van Nederland]]|language=nl|trans-title=Max Verstappen takes first career pole position|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803222328/https://www.hartvannederland.nl/nieuws/2019/max-verstappen-pakt-eerste-pole-position-uit-carriere/|archive-date=3 August 2019|access-date=4 August 2019}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-brilliantly-hunts-down-verstappen-to-snatch-hungary-victory.4QPgPYGdCXqeEirMjUEhZU.html|title=Hungarian Grand Prix 2019 F1 race report: Hamilton brilliantly hunts down Verstappen to snatch Hungary victory|date=4 August 2019|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211229031344/https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-brilliantly-hunts-down-verstappen-to-snatch-hungary-victory.4QPgPYGdCXqeEirMjUEhZU.html|archive-date=29 December 2021|access-date=29 December 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-takes-maiden-career-pole-in-thrilling-hungary-qualifying.5AABsomaDmZaBusQxjCZuP.html|title=Verstappen takes maiden career pole in thrilling Hungary qualifying|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118131304/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-takes-maiden-career-pole-in-thrilling-hungary-qualifying.5AABsomaDmZaBusQxjCZuP.html|archive-date=18 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> [[Lêer:Fórmula_1_–_Grande_Prêmio_do_Brasil_de_F1_2019_(49080565726).jpg|regs|duimnael|Verstappen op die podium na sy oorwinning in die [[2019 Brasiliaanse Grand Prix]] ]] Voor die [[2019 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] het Verstappen 'n nuwe spanmaat in Alexander Albon gekry, nadat Pierre Gasly terug na Toro Rosso gedegradeer is.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.albon-to-replace-gasly-at-red-bull-from-belgium.5f9BkwxuJ5TF86EPKqqwJa.html|title=Albon to replace Gasly at Red Bull from Belgium|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224174052/https://www.formula1.com/en/latest/article.albon-to-replace-gasly-at-red-bull-from-belgium.5f9BkwxuJ5TF86EPKqqwJa.html|archive-date=24 December 2020|access-date=19 January 2022}}</ref> In die wedren het Verstappen 'n swak wegsprong gehad en met [[Kimi Räikkönen]] by die eerste draai gebots, wat gelei het tot skade aan die vering en Verstappen se eerste uittrede van die seisoen.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-and-raikkonen-bemoan-first-lap-clash.4LEpXoR5Ha6QXl9xd2Ovty.html|title=Verstappen and Raikkonen bemoan first-lap clash|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20190903173008/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-and-raikkonen-bemoan-first-lap-clash.4LEpXoR5Ha6QXl9xd2Ovty.html|archive-date=3 September 2019|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2019 Italiaanse Grand Prix|Italië]] het hy nie 'n tyd tydens kwalifisering opgestel nie nadat sy motor krag in K1 verloor het, maar hy moes reeds van agter op die rooster wegspring weens 'n enjinonderdeelstraf.<ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2019/sep/04/max-verstappen-engine-penalty-monza-italian-grand-prix-back-grid|title=Penalty shunts Max Verstappen to back of F1 grid for Italian Grand Prix|last=Media|first=P. A.|date=4 September 2019|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225312/https://www.theguardian.com/sport/2019/sep/04/max-verstappen-engine-penalty-monza-italian-grand-prix-back-grid|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Nadat hy sy voorvlerk in die eerste rondte beskadig het, het hy herstel om die wedren in die agtste plek te voltooi.<ref>{{Verwysing|title=2019 Italian Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=h-ce3gPMsGc|access-date=19 January 2022}}</ref> Derde en vierde plekke het onderskeidelik in [[2019 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] en [[2019 Russiese Grand Prix|Rusland]] gevolg.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2019/Singapore.html|title=Singapore Grand Prix 2019 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111192803/https://www.formula1.com/en/racing/2019/Singapore.html|archive-date=11 November 2020|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/russian-grand-prix/results|title=F1 Results – 2019 Russian Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225311/https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/russian-grand-prix/results|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Nadat hy skade opgedoen het in 'n botsing met Charles Leclerc in die eerste rondte in [[2019 Japannese Grand Prix|Japan]], het Verstappen sy tweede uitval van die seisoen gely.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-blasts-irresponsible-leclerc-after-lap-1-contact.4yO6ylOGvL0uzhJZ98myCz.html|title=Japanese Grand Prix 2019: Verstappen blasts 'irresponsible' Leclerc after Lap 1 contact|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225325/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-blasts-irresponsible-leclerc-after-lap-1-contact.4yO6ylOGvL0uzhJZ98myCz.html|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2019 Meksikaanse Grand Prix|Meksiko]] het hy in die eerste plek gekwalifiseer nadat hy die vinnigste rondtetyd van die sessie opgestel het, voordat hy 'n roosterstraf opgelê is omdat hy die [[Vlae gebruik in motorwedrenne|geel vlae]] geïgnoreer het na 'n ongeluk deur Valtteri Bottas.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-takes-sensational-mexican-pole-as-bottas-suffers-big-crash.2iQWb1vLhcfSRBothUZyzd.html|title=Mexican Grand Prix 2019 qualifying report: Verstappen takes sensational Mexican pole as Bottas crashes|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028220105/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-takes-sensational-mexican-pole-as-bottas-suffers-big-crash.2iQWb1vLhcfSRBothUZyzd.html|archive-date=28 October 2019|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het vroeg in die wedren 'n pap wiel opgedoen nadat hy met Bottas in aanraking gekom het, en het na die agterkant van die veld geval voordat hy uiteindelik tot sesde plek herstel het <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.mexican-grand-prix-2019-report-and-highlights.2GCUEuCYRquG0pcZeGZuYz.html|title=Mexican Grand Prix 2019 report & highlights: Hamilton closes in on title with supreme Mexico victory|date=27 October 2019|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028191133/https://www.formula1.com/en/latest/article.mexican-grand-prix-2019-report-and-highlights.2GCUEuCYRquG0pcZeGZuYz.html|archive-date=28 October 2019|access-date=29 December 2021}}</ref> 'n Derde plek in die [[2019 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State]] het gevolg, voordat Verstappen die tweede voorste wegspringplek van sy loopbaan met 'n 1:07.508 voorste wegspringplek-rondtetyd in [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]] geneem het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2019/United_States.html|title=United States Grand Prix 2019 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913021847/https://www.formula1.com/en/racing/2019/United_States.html|archive-date=13 September 2020|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-snatches-sensational-interlagos-pole.6QOPSwc0ZAKtVuAsXoaoDI.html|title=Brazilian Grand Prix 2019 qualifying report: Brazilian Grand Prix report: Verstappen snatches sensational Interlagos pole|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220112034257/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-snatches-sensational-interlagos-pole.6QOPSwc0ZAKtVuAsXoaoDI.html|archive-date=12 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In 'n chaotiese wedren het hy Lewis Hamilton twee keer vir die voortou verbygesteek voordat hy sy derde oorwinning van die seisoen behaal het. Verstappen het die seisoen met 'n tweede plek in [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] afgesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.abu-dhabi-grand-prix-2019-race-report-highlights.3W60C6jaqAMKYqcblkhGqg.html|title=Abu Dhabi Grand Prix 2019 race report and highlights: Hamilton rounds off title-winning season with dominant Abu Dhabi win|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20191202061826/https://www.formula1.com/en/latest/article.abu-dhabi-grand-prix-2019-race-report-highlights.3W60C6jaqAMKYqcblkhGqg.html|archive-date=2 December 2019|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het die [[2019 Formule Een-seisoen|2019-seisoen]] in die derde plek in die kampioenskap afgesluit met 278 punte. Hy het drie wedrenoorwinnings, nege podiumplekke, twee voorste wegspringplekke en drie vinnigste rondtes behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2019|title=Max Verstappen in 2019|website=Formula 1 Statistics|archive-url=https://web.archive.org/web/20211219094726/https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2019|archive-date=19 December 2021|access-date=19 December 2021}}</ref> [[Lêer:Max_Verstappen,_2020_pre-season_testing.jpg|duimnael|Verstappen tydens voorseisoentoetse in 2020]] Verstappen het in 2020 voortgegaan om vir Red Bull te jaag, saam met Albon. By die [[2020 Oostenrykse Grand Prix]] het hy tweede weggespring, maar vroeg in die wedren uitgetree nadat 'n vliegwielverwante probleem 'n elektroniese probleem binne die kragbron veroorsaak het. <ref>{{Cite web|url=https://the-race.com/formula-1/albons-dnf-likely-caused-by-hamilton-clash-not-honda-fault/|title=Albon's DNF likely caused by Hamilton clash, not Honda fault|date=10 July 2020|website=The Race|archive-url=https://web.archive.org/web/20200721123813/https://the-race.com/formula-1/albons-dnf-likely-caused-by-hamilton-clash-not-honda-fault/|archive-date=21 July 2020|access-date=21 July 2020}}</ref> Honda het teenmaatreëls ingestel in reaksie op die uittrede. <ref>{{Cite web|url=https://the-race.com/formula-1/honda-has-countermeasures-for-red-bulls-engine-issues/|title=Red Bull, Honda have countermeasures for engine issues|date=9 July 2020|website=The Race|archive-url=https://web.archive.org/web/20200721123808/https://the-race.com/formula-1/honda-has-countermeasures-for-red-bulls-engine-issues/|archive-date=21 July 2020|access-date=21 July 2020}}</ref> By die [[2020 Hongaarse Grand Prix]] het hy in nat toestande tydens die formasierondte gebots terwyl hy op pad na die wegspringrooster was,<ref>{{Verwysing|title=Max Verstappen Crashes On Way To Grid {{!}} 2020 Hungarian Grand Prix|date=19 July 2020|url=https://www.youtube.com/watch?v=k-HpHDpeF8E|access-date=20 January 2022}}</ref> maar hy kon die motor terugry na die wegspringrooster waar sy werktuigkundiges die vering van die motor in die kort tydjie wat oor was voor die begin van die wedren, reggemaak het.<ref>{{Verwysing|title=INSIDE STORY: How Red Bull Performed a Mechanical Miracle in Hungary|date=15 January 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=IGwm1QmwN9s|access-date=20 January 2022}}</ref> Na die herstelwerk het Verstappen van die sewende plek op die wegspringrooster tot die tweede plek teen die einde van die wedren gevorder. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.second-feels-like-a-win-says-verstappen-as-he-recovers-from-pre-race-crash.5rbSAYCw1F215d1dlFvW8A.html|title='Second feels like a win' says Verstappen as he recovers from pre-race crash to podium|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20200720204302/https://www.formula1.com/en/latest/article.second-feels-like-a-win-says-verstappen-as-he-recovers-from-pre-race-crash.5rbSAYCw1F215d1dlFvW8A.html|archive-date=20 July 2020|access-date=21 July 2020}}</ref> Verstappen het die [[70ste Herdenking Grand Prix]] by [[Silverstone-renbaan|Silverstone]] gewen, nadat hy van die vierde plek af weggespring het.<ref name="MVvolgensGR">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2020/aug/09/f1-max-verstappen-70th-anniversary-grand-prix-lewis-hamilton|title=Max Verstappen roars to spectacular victory in 70th Anniversary Grand Prix|last=Giles Richards|date=9 August 2020|publisher=[[The Guardian]], London|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809153202/https://www.theguardian.com/sport/2020/aug/09/f1-max-verstappen-70th-anniversary-grand-prix-lewis-hamilton|archive-date=9 August 2020|access-date=9 August 2020}}</ref> Verstappen het die tweede plek by die [[2020 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] behaal nadat hy derde gekwalifiseer het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2020/Spain.html|title=Spanish Grand Prix 2020 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210111012227/https://www.formula1.com/en/racing/2020/Spain.html|archive-date=11 January 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Belgiese Grand Prix]] het hy 'n podiumplek in die derde plek behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2020/Belgium.html|title=Belgian Grand Prix 2020 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119083704/https://www.formula1.com/en/racing/2020/Belgium.html|archive-date=19 January 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> Hy het twee keer agtereenvolgend onttrek by die [[2020 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse]] en [[2020 Toskaanse Grand Prix|Toskaanse]] Grands Prix, en daarmee die tweede plek in die kampioenskap verloor.<ref>{{Verwysing|title=2020 Italian Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=TB5yhZdF8SI|access-date=20 January 2022}}</ref><ref>{{Verwysing|title=2020 Tuscan Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=R-Yq1AlIwsc|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Russiese Grand Prix|Russiese Grand Prix]] het Verstappen die wedren in die tweede plek voltooi, sy sewende podiumplek van 2020.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2020/Russia.html|title=Russian Grand Prix 2020 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119083834/https://www.formula1.com/en/racing/2020/Russia.html|archive-date=19 January 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Eifelse Grand Prix|Eifelse Grand Prix]] het Verstappen tweede geëindig nadat hy derde gekwalifiseer het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2020/Germany.html|title=Eifel Grand Prix 2020 – German F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119083909/https://www.formula1.com/en/racing/2020/Germany.html|archive-date=19 January 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> Hy het ook daarin geslaag om die vinnigste rondte van die wedren aan te teken.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen's Nurburgring Lap Record: Fastest Lap {{!}} 2020 Eifel Grand Prix {{!}} DHL|url=https://www.youtube.com/watch?v=1TRkAjsB7MA|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] het Verstappen derde gekwalifiseer, maar 'n swak eerste rondte het beteken dat hy teruggesak het na die vyfde plek. Hy het herstel na derde en sy 40ste podiumplek in Formule 1 behaal.<ref>{{Verwysing|title=2020 Portuguese Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=nQ8du5ysxTI|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia Romagna Grand Prix]] het Verstappen gelyk of hy tweede sou eindig omdat [[Valtteri Bottas]] se sukkelende Mercedes al stadiger geraak het, maar 'n skielike pap wiel het hom enige kans op 'n podiumplek ontsê; Verstappen het getol, wat gelei het tot sy vierde uitval van die 2020-seisoen.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen Crashes Out of Podium Position After Right Rear Failure|url=https://www.youtube.com/watch?v=gYcA_ivpSxE|access-date=19 January 2022}}</ref> Tydens vrye oefening vir die [[2020 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] is Verstappen gekritiseer vir kommentaar wat hy oor die spanradio gemaak het na 'n botsing met [[Lance Stroll]], waar hy die woorde "retard" en "mongool" in reaksie op die botsing gebruik het. Verstappen het na die sessie erken dat die woordkeuses wat hy gebruik het "nie korrek" was nie. Die Mongoolse regering en die Mongoolse identiteit het Verstappen gevra om om verskoning te vra vir die kommentaar; die Mongoolse regering het ook die [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] versoek om op te tree oor die kommentaar wat hy gemaak het.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-radio-outburst-portugal-stroll/4901418/|title=Portimao radio comments 'not correct', says Verstappen|last=Cooper|first=Adam|date=30 October 2020|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101033201/https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-radio-outburst-portugal-stroll/4901418/|archive-date=1 November 2020|access-date=12 November 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/mongolia-foreign-minister-letter-verstappen-comments/4901947/|title=Mongolian government wants FIA to act on Verstappen comments|last=Boxall-Legge|first=Jake|date=31 October 2020|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110110951/https://www.motorsport.com/f1/news/mongolia-foreign-minister-letter-verstappen-comments/4901947/|archive-date=10 November 2020|access-date=12 November 2020}}</ref> Verstappen sluit die 2020-seisoen af met 'n derde plek in die kampioenskap, op 214 punte. Hy het twee wedrenoorwinnings, elf podiumplekke, een voorste wegspringplek en drie vinnigste rondtes behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2020|title=Max Verstappen in 2020|website=Formula 1 Statistics|archive-url=https://web.archive.org/web/20211219094724/https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2020|archive-date=19 December 2021|access-date=19 December 2021}}</ref> ==== 2021: Wêreldkampioen na hewige titelstryd met Hamilton ==== [[Lêer:FIA_F1_Austria_2021_Nr._33_Verstappen.jpg|duimnael|Verstappen by die [[2021 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix van 2021]]]] By die [[2021 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] het Verstappen in al die oefensessies voorgeloop en daarna die vierde voorste wegspringposisie van sy loopbaan behaal. Dit was die eerste keer dat hy agtereenvolgende voorste wegspringposisies behaal het.<ref>{{Cite news|title=Max Verstappen takes pole position in F1 Bahrain Grand Prix, Daniel Ricciardo sixth|date=27 March 2021|url=https://www.abc.net.au/news/2021-03-28/max-verstappen-takes-pole-position-in-f1-bahrain-grand-prix/100033884|publisher=Australian Broadcasting Corporation|access-date=30 March 2021|archive-date=30 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210330114816/https://www.abc.net.au/news/2021-03-28/max-verstappen-takes-pole-position-in-f1-bahrain-grand-prix/100033884|url-status=live}}</ref> Hy het teen Lewis Hamilton meegeding vir die wedrenoorwinning, en op rondte 53 het Verstappen Hamilton verbygesteek, maar het van die baan afgery terwyl hy dit gedoen het, wat daartoe gelei het dat hy deur wedrenbeheer opdrag gegee is om Hamilton weer in die voortou te laat en uiteindelik tweede agter Hamilton te eindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.it-is-what-it-is-verstappen-philosophical-about-surrendering-lead-to.1etBIWyqgV0mdhLUCGjqyJ.html|title='It is what it is' – Verstappen philosophical about surrendering lead to Hamilton following off-track pass|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210330120727/https://www.formula1.com/en/latest/article.it-is-what-it-is-verstappen-philosophical-about-surrendering-lead-to.1etBIWyqgV0mdhLUCGjqyJ.html|archive-date=30 March 2021|access-date=30 March 2021}}</ref> By die volgende wedren, die [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]], het Verstappen derde gekwalifiseer met spanmaat [[Sergio Pérez]] tweede, wat die eerste keer was dat hy deur 'n spanmaat geklop is sedert die [[2019 Italiaanse Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.were-not-robots-verstappen-on-messy-q3-that-led-to-being-out-qualified-by-a.a7GbWPG2MnJEtyXOmP1x6.html|title='We're not robots' – Verstappen on 'messy' Q3 that led to being out-qualified by a team mate for first time since 2018|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020100943/https://www.formula1.com/en/latest/article.were-not-robots-verstappen-on-messy-q3-that-led-to-being-out-qualified-by-a.a7GbWPG2MnJEtyXOmP1x6.html|archive-date=20 October 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> By die wegspring kon Verstappen beide Pérez en voorste wegspringplekhouer Hamilton verbysteek om die voortou te neem. Hy het voor gebly na die eerste rondte kuipestoppe sowel as die herbegin, nadat die wedren op rondte 33 opgeskort is. Mededinger Hamilton het tweede geëindig, wat sy kampioenskapsvoorsprong oor Verstappen tot een punt verminder het.<ref name="2021PTGP">{{Citation|title=Race Highlights {{!}} 2021 Portuguese Grand Prix|date=2 May 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=-9-8gvYantk|access-date=19 January 2022|archive-date=24 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225321/https://www.youtube.com/watch?v=-9-8gvYantk|url-status=live}}</ref> In die daaropvolgende [[2021 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] het Verstappen tweede geëindig na 'n lang stryd met Hamilton.<ref name="2021PTGP" /> By die [[2021 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] het die stryd tussen Verstappen en Hamilton voortgeduur, met Hamilton wat 'n vinniger tweestopstrategie gebruik het teenoor Verstappen se eenstopren. Dit het Hamilton die voordeel van vinniger bande gegee, wat hom toegelaat het om Verstappen met etlike rondtes oor in die wedren verby te steek. Hamilton het die oorwinning behaal, met Verstappen wat die tweede en vinnigste rondte geneem het, wat Hamilton se kampioenskapsvoorsprong tot 14 punte verbeter het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.late-pass-secures-hamilton-victory-in-spain-after-race-long-battle-with.5xOxaR8dsRf8zn11GGd8dN.html|title=2021 Spanish Grand Prix race report and highlights: Late pass secures Hamilton victory in Spain after race-long battle with Verstappen|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210509175353/https://www.formula1.com/en/latest/article.late-pass-secures-hamilton-victory-in-spain-after-race-long-battle-with.5xOxaR8dsRf8zn11GGd8dN.html|archive-date=9 Mei 2021|access-date=18 Mei 2021}}</ref> By die volgende ren in [[2021 Monaco Grand Prix|Monaco]] het Verstappen tweede agter [[Charles Leclerc]] gekwalifiseer,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/video.2021-monaco-gp-qualifying-verstappen-rages-at-leclerc-crash-red-flags.1700470908172196475.html|title=2021 Monaco GP Qualifying: Verstappen rages at Leclerc crash red flags|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310032538/https://www.formula1.com/en/latest/video.2021-monaco-gp-qualifying-verstappen-rages-at-leclerc-crash-red-flags.1700470908172196475.html|archive-date=10 Maart 2022|access-date=19 Januarie 2022}}</ref> maar Leclerc het 'n faling van sy motor se dryfas op pad na die wegspringrooster opgedoen en kon nie die ren begin nie. Verstappen het die ren van voor af beheer op pad na die oorwinning. Hamilton (wat sewende gekwalifiseer het) het sewende geëindig, hoewel hy 'n ekstra kampioenskapspunt behaal het deur die vinnigste renrondte op te stel. Die resultaat het Verstappen in staat gestel om die eerste Nederlandse jaer te word wat die Wêreldbestuurderskampioenskap lei,<ref>{{Cite web|url=https://www.ad.nl/formule-1/historische-dubbelslag-verstappen-wint-gp-van-monaco-en-is-eerste-nederlandse-wk-leider-ooit~a06b2fb0/|title=Historische dubbelslag: Verstappen wint GP van Monaco en is eerste Nederlandse WK-leider ooit|last=Noud Bemelen and Rik Spekenbrink|date=23 Mei 2021|publisher=[[Algemeen Dagblad]]|language=nl|trans-title=Historic double: Verstappen wins Monaco GP and is the first Dutch leader of the world championship ever|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523195919/https://www.ad.nl/formule-1/historische-dubbelslag-verstappen-wint-gp-van-monaco-en-is-eerste-nederlandse-wk-leider-ooit~a06b2fb0/|archive-date=23 Mei 2021|access-date=23 Mei 2021}}</ref> met 'n marge van vier punte oor Hamilton.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/57220586|title=Monaco Grand Prix: Max Verstappen takes title lead from Lewis Hamilton with win|last=Benson|first=Andrew|date=23 May 2021|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523152235/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/57220586|archive-date=23 Mei 2021|access-date=23 Mei 2021}}</ref> By die [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] het Verstappen derde agter Leclerc en Hamilton gekwalifiseer.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-curses-stupid-qualifying-in-baku-as-he-loses-another-chance-of.71o8PO388LO4nTLXqmE0SC.html|title=Verstappen curses 'stupid' qualifying session in Baku as he loses another chance of pole to red flag|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125074130/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-curses-stupid-qualifying-in-baku-as-he-loses-another-chance-of.71o8PO388LO4nTLXqmE0SC.html|archive-date=25 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen en Hamilton het Leclerc in die eerste rondtes verbygesteek voordat Verstappen die voortou geneem het deur middel van 'n vinniger kuipestop. Verstappen sou die voortou gemaklik hou tot rondte 46 toe hy 'n bandfaling opgedoen het wat veroorsaak het dat hy teen 'n hoë spoed gebots en onttrek het.<ref>{{Citation|title=Verstappen Crashes Out of Lead After Left Rear Failure {{!}} 2021 Azerbaijan Grand Prix|date=6 June 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=mgAinVHFwls|access-date=19 January 2022|archive-date=28 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128103451/https://www.youtube.com/watch?t=32&v=mgAinVHFwls&feature=youtu.be|url-status=live}}</ref> 'n Fout deur Hamilton tydens die herwegspring het hom na die laaste plek laat val, wat beteken het dat Verstappen sy kampioenskapsvoorsprong behou het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.perez-beats-vettel-to-baku-victory-after-verstappen-crashes-out-from-lead.aLIxuNGxwBFgZ4Z8OhuRw.html|title=2021 Azerbaijan Grand Prix race report and highlights: Perez beats Vettel to Baku victory after Verstappen crashes out from lead late on|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610172247/https://www.formula1.com/en/latest/article.perez-beats-vettel-to-baku-victory-after-verstappen-crashes-out-from-lead.aLIxuNGxwBFgZ4Z8OhuRw.html|archive-date=10 June 2021|access-date=29 June 2021}}</ref> Verstappen het die voorste wegspringplek vir die [[2021 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] behaal.<ref>{{Cite web|title=Max Verstappen's Onboard Pole Lap {{!}} 2021 French Grand Prix|date=19 June 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=gq5-tSxKIcE|access-date=19 January 2022|archive-date=10 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310191135/https://www.youtube.com/watch?v=gq5-tSxKIcE|url-status=live}}</ref> Verstappen se fout in die eerste rondte het Hamilton die voortou gegee, wat Verstappen tydens die kuipestopfase teruggewen het. Verstappen het vir 'n tweede keer van die voortou af by die kuipe aangedoen en die Mercedes-duo agternagesit, deur Hamilton in rondte 52 van 53 vir die wenplek verby te steek.<ref>{{Cite web|title=How Max Verstappen Fought Back To Beat Lewis Hamilton I 2021 French Grand Prix|date=21 June 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=H_Ty1fYKGkQ|access-date=20 January 2022|archive-date=20 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120011131/https://www.youtube.com/watch?v=H_Ty1fYKGkQ|url-status=live}}</ref> Hy het ook 'n bonuspunt vir die vinnigste rondte ontvang, en daarmee sy kampioenskapsvoorsprong tot twaalf punte vergroot<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-triumphs-over-hamilton-after-late-pass-in-scintillating-french.22o4zqXsOtjAcFiaBxva2q.html|title=2021 French Grand Prix race report & highlights: Verstappen triumphs over Hamilton after late pass in scintillating French Grand Prix|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210621004259/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-triumphs-over-hamilton-after-late-pass-in-scintillating-french.22o4zqXsOtjAcFiaBxva2q.html|archive-date=21 June 2021|access-date=29 June 2021}}</ref> en die eerste driekuns van sy loopbaan behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.french-gp-facts-and-stats-verstappens-first-f1-hat-trick-and-a-special.5RdIdqVagUjxZf5rQ3VASt.html|title=French GP Facts & Stats: Verstappen's first F1 hat-trick, and a special podium for Perez|last=Kelly|first=Sean|date=20 June 2021|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210621003951/https://www.formula1.com/en/latest/article.french-gp-facts-and-stats-verstappens-first-f1-hat-trick-and-a-special.5RdIdqVagUjxZf5rQ3VASt.html|archive-date=21 June 2021|access-date=7 July 2022}}</ref> Verstappen het weer die voorste wegspringplek by die [[2021 Stiermarkse Grand Prix|Stiermarkse Grand Prix]] behaal en die wedren van begin tot einde gelei, om hom sy vierde oorwinning van die seisoen te besorg en het sy voorsprong verder tot 18 punte vergroot.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportstiger.com/max-verstappen-wins-styrian-gp-2021-beats-lewis-hamilton-and-valtteri-bottas-in-austria/|title=Max Verstappen wins Styrian GP 2021; beats Lewis Hamilton and Valtteri Bottas in Austria|date=27 June 2021|website=SportsTiger|archive-url=https://web.archive.org/web/20210627144914/https://www.sportstiger.com/max-verstappen-wins-styrian-gp-2021-beats-lewis-hamilton-and-valtteri-bottas-in-austria/|archive-date=27 June 2021|access-date=27 June 2021}}</ref> Verstappen het die voorste wegspringplek by die [[2021 Oostenrykse Grand Prix]] behaal, elke rondte van begin tot einde gelei, die vinnigste rondte opgestel en die wedren gewen vir sy eerste Grand Slam in sy loopbaan,<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-waltzes-to-second-win-in-a-row-at-red-bull-ring-as-bottas-beats.31KpLIZDzipY9FhputWqf7.html|title=Verstappen waltzes to second win in a row at Red Bull Ring, as Bottas beats Norris to P2|date=4 July 2021|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211130235934/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-waltzes-to-second-win-in-a-row-at-red-bull-ring-as-bottas-beats.31KpLIZDzipY9FhputWqf7.html|archive-date=30 November 2021|access-date=19 June 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fia.com/news/f1-verstappen-extends-title-lead-austrian-grand-prix-grand-slam-hamilton-finishes-fourth|title=F1 – Verstappen extends title lead with Austrian Grand Prix grand slam as Hamilton finishes fourth|date=4 July 2021|website=Federation Internationale de l'Automobile|archive-url=https://web.archive.org/web/20210704160816/https://www.fia.com/news/f1-verstappen-extends-title-lead-austrian-grand-prix-grand-slam-hamilton-finishes-fourth|archive-date=4 July 2021|access-date=4 July 2021}}</ref> as die jongste om dit te doen.<ref>{{Cite web|url=https://www.essentiallysports.com/f1-news-what-is-a-grand-slam-in-f1/|title=What Is a Grand Slam in F1?|last=Aggarwal|first=Abhay|date=15 July 2021|website=EssentiallySports|archive-url=https://web.archive.org/web/20210717162011/https://www.essentiallysports.com/f1-news-what-is-a-grand-slam-in-f1/|archive-date=17 July 2021|access-date=17 July 2021}}</ref> Met hierdie oorwinning het Verstappen ook die eerste jaer geword wat drie wedrenne in drie agtereenvolgende naweke gewen het, aanvanklik by die [[2021 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] op 20 Junie, toe die [[2021 Stiermarkse Grand Prix|Stiermarkse Grand Prix]] op 27 Junie en laastens die [[2021 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] op 4 Julie.<ref>{{Cite web|url=https://www.gpblog.com/en/news/88345/verstappen-has-little-interest-in-the-grand-slam-as-long-as-we-win.html|title=Verstappen has little interest in the grand slam: 'As long as we win'|year=2021|website=gpblog.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709191340/https://www.gpblog.com/en/amp/88345/verstappen-has-little-interest-in-the-grand-slam-as-long-as-we-win|archive-date=9 July 2021|access-date=4 July 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bleachersnews.com/austrian-gp-post-race-reaction-from-max-perez-and-horner/|title=Austrian GP: Post-Race reaction from Max, Perez and Horner|date=4 July 2021|website=Bleachers News|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709213140/https://www.bleachersnews.com/austrian-gp-post-race-reaction-from-max-perez-and-horner/|archive-date=9 July 2021|access-date=4 July 2021}}</ref> By die volgende wedren, die [[2021 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]], was Verstappen betrokke in 'n hoëspoedbotsing met Hamilton in die ''[[Silverstone-renbaan|Copse]]''-draai op die eerste rondte. Dit het gelei tot 'n 51''g''-botsing teen die versperring.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen & Hamilton Collide at Silverstone {{!}} 2021 British Grand Prix|date=18 July 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=oIKel6jVD3Q|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappens-silverstone-crash-power-unit-given-the-all-clear-by-honda-after.4gmPYE3cbWVQzNGN1mbYlc.html|title=Verstappen's Silverstone crash power unit given the all-clear by Honda after Friday running in Hungary|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118142945/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappens-silverstone-crash-power-unit-given-the-all-clear-by-honda-after.4gmPYE3cbWVQzNGN1mbYlc.html|archive-date=18 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy is ná die ongeluk na die [[Silverstone-renbaan]] se mediese sentrum geneem en is toe na die Coventry-hospitaal geneem vir voorsorgmaatreëls en verdere assessering, voordat hy uiteindelik Sondagaand om 22:00 ontslaan is.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12358463/british-gp-lewis-hamilton-wins-dramatic-home-race-after-big-max-verstappen-crash-as-title-lead-is-cut|title=British GP: Lewis Hamilton wins dramatic home race after big Max Verstappen crash as title lead is cut|date=18 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20220317051534/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12358463/british-gp-lewis-hamilton-wins-dramatic-home-race-after-big-max-verstappen-crash-as-title-lead-is-cut|archive-date=17 March 2022|access-date=18 July 2021}}</ref> Hamilton sou die wedren wen en Verstappen se voorsprong in die kampioenskap tot agt punte laat krimp.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-overcomes-first-lap-collision-with-verstappen-to-hunt-down-leclerc.AgFOAxlzlpWSTiHS0Hsbe.html|title=2021 British Grand Prix race report & highlights: Hamilton overcomes first-lap collision with Verstappen to hunt down Leclerc for 8th British GP win|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210718220128/https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-overcomes-first-lap-collision-with-verstappen-to-hunt-down-leclerc.AgFOAxlzlpWSTiHS0Hsbe.html|archive-date=18 July 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> By die volgende wedren, die [[2021 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]], het Verstappen se motor skade gely in 'n botsing tussen verskeie motors in rondte 1, waar Mercedes-jaer [[Valtteri Bottas]] as skuldig beskou is. Hy het die wedren in die tiende plek geëindig, wat na negende bevorder is nadat Sebastian Vettel gediskwalifiseer is. Die uitslag van die wedren het Hamilton die voortou in die kampioenskap laat neem.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/31381/12370206/hungarian-gp-max-verstappen-red-bull-rue-brutal-valtteri-bottas-triggered-start-chaos-after-lost-title-leads|title=Hungarian GP: Max Verstappen, Red Bull rue 'brutal' Valtteri Bottas-triggered start chaos after lost title leads|last=Galloway|first=James|date=2 August 2021|website=skysports.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210805035034/https://www.skysports.com/f1/news/31381/12370206/hungarian-gp-max-verstappen-red-bull-rue-brutal-valtteri-bottas-triggered-start-chaos-after-lost-title-leads|archive-date=5 August 2021|access-date=4 August 2021}}</ref> Na die somerrustyd het Verstappen by die [[2021 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] op die voorste wegspringplek gekwalifiseer, voor Williams-bestuurder [[George Russell]] in die tweede plek en Lewis Hamilton in die derde plek.<ref>{{Verwysing|title=Qualifying Highlights {{!}} 2021 Belgian Grand Prix|date=28 August 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=E_CvS-dN99Y|access-date=19 January 2022}}</ref> Die wedren is vir drie rondtes gehou, almal agter die veiligheidsmotor, met die amptelike wedrenuitslae geneem vanaf die volgorde aan die einde van die eerste rondte, met Hamilton en Verstappen wat albei hul kwalifiserende posisies behou het. Aangesien minder as 75% van die wedrenafstand voltooi is, is halwe punte toegeken, wat daartoe gelei het dat Verstappen die gaping na Hamilton tot drie punte verminder het.<ref>{{cite news|last=Benson|first=Andrew|title=Max Verstappen declared winner of aborted rain-hit Belgian Grand Prix|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/58377097|publisher=BBC Sport|access-date=29 August 2021|archive-date=29 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210829172106/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/58377097|url-status=live}}</ref> By die [[2021 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]] het Verstappen weer op die voorste wegspringplek gekwalifiseer en Hamilton met 0.038 sekondes geklop.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-says-technical-issues-prevented-pole-lap-being-even-faster-around.63hSAhZT8QfMy86azal66v.html|title=Verstappen says technical issues prevented Dutch GP pole lap being even faster around 'incredible' Zandvoort|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118232921/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-says-technical-issues-prevented-pole-lap-being-even-faster-around.63hSAhZT8QfMy86azal66v.html|archive-date=18 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Tydens die wedren kon Verstappen aanvalle van beide Mercedes-jaers afweer om die oorwinning te behaal en die voortou in die Bestuurderskampioenskap met drie punte te neem.<ref name="RedBull.com">{{Cite web|url=https://www.redbull.com/int-en/dutch-f1-grand-prix-2021-race-report|title=Dutch Grand Prix 2021: race report and reaction|date=5 September 2021|website=RedBull.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218075510/https://www.redbull.com/int-en/dutch-f1-grand-prix-2021-race-report|archive-date=18 December 2021|access-date=18 December 2021}}</ref> Vir die [[2021 Russiese Grand Prix|Russiese Grand Prix]] moes Verstappen agter op die rooster wegspring omdat hy sy kwota enjinonderdele oorskry het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-set-to-start-russian-gp-from-the-back-of-the-grid-after-engine.7f6jFpCcP8YyCh2A8UEGMw.html|title=Verstappen set to start Russian GP from the back of the grid after engine change|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030080928/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-set-to-start-russian-gp-from-the-back-of-the-grid-after-engine.7f6jFpCcP8YyCh2A8UEGMw.html|archive-date=30 October 2021|access-date=26 September 2021}}</ref> Hy het sy posisie verbeter, en nadat hy laat in die wedren 'n vroeë kuipestop vir intermediêre bande geneem het, het hy tweede geëindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.thecheckeredflag.co.uk/2021/09/max-verstappen-we-made-a-great-decision-with-the-timing-and-took-the-right-lap-to-pit/|title=Max Verstappen: "We made a great decision with the timing and took the right lap to pit"|date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927094249/https://www.thecheckeredflag.co.uk/2021/09/max-verstappen-we-made-a-great-decision-with-the-timing-and-took-the-right-lap-to-pit/|archive-date=27 September 2021|access-date=27 September 2021}}</ref> By die [[2021 Turkse Grand Prix|Turkse Grand Prix]] het Verstappen tweede gekwalifiseer met Bottas op die voorste wegspringplek.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2021/oct/09/valtteri-bottas-turkish-f1-gp-pole-lewis-hamilton-max-verstappen|title=Valtteri Bottas gets Turkish F1 GP pole in boost for fastest man Lewis Hamilton|date=9 October 2021|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20211009132422/https://www.theguardian.com/sport/2021/oct/09/valtteri-bottas-turkish-f1-gp-pole-lewis-hamilton-max-verstappen|archive-date=9 October 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Met die wedren wat in nat toestande plaasgevind het, en al die jaers die volle wedren op intermediêre bande was, het Verstappen tweede agter Bottas geëindig en die voortou in die bestuurderskampioenskap met ses punte geneem terwyl Hamilton vyfde geëindig het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/58863226|title=Turkish Grand Prix: Valtteri Bottas wins as Max Verstappen retakes title lead|last=Benson|first=Andrew|date=10 October 2021|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022194759/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/58863226|archive-date=22 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> [[Lêer:2021_United_States_Grand_Prix_23_(cropped).jpg|duimnael|Verstappen ding teen Lewis Hamilton mee om die voortou tydens die [[2021 Verenigde State Grand Prix]] te neem.]] By die [[2021 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] het Verstappen die voorste wegspringplek in die kwalifisering geneem en Hamilton met 0.209 sekondes geklop.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-verstappen-pips-hamilton-to-pole-position-with-sensational-final.6zcE50igI0cWw2XVigtY6x.html|title=2021 United States Grand Prix qualifying report and highlights: Verstappen beats Hamilton to pole position with sensational final lap in Austin|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211208094708/https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-verstappen-pips-hamilton-to-pole-position-with-sensational-final.6zcE50igI0cWw2XVigtY6x.html|archive-date=8 December 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het die wedren gewen en sy voorsprong in die Bestuurderskampioenskap tot twaalf punte vergroot, terwyl Hamilton tweede geëindig het met die vinnigste rondtetyd.<ref name="BBC Sport 2021">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/59032201|title=Title battle heads into its climax|date=25 October 2021|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218072035/https://www.bbc.com/sport/formula1/59032201|archive-date=18 December 2021|access-date=18 December 2021}}</ref> By die [[2021 Meksikostad Grand Prix]] het Verstappen derde gekwalifiseer met 'n verskil van 0.350 sekondes teenoor die voorste wegspringhouer Bottas.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-mercedes-shock-red-bull-as-bottas-takes-pole-ahead-of-hamilton-in.2dTyrMJFp6YU4FliMrIYQ0.html|title=Mexico City qualifying: Mercedes shock Red Bull as Bottas takes pole ahead of Hamilton|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205223654/https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-mercedes-shock-red-bull-as-bottas-takes-pole-ahead-of-hamilton-in.2dTyrMJFp6YU4FliMrIYQ0.html|archive-date=5 December 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen se hoofmededinger, Hamilton, het tweede gekwalifiseer. Met die wegspring het Verstappen die voortou van Bottas en Hamilton in draai 1 geneem en die wedren gewen; en gevolglik sy voorsprong in die kampioenskap tot 19 punte vergroot.<ref name="Fox Sports 2021">{{Cite web|url=https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-news-mexico-grand-prix-2021-lewis-hamilton-max-verstappen-drivers-championship-standings-next-race-latest/news-story/9d8474f15bb968196e6b29d772b50f4c|title=Hamilton has vowed to 'keep on fighting'. But his F1 crown is finally starting to slip|date=8 November 2021|website=Fox Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206233354/https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-news-mexico-grand-prix-2021-lewis-hamilton-max-verstappen-drivers-championship-standings-next-race-latest/news-story/9d8474f15bb968196e6b29d772b50f4c|archive-date=6 December 2021|access-date=18 December 2021}}</ref> Verstappen en Hamilton het elk die laaste rondte van die kampioenskap—die [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] by [[Yas Marina-renbaan|Yas Marina]] —met presies 369.5 punte betree, met Verstappen wat met terugtelling voorloop.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/how-can-lewis-hamilton-win-the-2021-f1-title/6857947/|title=How can Lewis Hamilton win the 2021 F1 title?|date=6 December 2021|website=Autosport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220212104346/https://www.autosport.com/f1/news/how-can-lewis-hamilton-win-the-2021-f1-title/6857947/|archive-date=12 February 2022|access-date=12 February 2022}}</ref> Verstappen het met byna vier tiendes van 'n sekonde vir die voorste wegspringplek gekwalifiseer, maar het 'n stadige wegspring gehad en die voorsprong aan Hamilton in draai een verloor. Hy het probeer om Hamilton by draai ses verby te steek, wie kontroversieel die baan afgesny en die voorsprong sonder straf behou het; die beamptes het geag dat geen voordeel verkry is nie, te midde van Verstappen en Red Bull se klagtes. Verstappen was meer as 10 sekondes agter Hamilton totdat 'n veiligheidsmotor met vyf rondtes oor ontbied is, na 'n ongeluk waarby [[Nicholas Latifi]] betrokke was. Die onttrekking van die veiligheidsmotor en die daaropvolgende hervatting van die wedren met een rondte oor, is met verdere kontroversie begroet; wedrendirekteur Michael Masi het slegs 'n sekere aantal verbygesteekte motors toegelaat, wat tyd bespaar het om die wedren weer te begin sodra die baan skoongemaak is. Verstappen het daarin geslaag om Hamilton in draai vyf van die laaste rondte van die wedren verby te steek om die eerste Wêreldbestuurderskampioen van Nederland en die 34ste algeheel te word.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/59628024|title=Max Verstappen wins title after last-lap overtake of Lewis Hamilton, Mercedes protests rejected|publisher=BBC Sport|date=12 December 2021|access-date=14 December 2021|archive-date=14 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211214231835/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/59628024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.com/how-verstappen-joined-f1s-list-of-world-champions|title=How Verstappen joined F1's list of World Champions|date=12 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213045157/https://racingnews365.com/how-verstappen-joined-f1s-list-of-world-champions|archive-date=13 December 2021|access-date=13 December 2021|url-status=live}}</ref> Mercedes het geprotesteer en gesê dat hulle van voorneme is om teen die wedrenuitslae te appelleer, en aangevoer dat alle motors wat agter was, toegelaat moes gewees het om onder die regulasies weer verby te kom, maar Red Bull het teenargumenteer dat dit nie in die regulasies gespesifiseer is nie, met die woord "enige" wat gebruik word in teenstelling met "almal".<ref>{{Cite web|url=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_58_-_2021_abu_dhabi_grand_prix_-_decision_-_mercedes_protest_art._48.12.pdf|title=Decision – Mercedes Protest Art. 48.12|date=12 December 2021|publisher=[[FIA|Fédération Internationale de l'Automobile]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212191155/https://www.fia.com/sites/default/files/doc_58_-_2021_abu_dhabi_grand_prix_-_decision_-_mercedes_protest_art._48.12.pdf|archive-date=12 December 2021|access-date=19 December 2021}}</ref> Die protes is vervolgens verwerp, wat Verstappen as die Wêreldbestuurderskampioen bevestig het; die FIA het die bewoording van die reël vanaf 2022 gewysig.<ref>{{Cite web|url=https://www.fia.com/2021-f1-abu-dhabi-grand-prix-report-world-motor-sport-council-19-march-2022|title=2021 F1 Abu Dhabi Grand Prix – Report to the World Motor Sport Council – 19 March 2022|date=19 March 2022|website=Federation Internationale de l'Automobile|archive-url=https://web.archive.org/web/20220324224707/https://www.fia.com/2021-f1-abu-dhabi-grand-prix-report-world-motor-sport-council-19-march-2022|archive-date=24 March 2022|access-date=25 March 2022}}</ref> Verstappen is deur ''[[Autosport]]'' en ''The Race'' as die beste bestuurder van die seisoen aangewys,<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/ranking-the-top-10-formula-1-drivers-of-2021/6929359/|title=Ranking the top 10 Formula 1 drivers of 2021|last=Kalinauckas|first=Alex|date=20 December 2021|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20220902103245/https://www.autosport.com/f1/news/ranking-the-top-10-formula-1-drivers-of-2021/6929359/|archive-date=2 September 2022|access-date=14 December 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/top-10-formula-1-drivers-of-2021-our-verdict/|title=Top 10 Formula 1 drivers of 2021 – Our verdict|last=Beer|first=Matt|date=14 December 2021|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526143840/https://www.the-race.com/formula-1/top-10-formula-1-drivers-of-2021-our-verdict/|archive-date=26 May 2024|access-date=14 December 2024}}</ref> terwyl hy ook in die amptelike meningspeilings van mede-bestuurders en spanhoofde geloof is.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/exclusive-the-top-10-f1-drivers-of-2021-as-chosen-by-the-drivers.6DWHaJ3vf5A3jc7hO9ivkz|title=EXCLUSIVE: The Top 10 F1 drivers of 2021 – as chosen by the drivers|last=Barretto|first=Lawrence|date=28 December 2021|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518221918/https://www.formula1.com/en/latest/article/exclusive-the-top-10-f1-drivers-of-2021-as-chosen-by-the-drivers.6DWHaJ3vf5A3jc7hO9ivkz|archive-date=18 May 2024|access-date=14 December 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/revealed-f1s-team-bosses-choose-their-top-10-drivers-of-2021.1sK8ysV0LK0MIbeNsHAkgY|title=REVEALED: F1's team bosses choose their Top 10 drivers of 2021|last=Barretto|first=Lawrence|date=27 December 2021|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212123759/https://www.formula1.com/en/latest/article/revealed-f1s-team-bosses-choose-their-top-10-drivers-of-2021.1sK8ysV0LK0MIbeNsHAkgY|archive-date=12 December 2024|access-date=14 December 2024}}</ref> Mark Hughes van ''Motor Sport'' het Verstappen ook eerste geplaas en sy seisoen beskryf as 'n "verbluffende kombinasie van spoed en renvaardigheid, heeltemal vreesloos, ongelooflike vasberadenheid en vermoë om van teëspoed terug te kom".<ref>{{Cite magazine|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/february-2022/78/2021s-top-10-f1-drivers-rated/|title=2021's top 10 F1 drivers rated|last=Hughes|first=Mark|date=February 2022|website=Motor Sport|access-date=14 December 2024|issn=0027-2019|archive-date=22 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240622004438/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/february-2022/78/2021s-top-10-f1-drivers-rated/|url-status=live}}</ref> ==== 2022: Dominante tweede titel ==== [[Lêer:RB18_JapaneseGP_FP2.jpg|duimnael|Verstappen tydens die [[2022 Japannese Grand Prix]], waar hy sy tweede Wêreldbestuurderskampioenskap gewen het.]] In Maart 2022 het Verstappen 'n kontrakverlenging van vyf jaar met [[Red Bull Racing]] vir die 2023 tot 2028 seisoene onderteken.<ref name=":3">{{cite web |date=3 March 2022 |title=Max Verstappen signs bumper new deal with Red Bull until end of 2028 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-verstappen-signs-bumper-new-deal-with-red-bull-until-end-of-2028.7Csixu7ehVLNr5mDgFQ1Q7.html |access-date=3 March 2022 |publisher=Formula One |archive-date=3 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303100618/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-verstappen-signs-bumper-new-deal-with-red-bull-until-end-of-2028.7Csixu7ehVLNr5mDgFQ1Q7.html |url-status=live}}</ref> Van hierdie seisoen af sou hy die nommer 1 in plaas van sy gereelde nommer 33 as die heersende wêreldkampioen gebruik.<ref>{{cite web|date=18 January 2022|title=Why Verstappen plans to use number 1 on his car, but Hamilton decided not to|url=https://racingnews365.com/why-verstappen-will-use-number-1-on-his-car-but-hamilton-didnt|access-date=24 April 2024|publisher=Racingnews365.com|archive-date=24 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240424144505/https://racingnews365.com/why-verstappen-will-use-number-1-on-his-car-but-hamilton-didnt|url-status=live}}</ref> Verstappen moes tydens die seisoen-opener [[2022 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] weens 'n brandstofprobleem uit die tweede plek onttrek. Hy het die [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]] gewen, nadat hy voordeel getrek het uit 'n kuipestop tydens veiligheidsmotortoestande om spanmaat en voorste wegspringplek-sitter [[Sergio Pérez]] verby te steek, maar het nog 'n brandstofverwante uitval uit die tweede plek tydens die [[2022 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] gely. Dit het hom na drie wedrenne 46 punte agter die kampioenskapsvoorloper [[Charles Leclerc]] gelaat. Verstappen het gereageer deur die volgende drie wedrenne te wen; hy het 'n naelrenoorwinning en 'n Grand Slam by die [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]] behaal,<ref>{{cite web |last=Kelly |first=Sean |date=24 April 2022 |title=Facts and Stats: A grand slam first, and Red Bull's maiden double score at Imola |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.facts-and-stats-a-grand-slam-first-and-red-bulls-maiden-double-score-at.7nAGUuihqzKZA9PoyCUCf6.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712125614/https://www.formula1.com/en/latest/article.facts-and-stats-a-grand-slam-first-and-red-bulls-maiden-double-score-at.7nAGUuihqzKZA9PoyCUCf6.html |archive-date=12 July 2022 |access-date=7 July 2022 |publisher=Formula One}}</ref> vanaf die derde plek op die rooster by die [[2022 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] gewen en voordeel getrek uit Leclerc se onttrekking by die [[2022 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] om die Bestuurderskampioenskap te lei. Verdere oorwinnings het by die [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] gevolg, waar Leclerc weer uitgeval het, en vanaf die voorste wegspringplek by die [[2022 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]]. Verstappen het tweede gekwalifiseer by die [[2022 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]], maar vloerskade weens die oorry van puin het sy vordering benadeel en tot 'n sewende plek gelei.<ref>{{Cite web|title=Verstappen reveals part of floor was 'completely destroyed' by debris after lowly P7 finish at Silverstone|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-reveals-part-of-floor-was-completely-destroyed-by-debris-after.d6CvA4vD6cW9QskPADpst.html|access-date=5 July 2022|website=formula1|archive-date=5 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705143942/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-reveals-part-of-floor-was-completely-destroyed-by-debris-after.d6CvA4vD6cW9QskPADpst.html|url-status=live}}</ref> Hy het die voorste wegspringplek by die [[2022 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] ingeneem en die naelren gewen, maar is deur Leclerc in die wedren verbygesteek en het tweede geëindig, wat sy kampioenskapsvoorsprong oor Leclerc tot 38 punte laat krimp het. Hierna het Verstappen vyf wedrenne agtereenvolgens gewen. Die voorwegspringer Leclerc, het uit die [[2022 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] geval, wat Verstappen laat wen het. Probleme met sy kragbron het beteken dat hy tiende vir die [[2022 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] gekwalifiseer het,<ref>{{Cite web |date=30 July 2022 |title=F1: Power unit fault "painful" for Verstappen after surprise pace |url=https://www.racefans.net/2022/07/30/power-unit-fault-painful-for-verstappen-after-cars-pace-surprises/ |access-date=30 July 2022 |website=RaceFans |archive-date=30 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220730212753/https://www.racefans.net/2022/07/30/power-unit-fault-painful-for-verstappen-after-cars-pace-surprises/ |url-status=live}}</ref> maar verbystekings in die eerste rondtes en ondergange tydens kuipestoppe het beteken dat hy die oorwinning behaal het, ten spyte daarvan dat hy kortliks die voortou verloor het na 'n tolslag.<ref>{{Cite web |last=Wood |first=Will |date=31 July 2022 |title=Verstappen spins and wins from 10th on grid as Ferrari pair finish off the podium |url=https://www.racefans.net/2022/07/31/verstappen-spins-wins-from-10th-on-grid-as-ferrari-pair-finish-off-podium/ |access-date=31 July 2022 |website=RaceFans |archive-date=31 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220731231826/https://www.racefans.net/2022/07/31/verstappen-spins-wins-from-10th-on-grid-as-ferrari-pair-finish-off-podium/ |url-status=live}}</ref> Hy het die vinnigste kwalifiserende tyd by die [[2022 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] opgestel, maar is na die 14de plek op die rooster gedegradeer weens 'n kragbronkomponentstraf. Ten spyte hiervan het hy teen rondte 12 die leiding oorgeneem en gewen.<ref name="belg2022">{{cite web |title=Verstappen cruises to Belgian Grand Prix victory from P14 as Perez completes Red Bull 1–2 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-cruises-to-belgian-grand-prix-victory-from-p15-as-perez-completes.2J5xxc79o1DGvziQOegt7i.html |publisher=Formula One |access-date=28 August 2022 |archive-date=29 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220829080749/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-cruises-to-belgian-grand-prix-victory-from-p15-as-perez-completes.2J5xxc79o1DGvziQOegt7i.html |url-status=live}}</ref> Hy het die voorste wegspringplek en sy 30ste wedrenoorwinning by sy tuiswedren, die [[2022 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]], behaal en toe van die sewende plek op die rooster by die [[2022 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]] gewen. Verstappen se wenlopie is by die [[2022 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] beëindig. Hy het tydens kwalifisering sonder brandstof gaan staan en moes die wedren as agtste begin.<ref>{{Cite web |date=1 October 2022 |title=Leclerc claims pole position by 0.022s from Perez in stunning wet-dry Singapore qualifying as Verstappen takes P8 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.leclerc-claims-pole-position-by-0-022s-from-perez-in-stunning-wet-dry.1VYcL6oJ34e4vHUpdJtDca.html |access-date=3 October 2022 |publisher=Formula One |archive-date=8 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608120702/https://www.formula1.com/en/latest/article.leclerc-claims-pole-position-by-0-022s-from-perez-in-stunning-wet-dry.1VYcL6oJ34e4vHUpdJtDca.html |url-status=live}}</ref> Hy het plekke aan die begin verloor en moes later 'n ekstra kuipestop maak weens 'n steeks wiel, en het sewende geëindig. Oorwinning vanaf die voorste plek by die verkorte [[2022 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] het hom 'n voorsprong van 113 punte op die punteleer gegee met vier wedrenne oor, wat hom sy tweede Wêreldbestuurderskampioenskap verseker het.<ref name="Morlidge 2022">{{cite web |last=Morlidge |first=Matt |title=Max Verstappen crowned 2022 F1 world champion amid Japanese GP confusion after winning wet race |publisher=Sky Sports |date=9 October 2022 |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12707671/max-verstappen-crowned-2022-f1-world-champion-amid-japanese-gp-confusion-after-winning-wet-race |access-date=9 October 2022 |archive-date=9 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221009090638/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12707671/max-verstappen-crowned-2022-f1-world-champion-amid-japanese-gp-confusion-after-winning-wet-race |url-status=live}}</ref> Hy het die volgende twee wedrenne gewen, die [[2022 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State]] en [[2022 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad Grands Prix]], sesde geëindig by die [[2022 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] na 'n botsing met Lewis Hamilton, en die seisoenfinaal [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] uit die voorste plek gewen. Aboe Dhabi was sy vyftiende oorwinning van die jaar, en hy het die rekord van dertien wedrenoorwinnings in 'n seisoen wat deur [[Michael Schumacher]] in 2004 en [[Sebastian Vettel]] in 2013 gedeel is, gebreek. Hy het die kampioenskap met 454 punte gewen en [[Lewis Hamilton]] se 2019 rekord van 413 geklop.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/max-by-numbers-the-incredible-stats-behind-verstappens-2022-championship.5CEqUJDvM2QHafTv0Zs63q|title=MAX BY NUMBERS: The amazing stats behind Verstappen's 2022 title winning campaign|publisher=Formula One|first=Nadim|last=Bart-Williams|date=25 November 2022|access-date=31 March 2024|archive-date=31 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240331134653/https://www.formula1.com/en/latest/article/max-by-numbers-the-incredible-stats-behind-verstappens-2022-championship.5CEqUJDvM2QHafTv0Zs63q|url-status=live}}</ref> ==== 2023: Rekordbrekende derde titel ==== [[Lêer:FIA F1 Austria 2023 Race (1).jpg|duimnael|regs|Verstappen lei die wedren by die [[2023 Oostenrykse Grand Prix]]]] Verstappen het vir die [[2023 Formule Een-seisoen|2023-seisoen]] saam met [[Sergio Pérez]] by Red Bull aangebly. Sy seisoen het begin met 'n oorwinning vanaf die voorste plek by die [[2023 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]]. 'n Dryfasfout in kwalifisering by die [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]] het gelei tot 'n 15de plek-wegspring, maar hy het plekke in die wedren verower om tweede agter Pérez te eindig.<ref>{{cite web |last=Boxall-Legge |first=Jake |date=18 March 2023 |title=F1 Saudi Arabian GP: Perez grabs pole as Verstappen hits trouble |url=https://www.motorsport.com/f1/news/f1-saudi-arabian-gp-perez-grabs-pole-as-verstappen-hits-trouble/10445464/ |access-date=20 March 2023 |website=Motorsport.com |archive-date=20 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230320210723/https://www.motorsport.com/f1/news/f1-saudi-arabian-gp-perez-grabs-pole-as-verstappen-hits-trouble/10445464/ |url-status=live}}</ref> Hy het weer vanaf die voorste wegspringplek by die [[2023 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] gewen, ten spyte daarvan dat hy plekke aan die Mercedes-jaers tydens die wedren verloor het,<ref name="Sky Sports - wild finish">{{cite web |last=Johnston |first=Sam |date=2 April 2023 |title=Australian GP: Max Verstappen holds off Lewis Hamilton for victory after wild finish to chaotic race |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12847996/australian-gp-max-verstappen-holds-off-lewis-hamilton-for-victory-after-wild-finish-to-chaotic-race |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409110829/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12847996/australian-gp-max-verstappen-holds-off-lewis-hamilton-for-victory-after-wild-finish-to-chaotic-race |archive-date=9 April 2023 |access-date=2 April 2023 |publisher=Sky Sports F1}}</ref> maar het tweede geëindig na Pérez, wat 'n veiligheidsmotor-kuipestop gemaak het, by die [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]].<ref>{{cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-azerbaijan-gp-perez-leads-dominant-red-bull-1-2-from-leclerc/10463146/|title=F1 Azerbaijan GP: Perez leads dominant Red Bull 1–2 from Leclerc|last=Boxall-Legge|first=Jake|website=Autosport|date=30 April 2023|access-date=30 April 2023|archive-date=30 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230430222636/https://www.autosport.com/f1/news/f1-azerbaijan-gp-perez-leads-dominant-red-bull-1-2-from-leclerc/10463146/|url-status=live}}</ref> Hierna het Verstappen se rekordwenreeks begin. Hy het negende by die [[2023 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] weggespring toe rooi vlae in kwalifisering sy rondte gekniehalter het, maar die voorlopers, ook Pérez, verbygesteek om te wen. Die volgende vier wedrenne, die [[2023 Monaco Grand Prix|Monaco-]], [[2023 Spaanse Grand Prix|Spaanse]], [[2023 Kanadese Grand Prix|Kanadese]] en [[2023 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grands Prix]], is gemaklik vanaf die voorste wegspringplek deur Verstappen gewen, insluitend Red Bull se 100ste oorwinning in Kanada<ref>{{cite web |last=Boxall-Legge |first=Jake |date=18 June 2023 |title=F1 Canadian GP: Verstappen clinches Red Bull's 100th F1 win |url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-canadian-gp-race-report/10484848/ |website=Autosport |access-date=19 June 2023 |archive-date=19 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619103008/https://www.autosport.com/f1/news/f1-canadian-gp-race-report/10484848/ |url-status=live}}</ref> en 'n naelrenoorwinning in Oostenryk. Hy het die voorste wegspringplek by die [[2023 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] geneem, maar kortliks die voortou aan Lando Norris verloor voordat hy die posisie herwin het om te wen. Hy het 0.003 sekondes agter Lewis Hamilton by die Hongaarse Grand Prix gekwalifiseer, maar hom by die eerste draai verbygesteek en die oorwinning behaal. Hy het die voorste wegspringplek en die oorwinning in die Belgiese Grand Prix naelren behaal en die vinnigste kwalifiseringstyd opgestel, maar die wedren sesde begin weens 'n enjinonderdeelstraf. Hy het Pérez verbygesteek om die wedren te wen. Hy het vanaf die voorste wegspringplek die reëngeteisterde Nederlandse Grand Prix gewen en was weer seëvierend by die Italiaanse Grand Prix ten spyte daarvan dat hy agter [[Carlos Sainz jr.]] gekwalifiseer het. Hierdie oorwinning was sy tiende agtereenvolgende oorwinning, wat [[Sebastian Vettel]] se rekord van nege van 2013 gebreek het,<ref>{{Cite web |last=Saunders |first=Nate |date=3 September 2023 |title=Verstappen claims record 10th straight F1 win in Italy |url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/38319156/max-verstappen-claims-record-10th-straight-f1-win-italian-grand-prix |access-date=3 September 2023 |website=ESPN.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20230903144505/https://www.espn.com/f1/story/_/id/38319156/max-verstappen-claims-record-10th-straight-f1-win-italian-grand-prix |archive-date=3 September 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-charges-to-monza-victory-for-record-breaking-10th-successive-f1.6jCUOTZ4lZB3kxfIiwsiHK.html |title=Verstappen charges to Monza victory for record-breaking 10th successive F1 win |date=3 September 2023 |website=Formula One |author=Formula One Management |access-date=21 September 2023 |archive-date=3 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230903164334/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-charges-to-monza-victory-for-record-breaking-10th-successive-f1.6jCUOTZ4lZB3kxfIiwsiHK.html |url-status=live}}</ref> en Red Bull se vyftiende agtereenvolgende oorwinning, 'n rekord wat voorheen deur [[McLaren]] met elf in 1988 gehou is. Beide Red Bulls is in K2 by die [[2023 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] uitgeskakel en kon nie 'n indruk in die wedren maak nie, met Verstappen en Pérez wat onderskeidelik vyfde en agtste geëindig het, wat ook sy wenlopie beëindig het.<ref>{{Cite web |title=Sainz takes sensational Singapore Grand Prix victory |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.sainz-holds-off-norris-and-fast-charging-mercedes-pair-to-take-sensational.16sNsRUz2MAFyXxSE3RdwX.html |access-date=18 September 2023 |publisher=Formula One |archive-date=17 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230917160814/https://www.formula1.com/en/latest/article.sainz-holds-off-norris-and-fast-charging-mercedes-pair-to-take-sensational.16sNsRUz2MAFyXxSE3RdwX.html |url-status=live}}</ref> Dit sou die enigste onderbreking in Verstappen se sukses wees, aangesien hy die oorblywende sewe wedrenne van die seisoen gewen het. Sy oorwinning vanaf die voorste plek by die [[2023 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] het Red Bull hul sesde Vervaardigerskampioenskapstitel besorg. <ref>{{Cite news |last=Richards |first=Giles |date=24 September 2023 |title=Max Verstappen on verge of F1 world title after winning Japanese Grand Prix |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/sep/24/max-verstappen-on-brink-of-f1-world-title-after-winning-japanese-grand-prix |access-date=25 September 2023 |issn=0261-3077 |archive-date=26 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926114547/https://www.theguardian.com/sport/2023/sep/24/max-verstappen-on-brink-of-f1-world-title-after-winning-japanese-grand-prix |url-status=live}}</ref> Hy het sy derde Wêreldbestuurderskampioenskapstitel by die [[2023 Katarse Grand Prix|Katarse Grand Prix-naelren]] beklink, ten spyte daarvan dat hy tweede na [[Oscar Piastri]] geëindig het,<ref>{{Cite web |date=7 October 2023 |title=Verstappen secures third F1 world title as Piastri takes Sprint victory in Qatar |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-secures-third-f1-world-title-as-piastri-takes-sprint-victory-in.4d0SLopnXU9W8uzefnJmu3.html |access-date=8 October 2023 |publisher=Formula One |archive-url=https://web.archive.org/web/20231011012612/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-secures-third-f1-world-title-as-piastri-takes-sprint-victory-in.4d0SLopnXU9W8uzefnJmu3.html |archive-date=11 October 2023 |url-status=live}}</ref> en toe die wedren vanaf die voorste plek gewen. Hy het die gewen, ten spyte daarvan dat hy sesde weggespring het weens 'n rondtetydverlies in kwalifisering. Hy het agter beide Ferraris by die [[2023 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] gekwalifiseer, maar albei jaers verbygesteek om die oorwinning te behaal. Hy het die voorste plek en die oorwinning by die [[2023 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] behaal en die naelren gewen nadat hy die voorloper, [[Lando Norris]], by die eerste draai verbygesteek het. Hy het agter [[Charles Leclerc]] by die [[2023 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas Grand Prix]] weggespring en 'n straf gekry omdat hy hom van die baan gedwing het, maar Verstappen het die voortou teruggewen om te wen. Sy voorste wegspringplek en oorwinning by die seisoen-eindigende [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] was sy negentiende oorwinning van die jaar, wat sy eie rekord van vyftien van 2022 verbeter het. Hy het 575 punte aangeteken, meer as dubbel dié van die tweede geplaasde Pérez en het daarmee sy eie punterekord van 2022 verbeter. ==== 2024: Vierde titel te midde van 'n gesukkel by Red Bull ==== [[Lêer:FIA F1 Austria 2024 Nr. 1 Verstappen.jpg|duimnael|links|Verstappen (hier afgeneem gedurende die [[2024 Oostenrykse Grand Prix]]) het sewe van die 10 vroeë rondtes in 2024 gewen.]] Verstappen het die [[2024 Formule Een-seisoen|2024-seisoen]] afgeskop met sy vyfde Grand Slam by die [[2024 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]]<ref>{{Cite web|url=https://racer.com/2024/03/02/verstappen-reigns-supreme-in-bahrain-gp/|title=Verstappen reigns supreme in Bahrain GP|last=Lamonato|first=Michael|date=2 March 2024|website=racer.com|access-date=6 May 2024|archive-date= 6 Mei 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240506154157/https://racer.com/2024/03/02/verstappen-reigns-supreme-in-bahrain-gp/|url-status=dead}}</ref> en dit opgevolg met nog 'n voorste wegspringplek en oorwinning by die [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]], sy 100ste Formule Eenpodium.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.its-88-missed-podiums-verstappen-reflects-on-100th-f1-rostrum-appearance-as.4WpkyUZDh8agq8FasXlNdK.html|title='It's 88 missed podiums!' – Verstappen reflects on 100th F1 rostrum appearance as he praises 'fantastic' Bearman|date=9 March 2024|website=Formula One Management|archive-url=https://web.archive.org/web/20240309222336/https://www.formula1.com/en/latest/article.its-88-missed-podiums-verstappen-reflects-on-100th-f1-rostrum-appearance-as.4WpkyUZDh8agq8FasXlNdK.html|archive-date=9 March 2024|access-date=6 May 2024}}</ref> Hy het weer die voorste wegspringplek by die [[2024 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] ingeneem, maar het op rondte 4 uitgeval, sy eerste onttrekking sedert die [[2022 Australiese Grand Prix|2022-uitgawe van die wedren]], met die remme aan die brand, wat sy wenlopie van nege wedrenne en 43 wedren-voltooiingreeks beëindig het.<ref name="race-report">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/sainz-storms-to-victory-amid-drama-in-australia-as-verstappen-retires-and.4ZVm82EhKLMcVIHurBPr8N|title=Sainz storms to victory amid drama in Australia|date=24 March 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240324063853/https://www.formula1.com/en/latest/article/sainz-storms-to-victory-amid-drama-in-australia-as-verstappen-retires-and.4ZVm82EhKLMcVIHurBPr8N|archive-date=24 March 2024|access-date=24 March 2024}}</ref> Dit is gevolg deur 'n voorste wegspringplek en oorwinning by die [[2024 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-leads-home-perez-for-red-bull-one-two-at-japanese-gp-after-early.1rtPVvnBYJgZIEppNtk6ZD|title=Verstappen leads home Perez for Red Bull one-two at Japanese GP after early drama|date=7 April 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240407092737/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-leads-home-perez-for-red-bull-one-two-at-japanese-gp-after-early.1rtPVvnBYJgZIEppNtk6ZD|archive-date=7 April 2024|access-date=7 April 2024}}</ref> Hy het die naelren by die [[2024 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]] gewen nadat hy vierde weggespring het,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-hamilton-in-dramatic-shanghai-sprint.6B8IBGCczrPy6jLU3ztepf|title=Verstappen beats Hamilton in dramatic Shanghai Sprint|date=20 April 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240420143726/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-hamilton-in-dramatic-shanghai-sprint.6B8IBGCczrPy6jLU3ztepf|archive-date=20 April 2024|access-date=21 April 2024}}</ref> en toe die voorste wegspringplek en oorwinning in die wedren behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-norris-and-perez-in-action-packed-chinese.3Uz5CwNh5tEQt62umIGhob|title=Verstappen charges to victory over Norris and Perez in action-packed Chinese GP|date=21 April 2024|website=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240421124322/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-norris-and-perez-in-action-packed-chinese.3Uz5CwNh5tEQt62umIGhob|archive-date=21 April 2024|access-date=22 April 2024}}</ref> Hy het nog 'n naelrenoorwinning by die [[2024 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] behaal<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-sprint-race-win-over-leclerc-and-perez-in-miami.3ziV5jwPsEc5HCQ1ODdIUF|title=Verstappen charges to Sprint win over Leclerc and Perez in Miami|date=4 May 2024|website=Formula One|access-date=5 May 2024}}</ref> en in die voorste plek weggespring, maar die voortou tydens die kuipestoppe aan Lando Norris afgestaan. Hy kon hierna nie die plek terugwen nie en het die wedren in die tweede plek voltooi.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-beats-verstappen-for-breakthrough-maiden-f1-victory-in-action-packed.7f9W6X9L3kPQILyO3NljL1|title=Norris beats Verstappen for breakthrough maiden F1 victory in action-packed Miami Grand Prix|date=5 May 2024|website=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240513225014/https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-beats-verstappen-for-breakthrough-maiden-f1-victory-in-action-packed.7f9W6X9L3kPQILyO3NljL1|archive-date=13 May 2024|access-date=6 May 2024}}</ref> Hy het [[Ayrton Senna]] se rekord van agt agtereenvolgende voorste wegspringplekke by die [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]] geëwenaar<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/c8vvpq703geo|title=Very special to equal Senna pole record – Verstappen|last=Benson|first=Andrew|date=18 May 2024|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518190928/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/c8vvpq703geo|archive-date=18 May 2024|access-date=18 May 2024}}</ref> en dit in sy vyfde oorwinning van die seisoen omskep. Sy lopie het by die [[2024 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] geëindig waar hy slegs sesde gekwalifiseer en geëindig het; Verstappen het opgemerk dat sy RB20 tyd verloor teen sy mededingers in lae-spoeddraaie.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-pinpoints-issue-that-cost-him-a-lot-of-lap-time-in-monaco.2UIL0fxvgaAIHuG1SQIvcC|title=Verstappen pinpoints issue that cost him 'a lot of lap time' in Monaco qualifying as pole run comes to an end|date=25 May 2024|publisher=Formula One|access-date=28 May 2024}}</ref> Verstappen en George Russell het identiese rondtetye in die kwalifisering by die [[2024 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]] opgestel, maar Russell het op voorste wegspringplek begin aangesien hy sy rondtetyd eerste opgestel het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/ive-missed-this-feeling-russell-hails-mercedes-progress-after-canada-pole-as.3FNoF51rSbAhHwUKUjTn2u|title='I've missed this feeling!' – Russell hails Mercedes progress after Canada pole as he vows to 'go for it' on race day|date=8 June 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240609165448/https://www.formula1.com/en/latest/article/ive-missed-this-feeling-russell-hails-mercedes-progress-after-canada-pole-as.3FNoF51rSbAhHwUKUjTn2u|archive-date=9 June 2024|access-date=9 June 2024}}</ref> Beide jaers is deur Norris verbygesteek, maar Verstappen het Russell later verbygesteek en toe die voortou van Norris tydens die kuipestoppe afgeneem om sy 60ste wedrenoorwinning te behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-norris-to-victory-in-thrilling-wet-dry-canadian-gp.6ytkbh7iDTWC3pJBwiaboI|title=Verstappen beats Norris to victory in thrilling wet/dry Canadian GP|date=9 June 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240609235243/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-norris-to-victory-in-thrilling-wet-dry-canadian-gp.6ytkbh7iDTWC3pJBwiaboI|archive-date=9 June 2024|access-date=10 June 2024}}</ref> Hy het tweede agter Norris by die [[2024 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] gekwalifiseer, maar hom aan die begin verbygesteek en toe Russell verbygesteek om vir die sewende keer in 2024 te wen.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-holds-of-norris-challenge-to-seal-victory-at-the-spanish-grand.7a5UhXMAtkhbslSDNiPVes|title=Verstappen just holds off Norris to win super-tight Spanish Grand Prix as Hamilton claims first podium of 2024|date=23 June 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715020622/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-holds-of-norris-challenge-to-seal-victory-at-the-spanish-grand.7a5UhXMAtkhbslSDNiPVes|archive-date=15 July 2024|access-date=23 June 2024}}</ref> Verstappen het die naelloop vanaf voorste wegspringplek by die [[2024 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] gewen<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-piastri-and-norris-to-victory-after-epic-austria-sprint.okkV70ksnFFlGE8bmvGId|title=Verstappen beats Piastri and Norris to victory after epic Austria Sprint battle|date=29 June 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715020804/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-piastri-and-norris-to-victory-after-epic-austria-sprint.okkV70ksnFFlGE8bmvGId|archive-date=15 July 2024|access-date=21 July 2024}}</ref> en toe die vinnigste vir die hoofwedren gekwalifiseer.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1239/austria/qualifying.html|title=Formula 1 Qatar Airways Austrian Grand Prix 2024 – Qualifying|date=29 June 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240629154701/https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1239/austria/qualifying.html|archive-date=29 June 2024|access-date=29 June 2024}}</ref> Hy het die grootste deel van die wedren gelei, maar is deur Norris in die laaste rondtes uitgedaag voordat die twee jaers gebots het; Verstappen is 'n tydstraf opgelê vir die veroorsaak van die botsing en het die wedren vyfde voltooi.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-claims-surprise-win-in-austria-after-verstappen-and-norris.2Kmxvn4a42JYDFhvklagYk|title=Russell claims surprise win in Austria after Verstappen and Norris dramatically collide in battle for the lead|website=www.formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715020740/https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-claims-surprise-win-in-austria-after-verstappen-and-norris.2Kmxvn4a42JYDFhvklagYk|archive-date=15 July 2024|access-date=4 July 2024}}</ref> Hy het later opgemerk dat die ongeluk nie sy noue vriendskap met Norris beïnvloed het nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/im-not-there-to-crash-you-out-verstappen-shares-details-of-post-austria-chat.4rRZCOwj7apVXWktQlD6fr|title='I'm not there to crash you out' – Verstappen shares details of post-Austria chat with Norris after 'silly' coming together|website=Formula One official website|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706192607/https://www.formula1.com/en/latest/article/im-not-there-to-crash-you-out-verstappen-shares-details-of-post-austria-chat.4rRZCOwj7apVXWktQlD6fr|archive-date=6 July 2024|access-date=7 July 2024}}</ref> Hy het vierde gekwalifiseer by die [[2024 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] en Norris in die laaste rondtes verbygesteek om tweede agter Lewis Hamilton te eindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13174568/british-gp-lewis-hamilton-holds-off-max-verstappen-to-claim-record-ninth-victory-at-silverstone|title=British GP: Lewis Hamilton holds off Max Verstappen to claim record ninth victory at Silverstone|date=7 July 2024|website=skysports.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715162017/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13174568/british-gp-lewis-hamilton-holds-off-max-verstappen-to-claim-record-ninth-victory-at-silverstone|archive-date=15 July 2024|access-date=21 July 2024}}</ref> Hy het derde by die [[2024 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] begin, maar met Hamilton gebots en vyfde geëindig. Hy het sy span se renstrategie gekritiseer en voorgestel dat die RB20 nou agter die renwenner [[McLaren MCL38]] was wat pas betref.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/i-want-things-to-be-done-better-fumes-verstappen-after-hungarian-gp-as-he.4FBWinVnmuhICOvt8rIg6c|title='I want things to be done better' fumes Verstappen after Hungarian GP as he admits Red Bull now behind McLaren|date=21 July 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240722223931/https://www.formula1.com/en/latest/article/i-want-things-to-be-done-better-fumes-verstappen-after-hungarian-gp-as-he.4FBWinVnmuhICOvt8rIg6c|archive-date=22 July 2024|access-date=21 July 2024}}</ref> Verstappen het die vinnigste by die [[2024 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] gekwalifiseer, maar het buite die top tien begin weens 'n enjinonderdeelstraf.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1242/belgium/starting-grid.html|title=Formula 1 Rolex Belgian Grand Prix 2024 – Starting Grid|date=26 July 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240720125208/https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1242/belgium/starting-grid.html|archive-date=20 July 2024|access-date=26 July 2024}}</ref> Hy het posisies herwin en is vierde in die wedren geklassifiseer,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1242/belgium/race-result.html|title=Formula 1 Rolex Belgian Grand Prix 2024 – Race Result|date=28 July 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240616005227/https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1242/belgium/race-result.html|archive-date=16 June 2024|access-date=28 July 2024}}</ref> wat sy voorsprong in die kampioenskap tot 78 punte oor Norris vergroot met die aanvang van die somerpouse.<ref>{{Cite web|url=https://www.statsf1.com/en/2024/belgique/championnat.aspx|title=Belgium 2024 – Championship|date=21 July 2024|website=Stats F1|archive-url=https://web.archive.org/web/20240802082453/https://www.statsf1.com/en/2024/belgique/championnat.aspx|archive-date=2 August 2024|access-date=28 July 2024}}</ref> {{Multibeeld|align=right|image1=2024-08-25_Motorsport,_Formel_1,_Großer_Preis_der_Niederlande_2024_STP_3849_by_Stepro.jpg|image2=2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3989 by Stepro.jpg|footer=Verstappen lei 17 rondtes en maak tweede klaar ná Norris by die [[2024 Nederlandse Grand Prix]]}} By sy tuiswedren, die [[2024 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]], het Verstappen tweede agter Norris gekwalifiseer en die voortou by die eerste draai oorgeneem, maar is later deur Norris verbygesteek en het tweede geëindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-fights-back-against-verstappen-to-end-home-heros-run-of-dutch-gp-wins.3IPKJnhPnBEjWGAfrGeZQo|title=Norris fights back against Verstappen to end home hero's run of Dutch GP wins|date=25 August 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240825145838/https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-fights-back-against-verstappen-to-end-home-heros-run-of-dutch-gp-wins.3IPKJnhPnBEjWGAfrGeZQo|archive-date=25 August 2024|access-date=26 August 2024}}</ref> Hy het gekwalifiseer en buite die top vier geëindig by beide die [[2024 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse]] en [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grands Prix]],<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-thrills-the-tifosi-to-triumph-at-monza-ahead-of-piastri-and-norris.1aiYZF3rWZp2Q9yQtcuvqV|title=Leclerc thrills the Tifosi as he triumphs at Monza|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240901150111/https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-thrills-the-tifosi-to-triumph-at-monza-ahead-of-piastri-and-norris.1aiYZF3rWZp2Q9yQtcuvqV|archive-date=1 September 2024|access-date=16 September 2024}}</ref> waarna Red Bull die voortou in die Vervaardigerskampioenskap aan McLaren afgestaan het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c5y00xzxjz4o|title='McLaren's constructors' lead a seismic development'|last=Andrew Benson|date=15 September 2024|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240916001436/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c5y00xzxjz4o|archive-date=16 September 2024|access-date=16 September 2024}}</ref> Hy het toe tweede na Norris by die [[2024 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] geëindig, wat sy kampioenskapsvoorsprong tot 52 punte verminder het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-dominates-singapore-gp-to-cut-verstappens-title-lead-again.MZ20MuNu3E9hLQmNEg2Tc|title=Norris dominates Singapore GP to cut Verstappen's title lead again|date=22 September 2024|website=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240922141751/https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-dominates-singapore-gp-to-cut-verstappens-title-lead-again.MZ20MuNu3E9hLQmNEg2Tc|archive-date=22 September 2024|access-date=22 September 2024}}</ref> Verstappen het sy motor as "fucked" beskryf by die amptelike perskonferensie in Singapoer, 'n uitlating wat hom 'n straf van die FIA besorg het, en om "werk van openbare belang te verrig".<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-ordered-to-do-public-service-work-for-swearing-in-press-conference/10656035/|title=Verstappen ordered to do public service work for swearing in press conference|last=Noble|first=Jonathan|last2=Gale|first2=Ewan|date=20 September 2024|website=motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240925165255/https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-ordered-to-do-public-service-work-for-swearing-in-press-conference/10656035/|archive-date=25 September 2024|access-date=29 September 2024}}</ref> Hy het gereageer deur 'n geïmproviseerde mediasessie buite die perskonferensiekamer aan te bied (uit protes),<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-protests-swearing-punishment-in-singapore-gp-press-conference/10656678/|title=Verstappen stages press conference protest against FIA swearing penalty|last=Boxall-Legge|first=Jake|last2=Vording|first2=Ronald|date=21 September 2024|website=motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927205552/https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-protests-swearing-punishment-in-singapore-gp-press-conference/10656678/|archive-date=27 September 2024|access-date=29 September 2024}}</ref> en later voorgestel dat die besluit hom kon dryf om die sport te verlaat.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-silly-punishment-for-swearing-makes-me-rethink-f1-future/10657123/|title=Verstappen questioning his F1 future over swearing punishment|last=Boxall-Legge|first=Jake|date=22 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240928002946/https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-silly-punishment-for-swearing-makes-me-rethink-f1-future/10657123/|archive-date=28 September 2024|access-date=29 September 2024}}</ref> Hy het die naelren by die [[2024 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] gewen en is derde in die wedren geklassifiseer voor Norris, wat gepenaliseer is omdat hy Verstappen van die baan af verbygesteek het. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-leads-dominant-ferrari-one-two-in-austin-as-norris-loses-third-to.3VSTWKOy40Ta1vvtlwHBff|title=Leclerc leads dominant Ferrari one-two in Austin as Norris loses third to Verstappen after penalty|date=20 October 2024|website=formula1.com|access-date=25 October 2024}}</ref> Dit het Verstappen se kampioenskapsvoorsprong vir die eerste keer sedert die [[2024 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] vergroot. Hy het tweede by die [[2022 Meksikostad Grand Prix]] weggespring, maar het 20 sekondes se strawwe ontvang vir sy bestuurspraktyk tydens 'n stryd om plek met Norris, wat gelei het tot 'n sesde plek, wat sy kampioenskapsvoorsprong tot 47 punte verminder het. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-reflects-on-his-penalties-from-norris-battle-in-mexico-as-he.3QrpuZHhdIvBsKGRdUNcBx|title=Verstappen reflects on his penalties from Norris battle in Mexico as he highlights 'biggest problem'|date=28 October 2024|website=formula1.com|access-date=28 October 2024}}</ref> Verstappen is vierde in die [[2024 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix-naelren]] geklassifiseer nadat hy 'n straf tydens 'n virtuele veiligheidsmotor ontvang het,<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/42150303/max-verstappen-handed-five-second-penalty-sprint|title=Brazil GP: Max Verstappen handed five-second penalty in sprint|last=Edmondson|first=Laurence|date=2 November 2024|website=ESPN|access-date=10 November 2024}}</ref> en het die wedren vanaf die 17de plek begin na 'n enjinstraf, terwyl Norris op die voorste wegspringplek gekwalifiseer het. Hy het sewe posisies in die eerste rondte ingehaal, met verdere plekke wat verkry is deur verskeie belangrike verbysteke, asook om die verslegtende toestande op sy intermediêre bande tot die [[Vlae gebruik in motorwedrenne|rooi vlagperiode]] te oorleef.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-reflects-on-rollercoaster-sao-paulo-super-sunday-after-sublime.1jfpVX3N0rQoSRJCWrLKSH|title=Verstappen reflects on 'absolutely crazy' Sao Paulo GP after sublime climb from P17 to victory as he extends title lead|date=3 November 2024|website=[[Formula 1]]|access-date=24 November 2024}}</ref> Hierna – en met sy verbysteek vir die voortou op Ocon – het Verstappen tien van die elf vinnigste rondtes van die wedren opgestel, met sy vinnigste 1.045 sekondes vinniger as enige van sy mededingers;<ref>{{Cite web|url=https://www.total-motorsport.com/f1-2024-brazilian-gp-fastest-lap/#:~:text=Verstappen%20pumped%20in%20fastest%20lap,F1%202024%20Brazilian%20GP%20victory.|title=F1 2024 Brazilian GP – Fastest Lap|last=Sutton|first=Brandon|date=3 November 2024|website=Total Motorsport|access-date=10 November 2024}}</ref> hy het met 'n marge van 19 sekondes gewen, wat sy kampioenskapsvoorsprong tot 62 punte verhoog het.<ref name="SP24stat">{{Cite web|url=https://www.planetf1.com/features/max-verstappen-stats-f1-2024-brazilian-grand-prix-win|title=Revealed: Six crazy Max Verstappen stats from insane Brazilian Grand Prix win|last=Blackstock|first=Elizabeth|date=4 November 2024|website=Planet F1|access-date=10 November 2024}}</ref> Verstappen is deur sy medejaers asook kritici geprys vir sy vernuf;<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/42187848/brazil-gp-max-verstappen-win-hailed-hamilton-alonso|title=Brazil GP: Max Verstappen's win hailed by Hamilton, Alonso|last=Saunders|first=Nate|date=4 November 2024|website=ESPN|archive-url=https://web.archive.org/web/20241110012149/https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/42187848/brazil-gp-max-verstappen-win-hailed-hamilton-alonso|archive-date=10 November 2024|access-date=10 November 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://racingnews365.com/hill-offers-verstappen-praise-after-red-bull-rot-ends|title=Hill offers Verstappen praise after Red Bull 'rot' ends|website=RacingNews365|date=5 November 2024|access-date=10 November 2024|first=Nick|last=Golding}}</ref><ref>{{Cite news |last=Coleman |first=Madeline |title=Max Verstappen delivers iconic São Paulo GP win, expanding title lead on Lando Norris |url=https://www.nytimes.com/athletic/5894586/2024/11/03/max-verstappen-brazil-gp-win-lando-norris/ |access-date=25 November 2024 |work=The New York Times |date=3 November 2024 |issn=0362-4331 |archive-date=23 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241123070952/https://www.nytimes.com/athletic/5894586/2024/11/03/max-verstappen-brazil-gp-win-lando-norris/ |url-status=live }}</ref> Giles Richards van ''[[The Guardian]]'' het gemeen dat sy vertoning "erkenning werd is in die [[panteon]] van Formule Een se natweerrenne", en hom beskryf as 'n ''regenmeister''. Deur voor Norris te eindig by die daaropvolgende [[2024 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas Grand Prix]], het Verstappen sy vierde wêreldtitel, met twee wedrenne nog oor, verseker.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/a-very-special-and-beautiful-season-verstappen-proud-after-joining-elites-as.4Q2zWcWyFVwbFgxdKJlOk8|title='A very special and beautiful season' – Verstappen 'proud' after joining elites as a four-time F1 champion in Las Vegas|date=24 November 2024|website=formula1.com|access-date=24 November 2024}}</ref> Andrew Benson van ''BBC Sport'', wat altesaam agt Grands Prix gewen het, het verklaar dit was 'n "betowerde prestasie van 'n jaer wat as een van die grootste Formule 1-renjaers erken word", en sy seisoen as "byna foutloos" beskryf terwyl hy "nie die beste motor die meeste van die tyd gehad het nie". Verstappen het die Katarse Grand Prix gewen en al die rondtes gelei nadat sy voorste wegspringposisie gestroop is omdat hy onnodig stadig in kwalifisering gery het; die voorval het gelei tot 'n wydgepubliseerde vete met [[George Russell]]. Na die seisoen se afsluiter, die [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]], het Verstappen die eerste jaer geword wat 'n titel te wen deur vir 'n derde geplaasde span in die Wêreldvervaardigerskampioenskap deel te neem sedert [[Nelson Piquet]] in [[1983 Formule Een-seisoen|1983]].<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/11/25/verstappen-perez-number-world-championship/|title=The numbers which show this is Max Verstappen's best championship|last=Slater|first=Luke|date=25 November 2024|website=[[The Daily Telegraph]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20241129151810/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/11/25/verstappen-perez-number-world-championship/|archive-date=29 November 2024|access-date=8 December 2024}}</ref> ==== 2025: Uitdager vir McLaren ==== [[Lêer:2025 Japan GP - Red Bull - Max Verstappen - Race.jpg|duimnael|links|Verstappen het wye gelukwense ontvang vir sy verrassende oorwinning by die [[2025 Japannese Grand Prix]], voor beide [[McLaren]]-jaers.]] Red Bull het wat prestasie betref ver agter [[McLaren]] geval in 2025, met Verstappen wat tweede geëindig het by die seisoenoper [[2025 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] nadat hy meegeding het teen [[Lando Norris|Norris]] en [[Oscar Piastri|Piastri]] om die voortou te neem in nat toestande.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cr421xe109qo |title=Norris beats Verstappen in dramatic Australia opener |last=Benson |first=Andrew |date=16 March 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=16 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250316070859/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/cr421xe109qo |archive-date=16 March 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het derde in die naelren en vierde in die hoofren in [[2025 Chinese Grand Prix|China]] geëindig te midde van bandslytasie en prestasieprobleme met die RB21, terwyl sy nuwe spanmaat [[Liam Lawson]] sonder punte geëindig het; Verstappen het beweer dat Red Bull ook agter [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] en Mercedes geval het, aangesien Lawson deur [[Yuki Tsunoda]] vervang is.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/how-a-worried-red-bull-plans-to-rebound-after-glum-start-to-f1-2025/10706952/ |title=How a "worried" Red Bull plans to rebound after glum start to F1 2025 |last=Cleeren |first=Filip |date=25 March 2025 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network|access-date=26 March 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326150505/https://www.autosport.com/f1/news/how-a-worried-red-bull-plans-to-rebound-after-glum-start-to-f1-2025/10706952/ |archive-date=26 March 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/yuki-tsunoda-liam-lawson-f1-red-bull-japan-b2722436.html |title=Yuki Tsunoda replaces Liam Lawson at Red Bull for Japan GP in unprecedented F1 driver swap |last=Jackson |first=Kieran |date=27 March 2025 |work=[[The Independent]] |access-date=27 March 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250327145829/https://www.independent.co.uk/f1/yuki-tsunoda-liam-lawson-f1-red-bull-japan-b2722436.html |archive-date=27 March 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het wydverspreide lof ontvang vir sy verrassende voorste wegspringplek by die [[2025 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]],<ref name="JPN2025"> *{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/apr/05/max-verstappen-pips-lando-norris-to-f1-japanese-gp-pole-with-blistering-lap |title='Special one': Max Verstappen pips Lando Norris to F1 Japanese GP pole |last=Richards |first=Giles |date=5 April 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=5 April 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250405134427/https://www.theguardian.com/sport/2025/apr/05/max-verstappen-pips-lando-norris-to-f1-japanese-gp-pole-with-blistering-lap |archive-date=5 April 2025 |url-status=live}} *{{Cite web |url=https://www.the-race.com/formula-1/max-verstappen-japanese-gp-2025-suzuka-lap-breakdown/ |title=The details that made Verstappen's pole so incredible |last=Straw |first=Edd |date=5 April 2025 |website=The Race |publisher=The Race Media |access-date=5 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250405134454/https://www.the-race.com/formula-1/max-verstappen-japanese-gp-2025-suzuka-lap-breakdown/ |archive-date=5 April 2025 |url-status=live}} *{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/c5yp8np53pxo |title='Very rare' Verstappen lap stuns Red Bull and McLaren |last=Benson |first=Andrew |date=5 April 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=5 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250405134509/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c5yp8np53pxo |archive-date=5 April 2025 |url-status=live}}</ref> voordat hy albei McLaren-bestuurders afgeweer het om sy eerste oorwinning van die jaar te behaal; Andrew Benson van ''BBC Sport'' het dit beskryf as "'n naweek van die soort seldsame perfeksie wat slegs van bestuurders van die hoogste gehalte kom".<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/c4g479ewwx2o |title=How Verstappen stole Suzuka with McLaren stuck in 'rabbit hole' |last=Benson |first=Andrew |date=6 April 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=6 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406185033/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c4g479ewwx2o |archive-date=6 April 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het sesde in [[2025 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] geëindig te midde van verdere prestasie- en kuipestopprobleme, wat Red Bull genoop het om krisisgesprekke oor sy toekoms te voer.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/apr/14/red-bull-christian-horner-max-verstappen-lewis-hamilton-ferrari-bahrain-grand-prix |title='Very alarming': Red Bull hold crisis talks as Verstappen stews over Bahrain F1 GP |last=Richards |first=Giles |date=14 April 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=15 April 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250414234336/https://www.theguardian.com/sport/2025/apr/14/red-bull-christian-horner-max-verstappen-lewis-hamilton-ferrari-bahrain-grand-prix |archive-date=14 April 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het teruggekeer na die voorste wegspringplek in [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabië]], waar hy tweede geëindig het nadat hy 'n straf gekry het vir 'n voorval in die eerste draai met Piastri.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/crkx7g8re82o |title=Verstappen says 'people can't handle the full truth' after Saudi penalty |last=Benson |first=Andrew |date=21 April 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=21 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250421021419/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/crkx7g8re82o |archive-date=21 April 2025 |url-status=live}}</ref> Verstappen het vierde geëindig in die [[2025 Miami Grand Prix|Miami]]-naelren, maar is na sewentiende gedegradeer na 'n straf vir 'n onveilige kuipevrystelling;<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/may/03/mclarens-norris-wins-miami-sprint-race-as-hamilton-grabs-third-place-for-ferrari |title=McLaren's Norris wins chaotic Miami sprint race as Hamilton grabs third |last=Richards |first=Giles |date=3 May 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=3 May 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504013227/https://www.theguardian.com/sport/2025/may/03/mclarens-norris-wins-miami-sprint-race-as-hamilton-grabs-third-place-for-ferrari |archive-date=4 May 2025 |url-status=live}}</ref> hy het die voorste wegspringplek vir die hoofren geneem en uiteindelik vierde geëindig. [[Lêer:FIA_F1_Imola_2025_No._1_Verstappen.jpg|regs|duimnael|Verstappen het die [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]] gewen nadat hy die kampioenskapsvoorloper, [[Oscar Piastri]], reeds op die eerste rondte verbygesteek het.]] Verstappen het die Emilia-Romagna Grand Prix gewen nadat hy Piastri in die eerste rondte verbygesteek het in ''[[Enzo en Dino Ferrari-renbaan|Variante Tamburello]]'', wat wyd beskou is as een van sy bestes. Sy vierde plek in [[2025 Monaco Grand Prix|Monaco]] is gevolg deur 'n tiende plek in [[2025 Spaanse Grand Prix|Spanje]], waar hy gepenaliseer is vir 'n opsetlike botsing met [[George Russell]], aangesien hy uit die stryd om die oorwinning geval het;<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/maybe-throw-bananas-max-verstappen-likens-f1s-monaco-gp-rule-to-mario-kart/10726659/|title="Maybe throw bananas" – why Verstappen felt F1's Monaco GP pitstop rule was like Mario Kart|last=Cleeren|first=Filip|date=25 May 2025|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250709155439/https://www.autosport.com/f1/news/maybe-throw-bananas-max-verstappen-likens-f1s-monaco-gp-rule-to-mario-kart/10726659/|archive-date=9 July 2025|access-date=5 August 2025}}</ref> die paar het 1–2 in [[2025 Kanadese Grand Prix|Kanada]] geëindig, met Verstappen tweede. Nadat hy sewende vir die Oostenrykse Grand Prix gekwalifiseer het, het Verstappen onttrek nadat hy deur [[Kimi Antonelli]] in die eerste rondte getref is;<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-out-of-f1-austrian-gp-after-antonelli-clash/10737628/|title=Verstappen out of F1 Austrian GP after Antonelli clash|last=Cleeren|first=Filip|date=29 June 2025|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250629145850/https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-out-of-f1-austrian-gp-after-antonelli-clash/10737628/|archive-date=29 June 2025|access-date=29 June 2025}}</ref> Met 61 punte agter die kampioenskapvoorloper Piastri, het Verstappen erken dat sy vyfde titel-uitdaging 'n "geslote saak" was. Hy het nog 'n voorste wegspringplek by die [[2025 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] verower met 'n lae-afwaartse krag-opstelling, voordat hy die voortou aan Piastri afgestaan het en getol het tydens 'n veiligheidsmotor-herbegin in nat weerstoestande; hy het herstel tot vyfde en sy gebrek aan greep gekritiseer.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-explains-costly-spin-in-horrible-f1-british-gp/10739999/|title=Verstappen explains costly spin in "horrible" F1 British GP|last=Cleeren|first=Filip|date=6 July 2025|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250706185826/https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-explains-costly-spin-in-horrible-f1-british-gp/10739999/|archive-date=6 July 2025|access-date=5 August 2025}}</ref> Hy het die [[2025 Belgiese Grand Prix|Belgiese naelren]] gewen nadat hy Piastri in die eerste rondte verbygesteek het en daarna vierde in die Grand Prix geëindig.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c62zy07nqpro |title=Verstappen beats Norris to Miami pole |last=Benson |first=Andrew |date=3 May 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=4 May 2025}}</ref> Hy het in [[2025 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] tot negende teruggesak voordat hy tweede na Piastri by die [[2025 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]] geëindig het.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-red-bull-thinks-verstappen-is-wrong-about-no-more-wins-in-f1-2025/10748512/|title=Why Red Bull thinks Verstappen is wrong about no more wins in F1 2025|last=Hardy|first=Ed|last2=Vording|first2=Ronald|date=4 August 2025|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250805205528/https://www.autosport.com/f1/news/why-red-bull-thinks-verstappen-is-wrong-about-no-more-wins-in-f1-2025/10748512/|archive-date=5 August 2025|access-date=5 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/max-verstappen-explains-dutch-gp-near-miss-i-tried-to-send-it/10755135|title=Max Verstappen explains Dutch GP near-miss: "I tried to send it"|last=Harrington|first=Alex|date=31 August 2025|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20250906160704/https://www.motorsport.com/f1/news/max-verstappen-explains-dutch-gp-near-miss-i-tried-to-send-it/10755135/|archive-date=6 September 2025|access-date=5 September 2025}}</ref> Sy beste rondte in [[2025 Italiaanse Grand Prix|Italië]] was die vinnigste in Formule Een-geskiedenis, waar hy vroeë teenstand van Norris oorkom het om die Grand Prix met meer as 19 sekondes in 'n rekordspoed te wen. Verstappen het voor weggespring vir die [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] en uitgehou om te wen, sy vierde oorwinning van die seisoen en sy sesde Grand Chelem algeheel. == Formule 1-uitslae == [[Lêer:FIA F1 Austria 2022 Nr. 1 Verstappen.jpg|duimnael|340px|Verstappen bestuur [[Red Bull Racing|Red Bull]] se RB18 tydens die [[2022 Oostenrykse Grand Prix]]. Hy eindig tweede nadat hy ook die vinnigste rondtetyd opgestel het.]] {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} === 2015 tot 2023 === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%" |- !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! [[2015 Formule Een-seisoen|2015]] | [[Scuderia Toro Rosso]] | [[Toro Rosso]] STR10 | [[Renault]] Energy F1-2015 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=efcfff| [[2015 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2015 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>7 |bgcolor=cfcfff| [[2015 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>17† |bgcolor=efcfff| [[2015 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2015 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>11 |bgcolor=efcfff| [[2015 Monaco Grand Prix|MON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2015 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>8 |bgcolor=efcfff| [[2015 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2015 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2015 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>12 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2015 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>16 | | | |style="background:#efefef"| '''12''' |style="background:#efefef"| '''49''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="2"| [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] | [[Scuderia Toro Rosso|Scuderia <br/>Toro Rosso]] | [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]<br/>STR11 | [[Ferrari]] 060 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfffdf| [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|10}} |bgcolor=dfffdf| [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|6}} |bgcolor=dfffdf| [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|8}} |bgcolor=efcfff| [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]]<br /><small>DNF</small> | | | | | | | | | | | | | | | | | | |rowspan="2" style="background:#efefef"| '''5''' |rowspan="2" style="background:#efefef"| '''204''' |- | [[Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull<br/>RB12]] | [[Honda|TAG Heuer]] <br/>F1-2016 [[V6-enjin|V6 t]] | | | | |bgcolor=ffffbf| [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />1 |bgcolor=efcfff| [[2016 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />4 |bgcolor=dfffdf| [[2016 Europese Grand Prix|EUR]]<br />8 |bgcolor=dfdfdf| [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />2 |bgcolor=dfdfdf| [[2016 Britse Grand Prix|GBR]]<br />2 |bgcolor=dfffdf| [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />5 |bgcolor=ffdf9f| [[2016 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />3 |bgcolor=cfcfff| [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />11 |bgcolor=dfffdf| [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />7 |bgcolor=dfffdf| [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />6 |bgcolor=dfdfdf| [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />2 |bgcolor=dfdfdf| [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />2 |bgcolor=efcfff| [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />4 |bgcolor=ffdf9f| [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />4 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2017 Formule Een-seisoen|2017]] | [[Red Bull Racing|Red Bull Racing Honda]] | [[Red Bull Racing|Red Bull RB13]] | [[Honda|Tag Heuer]] F1-2017 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfffdf| [[2017 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2017 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>3 |bgcolor=efcfff| [[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>10 |bgcolor=efcfff| [[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffffbf| [[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2017 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>4 |bgcolor=ffffbf| [[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br/>1 |bgcolor=dfffdf| [[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>5 | | |style="background:#efefef"| '''6''' |style="background:#efefef"| '''168''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] | [[Red Bull Racing|Aston Martin <br/>Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull RB14]] | [[Honda|TAG Heuer]] F1-2018 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>6 |bgcolor=efcfff| [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2018 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>9{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2018 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>1 |bgcolor=cfcfff| [[2018 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>15† |bgcolor=dfffdf| [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>4 |bgcolor=efcfff| [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>5 |bgcolor=dfdfdf| [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>3 |bgcolor=dfdfdf| [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>3 | |style="background:#efefef"| '''4''' |style="background:#efefef"| '''249''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] | [[Red Bull Racing|Aston Martin <br/>Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull RB15]] | [[Honda]] RA619H [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffdf9f| [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />3 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>4 |bgcolor=ffdf9f| [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>4 |bgcolor=ffffbf| [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2019 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>5 |bgcolor=ffffbf| [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=efcfff| [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>8 |bgcolor=ffdf9f| [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>4 |bgcolor=efcfff| [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br/>6 |bgcolor=ffdf9f| [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>3 |bgcolor=ffffbf| [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>2 | |bgcolor=ffdf9f| '''{{Brons}}''' |bgcolor=ffdf9f| '''278''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2020 Formule Een-seisoen|2020]] | [[Red Bull Racing|Aston Martin <br/>Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB16 | [[Honda]] RA620H [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=efcfff| [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br/>3 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>3 |bgcolor=efcfff| [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>3 |bgcolor=efcfff| [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br/>6 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Bahreinse Grand Prix|BAH]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff| [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffffbf| [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} | | | | | |bgcolor=ffdf9f| '''{{Brons}}''' |bgcolor=ffdf9f| '''214''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] | [[Red Bull Racing|Red Bull Racing Honda]] | [[Red Bull Racing|Red Bull RB16B]] | [[Honda]] RA621H [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>1 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>18†{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=efcfff| [[2021 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>9 |bgcolor=ffffbf| [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>1{{Pictogram poleposition}}‡ |bgcolor=ffffbf| [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff| [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] <br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>'''*'''²2 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| {{Goud}} |bgcolor=ffffbf| '''395½''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB18 | [[Red Bull Powertrains|Red Bull RBPTH001]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=cfcfff| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>19^† |bgcolor=ffffbf| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>1 |bgcolor=efcfff| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffffbf| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>¹1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>1 |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>3 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>¹2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>1 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>7 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''4'''6 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|'''{{goud}}''' |bgcolor=ffffbf|'''454''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB19 | [[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPTH001]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffffbf| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>^'''3'''2 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>^'''1'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>^'''1'''1 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>1 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>5 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''2'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''1'''1 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''1'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|'''{{goud}}''' |bgcolor=ffffbf|'''575''' |} * ‡ Halwe punte is in België toegeken in 2021 omdat daar minder as 75% van die wedren afgelê is weens hewige reën. === 2024 - tans === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%" |- !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB20 | [[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPTH002]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffffbf| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffffbf| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>6 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>1 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>^'''1'''5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>5 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''1'''3 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>6 |bgcolor=ffffbf| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''4'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>5 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''8'''1 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>6 |bgcolor=ffffbf|'''{{goud}}''' |bgcolor=ffffbf|'''437''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB21 | [[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPTH003]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''3'''4 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>6 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/><!-- Sprint '''17'''-->4 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>10 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>2 |bgcolor=efcfff| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>^'''1'''4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>9 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''1'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>3 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''4'''3 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''4'''1 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|'''{{Silwer}}''' |bgcolor=dfdfdf|'''421''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB22 | [[Red Bull Powertrains|Red Bull-Ford]] DM01 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''9'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>^'''7'''3 |bgcolor=efcfff| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>2 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>^'''6'''20^'''†''' |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>3 |bgcolor=dfdfdf| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>2 |bgcolor=efcfff| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>^'''6'''<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>3 |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|VER|seasonposition}}*''' |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|VER|seasonpoints}}*''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |} * {{smallsup|†}} Kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het. * '''*''' 2026-seisoen nog aan die gang. == Eksterne skakels == * [https://www.statsf1.com/nl/max-verstappen.aspx Statistieke op ''Statsf1.com''] * {{en}} [https://www.driverdb.com/drivers/max-verstappen/ Statistieke op Driver Database] ==Verwysings== {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Verstappen, Max}} [[Kategorie:Nederlandse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] 1sdym7m0rrpmp8j7pd9hw6qgi3zlghc 2966220 2966213 2026-09-10T17:24:20Z Balenda 83524 /* Verwysings */ renjaers 2966220 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Max Verstappen | image = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3973 by Stepro (medium crop).jpg | caption = Verstappen tydens die [[2024 Nederlandse Grand Prix]] | nationality = {{vlagikoon|NED}} Nederlander | birth_date = {{GDEO|1997|9|30|df=y}} | birth_name = Max Emilian Verstappen | birth_place = [[Hasselt, België|Hasselt]], [[België]] | partner = [[Kelly Piquet]] (2020–nou) | children = 1 | father = [[Jos Verstappen]] | mother = Sophie Kumpen | Old Team = Toro Rosso (2015–2016) | 2025 Team = [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 2026 Team = [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | Car number = 33 | Races = {{F1stat|VER|entries}} ({{F1stat|VER|starts}} begin) | Championships = 4 (2021–2024) | Wins = {{F1stat|VER|wins}} | Podiums = {{F1stat|VER|podiums}} | Points = {{F1stat|VER|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|VER|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|VER|fastestlaps}} | First race = [[2015 Australiese Grand Prix]] | First win = [[2016 Spaanse Grand Prix]] | Last win = [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix]] | Last race = {{laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 2de (421 punte) | signature = [[Lêer:MaxVerstappenSignature.png|120px]] }} [[Lêer:FIA_F1_Austria_2018_Nr._33_Verstappen.jpg|duimnael|links|300px|Verstappen tydens die [[2018 Oostenrykse Grand Prix]]]] '''Max Verstappen''' (gebore [[30 September]] [[1997]]) is 'n [[België|Belgies]]-[[Nederland]]se professionele motorrenjaer<ref name="belg">{{Cite web|url=http://www.f1today.net/nl/nieuws/f1/201020/jos-verstappen-over-de-nationaliteit-van-max|title=Jos Verstappen over de nationaliteit van Max|publisher=f1today.net|date= 10 April 2015|access-date=15 Desember 2020}}</ref><ref name="vlag">{{Cite web|url=https://www.gpfans.com/nl/artikelen/41751/dit-is-waarom-max-verstappen-niet-onder-de-belgische-vlag-rijdt/|title=Dit is waarom Max Verstappen niet onder de Belgische vlag rijdt|access-date=2020-11-02|author=GPfans.com|lang=nl|archive-date=2020-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919153745/https://www.gpfans.com/nl/artikelen/41751/dit-is-waarom-max-verstappen-niet-onder-de-belgische-vlag-rijdt/|url-status=dead}}</ref> wat vir die [[Red Bull Racing|Red Bull-span]] in [[Formule Een]] Grands Prix jaag. Hy is die seun van oud-Formule 1-renjaer [[Jos Verstappen]] en aanstaande skoonseun van die voormalige Formule Een-wêreldkampioen [[Nelson Piquet]]. In [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] is hy as wêreldkampioen gekroon nadat hy 10 wedrenne, twee meer as die heersende kampioen, [[Lewis Hamilton]], gewen het. Hy het in [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] en ook in [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] skoonskip gemaak en is saam met sy span, [[Red Bull Racing]], weer as kampioene gekroon. In [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] is hy vir die vierde jaar as kampioen gekroon, maar Red Bull het hierdie jaar hul voorste plek aan [[McLaren]] afgestaan. {{clearleft}} == Biografie == Max Verstappen is op 30 September 1997 in [[Hasselt, België|Hasselt]], [[België]], gebore.<ref>{{Cite web|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/driver/171391.html|title=Drivers / Max Verstappen| access-date=2 November 2020|publisher=ESPN F1|lang=en}}</ref> Sy familie het lank 'n skakel met motorsport gehad: sy vader, Jos Verstappen, is 'n Nederlandse voormalige Formule 1-jaer, sy Belgiese moeder, Sophie Kumpen, was aktief en suksesvol in karting en as renjaer en sy kleinneef, Anthony Kumpen, is 'n Belgiese beroepsrenjaer. Verstappen woon sedert Oktober 2015 in Monaco maar sê dat dit nie om belastingredes is nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.grandprix.com/ns/ns32591.html|title=Latest Formula 1 Breaking News - Grandprix.com|access-date=2020-11-02|work=www.grandprix.com}}</ref> Alhoewel Verstappen 'n Belgiese moeder het, hy in België gebore is en lank woonagtig was,<ref name="vlag" /> besluit hy om met 'n Nederlandse renlisensie mee te ding omdat hy "meer Hollands voel", meer tyd saam met sy pa deurgebring het as by sy moeder vanweë sy knortjor-aktiwiteite en was hy altyd omring deur Nederlanders toe hy in Maaseik, 'n Belgiese stad aan die Nederlandse grens, grootgeword het.<ref>{{Cite web|url=http://www.nieuwsblad.be/sportwereld/cnt/dmf20140816_01219423|title=Geen rijbewijs, wel in de F1|access-date=2 November 2020|last=Cornelissen|first=Marc|date=17 Augustus 2014|publisher=Het Nieuwsblad|lang=nl}}</ref> Verstappen het in 2015 gesê: "Ek het eintlik net in België gewoon om te slaap, maar bedags het ek na Nederland gegaan waar my vriende ook was. Ek is grootgemaak as 'n Nederlander en so voel ek ook".<ref name="vlag" /> [[Lêer:Max Verstappen 2015 Malaysia FP3 2.jpg|duimnael|links|280px|Verstappen jaag hier vir [[Toro Rosso]] by die [[2015 Maleisiese Grand Prix]]]] Verstappen het op vierjarige ouderdom met karting begin. Vanaf die ouderdom van sewe jaar mag hy aan kartingkompetisies deelneem. Op 15 Maart 2015 maak hy sy Formule 1-buiging in die [[2015 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] vir [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]. Op die ouderdom van 17 jaar en 166 dae word hy die jongste debutant van alle tye in Formule 1. Hy het meer as 'n halwe seisoen aan Formule 1 deelgeneem voordat hy op sy 18de verjaardag sy rybewys verwerf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2015/9/verstappen-passes-driving-test-on-18th-birthday.html|title=Road legal at last! Verstappen passes driving test on 18th birthday|access-date=2020-11-02|work=Formula 1® - The Official F1® Website|lang=en}}</ref> Een seisoen later behaal hy sy eerste podiumplek in 'n Grand Prix op 15 Mei 2016 in diens van [[Red Bull Racing]] en wen die [[2016 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]]. Hiermee word hy op die ouderdom van 18 jaar en 228 dae die jongste leier in 'n Grand Prix, die jongste bestuurder op die podium en die jongste wenner ooit van 'n Grand Prix. Hy was ook die eerste Nederlandse wenner in Formule 1 en later die eerste Nederlander wat 'n voorste wegspringplek behaal het. Verstappen is die suksesvolste Nederlandse Formule 1-jaer ooit, nadat hy in 2021 as wêreldkampioen gekroon is. Vanweë die sukses van Max Verstappen in Formule 1, het die openbare belangstelling in die sport in Nederland geweldig toegeneem. Dit het ook verseker dat Formule 1 sou terugkeer na die [[Zandvoort-renbaan]] tydens die [[2021 Nederlandse Grand Prix]]. == Formule 1-loopbaan == Tydens die eerste oefensessie by die [[2014 Japannese Grand Prix]] het Verstappen [[Jean-Éric Vergne]] vervang as deel van sy voorbereiding vir 'n voltydse plek by [[Toro Rosso]] in die [[2015 Formule Een-seisoen|2015 seisoen]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/29408212|title=Max Verstappen: Teenager to drive in practice at Japanese Grand Prix|last=Benson|first=Andrew|date=29 September 2014|publisher=[[BBC Sport]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160601084502/http://www.bbc.co.uk/sport/formula1/29408212|archive-date=1 June 2016|access-date=23 July 2016}}</ref> Op die ouderdom van 17 jaar en drie dae was Verstappen die jongste mens in die geskiedenis wat aan 'n Formule Een-rennaweek deelgeneem het.<ref>{{Cite web|url=http://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/japanese-grand-prix-2014-history-maker-max-verstappen-flies-like-the-wind-as-typhoon-zooms-closer-9773924.html|title=Japanese Grand Prix 2014: History-maker Max Verstappen flies like the wind as typhoon zooms closer|date=24 July 2016|website=[[The Independent]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160724110219/http://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/japanese-grand-prix-2014-history-maker-max-verstappen-flies-like-the-wind-as-typhoon-zooms-closer-9773924.html|archive-date=24 July 2016|access-date=22 January 2022}}</ref> In Augustus 2014 het Verstappen by die Red Bull Junior-span aangesluit nadat hy 'n Formule Renault 3.5-motor getoets het. Hy het ook 'n aanbod van [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] oorweeg om by hul bestuurdersontwikkelingsprogram aan te sluit.<ref>{{cite news|url=http://www.nu.nl/sport/3850611/max-verstappen-per-direct-opgenomen-in-opleiding-red-bull.html|title=Max Verstappen per direct opgenomen in opleiding Red Bull|date=12 August 2014|work=verstappen.nl |access-date=18 August 2014|publisher=Nu.nl|archive-date=22 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210522154400/https://www.nu.nl/sport/3850611/max-verstappen-per-direct-opgenomen-in-opleiding-red-bull.html|url-status=live}}</ref> === Toro Rosso (2015–2016) === [[Lêer:Max_Verstappen_2015_Malaysia_Q2.jpg|duimnael|Verstappen (hier by die [[2015 Maleisiese Grand Prix]] ) het op 17-jarige ouderdom die jongste jaer in Formule Een-geskiedenis by die [[2015 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] geword.]] Verstappen het toe die jongste jaer geword om in 'n Wêreldkampioenskapswedren weg te spring deur by Toro Rosso se renjaersgroep aan te sluit met [[Carlos Sainz jr.|Carlos Sainz]] as sy spanmaat, in sy Grand Prix-debuut as 'n voltydse jaer by die [[2015 Australiese Grand Prix]] op die ouderdom van 17 jaar en 166 dae — wat Jaime Alguersuari se bestaande rekord met byna twee jaar verbeter het.<ref>{{cite news|title=Max Verstappen to race with Toro Rosso F1 team in 2015|website=Autosport|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/115435|date=18 August 2014|access-date=18 August 2014|archive-date=1 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170701130917/http://www.autosport.com/news/report.php/id/115435|url-status=live}}</ref> In hierdie eerste wedren het Verstappen in 'n punteplek gelê totdat hy weens 'n enjinfaling moes onttrek.<ref>{{cite news|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/118069|title=Lewis Hamilton beats Nico Rosberg to win|first=Lawrence|last=Barretto|website=Autosport|date=15 March 2015|access-date=29 March 2015|archive-date=16 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150316231343/http://www.autosport.com/news/report.php/id/118069|url-status=live}}</ref> By die volgende wedren in [[2015 Maleisiese Grand Prix|Maleisië]] het Verstappen egter sesde gekwalifiseer en die wedren in die sewende plek voltooi, waar hy sy eerste Formule Een-punte behaal het., wat die rekord van die destydse jongste bestuurder wat Wêreldkampioenskappunte aangeteken het, gebreek het.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/sebastian-vettel/11502398/Malaysian-GP-2015-Sebastian-Vettel-picks-up-surprise-win-for-Ferrari-to-blow-world-title-wide-open.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/sebastian-vettel/11502398/Malaysian-GP-2015-Sebastian-Vettel-picks-up-surprise-win-for-Ferrari-to-blow-world-title-wide-open.html|archive-date=10 January 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Sebastian Vettel picks up surprise win for Ferrari to blow world title wide open|first=Daniel|last=Johnson|work=[[The Daily Telegraph]]|date=29 March 2015|access-date=29 March 2015|quote=Max Verstappen took seventh to become the youngest points scorer in F1 history, at 17 years and 180 days.}}</ref> Tydens die [[2015 Monaco Grand Prix]] was Verstappen betrokke in 'n hoëspoedbotsing met [[Romain Grosjean]], nadat hy die agterkant van Grosjean se [[Lotus F1-span|Lotus]] getref het op pad na die skerp eerste draai, Sainte Devote, en het teen 'n hoë spoed teen die versperrings gebots.<ref>{{Verwysing|title=5 Crazy Onboards {{!}} Monaco Grand Prix|date=22 May 2018|url=https://www.youtube.com/watch?v=sMde0gU-KhQ|access-date=20 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/monaco-gp-max-verstappen-penalised-for-crash-with-romain-grosjean-5006608/5006608/|title=Monaco GP: Max Verstappen penalised for crash with Romain Grosjean|date=24 May 2015|website=Autosport|archive-url=https://web.archive.org/web/20211217052426/https://www.autosport.com/f1/news/monaco-gp-max-verstappen-penalised-for-crash-with-romain-grosjean-5006608/5006608/|archive-date=17 December 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> Verstappen is 'n vyf-plek-roosterstraf opgelê vir die oorsaak van die ongeluk, en is deur die [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]<nowiki/>jaer [[Felipe Massa]] as "gevaarlik" bestempel. Verstappen het voortgegaan om gereeld in die punte te eindig, asook om sy beste uitslag van die 2015-seisoen in [[2015 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] te behaal deur vierde te eindig,<ref>{{Cite web|url=https://www.redbull.com/gb-en/2015-hungarian-grand-prix-f1-report|title=9 things we learned from the Hungarian Grand Prix|date=26 July 2015|publisher=Red Bull|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310191111/https://www.redbull.com/gb-en/2015-hungarian-grand-prix-f1-report|archive-date=10 March 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> en hierdie resultaat by die [[2015 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] geëwenaar. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2015/10/hamilton-seals-2015-title-with-thrilling-austin-win.html|title=Hamilton seals 2015 title with thrilling Austin win|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225175054/https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2015/10/hamilton-seals-2015-title-with-thrilling-austin-win.html|archive-date=25 December 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Aan die einde van die seisoen het Verstappen drie toekennings by die FIA-prysuitdelingseremonie ontvang, vir "Nuweling van die Jaar", "Persoonlikheid van die Jaar" en "Aksie van die Jaar", vir sy verbysteek van [[Felipe Nasr]] aan die buitekant van die Blanchimont-draai by die [[2015 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=http://www.skysports.com/f1/news/24181/10087594/lewis-hamilton-mercedes-officially-crowned-2015-world-champions|title=Lewis Hamilton & Mercedes officially crowned 2015 world champions|last=Galloway|first=James|date=5 December 2015|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20151205171818/http://www.skysports.com/f1/news/24181/10087594/lewis-hamilton-mercedes-officially-crowned-2015-world-champions|archive-date=5 December 2015|access-date=5 December 2015}}</ref> Verstappen het die 2016-seisoen by Toro Rosso begin, weer saam met Sainz.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12471/10084883/toro-rosso-have-confirmed-that-max-verstappen-and-carlos-sainz-will-race-in-2016|title=Max Verstappen and Carlos Sainz to continue for Toro Rosso in 2016|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119221049/https://www.skysports.com/f1/news/12471/10084883/toro-rosso-have-confirmed-that-max-verstappen-and-carlos-sainz-will-race-in-2016|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het vyfde gekwalifiseer vir die openingswedren van die seisoen in [[2016 Australiese Grand Prix|Australië]], maar het tydens die wedren verskeie radio-oproepe na sy kuipespan gemaak weens frustrasie om agter Sainz op die baan geplaas te wees voordat Verstappen se Toro Rosso in aanraking gekom het met sy spanmaat se motor terwyl hy probeer het om hom met drie rondtes oor verby te steek, en hy het uiteindelik tiende geëindig.<ref>"[https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/35854819 Max Verstappen: Australian GP shows moody side of Toro Rosso teenager] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160323010100/http://www.bbc.co.uk/sport/formula1/35854819|date=23 March 2016}}", BBC Sport, 2016.</ref> Verstappen het 'n meer suksesvolle naweek by die volgende wedren in [[2016 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] geniet en sesde geëindig om Toro Rosso se eerste punte ooit by die Sakhir-renbaan aan te teken.<ref>"[http://www.gpupdate.net/en/f1-news/337624/verstappen-scores-str-s-first-bahrain-points/ Verstappen scores STR's first Bahrain points] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160511232826/http://www.gpupdate.net/en/f1-news/337624/verstappen-scores-str-s-first-bahrain-points/|date=11 May 2016}}", ''GP Update'', 2016.</ref> === Red Bull (2016–hede) === ==== 2016: Jongste Grand Prix-wenner ==== [[Lêer:Verstappen_Spain_2016.jpg|duimnael|Verstappen vier sy oorwinning tydens die [[2016 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix van 2016]], in sy eerste wedren vir die Red Bull Racing-span.]] Op 5 Mei 2016, na die Russiese Grand Prix, het Red Bull Racing aangekondig dat Verstappen [[Daniil Kvyat]] vanaf die [[2016 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] sou vervang, met Kvyat wat na Toro Rosso terugkeer.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/5/red-bull-replace-kvyat-with-verstappen.html|title=Red Bull replace Kvyat with Verstappen|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120221159/https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/5/red-bull-replace-kvyat-with-verstappen.html|archive-date=20 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Volgens Red Bull-spanhoof Christian Horner, "het Max bewys dat hy 'n uitstaande jong talent is. Sy prestasie by Toro Rosso was tot dusver indrukwekkend en ons is bly om hom die geleentheid te gee om vir Red Bull Racing te jaag."<ref name="RBR Swap2">{{cite news|url=http://www.redbullracing.com/article/new-line-spain|title=New line-up for Spain|work=RedBullRacing.com|date=5 May 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508080016/http://www.redbullracing.com/article/new-line-spain|archive-date=8 May 2016}}</ref> Nadat hy vierde vir die Spaanse Grand Prix gekwalifiseer het,<ref name="Verstappen 4th in Qualifying2">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/live/formula1/35946953|title=Hamilton takes pole in Spain|publisher=BBC Sport|date=14 May 2016|access-date=12 February 2018|archive-date=20 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181220042109/https://www.bbc.co.uk/sport/live/formula1/35946953|url-status=live}}</ref> het Verstappen in die eerste rondte tot tweede gevorder agter spanmaat [[Daniel Ricciardo]] nadat die Mercedes-spanmaats [[Lewis Hamilton]] en [[Nico Rosberg]] gebots en uit die wedren geval het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/5/mercedes-collision-puts-hamilton-and-rosberg-out-on-lap-one.html|title=WATCH: Mercedes collision puts Hamilton and Rosberg out on lap 1|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124222604/https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/5/mercedes-collision-puts-hamilton-and-rosberg-out-on-lap-one.html|archive-date=24 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het die voortou in die wedren geneem toe hy op 'n tweestop-strategie geplaas is eerder as dieselfde driestop-strategie as Ricciardo, en hy het [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] se [[Kimi Räikkönen]] in die laaste deel van die wedren afgeweer om sy eerste Formule Een-oorwinning te behaal.<ref>{{Citation|title=2016 Spanish Grand Prix: Race Highlights|date=7 May 2017|url=https://www.youtube.com/watch?v=3B3-C914d_c|access-date=19 January 2022|archive-date=21 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220421042514/https://www.youtube.com/watch?v=3B3-C914d_c|url-status=live}}</ref><ref>{{Citation|title=Verstappen's Maiden Win {{!}} Spanish Grand Prix 2016|date=28 January 2017|url=https://www.youtube.com/watch?v=hohuswdeznA|access-date=21 January 2022|archive-date=13 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013203403/https://www.youtube.com/watch?v=hohuswdeznA|url-status=live}}</ref> Hiermee het hy [[Sebastian Vettel]] verplaas as die jongste bestuurder ooit om 'n Formule Een Grand Prix te wen op die ouderdom van 18 jaar en 228 dae.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/live/2016/may/15/f1-spanish-gp-live-lewis-hamilton-nico-rosberg|title=F1: Max Verstappen wins Spanish GP after Lewis Hamilton and Nico Rosberg crash – live!|last=Ostlere|first=Lawrence|date=15 May 2016|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20160515143832/https://www.theguardian.com/sport/live/2016/may/15/f1-spanish-gp-live-lewis-hamilton-nico-rosberg|archive-date=15 May 2016|access-date=15 May 2016}}</ref> In sy eerste agt wedrenne vir Red Bull het hy ses top-vyf-uitslae behaal, insluitend vier podiumplekke.<ref name="Standings">{{Cite web|url=https://www.statsf1.com/en/max-verstappen/grand-prix.aspx|title=Max Verstappen – Grands Prix|website=StatsF1|archive-url=https://web.archive.org/web/20220613195714/https://www.statsf1.com/en/max-verstappen/grand-prix.aspx|archive-date=13 June 2022|access-date=13 June 2022}}</ref> Tydens die [[2016 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] het Verstappen by die eerste draai met Räikkönen gebots, Vettel, Räikkönen en Pérez wyd by ''Les Combes'' gedruk, en Räikkönen aggressief op die Kemmel-pylvak geblokkeer.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/37226080|title=Formula 1: Max Verstappen gets under the skin of top drivers|publisher=BBC Sport|date=31 August 2016|access-date=4 November 2016|archive-date=13 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113170546/http://www.bbc.co.uk/sport/formula1/37226080|url-status=live}}</ref> Verstappen is gekritiseer vir sy bestuurstyl, met Räikkönen wat gesê het dat hy "vroeër of later 'n groot ongeluk sou veroorsaak." Christian Horner het opgemerk dat die bestuurstyl "op die rand" was, en dat Verstappen "daarna sal kyk en vir toekomstige wedrenne sal leer." <ref>{{Cite web|url=http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/17413337/christian-horner-says-max-verstappen-learn-belgium|title=Horner: Verstappen will learn from Belgium|last=Saunders|first=Nate|date=29 August 2016|publisher=ESPN|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107083945/http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/17413337/christian-horner-says-max-verstappen-learn-belgium|archive-date=7 November 2016|access-date=4 November 2016}}</ref> In September het Formule Een-direkteur [[Charlie Whiting]] Verstappen vir 'n bespreking ingeroep, en hom later 'n 'sagte waarskuwing' gegee weens sy aggressiewe bestuur.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/37258313|title=Italian GP: Max Verstappen given 'gentle warning' by FIA|publisher=BBC Sport|date=2 September 2016|access-date=4 November 2016|archive-date=6 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160906224118/http://www.bbc.co.uk/sport/formula1/37258313|url-status=live}}</ref> In Oktober het sy medejaers hul kommer oor Verstappen se verdedigende taktiek uitgespreek; dit het daartoe gelei dat die FIA beweging onder rem verbied het.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/37741994|title=Formula 1 outlaws moving under braking after protests over Max Verstappen|publisher=BBC Sport|date=22 October 2016|access-date=12 February 2018|archive-date=2 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170902235036/http://www.bbc.com/sport/formula1/37741994|url-status=live}}</ref> By die [[2016 Brasiliaanse Grand Prix]] het Verstappen vierde gekwalifiseer.<ref>{{Cite web|url=http://www.formula1.com/en/results.html/2016/races/956/brazil/qualifying.html|title=Formula 1 Grande Premio do Brasil 2016 – Qualifying|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117112850/http://www.formula1.com/en/results.html/2016/races/956/brazil/qualifying.html|archive-date=17 November 2016|access-date=17 November 2016}}</ref> In 'n nat wedren het hy amper die versperring getref nadat hy op die hoofpylvak gegly het as gevolg van 'n verlies aan greep, wat oorstuur veroorsaak het.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen's Amazing Save in Brazil {{!}} F1 is...Heart-in-Mouth|url=https://www.youtube.com/watch?v=wQCeQKQ7_vI|access-date=19 January 2022}}</ref> Na 'n bykomende bandverandering van intermediêre bande terug na reënbande, het hy in die 16de plek geëindig met slegs 15 rondtes oor. Verstappen het toe hy verskeie motors kort na mekaar tydens die laaste rondtes ingehaal het om uiteindelik op die podium in die derde plek te eindig.<ref>{{Cite web|url=http://www.skysports.com/f1/news/31381/10657138/max-verstappen-stole-the-show-in-brazil-gp-says-mercedes-toto-wolff|title=Max Verstappen stole the show in Brazil GP, says Mercedes' Toto Wolff|last=Galloway|first=James|date=14 November 2016|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117112959/http://www.skysports.com/f1/news/31381/10657138/max-verstappen-stole-the-show-in-brazil-gp-says-mercedes-toto-wolff|archive-date=17 November 2016|access-date=17 November 2016}}</ref> Hy het aansienlike lof vir sy vertoning ontvang: mededinger-span Mercedes se spanhoof, Toto Wolff, het dit "Die Verstappen-skou" genoem en Verstappen se bestuur beskryf as "fisika...wat herdefinieer word".<ref>{{Cite web|url=http://www.skysports.com/f1/news/12040/10656712/max-verstappens-brazilian-gp-drive-hailed-as-one-of-the-best-ever-in-f1|title=Max Verstappen's Brazilian GP drive hailed as 'one of the best ever in F1'|last=Gill|first=Pete|last2=Esler|first2=William|date=14 November 2016|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117113003/http://www.skysports.com/f1/news/12040/10656712/max-verstappens-brazilian-gp-drive-hailed-as-one-of-the-best-ever-in-f1|archive-date=17 November 2016|access-date=17 November 2016}}</ref><ref>{{Verwysing|title=Max Verstappen's Masterclass {{!}} 2016 Brazilian Grand Prix|url=https://www.youtube.com/watch?v=JO3q69x2sXA|access-date=22 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/11/f1-verstappen-brazil-gp-senna-schumacher-comparisons.html|title=Verstappen's Brazil drive earns Senna/Schumacher comparisons|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220122133250/https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/11/f1-verstappen-brazil-gp-senna-schumacher-comparisons.html|archive-date=22 January 2022|access-date=22 January 2022}}</ref> Verstappen het egter onder kritiek deurgeloop van die viermalige wêreldkampioen [[Sebastian Vettel]], wat gesê het dat Verstappen hom laat in die wedren by die Junção-draai van die baan afgedruk het. Die renbeamptes het nie Vettel se siening gedeel nie en besluit dat geen berisping geregverdig was nie.<ref>{{Cite web|url=http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/18041493/max-verstappen-move-was-not-correct|title=Vettel: Verstappen move was 'not correct'|last=Edmondson|first=Laurence|date=14 November 2016|publisher=ESPN|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117113518/http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/18041493/max-verstappen-move-was-not-correct|archive-date=17 November 2016|access-date=17 November 2016}}</ref> ==== 2017–2018: Betroubaarheidskwessies en sy opkoms ==== [[Lêer:Max_Verstappen_overtaking_Lewis_Hamilton_2017_Malaysia_2.jpg|regs|duimnael|Verstappen het sy tweede loopbaanoorwinning by die [[2017 Maleisiese Grand Prix|Maleisiese Grand Prix in 2017]] behaal.]] Gedurende die eerste 14 wedrenne van die 2017-seisoen het Verstappen sewe uitvalle gely, vier weens meganiese probleme,<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/41068214|title=Max Verstappen: Red Bull's reliability unacceptable|publisher=BBC Sport|date=27 August 2017|access-date=12 February 2018|archive-date=30 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830010414/http://www.bbc.com/sport/formula1/41068214|url-status=live}}</ref> en drie weens botsings in die eerste rondte in [[2017 Spaanse Grand Prix|Spanje]], [[2017 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] en [[2017 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]].<ref>[http://www.skysports.com/f1/news/12433/10877127/spanish-gp-valtteri-bottas-triggers-max-verstappen-kimi-raikkonen-crash Spanish GP: Valtteri Bottas triggers Max Verstappen-Kimi Raikkonen crash] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170628083609/http://www.skysports.com/f1/news/12433/10877127/spanish-gp-valtteri-bottas-triggers-max-verstappen-kimi-raikkonen-crash}} – James Galloway and Emily McNally, Sky Sports, 14 May 2017</ref> Van die wedrenne wat hy voltooi het, het hy egter 'n derde plek in [[2017 Chinese Grand Prix|China]] behaal, en in nog vyf wedrenne het hy vierde of vyfde geëindig.<ref name="Standings"/> Sedert die [[2017 Maleisiese Grand Prix|Maleisiese Grand Prix]] het Verstappen 'n sukseslopie geniet. Hy het sy tweede Formule Een-wedren by die [[2017 Maleisiese Grand Prix]] gewen, 'n dag na sy 20ste verjaardag, en die destydse driemalige kampioen Lewis Hamilton in die vroeë stadiums van die wedren vir die voortou verbygesteek.<ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2017/oct/01/max-verstappen-lewis-hamilton-f1-malaysian-grand-prix-race-report-formula-one|title=Max Verstappen beats Lewis Hamilton to win F1's Malaysian Grand Prix|date=1 October 2017|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215041014/https://www.theguardian.com/sport/2017/oct/01/max-verstappen-lewis-hamilton-f1-malaysian-grand-prix-race-report-formula-one|archive-date=15 December 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy het tweede geëindig in die volgende [[2017 Japannese Grand Prix|wedren in Japan]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/974/japan/race-result.html|title=2017 Formula 1 Japanese Grand Prix – Race Result|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20171007170355/https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/974/japan/race-result.html|archive-date=7 October 2017|access-date=24 October 2017}}</ref> Hy het toe derde geëindig by die [[2017 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]], maar is vierde geklassifiseer nadat sy laaste rondte-verbysteek van Kimi Räikkönen as onwettig beskou is.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/975/united-states.html|title=2017 Formula 1 United States Grand Prix – Race Result|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20171022215609/https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/975/united-states.html|archive-date=22 October 2017|access-date=24 October 2017}}</ref> Hy het sy derde Formule Een-wedren by die [[2017 Meksikaanse Grand Prix|Meksikaanse Grand Prix]] gewen, nadat hy Sebastian Vettel in die eerste rondte verbygesteek het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/976/mexico.html|title=Formula 1 Gran Premio de México 2017 – Race Result|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20171027235005/https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/976/mexico.html|archive-date=27 October 2017|access-date=29 October 2017}}</ref> [[Lêer:FIA_F1_Austria_2018_Nr._33_Verstappen.jpg|duimnael|Verstappen by die [[2018 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix van 2018]]]] In die eerste ses wedrenne van die 2018 seisoen was Verstappen betrokke by ten minste een voorval in elke wedren. In [[2018 Australiese Grand Prix|Australië]] het hy vierde gekwalifiseer, maar agter [[Kevin Magnussen]] by die wegspring geval.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/australian-grand-prix/results/qualifying|title=F1 Results – 2018 Australian Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119232004/https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/australian-grand-prix/results/qualifying|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In sy pogings om die posisie terug te neem, het hy verskeie kere wyd gehardloop en sy motor beskadig, met 'n tol wat veroorsaak het dat hy verder teruggeval het. Hy het herstel om uiteindelik die wedren in die sesde plek te voltooi.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/135028/early-damage-a-factor-in-verstappen-spin|title=Early damage a factor in Max Verstappen's Australian GP spin|last1=Mitchell|first1=Scott|date=25 March 2018|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|last2=Cozens|first2=Jack|access-date=30 May 2018|archive-date=2 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702202827/https://www.autosport.com/f1/news/135028/early-damage-a-factor-in-verstappen-spin|url-status=live}}</ref> By die volgende wedren in [[2018 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] het hy tydens kwalifisering gebots en moes in die 15de plek wegspring.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/red-bull-admits-foot-oscillation-caused-verstappen-bahrain-crash-5322006/5322006/|last1=Cooper|first1=Adam|title=Red Bull admits 'foot oscillation' caused Verstappen Bahrain crash|date=13 April 2018|website=Autosport|access-date=30 May 2018|archive-date=2 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702202828/https://www.autosport.com/f1/news/red-bull-admits-foot-oscillation-caused-verstappen-bahrain-crash-5322006/5322006/|url-status=live}}</ref> Hy het 'n produktiewe eerste rondte gehad waarna hy homself in die punte bevind het terwyl hy Lewis Hamilton uitgedaag het. Hy het probeer om die heersende wêreldkampioen aan die begin van rondte twee verby te steek, maar het met die Mercedes-bestuurder gebots en 'n pap wiel opgedoen wat uiteindelik tot skade aan die vering gelei het, wat hom uit die wedren geknikker het.<ref>{{Cite news|url=http://www.skysports.com/f1/news/12514/11316602/bahrain-gp-sebastian-vettel-holds-off-valtteri-bottas-for-victory|title=Bahrain GP: Sebastian Vettel holds off Valtteri Bottas for victory|last=Gill|first=Pete|date=9 April 2018|publisher=Sky Sports F1|access-date=30 May 2018|archive-date=13 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613092534/http://www.skysports.com/f1/news/12514/11316602/bahrain-gp-sebastian-vettel-holds-off-valtteri-bottas-for-victory|url-status=live}}</ref> By die volgende wedren in [[2018 Chinese Grand Prix|China]] het Verstappen vyfde gekwalifiseer en aan die einde van die eerste rondte tot derde opgeskuif.<ref>{{Verwysing|title=2018 Chinese Grand Prix: Race Highlights|date=15 April 2018|url=https://www.youtube.com/watch?v=uiub1DnUnkg|access-date=19 January 2022}}</ref> Beide Red Bull-jaers het tydens 'n veiligheidsmotor vir vars bande by die kuipe aangedoen, wat hulle 'n bandvoordeel bo die voorlopers gegee het. In 'n poging om [[Sebastian Vettel]] vir die derde plek verby te steek, het Verstappen met die kampioenskapleier gebots, wat veroorsaak het dat hy tot agtste geval het en 'n straf van 10 sekondes ontvang het.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen Runs into Vettel {{!}} 2018 Chinese Grand Prix|date=15 April 2018|url=https://www.youtube.com/watch?v=GR3Ls5tcp5A|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy het tot vierde plek herstel, met sy straf wat veroorsaak het dat hy vyfde geklassifiseer is. Spanmaat Ricciardo het die wedren gewen.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/135405/ricciardo-wins-vettel-and-verstappen-collide|title=Chinese Grand Prix: Ricciardo wins, Verstappen and Vettel collide|last=Mitchell|first=Scott|date=15 April 2018|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|access-date=30 May 2018|archive-date=16 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180416043910/https://www.autosport.com/f1/news/135405/ricciardo-wins-vettel-and-verstappen-collide|url-status=live}}</ref> In [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]] was Verstappen in 'n wedrenlange stryd met Ricciardo vir die vierde plek gewikkel. Na talle posisieveranderinge tussen die twee spanmaats tydens die wedren, het Ricciardo tydens 'n verbysteekpoging agter in Verstappen vasgery, waarteen die Nederlander aggressief verdedig het, wat veroorsaak het dat beide motors moes onttrek.<ref>{{Verwysing|title=All The Angles: Ricciardo and Verstappen Crash {{!}} 2018 Azerbaijan Grand Prix|date=29 April 2018|url=https://www.youtube.com/watch?v=36YFQTFzZwU|access-date=19 January 2022}}</ref> Beide bestuurders is deur die span blameer en deur die beamptes berispe.<ref>{{Cite news|url=http://www.skysports.com/f1/news/12433/11352821/max-verstappen-daniel-ricciardo-reprimanded-for-all-red-bull-azerbaijan-gp-crash|title=Max Verstappen, Daniel Ricciardo reprimanded for all-Red Bull Azerbaijan GP crash|last=Galloway|first=James|date=30 April 2018|publisher=Sky Sports F1|access-date=30 May 2018|archive-date=11 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180611131807/http://www.skysports.com/f1/news/12433/11352821/max-verstappen-daniel-ricciardo-reprimanded-for-all-red-bull-azerbaijan-gp-crash|url-status=live}}</ref> Verstappen het in [[2018 Spaanse Grand Prix|Spanje]] teruggeveg met sy eerste podiumplek van die seisoen deur derde agter die Mercedesjaers te eindig en Sebastian Vettel af te weer. Die wedren was egter ook nie sonder voorval nie, aangesien hy tydens die virtuele veiligheidsmotor-periode agter in [[Lance Stroll]] vasgery het, wat geringe voorvlerkskade veroorsaak het.<ref>{{Cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2018/5/winners-and-losers--spanish-grand-prix-edition.html|title=Winners and Losers – Spanish Grand Prix edition|date=14 May 2018|publisher=Formula One|access-date=30 May 2018|archive-date=14 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180514153208/https://www.formula1.com/en/latest/features/2018/5/winners-and-losers--spanish-grand-prix-edition.html|url-status=live}}</ref> In [[2018 Monaco Grand Prix|Monaco]] het Verstappen nog 'n fout gemaak en teen die einde van die derde vrye oefensessie gebots in 'n voorval wat baie gelyk het aan 'n ongeluk wat hy [[2016 Monaco Grand Prix|twee jaar tevore]] op dieselfde plek gehad het.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/136314/ricciardo-fastest-as-verstappen-crashes-in-fp3|title=Monaco GP F1 practice: Ricciardo fastest as Verstappen crashes in FP3|last=Mitchell|first=Scott|date=26 May 2018|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|access-date=30 May 2018|archive-date=16 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181016081329/https://www.autosport.com/f1/news/136314/ricciardo-fastest-as-verstappen-crashes-in-fp3|url-status=live}}</ref> Sy span kon nie sy motor betyds vir kwalifisering herstel nie en Verstappen moes die wedren van agter op die rooster wegspring.<ref name=":13">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/44267114|title=Monaco Grand Prix: Max Verstappen crash 'unnecessary', says Red Bull's Helmut Marko|last=Benson|first=Andrew|date=26 May 2018|publisher=BBC Sport|access-date=30 May 2018|archive-date=14 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614165357/https://www.bbc.com/sport/formula1/44267114|url-status=live}}</ref> Verstappen het nie deelgeneem nie en het nie 'n rondtetyd in kwalifisering opgestel nie, daarom het spanmaat Ricciardo Red Bull se voorsprong op die baan versterk deur die voorste wegspringplek en die wedrenoorwinning te neem. Verstappen het daarin geslaag om twee punte te red deur negende te eindig en ses motors op die baan verby te steek.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/136339/ricciardo-wins-monaco-gp-despite-car-problem|title=Monaco Grand Prix: Daniel Ricciardo wins despite car problem|last=Mitchell|first=Scott|date=27 May 2018|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|access-date=30 May 2018|archive-date=16 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181016032724/https://www.autosport.com/f1/news/136339/ricciardo-wins-monaco-gp-despite-car-problem|url-status=live}}</ref> Spanhoof Christian Horner het kommentaar gelewer oor Verstappen se begin van die seisoen en gesê hy "moet ophou om hierdie foute te maak" en dat hy "by sy spanmaat kan leer", terwyl Helmut Marko, hoof van bestuurdersontwikkeling by Red Bull, gesê het dat Verstappen "te ongeduldig" was.<ref name=":12">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/44267114|title=Monaco Grand Prix: Max Verstappen crash 'unnecessary', says Red Bull's Helmut Marko|last=Benson|first=Andrew|date=26 May 2018|publisher=BBC Sport|access-date=30 May 2018|archive-date=14 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614165357/https://www.bbc.com/sport/formula1/44267114|url-status=live}}</ref> Verstappen lê nou in die sesde plek in die kampioenskap met 35 punte, slegs drie punte voor [[Fernando Alonso]] in die McLaren, en 37 punte agter sy spanmaat in die derde plek, wat twee oorwinnings in die eerste ses wedrenne behaal het.<ref>{{Cite news|last=Woolcock|first=Adam|date=15 April 2018|title=F1 2018: Daniel Ricciardo wins Chinese Grand Prix – as it happened|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/sport/live/2018/apr/15/formula-one-2018-chinese-grand-prix-live|access-date=19 January 2022|issn=0261-3077|archive-date=22 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180422223322/https://www.theguardian.com/sport/live/2018/apr/15/formula-one-2018-chinese-grand-prix-live|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.watch-live-join-our-stream-of-ricciardos-brilliant-2018-monaco-grand-prix.13UtM2BlgsaIn5QzBe6B4l.html|title=F1 REWIND: Watch Daniel Ricciardo's brilliant 2018 Monaco Grand Prix win|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310074110/https://www.formula1.com/en/latest/article.watch-live-join-our-stream-of-ricciardos-brilliant-2018-monaco-grand-prix.13UtM2BlgsaIn5QzBe6B4l.html|archive-date=10 March 2022|access-date=19 January 2022|url-status=live}}</ref> In [[2018 Kanadese Grand Prix|Kanada]] het Verstappen al drie oefensessies geklop en derde gekwalifiseer, twee tiendes agter Sebastian Vettel in die voorste wegspringposisie.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/canadian-grand-prix/results/qualifying|title=F1 Results – 2018 Canadian Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119232005/https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/canadian-grand-prix/results/qualifying|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy het uiteindelik derde geëindig en die vinnigste rondte van die wedren opgestel.<ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2018/jun/10/sebastian-vettel-wins-canadian-grand-prix-f1-championship-lewis-hamilton|title=Sebastian Vettel wins Canadian Grand Prix despite chequered flag mix-up|date=10 June 2018|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20220116233202/https://www.theguardian.com/sport/2018/jun/10/sebastian-vettel-wins-canadian-grand-prix-f1-championship-lewis-hamilton|archive-date=16 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Die volgende wedren in [[2018 Franse Grand Prix|Frankryk]] het hom die tweede plek besorg.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/french-grand-prix/results|title=F1 Results – 2018 French Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119232007/https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/french-grand-prix/results|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2018 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] - Red Bull se tuisbaan - het hy vierde op die wegspringrooster begin, Kimi Räikkönen verbygesteek voordat hy voordeel getrek het uit die onttrekking van [[Valtteri Bottas]] en 'n mislukte kuipestopstrategie deur Lewis Hamilton, wat later van die vierde plek uitgeval het, om die vierde wedrenoorwinning van sy loopbaan te behaal.<ref>{{Verwysing|title=2018 Austrian Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=JNmfS9PSeYg|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2018 Britse Grand Prix|Brittanje]] is Verstappen deur probleme geteister, die eerste oefensessie vroeg voltooi weens 'n ratkasprobleem en in die tweede oefensessie gebots voordat hy weens 'n remprobleem uit die wedren onttrek het.<ref>{{Cite web|url=https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-the-reason-max-verstappen-spun-then-retired-from-the-british-gp/news-story/bf90c9db2308a1b68936d240a7549c95|title=F1: The reason Max Verstappen spun then retired from the British GP|date=8 July 2018|website=Fox Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119232005/https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-the-reason-max-verstappen-spun-then-retired-from-the-british-gp/news-story/bf90c9db2308a1b68936d240a7549c95|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy sou toe vierde in [[2018 Duitse Grand Prix|Duitsland]] eindig nadat strategiefoute 'n herstellende Hamilton verby hom laat kom het toe hy die wedren gewen het.<ref>{{Verwysing|title=2018 German Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=gp-i8vtgzJE|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het die eerste helfte van die seisoen afgesluit met 'n uitval in [[2018 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] en was net-net agter sy spanmaat in die kampioenskap as gevolg van sy eie onlangse verbetering en Ricciardo se onbetroubaarheid.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/ricciardo-weird-reliability-inexplicable/3202443/|title=Ricciardo: 'Weird' reliability inexplicable|date=26 October 2018|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225311/https://www.motorsport.com/f1/news/ricciardo-weird-reliability-inexplicable/3202443/|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/video.race-verstappen-retires-early-in-hungary.6060943592001.html|title=RACE: Verstappen retires early in Hungary|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310022859/https://www.formula1.com/en/latest/video.race-verstappen-retires-early-in-hungary.6060943592001.html|archive-date=10 March 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het 'n baie sterk tweede helfte van die seisoen beleef en podiumplekke in [[2018 Belgiese Grand Prix|België]], [[2018 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]], [[2018 Japannese Grand Prix|Japan]] en die [[2018 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State]] behaal. In laasgenoemde het hy die tweede plek behaal nadat hy vanaf die 18de plek op die rooster weggespring het weens 'n veringfout tydens die kwalifisering. Na die kwalifiseringsessie by die [[2018 Meksikaanse Grand Prix|Meksikaanse Grand Prix]] het Verstappen onthul dat 'n meganiese probleem met sy Red Bull onder rem hom enige kans gekos het om die jongste Formule Een-voorwegspringer ooit te word.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11533294/max-verstappen-unhappy-after-missing-out-on-history-making-pole-position|title=Max Verstappen unhappy after missing out on history-making pole position|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20220212120158/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11533294/max-verstappen-unhappy-after-missing-out-on-history-making-pole-position|archive-date=12 February 2022|access-date=12 February 2022}}</ref> Verstappen het 'n beter begin as Ricciardo gehad en die voortou van die wedren in die eerste draai geneem en die vinnige Mercedes van Lewis Hamilton verbygesteek. Verstappen het sy vyfde loopbaanoorwinning in Meksiko behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.f1-2018-mexican-grand-prix-report.43bcuMZV3i8yk2a8kQw06w.html|title=Mexican Grand Prix 2018 report – Verstappen wins in Mexico as Hamilton takes fifth title|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20181029014936/https://www.formula1.com/en/latest/article.f1-2018-mexican-grand-prix-report.43bcuMZV3i8yk2a8kQw06w.html|archive-date=29 October 2018|access-date=17 February 2022}}</ref> Hy was gereed om die [[2018 Brasiliaanse Grand Prix]] te wen, nadat hy Räikkönen, Vettel, Bottas en Hamilton verbygesteek het. Hy het egter gebots met [[Force India]] -bestuurder [[Esteban Ocon]]. Ocon het 'n stop-en-ry-straf van 10 sekondes vir die voorval ontvang. Na die botsing met Ocon het Verstappen tweede geëindig agter Hamilton. Tydens 'n argument met Ocon na die wedren het Verstappen aan die Force India-bestuurder gestamp, waarvoor hy twee dae se "openbare diens" as 'n straf deur die FIA gekry het..<ref>{{cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/139986/verstappen-given-public-service-for-ocon-shove|title=FIA gives Max Verstappen 'public service' for Esteban Ocon shove|last=Freeman|first=Glenn|website=Autosport|access-date=12 November 2018|archive-date=11 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181111214724/https://www.autosport.com/f1/news/139986/verstappen-given-public-service-for-ocon-shove|url-status=live}}</ref> Hy het toe sy seisoen met nog 'n podiumplek afgesluit toe hy derde in [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] geëindig het. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2018/races/999/abu-dhabi/race-result.html|title=Formula 1 2018 Etihad Airways Abu Dhabi Grand Prix – Race Result|date=25 November 2018|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210113155249/https://www.formula1.com/en/results.html/2018/races/999/abu-dhabi/race-result.html|archive-date=13 January 2021|access-date=25 November 2018}}</ref> Verstappen het die seisoen in die vierde plek in die kampioenskap afgesluit met 249 punte, twee oorwinnings, elf podiumplekke en twee vinnigste rondtes behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2018|title=Max Verstappen in 2018|website=Formula 1 Statistics|archive-url=https://web.archive.org/web/20211219093227/https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2018|archive-date=19 December 2021|access-date=19 December 2021}}</ref> ==== 2019–2020: Dominansie oor spanmaats ==== [[Lêer:Max_Verstappen_during_Hungarian_Formula_1_GP.jpg|duimnael|Verstappen by die [[2019 Hongaarse Grand Prix]], waar hy vir die eerste keer in sy loopbaan heelvoor weggespring het.]] In [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] het Red Bull van Renault- na Honda-krageenhede oorgeskakel.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-red-bull-agree-deal-to-run-honda-engine-technology-until-2025.3wmTSMrtsv6miuwqApz8IT.html|title=Red Bull agree deal to run Honda engine technology until 2025|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215215037/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-red-bull-agree-deal-to-run-honda-engine-technology-until-2025.3wmTSMrtsv6miuwqApz8IT.html|archive-date=15 February 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Nadat Ricciardo vir 2019 na die [[Renault F1|Renault-]]<nowiki/>span verskuif het, het [[Pierre Gasly]] as spanmaat by Verstappen aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11477951/pierre-gasly-joins-red-bull-for-f1-2019|title=Pierre Gasly joins Red Bull for 2019|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20220305224221/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11477951/pierre-gasly-joins-red-bull-for-f1-2019|archive-date=5 March 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het vierde gekwalifiseer en derde in [[2019 Australiese Grand Prix|Australië]] geëindig, die eerste podiumplek vir 'n Honda -aangedrewe jaer sedert die [[2008 Britse Grand Prix]] . <ref>{{Cite web|url=https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-australian-grand-prix-2019-max-verstappen-race-results-red-bull-honda-renault-video-latest-news/news-story/9d6d29140487e11eacfa8296e1f95f22|title=F1 Australian Grand Prix 2019: Max Verstappen sends ominous Red Bull message after Honda milestone|date=17 March 2019|website=Fox Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028172923/https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-australian-grand-prix-2019-max-verstappen-race-results-red-bull-honda-renault-video-latest-news/news-story/9d6d29140487e11eacfa8296e1f95f22|archive-date=28 October 2021|access-date=11 October 2021}}</ref> Verstappen was op koers vir 'n tweede derde plek in [[2019 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] voordat 'n laat veiligheidsmotor hom verhoed het om [[Charles Leclerc]] se sukkelende Ferrari verby te steek, wat hom in die vierde plek gehou het.<ref>{{Verwysing|title=2019 Bahrain Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=0VjWY--QdMA|access-date=19 January 2022}}</ref> Twee verdere vierde plekke het in [[2019 Chinese Grand Prix|China]] en [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]] gevolg, en 'n podium in [[2019 Spaanse Grand Prix|Spanje]] in die derde plek.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/spanish-grand-prix/results|title=F1 Results – 2019 Spanish Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225314/https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/spanish-grand-prix/results|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/azerbaijan-grand-prix/results/race|title=F1 Results – 2019 Azerbaijan Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225311/https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/azerbaijan-grand-prix/results/race|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/chinese-grand-prix/results|title=F1 Results – 2019 Chinese Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013203417/https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/chinese-grand-prix/results|archive-date=13 October 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2019 Monaco Grand Prix|Monaco]] het Verstappen in die derde plek gekwalifiseer, maar is in die pad van Valtteri Bottas in die kuipe vrygelaat, waar hy die tweede plek behaal het, maar gevolglik 'n straf van 5 sekondes ontvang het. Verstappen het die wenstreep in die tweede plek oorgesteek, maar is deur die straf na die vierde plek afgegradeer.<ref>{{Cite web|url=https://www.racefans.net/2019/05/26/verstappen-given-penalty-points-for-failing-to-avoid-contact/|title=Verstappen given penalty points for failing to avoid contact · RaceFans|date=26 May 2019|website=RaceFans|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023170821/https://www.racefans.net/2019/05/26/verstappen-given-penalty-points-for-failing-to-avoid-contact/|archive-date=23 October 2021|access-date=11 October 2021}}</ref> In [[2019 Kanadese Grand Prix|Kanada]] is Verstappen se laaste rondte in die tweede kwalifiseringsessie belemmer deur 'n rooi vlag wat deur [[Kevin Magnussen]] se ongeluk veroorsaak is. Hy kon slegs vyfde geëindig. <ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2019/jun/09/lewis-hamilton-canadian-grand-prix-vettel-penalty|title=Lewis Hamilton handed Canadian Grand Prix win after Vettel's penalty pain|last=Richards|first=Giles|date=9 June 2019|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20220105160525/https://www.theguardian.com/sport/2019/jun/09/lewis-hamilton-canadian-grand-prix-vettel-penalty|archive-date=5 January 2022|access-date=11 January 2022}}</ref> In [[2019 Franse Grand Prix|Frankryk]] het hy in die vierde plek begin en geëindig. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2019/France.html|title=French Grand Prix 2019 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20141028202800/https://www.formula1.com/en/racing/2019/France.html|archive-date=28 October 2014|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2019 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] het Verstappen derde begin, maar 'n swak wegsprong gehad en tot agtste teruggeval. Na 'n stormloop na die voorpunt het hy tot tweede gevorder voordat hy Leclerc kontroversieel verbygesteek het vir die voortou van die wedren met drie rondtes oor.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen's Stunning Fightback {{!}} 2019 Austrian Grand Prix|url=https://www.youtube.com/watch?v=cV0G1zN8kJU|access-date=19 January 2022}}</ref> Dit was die eerste Honda-aangedrewe wedrenoorwinning sedert die [[2006 Hongaarse Grand Prix]].<ref>{{Cite news|last1=McVeigh (earlier)|first1=Niall|last2=Unwin (now)|first2=Will|date=30 June 2019|title=F1: Verstappen's win stands after Austrian Grand Prix stewards inquiry – as it happened|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/sport/live/2019/jun/30/f1-formula-one-austrian-grand-prix-live|access-date=11 January 2022|issn=0261-3077|archive-date=11 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111041738/https://www.theguardian.com/sport/live/2019/jun/30/f1-formula-one-austrian-grand-prix-live|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autoblog.com/2019/07/01/honda-hail-new-beginning-after-first-f1-win-since-2006/|title=Honda hails new beginning after first F1 win since 2006|date=1 July 2019|website=Autoblog|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013203242/https://www.autoblog.com/2019/07/01/honda-hail-new-beginning-after-first-f1-win-since-2006/|archive-date=13 October 2022|access-date=11 January 2022|url-status=live}}</ref> In [[2019 Britse Grand Prix|Brittanje]] was Verstappen vyfde. Die nat en chaotiese [[2019 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]] het soortgelyk aan die wedren in Oostenryk vir Verstappen begin, aangesien 'n swak begin hom agtertoe laat terugval het. Hy sou egter die voortou halfpad deur die wedren erf na 'n ongeluk deur die wedrenleier Hamilton.<ref>{{Verwysing|title=2019 German Grand Prix: Race Highlights|date=28 July 2019|url=https://www.youtube.com/watch?v=RYHQmBULhLc|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen sou sy voorsprong verbeter nadat die baan begin uitdroog het, en sy tweede oorwinning van die seisoen behaal. <ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2019/jul/28/max-verstappen-wins-german-grand-prix-hamilton-error|title=Max Verstappen wins thrilling German GP after Lewis Hamilton error|last=Richards|first=Giles|date=28 July 2019|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20211115040807/https://www.theguardian.com/sport/2019/jul/28/max-verstappen-wins-german-grand-prix-hamilton-error|archive-date=15 November 2021|access-date=29 December 2021}}</ref> In [[2019 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] het hy sy eerste voorste wegspringposisie behaal – en die eerste Nederlandse jaer geword om dit te doen – en die grootste deel van die wedren gelei voordat hy in die laaste rondtes deur Hamilton verbygesteek is, wat nog 'n kuipestop gemaak het vir vars bande in 'n waagstuk om die leier in te haal. <ref>{{Cite web|url=https://www.hartvannederland.nl/nieuws/2019/max-verstappen-pakt-eerste-pole-position-uit-carriere/|title=Max Verstappen pakt eerste pole position uit carrière|date=3 August 2019|publisher=[[:nl:Hart van Nederland]]|language=nl|trans-title=Max Verstappen takes first career pole position|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803222328/https://www.hartvannederland.nl/nieuws/2019/max-verstappen-pakt-eerste-pole-position-uit-carriere/|archive-date=3 August 2019|access-date=4 August 2019}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-brilliantly-hunts-down-verstappen-to-snatch-hungary-victory.4QPgPYGdCXqeEirMjUEhZU.html|title=Hungarian Grand Prix 2019 F1 race report: Hamilton brilliantly hunts down Verstappen to snatch Hungary victory|date=4 August 2019|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211229031344/https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-brilliantly-hunts-down-verstappen-to-snatch-hungary-victory.4QPgPYGdCXqeEirMjUEhZU.html|archive-date=29 December 2021|access-date=29 December 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-takes-maiden-career-pole-in-thrilling-hungary-qualifying.5AABsomaDmZaBusQxjCZuP.html|title=Verstappen takes maiden career pole in thrilling Hungary qualifying|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118131304/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-takes-maiden-career-pole-in-thrilling-hungary-qualifying.5AABsomaDmZaBusQxjCZuP.html|archive-date=18 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> [[Lêer:Fórmula_1_–_Grande_Prêmio_do_Brasil_de_F1_2019_(49080565726).jpg|regs|duimnael|Verstappen op die podium na sy oorwinning in die [[2019 Brasiliaanse Grand Prix]] ]] Voor die [[2019 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] het Verstappen 'n nuwe spanmaat in Alexander Albon gekry, nadat Pierre Gasly terug na Toro Rosso gedegradeer is.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.albon-to-replace-gasly-at-red-bull-from-belgium.5f9BkwxuJ5TF86EPKqqwJa.html|title=Albon to replace Gasly at Red Bull from Belgium|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224174052/https://www.formula1.com/en/latest/article.albon-to-replace-gasly-at-red-bull-from-belgium.5f9BkwxuJ5TF86EPKqqwJa.html|archive-date=24 December 2020|access-date=19 January 2022}}</ref> In die wedren het Verstappen 'n swak wegsprong gehad en met [[Kimi Räikkönen]] by die eerste draai gebots, wat gelei het tot skade aan die vering en Verstappen se eerste uittrede van die seisoen.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-and-raikkonen-bemoan-first-lap-clash.4LEpXoR5Ha6QXl9xd2Ovty.html|title=Verstappen and Raikkonen bemoan first-lap clash|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20190903173008/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-and-raikkonen-bemoan-first-lap-clash.4LEpXoR5Ha6QXl9xd2Ovty.html|archive-date=3 September 2019|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2019 Italiaanse Grand Prix|Italië]] het hy nie 'n tyd tydens kwalifisering opgestel nie nadat sy motor krag in K1 verloor het, maar hy moes reeds van agter op die rooster wegspring weens 'n enjinonderdeelstraf.<ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2019/sep/04/max-verstappen-engine-penalty-monza-italian-grand-prix-back-grid|title=Penalty shunts Max Verstappen to back of F1 grid for Italian Grand Prix|last=Media|first=P. A.|date=4 September 2019|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225312/https://www.theguardian.com/sport/2019/sep/04/max-verstappen-engine-penalty-monza-italian-grand-prix-back-grid|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Nadat hy sy voorvlerk in die eerste rondte beskadig het, het hy herstel om die wedren in die agtste plek te voltooi.<ref>{{Verwysing|title=2019 Italian Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=h-ce3gPMsGc|access-date=19 January 2022}}</ref> Derde en vierde plekke het onderskeidelik in [[2019 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] en [[2019 Russiese Grand Prix|Rusland]] gevolg.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2019/Singapore.html|title=Singapore Grand Prix 2019 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111192803/https://www.formula1.com/en/racing/2019/Singapore.html|archive-date=11 November 2020|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/russian-grand-prix/results|title=F1 Results – 2019 Russian Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225311/https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/russian-grand-prix/results|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Nadat hy skade opgedoen het in 'n botsing met Charles Leclerc in die eerste rondte in [[2019 Japannese Grand Prix|Japan]], het Verstappen sy tweede uitval van die seisoen gely.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-blasts-irresponsible-leclerc-after-lap-1-contact.4yO6ylOGvL0uzhJZ98myCz.html|title=Japanese Grand Prix 2019: Verstappen blasts 'irresponsible' Leclerc after Lap 1 contact|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225325/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-blasts-irresponsible-leclerc-after-lap-1-contact.4yO6ylOGvL0uzhJZ98myCz.html|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2019 Meksikaanse Grand Prix|Meksiko]] het hy in die eerste plek gekwalifiseer nadat hy die vinnigste rondtetyd van die sessie opgestel het, voordat hy 'n roosterstraf opgelê is omdat hy die [[Vlae gebruik in motorwedrenne|geel vlae]] geïgnoreer het na 'n ongeluk deur Valtteri Bottas.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-takes-sensational-mexican-pole-as-bottas-suffers-big-crash.2iQWb1vLhcfSRBothUZyzd.html|title=Mexican Grand Prix 2019 qualifying report: Verstappen takes sensational Mexican pole as Bottas crashes|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028220105/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-takes-sensational-mexican-pole-as-bottas-suffers-big-crash.2iQWb1vLhcfSRBothUZyzd.html|archive-date=28 October 2019|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het vroeg in die wedren 'n pap wiel opgedoen nadat hy met Bottas in aanraking gekom het, en het na die agterkant van die veld geval voordat hy uiteindelik tot sesde plek herstel het <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.mexican-grand-prix-2019-report-and-highlights.2GCUEuCYRquG0pcZeGZuYz.html|title=Mexican Grand Prix 2019 report & highlights: Hamilton closes in on title with supreme Mexico victory|date=27 October 2019|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028191133/https://www.formula1.com/en/latest/article.mexican-grand-prix-2019-report-and-highlights.2GCUEuCYRquG0pcZeGZuYz.html|archive-date=28 October 2019|access-date=29 December 2021}}</ref> 'n Derde plek in die [[2019 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State]] het gevolg, voordat Verstappen die tweede voorste wegspringplek van sy loopbaan met 'n 1:07.508 voorste wegspringplek-rondtetyd in [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]] geneem het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2019/United_States.html|title=United States Grand Prix 2019 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913021847/https://www.formula1.com/en/racing/2019/United_States.html|archive-date=13 September 2020|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-snatches-sensational-interlagos-pole.6QOPSwc0ZAKtVuAsXoaoDI.html|title=Brazilian Grand Prix 2019 qualifying report: Brazilian Grand Prix report: Verstappen snatches sensational Interlagos pole|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220112034257/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-snatches-sensational-interlagos-pole.6QOPSwc0ZAKtVuAsXoaoDI.html|archive-date=12 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In 'n chaotiese wedren het hy Lewis Hamilton twee keer vir die voortou verbygesteek voordat hy sy derde oorwinning van die seisoen behaal het. Verstappen het die seisoen met 'n tweede plek in [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] afgesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.abu-dhabi-grand-prix-2019-race-report-highlights.3W60C6jaqAMKYqcblkhGqg.html|title=Abu Dhabi Grand Prix 2019 race report and highlights: Hamilton rounds off title-winning season with dominant Abu Dhabi win|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20191202061826/https://www.formula1.com/en/latest/article.abu-dhabi-grand-prix-2019-race-report-highlights.3W60C6jaqAMKYqcblkhGqg.html|archive-date=2 December 2019|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het die [[2019 Formule Een-seisoen|2019-seisoen]] in die derde plek in die kampioenskap afgesluit met 278 punte. Hy het drie wedrenoorwinnings, nege podiumplekke, twee voorste wegspringplekke en drie vinnigste rondtes behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2019|title=Max Verstappen in 2019|website=Formula 1 Statistics|archive-url=https://web.archive.org/web/20211219094726/https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2019|archive-date=19 December 2021|access-date=19 December 2021}}</ref> [[Lêer:Max_Verstappen,_2020_pre-season_testing.jpg|duimnael|Verstappen tydens voorseisoentoetse in 2020]] Verstappen het in 2020 voortgegaan om vir Red Bull te jaag, saam met Albon. By die [[2020 Oostenrykse Grand Prix]] het hy tweede weggespring, maar vroeg in die wedren uitgetree nadat 'n vliegwielverwante probleem 'n elektroniese probleem binne die kragbron veroorsaak het. <ref>{{Cite web|url=https://the-race.com/formula-1/albons-dnf-likely-caused-by-hamilton-clash-not-honda-fault/|title=Albon's DNF likely caused by Hamilton clash, not Honda fault|date=10 July 2020|website=The Race|archive-url=https://web.archive.org/web/20200721123813/https://the-race.com/formula-1/albons-dnf-likely-caused-by-hamilton-clash-not-honda-fault/|archive-date=21 July 2020|access-date=21 July 2020}}</ref> Honda het teenmaatreëls ingestel in reaksie op die uittrede. <ref>{{Cite web|url=https://the-race.com/formula-1/honda-has-countermeasures-for-red-bulls-engine-issues/|title=Red Bull, Honda have countermeasures for engine issues|date=9 July 2020|website=The Race|archive-url=https://web.archive.org/web/20200721123808/https://the-race.com/formula-1/honda-has-countermeasures-for-red-bulls-engine-issues/|archive-date=21 July 2020|access-date=21 July 2020}}</ref> By die [[2020 Hongaarse Grand Prix]] het hy in nat toestande tydens die formasierondte gebots terwyl hy op pad na die wegspringrooster was,<ref>{{Verwysing|title=Max Verstappen Crashes On Way To Grid {{!}} 2020 Hungarian Grand Prix|date=19 July 2020|url=https://www.youtube.com/watch?v=k-HpHDpeF8E|access-date=20 January 2022}}</ref> maar hy kon die motor terugry na die wegspringrooster waar sy werktuigkundiges die vering van die motor in die kort tydjie wat oor was voor die begin van die wedren, reggemaak het.<ref>{{Verwysing|title=INSIDE STORY: How Red Bull Performed a Mechanical Miracle in Hungary|date=15 January 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=IGwm1QmwN9s|access-date=20 January 2022}}</ref> Na die herstelwerk het Verstappen van die sewende plek op die wegspringrooster tot die tweede plek teen die einde van die wedren gevorder. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.second-feels-like-a-win-says-verstappen-as-he-recovers-from-pre-race-crash.5rbSAYCw1F215d1dlFvW8A.html|title='Second feels like a win' says Verstappen as he recovers from pre-race crash to podium|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20200720204302/https://www.formula1.com/en/latest/article.second-feels-like-a-win-says-verstappen-as-he-recovers-from-pre-race-crash.5rbSAYCw1F215d1dlFvW8A.html|archive-date=20 July 2020|access-date=21 July 2020}}</ref> Verstappen het die [[70ste Herdenking Grand Prix]] by [[Silverstone-renbaan|Silverstone]] gewen, nadat hy van die vierde plek af weggespring het.<ref name="MVvolgensGR">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2020/aug/09/f1-max-verstappen-70th-anniversary-grand-prix-lewis-hamilton|title=Max Verstappen roars to spectacular victory in 70th Anniversary Grand Prix|last=Giles Richards|date=9 August 2020|publisher=[[The Guardian]], London|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809153202/https://www.theguardian.com/sport/2020/aug/09/f1-max-verstappen-70th-anniversary-grand-prix-lewis-hamilton|archive-date=9 August 2020|access-date=9 August 2020}}</ref> Verstappen het die tweede plek by die [[2020 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] behaal nadat hy derde gekwalifiseer het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2020/Spain.html|title=Spanish Grand Prix 2020 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210111012227/https://www.formula1.com/en/racing/2020/Spain.html|archive-date=11 January 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Belgiese Grand Prix]] het hy 'n podiumplek in die derde plek behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2020/Belgium.html|title=Belgian Grand Prix 2020 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119083704/https://www.formula1.com/en/racing/2020/Belgium.html|archive-date=19 January 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> Hy het twee keer agtereenvolgend onttrek by die [[2020 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse]] en [[2020 Toskaanse Grand Prix|Toskaanse]] Grands Prix, en daarmee die tweede plek in die kampioenskap verloor.<ref>{{Verwysing|title=2020 Italian Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=TB5yhZdF8SI|access-date=20 January 2022}}</ref><ref>{{Verwysing|title=2020 Tuscan Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=R-Yq1AlIwsc|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Russiese Grand Prix|Russiese Grand Prix]] het Verstappen die wedren in die tweede plek voltooi, sy sewende podiumplek van 2020.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2020/Russia.html|title=Russian Grand Prix 2020 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119083834/https://www.formula1.com/en/racing/2020/Russia.html|archive-date=19 January 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Eifelse Grand Prix|Eifelse Grand Prix]] het Verstappen tweede geëindig nadat hy derde gekwalifiseer het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2020/Germany.html|title=Eifel Grand Prix 2020 – German F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119083909/https://www.formula1.com/en/racing/2020/Germany.html|archive-date=19 January 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> Hy het ook daarin geslaag om die vinnigste rondte van die wedren aan te teken.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen's Nurburgring Lap Record: Fastest Lap {{!}} 2020 Eifel Grand Prix {{!}} DHL|url=https://www.youtube.com/watch?v=1TRkAjsB7MA|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] het Verstappen derde gekwalifiseer, maar 'n swak eerste rondte het beteken dat hy teruggesak het na die vyfde plek. Hy het herstel na derde en sy 40ste podiumplek in Formule 1 behaal.<ref>{{Verwysing|title=2020 Portuguese Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=nQ8du5ysxTI|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia Romagna Grand Prix]] het Verstappen gelyk of hy tweede sou eindig omdat [[Valtteri Bottas]] se sukkelende Mercedes al stadiger geraak het, maar 'n skielike pap wiel het hom enige kans op 'n podiumplek ontsê; Verstappen het getol, wat gelei het tot sy vierde uitval van die 2020-seisoen.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen Crashes Out of Podium Position After Right Rear Failure|url=https://www.youtube.com/watch?v=gYcA_ivpSxE|access-date=19 January 2022}}</ref> Tydens vrye oefening vir die [[2020 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] is Verstappen gekritiseer vir kommentaar wat hy oor die spanradio gemaak het na 'n botsing met [[Lance Stroll]], waar hy die woorde "retard" en "mongool" in reaksie op die botsing gebruik het. Verstappen het na die sessie erken dat die woordkeuses wat hy gebruik het "nie korrek" was nie. Die Mongoolse regering en die Mongoolse identiteit het Verstappen gevra om om verskoning te vra vir die kommentaar; die Mongoolse regering het ook die [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] versoek om op te tree oor die kommentaar wat hy gemaak het.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-radio-outburst-portugal-stroll/4901418/|title=Portimao radio comments 'not correct', says Verstappen|last=Cooper|first=Adam|date=30 October 2020|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101033201/https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-radio-outburst-portugal-stroll/4901418/|archive-date=1 November 2020|access-date=12 November 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/mongolia-foreign-minister-letter-verstappen-comments/4901947/|title=Mongolian government wants FIA to act on Verstappen comments|last=Boxall-Legge|first=Jake|date=31 October 2020|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110110951/https://www.motorsport.com/f1/news/mongolia-foreign-minister-letter-verstappen-comments/4901947/|archive-date=10 November 2020|access-date=12 November 2020}}</ref> Verstappen sluit die 2020-seisoen af met 'n derde plek in die kampioenskap, op 214 punte. Hy het twee wedrenoorwinnings, elf podiumplekke, een voorste wegspringplek en drie vinnigste rondtes behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2020|title=Max Verstappen in 2020|website=Formula 1 Statistics|archive-url=https://web.archive.org/web/20211219094724/https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2020|archive-date=19 December 2021|access-date=19 December 2021}}</ref> ==== 2021: Wêreldkampioen na hewige titelstryd met Hamilton ==== [[Lêer:FIA_F1_Austria_2021_Nr._33_Verstappen.jpg|duimnael|Verstappen by die [[2021 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix van 2021]]]] By die [[2021 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] het Verstappen in al die oefensessies voorgeloop en daarna die vierde voorste wegspringposisie van sy loopbaan behaal. Dit was die eerste keer dat hy agtereenvolgende voorste wegspringposisies behaal het.<ref>{{Cite news|title=Max Verstappen takes pole position in F1 Bahrain Grand Prix, Daniel Ricciardo sixth|date=27 March 2021|url=https://www.abc.net.au/news/2021-03-28/max-verstappen-takes-pole-position-in-f1-bahrain-grand-prix/100033884|publisher=Australian Broadcasting Corporation|access-date=30 March 2021|archive-date=30 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210330114816/https://www.abc.net.au/news/2021-03-28/max-verstappen-takes-pole-position-in-f1-bahrain-grand-prix/100033884|url-status=live}}</ref> Hy het teen Lewis Hamilton meegeding vir die wedrenoorwinning, en op rondte 53 het Verstappen Hamilton verbygesteek, maar het van die baan afgery terwyl hy dit gedoen het, wat daartoe gelei het dat hy deur wedrenbeheer opdrag gegee is om Hamilton weer in die voortou te laat en uiteindelik tweede agter Hamilton te eindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.it-is-what-it-is-verstappen-philosophical-about-surrendering-lead-to.1etBIWyqgV0mdhLUCGjqyJ.html|title='It is what it is' – Verstappen philosophical about surrendering lead to Hamilton following off-track pass|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210330120727/https://www.formula1.com/en/latest/article.it-is-what-it-is-verstappen-philosophical-about-surrendering-lead-to.1etBIWyqgV0mdhLUCGjqyJ.html|archive-date=30 March 2021|access-date=30 March 2021}}</ref> By die volgende wedren, die [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]], het Verstappen derde gekwalifiseer met spanmaat [[Sergio Pérez]] tweede, wat die eerste keer was dat hy deur 'n spanmaat geklop is sedert die [[2019 Italiaanse Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.were-not-robots-verstappen-on-messy-q3-that-led-to-being-out-qualified-by-a.a7GbWPG2MnJEtyXOmP1x6.html|title='We're not robots' – Verstappen on 'messy' Q3 that led to being out-qualified by a team mate for first time since 2018|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020100943/https://www.formula1.com/en/latest/article.were-not-robots-verstappen-on-messy-q3-that-led-to-being-out-qualified-by-a.a7GbWPG2MnJEtyXOmP1x6.html|archive-date=20 October 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> By die wegspring kon Verstappen beide Pérez en voorste wegspringplekhouer Hamilton verbysteek om die voortou te neem. Hy het voor gebly na die eerste rondte kuipestoppe sowel as die herbegin, nadat die wedren op rondte 33 opgeskort is. Mededinger Hamilton het tweede geëindig, wat sy kampioenskapsvoorsprong oor Verstappen tot een punt verminder het.<ref name="2021PTGP">{{Citation|title=Race Highlights {{!}} 2021 Portuguese Grand Prix|date=2 May 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=-9-8gvYantk|access-date=19 January 2022|archive-date=24 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225321/https://www.youtube.com/watch?v=-9-8gvYantk|url-status=live}}</ref> In die daaropvolgende [[2021 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] het Verstappen tweede geëindig na 'n lang stryd met Hamilton.<ref name="2021PTGP" /> By die [[2021 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] het die stryd tussen Verstappen en Hamilton voortgeduur, met Hamilton wat 'n vinniger tweestopstrategie gebruik het teenoor Verstappen se eenstopren. Dit het Hamilton die voordeel van vinniger bande gegee, wat hom toegelaat het om Verstappen met etlike rondtes oor in die wedren verby te steek. Hamilton het die oorwinning behaal, met Verstappen wat die tweede en vinnigste rondte geneem het, wat Hamilton se kampioenskapsvoorsprong tot 14 punte verbeter het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.late-pass-secures-hamilton-victory-in-spain-after-race-long-battle-with.5xOxaR8dsRf8zn11GGd8dN.html|title=2021 Spanish Grand Prix race report and highlights: Late pass secures Hamilton victory in Spain after race-long battle with Verstappen|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210509175353/https://www.formula1.com/en/latest/article.late-pass-secures-hamilton-victory-in-spain-after-race-long-battle-with.5xOxaR8dsRf8zn11GGd8dN.html|archive-date=9 Mei 2021|access-date=18 Mei 2021}}</ref> By die volgende ren in [[2021 Monaco Grand Prix|Monaco]] het Verstappen tweede agter [[Charles Leclerc]] gekwalifiseer,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/video.2021-monaco-gp-qualifying-verstappen-rages-at-leclerc-crash-red-flags.1700470908172196475.html|title=2021 Monaco GP Qualifying: Verstappen rages at Leclerc crash red flags|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310032538/https://www.formula1.com/en/latest/video.2021-monaco-gp-qualifying-verstappen-rages-at-leclerc-crash-red-flags.1700470908172196475.html|archive-date=10 Maart 2022|access-date=19 Januarie 2022}}</ref> maar Leclerc het 'n faling van sy motor se dryfas op pad na die wegspringrooster opgedoen en kon nie die ren begin nie. Verstappen het die ren van voor af beheer op pad na die oorwinning. Hamilton (wat sewende gekwalifiseer het) het sewende geëindig, hoewel hy 'n ekstra kampioenskapspunt behaal het deur die vinnigste renrondte op te stel. Die resultaat het Verstappen in staat gestel om die eerste Nederlandse jaer te word wat die Wêreldbestuurderskampioenskap lei,<ref>{{Cite web|url=https://www.ad.nl/formule-1/historische-dubbelslag-verstappen-wint-gp-van-monaco-en-is-eerste-nederlandse-wk-leider-ooit~a06b2fb0/|title=Historische dubbelslag: Verstappen wint GP van Monaco en is eerste Nederlandse WK-leider ooit|last=Noud Bemelen and Rik Spekenbrink|date=23 Mei 2021|publisher=[[Algemeen Dagblad]]|language=nl|trans-title=Historic double: Verstappen wins Monaco GP and is the first Dutch leader of the world championship ever|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523195919/https://www.ad.nl/formule-1/historische-dubbelslag-verstappen-wint-gp-van-monaco-en-is-eerste-nederlandse-wk-leider-ooit~a06b2fb0/|archive-date=23 Mei 2021|access-date=23 Mei 2021}}</ref> met 'n marge van vier punte oor Hamilton.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/57220586|title=Monaco Grand Prix: Max Verstappen takes title lead from Lewis Hamilton with win|last=Benson|first=Andrew|date=23 May 2021|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523152235/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/57220586|archive-date=23 Mei 2021|access-date=23 Mei 2021}}</ref> By die [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] het Verstappen derde agter Leclerc en Hamilton gekwalifiseer.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-curses-stupid-qualifying-in-baku-as-he-loses-another-chance-of.71o8PO388LO4nTLXqmE0SC.html|title=Verstappen curses 'stupid' qualifying session in Baku as he loses another chance of pole to red flag|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125074130/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-curses-stupid-qualifying-in-baku-as-he-loses-another-chance-of.71o8PO388LO4nTLXqmE0SC.html|archive-date=25 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen en Hamilton het Leclerc in die eerste rondtes verbygesteek voordat Verstappen die voortou geneem het deur middel van 'n vinniger kuipestop. Verstappen sou die voortou gemaklik hou tot rondte 46 toe hy 'n bandfaling opgedoen het wat veroorsaak het dat hy teen 'n hoë spoed gebots en onttrek het.<ref>{{Citation|title=Verstappen Crashes Out of Lead After Left Rear Failure {{!}} 2021 Azerbaijan Grand Prix|date=6 June 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=mgAinVHFwls|access-date=19 January 2022|archive-date=28 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128103451/https://www.youtube.com/watch?t=32&v=mgAinVHFwls&feature=youtu.be|url-status=live}}</ref> 'n Fout deur Hamilton tydens die herwegspring het hom na die laaste plek laat val, wat beteken het dat Verstappen sy kampioenskapsvoorsprong behou het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.perez-beats-vettel-to-baku-victory-after-verstappen-crashes-out-from-lead.aLIxuNGxwBFgZ4Z8OhuRw.html|title=2021 Azerbaijan Grand Prix race report and highlights: Perez beats Vettel to Baku victory after Verstappen crashes out from lead late on|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610172247/https://www.formula1.com/en/latest/article.perez-beats-vettel-to-baku-victory-after-verstappen-crashes-out-from-lead.aLIxuNGxwBFgZ4Z8OhuRw.html|archive-date=10 June 2021|access-date=29 June 2021}}</ref> Verstappen het die voorste wegspringplek vir die [[2021 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] behaal.<ref>{{Cite web|title=Max Verstappen's Onboard Pole Lap {{!}} 2021 French Grand Prix|date=19 June 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=gq5-tSxKIcE|access-date=19 January 2022|archive-date=10 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310191135/https://www.youtube.com/watch?v=gq5-tSxKIcE|url-status=live}}</ref> Verstappen se fout in die eerste rondte het Hamilton die voortou gegee, wat Verstappen tydens die kuipestopfase teruggewen het. Verstappen het vir 'n tweede keer van die voortou af by die kuipe aangedoen en die Mercedes-duo agternagesit, deur Hamilton in rondte 52 van 53 vir die wenplek verby te steek.<ref>{{Cite web|title=How Max Verstappen Fought Back To Beat Lewis Hamilton I 2021 French Grand Prix|date=21 June 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=H_Ty1fYKGkQ|access-date=20 January 2022|archive-date=20 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120011131/https://www.youtube.com/watch?v=H_Ty1fYKGkQ|url-status=live}}</ref> Hy het ook 'n bonuspunt vir die vinnigste rondte ontvang, en daarmee sy kampioenskapsvoorsprong tot twaalf punte vergroot<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-triumphs-over-hamilton-after-late-pass-in-scintillating-french.22o4zqXsOtjAcFiaBxva2q.html|title=2021 French Grand Prix race report & highlights: Verstappen triumphs over Hamilton after late pass in scintillating French Grand Prix|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210621004259/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-triumphs-over-hamilton-after-late-pass-in-scintillating-french.22o4zqXsOtjAcFiaBxva2q.html|archive-date=21 June 2021|access-date=29 June 2021}}</ref> en die eerste driekuns van sy loopbaan behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.french-gp-facts-and-stats-verstappens-first-f1-hat-trick-and-a-special.5RdIdqVagUjxZf5rQ3VASt.html|title=French GP Facts & Stats: Verstappen's first F1 hat-trick, and a special podium for Perez|last=Kelly|first=Sean|date=20 June 2021|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210621003951/https://www.formula1.com/en/latest/article.french-gp-facts-and-stats-verstappens-first-f1-hat-trick-and-a-special.5RdIdqVagUjxZf5rQ3VASt.html|archive-date=21 June 2021|access-date=7 July 2022}}</ref> Verstappen het weer die voorste wegspringplek by die [[2021 Stiermarkse Grand Prix|Stiermarkse Grand Prix]] behaal en die wedren van begin tot einde gelei, om hom sy vierde oorwinning van die seisoen te besorg en het sy voorsprong verder tot 18 punte vergroot.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportstiger.com/max-verstappen-wins-styrian-gp-2021-beats-lewis-hamilton-and-valtteri-bottas-in-austria/|title=Max Verstappen wins Styrian GP 2021; beats Lewis Hamilton and Valtteri Bottas in Austria|date=27 June 2021|website=SportsTiger|archive-url=https://web.archive.org/web/20210627144914/https://www.sportstiger.com/max-verstappen-wins-styrian-gp-2021-beats-lewis-hamilton-and-valtteri-bottas-in-austria/|archive-date=27 June 2021|access-date=27 June 2021}}</ref> Verstappen het die voorste wegspringplek by die [[2021 Oostenrykse Grand Prix]] behaal, elke rondte van begin tot einde gelei, die vinnigste rondte opgestel en die wedren gewen vir sy eerste Grand Slam in sy loopbaan,<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-waltzes-to-second-win-in-a-row-at-red-bull-ring-as-bottas-beats.31KpLIZDzipY9FhputWqf7.html|title=Verstappen waltzes to second win in a row at Red Bull Ring, as Bottas beats Norris to P2|date=4 July 2021|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211130235934/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-waltzes-to-second-win-in-a-row-at-red-bull-ring-as-bottas-beats.31KpLIZDzipY9FhputWqf7.html|archive-date=30 November 2021|access-date=19 June 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fia.com/news/f1-verstappen-extends-title-lead-austrian-grand-prix-grand-slam-hamilton-finishes-fourth|title=F1 – Verstappen extends title lead with Austrian Grand Prix grand slam as Hamilton finishes fourth|date=4 July 2021|website=Federation Internationale de l'Automobile|archive-url=https://web.archive.org/web/20210704160816/https://www.fia.com/news/f1-verstappen-extends-title-lead-austrian-grand-prix-grand-slam-hamilton-finishes-fourth|archive-date=4 July 2021|access-date=4 July 2021}}</ref> as die jongste om dit te doen.<ref>{{Cite web|url=https://www.essentiallysports.com/f1-news-what-is-a-grand-slam-in-f1/|title=What Is a Grand Slam in F1?|last=Aggarwal|first=Abhay|date=15 July 2021|website=EssentiallySports|archive-url=https://web.archive.org/web/20210717162011/https://www.essentiallysports.com/f1-news-what-is-a-grand-slam-in-f1/|archive-date=17 July 2021|access-date=17 July 2021}}</ref> Met hierdie oorwinning het Verstappen ook die eerste jaer geword wat drie wedrenne in drie agtereenvolgende naweke gewen het, aanvanklik by die [[2021 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] op 20 Junie, toe die [[2021 Stiermarkse Grand Prix|Stiermarkse Grand Prix]] op 27 Junie en laastens die [[2021 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] op 4 Julie.<ref>{{Cite web|url=https://www.gpblog.com/en/news/88345/verstappen-has-little-interest-in-the-grand-slam-as-long-as-we-win.html|title=Verstappen has little interest in the grand slam: 'As long as we win'|year=2021|website=gpblog.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709191340/https://www.gpblog.com/en/amp/88345/verstappen-has-little-interest-in-the-grand-slam-as-long-as-we-win|archive-date=9 July 2021|access-date=4 July 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bleachersnews.com/austrian-gp-post-race-reaction-from-max-perez-and-horner/|title=Austrian GP: Post-Race reaction from Max, Perez and Horner|date=4 July 2021|website=Bleachers News|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709213140/https://www.bleachersnews.com/austrian-gp-post-race-reaction-from-max-perez-and-horner/|archive-date=9 July 2021|access-date=4 July 2021}}</ref> By die volgende wedren, die [[2021 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]], was Verstappen betrokke in 'n hoëspoedbotsing met Hamilton in die ''[[Silverstone-renbaan|Copse]]''-draai op die eerste rondte. Dit het gelei tot 'n 51''g''-botsing teen die versperring.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen & Hamilton Collide at Silverstone {{!}} 2021 British Grand Prix|date=18 July 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=oIKel6jVD3Q|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappens-silverstone-crash-power-unit-given-the-all-clear-by-honda-after.4gmPYE3cbWVQzNGN1mbYlc.html|title=Verstappen's Silverstone crash power unit given the all-clear by Honda after Friday running in Hungary|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118142945/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappens-silverstone-crash-power-unit-given-the-all-clear-by-honda-after.4gmPYE3cbWVQzNGN1mbYlc.html|archive-date=18 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy is ná die ongeluk na die [[Silverstone-renbaan]] se mediese sentrum geneem en is toe na die Coventry-hospitaal geneem vir voorsorgmaatreëls en verdere assessering, voordat hy uiteindelik Sondagaand om 22:00 ontslaan is.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12358463/british-gp-lewis-hamilton-wins-dramatic-home-race-after-big-max-verstappen-crash-as-title-lead-is-cut|title=British GP: Lewis Hamilton wins dramatic home race after big Max Verstappen crash as title lead is cut|date=18 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20220317051534/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12358463/british-gp-lewis-hamilton-wins-dramatic-home-race-after-big-max-verstappen-crash-as-title-lead-is-cut|archive-date=17 March 2022|access-date=18 July 2021}}</ref> Hamilton sou die wedren wen en Verstappen se voorsprong in die kampioenskap tot agt punte laat krimp.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-overcomes-first-lap-collision-with-verstappen-to-hunt-down-leclerc.AgFOAxlzlpWSTiHS0Hsbe.html|title=2021 British Grand Prix race report & highlights: Hamilton overcomes first-lap collision with Verstappen to hunt down Leclerc for 8th British GP win|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210718220128/https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-overcomes-first-lap-collision-with-verstappen-to-hunt-down-leclerc.AgFOAxlzlpWSTiHS0Hsbe.html|archive-date=18 July 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> By die volgende wedren, die [[2021 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]], het Verstappen se motor skade gely in 'n botsing tussen verskeie motors in rondte 1, waar Mercedes-jaer [[Valtteri Bottas]] as skuldig beskou is. Hy het die wedren in die tiende plek geëindig, wat na negende bevorder is nadat Sebastian Vettel gediskwalifiseer is. Die uitslag van die wedren het Hamilton die voortou in die kampioenskap laat neem.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/31381/12370206/hungarian-gp-max-verstappen-red-bull-rue-brutal-valtteri-bottas-triggered-start-chaos-after-lost-title-leads|title=Hungarian GP: Max Verstappen, Red Bull rue 'brutal' Valtteri Bottas-triggered start chaos after lost title leads|last=Galloway|first=James|date=2 August 2021|website=skysports.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210805035034/https://www.skysports.com/f1/news/31381/12370206/hungarian-gp-max-verstappen-red-bull-rue-brutal-valtteri-bottas-triggered-start-chaos-after-lost-title-leads|archive-date=5 August 2021|access-date=4 August 2021}}</ref> Na die somerrustyd het Verstappen by die [[2021 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] op die voorste wegspringplek gekwalifiseer, voor Williams-bestuurder [[George Russell]] in die tweede plek en Lewis Hamilton in die derde plek.<ref>{{Verwysing|title=Qualifying Highlights {{!}} 2021 Belgian Grand Prix|date=28 August 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=E_CvS-dN99Y|access-date=19 January 2022}}</ref> Die wedren is vir drie rondtes gehou, almal agter die veiligheidsmotor, met die amptelike wedrenuitslae geneem vanaf die volgorde aan die einde van die eerste rondte, met Hamilton en Verstappen wat albei hul kwalifiserende posisies behou het. Aangesien minder as 75% van die wedrenafstand voltooi is, is halwe punte toegeken, wat daartoe gelei het dat Verstappen die gaping na Hamilton tot drie punte verminder het.<ref>{{cite news|last=Benson|first=Andrew|title=Max Verstappen declared winner of aborted rain-hit Belgian Grand Prix|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/58377097|publisher=BBC Sport|access-date=29 August 2021|archive-date=29 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210829172106/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/58377097|url-status=live}}</ref> By die [[2021 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]] het Verstappen weer op die voorste wegspringplek gekwalifiseer en Hamilton met 0.038 sekondes geklop.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-says-technical-issues-prevented-pole-lap-being-even-faster-around.63hSAhZT8QfMy86azal66v.html|title=Verstappen says technical issues prevented Dutch GP pole lap being even faster around 'incredible' Zandvoort|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118232921/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-says-technical-issues-prevented-pole-lap-being-even-faster-around.63hSAhZT8QfMy86azal66v.html|archive-date=18 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Tydens die wedren kon Verstappen aanvalle van beide Mercedes-jaers afweer om die oorwinning te behaal en die voortou in die Bestuurderskampioenskap met drie punte te neem.<ref name="RedBull.com">{{Cite web|url=https://www.redbull.com/int-en/dutch-f1-grand-prix-2021-race-report|title=Dutch Grand Prix 2021: race report and reaction|date=5 September 2021|website=RedBull.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218075510/https://www.redbull.com/int-en/dutch-f1-grand-prix-2021-race-report|archive-date=18 December 2021|access-date=18 December 2021}}</ref> Vir die [[2021 Russiese Grand Prix|Russiese Grand Prix]] moes Verstappen agter op die rooster wegspring omdat hy sy kwota enjinonderdele oorskry het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-set-to-start-russian-gp-from-the-back-of-the-grid-after-engine.7f6jFpCcP8YyCh2A8UEGMw.html|title=Verstappen set to start Russian GP from the back of the grid after engine change|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030080928/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-set-to-start-russian-gp-from-the-back-of-the-grid-after-engine.7f6jFpCcP8YyCh2A8UEGMw.html|archive-date=30 October 2021|access-date=26 September 2021}}</ref> Hy het sy posisie verbeter, en nadat hy laat in die wedren 'n vroeë kuipestop vir intermediêre bande geneem het, het hy tweede geëindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.thecheckeredflag.co.uk/2021/09/max-verstappen-we-made-a-great-decision-with-the-timing-and-took-the-right-lap-to-pit/|title=Max Verstappen: "We made a great decision with the timing and took the right lap to pit"|date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927094249/https://www.thecheckeredflag.co.uk/2021/09/max-verstappen-we-made-a-great-decision-with-the-timing-and-took-the-right-lap-to-pit/|archive-date=27 September 2021|access-date=27 September 2021}}</ref> By die [[2021 Turkse Grand Prix|Turkse Grand Prix]] het Verstappen tweede gekwalifiseer met Bottas op die voorste wegspringplek.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2021/oct/09/valtteri-bottas-turkish-f1-gp-pole-lewis-hamilton-max-verstappen|title=Valtteri Bottas gets Turkish F1 GP pole in boost for fastest man Lewis Hamilton|date=9 October 2021|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20211009132422/https://www.theguardian.com/sport/2021/oct/09/valtteri-bottas-turkish-f1-gp-pole-lewis-hamilton-max-verstappen|archive-date=9 October 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Met die wedren wat in nat toestande plaasgevind het, en al die jaers die volle wedren op intermediêre bande was, het Verstappen tweede agter Bottas geëindig en die voortou in die bestuurderskampioenskap met ses punte geneem terwyl Hamilton vyfde geëindig het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/58863226|title=Turkish Grand Prix: Valtteri Bottas wins as Max Verstappen retakes title lead|last=Benson|first=Andrew|date=10 October 2021|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022194759/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/58863226|archive-date=22 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> [[Lêer:2021_United_States_Grand_Prix_23_(cropped).jpg|duimnael|Verstappen ding teen Lewis Hamilton mee om die voortou tydens die [[2021 Verenigde State Grand Prix]] te neem.]] By die [[2021 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] het Verstappen die voorste wegspringplek in die kwalifisering geneem en Hamilton met 0.209 sekondes geklop.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-verstappen-pips-hamilton-to-pole-position-with-sensational-final.6zcE50igI0cWw2XVigtY6x.html|title=2021 United States Grand Prix qualifying report and highlights: Verstappen beats Hamilton to pole position with sensational final lap in Austin|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211208094708/https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-verstappen-pips-hamilton-to-pole-position-with-sensational-final.6zcE50igI0cWw2XVigtY6x.html|archive-date=8 December 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het die wedren gewen en sy voorsprong in die Bestuurderskampioenskap tot twaalf punte vergroot, terwyl Hamilton tweede geëindig het met die vinnigste rondtetyd.<ref name="BBC Sport 2021">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/59032201|title=Title battle heads into its climax|date=25 October 2021|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218072035/https://www.bbc.com/sport/formula1/59032201|archive-date=18 December 2021|access-date=18 December 2021}}</ref> By die [[2021 Meksikostad Grand Prix]] het Verstappen derde gekwalifiseer met 'n verskil van 0.350 sekondes teenoor die voorste wegspringhouer Bottas.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-mercedes-shock-red-bull-as-bottas-takes-pole-ahead-of-hamilton-in.2dTyrMJFp6YU4FliMrIYQ0.html|title=Mexico City qualifying: Mercedes shock Red Bull as Bottas takes pole ahead of Hamilton|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205223654/https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-mercedes-shock-red-bull-as-bottas-takes-pole-ahead-of-hamilton-in.2dTyrMJFp6YU4FliMrIYQ0.html|archive-date=5 December 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen se hoofmededinger, Hamilton, het tweede gekwalifiseer. Met die wegspring het Verstappen die voortou van Bottas en Hamilton in draai 1 geneem en die wedren gewen; en gevolglik sy voorsprong in die kampioenskap tot 19 punte vergroot.<ref name="Fox Sports 2021">{{Cite web|url=https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-news-mexico-grand-prix-2021-lewis-hamilton-max-verstappen-drivers-championship-standings-next-race-latest/news-story/9d8474f15bb968196e6b29d772b50f4c|title=Hamilton has vowed to 'keep on fighting'. But his F1 crown is finally starting to slip|date=8 November 2021|website=Fox Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206233354/https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-news-mexico-grand-prix-2021-lewis-hamilton-max-verstappen-drivers-championship-standings-next-race-latest/news-story/9d8474f15bb968196e6b29d772b50f4c|archive-date=6 December 2021|access-date=18 December 2021}}</ref> Verstappen en Hamilton het elk die laaste rondte van die kampioenskap—die [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] by [[Yas Marina-renbaan|Yas Marina]] —met presies 369.5 punte betree, met Verstappen wat met terugtelling voorloop.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/how-can-lewis-hamilton-win-the-2021-f1-title/6857947/|title=How can Lewis Hamilton win the 2021 F1 title?|date=6 December 2021|website=Autosport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220212104346/https://www.autosport.com/f1/news/how-can-lewis-hamilton-win-the-2021-f1-title/6857947/|archive-date=12 February 2022|access-date=12 February 2022}}</ref> Verstappen het met byna vier tiendes van 'n sekonde vir die voorste wegspringplek gekwalifiseer, maar het 'n stadige wegspring gehad en die voorsprong aan Hamilton in draai een verloor. Hy het probeer om Hamilton by draai ses verby te steek, wie kontroversieel die baan afgesny en die voorsprong sonder straf behou het; die beamptes het geag dat geen voordeel verkry is nie, te midde van Verstappen en Red Bull se klagtes. Verstappen was meer as 10 sekondes agter Hamilton totdat 'n veiligheidsmotor met vyf rondtes oor ontbied is, na 'n ongeluk waarby [[Nicholas Latifi]] betrokke was. Die onttrekking van die veiligheidsmotor en die daaropvolgende hervatting van die wedren met een rondte oor, is met verdere kontroversie begroet; wedrendirekteur Michael Masi het slegs 'n sekere aantal verbygesteekte motors toegelaat, wat tyd bespaar het om die wedren weer te begin sodra die baan skoongemaak is. Verstappen het daarin geslaag om Hamilton in draai vyf van die laaste rondte van die wedren verby te steek om die eerste Wêreldbestuurderskampioen van Nederland en die 34ste algeheel te word.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/59628024|title=Max Verstappen wins title after last-lap overtake of Lewis Hamilton, Mercedes protests rejected|publisher=BBC Sport|date=12 December 2021|access-date=14 December 2021|archive-date=14 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211214231835/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/59628024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.com/how-verstappen-joined-f1s-list-of-world-champions|title=How Verstappen joined F1's list of World Champions|date=12 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213045157/https://racingnews365.com/how-verstappen-joined-f1s-list-of-world-champions|archive-date=13 December 2021|access-date=13 December 2021|url-status=live}}</ref> Mercedes het geprotesteer en gesê dat hulle van voorneme is om teen die wedrenuitslae te appelleer, en aangevoer dat alle motors wat agter was, toegelaat moes gewees het om onder die regulasies weer verby te kom, maar Red Bull het teenargumenteer dat dit nie in die regulasies gespesifiseer is nie, met die woord "enige" wat gebruik word in teenstelling met "almal".<ref>{{Cite web|url=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_58_-_2021_abu_dhabi_grand_prix_-_decision_-_mercedes_protest_art._48.12.pdf|title=Decision – Mercedes Protest Art. 48.12|date=12 December 2021|publisher=[[FIA|Fédération Internationale de l'Automobile]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212191155/https://www.fia.com/sites/default/files/doc_58_-_2021_abu_dhabi_grand_prix_-_decision_-_mercedes_protest_art._48.12.pdf|archive-date=12 December 2021|access-date=19 December 2021}}</ref> Die protes is vervolgens verwerp, wat Verstappen as die Wêreldbestuurderskampioen bevestig het; die FIA het die bewoording van die reël vanaf 2022 gewysig.<ref>{{Cite web|url=https://www.fia.com/2021-f1-abu-dhabi-grand-prix-report-world-motor-sport-council-19-march-2022|title=2021 F1 Abu Dhabi Grand Prix – Report to the World Motor Sport Council – 19 March 2022|date=19 March 2022|website=Federation Internationale de l'Automobile|archive-url=https://web.archive.org/web/20220324224707/https://www.fia.com/2021-f1-abu-dhabi-grand-prix-report-world-motor-sport-council-19-march-2022|archive-date=24 March 2022|access-date=25 March 2022}}</ref> Verstappen is deur ''[[Autosport]]'' en ''The Race'' as die beste bestuurder van die seisoen aangewys,<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/ranking-the-top-10-formula-1-drivers-of-2021/6929359/|title=Ranking the top 10 Formula 1 drivers of 2021|last=Kalinauckas|first=Alex|date=20 December 2021|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20220902103245/https://www.autosport.com/f1/news/ranking-the-top-10-formula-1-drivers-of-2021/6929359/|archive-date=2 September 2022|access-date=14 December 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/top-10-formula-1-drivers-of-2021-our-verdict/|title=Top 10 Formula 1 drivers of 2021 – Our verdict|last=Beer|first=Matt|date=14 December 2021|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526143840/https://www.the-race.com/formula-1/top-10-formula-1-drivers-of-2021-our-verdict/|archive-date=26 May 2024|access-date=14 December 2024}}</ref> terwyl hy ook in die amptelike meningspeilings van mede-bestuurders en spanhoofde geloof is.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/exclusive-the-top-10-f1-drivers-of-2021-as-chosen-by-the-drivers.6DWHaJ3vf5A3jc7hO9ivkz|title=EXCLUSIVE: The Top 10 F1 drivers of 2021 – as chosen by the drivers|last=Barretto|first=Lawrence|date=28 December 2021|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518221918/https://www.formula1.com/en/latest/article/exclusive-the-top-10-f1-drivers-of-2021-as-chosen-by-the-drivers.6DWHaJ3vf5A3jc7hO9ivkz|archive-date=18 May 2024|access-date=14 December 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/revealed-f1s-team-bosses-choose-their-top-10-drivers-of-2021.1sK8ysV0LK0MIbeNsHAkgY|title=REVEALED: F1's team bosses choose their Top 10 drivers of 2021|last=Barretto|first=Lawrence|date=27 December 2021|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212123759/https://www.formula1.com/en/latest/article/revealed-f1s-team-bosses-choose-their-top-10-drivers-of-2021.1sK8ysV0LK0MIbeNsHAkgY|archive-date=12 December 2024|access-date=14 December 2024}}</ref> Mark Hughes van ''Motor Sport'' het Verstappen ook eerste geplaas en sy seisoen beskryf as 'n "verbluffende kombinasie van spoed en renvaardigheid, heeltemal vreesloos, ongelooflike vasberadenheid en vermoë om van teëspoed terug te kom".<ref>{{Cite magazine|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/february-2022/78/2021s-top-10-f1-drivers-rated/|title=2021's top 10 F1 drivers rated|last=Hughes|first=Mark|date=February 2022|website=Motor Sport|access-date=14 December 2024|issn=0027-2019|archive-date=22 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240622004438/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/february-2022/78/2021s-top-10-f1-drivers-rated/|url-status=live}}</ref> ==== 2022: Dominante tweede titel ==== [[Lêer:RB18_JapaneseGP_FP2.jpg|duimnael|Verstappen tydens die [[2022 Japannese Grand Prix]], waar hy sy tweede Wêreldbestuurderskampioenskap gewen het.]] In Maart 2022 het Verstappen 'n kontrakverlenging van vyf jaar met [[Red Bull Racing]] vir die 2023 tot 2028 seisoene onderteken.<ref name=":3">{{cite web |date=3 March 2022 |title=Max Verstappen signs bumper new deal with Red Bull until end of 2028 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-verstappen-signs-bumper-new-deal-with-red-bull-until-end-of-2028.7Csixu7ehVLNr5mDgFQ1Q7.html |access-date=3 March 2022 |publisher=Formula One |archive-date=3 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303100618/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-verstappen-signs-bumper-new-deal-with-red-bull-until-end-of-2028.7Csixu7ehVLNr5mDgFQ1Q7.html |url-status=live}}</ref> Van hierdie seisoen af sou hy die nommer 1 in plaas van sy gereelde nommer 33 as die heersende wêreldkampioen gebruik.<ref>{{cite web|date=18 January 2022|title=Why Verstappen plans to use number 1 on his car, but Hamilton decided not to|url=https://racingnews365.com/why-verstappen-will-use-number-1-on-his-car-but-hamilton-didnt|access-date=24 April 2024|publisher=Racingnews365.com|archive-date=24 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240424144505/https://racingnews365.com/why-verstappen-will-use-number-1-on-his-car-but-hamilton-didnt|url-status=live}}</ref> Verstappen moes tydens die seisoen-opener [[2022 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] weens 'n brandstofprobleem uit die tweede plek onttrek. Hy het die [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]] gewen, nadat hy voordeel getrek het uit 'n kuipestop tydens veiligheidsmotortoestande om spanmaat en voorste wegspringplek-sitter [[Sergio Pérez]] verby te steek, maar het nog 'n brandstofverwante uitval uit die tweede plek tydens die [[2022 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] gely. Dit het hom na drie wedrenne 46 punte agter die kampioenskapsvoorloper [[Charles Leclerc]] gelaat. Verstappen het gereageer deur die volgende drie wedrenne te wen; hy het 'n naelrenoorwinning en 'n Grand Slam by die [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]] behaal,<ref>{{cite web |last=Kelly |first=Sean |date=24 April 2022 |title=Facts and Stats: A grand slam first, and Red Bull's maiden double score at Imola |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.facts-and-stats-a-grand-slam-first-and-red-bulls-maiden-double-score-at.7nAGUuihqzKZA9PoyCUCf6.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712125614/https://www.formula1.com/en/latest/article.facts-and-stats-a-grand-slam-first-and-red-bulls-maiden-double-score-at.7nAGUuihqzKZA9PoyCUCf6.html |archive-date=12 July 2022 |access-date=7 July 2022 |publisher=Formula One}}</ref> vanaf die derde plek op die rooster by die [[2022 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] gewen en voordeel getrek uit Leclerc se onttrekking by die [[2022 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] om die Bestuurderskampioenskap te lei. Verdere oorwinnings het by die [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] gevolg, waar Leclerc weer uitgeval het, en vanaf die voorste wegspringplek by die [[2022 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]]. Verstappen het tweede gekwalifiseer by die [[2022 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]], maar vloerskade weens die oorry van puin het sy vordering benadeel en tot 'n sewende plek gelei.<ref>{{Cite web|title=Verstappen reveals part of floor was 'completely destroyed' by debris after lowly P7 finish at Silverstone|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-reveals-part-of-floor-was-completely-destroyed-by-debris-after.d6CvA4vD6cW9QskPADpst.html|access-date=5 July 2022|website=formula1|archive-date=5 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705143942/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-reveals-part-of-floor-was-completely-destroyed-by-debris-after.d6CvA4vD6cW9QskPADpst.html|url-status=live}}</ref> Hy het die voorste wegspringplek by die [[2022 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] ingeneem en die naelren gewen, maar is deur Leclerc in die wedren verbygesteek en het tweede geëindig, wat sy kampioenskapsvoorsprong oor Leclerc tot 38 punte laat krimp het. Hierna het Verstappen vyf wedrenne agtereenvolgens gewen. Die voorwegspringer Leclerc, het uit die [[2022 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] geval, wat Verstappen laat wen het. Probleme met sy kragbron het beteken dat hy tiende vir die [[2022 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] gekwalifiseer het,<ref>{{Cite web |date=30 July 2022 |title=F1: Power unit fault "painful" for Verstappen after surprise pace |url=https://www.racefans.net/2022/07/30/power-unit-fault-painful-for-verstappen-after-cars-pace-surprises/ |access-date=30 July 2022 |website=RaceFans |archive-date=30 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220730212753/https://www.racefans.net/2022/07/30/power-unit-fault-painful-for-verstappen-after-cars-pace-surprises/ |url-status=live}}</ref> maar verbystekings in die eerste rondtes en ondergange tydens kuipestoppe het beteken dat hy die oorwinning behaal het, ten spyte daarvan dat hy kortliks die voortou verloor het na 'n tolslag.<ref>{{Cite web |last=Wood |first=Will |date=31 July 2022 |title=Verstappen spins and wins from 10th on grid as Ferrari pair finish off the podium |url=https://www.racefans.net/2022/07/31/verstappen-spins-wins-from-10th-on-grid-as-ferrari-pair-finish-off-podium/ |access-date=31 July 2022 |website=RaceFans |archive-date=31 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220731231826/https://www.racefans.net/2022/07/31/verstappen-spins-wins-from-10th-on-grid-as-ferrari-pair-finish-off-podium/ |url-status=live}}</ref> Hy het die vinnigste kwalifiserende tyd by die [[2022 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] opgestel, maar is na die 14de plek op die rooster gedegradeer weens 'n kragbronkomponentstraf. Ten spyte hiervan het hy teen rondte 12 die leiding oorgeneem en gewen.<ref name="belg2022">{{cite web |title=Verstappen cruises to Belgian Grand Prix victory from P14 as Perez completes Red Bull 1–2 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-cruises-to-belgian-grand-prix-victory-from-p15-as-perez-completes.2J5xxc79o1DGvziQOegt7i.html |publisher=Formula One |access-date=28 August 2022 |archive-date=29 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220829080749/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-cruises-to-belgian-grand-prix-victory-from-p15-as-perez-completes.2J5xxc79o1DGvziQOegt7i.html |url-status=live}}</ref> Hy het die voorste wegspringplek en sy 30ste wedrenoorwinning by sy tuiswedren, die [[2022 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]], behaal en toe van die sewende plek op die rooster by die [[2022 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]] gewen. Verstappen se wenlopie is by die [[2022 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] beëindig. Hy het tydens kwalifisering sonder brandstof gaan staan en moes die wedren as agtste begin.<ref>{{Cite web |date=1 October 2022 |title=Leclerc claims pole position by 0.022s from Perez in stunning wet-dry Singapore qualifying as Verstappen takes P8 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.leclerc-claims-pole-position-by-0-022s-from-perez-in-stunning-wet-dry.1VYcL6oJ34e4vHUpdJtDca.html |access-date=3 October 2022 |publisher=Formula One |archive-date=8 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608120702/https://www.formula1.com/en/latest/article.leclerc-claims-pole-position-by-0-022s-from-perez-in-stunning-wet-dry.1VYcL6oJ34e4vHUpdJtDca.html |url-status=live}}</ref> Hy het plekke aan die begin verloor en moes later 'n ekstra kuipestop maak weens 'n steeks wiel, en het sewende geëindig. Oorwinning vanaf die voorste plek by die verkorte [[2022 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] het hom 'n voorsprong van 113 punte op die punteleer gegee met vier wedrenne oor, wat hom sy tweede Wêreldbestuurderskampioenskap verseker het.<ref name="Morlidge 2022">{{cite web |last=Morlidge |first=Matt |title=Max Verstappen crowned 2022 F1 world champion amid Japanese GP confusion after winning wet race |publisher=Sky Sports |date=9 October 2022 |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12707671/max-verstappen-crowned-2022-f1-world-champion-amid-japanese-gp-confusion-after-winning-wet-race |access-date=9 October 2022 |archive-date=9 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221009090638/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12707671/max-verstappen-crowned-2022-f1-world-champion-amid-japanese-gp-confusion-after-winning-wet-race |url-status=live}}</ref> Hy het die volgende twee wedrenne gewen, die [[2022 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State]] en [[2022 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad Grands Prix]], sesde geëindig by die [[2022 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] na 'n botsing met Lewis Hamilton, en die seisoenfinaal [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] uit die voorste plek gewen. Aboe Dhabi was sy vyftiende oorwinning van die jaar, en hy het die rekord van dertien wedrenoorwinnings in 'n seisoen wat deur [[Michael Schumacher]] in 2004 en [[Sebastian Vettel]] in 2013 gedeel is, gebreek. Hy het die kampioenskap met 454 punte gewen en [[Lewis Hamilton]] se 2019 rekord van 413 geklop.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/max-by-numbers-the-incredible-stats-behind-verstappens-2022-championship.5CEqUJDvM2QHafTv0Zs63q|title=MAX BY NUMBERS: The amazing stats behind Verstappen's 2022 title winning campaign|publisher=Formula One|first=Nadim|last=Bart-Williams|date=25 November 2022|access-date=31 March 2024|archive-date=31 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240331134653/https://www.formula1.com/en/latest/article/max-by-numbers-the-incredible-stats-behind-verstappens-2022-championship.5CEqUJDvM2QHafTv0Zs63q|url-status=live}}</ref> ==== 2023: Rekordbrekende derde titel ==== [[Lêer:FIA F1 Austria 2023 Race (1).jpg|duimnael|regs|Verstappen lei die wedren by die [[2023 Oostenrykse Grand Prix]]]] Verstappen het vir die [[2023 Formule Een-seisoen|2023-seisoen]] saam met [[Sergio Pérez]] by Red Bull aangebly. Sy seisoen het begin met 'n oorwinning vanaf die voorste plek by die [[2023 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]]. 'n Dryfasfout in kwalifisering by die [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]] het gelei tot 'n 15de plek-wegspring, maar hy het plekke in die wedren verower om tweede agter Pérez te eindig.<ref>{{cite web |last=Boxall-Legge |first=Jake |date=18 March 2023 |title=F1 Saudi Arabian GP: Perez grabs pole as Verstappen hits trouble |url=https://www.motorsport.com/f1/news/f1-saudi-arabian-gp-perez-grabs-pole-as-verstappen-hits-trouble/10445464/ |access-date=20 March 2023 |website=Motorsport.com |archive-date=20 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230320210723/https://www.motorsport.com/f1/news/f1-saudi-arabian-gp-perez-grabs-pole-as-verstappen-hits-trouble/10445464/ |url-status=live}}</ref> Hy het weer vanaf die voorste wegspringplek by die [[2023 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] gewen, ten spyte daarvan dat hy plekke aan die Mercedes-jaers tydens die wedren verloor het,<ref name="Sky Sports - wild finish">{{cite web |last=Johnston |first=Sam |date=2 April 2023 |title=Australian GP: Max Verstappen holds off Lewis Hamilton for victory after wild finish to chaotic race |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12847996/australian-gp-max-verstappen-holds-off-lewis-hamilton-for-victory-after-wild-finish-to-chaotic-race |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409110829/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12847996/australian-gp-max-verstappen-holds-off-lewis-hamilton-for-victory-after-wild-finish-to-chaotic-race |archive-date=9 April 2023 |access-date=2 April 2023 |publisher=Sky Sports F1}}</ref> maar het tweede geëindig na Pérez, wat 'n veiligheidsmotor-kuipestop gemaak het, by die [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]].<ref>{{cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-azerbaijan-gp-perez-leads-dominant-red-bull-1-2-from-leclerc/10463146/|title=F1 Azerbaijan GP: Perez leads dominant Red Bull 1–2 from Leclerc|last=Boxall-Legge|first=Jake|website=Autosport|date=30 April 2023|access-date=30 April 2023|archive-date=30 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230430222636/https://www.autosport.com/f1/news/f1-azerbaijan-gp-perez-leads-dominant-red-bull-1-2-from-leclerc/10463146/|url-status=live}}</ref> Hierna het Verstappen se rekordwenreeks begin. Hy het negende by die [[2023 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] weggespring toe rooi vlae in kwalifisering sy rondte gekniehalter het, maar die voorlopers, ook Pérez, verbygesteek om te wen. Die volgende vier wedrenne, die [[2023 Monaco Grand Prix|Monaco-]], [[2023 Spaanse Grand Prix|Spaanse]], [[2023 Kanadese Grand Prix|Kanadese]] en [[2023 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grands Prix]], is gemaklik vanaf die voorste wegspringplek deur Verstappen gewen, insluitend Red Bull se 100ste oorwinning in Kanada<ref>{{cite web |last=Boxall-Legge |first=Jake |date=18 June 2023 |title=F1 Canadian GP: Verstappen clinches Red Bull's 100th F1 win |url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-canadian-gp-race-report/10484848/ |website=Autosport |access-date=19 June 2023 |archive-date=19 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619103008/https://www.autosport.com/f1/news/f1-canadian-gp-race-report/10484848/ |url-status=live}}</ref> en 'n naelrenoorwinning in Oostenryk. Hy het die voorste wegspringplek by die [[2023 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] geneem, maar kortliks die voortou aan Lando Norris verloor voordat hy die posisie herwin het om te wen. Hy het 0.003 sekondes agter Lewis Hamilton by die Hongaarse Grand Prix gekwalifiseer, maar hom by die eerste draai verbygesteek en die oorwinning behaal. Hy het die voorste wegspringplek en die oorwinning in die Belgiese Grand Prix naelren behaal en die vinnigste kwalifiseringstyd opgestel, maar die wedren sesde begin weens 'n enjinonderdeelstraf. Hy het Pérez verbygesteek om die wedren te wen. Hy het vanaf die voorste wegspringplek die reëngeteisterde Nederlandse Grand Prix gewen en was weer seëvierend by die Italiaanse Grand Prix ten spyte daarvan dat hy agter [[Carlos Sainz jr.]] gekwalifiseer het. Hierdie oorwinning was sy tiende agtereenvolgende oorwinning, wat [[Sebastian Vettel]] se rekord van nege van 2013 gebreek het,<ref>{{Cite web |last=Saunders |first=Nate |date=3 September 2023 |title=Verstappen claims record 10th straight F1 win in Italy |url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/38319156/max-verstappen-claims-record-10th-straight-f1-win-italian-grand-prix |access-date=3 September 2023 |website=ESPN.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20230903144505/https://www.espn.com/f1/story/_/id/38319156/max-verstappen-claims-record-10th-straight-f1-win-italian-grand-prix |archive-date=3 September 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-charges-to-monza-victory-for-record-breaking-10th-successive-f1.6jCUOTZ4lZB3kxfIiwsiHK.html |title=Verstappen charges to Monza victory for record-breaking 10th successive F1 win |date=3 September 2023 |website=Formula One |author=Formula One Management |access-date=21 September 2023 |archive-date=3 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230903164334/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-charges-to-monza-victory-for-record-breaking-10th-successive-f1.6jCUOTZ4lZB3kxfIiwsiHK.html |url-status=live}}</ref> en Red Bull se vyftiende agtereenvolgende oorwinning, 'n rekord wat voorheen deur [[McLaren]] met elf in 1988 gehou is. Beide Red Bulls is in K2 by die [[2023 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] uitgeskakel en kon nie 'n indruk in die wedren maak nie, met Verstappen en Pérez wat onderskeidelik vyfde en agtste geëindig het, wat ook sy wenlopie beëindig het.<ref>{{Cite web |title=Sainz takes sensational Singapore Grand Prix victory |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.sainz-holds-off-norris-and-fast-charging-mercedes-pair-to-take-sensational.16sNsRUz2MAFyXxSE3RdwX.html |access-date=18 September 2023 |publisher=Formula One |archive-date=17 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230917160814/https://www.formula1.com/en/latest/article.sainz-holds-off-norris-and-fast-charging-mercedes-pair-to-take-sensational.16sNsRUz2MAFyXxSE3RdwX.html |url-status=live}}</ref> Dit sou die enigste onderbreking in Verstappen se sukses wees, aangesien hy die oorblywende sewe wedrenne van die seisoen gewen het. Sy oorwinning vanaf die voorste plek by die [[2023 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] het Red Bull hul sesde Vervaardigerskampioenskapstitel besorg. <ref>{{Cite news |last=Richards |first=Giles |date=24 September 2023 |title=Max Verstappen on verge of F1 world title after winning Japanese Grand Prix |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/sep/24/max-verstappen-on-brink-of-f1-world-title-after-winning-japanese-grand-prix |access-date=25 September 2023 |issn=0261-3077 |archive-date=26 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926114547/https://www.theguardian.com/sport/2023/sep/24/max-verstappen-on-brink-of-f1-world-title-after-winning-japanese-grand-prix |url-status=live}}</ref> Hy het sy derde Wêreldbestuurderskampioenskapstitel by die [[2023 Katarse Grand Prix|Katarse Grand Prix-naelren]] beklink, ten spyte daarvan dat hy tweede na [[Oscar Piastri]] geëindig het,<ref>{{Cite web |date=7 October 2023 |title=Verstappen secures third F1 world title as Piastri takes Sprint victory in Qatar |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-secures-third-f1-world-title-as-piastri-takes-sprint-victory-in.4d0SLopnXU9W8uzefnJmu3.html |access-date=8 October 2023 |publisher=Formula One |archive-url=https://web.archive.org/web/20231011012612/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-secures-third-f1-world-title-as-piastri-takes-sprint-victory-in.4d0SLopnXU9W8uzefnJmu3.html |archive-date=11 October 2023 |url-status=live}}</ref> en toe die wedren vanaf die voorste plek gewen. Hy het die gewen, ten spyte daarvan dat hy sesde weggespring het weens 'n rondtetydverlies in kwalifisering. Hy het agter beide Ferraris by die [[2023 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] gekwalifiseer, maar albei jaers verbygesteek om die oorwinning te behaal. Hy het die voorste plek en die oorwinning by die [[2023 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] behaal en die naelren gewen nadat hy die voorloper, [[Lando Norris]], by die eerste draai verbygesteek het. Hy het agter [[Charles Leclerc]] by die [[2023 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas Grand Prix]] weggespring en 'n straf gekry omdat hy hom van die baan gedwing het, maar Verstappen het die voortou teruggewen om te wen. Sy voorste wegspringplek en oorwinning by die seisoen-eindigende [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] was sy negentiende oorwinning van die jaar, wat sy eie rekord van vyftien van 2022 verbeter het. Hy het 575 punte aangeteken, meer as dubbel dié van die tweede geplaasde Pérez en het daarmee sy eie punterekord van 2022 verbeter. ==== 2024: Vierde titel te midde van 'n gesukkel by Red Bull ==== [[Lêer:FIA F1 Austria 2024 Nr. 1 Verstappen.jpg|duimnael|links|Verstappen (hier afgeneem gedurende die [[2024 Oostenrykse Grand Prix]]) het sewe van die 10 vroeë rondtes in 2024 gewen.]] Verstappen het die [[2024 Formule Een-seisoen|2024-seisoen]] afgeskop met sy vyfde Grand Slam by die [[2024 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]]<ref>{{Cite web|url=https://racer.com/2024/03/02/verstappen-reigns-supreme-in-bahrain-gp/|title=Verstappen reigns supreme in Bahrain GP|last=Lamonato|first=Michael|date=2 March 2024|website=racer.com|access-date=6 May 2024|archive-date= 6 Mei 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240506154157/https://racer.com/2024/03/02/verstappen-reigns-supreme-in-bahrain-gp/|url-status=dead}}</ref> en dit opgevolg met nog 'n voorste wegspringplek en oorwinning by die [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]], sy 100ste Formule Eenpodium.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.its-88-missed-podiums-verstappen-reflects-on-100th-f1-rostrum-appearance-as.4WpkyUZDh8agq8FasXlNdK.html|title='It's 88 missed podiums!' – Verstappen reflects on 100th F1 rostrum appearance as he praises 'fantastic' Bearman|date=9 March 2024|website=Formula One Management|archive-url=https://web.archive.org/web/20240309222336/https://www.formula1.com/en/latest/article.its-88-missed-podiums-verstappen-reflects-on-100th-f1-rostrum-appearance-as.4WpkyUZDh8agq8FasXlNdK.html|archive-date=9 March 2024|access-date=6 May 2024}}</ref> Hy het weer die voorste wegspringplek by die [[2024 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] ingeneem, maar het op rondte 4 uitgeval, sy eerste onttrekking sedert die [[2022 Australiese Grand Prix|2022-uitgawe van die wedren]], met die remme aan die brand, wat sy wenlopie van nege wedrenne en 43 wedren-voltooiingreeks beëindig het.<ref name="race-report">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/sainz-storms-to-victory-amid-drama-in-australia-as-verstappen-retires-and.4ZVm82EhKLMcVIHurBPr8N|title=Sainz storms to victory amid drama in Australia|date=24 March 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240324063853/https://www.formula1.com/en/latest/article/sainz-storms-to-victory-amid-drama-in-australia-as-verstappen-retires-and.4ZVm82EhKLMcVIHurBPr8N|archive-date=24 March 2024|access-date=24 March 2024}}</ref> Dit is gevolg deur 'n voorste wegspringplek en oorwinning by die [[2024 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-leads-home-perez-for-red-bull-one-two-at-japanese-gp-after-early.1rtPVvnBYJgZIEppNtk6ZD|title=Verstappen leads home Perez for Red Bull one-two at Japanese GP after early drama|date=7 April 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240407092737/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-leads-home-perez-for-red-bull-one-two-at-japanese-gp-after-early.1rtPVvnBYJgZIEppNtk6ZD|archive-date=7 April 2024|access-date=7 April 2024}}</ref> Hy het die naelren by die [[2024 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]] gewen nadat hy vierde weggespring het,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-hamilton-in-dramatic-shanghai-sprint.6B8IBGCczrPy6jLU3ztepf|title=Verstappen beats Hamilton in dramatic Shanghai Sprint|date=20 April 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240420143726/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-hamilton-in-dramatic-shanghai-sprint.6B8IBGCczrPy6jLU3ztepf|archive-date=20 April 2024|access-date=21 April 2024}}</ref> en toe die voorste wegspringplek en oorwinning in die wedren behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-norris-and-perez-in-action-packed-chinese.3Uz5CwNh5tEQt62umIGhob|title=Verstappen charges to victory over Norris and Perez in action-packed Chinese GP|date=21 April 2024|website=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240421124322/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-norris-and-perez-in-action-packed-chinese.3Uz5CwNh5tEQt62umIGhob|archive-date=21 April 2024|access-date=22 April 2024}}</ref> Hy het nog 'n naelrenoorwinning by die [[2024 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] behaal<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-sprint-race-win-over-leclerc-and-perez-in-miami.3ziV5jwPsEc5HCQ1ODdIUF|title=Verstappen charges to Sprint win over Leclerc and Perez in Miami|date=4 May 2024|website=Formula One|access-date=5 May 2024}}</ref> en in die voorste plek weggespring, maar die voortou tydens die kuipestoppe aan Lando Norris afgestaan. Hy kon hierna nie die plek terugwen nie en het die wedren in die tweede plek voltooi.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-beats-verstappen-for-breakthrough-maiden-f1-victory-in-action-packed.7f9W6X9L3kPQILyO3NljL1|title=Norris beats Verstappen for breakthrough maiden F1 victory in action-packed Miami Grand Prix|date=5 May 2024|website=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240513225014/https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-beats-verstappen-for-breakthrough-maiden-f1-victory-in-action-packed.7f9W6X9L3kPQILyO3NljL1|archive-date=13 May 2024|access-date=6 May 2024}}</ref> Hy het [[Ayrton Senna]] se rekord van agt agtereenvolgende voorste wegspringplekke by die [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]] geëwenaar<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/c8vvpq703geo|title=Very special to equal Senna pole record – Verstappen|last=Benson|first=Andrew|date=18 May 2024|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518190928/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/c8vvpq703geo|archive-date=18 May 2024|access-date=18 May 2024}}</ref> en dit in sy vyfde oorwinning van die seisoen omskep. Sy lopie het by die [[2024 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] geëindig waar hy slegs sesde gekwalifiseer en geëindig het; Verstappen het opgemerk dat sy RB20 tyd verloor teen sy mededingers in lae-spoeddraaie.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-pinpoints-issue-that-cost-him-a-lot-of-lap-time-in-monaco.2UIL0fxvgaAIHuG1SQIvcC|title=Verstappen pinpoints issue that cost him 'a lot of lap time' in Monaco qualifying as pole run comes to an end|date=25 May 2024|publisher=Formula One|access-date=28 May 2024}}</ref> Verstappen en George Russell het identiese rondtetye in die kwalifisering by die [[2024 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]] opgestel, maar Russell het op voorste wegspringplek begin aangesien hy sy rondtetyd eerste opgestel het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/ive-missed-this-feeling-russell-hails-mercedes-progress-after-canada-pole-as.3FNoF51rSbAhHwUKUjTn2u|title='I've missed this feeling!' – Russell hails Mercedes progress after Canada pole as he vows to 'go for it' on race day|date=8 June 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240609165448/https://www.formula1.com/en/latest/article/ive-missed-this-feeling-russell-hails-mercedes-progress-after-canada-pole-as.3FNoF51rSbAhHwUKUjTn2u|archive-date=9 June 2024|access-date=9 June 2024}}</ref> Beide jaers is deur Norris verbygesteek, maar Verstappen het Russell later verbygesteek en toe die voortou van Norris tydens die kuipestoppe afgeneem om sy 60ste wedrenoorwinning te behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-norris-to-victory-in-thrilling-wet-dry-canadian-gp.6ytkbh7iDTWC3pJBwiaboI|title=Verstappen beats Norris to victory in thrilling wet/dry Canadian GP|date=9 June 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240609235243/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-norris-to-victory-in-thrilling-wet-dry-canadian-gp.6ytkbh7iDTWC3pJBwiaboI|archive-date=9 June 2024|access-date=10 June 2024}}</ref> Hy het tweede agter Norris by die [[2024 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] gekwalifiseer, maar hom aan die begin verbygesteek en toe Russell verbygesteek om vir die sewende keer in 2024 te wen.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-holds-of-norris-challenge-to-seal-victory-at-the-spanish-grand.7a5UhXMAtkhbslSDNiPVes|title=Verstappen just holds off Norris to win super-tight Spanish Grand Prix as Hamilton claims first podium of 2024|date=23 June 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715020622/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-holds-of-norris-challenge-to-seal-victory-at-the-spanish-grand.7a5UhXMAtkhbslSDNiPVes|archive-date=15 July 2024|access-date=23 June 2024}}</ref> Verstappen het die naelloop vanaf voorste wegspringplek by die [[2024 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] gewen<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-piastri-and-norris-to-victory-after-epic-austria-sprint.okkV70ksnFFlGE8bmvGId|title=Verstappen beats Piastri and Norris to victory after epic Austria Sprint battle|date=29 June 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715020804/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-piastri-and-norris-to-victory-after-epic-austria-sprint.okkV70ksnFFlGE8bmvGId|archive-date=15 July 2024|access-date=21 July 2024}}</ref> en toe die vinnigste vir die hoofwedren gekwalifiseer.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1239/austria/qualifying.html|title=Formula 1 Qatar Airways Austrian Grand Prix 2024 – Qualifying|date=29 June 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240629154701/https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1239/austria/qualifying.html|archive-date=29 June 2024|access-date=29 June 2024}}</ref> Hy het die grootste deel van die wedren gelei, maar is deur Norris in die laaste rondtes uitgedaag voordat die twee jaers gebots het; Verstappen is 'n tydstraf opgelê vir die veroorsaak van die botsing en het die wedren vyfde voltooi.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-claims-surprise-win-in-austria-after-verstappen-and-norris.2Kmxvn4a42JYDFhvklagYk|title=Russell claims surprise win in Austria after Verstappen and Norris dramatically collide in battle for the lead|website=www.formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715020740/https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-claims-surprise-win-in-austria-after-verstappen-and-norris.2Kmxvn4a42JYDFhvklagYk|archive-date=15 July 2024|access-date=4 July 2024}}</ref> Hy het later opgemerk dat die ongeluk nie sy noue vriendskap met Norris beïnvloed het nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/im-not-there-to-crash-you-out-verstappen-shares-details-of-post-austria-chat.4rRZCOwj7apVXWktQlD6fr|title='I'm not there to crash you out' – Verstappen shares details of post-Austria chat with Norris after 'silly' coming together|website=Formula One official website|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706192607/https://www.formula1.com/en/latest/article/im-not-there-to-crash-you-out-verstappen-shares-details-of-post-austria-chat.4rRZCOwj7apVXWktQlD6fr|archive-date=6 July 2024|access-date=7 July 2024}}</ref> Hy het vierde gekwalifiseer by die [[2024 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] en Norris in die laaste rondtes verbygesteek om tweede agter Lewis Hamilton te eindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13174568/british-gp-lewis-hamilton-holds-off-max-verstappen-to-claim-record-ninth-victory-at-silverstone|title=British GP: Lewis Hamilton holds off Max Verstappen to claim record ninth victory at Silverstone|date=7 July 2024|website=skysports.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715162017/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13174568/british-gp-lewis-hamilton-holds-off-max-verstappen-to-claim-record-ninth-victory-at-silverstone|archive-date=15 July 2024|access-date=21 July 2024}}</ref> Hy het derde by die [[2024 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] begin, maar met Hamilton gebots en vyfde geëindig. Hy het sy span se renstrategie gekritiseer en voorgestel dat die RB20 nou agter die renwenner [[McLaren MCL38]] was wat pas betref.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/i-want-things-to-be-done-better-fumes-verstappen-after-hungarian-gp-as-he.4FBWinVnmuhICOvt8rIg6c|title='I want things to be done better' fumes Verstappen after Hungarian GP as he admits Red Bull now behind McLaren|date=21 July 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240722223931/https://www.formula1.com/en/latest/article/i-want-things-to-be-done-better-fumes-verstappen-after-hungarian-gp-as-he.4FBWinVnmuhICOvt8rIg6c|archive-date=22 July 2024|access-date=21 July 2024}}</ref> Verstappen het die vinnigste by die [[2024 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] gekwalifiseer, maar het buite die top tien begin weens 'n enjinonderdeelstraf.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1242/belgium/starting-grid.html|title=Formula 1 Rolex Belgian Grand Prix 2024 – Starting Grid|date=26 July 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240720125208/https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1242/belgium/starting-grid.html|archive-date=20 July 2024|access-date=26 July 2024}}</ref> Hy het posisies herwin en is vierde in die wedren geklassifiseer,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1242/belgium/race-result.html|title=Formula 1 Rolex Belgian Grand Prix 2024 – Race Result|date=28 July 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240616005227/https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1242/belgium/race-result.html|archive-date=16 June 2024|access-date=28 July 2024}}</ref> wat sy voorsprong in die kampioenskap tot 78 punte oor Norris vergroot met die aanvang van die somerpouse.<ref>{{Cite web|url=https://www.statsf1.com/en/2024/belgique/championnat.aspx|title=Belgium 2024 – Championship|date=21 July 2024|website=Stats F1|archive-url=https://web.archive.org/web/20240802082453/https://www.statsf1.com/en/2024/belgique/championnat.aspx|archive-date=2 August 2024|access-date=28 July 2024}}</ref> {{Multibeeld|align=right|image1=2024-08-25_Motorsport,_Formel_1,_Großer_Preis_der_Niederlande_2024_STP_3849_by_Stepro.jpg|image2=2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3989 by Stepro.jpg|footer=Verstappen lei 17 rondtes en maak tweede klaar ná Norris by die [[2024 Nederlandse Grand Prix]]}} By sy tuiswedren, die [[2024 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]], het Verstappen tweede agter Norris gekwalifiseer en die voortou by die eerste draai oorgeneem, maar is later deur Norris verbygesteek en het tweede geëindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-fights-back-against-verstappen-to-end-home-heros-run-of-dutch-gp-wins.3IPKJnhPnBEjWGAfrGeZQo|title=Norris fights back against Verstappen to end home hero's run of Dutch GP wins|date=25 August 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240825145838/https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-fights-back-against-verstappen-to-end-home-heros-run-of-dutch-gp-wins.3IPKJnhPnBEjWGAfrGeZQo|archive-date=25 August 2024|access-date=26 August 2024}}</ref> Hy het gekwalifiseer en buite die top vier geëindig by beide die [[2024 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse]] en [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grands Prix]],<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-thrills-the-tifosi-to-triumph-at-monza-ahead-of-piastri-and-norris.1aiYZF3rWZp2Q9yQtcuvqV|title=Leclerc thrills the Tifosi as he triumphs at Monza|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240901150111/https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-thrills-the-tifosi-to-triumph-at-monza-ahead-of-piastri-and-norris.1aiYZF3rWZp2Q9yQtcuvqV|archive-date=1 September 2024|access-date=16 September 2024}}</ref> waarna Red Bull die voortou in die Vervaardigerskampioenskap aan McLaren afgestaan het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c5y00xzxjz4o|title='McLaren's constructors' lead a seismic development'|last=Andrew Benson|date=15 September 2024|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240916001436/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c5y00xzxjz4o|archive-date=16 September 2024|access-date=16 September 2024}}</ref> Hy het toe tweede na Norris by die [[2024 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] geëindig, wat sy kampioenskapsvoorsprong tot 52 punte verminder het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-dominates-singapore-gp-to-cut-verstappens-title-lead-again.MZ20MuNu3E9hLQmNEg2Tc|title=Norris dominates Singapore GP to cut Verstappen's title lead again|date=22 September 2024|website=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240922141751/https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-dominates-singapore-gp-to-cut-verstappens-title-lead-again.MZ20MuNu3E9hLQmNEg2Tc|archive-date=22 September 2024|access-date=22 September 2024}}</ref> Verstappen het sy motor as "fucked" beskryf by die amptelike perskonferensie in Singapoer, 'n uitlating wat hom 'n straf van die FIA besorg het, en om "werk van openbare belang te verrig".<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-ordered-to-do-public-service-work-for-swearing-in-press-conference/10656035/|title=Verstappen ordered to do public service work for swearing in press conference|last=Noble|first=Jonathan|last2=Gale|first2=Ewan|date=20 September 2024|website=motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240925165255/https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-ordered-to-do-public-service-work-for-swearing-in-press-conference/10656035/|archive-date=25 September 2024|access-date=29 September 2024}}</ref> Hy het gereageer deur 'n geïmproviseerde mediasessie buite die perskonferensiekamer aan te bied (uit protes),<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-protests-swearing-punishment-in-singapore-gp-press-conference/10656678/|title=Verstappen stages press conference protest against FIA swearing penalty|last=Boxall-Legge|first=Jake|last2=Vording|first2=Ronald|date=21 September 2024|website=motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927205552/https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-protests-swearing-punishment-in-singapore-gp-press-conference/10656678/|archive-date=27 September 2024|access-date=29 September 2024}}</ref> en later voorgestel dat die besluit hom kon dryf om die sport te verlaat.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-silly-punishment-for-swearing-makes-me-rethink-f1-future/10657123/|title=Verstappen questioning his F1 future over swearing punishment|last=Boxall-Legge|first=Jake|date=22 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240928002946/https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-silly-punishment-for-swearing-makes-me-rethink-f1-future/10657123/|archive-date=28 September 2024|access-date=29 September 2024}}</ref> Hy het die naelren by die [[2024 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] gewen en is derde in die wedren geklassifiseer voor Norris, wat gepenaliseer is omdat hy Verstappen van die baan af verbygesteek het. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-leads-dominant-ferrari-one-two-in-austin-as-norris-loses-third-to.3VSTWKOy40Ta1vvtlwHBff|title=Leclerc leads dominant Ferrari one-two in Austin as Norris loses third to Verstappen after penalty|date=20 October 2024|website=formula1.com|access-date=25 October 2024}}</ref> Dit het Verstappen se kampioenskapsvoorsprong vir die eerste keer sedert die [[2024 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] vergroot. Hy het tweede by die [[2022 Meksikostad Grand Prix]] weggespring, maar het 20 sekondes se strawwe ontvang vir sy bestuurspraktyk tydens 'n stryd om plek met Norris, wat gelei het tot 'n sesde plek, wat sy kampioenskapsvoorsprong tot 47 punte verminder het. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-reflects-on-his-penalties-from-norris-battle-in-mexico-as-he.3QrpuZHhdIvBsKGRdUNcBx|title=Verstappen reflects on his penalties from Norris battle in Mexico as he highlights 'biggest problem'|date=28 October 2024|website=formula1.com|access-date=28 October 2024}}</ref> Verstappen is vierde in die [[2024 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix-naelren]] geklassifiseer nadat hy 'n straf tydens 'n virtuele veiligheidsmotor ontvang het,<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/42150303/max-verstappen-handed-five-second-penalty-sprint|title=Brazil GP: Max Verstappen handed five-second penalty in sprint|last=Edmondson|first=Laurence|date=2 November 2024|website=ESPN|access-date=10 November 2024}}</ref> en het die wedren vanaf die 17de plek begin na 'n enjinstraf, terwyl Norris op die voorste wegspringplek gekwalifiseer het. Hy het sewe posisies in die eerste rondte ingehaal, met verdere plekke wat verkry is deur verskeie belangrike verbysteke, asook om die verslegtende toestande op sy intermediêre bande tot die [[Vlae gebruik in motorwedrenne|rooi vlagperiode]] te oorleef.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-reflects-on-rollercoaster-sao-paulo-super-sunday-after-sublime.1jfpVX3N0rQoSRJCWrLKSH|title=Verstappen reflects on 'absolutely crazy' Sao Paulo GP after sublime climb from P17 to victory as he extends title lead|date=3 November 2024|website=[[Formula 1]]|access-date=24 November 2024}}</ref> Hierna – en met sy verbysteek vir die voortou op Ocon – het Verstappen tien van die elf vinnigste rondtes van die wedren opgestel, met sy vinnigste 1.045 sekondes vinniger as enige van sy mededingers;<ref>{{Cite web|url=https://www.total-motorsport.com/f1-2024-brazilian-gp-fastest-lap/#:~:text=Verstappen%20pumped%20in%20fastest%20lap,F1%202024%20Brazilian%20GP%20victory.|title=F1 2024 Brazilian GP – Fastest Lap|last=Sutton|first=Brandon|date=3 November 2024|website=Total Motorsport|access-date=10 November 2024}}</ref> hy het met 'n marge van 19 sekondes gewen, wat sy kampioenskapsvoorsprong tot 62 punte verhoog het.<ref name="SP24stat">{{Cite web|url=https://www.planetf1.com/features/max-verstappen-stats-f1-2024-brazilian-grand-prix-win|title=Revealed: Six crazy Max Verstappen stats from insane Brazilian Grand Prix win|last=Blackstock|first=Elizabeth|date=4 November 2024|website=Planet F1|access-date=10 November 2024}}</ref> Verstappen is deur sy medejaers asook kritici geprys vir sy vernuf;<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/42187848/brazil-gp-max-verstappen-win-hailed-hamilton-alonso|title=Brazil GP: Max Verstappen's win hailed by Hamilton, Alonso|last=Saunders|first=Nate|date=4 November 2024|website=ESPN|archive-url=https://web.archive.org/web/20241110012149/https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/42187848/brazil-gp-max-verstappen-win-hailed-hamilton-alonso|archive-date=10 November 2024|access-date=10 November 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://racingnews365.com/hill-offers-verstappen-praise-after-red-bull-rot-ends|title=Hill offers Verstappen praise after Red Bull 'rot' ends|website=RacingNews365|date=5 November 2024|access-date=10 November 2024|first=Nick|last=Golding}}</ref><ref>{{Cite news |last=Coleman |first=Madeline |title=Max Verstappen delivers iconic São Paulo GP win, expanding title lead on Lando Norris |url=https://www.nytimes.com/athletic/5894586/2024/11/03/max-verstappen-brazil-gp-win-lando-norris/ |access-date=25 November 2024 |work=The New York Times |date=3 November 2024 |issn=0362-4331 |archive-date=23 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241123070952/https://www.nytimes.com/athletic/5894586/2024/11/03/max-verstappen-brazil-gp-win-lando-norris/ |url-status=live }}</ref> Giles Richards van ''[[The Guardian]]'' het gemeen dat sy vertoning "erkenning werd is in die [[panteon]] van Formule Een se natweerrenne", en hom beskryf as 'n ''regenmeister''. Deur voor Norris te eindig by die daaropvolgende [[2024 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas Grand Prix]], het Verstappen sy vierde wêreldtitel, met twee wedrenne nog oor, verseker.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/a-very-special-and-beautiful-season-verstappen-proud-after-joining-elites-as.4Q2zWcWyFVwbFgxdKJlOk8|title='A very special and beautiful season' – Verstappen 'proud' after joining elites as a four-time F1 champion in Las Vegas|date=24 November 2024|website=formula1.com|access-date=24 November 2024}}</ref> Andrew Benson van ''BBC Sport'', wat altesaam agt Grands Prix gewen het, het verklaar dit was 'n "betowerde prestasie van 'n jaer wat as een van die grootste Formule 1-renjaers erken word", en sy seisoen as "byna foutloos" beskryf terwyl hy "nie die beste motor die meeste van die tyd gehad het nie". Verstappen het die Katarse Grand Prix gewen en al die rondtes gelei nadat sy voorste wegspringposisie gestroop is omdat hy onnodig stadig in kwalifisering gery het; die voorval het gelei tot 'n wydgepubliseerde vete met [[George Russell]]. Na die seisoen se afsluiter, die [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]], het Verstappen die eerste jaer geword wat 'n titel te wen deur vir 'n derde geplaasde span in die Wêreldvervaardigerskampioenskap deel te neem sedert [[Nelson Piquet]] in [[1983 Formule Een-seisoen|1983]].<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/11/25/verstappen-perez-number-world-championship/|title=The numbers which show this is Max Verstappen's best championship|last=Slater|first=Luke|date=25 November 2024|website=[[The Daily Telegraph]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20241129151810/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/11/25/verstappen-perez-number-world-championship/|archive-date=29 November 2024|access-date=8 December 2024}}</ref> ==== 2025: Uitdager vir McLaren ==== [[Lêer:2025 Japan GP - Red Bull - Max Verstappen - Race.jpg|duimnael|links|Verstappen het wye gelukwense ontvang vir sy verrassende oorwinning by die [[2025 Japannese Grand Prix]], voor beide [[McLaren]]-jaers.]] Red Bull het wat prestasie betref ver agter [[McLaren]] geval in 2025, met Verstappen wat tweede geëindig het by die seisoenoper [[2025 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] nadat hy meegeding het teen [[Lando Norris|Norris]] en [[Oscar Piastri|Piastri]] om die voortou te neem in nat toestande.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cr421xe109qo |title=Norris beats Verstappen in dramatic Australia opener |last=Benson |first=Andrew |date=16 March 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=16 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250316070859/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/cr421xe109qo |archive-date=16 March 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het derde in die naelren en vierde in die hoofren in [[2025 Chinese Grand Prix|China]] geëindig te midde van bandslytasie en prestasieprobleme met die RB21, terwyl sy nuwe spanmaat [[Liam Lawson]] sonder punte geëindig het; Verstappen het beweer dat Red Bull ook agter [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] en Mercedes geval het, aangesien Lawson deur [[Yuki Tsunoda]] vervang is.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/how-a-worried-red-bull-plans-to-rebound-after-glum-start-to-f1-2025/10706952/ |title=How a "worried" Red Bull plans to rebound after glum start to F1 2025 |last=Cleeren |first=Filip |date=25 March 2025 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network|access-date=26 March 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326150505/https://www.autosport.com/f1/news/how-a-worried-red-bull-plans-to-rebound-after-glum-start-to-f1-2025/10706952/ |archive-date=26 March 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/yuki-tsunoda-liam-lawson-f1-red-bull-japan-b2722436.html |title=Yuki Tsunoda replaces Liam Lawson at Red Bull for Japan GP in unprecedented F1 driver swap |last=Jackson |first=Kieran |date=27 March 2025 |work=[[The Independent]] |access-date=27 March 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250327145829/https://www.independent.co.uk/f1/yuki-tsunoda-liam-lawson-f1-red-bull-japan-b2722436.html |archive-date=27 March 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het wydverspreide lof ontvang vir sy verrassende voorste wegspringplek by die [[2025 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]],<ref name="JPN2025"> *{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/apr/05/max-verstappen-pips-lando-norris-to-f1-japanese-gp-pole-with-blistering-lap |title='Special one': Max Verstappen pips Lando Norris to F1 Japanese GP pole |last=Richards |first=Giles |date=5 April 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=5 April 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250405134427/https://www.theguardian.com/sport/2025/apr/05/max-verstappen-pips-lando-norris-to-f1-japanese-gp-pole-with-blistering-lap |archive-date=5 April 2025 |url-status=live}} *{{Cite web |url=https://www.the-race.com/formula-1/max-verstappen-japanese-gp-2025-suzuka-lap-breakdown/ |title=The details that made Verstappen's pole so incredible |last=Straw |first=Edd |date=5 April 2025 |website=The Race |publisher=The Race Media |access-date=5 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250405134454/https://www.the-race.com/formula-1/max-verstappen-japanese-gp-2025-suzuka-lap-breakdown/ |archive-date=5 April 2025 |url-status=live}} *{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/c5yp8np53pxo |title='Very rare' Verstappen lap stuns Red Bull and McLaren |last=Benson |first=Andrew |date=5 April 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=5 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250405134509/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c5yp8np53pxo |archive-date=5 April 2025 |url-status=live}}</ref> voordat hy albei McLaren-bestuurders afgeweer het om sy eerste oorwinning van die jaar te behaal; Andrew Benson van ''BBC Sport'' het dit beskryf as "'n naweek van die soort seldsame perfeksie wat slegs van bestuurders van die hoogste gehalte kom".<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/c4g479ewwx2o |title=How Verstappen stole Suzuka with McLaren stuck in 'rabbit hole' |last=Benson |first=Andrew |date=6 April 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=6 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406185033/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c4g479ewwx2o |archive-date=6 April 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het sesde in [[2025 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] geëindig te midde van verdere prestasie- en kuipestopprobleme, wat Red Bull genoop het om krisisgesprekke oor sy toekoms te voer.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/apr/14/red-bull-christian-horner-max-verstappen-lewis-hamilton-ferrari-bahrain-grand-prix |title='Very alarming': Red Bull hold crisis talks as Verstappen stews over Bahrain F1 GP |last=Richards |first=Giles |date=14 April 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=15 April 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250414234336/https://www.theguardian.com/sport/2025/apr/14/red-bull-christian-horner-max-verstappen-lewis-hamilton-ferrari-bahrain-grand-prix |archive-date=14 April 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het teruggekeer na die voorste wegspringplek in [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabië]], waar hy tweede geëindig het nadat hy 'n straf gekry het vir 'n voorval in die eerste draai met Piastri.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/crkx7g8re82o |title=Verstappen says 'people can't handle the full truth' after Saudi penalty |last=Benson |first=Andrew |date=21 April 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=21 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250421021419/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/crkx7g8re82o |archive-date=21 April 2025 |url-status=live}}</ref> Verstappen het vierde geëindig in die [[2025 Miami Grand Prix|Miami]]-naelren, maar is na sewentiende gedegradeer na 'n straf vir 'n onveilige kuipevrystelling;<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/may/03/mclarens-norris-wins-miami-sprint-race-as-hamilton-grabs-third-place-for-ferrari |title=McLaren's Norris wins chaotic Miami sprint race as Hamilton grabs third |last=Richards |first=Giles |date=3 May 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=3 May 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504013227/https://www.theguardian.com/sport/2025/may/03/mclarens-norris-wins-miami-sprint-race-as-hamilton-grabs-third-place-for-ferrari |archive-date=4 May 2025 |url-status=live}}</ref> hy het die voorste wegspringplek vir die hoofren geneem en uiteindelik vierde geëindig. [[Lêer:FIA_F1_Imola_2025_No._1_Verstappen.jpg|regs|duimnael|Verstappen het die [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]] gewen nadat hy die kampioenskapsvoorloper, [[Oscar Piastri]], reeds op die eerste rondte verbygesteek het.]] Verstappen het die Emilia-Romagna Grand Prix gewen nadat hy Piastri in die eerste rondte verbygesteek het in ''[[Enzo en Dino Ferrari-renbaan|Variante Tamburello]]'', wat wyd beskou is as een van sy bestes. Sy vierde plek in [[2025 Monaco Grand Prix|Monaco]] is gevolg deur 'n tiende plek in [[2025 Spaanse Grand Prix|Spanje]], waar hy gepenaliseer is vir 'n opsetlike botsing met [[George Russell]], aangesien hy uit die stryd om die oorwinning geval het;<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/maybe-throw-bananas-max-verstappen-likens-f1s-monaco-gp-rule-to-mario-kart/10726659/|title="Maybe throw bananas" – why Verstappen felt F1's Monaco GP pitstop rule was like Mario Kart|last=Cleeren|first=Filip|date=25 May 2025|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250709155439/https://www.autosport.com/f1/news/maybe-throw-bananas-max-verstappen-likens-f1s-monaco-gp-rule-to-mario-kart/10726659/|archive-date=9 July 2025|access-date=5 August 2025}}</ref> die paar het 1–2 in [[2025 Kanadese Grand Prix|Kanada]] geëindig, met Verstappen tweede. Nadat hy sewende vir die Oostenrykse Grand Prix gekwalifiseer het, het Verstappen onttrek nadat hy deur [[Kimi Antonelli]] in die eerste rondte getref is;<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-out-of-f1-austrian-gp-after-antonelli-clash/10737628/|title=Verstappen out of F1 Austrian GP after Antonelli clash|last=Cleeren|first=Filip|date=29 June 2025|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250629145850/https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-out-of-f1-austrian-gp-after-antonelli-clash/10737628/|archive-date=29 June 2025|access-date=29 June 2025}}</ref> Met 61 punte agter die kampioenskapvoorloper Piastri, het Verstappen erken dat sy vyfde titel-uitdaging 'n "geslote saak" was. Hy het nog 'n voorste wegspringplek by die [[2025 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] verower met 'n lae-afwaartse krag-opstelling, voordat hy die voortou aan Piastri afgestaan het en getol het tydens 'n veiligheidsmotor-herbegin in nat weerstoestande; hy het herstel tot vyfde en sy gebrek aan greep gekritiseer.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-explains-costly-spin-in-horrible-f1-british-gp/10739999/|title=Verstappen explains costly spin in "horrible" F1 British GP|last=Cleeren|first=Filip|date=6 July 2025|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250706185826/https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-explains-costly-spin-in-horrible-f1-british-gp/10739999/|archive-date=6 July 2025|access-date=5 August 2025}}</ref> Hy het die [[2025 Belgiese Grand Prix|Belgiese naelren]] gewen nadat hy Piastri in die eerste rondte verbygesteek het en daarna vierde in die Grand Prix geëindig.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c62zy07nqpro |title=Verstappen beats Norris to Miami pole |last=Benson |first=Andrew |date=3 May 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=4 May 2025}}</ref> Hy het in [[2025 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] tot negende teruggesak voordat hy tweede na Piastri by die [[2025 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]] geëindig het.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-red-bull-thinks-verstappen-is-wrong-about-no-more-wins-in-f1-2025/10748512/|title=Why Red Bull thinks Verstappen is wrong about no more wins in F1 2025|last=Hardy|first=Ed|last2=Vording|first2=Ronald|date=4 August 2025|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250805205528/https://www.autosport.com/f1/news/why-red-bull-thinks-verstappen-is-wrong-about-no-more-wins-in-f1-2025/10748512/|archive-date=5 August 2025|access-date=5 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/max-verstappen-explains-dutch-gp-near-miss-i-tried-to-send-it/10755135|title=Max Verstappen explains Dutch GP near-miss: "I tried to send it"|last=Harrington|first=Alex|date=31 August 2025|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20250906160704/https://www.motorsport.com/f1/news/max-verstappen-explains-dutch-gp-near-miss-i-tried-to-send-it/10755135/|archive-date=6 September 2025|access-date=5 September 2025}}</ref> Sy beste rondte in [[2025 Italiaanse Grand Prix|Italië]] was die vinnigste in Formule Een-geskiedenis, waar hy vroeë teenstand van Norris oorkom het om die Grand Prix met meer as 19 sekondes in 'n rekordspoed te wen. Verstappen het voor weggespring vir die [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] en uitgehou om te wen, sy vierde oorwinning van die seisoen en sy sesde Grand Chelem algeheel. == Formule 1-uitslae == [[Lêer:FIA F1 Austria 2022 Nr. 1 Verstappen.jpg|duimnael|340px|Verstappen bestuur [[Red Bull Racing|Red Bull]] se RB18 tydens die [[2022 Oostenrykse Grand Prix]]. Hy eindig tweede nadat hy ook die vinnigste rondtetyd opgestel het.]] {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} === 2015 tot 2023 === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%" |- !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! [[2015 Formule Een-seisoen|2015]] | [[Scuderia Toro Rosso]] | [[Toro Rosso]] STR10 | [[Renault]] Energy F1-2015 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=efcfff| [[2015 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2015 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>7 |bgcolor=cfcfff| [[2015 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>17† |bgcolor=efcfff| [[2015 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2015 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>11 |bgcolor=efcfff| [[2015 Monaco Grand Prix|MON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2015 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>8 |bgcolor=efcfff| [[2015 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2015 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2015 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>12 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2015 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>16 | | | |style="background:#efefef"| '''12''' |style="background:#efefef"| '''49''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="2"| [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] | [[Scuderia Toro Rosso|Scuderia <br/>Toro Rosso]] | [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]<br/>STR11 | [[Ferrari]] 060 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfffdf| [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|10}} |bgcolor=dfffdf| [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|6}} |bgcolor=dfffdf| [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|8}} |bgcolor=efcfff| [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]]<br /><small>DNF</small> | | | | | | | | | | | | | | | | | | |rowspan="2" style="background:#efefef"| '''5''' |rowspan="2" style="background:#efefef"| '''204''' |- | [[Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull<br/>RB12]] | [[Honda|TAG Heuer]] <br/>F1-2016 [[V6-enjin|V6 t]] | | | | |bgcolor=ffffbf| [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />1 |bgcolor=efcfff| [[2016 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />4 |bgcolor=dfffdf| [[2016 Europese Grand Prix|EUR]]<br />8 |bgcolor=dfdfdf| [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />2 |bgcolor=dfdfdf| [[2016 Britse Grand Prix|GBR]]<br />2 |bgcolor=dfffdf| [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />5 |bgcolor=ffdf9f| [[2016 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />3 |bgcolor=cfcfff| [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />11 |bgcolor=dfffdf| [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />7 |bgcolor=dfffdf| [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />6 |bgcolor=dfdfdf| [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />2 |bgcolor=dfdfdf| [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />2 |bgcolor=efcfff| [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />4 |bgcolor=ffdf9f| [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />4 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2017 Formule Een-seisoen|2017]] | [[Red Bull Racing|Red Bull Racing Honda]] | [[Red Bull Racing|Red Bull RB13]] | [[Honda|Tag Heuer]] F1-2017 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfffdf| [[2017 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2017 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>3 |bgcolor=efcfff| [[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>10 |bgcolor=efcfff| [[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffffbf| [[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2017 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>4 |bgcolor=ffffbf| [[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br/>1 |bgcolor=dfffdf| [[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>5 | | |style="background:#efefef"| '''6''' |style="background:#efefef"| '''168''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] | [[Red Bull Racing|Aston Martin <br/>Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull RB14]] | [[Honda|TAG Heuer]] F1-2018 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>6 |bgcolor=efcfff| [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2018 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>9{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2018 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>1 |bgcolor=cfcfff| [[2018 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>15† |bgcolor=dfffdf| [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>4 |bgcolor=efcfff| [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>5 |bgcolor=dfdfdf| [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>3 |bgcolor=dfdfdf| [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>3 | |style="background:#efefef"| '''4''' |style="background:#efefef"| '''249''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] | [[Red Bull Racing|Aston Martin <br/>Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull RB15]] | [[Honda]] RA619H [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffdf9f| [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />3 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>4 |bgcolor=ffdf9f| [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>4 |bgcolor=ffffbf| [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2019 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>5 |bgcolor=ffffbf| [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=efcfff| [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>8 |bgcolor=ffdf9f| [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>4 |bgcolor=efcfff| [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br/>6 |bgcolor=ffdf9f| [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>3 |bgcolor=ffffbf| [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>2 | |bgcolor=ffdf9f| '''{{Brons}}''' |bgcolor=ffdf9f| '''278''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2020 Formule Een-seisoen|2020]] | [[Red Bull Racing|Aston Martin <br/>Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB16 | [[Honda]] RA620H [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=efcfff| [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br/>3 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>3 |bgcolor=efcfff| [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>3 |bgcolor=efcfff| [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br/>6 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Bahreinse Grand Prix|BAH]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff| [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffffbf| [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} | | | | | |bgcolor=ffdf9f| '''{{Brons}}''' |bgcolor=ffdf9f| '''214''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] | [[Red Bull Racing|Red Bull Racing Honda]] | [[Red Bull Racing|Red Bull RB16B]] | [[Honda]] RA621H [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>1 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>18†{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=efcfff| [[2021 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>9 |bgcolor=ffffbf| [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>1{{Pictogram poleposition}}‡ |bgcolor=ffffbf| [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff| [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] <br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>'''*'''²2 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| {{Goud}} |bgcolor=ffffbf| '''395½''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB18 | [[Red Bull Powertrains|Red Bull RBPTH001]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=cfcfff| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>19^† |bgcolor=ffffbf| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>1 |bgcolor=efcfff| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffffbf| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>¹1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>1 |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>3 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>¹2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>1 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>7 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''4'''6 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|'''{{goud}}''' |bgcolor=ffffbf|'''454''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB19 | [[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPTH001]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffffbf| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>^'''3'''2 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>^'''1'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>^'''1'''1 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>1 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>5 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''2'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''1'''1 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''1'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|'''{{goud}}''' |bgcolor=ffffbf|'''575''' |} * ‡ Halwe punte is in België toegeken in 2021 omdat daar minder as 75% van die wedren afgelê is weens hewige reën. === 2024 - tans === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%" |- !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB20 | [[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPTH002]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffffbf| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffffbf| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>6 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>1 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>^'''1'''5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>5 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''1'''3 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>6 |bgcolor=ffffbf| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''4'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>5 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''8'''1 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>6 |bgcolor=ffffbf|'''{{goud}}''' |bgcolor=ffffbf|'''437''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB21 | [[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPTH003]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''3'''4 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>6 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/><!-- Sprint '''17'''-->4 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>10 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>2 |bgcolor=efcfff| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>^'''1'''4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>9 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''1'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>3 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''4'''3 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''4'''1 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|'''{{Silwer}}''' |bgcolor=dfdfdf|'''421''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB22 | [[Red Bull Powertrains|Red Bull-Ford]] DM01 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''9'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>^'''7'''3 |bgcolor=efcfff| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>2 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>^'''6'''20^'''†''' |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>3 |bgcolor=dfdfdf| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>2 |bgcolor=efcfff| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>^'''6'''<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>3 |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|VER|seasonposition}}*''' |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|VER|seasonpoints}}*''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |} * {{smallsup|†}} Kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het. * '''*''' 2026-seisoen nog aan die gang. == Eksterne skakels == * [https://www.statsf1.com/nl/max-verstappen.aspx Statistieke op ''Statsf1.com''] * {{en}} [https://www.driverdb.com/drivers/max-verstappen/ Statistieke op Driver Database] ==Verwysings== {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Verstappen, Max}} [[Kategorie:Nederlandse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] 2m6yw17al1qebqc4g90r5i3zg1xjolx 0 112650 2966344 2081543 2026-09-11T08:44:40Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966344 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Paul di Resta | image = Paul di resta 2009.jpg | caption = Di Resta in 2009 | birth_date = {{birth date and age|1986|04|16|df=y}} | birth_place = Uphall, Wes-Lothian, Skotland | nationality = {{vlagikoon|VK}} Brits | Years = 2011–2013, 2017 | Old Team = [[Force India]], [[WilliamsF1]] | 2016 Team = HWA AG | Races = 59 (59 begin) | Championships = 0 | Wins = 0 | Podiums = 0 | Points = 121 | Poles = 0 | Fastest laps = 0 | First race = [[2011 Australiese Grand Prix]] | First win = | Last win = | Last race = [[2017 Hongaarse Grand Prix]] }} '''Paul di Resta''' (gebore [[16 April]] [[1986]] in Uphall, [[Skotland]]) is 'n [[Formule Een]]renjaer van [[Brittanje]]. {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Resta, Paul di}} [[Kategorie:Britse renjaers]] [[Kategorie:Skotse sportlui]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] cm1toav66l87t4mhogfd3xr1ju1rkmg 0 116976 2966383 2915701 2026-09-11T09:21:30Z Balenda 83524 Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene 2966383 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Jacques Villeneuve | image = Jacques Villeneuve at Mont-Tremblant 2010 01.jpg | caption = Jacques Villeneuve in 2010 | nationality = {{vlagikoon|Kanada}} Kanadees | birth_name = Jacques Joseph Charles Villeneuve | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1971|4|9}} | birth_place = Saint-Jean-sur-Richelieu, [[Quebec]], [[Kanada]] | father = [[Gilles Villeneuve]] | Years = 1996–2006 | Old Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], [[British American Racing|BAR]], [[Renault F1|Renault]], [[Sauber]], [[BMW Sauber]] | Races = 165 (163 weggespring) | Championships = 1 ([[1997 Formule Een-seisoen|1997]]) | Wins = 11 | Points = 235 | Podiums = 23 | Poles = 13 | Fastest laps = 9 | First race = [[1996 Australiese Grand Prix]] | First win = [[1996 Europese Grand Prix]] | Last race = [[2006 Duitse Grand Prix]] | Last win = [[1997 Luxemburgse Grand Prix]] }} '''Jacques Joseph Charles Villeneuve''' (* [[9 April]] [[1971]], Saint-Jean-sur-Richelieu, [[Quebec]], [[Kanada]]) is 'n afgetrede [[Kanada|Kanadese]] motorrenjaer, wat in [[1997 Formule Een-seisoen|1997]] wêreldkampioen in [[Formule Een]] geword het. Jacques is die seun van [[Gilles Villeneuve]], 'n renjaer wat in [[1982 Belgiese Grand Prix|1982 tydens kwalifisering]] op die [[Zolder-renbaan]] in [[België]] verongeluk het. == Loopbaan == [[Lêer:Villeneuve Germany2006.jpg|duimnael|links|Die laaste foto van Jacques Villeneuve as Formule 1-renjaer, in die [[2006 Duitse Grand Prix]].]] Villeneuve het in [[Monaco]] grootgeword, waar hy onder mentorskap van Craig Pollock vordering getoon het in verskeie Formule 3-kampioenskappe. In 1994 skuif hy oor na die IndyCar-klas. Ná hy in 1995 as kampioen in die IndyCar-reeks gekroon is, teken Villeneuve 'n kontrak vir 1996 met die Formule 1-span van [[Williams F1|Williams]]. In sy eerste ren beklee hy reeds die voorste wegspringplek, maar weens 'n tegniese probleem eindig Villeneuve toe tweede. In sy vierde ren behaal hy sy eerste Grand Prix-oorwinning. Hy moes ongelukkig die wêreldtitel aan [[Damon Hill]] afstaan, en Villeneuve eindig dié seisoen tweede met elf keer op die podium en 'n totaal van 78 punte. In [[1997 Formule Een-seisoen|1997]] wen Villeneuve die wêreldkampioenskap op die [[Jerez-renbaan]], ná 'n omstrede botsing met [[Michael Schumacher]]. In 1998 is daar 'n nuwe enjinleweransier vir [[Frank Williams]] se span. Uiteindelik blyk dit dat die Mecachrome-enjin nie kragtig genoeg is nie. Dit word 'n teleurstellende jaar vir Villeneuve sonder 'n Grand Prix-oorwinning. Na dié seisoen teken Villeneuve by die nuwe span van British American Racing. Villeneuve kon daar ook maar min regkry en in 2003 maak die span bekend dat hulle hom nie meer in 2004 sal benodig nie. Villeneuve maak 'n  terugkeer deur aan die einde van [[2004 Formule Een-seisoen|2004]] drie renne vir [[Renault F1|Renault]] te jaag. Teen die einde van 2004 teken hy 'n kontrak van twee jaar met [[Sauber]], vir 2005 en 2006. In [[2005 Formule Een-seisoen|2005]] eindig Villeneuve in 'n teleurstellende 14de plek in die wêreldkampioenskap tydens sy eerste seisoen by Sauber. Toe hy in 2006 in die [[2006 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]] vir 'n ongeluk beskuldig word, besluit Villeneuve om uit die span te bedank, omdat BMW die jaer [[Robert Kubica]] vir drie renne wou toets. Vroeg in 2007 maak hy bekend dat hy vir [[Peugeot]] in die ''Le Mans 24-uur'' sal jaag. In Februarie 2007 maak Villeneuve bekend dat hy permanent na sy geboorteland, [[Kanada]], gaan terugkeer. Villeneuve neem op 8 Oktober 2007 aan sy eerste NASCAR-ren op die Talladega-baan deel in 'n [[UNICEF]]-geborgde [[Toyota]]. Hy spring laaste weg al het hy beter gekwalifiseer, om nie in die weg te staan van die ervare jaers nie. Desondanks eindig hy 21ste van die 43 jaers. In 2015 keer Villeneuve terug na 'n volledige kampioenskap, toe hy in Formule E vir die span "Venturi Grand Prix" jaag. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Villeneuve, Jacques}} [[Kategorie:Kanadese renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1971]] [[Kategorie:Lewende mense]] 3dmqb616j1kmygir4ngbsac677aqbw7 0 117093 2966286 2231516 2026-09-11T06:34:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966286 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Greyabbey |ander_naam=<br /><small>Mainistir Liath ([[Iers-Gaelies]])<br />Greba ([[Skots]])</small> |inheemse_naam= |nedersetting_tipe=Dorp |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=Grey_Abbey_(314914).jpg |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif=Die abdy waarna die nedersetting genoem is |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte=250px |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart=Noord-Ierland |duimdrukkeretiketposisie=bokant |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde Koninkryk}} |onderafdelingtipe1=[[Lande van die Verenigde Koninkryk|Land (VK)]] |onderafdelingtipe2=[[County]] |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=[[Noord-Ierland]] |onderafdelingnaam2=Down |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= |leiernaam= |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel= |stigtingsdatum= |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2= |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipes= |koördinate = {{Koördinate|54|32|00|N|5|34|00|W|display=}} |bevolking_soos_op=2011 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=939 |bevolkingsdigtheid_km2= |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=MGT |utcafset=+00:00 |tydsone_DST=BST |uctafset_DST=+01:00 |poskodetipe=Poskode |poskode=BT |skakelkode=028 |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf=[http://greyabbey.com/index.htm ''Greyabbey Community Web Site''] }} '''Greyabbey''' (alternatiewe spelling: '''Grey Abbey''') is 'n klein nedersetting, ''[[townland]]'' (met 'n oppervlak van 208 akkers) en ''[[civil parish]]'' wat aan die oosoewer van die [[Strangford Lough]] op die [[Ards-skiereiland]] in die [[Noord-Ierland|Noord-Ierse]] graafskap Down, sowat 7 myl (11 km) suid van [[Newtownards]], geleë is. Beide die ''townland'' en ''civil parish'' maak deel uit van die historiese baronie Ards Lower. Die sensus van 2011 het die bevolking as 939 bepaal. 'n Aantal antikwiteitewinkels, wat hier gesetel is; voorbeelde van Georgiaanse en [[Victoriaanse tydperk|Victoriaanse]] boukuns; 'n historiese ''coaching inn'', wat as oornagplek vir koetspassasiers gedien het; die [[Country house|herehuis]] [[Mount Stewart]], wat deur die [[National Trust]] bestuur word; en die bouvalle en begraafplaas van 'n nabygeleë [[Cisterciënser]]-klooster, wat in die 12de eeu gestig is en sy naam aan die nedersetting verleen het, is die belangrikste besienswaardighede in Greyabbey. == Grey Abbey, die "Grys Klooster" == [[Lêer:Bouvalle van Grey Abbey, Greyabbey, Noord-Ierland.jpg|duimnael|links|Die bouvalle van Grey Abbey]] [[Lêer:Greyabbey se hoofstraat.jpg|duimnael|links|Greyabbey se hoofstraat]] [[Lêer:Grey_Abbey_(1035644363).jpg|duimnael|links|'n Grafsteen op die Greyabbey-kerkhof. Daar is ook gedenkplate in die kloosterkerkskip aangebring waarvan een teen die noordmuur die inskrif ''«Sir James by pirates shot, and thereof dead / By them [in the] sea solemnly buried.»'' dra<ref>Rowan McLaughlin & James Lyttleton: ''An Archaeology of Northern Ireland 1600-1650''. Belfast: Department for Communities 2017, bl. 107</ref>]] [[Lêer:Greyabbey, the herb garden - geograph.org.uk - 68051.jpg|duimnael|links|Grey Abbey se kruietuin]] Saam met Inch Abbey is Greyabbey, 'n dogterklooster van Holm Cultram in [[Cumbria]], die voortreflikste voorbeeld van Anglo-Normandiese Cisterciënser-boukuns in Ulster. Die abdy, wat oorspronklik as ''Iugem Dei'' of die "Juk van God" bekend gestaan het, is in 1193 gestig deur Affreca, dogter van Godred Olafsson, Koning van die Eilande (''King of the Isles''), en eggenote van [[John de Courcy]], die Anglo-Normandiese invaller en veroweraar van Oos-Ulster.<ref>Department for Communities: ''European Heritage Days''. Belfast 2016, bl. 44</ref> Die kloosterstigting word tradisioneel as Affreca se danksegging vir 'n veilige landing ná 'n storm op see beskou. Die eerste Cisterciënser-klooster in Ierland het sowat vyftig jaar vroeër in Mellifont, graafskap Louth ontstaan. Plaaslike Ierse heersers het die vestiging van meer as twintig ander kloosters as beskermhere bevorder wat almal met die moederklooster in Mellifont verbind is. Greyabbey daarenteen is een van tien kloosters wat deur die Anglo-Normandiese invallers gestig is. Die helfte daarvan het in Ulster ontstaan. Drie van die kloosters - Inch, Comber en Grey Abbey - was nie betreklik dig bymekaar naby die oewer van Strangford Lough geleë. Greyabbey was waarskynlik die eerste kerkgebou in Ierland wat volgens die [[Gotiese argitektuur|Gotiese styl]] ontwerp is - díe boustyl is maklik herkenbaar in die spits toelopende boogvensters van die kerk se oosfasade. Alle kloostergeboue in Greyabbey is volgens 'n gestandaardiseerde plan opgerig, waarby die kerk net soos die administratiewe en gemeenskapsgeboue rondom die sentraal geleë klooster ontstaan het. Die erste monnike was afkomstig van die abdy van Holm Cultram in Cumbria, 'n gebied waar die Gotiese boustyl ewenens in die 12de eeu ingevoer is. Greyabbey se vroegste geboue dui daarop dat oorspronklik 'n uitgestrekte en indrukwekkende kloosterkompleks beplan is wat die De Courcy-familie se mag en invloed sou weerspieël. Hierdie planne is blykbaar laat vaar toe John de Courcy in 1205 deur koning Johan uit Ulster verban is. Die abdy het vervolgens nie meer daarin geslaag om die belangstelling van 'n welvarende beskermheer te wek nie. Noue bande is met die moederklooster in Cumbria gehandhaaf. So het twee nuwe abde vir dié klooster in respektiewelik 1222 en 1237 uit Greyabbey gekom. Moontlik het die klooster en sy ekonomiese bedrywighede skade gely in die oorloë wat tussen 1315 en 1318 gewoed het toe Robert the Bruce se broeder Edward pogings onderneem het om homself as koning van Ierland te laat kroon. Later het die abdy onder die gesag van die O'Neills van Clandeboyne gekom. Vir die abdy was dit nogtans 'n tydperk van agteruitgang. Uiteindelik is Greyabbey onder sy laaste ab, John Cassells, in 1541 ontbind. Om te verhoed dat die Kroon troepe in die kloostergebou kon stasioneer, het Sir Brian O'Neill die klooster in 1572 aan die brand gesteek. Nadat die O'Neills se besit gekonfiskeer is, is die klooster in 1607 aan 'n Skotse avonturier, Sir Hugh Montgomery, geskenk. Die abdy se kerkskip is herstel en van 'n nuwe dak voorsien en het tot 1778, toe 'n nuwe kerk vlakby opgerig is, as parogiekerk gedien. In 1780 is die huidige herehuis ''Rosemount House'' op 'n heuweltop net suidwes van die kloosterbouvalle opgerig. Die eerste herehuis, gebou deur Sir James Montgomery, dateer van 1634 en het in 1695 per ongeluk afgebrand. Dit is in die 18de eeu vir die eerste keer heropgebou. Rosemount House het sedertdien as woning van die Montgomery-familie gedien, een van die vernaamste Ulster-Skotse families binne Ulster se ''landed gentry'' ([[landadel]]).<ref>Mark Thompson en William Houlston (Ulster Historical Foundation): ''Ulster-Scots Biographies: The Ards and North Down''. Ulster-Scots Agency, Ards and North Down Borough Council, Strangford Lough, bl. 17</ref> Die herehuis was omring deur 'n landskapstuin waarin die klooster as romantiese [[ruïne]] ingesluit is. In 1907 het die Montgomerys die klooster aan die staat oorhandig. Vervolgens is dringende herstelwerk gedoen nadat die kerkskip en -toring deur ineenstorting bedreig is. Grey Abbey word as een van meer as 190 historiese monumente in Noord-Ierland deur die Noord-Ierse Owerheid bestuur. 'n Besoekersentrum vlakby die bouvalle verskaf inligting oor die klooster en sy geskiedenis. 'n Model van Grey Abbey mag hier besigtig word, net soos die klooster se kruietuin, geleë by die ingang tot die kloosterbouval. Dit word steeds deur plaaslike bewoners versorg. Greyabbey se bouvalle - bestaande uit die kloosterkerk en omliggende geboue suid daarvan - is tans in 'n aantreklike parklandskap geleë, vlakby die Rosemount-herehuis, beter bekend as ''Grey Abbey House''.<ref>[http://lordbelmontinnorthernireland.blogspot.com/2014/10/grey-abbey-house.html ''Blog - Lord Belmont in Northern Ireland: Grey Abbey House. Besoek op 24 Julie 2018'']</ref> Die laasgenoemde is in privaat besit as setel van die Montgomery-familie en nie toeganklik vir die publiek nie. 'n Omheining met waarskuwingsborde skei die kloosterterrein van die privaat grond wat nie betree mag word nie. ''Grey Abbey House'', wat as een van die voortreflikste Georgiaanse herehuise op die eiland Ierland beskou word, onthaal nogtans groepe besoekers met 'n belangstelling in tuinboukunde, geskiedenis en boukuns.<ref>[http://www.greyabbeyhouse.com/visiting-grey-abbey/ ''Grey Abbey House: Visiting Grey Abbey. Besoek op 30 Mei 2020'']{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{clear}} == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == ;Toerisme ---- * [https://discovernorthernireland.com/Grey-Abbey-Greyabbey-Newtownards-P2875/ ''Discover Northern Ireland: Grey Abbey''] ;Fotogalerye ---- * [http://www.bbc.co.uk/programmes/p015d3v5/p0154sbd ''BBC One - Dan Cruickshank se foto van Rosemount House''] ;Grey Abbey House and Gardens ---- * [http://www.greyabbeyhouse.com/ ''Grey Abbey House''] ;Greyabbey Community ---- * [https://greyabbey.com/places/united-kingdom/northern-ireland/ ''Greyabbey Community Web Site''] ;Media ---- * [https://www.youtube.com/watch?v=diWbV4keWvQ ''Grey Abbey Drone Footage - Grey Abbey-hommeltuigopnames in 4K''] [[Kategorie:Nedersettings in Noord-Ierland]] 3jg7siydvb59r51qqs0jg76zsskpaya 0 119777 2966277 2943077 2026-09-11T02:36:47Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966277 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Florence Ribeiro | bynaam = Vemba | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Florence Barbara Mathe | geboortedatum = [[3 November]] [[1933]] | geboorteplek = | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1933|11|3|1986|12|1}} | sterfteplek = | ouers = Henry and Kate Mathe | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika|1928}} | alma_mater = Marianhill Convent by Inkemane en Inanda Convent in [[KwaMashu]], [[Natal (provinsie)|Natal]] | beroep = Sakevrou | ander = Onderwyseres, politieke aktivis | bekend = Beskerming van slagoffers van [[apartheid]] en finansiële bystand aan behoeftige leerlinge. | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = Fabian Ribeiro | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Florence Ribeiro (née Mathe)''' (3 November 1933 - 1 Desember 1986) was 'n anti-apartheidsaktivis in Suid-Afrika. Haar vader, Henry Mathe, was 'n mynwerker, en haar moeder, Kate, 'n huishulp. Sy behaal haar onderwysdiploma in [[1953]], maar verlaat die onderwysberoep in [[1957]] toe sy met Fabian Ribeiro, 'n mediese student, getroud is, om 'n sakevrou te word. Sy open 'n slaghuis en begin haar B.Com.-graad aan die [[UNISA]]. Sy kon nie die kursus voltooi nie, omdat sy haar vier kinders, drie seuns en 'n dogter, moes grootmaak, en konsentreer op haar besigheid. Die politieke aktivis [[Robert Sobukwe]], wat met haar suster getroud was, het bygedra tot haar bewuswording van die ongeregtigheid van [[apartheid]].<ref name=SAH>{{cite web |url=http://www.sahistory.org.za/people/florence-barbara-ribeiro |title=SA History: Florence Barbara Ribeiro |access-date=14 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501114203/https://www.sahistory.org.za/people/florence-barbara-ribeiro |archive-date=1 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ribeiro en haar man het in [[Mamelodi]] gewoon en het baie inligting oor die gruweldade van die [[apartheid]]sregering ontbloot. In Mamelodi help hulle om die slagoffers van apartheid te beskerm en bied ook finansiële bystand aan behoeftige leerlinge. Hulle verbintenis tot geregtigheid het hulle egter duur te staan gekom toe hulle huis in [[1986]] afgebrand is. Na verskeie aanslae op hul lewens in [[1985]] en [[1986]], is die egpaar tragies doodgeskiet in hul huis op [[1 Desember]] [[1986]].<ref name=SAH/> In [[1997]] het die die [[Waarheid-en-versoeningskommissie]] (WVK) bevind dat hulle dood 'n sluipmoordaanval was deur agente van die [[Suid-Afrikaanse Weermag|SAW]].<ref name=TRC>{{cite web |url=http://sabctrc.saha.org.za/victims/ribeiro_florence.htm |title=Thuth Commission Special Report: RIBEIRO, Florence, (AC/1999/0188; AC/1999/0190; AC/1999/0196; AC/1999/0193; AC/1999/0194; AC/1999/0030; AC/1999/0031 and AC/1999/0032) |publisher=SABC |access-date=14 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009125306/http://sabctrc.saha.org.za/victims/ribeiro_florence.htm |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Amnestie is in [[1999]] deur die WVK se amnestiekomitee toegeken aan die sluipmoordenaars.<ref>{{cite web |url=http://overcomingapartheid.msu.edu/people.php?id=65-251-1DA |title=South Africa: Overcoming Apartheid, Building Democracy: Fabian Ribeiro (June 19, 1933 - December 1, 1986) |access-date=14 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180405112321/http://overcomingapartheid.msu.edu/people.php?id=65-251-1DA |archive-date= 5 April 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Vernoemings == Florence Ribeiro-weg (voorheen bekend as Koningin Wilhelmina-weg) in [[Pretoria]] is in [[2012]] na haar genoem.<ref>{{cite web |url=http://showme.co.za/pretoria/files/2012/08/PretoriaStreetNameChanges.pdf |title=ShowMe: Pretoria’s new street names |accessdate=14 Maart 2017 |archive-date=27 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160327150552/http://showme.co.za/pretoria/files/2012/08/PretoriaStreetNameChanges.pdf |url-status=dead }}</ref> Die ''Dr Fabian and Florence Ribeiro Treatment Centre'' in [[Cullinan]] is na die Ribeiro-egpaar genoem.<ref name=DSD_Gauteng>{{cite web |url=http://www.socdev.gpg.gov.za/Institutions/Pages/DrFabianandFlorenceRiberioTreatmentCentre.aspxo |title=Dr Fabian and Florence Ribeiro Treatment Centre |publisher=Department of Social Development, Gauteng |accessdate=14 Maart 2017 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Ribeiro, Florence}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktiviste]] [[Kategorie:Sterftes in 1986]] 4mnf3wlsitxut6njxbebjentw5xye3u 0 123542 2966282 2608833 2026-09-11T03:21:16Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966282 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Františkovy Lázně '''<br />'''''Franzensbad'''''<br /> [[Lêer:Fr lázně kolonáda.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Frantiskovy Lazne CH CZ.png|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Frnatiškovy Lázně CoA.png|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Frantiskovy Lazne.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Tsjeggië}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Historiese streek''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Bohemia.svg|20px]] [[Boheme]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Kraj (gewes)''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Karlovy Vary Region.svg|20px]] Karlovarský kraj |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Okres (distrik)''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Cheb |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|50|7|13|N|12|21|6|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1793 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stadstatus''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1865 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 25,74 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 442 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2017) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 5&nbsp;497 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 213,6/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 (MET) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +2 (MEST) |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | - |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | - |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | - |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | - |- |&nbsp;'''Burgemeester (''starosta'')''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Jan Kuchař (PRO) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike Webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [https://www.mufrlazne.cz/ ''www.mufrlazne.cz/''] |} '''Františkovy Lázně''' ([[Duits]]: ''Franzensbad'') is 'n stad en hersteloord in die sogenaamde Wes-Boheemse Driehoek van Mineraal- en Warmbaddens in [[Tsjeggië]], sowat vyf kilometer noord van [[Cheb]] (Duits: ''Eger'') in die administratiewe distrik Okres Cheb, met 'n bevolking van meer as 5&nbsp;500. Saam met twee ander hersteloorde en badplase, [[Karlovy Vary]] (Karlsbad) en [[Mariënbad]], vorm Františkovy Lázně die hartland van die sogenaamde Wes-Boheemse Driehoek van Mineraal- en Warmbaddens Die eerste verwysing na Františkovy Lázně se mineraalbronne dateer van 1502. Byna driehonderd jaar later, in 1793, is die nedersetting in die destyds Duitssprekende noordweste van [[Boheme]] gestig as Kaiser Franzensdorf. Nog in dieselfde jaar het die Loiman-badhuis ontstaan. Die nedersetting is in 1807 hernoem tot Franzensbad en het in 1865 stadstatus verwerf. Vanweë sy ryk argitektoniese erfenis – met boustyle wat van historisme tot klassisisme strek – en sy harmoniese historiese stadsbeeld, waarin die kleure geel en wit oorheers, is Františkovy Lázně in 1992 tot historiese monument verklaar.<ref>{{de}} [http://www.franzensbad.cz/de/geschichte-gegenwart ''www.franzensbad.cz: Geschichte und Gegenwart. Besoek op 11 Julie 2017'']{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> In 2021 is Františkovy Lázně deur [[Unesco]] as [[wêrelderfenisgebied]] onder die sambreelterm "Historiese spa's van Europa" gelys, saam met Karlovy Vary en Mariënbad (albei Tsjeggië); Spa (België); Baden bei Wien (Oostenryk); Bad Ems, [[Baden-Baden]] en Bad Kissingen (Duitsland); [[Vichy (Frankryk)]]; Montecatini Terme (Italië); en [[Bath]] (Verenigde Koninkryk).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1613 |title=The Great Spa Towns of Europe |publisher=[[Unesco]] |accessdate=25 Julie 2021}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{Wikivoyage|Františkovy_Lázně|Františkovy Lázně}} * {{cs}} [https://www.mufrlazne.cz/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Boheme]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Tsjeggië]] ln5oncnrjkwblokqlr0yxc3b3ndz80u 0 126191 2966194 2038321 2026-09-10T15:22:29Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966194 wikitext text/x-wiki '''Camille Arambourg''' (1885-1969) was 'n [[Franse]] [[paleontoloog]] van [[vertebrate]] diere, wat uitgebreide veldwerk in [[Noord-Afrika]] uitgevoer het. In die 1950's het hy van die heersende model van Neandertalle as brutaal en simiaan verskil. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het hy ook militêre diens verrig. Daarna was hy professor in [[geologie]] aan die ''[[Institut Agricole d'Alger]]'' en daarna professor in [[paleontologie]] aan die ''[[Muséum National d'Histoire Naturelle]]'' in Parys waar hy sy onderwyser [[Marcellin Boule]] opgevolg het. <ref>Encyclopedia of Archaeology: History and Discoveries, 2001, Retrieved from http://www.credoreference.com/entry/abcarch/arambourg_camille{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Publikasies == * (1942) "L’ [[Elephas recki]] Dietrich. Exposition systématique et ses affinités". ''Bull. Soc. géol. France'' sér. 5, 12: 73-87. * (1947) ''Mission scientifique de l’Omo (1932-1933). Géologie et Anthropologie''. Mus. Natl. * (1948) "Observations sur le Quaternaire de la région du Hoggar", ''Travaux de l'Institut de Recherches Sahariennes'', t. V, pp.&nbsp;7–18. * (1955) "L'ancien lac de Tihodaïne et ses gisements préhistoriques - I. Historique et stratigraphie", ''Actes du IIème Congrès Panafricain de Préhistoire d'Alger'' (1952), pp.&nbsp;281–292. * (1957) "Récentes découvertes de paléontologie humaine réalisées en Afrique du Nord française (L'Atlanthropus de Ternifine - L'Hominien de Casablanca)", ''Third Panafrican Congress on Prehistory'', Livingstone 1955, Clark, J.D. & Cole, S., Eds., London, Chatto & Windus, pp.&nbsp;186–194. * (1958) "Les artisans des industries acheuléennes", ''Bulletin de la Société Préhistorique de l'Ariège (Préhistoire Spéléologie Ariégeoises)'', t. XIII, pp.&nbsp;43–47. * (1962) "État actuel des recherches sur le Quaternaire de l'Afrique du Nord", ''Actes du IVème Congrès Panafricain de Préhistoire et de l'Etude du Quaternaire'', Musée royal de l'Afrique centrale - Tervuren (Belgique) - Annales, série in 8° - Sciences humaines, n° 40, pp.&nbsp;255–277. * (with P. Biberson) (1956) "The fossil human remains from the Paleolithic site of Sidi Abderrahman (Morocco)", ''American Journal of Physical Anthropology'', v. 14 n.s., n° 3, pp.&nbsp;467–490. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Arambourg, Camille}} [[Kategorie:Geoloë]] [[Kategorie:Paleontoloë]] [[Kategorie:Geboortes in 1885]] [[Kategorie:Sterftes in 1969]] nb7pakbj7418lz23h2zdc2uym3qz9w0 0 135608 2966342 2399863 2026-09-11T08:43:10Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966342 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Pedro de la Rosa | image = Pedro de la Rosa 2010 Malaysia.jpg | caption = Pedro de la Rosa in 2010. | nationality = {{vlagikoon|SPA}} Spanjaard | birth_date = {{GDEO|1971|2|24|df=y}} | birth_place = [[Barcelona]], [[Spanje]] | death_date = | Years = 1999–2002, 2005–2006,<br />2010–2012 | Old Team = [[Jordan Grand Prix|Jordan]], Arrows, [[Jaguar Racing|Jaguar]]<br />[[McLaren]], [[Sauber]], HRT<ref name="DLR HRT">{{cite news |url=http://www.hispaniaracing.com/news.php?nid=583 |title=Pedro de la Rosa will drive for HRT F1 Team in 2012 |date=21 November 2011 |access-date=21 November 2011 |work=hispaniaracing.com |publisher=HRT F1 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20111125033320/http://www.hispaniaracing.com/news.php?nid=583 |archive-date=25 November 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | Car number = 11 | Races = 107 (105 begin) | Championships = 0 | Wins = 0 | Podiums = 1 | Points = 35 | Poles = 0 | Fastest laps = 1 | First race = 1999 [[Australiese Grand Prix]] | First win = | Last win = | Last race = [[2012 Brasiliaanse Grand Prix]] | Last season = [[2012 Formule Een-seisoen|2012]] | Last position = }} '''Pedro de la Rosa''' (gebore 24 Februarie [[1971]]) is 'n voormalige [[Spanje|Spaanse]] professionele motorrenjaer wat in 1999 tot [[2012 Formule Een-seisoen|2012]] vir verskeie spanne in [[Formule Een]] Grands Prix gejaag het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rosa, Pedro de la}} [[Kategorie:Spaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1971]] [[Kategorie:Lewende mense]] iqvxhiex6qxz7xh3b95vxlrdt4jn44i 0 135811 2966310 2943442 2026-09-11T08:14:42Z Balenda 83524 Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene 2966310 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer |image = Jim Clark 1965.jpg |image_size = 220 |caption = Clark in 1965 |birth_date = {{geboortedatum|1936|3|4|df=y}} |birth_place = Kilmany, Fife, Skotland, VK |death_date = {{SDEO|1936|3|4|1968|4|7|df=y}} |death_place = [[Hockenheimring]], [[Baden-Württemberg]], [[Wes-Duitsland]] |birth_name = James Clark, Jr. |nationality = {{vlagikoon|GBR}} Brit |Old Team = [[Team Lotus (1958-1994)|Team Lotus]] |Years = 1960 – 1968 |Races = 73 (72 begin) |Championships = 2 ([[1963]], [[1965]]) |Wins = 25 |Podiums = 32 |Points = 255 (274 voor weglating van punte) |Poles = 33 |Fastest laps = 28 |First race = 1960 [[Hollandse Grand Prix]] |First win = 1962 [[Belgiese Grand Prix]] |Last win = [[1968 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1968 Suid-Afrikaanse GP]] |Last race = [[1968 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1968 Suid-Afrikaanse GP]] }} '''James "Jim" Clark, Jr''' [[Orde van die Britse Ryk|OBE]] ([[4 Maart]] [[1936]] – [[7 April]] [[1968]]) was 'n [[VK|Britse]] [[Formule Een]]-renjaer van [[Skotland]], wat twee Wêreldkampioenskappe gewen het, in 1963 en 1965. Clark was 'n veelsydige bestuurder wat meegeding het in sportmotors, toermotors en in die Indianapolis 500, wat hy gewen het in 1965. Hy was veral verbind met die Lotus-merk. Clark sterf in 'n Formule Twee-wedrenongeluk in 1968 in [[Hockenheimring|Hockenheim]], [[Wes-Duitsland]]. Ten tye van sy dood op die ouderdom van 32, het hy meer Grands Prix wedrenne gewen (25) en meer voorste wegspringplekke (33) behaal as enige ander bestuurder. In 2009 het ''[[The Times]]'' Clark bo-aan 'n lys van die grootste Formule Eenbestuurders ooit geplaas.<ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/formula_1/article5986660.ece Times Online, 27 March 2009: The 50 greatest Formula One drivers: Nos 10–1] {{Webarchive|date=7 Mei 2009|url=https://web.archive.org/web/20090507152946/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/formula_1/article5986660.ece}}</ref> == Clark en Lotus == [[Lêer:ClarkJim-Lotus19620805.jpg|links|duimnael|Jim Clark in die Duitse GP van 1962]] Jim Clark het sy F1 Grand Prix-debuut gemaak halfpad deur die seisoen, by die [[Hollandse Grand Prix]] by Zandvoort op 6 Junie 1960. "Lotus het Surtees verloor, wat na die Isle of Man vertrek het om aan 'n paar groot motorfietswedrenne deel te neem, en Clark was 'n aanvaarbare plaasvervanger."<ref>{{Intertaalskakel|D.S.J.|en|Denis Jenkinson}}, ''Motor Sport'', Julie 1960, p. 568.</ref> Hy het uitgeval uit die Grand Prix op rondte 49, toe die motor se eindaandrywing ingegee het. Vroeg in sy loopbaan in die 1960 [[Belgiese Grand Prix]], sy tweede Formule Een-wedren ooit, by die baie vinnige en gevaarlike [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps-renbaan]], het hy 'n voorsmakie van die werklikheid gekry toe daar twee noodlottige ongelukke was (Chris Bristow en Alan Stacey). Die volgende jaar was Jim Clark betrokke in een van die ergste ongelukke in die geskiedenis van Formule 1 wedrenne. Tydens die [[Italiaanse Grand Prix]] op 10 September 1961 by die [[Autodromo Nazionale Monza]], het [[Wolfgang von Trips]] in sy [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] met Jim Clark se Lotus gebots. Von Trips se motor het die lug in geskiet en neergestort op 'n kantversperring. Von Trips is uit sy motor geslinger en hy en vyftien toeskouers sterf die dag.<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.motorsportmemorial.org/focus.php?db=ct&n=612|author=The Motorsport Memorial Team, info@motorsportmemorial.org|last=The Motorsport Memorial Team, info@motorsportmemorial.org|title=Motorsport Memorial|publisher=Motorsport Memorial|accessdate=20 Julie 2012}}</ref> Sy eerste bestuurderswêreldkampioenskap was agter die stuur van die Lotus&nbsp;25 in 1963, hy wen sewe uit tien wedrenne en Lotus se eerste Wêreldkampioenskap vir Vervaardigers. Clark se rekord van sewe oorwinnings in 'n seisoen sou nie geëwenaar kon word voor 1984 toe die Fransman [[Alain Prost]] sewe wedrenne vir [[McLaren]] gewen het nie. Die rekord is ook nie gebreek tot die Brasiliaanse [[Ayrton Senna]] agt wedrenne in die 1988-seisoen, ook vir McLaren, gewen het nie. Clark se rekord vergelyk egter gunstig met Prost en Senna s'n, aangesien die 1963-kampioenskap slegs uit 10 rondes bestaan het. Dit gee Clark 'n 70% slaagsyfer, terwyl in 1984 en 1988 (oor 16 rondtes) Prost 'n sukseskoers van 43.75% en Senna 'n 50% wenverhouding behaal het. [[Lêer:ClarkJim(blauesHemd)1966Aug.jpg|links|duimnael|Clark buite die Lotus-garage by die Nürburgring in 1966]] == Sy sterfte == Op 7 April 1968 het Clark in 'n motorrenongeluk gesterf op die [[Hockenheimring]] in Wes-Duitsland. Hy sou oorspronklik in die BOAC 1000&nbsp;km sportmotorren by Brands Hatch jaag, maar het in plaas daarvan verkies om aan die Deutschland Trophäe, 'n Formule Tweewedren deel te neem vir Lotus by die Hockenheimring, hoofsaaklik as gevolg van kontraktuele verpligtinge met Firestone. Op die vyfde rondte van die eerste uitdun, het Clark se Lotus&nbsp;48 van die baan af geloop en tussen die bome tot stilstand gekom. Hy het 'n gebreekte nek en skedelfraktuur opgedoen, en sterf voor hy die hospitaal kon bereik. Die oorsaak van die ongeluk is nooit finaal geïdentifiseer nie, maar die navorsers het tot die gevolgtrekking gekom dat dit waarskynlik as gevolg van 'n pap agterband was. Clark se dood raak die wedrengemeenskap erg, met mede-Formule Eenbestuurders en vriende Graham Hill, Jackie Stewart, Dan Gurney, John Surtees, Chris Amon en Jack Brabham wat almal persoonlik geraak is deur die tragedie. Mense kom van oor die hele wêreld na Clark se begrafnis. Colin Chapman was gebroke en het in die openbaar verklaar dat hy sy beste vriend kwyt is. Die 1968 F1-bestuurderskampioenskap is daarna gewen deur sy Lotusspanmaat Graham Hill, wat later die kroon aan Clark gewy het. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Clark, Jim}} [[Kategorie:Britse renjaers]] [[Kategorie:Skotse sportlui]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1936]] [[Kategorie:Sterftes in 1968]] 8ga63hnwqgi361j3l2fhx1ljk8r7ory 3 138322 2966335 2924403 2026-09-11T08:37:54Z MediaWiki message delivery 55541 /* This Month in GLAM: August 2026 */ nuwe afdeling 2966335 wikitext text/x-wiki == Welkom == {| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;" | {| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; background-color:#faf6ed; border:1px solid #faecc8;" |- | colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | Hallo,&nbsp;gebruiker vanaf [[IP-adres]] {{BASEPAGENAME}} | Hallo&nbsp;{{PAGENAME}}}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartelik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> |- | colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie. |- | colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy mag dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant in spring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud. |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}} | [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}} | [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek |- | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}} | width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br/>Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}} | width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus |- | align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}} | [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}} | [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle? |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}} | [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}} | [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy jou kiekies wil oplaai |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}} | [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}} | [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles {{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{!}}- {{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening - sluit gerus by ons aan!| }} |- | colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" | Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm staan, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te kliek: sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap voltooi is. Kliek dan as laaste op "Stoor bladsy" om enige bewerkings te stoor. |} |} K175 ([[Gebruikerbespreking:K175|bespreking]] | [[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 08:07, 12 Junie 2018 (UTC) == [[Jos]] == Onthou asb om bronne by te voeg! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 12 Junie 2018 (UTC) == ''This Month in GLAM'': August 2019 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue VIII, August 2019</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: Strategic salon around GLAM perspectives * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Finland report|Finland report]]: Continuing our work with the Saami communities * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Digitization of banknotes and introduction to structured data on Commons (continued) * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wikidata map making workshop * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Norway report|Norway report]]: Women in Red: collaboration with The National Library in Norway and Oslo Metropolitan University * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: GLAM communities of practice; Problematic data * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/UK report|UK report]]: New and old collaborations * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/USA report|USA report]]: Wikimania 2019 * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Special story|Special story]]: Wikimania GLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Recent presentations, workshops and blog posts * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Work for us, or just tell us what you think of us * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Updates on OpenGLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 07:20, 11 September 2019 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19359039 --> == Skryfweek Maandag, 23 September 2019 – Sondag, 29 September 2019 == Hallo, A3 Baard, onthou asb. om onderwerpe te nomineer vir volgende week se [[Wikipedia:Skryfweek|skryfweek!]] [[Namibië]] loop tans voor, met [[Indonesië]] in die tweede plek! –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 17:02, 22 September 2019 (UTC) == ''This Month in GLAM'': September 2019 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue IX, September 2019</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Colombia report|Colombia report]]: The GLAM team from Wikimedia Colombia in OpenConLatAm * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Finland report|Finland report]]: Photographs and events * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/France report|France report]]: European Heritage Days * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Image donation by Indonesian Air Force * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Italy report|Italy report]]: Wikimedia Italia Summer School * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Open cultural heritage; More libraries in Africa on Wikidata; Global MIL Week 2019 Feature Conference; Kulturhistoria som gymnasiearbete; Wiki Loves Monuments * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/UK report|UK report]]: Oxford, Khalili Collections and Endangered Archives * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/USA report|USA report]]: Hispanic Heritage and Disability Awareness Month * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Special story|Special story]]: Help the Movement Learn about Content Campaigns & Supporting newcomers in Wikidata training courses! * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Tie a knot in your handkerchief * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: GLAM Manager Role Announced! * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 17:32, 8 Oktober 2019 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19436590 --> == ''This Month in GLAM'': October 2019 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue X, October 2019</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Australia report|Australia report]]: WikiD at the Design Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Wikimedia Colombia in Argentinean event * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Wikipedia Week of Libraries in Broumov * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Nordic cooperation + Wikisource + library information * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Finland report|Finland report]]: Collaborative histories * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/France report|France report]]: GLAM working group at WMFr; Partnership with AAF * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Numismatic items from Sumatran Numismatic Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Malaysia report|Malaysia report]]: Wikipedia Penang Meetup 2 @ Tuanku Fauziah Museum and Gallery, University of Science Malaysia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Share Your Data master classes for GLAMs; New project manager WMNL; Images from Africa * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Norway report|Norway report]]: Radio Cinema at the National Library in Oslo * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Nordic Museum publications on Wikidata and Commons; Wikipedia training in Härnösand; Open cultural heritage data in focus in Visby * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/UK report|UK report]]: Khalili; Museums + Tech; Oxford WIR placement ends * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/USA report|USA report]]: Spooky Autumn meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Special story|Special story]]: #WikiForHumanRights * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Getting started, Tool highlights, Blog posts and presentations about SDC * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Wikipedia Library report|Wikipedia Library report]]: Books & Bytes–Issue 35, July–August 2019 * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: We Are Seven * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Wikimedia and Libraries User Group report|Wikimedia and Libraries User Group report]]: October 16th meeting minutes * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Community Wishlist Survey 2020 and Wiki Advanced Training 2019 * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: 1Lib1Ref, Wikimedia Sweden Research and other updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 09:01, 12 November 2019 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19505891 --> == ''This Month in GLAM'': November 2019 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue XI, November 2019</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Australia report|Australia report]]: Wiki Loves Monuments * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Finland report|Finland report]]: Combining the old and the new * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/France report|France report]]: Wikimedia training workshops; Conference in the city of Arles * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: IHLIA starts monthly Wikipedia writing sessions, Wiki Techstorm 2019 * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wellington talks and edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Poland report|Poland report]]: Transgressing the boundaries of internal academic discourse * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Minor grants and Library training * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/USA report|USA report]]: A busy conference season, a new Caribbean community and introducing a tool for adding artwork metadata * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Continued development, documentation, and blog posts * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Wikipedia Library report|Wikipedia Library report]]: Books & Bytes-Issue 36, September–October 2019 * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Research published * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Results of Community Wishlist Survey 2020 * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 14:04, 10 Desember 2019 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19624126 --> == ''This Month in GLAM'': December 2019 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue XII, December 2019</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Armenia report|Armenia report]]: GLAM+Wikidata Collaboration between Armenia and Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Edit-a-thon Prachatice 2 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Transitional Justice edit-a-thon held in Prishtina * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: A Wikipedian in Residence and a Wikipedian writes * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Norway report|Norway report]]: Plaintext Wikipedia dumps for the National Library * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Swedish Performing Arts Agency; Bibliographic data about Swedish periodicals * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/USA report|USA report]]: White Elephant; WikiWednesday Salon; Cascadia Wikimedians annual meeting * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: New blog posts * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Job vacancies and item 80 million * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Mapping GLAM-Wiki collaborations * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 16:24, 11 Januarie 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19644376 --> == ''This Month in GLAM'': January 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue I, January 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Australia report|Australia report]]: Burning * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Finland report|Finland report]]: Wikiviews from Benin: Wikipedia in the Tower of Babel * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/France report|France report]]: Paris musées; Bibliothèque Sainte Geneviève * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: 1st PD Day in Indonesia; visitation to GLAM institutions * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Italy report|Italy report]]: Brand new and old faithful wikimedian in residence! * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Macrons and museums * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Norway report|Norway report]]: Sámi cultural heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: FindingGLAMs Challenge; Art by Edvard Munch from the Thiel Gallery; More European archives on Wikidata; OpenGLAM now! – watch the presentations; Wikipedia in Libraries * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Wikidata for Libraries Hackday Series * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/USA report|USA report]]: Knowledge Graphs and Meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Special story|Special story]]: New Book * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 19:29, 10 Februarie 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19782286 --> == ''This Month in GLAM'': February 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue II, February 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Wiki project on Museums with My Armenia * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Moreira Salles Institute GLAM initiative in Brazil * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Finland report|Finland report]]: The Helsinki then and now exhibition * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/France report|France report]]: GLAM related blogposts * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Proposing collaboration with museums in Bali; First Wikisource training in the region * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Students write articles about Media artists, Public Domain Day 2020, Wiki Goes Caribbean, WikiFridays at Ihlia - Wikimedia Nederland in January & February 2020 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Norway report|Norway report]]: Wikipedia editing workshop with the Norwegian Network for Museums * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Great dedication of librarians * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Historic photos; Support for international Wikimedia community; Library training tour; Many GLAMs improved on Wikidata * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/UK report|UK report]]: Kimonos and Khalili * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Winning photos Wiki Loves Monuments shown in different cities; Libraries Lead an All-Ukrainian Challenge * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/USA report|USA report]]: Black History Month and Open Access Anniversaries * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Summary of pilot projects, and what's next * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Leap into Wikidata! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: New Team Leadership, GLAM-Focused Grants Review, OpenGLAM Declaration Research * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 02:02, 10 Maart 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19882815 --> == ''This Month in GLAM'': March 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue III, March 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Australia report|Australia report]]: Know My Name; Public libraries of Queensland join Wikidata * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Gender gap, Wikipedia and Libraries from the GLAM team * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/France report|France report]]: WikiGoths; WikiTopia Archives * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Volunteers' meet-up; Wiki Cinta Budaya 2020 structured data edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Ireland report|Ireland report]]: Video tutorials; Celtic Knot Conference 2020 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: WoALUG and NGO Germin call Albanian Diaspora to contribute to Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Nationaal Museum van Wereldculturen contributes to Wikimedia Commons again; Student research on GLAM-Wiki at Erasmus University Rotterdam * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: March Highlights - Everything is postponed * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: FindingGLAMs; Wikipedia in libraries; Art from the Thiel Gallery Collections; Kulturhistoria som gymnasiearbete * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/UK report|UK report]]: Colourful Kimonos from Khalili * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/USA report|USA report]]: Women & Editing in the time of virus * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Special story|Special story]]: COVID-19 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Lockdown Levellings * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Mapping GLAM-Wiki collaborations * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 08:24, 9 April 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19949739 --> == ''This Month in GLAM'': April 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue IV, April 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: GLAMce at Museu Paulista: making things machine-readable * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: WikiGap 2020 in Czech Republic; International event; support for Wikimedia community; edit-a-thon run with the US embassy and the Swedish Embassy * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/France report|France report]]: Association des Archivistes Francais; Palladia, a museum collection portal based on Wikimedia resources * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Wikisource Competition 2020 * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Ireland report|Ireland report]]: Hunt Museum image donation; Livesteaming and video demonstrations * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Italy report|Italy report]]: Archivio Ricordi, webinars and videos * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: One Village, One Article for each village in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Photo collections Afrika-Studiecentrum Leiden; meetup and media donations for Wiki goes Caribbean; first online WikiFriday * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Skrivstuga (edit-a-thon) online – Wikipedia in libraries * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: More women on Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/UK report|UK report]]: Japanese silk and Spanish iron * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/USA report|USA report]]: Earth Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Seven Million People Can't Be Wrong * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 15:49, 11 Mei 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20062053 --> == ''This Month in GLAM'': May 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue V, May 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Edit-a-thon dedicated to International Museum Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Colombia report|Colombia report]]: A #1Lib1Ref to close the gender gap * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: #1Lib1Ref 2020 from 26 to 28 May in Côte d'Ivoire * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/France report|France report]]: WikiArchives; IMD 2020: Cross-Chapter Collaboration * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Wikisource Competition 2020 recap; International Museum Day 2020 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Italy report|Italy report]]: New collaborations and contents! * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Analysis of Dutch GLAM-Wiki projects in relation to the Dutch Digital Heritage Reference Architecture, Content donation from Utrecht Archives, Detecting Wikipedia articles strongly based on single library collections and Collection highlights of the KB * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Free music on Wikipedia; NHB webinars; Wikipedia in libraries – Projekt HBTQI * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: International Museum Day 2020 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/UK report|UK report]]: Japanese art * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/USA report|USA report]]: Workshops & COVID-19 Symposium * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Special story|Special story]]: Content partnership category - your help is needed * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: GLAM metadata standards and Wikimedia projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 17:21, 10 Junie 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20155977 --> == ''This Month in GLAM'': June 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue VI, June 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikigap 2020 in Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Australia report|Australia report]]: Taking training online * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wikimedia in Brazil in times of pandemics * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/France report|France report]]: Association des archivistes français * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Mexico report|Mexico report]]: México free and diverse representation * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wiki goes Caribbean meetup and media donation & Making references to Dutch newspapers in Wikipedia more sustainable * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: More than 130 new articles about insects * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: June Highlights - Let’s make new agreements * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Free music on Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Diversity in GLAM Program * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Taiwan report|Taiwan report]]: Research Case of the White Paper Cooperation Writing Between Taiwan Gallery and Wikidata Taiwan * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/UK report|UK report]]: New project on Islamic art * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/USA report|USA report]]: Juneteenth2020 +Pride * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Special story|Special story]]: Creative Commons invites Open GLAM stories from underrepresented communities * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Departure of Sandra Fauconnier * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 15:57, 10 Julie 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20268385 --> == ''This Month in GLAM'': July 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue VII, July 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikimedia CEE Spring 2020 in Albania and Kosova * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Australia report|Australia report]]: New WikiClub and Australian GLAM Research * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Important records of Brazilian history: images, metadata and edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Finland report|Finland report]]: Rephotography walks during the pandemic * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/France report|France report]]: Bibliothèque Sainte Geneviève * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Germany report|Germany report]]: Hacking the Arts * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: October history month East-West, Pictures as a legacy to the world & Photos of Mali * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Wikimedia Serbia is working on new activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: More Swedish music – of all sorts * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Uganda report|Uganda report]]: Sensitisation of GLAM institutions in Uganda * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/UK report|UK report]]: The effect of a Commons Picture of the Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/USA report|USA report]]: AfroCROWD, AAPB, Philadelphia, Smithsonian * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 05:40, 12 Augustus 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20342708 --> == ''This Month in GLAM'': August 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue VIII, August 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikivoyage edit-a-thon - Editing Albania and Kosovo’s travel destinations * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Open innovation and dissemination activities: wrapping up great achievements on a major GLAM in Brazil * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: First Prague Wiki Editathon held in Prague * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Virtual exhibition about Polish-Estonian relations. Rephotography and cultural heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Germany report|Germany report]]: KulTour in Swabia and 8000 documents new online * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/India report|India report]]: Utilising Occasion for Content donation: A story * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: WMIN & WMNL collaboration & Japanese propaganda films * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Enriching Wiki projects in different ways * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Free music and new recordings of songs in the public domain; Autumn in the libraries; Yes, you can hack the heritage this year – online! * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Uganda report|Uganda report]]: Participating in the African Librarians Week (24-30 May 2020) * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/UK report|UK report]]: Spanish metal and ... * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/USA report|USA report]]: Wiknic & Black Artists Matter & Respect Her Crank * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Wikipedia Library, new WikiCite grant programs, and GLAM office hours * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 21:10, 11 September 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20437068 --> == ''This Month in GLAM'': September 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue IX, September 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wikidata birthday celebrations, Wiki Loves Monuments, new partnerships and more! * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Colombia report|Colombia report]]: GLAM and virtual education * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/France report|France report]]: AAF training course; Workshops in Strasbourg; European Heritage Days: Rennes; Wiki Loves Monuments * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Germany report|Germany report]]: Ahoy! Wikipedians set sail to document the reality of modern seafaring * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: New GLAM partnerships on data donation; Commons structured data edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Norway report|Norway report]]: Students taking on GLAM Wiki women in red * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Musikverket: more folk music and photos; Hack for Heritage 2020; Wiki Loves Monuments; Wikipedia in the libraries; Digital Book Fair on Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/UK report|UK report]]: National Lottery; Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/USA report|USA report]]: Virtual events MetFashion, 19SuffrageStories, WikiCari Festival and more * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Open Access report|Open Access report]]: New publication about access to digitised cultural heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Launching Wikisource Pagelist Widget * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Events|Calendar]]: ctober's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 02:44, 13 Oktober 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20528305 --> == ''This Month in GLAM'': October 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue X, October 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/AfLIA Wikipedia in African Libraries report|AfLIA Wikipedia in African Libraries report]]: Wikipedia in African Libraries Project * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Abre-te Código hackathon, Wikidata related events and news from our partners * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Finland report|Finland report]]: Postponed Hack4FI GLAM hackathon turned into an online global Hack4OpenGLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/France report|France report]]: Partnership with BNU Strasbourg * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Germany report|Germany report]]: Coding da Vinci cultural data hackathon heads to Lower Saxony * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/India report|India report]]: Mapping GLAM in Maharashtra, India * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Bulan Sejarah Indonesia 2.0; Structured data edit-a-thon; Proofreading mini contest * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: National History Month: East to West, Dutch libraries and Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: West Coast Wikipedian at Large * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Norway report|Norway report]]: The Sámi Languages on wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Many activities are in our way * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Librarians learn about Wikidata; More Swedish literature on Wikidata; Online Edit-a-thon Dalarna; Applications to the Swedish Innovation Agency; Kulturhistoria som gymnasiearbete; Librarians and Projekt HBTQI; GLAM Statistical Tool * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/UK report|UK report]]: Enamels of the World * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/USA report|USA report]]: American Archive of Public Broadcasting; Smithsonian Women in Finance Edit-a-thon; Black Lunch Table; San Diego/October 2020; WikiWednesday Salon * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 22:37, 11 November 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20644673 --> == ''This Month in GLAM'': November 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue XI, November 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/AfLIA Wikipedia in African Libraries report|AfLIA Wikipedia in African Libraries report]]: Launch of Wikipedia in African Libraries Project Pilot Cohort * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Accessibility through audio descriptions, GLAM tutorials, WikidataCon 2021 and more updates on Brazilian GLAMs * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Canada report|Canada report]]: Taking a tour of CAPACOA workshops and some recent example sets from commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Germany report|Germany report]]: German symphony orchestra releases audio samples under free license * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/India report|India report]]: Re-licensing of content on water & rivers in India * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: #WikiSejarah WPWP Campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wikipedia and Education, Funding granted for two projects in 2021, KB completes collection highlights project * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAM in Serbia makes important steps in the digitization of cultural heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Spain report|Spain report]]: Edit-a-thons on women scientists and painters * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Music, UNESCO and Wikidata * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/UK report|UK report]]: Hundreds of Khalili images * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/USA report|USA report]]: Black Lunch Table & Museum Computer Network * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 14:29, 11 Desember 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20736167 --> == ''This Month in GLAM'': December 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue XII, December 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/AfLIA Wikipedia in African Libraries report|AfLIA Wikipedia in African Libraries report]]: Wrap up of the Wikipedia in African Libraries project pilot cohort * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Canada report|Canada report]]: Branding Toolkit released by the Canadian Museums Association for GLAMs * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Finland report|Finland report]]: Hundreds of thousands of new photos released * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Germany report|Germany report]]: The Karl-Preusker-Medal 2020 goes to Wikimedia Deutschland e. V. * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Documentation of workflows for the ingestion of bibliographic data into Wikidata; Wikipedia & Africa: Why contributing to Wikipedia matters * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Māori Women Weavers Edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAMorous end of 2020 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Wiki Loves Monuments submissions livestreamed; Nordiska museet uploads; Sjung med oss, Mamma! * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/UK report|UK report]]: Wales, Women in Leeds, and the Hajj * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/USA report|USA report]]: WikiConference North America and Salons * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: The GLAM & Culture office hours * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11:42, 12 Januarie 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20941536 --> == ''This Month in GLAM'': December 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue XII, December 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/AfLIA Wikipedia in African Libraries report|AfLIA Wikipedia in African Libraries report]]: Wrap up of the Wikipedia in African Libraries project pilot cohort * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Canada report|Canada report]]: Branding Toolkit released by the Canadian Museums Association for GLAMs * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Finland report|Finland report]]: Hundreds of thousands of new photos released * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Germany report|Germany report]]: The Karl-Preusker-Medal 2020 goes to Wikimedia Deutschland e. V. * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Documentation of workflows for the ingestion of bibliographic data into Wikidata; Wikipedia & Africa: Why contributing to Wikipedia matters * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Māori Women Weavers Edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAMorous end of 2020 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Wiki Loves Monuments submissions livestreamed; Nordiska museet uploads; Sjung med oss, Mamma! * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/UK report|UK report]]: Wales, Women in Leeds, and the Hajj * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/USA report|USA report]]: WikiConference North America and Salons * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: The GLAM & Culture office hours * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 14:32, 12 Januarie 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20941536 --> == ''This Month in GLAM'': January 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue I, January 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Belgium report|Belgium report]]: The Public Domain Tool; Data Donations; Wiki Loves Heritage Belgium 2020 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Heading 2021 with new (and renewed!) GLAM-Wiki projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Public domain day in Colombia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Finland report|Finland report]]: AvoinGLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/France report|France report]]: #1lib1ref; Training courses; What's next ?; Wikidata and archaeology vocabulary * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Germany report|Germany report]]: Coding da Vinci Niedersachsen wraps up * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: A month in the spirit of references * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Record numbers of digital museum visits * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/UK report|UK report]]: Protests & Suffragettes - Wikipedia work in 2020; Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/USA report|USA report]]: Wiki 20 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Digital Public Library of America makes an impact in 2020 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 07:37, 9 Februarie 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21034985 --> == ''This Month in GLAM'': February 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue II, February 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: Recruiting two PMs; Budget Report 2020; Wikipedia 20th Bday * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Who do we think we are? * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: New GLAM tutorials in Portuguese * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Estonia report|Estonia report]]: WikiMuseum * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Finland report|Finland report]]: Focus on learning * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: PD Day 2021 in Indonesia, #1lib1ref, Wikisource workshop * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Historical Maps; Share your Data on colonial heritage; Knowledge platform for heritage institutions * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Amazing results of the January #1Lib1Ref campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Medieval ballads; Project HBTQI * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: 50 Years Women's Suffrage in Switzerland & More * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/USA report|USA report]]: Black History Month and Smithsonian anniversary * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Project Grants, Analytics for GLAMs, and Shared Citations * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 16:00, 11 Maart 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21206861 --> == ''This Month in GLAM'': March 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue III, March 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/AfLIA Wikipedia in African Libraries report|AfLIA Wikipedia in African Libraries report]]: Wikipedia in African Libraries * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: Wiki Loves Folklore 2021; I edit Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: The Brazilian House is the theme of new GLAM dissemination activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/Finland report|Finland report]]: Enriching indigenous items in Wikidata * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/Germany report|Germany report]]: A virtual exhibition on 20 years of Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wikimedians in Residence for Media Art Project LIMA, Wikimedia and libraries, Wikimedia training related to shared heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: GLAM in Sweden in March * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/UK report|UK report]]: Leeds Museums & Galleries, the British Library and the Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/USA report|USA report]]: Women's History Month in the US * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Media Search, Image Suggestion API, and Project Grants * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 22:53, 11 April 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21294881 --> == ''This Month in GLAM'': April 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue IV, April 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: WikiGap 2021; Workshop “When State Security was engaged in Science”; Women in STEM; International Roma Day Edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: A Wealth of Wiki Women * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Projects by Wikimedia Belgium * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Festa da Wiki-Lusofonia celebrates Wikipedia 20 * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: WikiGap 2021 report * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/DRCongo report|DRCongo report]]: WMDRC - UG report: Wikipedia in library * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Finding new ways of making art visible + 360° panoramas of Estonian museums * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Finland report|Finland report]]: Saami place names * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/France report|France report]]: Journée Wikimédia Culture et numérique 2021; French open content report * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Germany report|Germany report]]: Northern Exposure for cultural heritage data * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/India report|India report]]: Proofread competition on Bengali Wikisource in collaboration with British Library * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Wikisource Competition 2021; Museum Daerah Deli Serdang is now on Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: A Wikipedian in residence at the Civic Museum of Modena: report * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: WikiVrijdagen with Atria and IHLIA, Wikimedians in Residence will increase the visibility of media art on Wikipedia, Wikimedia training: shared heritage, Papiamentu and Papiamento: Wikipedia is up and ready to go! * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: West Coast WikiCon and Performing Arts Aotearoa * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Great impact of cooperations * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Spain report|Spain report]]: New partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: More music; Enriching GLAM photos with SDC; Swedish GLAM survey * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAMhack 2021 & more * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/UK report|UK report]]: University of Edinburgh Library Wikimedia Community of Interest; Khalili Collections; British Library * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/USA report|USA report]]: The Met, Smithsonian, and a busy Edit-a-thon season * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Wikipedia Library report|Wikipedia Library report]]: Fostering Connections: Wikimedia and Libraries Global Meetup * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Wikimedia and Libraries User Group report|Wikimedia and Libraries User Group report]]: Extended Date Time Format for Wikibase * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Wikimedia Hackathon, Product Updates, and Office Hours * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 04:54, 12 Mei 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21418797 --> == ''This Month in GLAM'': May 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue V, May 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/AfLIA Wikipedia in African Libraries report|AfLIA Wikipedia in African Libraries report]]: A busy month at AfLIA * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Museum, Archives and Libraries on May * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Presence of Museums in Wiki Projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Librarians unite across Australia and Aotearoa New Zealand for 1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Bahia: 2021 is the year of Bahia on Wikipedia in Portuguese * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: Glam-wiki 2021 29 May in Côte d'Ivoire * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/India report|India report]]: Collaboration continues with British Library * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: #1lib1ref in Indonesia; Online talk show with Wikimedia Nederland * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: Conference, webinar and projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: National Gallery of Kosovo Collection now on Wikidata * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Over 15,000 images available from Elsinga Collection, 1.9 million records on slavery and slave trade digitally accessible * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: A busy month in Aotearoa * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: GLAM activities of GLAM Macedonia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: A month in the sign of edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Spain report|Spain report]]: Viquiprojecte:Muixeranga * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Working with UN Human Rights; Aftermath to the fiddler competition; Music manuscripts from the 18th century; Digital visions; Should museums work with Wikipedia?; Wikidata project with museums has results * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Strengthening GLAM Partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Uganda report|Uganda report]]: Wikipedia for Museums in Uganda * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/UK report|UK report]]: British Library, Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/USA report|USA report]]: Hackathon outputs, data roundtripping and Asian American heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Special story|Special story]]: Wikimedia Hackathon report: Upgrading GLAM tech tools and PAWS * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Indic Wikisource community online gathering * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Grants and conferences * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Wiki World Heritage UG report|Wiki World Heritage User Group report]]: May's report * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 14:09, 10 Junie 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21497818 --> == ''This Month in GLAM'': June 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue VI, June 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/AfLIA Wikipedia in African Libraries report|AfLIA Wikipedia in African Libraries report]]: African Librarians Week 2021 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: CEE Spring Campaign in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Argentina report|Argentina report]]: A course on opening cultural collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Edit-a-thons with Wiki Women Design * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: A metadata roundtripping model for museums * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/France report|France report]]: European Archaeology Days; Edit-a-thon in Romanity Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Guinea report|Guinea report]]: GLAM with Harmattan Guinée 15 June 2021 in Conakry * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: Festival and edit-a-thon dedicated to the world of archives * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Training at Het Nieuwe Instituut in Rotterdam; training for Suriname and the Dutch Caribbean has concluded * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Making artists visible * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Wikidata development and culture of Rudnik and Takovo region * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Spain report|Spain report]]: Museums writing challenge and Viquimarató Carmelina Sánchez-Cutillas * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Free music; Kulturarv som gymnasiearbete; Statistics Sweden – now as open data; KTH library training * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Diversity in GLAM Program * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Uganda report|Uganda report]]: Wikipedia for Museums in Uganda * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/UK report|UK report]]: British Library and Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: #1Lib1Ref in Ukrainian Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/USA report|USA report]]: Meetup/CCCCWI; Vaccine Safety Wikipedia Edit-a-thon; WikiWednesday Salon; San Diego Wiknic; Black Lunch Table / Black visual artists * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Special story|Special story]]: Play, experiment and cross borders at Hack4OpenGLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: OpenRefine starts Structured Data on Commons development and is searching for two developers * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Conferences and Structured data modeling * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 05:47, 11 Julie 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21652088 --> == ''This Month in GLAM'': July 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue VII, July 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: Collaboration with the New Vision Organization in Tirana; Summer of Wikivoyage Campaign 2021 * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Representation and erasure: opportunities and risks that Wikipedia presents for First Nations knowledges * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: A wikicontest to celebrate and make visible the state of Bahia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/India report|India report]]: Rabimas proofread contest ends on Bengali Wikisource * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand holds its second Wikimedia conference, and a performing arts Wikiproject gathers steam * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: New chances for GLAM success * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Photos of Childrens theatre * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/UK report|UK report]]: A Thousand Images of Islam, British Library Updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/USA report|USA report]]: Smithsonian Wiki Focus: Black Women in Food History; San Diego 73; Black Lunch Table Black artists * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: A conversation about depicts and Structured Data on Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 07:23, 11 Augustus 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21849336 --> == ''This Month in GLAM'': July 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue VII, July 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: Collaboration with the New Vision Organization in Tirana; Summer of Wikivoyage Campaign 2021 * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Representation and erasure: opportunities and risks that Wikipedia presents for First Nations knowledges * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: A wikicontest to celebrate and make visible the state of Bahia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/India report|India report]]: Rabimas proofread contest ends on Bengali Wikisource * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand holds its second Wikimedia conference, and a performing arts Wikiproject gathers steam * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: New chances for GLAM success * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Photos of Childrens theatre * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/UK report|UK report]]: A Thousand Images of Islam, British Library Updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/USA report|USA report]]: Smithsonian Wiki Focus: Black Women in Food History; San Diego 73; Black Lunch Table Black artists * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: A conversation about depicts and Structured Data on Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11:42, 11 Augustus 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21849336 --> == ''This Month in GLAM'': August 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue VIII, August 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos (WPWP) Campaign in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: How Australian libraries are turning to Wikipedia during the global pandemic * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Transbordados: WikidataCon's preconference for Latin America discusses GLAM and decolonization * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: Glam-wiki 2021 10 Juillet en Côte d'Ivoire * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/France report|France report]]: Wikimedian in residence; Some projects for this autumn * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/India report|India report]]: Second proofread competition starts on Bengali Wikisource in collaboration with the British Library * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: Summer school in July and two new WiR in August * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: 50 cool new things you can now do with KB’s collection highlights, and New old photographs of Algeria, Mali and Morocco by Angeline van Achterberg * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: A Wikimedian at New Zealand Opera * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Villas and castles of Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: History, history and future * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections reaches 30 articles * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/USA report|USA report]]: Wiki salons and Kearny Mesa * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Special story|Special story]]: Hack4OpenGLAM is ready to start * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: OpenRefine starts SDC development * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: GLAM conversations and feedbacks for a better Wikimedia movement * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 00:30, 12 September 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21990260 --> == ''This Month in GLAM'': August 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue VIII, August 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos (WPWP) Campaign in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: How Australian libraries are turning to Wikipedia during the global pandemic * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Transbordados: WikidataCon's preconference for Latin America discusses GLAM and decolonization * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: Glam-wiki 2021 10 Juillet en Côte d'Ivoire * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/France report|France report]]: Wikimedian in residence; Some projects for this autumn * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/India report|India report]]: Second proofread competition starts on Bengali Wikisource in collaboration with the British Library * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: Summer school in July and two new WiR in August * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: 50 cool new things you can now do with KB’s collection highlights, and New old photographs of Algeria, Mali and Morocco by Angeline van Achterberg * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: A Wikimedian at New Zealand Opera * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Villas and castles of Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: History, history and future * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections reaches 30 articles * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/USA report|USA report]]: Wiki salons and Kearny Mesa * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Special story|Special story]]: Hack4OpenGLAM is ready to start * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: OpenRefine starts SDC development * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: GLAM conversations and feedbacks for a better Wikimedia movement * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 09:20, 12 September 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21990260 --> == ''This Month in GLAM'': September 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue IX, September 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: Diaspora Edits Wikipedia Campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Argentina report|Argentina report]]: New parnership agreements and more training! * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Preserving paralympic history * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Wikimedia Belgium GLAM report September 2021 * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: WikidataCon's right around the corner: find out how to participate * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/France report|France report]]: Wikidata training in Musée de Grenoble * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: Call for Italian museums, archives and libraries * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Diaspora Edits Wikipedia Campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: GLAM at WikiconNL2021, ISA-campaign Tag the species Naturalis en Rijksmuseum * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: New WiR and presentation of our activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Spain report|Spain report]]: Women Gastronomes Edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Kulturhistoria som gymnasiearbete; Uploads from museums in Göteborg; Wiki Loves Monuments; LGBTQIA+ edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/UK report|UK report]]: British Library and Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/USA report|USA report]]: New page patrol not assuming good faith towards workshop editors * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Working towards a thematic hub on content partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: First steps for Wikimedia Commons reconciliation service * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Updates on grant-funded technical projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 22:34, 12 Oktober 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=22102670 --> == ''This Month in GLAM'': October 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue X, October 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Open access as Australia reopens * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Wikimedia Belgium GLAM report October 2021 * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Wikipedia Art Month + Heritage Days * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: Collaborations and partnership * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: How Wikipedia helped to create a Serbian stamp; Many GLAM-related presentations planned at WikiconNL * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Outreach by members of the Aotearoa New Zealand Wikimedia User Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Wikidata for Libraries and notable Librarians in Nigeria * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: A good start to GLAM Fall * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Spain report|Spain report]]: Women Writers Month * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: The Constitution of Pylyp Orlyk; More museum data on Wikidata; LGBT edit-a-thon; Local business history in Nyköping; Stockholm City Museum ♥ Wikipedia; Writing about fashion at Nordiska museet * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/UK report|UK report]]: British Library and Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/USA report|USA report]]: Wikiconference North America + Workshops * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Needs assessment interviews; Cultural heritage on Wikidata – thousands of monuments in Norway; Structured Data uploads continue * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: A Wikimedia Commons Reconciliation Service, You Say? * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: GLAM office hours, GLAM newsletter moving to Meta-wiki, and more * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 06:19, 11 November 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=22311279 --> == ''This Month in GLAM'': November 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue XI, November 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/From the team|From the team]]: Migration from Outreach to Meta: your opinion is needed * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/France report|France report]]: Study day on open content; Open content GLAM report * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/India report|India report]]: Second proofread competition ended on Bengali Wikisource in collaboration with the British Library * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: Traing course and conference in November * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAMorous November * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Art, design and history from the museums of Göteborg; Maps in the National Archives of Sweden * [[outreach:outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Aricle contest for librarians «Local cultural heritage and prominent people» * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/USA report|USA report]]: Smithsonian demos new Wiki API Connector tool and other meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: We continue building for the hub; SDC for fun and profit: detecting bad coordinates; Needs assessment – video recorded interviews; Improving ISA * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Wikisource birthday celebration, Community Tech Wishlist, and upcoming conversation about courses for GLAM professionals * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11:53, 9 Desember 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=22394007 --> == ''This Month in GLAM'': December 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue XII, December 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Writing The Record: the Australian Music Wikipedia project launches * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Colombia report|Colombia report]]: We were editing about Bogotan writers * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Ab ovo. Towards future reports... * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: The New Zealand Wikidata thesis project * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Poland report|Poland report]]: Safeguarding the heritage of a community * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Commons project with Göteborg museums was a success; Digital humaniora meets Wikidata; HBTQI, Europeana and WiR * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/UK report|UK report]]: 2021 in Review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/USA report|USA report]]: Smithsonian Institution Training * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Adding more Structured Data on Commons statements * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Some structured data developments * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10:46, 12 Januarie 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=22518926 --> == ''This Month in GLAM'': December 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue XII, December 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Writing The Record: the Australian Music Wikipedia project launches * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Colombia report|Colombia report]]: We were editing about Bogotan writers * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Ab ovo. Towards future reports... * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: The New Zealand Wikidata thesis project * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Poland report|Poland report]]: Safeguarding the heritage of a community * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Commons project with Göteborg museums was a success; Digital humaniora meets Wikidata; HBTQI, Europeana and WiR * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/UK report|UK report]]: 2021 in Review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/USA report|USA report]]: Smithsonian Institution Training * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Adding more Structured Data on Commons statements * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Some structured data developments * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 16:23, 12 Januarie 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=22518926 --> == ''This Month in GLAM'': January 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue I, January 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgium report * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: A portable museum experience to digitize and share collections online * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Let's celebrate the Public domain day with Wikisource * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Mobile Photo Studio + New Cooperations * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Finland report|Finland report]]: Photowalks in Helsinki, autumn 2021 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/France report|France report]]: Training course for Musée de l'armée staff members; Journée Wikimédia Culture et numérique 2022; Wikiway * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: GLAM Indonesia wrap-up; Public Domain Day 2022 in Indonesia; #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: Collaborations and new projects in January * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Romania report|Romania report]]: About #1lib1ref activities in Romania (and Moldova) * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Successful end of the Old and even more successful beginning of the New year * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Spain report|Spain report]]: BiBat Museum and libraries * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Uploads of photographs taken by Swedish missionaries in China; Sörmlands museum's first contributions * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections and British Library * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/USA report|USA report]]: Report from DPLA * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Hello, world! * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Results and summaries; Helping with getting Pattypan back on track; Working with partners to make content available * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: February 22: Meetup about SDC support in OpenRefine * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Wikimedia campaigns for librarians and museum workers; Community Wishlist Survey; and Wikimedia query services * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 18:31, 12 Februarie 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=22740271 --> == ''This Month in GLAM'': February 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue II, February 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Albania report|Albania report]]: Traditional Food Photography * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Shakespeare is dead - Contemporary playwriting festival; Public Domain Day Belgium 2022 (10/02) report * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Estonia report|Estonia report]]: An examples of a visual storytelling – two virtual exhibitions * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/France report|France report]]: Wikimedian in Residence in Clermont Auvergne * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: New agreement for Wiki Loves Monument Italy 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Traditional Food Photography * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: New photo collections of Alkmaar, Wiki goes Caribbean meeting, contemporary art Wikidata import and knowledge platform for GLAMS * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: National Digital Forum and Editing in a Time of COVID * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: 1Lib1Ref 2022 Kwara * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: New GLAM-Wiki partnerships and cooperations * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: A month in the sign of 1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Additional photos from Swedish missionairies; Historical maps of Ukraine * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Stand with Ukraine! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/USA report|USA report]]: Women's History Month activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: February in AvoinGLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Encyclopaedia of Life release their 2 million species descriptions under CC0 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Editing SDC with OpenRefine; Monthly OpenRefine and Wikimedia office hours * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 16:19, 12 Maart 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=22892827 --> == ''This Month in GLAM'': March 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue III, March 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Visual culture, human rights and digitization * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Australia report|Australia report]]: Australia grows gender equity for International Women's Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Collaboration with GLAM institutes in Belgium * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Pills of GLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Croatia report|Croatia report]]: ...starting bottom-up in indie archive! * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Glass, Books and Paintings * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/France report|France report]]: Mooc Wikidata * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/India report|India report]]: Wikimedian-in-Residence program initiated at the Research Institute of World's Ancient Traditions, Cultures and Heritage in Arunachal Pradesh * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: The growth of sharing on Wikimedia projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Letters from Sierra Leone: the Sjoerd Hofstra photo collection in a new light * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Forming Wikimedia Aotearoa and the Aotearoa New Zealand Theses Project * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: News in Wikipedian in residence projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Spain report|Spain report]]: WikiToro * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: The Unique Historical Kalmar County project continues ...; WikiGap x 3; Students writing articles * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Uruguay report|Uruguay report]]: GLAM Activities by Wikimedia Uruguay * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/USA report|USA report]]: Women's History Month * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: UN Environment Programme sharing their knowledge on Wikipedia. Logo competition * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: OpenRefine: survey for Structured Data on Commons features * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Commons APP calls, Bophana documentaries, and Image Description Week * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 08:45, 13 April 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23092895 --> == ''This Month in GLAM'': April 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue IV, April 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Australia report|Australia report]]: Growing the record of Australian Music * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Belgium report|Belgium report]]: About African Pagnes and Belgian music * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Brazil wins the first place in WLM 2021 * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/France report|France report]]: French GLAM meeting * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: Work with GLAMs on Wikisourse and Wikimedia Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Mexico report|Mexico report]]: GLAM professionals add an image and become Wikipedians; Edificio Carolino Edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: People in Paleontology, Digikult, and copyright term extension for New Zealand * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Wikidata for Nigerian Novelist and Novel * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: Wikiresidence in progress and workshop Evolution in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Important activities within the GLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Training at the National Archives of Sweden; Training at the Stockholm City Museum; Training at the Swedish National Museum of Science and Technology; Improved images from Swedish Performing Arts Agency * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Wikidata Coffee Breaks * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Uruguay report|Uruguay report]]: Wikimedistas de Uruguay report * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/USA report|USA report]]: WVU Libraries; Earth Day-2022-SWC; Wiki-Gap * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Open Access vs NFT, GLAM School, Saami language, family trees * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Enter our logo competition; IGO/INGO; Needs assessments research results; Wrapping up some ISA-things * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: 1Lib1Ref, Image Description Week, Commons calls, and the Add an image events * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 04:22, 10 Mei 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23247018 --> == ''This Month in GLAM'': May 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue V, May 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Albania report|Albania report]]: Summer of Wikivoyage 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Face-to-face and virtual events on May * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Australia report|Australia report]]: Over 1000 references added in Australia and Aotearoa New Zealand for #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Belgium report|Belgium report]]: New Wikidata Property * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Espírito Santo is a sucess * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Estonia report|Estonia report]]: From university to library * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Finland report|Finland report]]: Photowalks in Southern Finland, spring 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/France report|France report]]: International Museum Day 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/India report|India report]]: Digitization of Tibetan Buddhist canons, The International Museum Day 2022 Wikidata Competition * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: May in and for museums * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Cooperation with the National Gallery of Kosova and Summer of Wikivoyage 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Malaysia report|Malaysia report]]: WikiGap Malaysia 2022 @ Kuala Lumpur Library * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Pacific Arts Aotearoa Wikiproject, Auckland Museum's Exploratory Study and Report back on #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: Wikipedian in residence in the National Museum in Cracow; Training at the Wawel Royal Castle National Art Collection; How can we make GLAM’s digital resources more reusable in education?; The International Museum Day 2022 Wikidata Competition * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: New GLAM brochure and Wikilive 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Rembrandt and others – drawings from the Nationalmuseum in Stockholm; Stockholm Museum of Women’s History; The map book of Heinrich Thome; Sörmland Museum; Wikidata competition – International Museum Day 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Diversity in GLAM Program * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Uruguay report|Uruguay report]]: Wikimedistas de Uruguay report: 1bib1ref, Museum of Natural History, and more! * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/USA report|USA report]]: Hackathons and Edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: International Energy Agency share their knowledge and graphics on Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Uploading files to Wikimedia Commons with OpenRefine: looking for test uploads! * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Results from 1Lib1Ref May 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 14:14, 13 Junie 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23345409 --> == ''This Month in GLAM'': June 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue VI, June 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Albania report|Albania report]]: CEE Spring 2022 in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Argentina report|Argentina report]]: In the middle of new projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Australia report|Australia report]]: A celebration, a commitment, an edit-a-thon: Know My Name returns for 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Heritage and Wikimedian in Residence * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: FIRST WikiCon Brazil & Three States of GLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Network(ing) effect(s) * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/France report|France report]]: French open content report promotion * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: Opening and closing projects in June * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Edit-a-thon with Kino Lumbardhi; DokuTech; CEE Spring 2022 in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: West Coast Wikipedian at Large and Auckland Museum updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: Wikipedian in residence in the National Museum in Cracow; The next online meeting within the cycle of monthly editing GLAM meetings; Steps to communicate GLAM partnerships better and involve the Wikimedian community * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: 100 000 memories from the Nordic Museum; Report from the Swedish National Archives * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Diversity in GLAM Program * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/UK report|UK report]]: Featured images and cultural diversity * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/USA report|USA report]]: Fifty Women Sculptors; Juneteenth Edit-a-thon; Juneteenth Photobooths 2022; Wiknic June 2022; New York Botanical Garden June 2022; LGBT Pride Month * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Structured data on Commons editing now possible with OpenRefine 3.6; file uploading with 3.7 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 03:46, 11 Julie 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23471794 --> == ''This Month in GLAM'': July 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue VII, July 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Provinces: our main characters * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Brazil holds its National Wiki Conference, and many GLAM partners join * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Colombia report|Colombia report]]: A very busy July for Colombian libraries / Un Julio bastante movido para las bibliotecas colombianas * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/France report|France report]]: Wikimedian in residence in Clermont-Ferrand * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: News from Auckland Museum, the West Coast, and New Zealand's thesis repositories * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: Edit-a-thon in the National Museum in Cracow, GLAM editing contest on the collection of artworks * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Portugal’s first GLAM-Wiki open access museum project is launched!! * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Presentation of GLAM activities at Edu Wiki Camp * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/USA report|USA report]]: GLAM for the Masses * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Wikimania * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Wikimania activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: What next for 1Lib1Ref? * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 01:24, 9 Augustus 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23554599 --> == ''This Month in GLAM'': August 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue VIII, August 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign in Albania and Kosovo in 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Australia report|Australia report]]: Introducing Wikidata to the City of Sydney * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: In-person and online activities hosted by Brazil during Wikimania 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Summer in WMEE - from collecting professors´ portraits to new potential co-operations * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Germany report|Germany report]]: Coins and paintings by the Prussian Cultural Heritage Foundation * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: 4 Islands Outreach; Digital Clippings; Balinese Wikisource Competition * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: Italian institutions ever closer to Wiki Loves Monuments * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign and Wikivoyage * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: West Africa in the Van der Kraaij Photo Collection 1972-1987 * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: A Wikipedian at Large * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: The summary of GLAM editing contest and the end of residency at the National Museum in Cracow; Cooperation with Wawel Royal Castle; Hack(art)hon for Zachęta * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Linking Portuguese culture to Wikidata * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Contemporary Art Edit-a-thon and Wikipedian in residence at the Historical Archive of Negotin * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: 100 000 Bildminnen; Uniforms, images from New Sweden, colonial officers, the map book of Fryderyk Getkant, and more!; Swedish general election 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/UK report|UK report]]: Culturally diversifying Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Uruguay report|Uruguay report]]: Wikimuseos & editing clubs in Uruguay * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/USA report|USA report]]: Wikimania, Meetups and More * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Crisis & GLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Tools; Helpdesk; IGO/INGO * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: New tool in development utilizing Structured Data * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Capacity building for Bophana Center * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 15:55, 12 September 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23741699 --> == ''This Month in GLAM'': September 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue IX, September 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Albania report|Albania report]]: Wiki Loves EuroPride in Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Australia report|Australia report]]: Behind the scenes with Australia's Wiki Loves Earth 2022 winner * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Austria report|Austria report]]: A Börthday present for Wikidata - the DACH Culture Contest * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Reopening of Museu Paulista and other news * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/France report|France report]]: Meeting with Prime minister cultural adviser; Residence at the Brittany Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/India report|India report]]: Digitisation of O Bharat, a bilingual biweekly published in Goa from 1912 to 1949 * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: GLAM Socialization; Wikistories for GLAM Competition * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: September month of results and planning * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wiki Loves Monuments Suriname first edition: 554 photos * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand Thesis Project and Te Papa Forget-me-nots * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: The results of GLAM editing contest; GLAM Coordinators Meeting * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: External projects, great results and high level of independence * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Bookfair back on site; Cultural history in High Schools; More identifiers from National Historical Museums of Sweden on Wikidata; Swedish general election 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programm * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/UK report|UK report]]: Islamic art and global art * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/USA report|USA report]]: Advocacy and Invention; New Smithsonian WiR; Called to Create; DC Statehood and Home Rule; Annual meeting; Wikipedian in Residence Opportunity at the Pérez Art Museum Miami * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Workshops on tool prioritization and helpdesk * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: View it! tool development update * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 22:53, 8 Oktober 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23872369 --> == ''This Month in GLAM'': October 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue X, October 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikimedian in Residence in Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Australia report|Australia report]]: Celebrating Wikidata, and over 400 new Wikipedia pages * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: WLM Brazil, HR & Environment Wikicontest, and GLAM with Atlantic Forest National Institut * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Chuvash people in WMEE and Photo contest * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: GLAM Talk; Javanese Wikisource Workshop * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: Touring Club Italiano: updates and uploads * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: About the Dutch Wiki Loves Fashion 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: TDWG2022 and Molluscs * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: Wiki Loves Monuments 2022 selection process in progress; GLAM online meeting on evaluation of ten editions Wiki Loves Monuments in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAMorous October; Faculty of Dramatic Arts in Belgrade; CEE Meeting * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Women and architechture * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Program * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Foundation * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/USA report|USA report]]: Asian American Edit-a-thons and More * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: First batch upload; list of tools * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: View it! tool: now with Commons category search! * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: AfLIA Wikisource webinar, Wiki Rescues Manuscripts & European GLAMwiki Coordinators meeting * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 17:13, 10 November 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23979654 --> == ''This Month in GLAM'': November 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue XI, November 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Africa report|Africa report]]: Wiki Loves Africa 2022 Winners & 2022 ISA Drive * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Albania report|Albania report]]: An event at the National History Museum in Tirana * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: WLM tool, Wiki Takes, New WMB's Strategy, and 2 new GLAMs * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/India report|India report]]: Two Open Culture films on India's Odia language, made with volunteer labour * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Open GLAM Conference; Sundanese Wikisource Workshop; Minangkabau books digitization * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: Video and photo to share the beauty of Italy's heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Linking heritage data at HackaLOD * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Integrating with the BHL, loading natural science specimens and data * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: How Wiki helps to explore and enjoy art & culture; Wiki workshop for the National Museum in Krakow; GLAM online meeting on ideas for 2023; Wiki Loves Monuments 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Wikipedian in residence at Faculty of Dramatic Arts in Belgrade and National Museum of Zrenjanin * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Wikipedian in Residence at Musikverket; Women and architecture; Gymnasiearbete; New uploads from the Swedish National Archives; WLM winners; Images of Äpplet * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Program * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Foundation * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Uruguay report|Uruguay report]]: Let's GLAM Together in Uruguay: Help us organize the GLAM Wiki Conference 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/USA report|USA report]]: WikiConference North America 2022; Punk Wikipedia Edit-a-thon; Kensho Technologies Impact-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Special story|Special story]]: We need your opinion: GLAM Wiki Conference 2023 & Your Favorite Tools * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Survey: your favorite tools * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 04:15, 11 Desember 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=24181148 --> == ''This Month in GLAM'': December 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue XII, December 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Ongoing projects with open culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Croatia report|Croatia report]]: A YEAR in REarVIEW! * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Denmark report|Denmark report]]: Edit-a-thon on contemporary Danish artists from the former Yugoslavia * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/India report|India report]]: CIS-A2K launches GLAM projects in Aurangabad, Maharashtra * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Digitalization in Deli Serdang and Yogyakarta; #1Lib1Ref Workshop; Structured Data Marathon * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: Museo Egizio - collection import * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: The Great Macron War, Critter of the Week, and West Couast Wikisource * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: WikiLovesLibraries Nigeria:An initiative beyond 1Lib1Ref for Librarians in Nigeria * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: The first European GLAM Coordinators online meet-up; New articles on the collection of Wawel Royal Castle; Results of Wiki Loves Monuments 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Wikibase in social sciences and Public Domain Day celebrations * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Spain report|Spain report]]: Wikidata Birthday and ongoing projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Musikverket; Media literacy graphics; Reports for project and to project partners * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme: look back to 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Uganda report|Uganda report]]: GLAM in Uganda 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili project year in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/USA report|USA report]]: Wikipedia Edit-a-Thon: International Volunteer Day; ICP x Art + Feminism * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Introducing Wiki Loves Living Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Helpdesk; IGO/INGO * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: View it!: New FULL version is ready to launch * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: GLAM-Wiki Con 2023, DPLA's new Sloan Foundation funding, and more * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12:18, 11 Januarie 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=24342308 --> == ''This Month in GLAM'': January 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue I, January 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Birthday in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Belgium report|Belgium report]]: DESINGEL arts centre and Wikimedia platforms * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Open Midiateca: Licensing and analysis of collections of Midiateca Capixaba * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Let's celebrate public domain day 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Finland report|Finland report]]: Photo walks for Wiki Loves Monuments and rephotography * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Public Domain Day in Indonesia; #1Lib1Ref Campaign and Workshop * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: Wikimedia Italy's calls for free knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Opening old books at Maastricht University * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM stepping into 2023; New “did you know” articles on the collection of Wawel Royal Castle * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Spain report|Spain report]]: #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Tekniska museet makes 3000 polar images available on Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/UK report|UK report]]: National Trust and cultural diversity * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/USA report|USA report]]: Effie Kapsalis remembered; Mathematicians + Wikipedia; Wikipedia Day 2023; San Diego meetup * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Report of survey about Wikimedia content partnerships tools * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: View it! Editing Functionality: Final Update! * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 20:32, 9 Februarie 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=24506764 --> == ''This Month in GLAM'': February 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue II, February 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: I Edit Wikipedia Online Campaign 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public Domain Day Belgium 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: GLAM-Wiki initiatives in Brazil spark academic investigation * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Activities during first two months of 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Launching of Wikisource Loves Manuscripts; Bincang GLAM continues * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: New project and collaboration in February * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: I Edit Wikipedia Online Campaign 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikidata and the Biodiversity Heritage Library, Wellington WikiCon 2023 and Auckland Museum local suburb project funding * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: The European GLAM Coordinators online meet-up; GLAM-Wiki workshop at the Wawel Royal Castle State Art Collection; Wikimedians-in-residence online meet up * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: 100 000 Bildminnen; Report from The Association of Swedish Museums; Wikipedia for all of Sweden; ArkDes edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/UK report|UK report]]: In Memoriam Jo Pugh / Cultural Diversity * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/USA report|USA report]]: Black History Month and More * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: Wiki Loves Living Heritage launches 17 March 1pm UTC * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Gender, language, and living heritage events in collaboration with affiliates * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 06:20, 12 Maart 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=24700176 --> == ''This Month in GLAM'': March 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue III, March 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: WikiGap Tirana 2023, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Starting the year at WMAR * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Australia report|Australia report]]: Know My Name edit-a-thon at the National Gallery of Australia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Pará, Women's month and a huge upload for biologists * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Estonia report|Estonia report]]: From Ruhnu to Vääna a.k.a. Winterspring in WMEE * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/France report|France report]]: Residency at the Brittany Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Javanese Wikisource Competition; 5 More Bincang GLAMs; GLAM Socialization to University of Sriwijaya * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: GLAM Spring * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Wikivoyage Edit-a-thon in Istog * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Auckland War Memorial Museum Local Suburb Project updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM meet-ups, Wikiresidencies and GLAM partners contributiong to editing contest * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAM in March * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Photo memories from three industrial towns; Update from the archives; ArkDes edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Foundation * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/USA report|USA report]]: Projects and activities in March * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Mismatch Finder: Resolving Mismatches in Wikidata’s 100 Million Items * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: The Ethics of Open Sharing * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 23:48, 10 April 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=24780501 --> == ''This Month in GLAM'': April 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue IV, April 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: International Roma Day Edit-a-thon in Albania, 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: "Every Book its Public" Campaign and Strategic Committee on Libraries * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: What's new at GLAM in the Czech Republic * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: GLAM Mini Grants; Structured Data Marathon VIII; Wikisource Online Workshop * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: Bridges between Wikimedia and culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: BHL Whitepaper and outreach for Citizen Science Month and WeDigBio, Auckland Museum suburbs project update, New Zealand Women in Architecture Wikidata Project * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: Another meeting of EU GLAM Coordinators; Guided tours for Wikipedians in museums in Krakow; Presentation on Art in Wikipedia; Online training on the basics of copyright law; Polish monuments among the top winners of WLM * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: ISOF workshop; More articles from students; SAAB veterans shared their knowledge during metadata edit-a-thon; ArkDes edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/UK report|UK report]]: Democratising knowledge and cultural diversity * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/USA report|USA report]]: Into the Wikiverse; Earth Day 2023 Bushwick * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Wikipedia day pitches by FAO and IEA * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: Activities are starting! * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Biodiversity Heritage Library whitepaper and the #1Lib1Ref campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 22:34, 10 Mei 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=24999560 --> == ''This Month in GLAM'': May 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue V, May 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/From the team|From the team]]: E-mail account issue * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: Summer of Wikivoyage Edit-a-thon in Shëngjin, Albania, 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Australia report|Australia report]]: Improving Wikipedia pages about Australian women filmmakers at ACMI * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: First GLAM-Wiki partnership from Pará * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Finland report|Finland report]]: Adding authority control templates with Pywikibot * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/India report|India report]]: Digitization of Behar Herald starts in Patna * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Wikisource Workshop in Madura; Outreach to Bandung; Indonesian Wikisource Competition * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: Open access from North to South * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Summer of Wikivoyage Edit-a-thon 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Architecture Edit-a-thon and Auckland suburb updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Philippines report|Philippines report]]: Wikisource promotion at UNC Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Air travel and city streets * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Uganda report|Uganda report]]: These last few months in Uganda * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/UK report|UK report]]: Promoting cultural diversity on Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/USA report|USA report]]: A Spotlight on Black Women Birders; DC Nobel Solution Sessions; Women of Color in the Renwick Gallery; Anthropology and Community Connections; SAGE edit-a-thon; WikiWednesday Salon; Into the Wikiverse: AANHPIs in Science Fiction and Pop Culture; Queering Wikipedia 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Special story|Special story]]: Help Wikimedia Map Your Efforts to Improve Copyright! * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/GLAM Wiki conference report|GLAM Wiki conference report]]: GLAM Wiki Conference 2023: Announcing the venue & scholarship application process open * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: Photo contests * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: WILMA, DPLA + SDAW, and BHL whitepaper updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 00:47, 12 Junie 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=25118911 --> == ''This Month in GLAM'': June 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue VI, June 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: CEE Spring Campaign 2023, Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Asia report|Asia report]]: Donation of images from the National Centre for Biological Sciences * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Native Brazilian photographer wins Wiki Loves Folklore Brazil 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Half done in 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Germany report|Germany report]]: Museum tour, WLM, handouts and image donation * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/India report|India report]]: Wiki Exploration Programme GLAM activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Conclusion of Mini Grants; Second #1Lib1Ref Campaign; Wikisource Workshop in Bali * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: TCI and Turin Academy of Science * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: CEE Spring Campaign 2023, Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: A new book, new Wikipedia articles, videos and further images on Africa * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Report on the Society for the Preservation of Natural History Collections Conference 2023 and Auckland suburb updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Philippines report|Philippines report]]: GLAM outreach activity at University of Nueva Caceres: Digitization, workshops and proofread-a-thons as future collaboration * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki workshops for the Czartoryski Library; Work on the GLAM-Wiki Project Page Continues; End of Internship within the "Praktykuj w Kulturze" Program * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Knowledge overview; Almedalen week * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programm * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/UK report|UK report]]: Cultural diversity * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/USA report|USA report]]: WikiWednesday returns to Manhattan; Wikimedia NYC and Art+Feminism; WikiConference North America 2023; GLAM Wiki 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Special story|Special story]]: Flickr Foundation and Wikimedia Foundation partner to build Flickypedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/GLAM Wiki conference report|GLAM Wiki conference report]]: The call for proposals is now open for the GLAM Wiki Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 07:11, 10 Julie 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=25275926 --> == ''This Month in GLAM'': July 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue VII, July 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: Wiki Photowalk Albania and Kosovo, 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Argentina report|Argentina report]]: First batch of a big upload * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Australia report|Australia report]]: Where's The Source? Adding Citations to Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Two new GLAM-wiki partnerships and Three large uploads * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/France report|France report]]: New milestone reached: already 500 portraits of geographers uploaded on Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/India report|India report]]: Open Knowledge Fellowship by Heritage Lab and Wikibase set foot in India * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Videos and filmmakers of Africa, Open Churches Photochallenge and Wiki goes Caribbean meet-up in Dutch National Archive * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: EU GLAM Coordinators; WikiMatejko; Polona; internship program * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Wikipedian in residence raises the standards * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/UK report|UK report]]: Roads, Kingdoms and Assassins * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/USA report|USA report]]: WikiWednesday Salon; New York Botanical Garden; Meetup San Diego * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: Join Wiki Loves Living Heritage at Wikimania! * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: WiLMa updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 07:16, 9 Augustus 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=25415835 --> == ''This Month in GLAM'': August 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue VIII, August 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Highlights on Wikimania 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Wikimedia Armenia GLAM projects in August * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Activities in Belgium September-December 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: 4 new GLAM-Wiki partnerships and uploads from several institutions * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Canada report|Canada report]]: Wiki-Wednesdays: Digital Literacy for GLAM workers * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: Summer does not stop the wiki collaborations * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: The Wikipedia Pages Wanting Photos in Albania and Kosovo; Wiki Loves Earth in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Public sculpture photo trail: documenting Auckland sculptures in Wikidata; Aotearoa's Wikimedia Laureate * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: Presentation for school librarians at Wikiteka, Ongoing projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Serbia report|Serbia report]]: A month in the shine of Wikidata and new cooperation * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Showcasing collaboration with the Nordic Museum at Wikimania 2023; Working with Swedish folk high schools * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programm * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/UK report|UK report]]: Islamic art exhibitions and heritage innovation * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/USA report|USA report]]: Great North American Wiknic * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Wikidocumentaries to import images from the web to Structured Data on Commons – a Google Summer of Code project * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Hub updates at Wikimania 2023; Supporting Wiki Loves Monuments teams * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Open call: OpenRefine-Wikimedia train-the-trainer course, November 2023-April 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: Looking back, looking ahead * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/WREN at Wikimania report|WREN at Wikimania report]]: Wikimedians in Residence Exchange Network at Wikimania Singapore * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11:01, 12 September 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=25585038 --> == ''This Month in GLAM'': September 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue IX, September 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Disseminating open culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Amazonia on Wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Wikidata and the editing of Ibero-American scientific journals * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/France report|France report]]: Celebrating Rugby Herstory and History in Toulouse; Les Lorraines sans pages * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/India report|India report]]: Wikimedia Commons Contest connects Pune citizens with the rivers Mula & Mutha * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: 10,000 institutions on the Wikimedia projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: West Coast Wikipedian at Large * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki educational activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Portugal report|Portugal report]]: With multiple events, September was a busy month for Wikimedia Portugal * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Wikipedia in education; Continuation at Swedish folk high schools; Wikipedians at the Bookfair * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/UK report|UK report]]: A new WIR and a very old book * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/USA report|USA report]]: Wikimedia New York City Election 2023; San Diego/September 2023; Climate Change and Food Safety * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: OpenRefine and Wikimedia Commons: train the trainer course participants and two surveys * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: European photo contest finalists, Local Contexts Wikiproject at GLAMhack * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Wikisource Loves Manuscripts, ICOM outreach, Flickr Foundation partnership, OpenRefine adoption, new sources in The Wikipedia Library, Image Description Month events, and the GLAM Wiki Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 15:02, 11 Oktober 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=25712541 --> == ''This Month in GLAM'': October 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue X, October 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: Celebrating Wikipedia's 20th Birthday in Albanian Language * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Content, resources and platforms for open access! * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Australia report|Australia report]]: October Report * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Monuments Brasil 2023 and Open Midiateca * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Open Access Week and Wikidata; Opening Culture and Heritage training * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: Wikimedia Côte d'Ivoire and Apsid-ci collaboration for Glam * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Looong summer is over * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Great first results in State Regional Archives and Wikiresident Group coworking * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Ireland report|Ireland report]]: Wikimedia Community Ireland Host WikiWomen Partner Meeting at Dublin's historical Port * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: Results of funded projects within Call GLAM 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wiki Loves Fashion in the Netherlands * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Biodiversity Information Standards Conference 2023 (TDWG2023) and the Entomological Collection Network Meeting (ECN2023) * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiMatejko, Internships, Open Heritage, folk costumes * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Open Access Week celebrations and an edit-a-thon to increase the visibility of black lusophone communities * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Dynamic October in Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/South Africa report|South Africa report]]: Edit-a-thon for Librarians at the annual Library and Information Association of South Africa 2023 Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Wikipedia for all of Sweden; Museums and Wikidata – why and how?; Photo memories from Stockholm and Rome; Negotiating Knowledge on Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programm * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/UK report|UK report]]: Good omens for a rosy future * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/USA report|USA report]]: Women in Environmental Justice; October WikiSalon * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: AvoinGLAM joins the long-awaited GLAM Wiki 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Let's Connect * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: Learning and sharing * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Wikimedia and Libraries User Group report|Wikimedia and Libraries User Group report]]: The Wikimedia and Libraries AI Salons * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 03:15, 11 November 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=25792228 --> == ''This Month in GLAM'': November 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue XI, November 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: Three-months of Wikimedian in Residence at the Qemal Baholli Public Library in Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: New partners in Rio and GLAM WikiCon * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Canada report|Canada report]]: WCNA 2023: an key event for North American users * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Wiki GLAM Conf and Bogotá Libraries Meeting * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/France report|France report]]: Edit-a-thon Le retour de la momie * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: Record edition of Wiki Loves Monuments in Italy * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Share your Data course, history month, REBOOT! and Dutch Public Domain Day event * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Summer students at Auckland Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki Conference, WikiMatejko * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Catalan culture and showcasing Wikimedia on both side of the Atlantic * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Wikipedians in Residence, GLAM Wiki Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: National Historical Museums of Sweden contributions; Photo memories from all over the world engage the community; Museum of medieval photo safari * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/UK report|UK report]]: Fifty article milestone * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: AvoinGLAM at GLAM Wiki 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: 3,000 medical images on Wikimedia Commons through the Helpdesk * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: 2023 Living Heritage elements are added to Wiki Loves Living Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 08:40, 11 Desember 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=25925124 --> == ''This Month in GLAM'': December 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue XII, December 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: Wiki Loves EuroPride in Albania 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Bosnia & Herzegovina report|Bosnia & Herzegovina report]]: A year in review ... * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Croatia report|Croatia report]]: 2023 in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Wiki-residents establishing meeting took place in December * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Germany report|Germany report]]: Go-ahead for Wikidata Project of GLAM institutions from Baden-Württemberg * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: WLM Local winners and funds for 2024 GLAM projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Auckland Museum summer updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: Intense end to a year of GLAM-Wiki activities in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Photo memories project concludes; Sörmlands museum passes 1000 uploads to Wikimedia Commons; Wikimedian in Residence supports an upload of music content; Subject terms from Queerlit; Wikidata for authority control: 3 years of work * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Program * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/UK report|UK report]]: 2023 in Review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/USA report|USA report]]: WikiConference North America 2023; TSU and USF; Philadelphia WikiSalon; Wikimedia DC Annual Membership Meeting; Wikipedia Editing 101 for All; NYC Hacking Night; Upstate NY workshop; Wikiquote She Said Project * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: Thank you for making Wiki Loves Living Heritage happen! * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Updates and invitation to test the Commons Impact Metrics prototype * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 05:25, 13 Januarie 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=26019095 --> == ''This Month in GLAM'': January 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue I, January 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Day in Albania 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Belgium report|Belgium report]]: First international public domain day celebration in Europe coming up on March 7 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: A legal infrastructure for sharing public collections in Brazil: the case of Midiateca Capixaba * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: January '24: Institute of Physics photos and Free culture discussion * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Finland report|Finland report]]: Photographing at the second half of 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/India report|India report]]: Documenting ASI (Archaeological Survey of India) Museums in Bihar * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Public Domain Day & Monumental Moments * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Aotearoa Wikipedian at Large, and Auckland Museum updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: An update on the Wikimatejko editing action and an invitation to the international community to join the action * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Unveiling Catrapilha: A ReacTive approach to GLAM content import * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Freedom of Panorama in Sweden * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/UK report|UK report]]: Indonesian praise for an Ottoman photograph of Arabia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/USA report|USA report]]: Wikipedia Day 2024; edit-a-thon; meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Events! Events! * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: New OpenRefine documentation for Wikimedia Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: WiLMa Updates, OpenRefine training, Biodiversity, and Librarians * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 02:00, 10 Februarie 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=26180968 --> == ''This Month in GLAM'': February 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue II, February 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: One village, One article in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Australia report|Australia report]]: On tour * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: News from Rio de Janeiro * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/France report|France report]]: Open Content Observatory letter * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Italy report|Italy report]]: Antarctic Writing Month and GLAM call * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: One Village, One Article Campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: WikiProject Te Papa Research Expeditions, wrapping up the Auckland / Tāmaki Makaurau local histories project, and the Aotearoa Wikipedian at Large * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiMatejko editing action; The eighth European GLAM Wiki coordinators meet up * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Spain report|Spain report]]: SMALL GLAM SLAM Pilot 1 Rapid Grant * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Working life museums * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/UK report|UK report]]: National Trust, Leeds 2023, and Khalili Foundation * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/USA report|USA report]]: Hacking Night; Seattle Meetups; Denver Huddle; Wikipedia Day LA; San Diego/February 2024; Supreme Court visit * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group February Monthly Highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Working with catalogues: a Wikidata volunteer’s perspective * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Updates on OpenRefine training and Wikisource Loves manuscripts * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 13:50, 10 Maart 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=26279731 --> == ''This Month in GLAM'': March 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue III, March 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: WikiGap Tirana 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Australia report|Australia report]]: Art+Feminism in Australia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgian Public domain day and Wiki Loves Heritage awards on March 7 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: A GLAM focus on Rio de Janeiro; Archivos en vigília * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Making the public domain visible on Wikidata; In Colombia Women are historical * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Italy report|Italy report]]: GLAM call winner projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: GLAMorousToHTML - a tool to list Wikipedia articles that include images from a given Commons category * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Update on Wikidata:WikiProject Te Papa research expeditions and the Wikipedian at Large * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland in March * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Sweden report|Sweden report]]: More photo memories – and the community is helping out; Yearly student project * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/UK report|UK report]]: A small problem with the Ottoman Empire * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/USA report|USA report]]: GLAM CSI and WikiPortraits launch and more meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group March monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: GLAMorousToHTML - a tool to list Wikipedia articles that include images from a given Commons category * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: WikiLearn course for OpenRefine on Wikimedia Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Learn to upload to Commons with OpenRefine and get up to date on the International Museum Day, GLAM CSI, WiLMa Network, and WikiWorkshop * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 01:56, 11 April 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=26483115 --> == ''This Month in GLAM'': April 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue IV, April 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: International Roma Day Editathon in Albania and Kosovo, 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Australia report|Australia report]]: New images from Central Australia on Wikimedia Commons, Library Science WikiProject students edit Wikipedia & 1Lib1Ref in Australia and New Zealand * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Library Month * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: 2023 became a promissing year for wiki-residents and partnerships in CR * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: International Roma Day Editathon in Albania and Kosovo, 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Informal GLAM hack session * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Te Papa research expeditions and the Wikipedian at Large * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Climate Changes and GLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland in April * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Spain report|Spain report]]: SMALL GLAM SLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Sweden report|Sweden report]]: 100 000 bildminnen; Metabase * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/UK report|UK report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/USA report|USA report]]: Heaven on Earth at last? * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group April monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: AI Sauna quick reflection * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: OpenRefine online courses in more languages, and certified trainers * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: OpenRefine course in three more languages and International Museum Day challenges * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 06:43, 11 Mei 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=26483115 --> == ''This Month in GLAM'': May 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue V, May 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: Summer of Wikivoyage Edit-a-thon in Kruja; Traditional Albanian food photography competition * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Open licensing guide from Midiateca Capixaba; Activities in Rio de Janeiro; First batch from LabDOC; New batch from NeuroMat; Hercule Florence photowalk * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: International discussion on the role of media and new GLAM partnership on the horizon * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/India report|India report]]: Digitization concludes for Behar Herald and a digitization workshop held for libraries in Maharashtra * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Italy report|Italy report]]: Edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Summer of Wikivoyage Edit-a-thon in Kruja & Traditional Albanian food photography competition * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: WikiconNL 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Architecture Edit-a-thon, Wikidata Te Papa research expeditions project and 1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland in May * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Portugal report|Portugal report]]: The Search for the Lost Manuscripts * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/UK report|UK report]]: Our first Igbo language article * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Article campaigns for Ukrainian librarians, partnership with a national library * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/USA report|USA report]]: WikiPortraits & Edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group May monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/GLAM Wiki Meta pages revamp|GLAM Wiki Meta pages revamp]]: GLAM Wiki Meta pages kicking off the Working Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Introducing Alice Kibombo, a new dataset, and more * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 14:26, 9 Junie 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=26893904 --> == ''This Month in GLAM'': June 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue VI, June 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: Wiki Loves Living Heritage in Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Australia report|Australia report]]: Partner Project between Wikimedia Australia, the Australian and New Zealand Society of Indexers (ANZSI) and the School of Information and Communication Studies at Charles Sturt University (CSU SICS) * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Mato Grosso * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Germany report|Germany report]]: GLAM digital with the August Bebel Institute - "Wiki Loves Democracy Part III" and new GLAM-on-Tour-Film released * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: 2024 Half-a-year in Review * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Italy report|Italy report]]: Open science conference and Wikimedians in Sicily * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Wiki Loves Earth in Albania & Kosovo, 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: WikiProject Te Papa Research Expeditions and WikiProject IBC 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Climate Changes Edit-a-thons by Wikimedia MKD * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland in June * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Serbia report|Serbia report]]: News in GLAM Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/UK report|UK report]]: Using Wikipedia in interfaith education * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/USA report|USA report]]: GLAM CSI user stories feedback requested and US events * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group June monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Bridging Digital Art Practices with Institutional Archives: professional knowledge exchange on digital art archiving * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: 20th Century Press Archives – history in newspaper clippings, made accessible by ZBW and Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 02:30, 12 Julie 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=27031050 --> == ''This Month in GLAM'': July 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue VII, July 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: For what matters most for your community * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Mid-term digitization update * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Structuring Wiki Loves Monuments through a Wikidata portal * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Canada report|Canada report]]: CCA Hosts Inaugural Wiki Edit-a-Thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Germany report|Germany report]]: The flight over the "Rosinenbomber" - drone deployment for Free Knowledge; Kicking off a German-language community of practice for building cultural heritage linked open data with the wikimedia projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/India report|India report]]: GLAM partner ventures into 'Digitisation Plus' programs with Wikimedians * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Prompting what's most important - our community in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: WikiProject International Botanical Congress 2024, a presentation to the Natural History Museum, London & Kew Gardens staff and a Research expeditions edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/UK report|UK report]]: Translations galore * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/USA report|USA report]]: Wikicurious WikiNYC Civic Hall; San Diego 111; #5WomenArtists campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group July monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Special story|Special story]]: GLAM GLobal meetup & GLAM Global Calls * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 02:59, 12 Augustus 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=27242105 --> == ''This Month in GLAM'': August 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue VIII, August 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Vacancy Wikimedian in Residence for Wikipedia on Aruba - Aruba on Wikipedia project * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Technology and biodiversity: “Amazonian Knowledge on Wiki” * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Colombia in Wikimania Mood * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Cooperation between National Library and Wikimedia CR was presented at Wikimania 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/India report|India report]]: Wikimedians-in-residence assigned to add lexicographical data of 5 endangered languages of West Bengal * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: 10 reasons why the National Library of the Netherlands moved its Wikimedia-related publications from SlideShare to Zenodo, and keeps them on Wikimedia Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Looking for Aotearoa's next roving Wikipedian, a Wikidata Te Papa research expeditions publication & the Wikidata WikiProject IBC follow-up workshop * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: An insight of Wkikimedia MKD's 2024 GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/UK report|UK report]]: Indonesian Featured Article award * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/USA report|USA report]]: Wikimania report and meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group August monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Special story|Special story]]: Global GLAM Wiki Meetup - Future meetings and outcomes * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: AvoinGLAM at Wikimania * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Content Partnerships Hub at Wikimania; The Helpdesk; Metabase; UN collaboration day * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Commons Impact Metrics, WikiLibCon25, and WikiConference North America * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10:48, 11 September 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=27310248 --> == ''This Month in GLAM'': September 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue IX, September 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikimedian in Residence at Elbasan’s Ethnographic Museum in Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Argentina report|Argentina report]]: GLAM and communities * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Australia report|Australia report]]: Artbank's edit-a-thon for gender equity in Australian visual arts * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Project 'Belgian distilleries as Linked Open Data' completed * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Photowalks for Wiki Loves Monuments 2024 at five corners of Brazil * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/France report|France report]]: 4th edition of the Label Culture Libre * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/India report|India report]]: Digitization at the Museum of Santal Culture, Federation Hall Society Library and Cultural Heritage and Literature in Meghalaya * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Report on the Wikidata WikiProject International Botanical 2024, Conference report for SPNHC-TDWG 2024 and the upcoming New Zealand species edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Spain report|Spain report]]: Wiki Takes Rural Archaeology * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/UK report|UK report]]: Wiki content in interfaith education * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/USA report|USA report]]: Banned books and more * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group September monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Special story|Special story]]: Global GLAM calls from November: short survey, and register! * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11:38, 10 Oktober 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=27548598 --> == ''This Month in GLAM'': October 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue X, October 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: Wiki Loves Monuments in Albania and Kosovo, 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Amazon holotypes: how the species were discovered * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Canada report|Canada report]]: FIMS Graduate Library Wiki Club Lunch & Learn * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Colombia report|Colombia report]]: ¿Por qué y para qué usar Wikidata en Colombia? / Why and for what purpose should Wikidata be used in Colombia? * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Italy report|Italy report]]: Empowering Italian GLAMs * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Edit-a-thon at the City Museum of Mitrovica * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Latvia report|Latvia report]]: Wikidata Workshop 2024: National Library of Latvia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Highlights from the Third Wiki Loves Fashion Campaign in the Netherlands * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Auckland Museum Wikimedian in Residence, Te Maori edit-a-thons & NZ Species edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: WIKIMEDIA MKD's successful GLAM programme! * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Spain report|Spain report]]: General Archive of the Palace * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/UK report|UK report]]: Memory of the World baseline * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/USA report|USA report]]: October meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group October monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: European encounters * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Baseline report * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Wikidata's 12th birthday celebration * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 15:19, 10 November 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=27687486 --> == ''This Month in GLAM'': November 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue XI, November 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: Minigrant and Photowalk Projects in Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Winners of WLM 2024 Brazil * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Canada report|Canada report]]: WikiConvention francophone 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Croatia report|Croatia report]]: deGrowth in N0vember * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Visual memory presented with collections of East Bohemia Museum in Hradec Kralove * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/India report|India report]]: Digitization starts at Rammohun Library and Free Reading Room * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Italy report|Italy report]]: Wrap up the nine projects funded by 2024 GLAM call and Italian Wikidata Days * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: NZ Species Editathon, OEGlobal 2024 and Auckland Museum's Summer Students * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Summary of Wikidata Days 2024: Librarians don’t need hammers, they need Wikidata * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/UAE report|UAE report]]: Highlighting the Impact of Wiki Loves Monuments 2024 in UAE * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Wikimedia UAE and Librarians report|Wikimedia UAE and Librarians report]]: Empowering Knowledge: Librarians and Wikimedia at DILC 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/UK report|UK report]]: Middle-Eastern history and interfaith education * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/USA report|USA report]]: November meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group November monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Winter Festival * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Wikidata and Wikipedia improvements * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 21:45, 10 Desember 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=27942378 --> == ''This Month in GLAM'': December 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue XII, December 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: The Patrolling Edit-a-thon in Albania and Kosovo, 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Last activities of 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Catrapilha in action: Uploading the Porto Alegre image feed * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/India report|India report]]: Living GLAM project on Santali culture continues in West Bengal * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: From SlideShare to Zenodo & How Dutch Wikipedia uses the Digital Library for Dutch Literature * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikdata module, Auckland Museum student progress, and the Wikipedian at Large * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Digitization of Heritage Archives in Nigeria * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Conference for GLAM employees in Skopje * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Wikimedia Portugal and Wiki Editoras Lx Collaborate on a Wiki GLAM, Culture, and Heritage Conference for 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/UK report|UK report]]: 2024 in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/USA report|USA report]]: December meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Public Domain Day report|Public Domain Day report]]: Public Domain Day 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group December monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Ways forward * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 13:01, 11 Januarie 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28033195 --> == ''This Month in GLAM'': January 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue I, January 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Africa report|Africa report]]: Guinea-Bissau Heritage from Commons to the World * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikimedian in Residence at the Qemal Baholli Public Library in Elbasan (October - December 2024) * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Wikipedia on Aruba project has officially begun! * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Maranhão * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Germany report|Germany report]]: Exploring Wikidata & Building Community for Cultural Heritage Professionals * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Celebrating Public Domain Day 2025 in Indonesia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: New Wikimedia Italia Grant for GLAMs * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: 3 Million Dutch Cultural Heritage Images in Commons & 400,000 RCE images now in higher resolution & Usage of DBNL in Dutch Wikipedia articles * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Student led Edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki 2024 in Poland: Achievements, Collaborations, and Impact * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Wikimedia Serbia: Advancing GLAM collaborations and digital heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/UK report|UK report]]: Cairo Geniza * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/USA report|USA report]]: Wikipedia Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group January monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Special story|Special story]]: Join the Global GLAM Call – Tuesday, February 11th, 13:30 UTC! * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: To the front page! * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Wikidata at WikiLibCon 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 23:23, 9 Februarie 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28125057 --> == ''This Month in GLAM'': February 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue II, February 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Celebrating the English Wikipedia’s Birthday in Albania! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgium Public Domain Day and Dance Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki and COP30 in the Amazon rainforest * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Germany report|Germany report]]: GLAM digital and seminar on Jewish life * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: GLAM call and Progetto cultura * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: [GLAM metrics] Usage of Delpher in Dutch Wikipedia articles * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikipedia podcast episode, Trilepidea newsletter article, and the Wikipedian at Large * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD GLAM program for 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/UK report|UK report]]: Islamic and Jewish history * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: GLAM news from Ukraine – events for libraries, #1Lib1Ref, launch of a larger GLAM product * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/USA report|USA report]]: February meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group February monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Connecting Media Art Archives * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: 5.1 million image views * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Wikidata event: Data Reuse Days 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Wikisource Conference 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikimedia and Libraries User Group report|Wikimedia and Libraries User Group report]]: Wikimedia + Libraries International Convention 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 16:52, 10 Maart 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28357408 --> == ''This Month in GLAM'': March 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue III, March 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: WikiGap in Albania 2025, and essential initiatives for free knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Archives and Human Rights activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: International Women's Day, Wikipedia officially recognised as Digital Public Good and invitation for the General Assembly * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Every Book Its Reader is coming * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: New Horizons of Czech GLAM Partnerships in 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/France report|France report]]: Archivist Forum 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Ten winners of Wikimedia Italia 2025 GLAM call * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: International Womensday; New Wikimedian in Residence at Maastricht University * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: What's on at Auckland Museum, and International Women's Day at University of Otago * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: GLAM in Africa, a Nigerian narrative in knowledge decolonization a case study of Benin City * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Switzerland report * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/UK report|UK report]]: Gold in Bengali and Diversity in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/USA report|USA report]]: Women's History month * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group March monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Manuscripts of Mali * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Creating an OpenRefine Wikimedia Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 09:01, 9 April 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28408819 --> == ''This Month in GLAM'': April 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue IV, April 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Event for International Roma Day 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: Highlighting Feminist and women's histories and a Wiki Day at the South Australian Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Catalan areas report|Catalan areas report]]: Campaign to document the 2025 Falla monuments in Valencia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Wikidata and Research * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Open Collection Highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Architecture, BHL, and the Commons Workflow * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Strengthening Cultural Heritage through Partnerships and Knowledge Sharing: Insights from World Heritage Day in Nigeria * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD's new GLAM collaborations and activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Scholarships and Call for Sessions Proposals for GLAM Wiki 2025 will open soon: Stay tuned! * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAM Highlights from Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: FemNetzCon 2025; GLAM Meeting Biel/Bienne; Digi Archive * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/UK report|UK report]]: Mapping Museums / Art in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/USA report|USA report]]: April meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group April monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Surging forward in Spanish and Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 20:53, 11 Mei 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28668932 --> == ''This Month in GLAM'': May 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue V, May 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Enhancing the LGBTQ+ content in Albanian Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgium Public Domain Day and Dance Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Video resource on Wikimedia Brasil and Casa de Oswaldo Cruz Partnership Released * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Croatia report|Croatia report]]: SPRINGing back activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: National Library of the CR events and important guests * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Europe report|Europe report]]: DARIAH DHwiki WG coming activity * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/India report|India report]]: GLAM project starts with Nanda Talukdar Foundation at Jorhat, Assam * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: GLAM Wiki Month 2025 in Indonesia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: From charts to concrete * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Traditional Albanian Food Photography Competition 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Update from Auckland Museum; Let the Wikifying Commence; Listful Thinking * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Architectural Folklore Campaign Series * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Celebrating Museums and strengthening #1Lib1Ref connections * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Spain report|Spain report]]: Some news from Spain * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: International Museum Day 2025; CoCreation PTT-Archive; Scoring Girls * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/UK report|UK report]]: The 18th language * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Spring GLAM news from Ukraine – first major survey for GLAM institutions & yet another successful #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/USA report|USA report]]: May meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group May monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Preparing the data upload * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 06:00, 10 Junie 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28809506 --> == ''This Month in GLAM'': June 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VI, June 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: Celebrating Communication History and Women Artists through Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public Domain Day in Europe 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Expanding Data on Maranhão's Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: First call of Science Month at Wikipedia in the Czech Republic wrapped-up * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/France report|France report]]: WiR and science&GLAM tour in France * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Another publication from Grant for GLAM Indonesia program & Minangkabau Wikisource Competition upadates * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Isoseismals & Icons * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Celebrating Albanian Cuisine Through Photography: Winners of the 2025 Contest Announced! * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Mexico report|Mexico report]]: Open Cultural Data Hackathon in Puebla * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikifying the International Congress of History of Science and Technology; Librarians and Wikipedia; NZ species edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Mapping Heritage Buildings on Wikidata and Wiki Heritage Fellowship * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD Strengthens Ties with Academic Institutions: A Wikimedian-in-Residence at the Institute of Macedonian Literature * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Registration is now open for GLAM WikiCon 2025! * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: June highlights from Wikimedia Serbia and beginning of new accredited seminar * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: International Archives Week 2025; SAPA Performing Arts; GLAM Meeting Biel/Bienne * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/UK report|UK report]]: New Featured Pictures * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/USA report|USA report]]: June meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL Transition update, LivingData2025 and Women Genera paper * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Data upload achieved * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Wiki Knowledge Park report|Wiki Loves Ramadan 2025 report]]: Celebrating Heritage and Faith: Wiki Loves Ramadan 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 15:35, 12 Julie 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28966332 --> == ''This Month in GLAM'': July 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VII, July 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: 10 years of Wikimedians of Albanian Language User Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Wikipedia on Aruba – From Island to Archive: Aruba’s Journey on Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: De Standaard Solidarity Prize and How to Upload Artwork * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Wartime * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Expanding Access to Heritage Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki 2025: Program Highlights & Volunteer Call * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: July in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Poster Exhibition, Screening Public Viewing, Women Memorials * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/UK report|UK report]]: Japanese art in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/USA report|USA report]]: Wikinics & Edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL blog by Tiago Lubiana, BHL Wikimedian in Residence, and news on the BHL transition * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Introducing Oulu Löyly – we want to hear your thoughts! * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Getting the message out * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Culture & Heritage team transitioning to broader Content Enablement team * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 19:59, 11 Augustus 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29083949 --> == ''This Month in GLAM'': August 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VIII, August 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos campaign 2025 in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Expanding Cultural Heritage in Brazil: School communities, Wikisource course, GLAM-Wiki Impact and Wiki Takes Alcântara * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/India report|India report]]: Digitization starts at two more libraries in West Bengal * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Grant for GLAM Indonesia is open! * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: From food festivals to PhD courses: Wikimedia in Italian academia * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: NZ species edit-a-thons, a scholarly article, a course, and Auckland Museum editors at Wikimania * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Highlights from Wiki Heritage Fellowship and Policy Advocacy in Nigeria * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wiki Loves Film – Collaboration with MakeDox Film Festival * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiChełmoński: When Wikipedia Becomes a Guide in the Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: BAM Hackathon, 3D for Cultural Heritage, Wiki Cite * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/UK report|UK report]]: Working towards more image sharing * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/USA report|USA report]]: Wiknics * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: News on BHL transition and updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Steps towards a sustainable cultural commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: A pivotal month * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Wikisource Reader app released on Google Play Store * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 18:25, 11 September 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29253474 --> == ''This Month in GLAM'': September 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue IX, September 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia edit-a-thon at the Skampa Theater in Elbasan, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Wikipedia on Aruba Initiative: Building Knowledge and Visibility * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: State Library Victoria WikiFest * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Make cultural heritage freely accessible, Hasselt's collections shine online & Let's give women a voice on Wikipedia! * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Hidden heritage unveiled: science, history and nature on Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wikimedia Commons birthday content donation * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikimedian in Residence at the Bioeconomy Science Institute & Wikiproject NZ Women in Architecture * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Expanding Access to Culture and Knowledge through Key Partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiChełmoński: the Special Guided Tour at the National Museum in Krakow * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki 2025: Join the Conference Online and Explore Lisbon’s Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: LibreABC, Feminist Voices, Grade Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/UK report|UK report]]: Awards season * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/USA report|USA report]]: September edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: The Memory of the World wiki challenge * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12:46, 9 Oktober 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29409147 --> == ''This Month in GLAM'': October 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue X, October 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: From a small language to Wikipedia's Biggest, Share Your Story with the Industry Museum and War Diaries * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Autumn activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: WikiCommon community meet-ups, Wikisource trainings, and the announcement of Grant for GLAM Indonesia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Open culture on stage * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Mexico report|Mexico report]]: How Wikimedia México is training cultural and government institutions as wikimedians. * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Open Topstukken project concludes; Network Archives Design and Digital Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Granny's Wonderful Chair, Preparing for Auckland Museum Wiki Summer Students and an the ASBS Introductory Wiki Webinar * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Report on Participation at the 12th International Youth Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: Promoting Open Data and Digital Commons in Culture and Research * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki Conference 2025 Wrap-Up * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: October in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: DaSCHcon, 3D, Wiki GLAM conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/UK report|UK report]]: A look at Grokipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/USA report|USA report]]: October edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: LivingData 2025, GLAMWiki and a "collector" Wikidata property proposal * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: International outreach * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Sustainable CultureConnect Project report|Sustainable CultureConnect Project report]]: Sustainable CultureConnect: Empowering Youth and Preserving Heritage through Open Knowledge and Leadership * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11:29, 10 November 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29516862 --> == ''This Month in GLAM'': November 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue XI, November 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Call for volunteers, Computer's Day and upcoming events * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Czech Radio and Wikimedia CZ launched cooperation * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Our Activities in November * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Wrap up of the 2025 GLAM call * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ASBS 2025 Conference, a NZBSI Wikimedian in Residence update & Auckland Museum Summer Students * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD and Cultural Institutions: A Year of Growth, Content, and Collaboration * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM Wiki 2025 conference, WiR Meeting and the First National Institute of Museums Training on GLAM–Wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: IT Wikicon, Faces and Masks, Matrimoine @ Genève * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/UK report|UK report]]: Awards season- again! * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/USA report|USA report]]: November edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Here to Help: The Next Stage of the Content Partnerships Hub * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Enriching the data set * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 04:21, 11 Desember 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29692345 --> == ''This Month in GLAM'': December 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue XII, December 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/From the team|From the team]]: Global GLAM Calls Continue in 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikimedian in Residence, 2025, in Elbasan Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Resume of the year * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: AMaGA partnership, signing the Open Heritage Statement and South Australian Museum Partner Project * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public Domain Day 2026, Circus Heritage and Fosdem * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Preparándonos para celebrar el día del dominio público - Getting ready for the Public Domain Day celebration * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Exploring Italy and Unlocking Its Heritage: Touring Club Italiano and GLAM Call 2026–2028 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ASBS 2025 Conference follow-up Wiki webinar & Auckland Museum student update * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: Public Domain, Conferences, and Conversations on Open Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAM on Tour Bellinzona, Xmas Event, GLAM Wiki Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/UK report|UK report]]: 2025 in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/USA report|USA report]]: December meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Public Domain Day report|Public Domain Day report]]: Public Domain Day 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: 2025 in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12:58, 12 Januarie 2026 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29895284 --> == ''This Month in GLAM'': January 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue I, January 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/From the team|From the team]]: Wikipedia at 25 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Pap-Wikipedia Turns 20: A Milestone for Papiamento/u Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Celebrando el día del dominio público 2026/Celebrating the public domain day 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/France report|France report]]: Wikipedia's Birthday in France * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Germany report|Germany report]]: Gifted by our friends: Loads of presents for Wikipedia25 by German and Austrian GLAMs * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Activities in December-January * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Knowledge in action: Barindelli collection and Wikipedia 25 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Image donation Dutch Book History * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Auckland Museum Student Edit-a-thon, the NZBSI Wikimedian in Residence project, and other residencies * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: GLAM Program of Wikimedia MKD – 2026 Overview * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Explore Historic Portraits from the Museum of Photography in Kraków * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: January in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Museum in Chiasso, Alpine Museum, Women Monuments * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/UK report|UK report]]: Sharing more of the Enamels of the World * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Map the GLAM report|Map the GLAM report]]: Wiki and GLAM: Harnessing Knowledge to Foster Gender Equality * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Manuscripts on Arabic Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Two key Wikidata Requests for Comments, relevant for future GLAM-Wiki work * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 08:34, 11 Februarie 2026 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30055818 --> == ''This Month in GLAM'': February 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue II, February 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/From the team|From the team]]: GLAM in 2026 is calling to action! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Belgium report|Belgium report]]: A photo safari through Wiki Loves Fashion & a rescue mission with Mission Gourmande! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: National Library overview of 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Cultural Heritage and Memory: 2026 GLAM Call and Executed Renaissance Edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Farewelling the Auckland Museum Summer Students and an update on the NZBSI WiR * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Wikipedia in Cultural Marketing at Crash Mondays Warsaw * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: February in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: Wikidata in the GLAM context II * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Neocomensia, SAPA, Atelier Winterthur, GLAM-on-Tour Disentis * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/UK report|UK report]]: New content in African and Asian languages * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Focus on Indigenous issues * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 00:52, 12 Maart 2026 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30232291 --> == ''This Month in GLAM'': March 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue III, March 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/From the team|From the team]]: GLAM in Equinox * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikigap 2026 in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Celebrating 20 Years of Papiamentu/o Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Bolivia report|Bolivia report]]: The Family Treasures Project Returns, with New GLAM Partners * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Folklore Brazil defines six categories to represent Brazilian culture on Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Architecture in the public domain in libraries in Nariño/Arquitectura en dominio público en bibliotecas nariñenses * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Main Wikimedian in Residence report for 2025 is here * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Germany report|Germany report]]: Art History Loves Wiki 2026 – digital/local. collection loves wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/India report|India report]]: Collaboration resumes with the British Library for Bangla Wikisource * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: 2026 winners projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand Bioeconomy Science Institute Wikimedian in Residence update, a letter published in Nature & Architecture + Women NZ * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD's GLAM Highlights: Botany and Beyond * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Portugal report|Portugal report]]: March in Portugal * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: March in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Looking for similar images * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAM Wiki Group, Donna, CoCreation PTT-Archive * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/UK report|UK report]]: CILIP MDG 2026 Conference, Library meetups and the World's Enamels * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Spring 2026 news from Ukraine – Wiki Loves Folklore & more #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/USA report|USA report]]: MoMA's International Traveling Exhibitions and Wikidata on the LD4 Arts Affinity Group April Community Call * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHL-Wiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Oulu Löyly * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Indigenous languages on the Main Page * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 18:20, 9 April 2026 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30344683 --> == ''This Month in GLAM'': April 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue IV, April 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/From the team|From the team]]: How the GLAM Community Can Shine in the 2026–27 Annual Plan * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: International Roma Day 2026 in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Argentina report|Argentina report]]: WikiConf Argentina and GLAM projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Asia report|Asia report]]: Documenting and citing oral knowledge in audio and video * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Australia report|Australia report]]: WikiCon Australia, ICIP, Orphan works and Trans-Tasman partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wikimedia Brasil publishes book on the power and challenges of free knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: We celebrate Public Domain Day with an expert panel / Celebramos el día del dominio público con un Panel de expertas * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Ongoing and New GLAM-Wiki Projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Wartime event at Auckland Museum & an update for WiR NZBSI * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Wikimedia Commons Upload Campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD in Action: Digitization, Wikisource and Educational Workshops * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki Developments: Residencies, Partnerships and Audiovisual Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: April in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Le Donne di Villa Massimo * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/UK report|UK report]]: A tenth-century Quran and Islamic Art in Urdu * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/USA report|USA report]]: Wiki MIT launches and US meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Update on the BHL Annual Meeting 27 April - 1 May & BHL Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Eight new articles on MoW inscriptions * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 13:51, 11 Mei 2026 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30513880 --> == ''This Month in GLAM'': May 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue V, May 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/From the team|From the team]]: May Global GLAM Call Recording and June Call Announcement * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Australia report|Australia report]]: Celebrating #1Lib1Ref Australasia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: GLAM Connection: Fashion, History, and Biodiversity in May * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/France report|France report]]: New Wikimedian in Residence * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Connecting the Arctic and Sicily through Wikimedia Projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Mexico report|Mexico report]]: How the cultural, governmental, educational, and museum sectors contributed in unison to Wikimedia projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Setting up your own platform (part 1): from wish to the creation of a wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ESEAP Conference 2026 and the NZBSI WiR update * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD Shares GLAM Experience at International Conferences * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Partnerships, Participation, and Open Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: May in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: El Prado en femenino III * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Museum for Communication, Panel IMD, Wikipedia Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/UK report|UK report]]: Early Qurans on the front page of Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Special story|Special story]]: New tools for multilingual audio, video and metadata * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: New articles in Urdu * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 21:22, 12 Junie 2026 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30636889 --> == ''This Month in GLAM'': June 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue VI, June 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/From the team|From the team]]: Tools, tech, and Wikimania * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Argentina report|Argentina report]]: New digitization partner * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Bangladesh report|Bangladesh report]]: International Museum Day Edit-a-thon and Workshop held in Dinajpur, Bangladesh * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Postal Mission on Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Empowering Institutions through Wikisource Education and GLAM Capacity Building * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Bridging the gap between labs and Wikipedia: continuing cooperation with FZU * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Egypt report|Egypt report]]: From Museum Celebrations to Archival Documentation * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Finland report|Finland report]]: Northern Wikimedist meetup in Oulu * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/France report|France report]]: #1lib1ref Recap and International Archives Week * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Heritage and Community Action * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Mexico report|Mexico report]]: Open GLAM in Puebla * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Interview with Olaf Janssen, Wikimedia coordinator of the KB, National library of the Netherlands * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: BAU at Auckland Museum, Otago Uni Library Life and the NZBSI WiR is complete * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Collaboration with the Botanical garden at the Faculty of Natural Sciences and Mathematics in Skopje * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Poland Report: New Partnerships, Conferences, and Wikimedians in Residence * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Opening the Doors of Serbian Heritage: Wikimedia Serbia’s Recent GLAM and Wikidata Successes * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: GLAM Labs Futures 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Finnish-Swedish cooperation * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Exhibition, International Archives Week Panel * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/UK report|UK report]]: Ninth Good Article from Khalili partnership * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/USA report|USA report]]: Philadelphia WikiSalon * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Is the sauna still hot? * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: New articles * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 22:35, 11 Julie 2026 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30773577 --> == ''This Month in GLAM'': July 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue VII, July 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/From the team|From the team]]: July and Wikimania Have Come and Gone * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Strategic Workshops, Academic Publications, and Bidding Farewell to NeuroMat * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Colombia at Wikimania 2026: panel on how the far-right affects open knowledge institutions * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Egypt report|Egypt report]]: From Al-Ahram to Zamalek: Exploring Archives and Art Galleries * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/France report|France report]]: GLAM Presentations at Wikimania 2026 + Wiki Fashion Show * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Launch of Wikifying a Conference handbook; Wikipedia Workshop at Te Toi Uku * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki partnerships continue opening collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: At Wikimania and copyright process * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Faces and Masks - the interwoven relation, Wikimania Paris * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/UK report|UK report]]: Wikimania report + New articles in Hindi * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/USA report|USA report]]: GLAM USA Report (Past & Upcoming) * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Academic paper in preparation * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Wiki Knowledge Park report|Wiki Knowledge Park report]]: Preserving Islamic Cultural Heritage: The GLAM and Metadata Impact of Wiki Loves Ramadan 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 00:04, 12 Augustus 2026 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30901934 --> == ''This Month in GLAM'': August 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue VIII, August 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/From the team|From the team]]: Hot August/Cold August * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Love Monuments and new phase of Museu Paulista collaboration * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Catalan areas report|Catalan areas report]]: The Catalan public domain: An application to identify Catalan works in public domain * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Explore the Colombian public domain app: Browse works an authors in the public domain * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Wikimedia CR introduces new members of GLAM/partnership team * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Egypt report|Egypt report]]: Egypt’s GLAM Team Brings Egyptian Postal History and Public Libraries to Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: The Musical Heritage of the Santa Cecilia Conservatory * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand Thesis Project Update and the upcoming TDWG 2026 conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Connecting Culture and Free Knowledge - Wikimedia MKD’s GLAM Partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: August in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Summer, Follow-up in Aarau, CoCreation * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/UK report|UK report]]: Wikimedia gets Gazetted + Islamic Calligraphy on English Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: OpenGLAM Summer 2026 in Ukraine * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/USA report|USA report]]: GLAM USA Report (Past & Upcoming) * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHL-Wiki working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Ghana national register * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Wikimedia Commons report|Wikimedia Commons report]]: Media loading change affects Commons Impact Metrics and GLAM analytics * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 08:37, 11 September 2026 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=31028447 --> 60ksm970ud8ci15w0eo18w4z4cwjm49 0 191510 2966400 2956735 2026-09-11T09:56:20Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966400 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketspan | naam = Hongkong | beeld = Kenteken van die Hongkongse nasionale krieketspan.svg | byskrif = Kenteken van die Hongkongse nasionale krieketspan | bynaam = | konferensie = [[Krieket Hongkong]] (CHK) | kaptein = [[Yasim Murtaza]] | afrigter = {{vlagikoon|Sri Lanka}} [[Kaushal Silva]] | stad = [[Hongkong]] | gestig = 1969 | tuisgrond = Mission Road Ground | kapasiteit = 3&nbsp;500 | toetsstatusjaar = | ikr_status = Assosiaatlid | ikr_aansluiting = 1969 | ikr_streek = [[Asiatiese Krieketraad|AKR]] (Asië) | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = | beste_edi-rang = | t20i-rang = 24ste | beste_t20i-rang = 11de (op 31 Augustus 2015) | eerste_toets = | mees_onlangse_toets = | aantal_toetse = | aantal_toetse_vanjaar = | toetsrekord = | toetsrekord_vanjaar = | eerste_edi = t {{Cr-BD}} op [[Singalese Sportklub-krieketveld]], [[Colombo]]; 16 Julie 2004 | mees_onlangse_edi = t {{Cr-IN}} op [[Doebai Internasionale Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]]; 18 September 2018 | aantal_edis = 26 | aantal_edis_vanjaar = 0 | edi-rekord = 9/16 (36,00%)<br />(0 gelykop, 1 onbeslis) | edi-rekord_vanjaar = 0/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wb_verskynings = 0/13 | wb_eerste = | wb_beste = | wbk_verskynings = 8 | wbk_eerste = 1982 | wbk_beste = 3de plek (in 2014) | kt_verskynings = 0/9 | kt_eerste = | kt_beste = | eerste_t20i = t {{Cr-NP}} op [[Zohur Ahmed Chowdhury-stadion]], [[Chittagong]]; 16 Maart 2014 | mees_onlangse_t20i = t {{Cr-LK}} op [[Doebai Internasionale Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]]; 15 September 2025 | aantal_t20is = 119 | aantal_t20is_vanjaar = 19 | t20i-rekord = 53/61 (45,68%)<br />(2 gelykop, 3 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 8/9<br />(1 gelykop, 1 onbeslis) | wt20-verskynings = 2/10 | eerste_wt20 = [[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] | beste_wt20 = Eerste rondte (in [[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] en [[T20I-wêreldbeker 2016|2016]]) | wt20k-verskynings = 7 | eerste_wt20k = 2012 | beste_wt20k = 4de plek (in 2015) | h_patroon_la = | h_patroon_b = | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = | h_liggaam = | h_regterarm = | h_broek = | a_patroon_la = _blackborder | a_patroon_b = _hkg_ac25 | a_patroon_ra = _blackborder | a_patroon_broek = | a_linkerarm = FF0000 | a_liggaam = FF0000 | a_regterarm = FF0000 | a_broek = 000000 | t_patroon_la = | t_patroon_b = | t_patroon_ra = | t_patroon_broek = | t_linkerarm = | t_liggaam = | t_regterarm = | t_broek = | a_titel = Lys A en T20I-klere }} {{Chinese name |titel = Hongkongse nasionale krieketspan |beeld = |onderskrif = |beeldbreedte = |TChinees = 香港板球男子代表隊 |VChinees = 香港板球男子代表队 |Pinyin = ''Xiānggǎng Bǎnqiú Nanzǐ Dàibiǎoduì'' |WadeGiles = |Kantonees = |Jyutping = ''Hoeng1gong2 Baan2kau4 Naam4zi2 Doi6biu2doi6*2'' |TaiwanHakka = |Minnanyu = |ander = |betekenis = }} Die '''Hongkongse nasionale krieketspan''' ([[Chinees]]: [[Tradisionele Chinese karakters|Tradisionele karakters]]: 香港板球男子代表隊, [[Vereenvoudigde Chinese karakters|Vereenvoudigde karakters]]: 香港板球男子代表队, [[Pinyin]]: ''Xiānggǎng Bǎnqiú Nanzǐ Dàibiǎoduì'', [[Jyutping]]: ''Hoeng1gong2 Baan2kau4 Naam4zi2 Doi6biu2doi6*2'') is die nasionale [[krieket]]span wat die spesiale administratiewe streek van die [[Volksrepubliek China]] [[Hongkong]] in internasionale krieket verteenwoordig. Hulle word bestuur deur [[Krieket Hongkong]] (''CHK'', van Engels: ''Cricket Hong Kong''; Chinees: 香港板球) wat in 1969 ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) geword het.<ref name="CAP">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/58.html |title=Hong Kong |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203105705/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/58.html |archive-date=3 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hongkong het sy eerste krieketwedstryd in Maart 1866 gespeel.<ref name="History">{{en}} {{cite web |url=http://uk.cricinfo.com/db/NATIONAL/ICC_MEMBERS/HKG/HISTORY/CHRONOLOGY.html |title=Chronology of Hong Kong cricket |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=20 Junie 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040620195448/http://uk.cricinfo.com/db/NATIONAL/ICC_MEMBERS/HKG/HISTORY/CHRONOLOGY.html |archive-date=20 Junie 2004 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hongkong is tradisioneel een van die sterker Asiatiese nasionale krieketspanne buite [[Suid-Asië]]. Hongkong het sy eerste [[Internasionale eendagwedstryd|EDIs]] tydens die Asiatiese Beker 2004 gespeel,<ref name="History" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/HongKong/Odis/Odi_List.html |title=List of Hong Kong ODIs |publisher=Cricket Archive |accessdate=12 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081012041745/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/HongKong/Odis/Odi_List.html |archive-date=12 Oktober 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en in Januarie 2014 is, nadat hulle tydens die [[Krieketwêreldbeker]]kwalifisering 2014 derde geëindig het, aan hulle EDI-status tot in 2018 toegeken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.icc-cricket.com/news/2014/media-releases/77919/scotland-and-uae-battle-lock-horns-in-final-of-icc-cwcq-2014 |title=Scotland and UAE battle lock horns in final of ICC CWCQ 2014 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=31 Januarie 2014 |accessdate=31 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140131233903/http://www.icc-cricket.com/news/2014/media-releases/77919/scotland-and-uae-battle-lock-horns-in-final-of-icc-cwcq-2014 |archive-date=31 Januarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die span het in November 2013 [[Twintig20|T20I]]-status verkry, nadat hulle vir die [[T20I-wêreldbeker 2014]] gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/21667528/hong-kong,-netherlands-world-t20 |title=Hong Kong, Netherlands through to World T20 |publisher=ESPNcricinfo |date=28 November 2013 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Hongkong was sy EDI-status in Maart 2018 kwyt, nadat hulle in die uitspeelwedstryd tydens die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2018 teen [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]] verloor het.<ref name="CWCQ_2018">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/647144 |title=CWCQ 2018 Report Card: Hong Kong |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=3 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203105707/https://www.icc-cricket.com/news/647144 |archive-date=3 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In September 2018 het Hongkong egter twee bykomende EDI-wedstryde tydens die Asiatiese Beker gespeel, nadat hulle die T20I-wêreldbekerkwalifikasie kon wen en die IKR aangekondig het dat al die wedstryde tydens die hooftoernooi as EDI-wedstryde erken sal word.<ref name="odistatus">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/846145 |title=ICC awards Asia Cup ODI status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=9 September 2018 |accessdate=22 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230922024608/https://www.icc-cricket.com/media-releases/846145 |archive-date=22 September 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hongkong het tot dusver aan elke krieketwêreldbekerkwalifiseringstoernooi, behalwe vir dié in 1979 en 2005, deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/HongKong/Icct/Icct_List.html |title=ICC Trophy matches played by Hong Kong |publisher=Cricket Archive |accessdate=19 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121019123133/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/HongKong/Icct/Icct_List.html |archive-date=19 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle het ook aan twee Interkontinentale Bekertoernooie deelgeneem, in 2005<ref name="ICCup05">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2005/TOURNAMENTS/INTERCONTINENTAL/about.shtml |title=2005 ICC Intercontinental Cup |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=2 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202110001/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2005/TOURNAMENTS/INTERCONTINENTAL/about.shtml |archive-date=2 Februarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en in 2015/17, asook aan twee [[T20I-wêreldbeker]]toernooie, in [[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] en [[T20I-wêreldbeker 2016|2016]]. In April 2018 het die IKR besluit om aan al sy lede volle T20I-status toe te ken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] wat Hongkong ná 1 Januarie 2019 teen ander IKR-lede speel as ’n volle T20I erken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |title=All T20 matches between ICC members to get international status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 April 2018 |accessdate=3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003012749/https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |archive-date=3 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hongkong is tans (Oktober 2025) 24ste op die Twintig20-wêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 Oktober 2025 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Krieket Hongkong}} [[Lêer:The Hong Kong Cricket Club 2017.jpg|duimnael|links|Die Hongkong Krieketklub in 2017]] [[Krieket Hongkong]] (Engels: ''Cricket Hong Kong'', CHK; Chinees: 香港板球, Pinyin: ''Xiānggǎng Bǎnqiú'', [[Jyutping]]: ''Hoeng1gong2 Baan2kau4'') is in 1968 as Hongkongse Krieketvereniging (''Hong Kong Cricket Association'', HKCA) gestig en verantwoordelik vir die reëling van krieket in die spesiale administratiewe streek Hongkong. In 1969 het hulle as ’n assosiaatlid by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-hong-kong |title=Cricket Hong Kong |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Daarbenewens het die CHK in 1983 ’n lid van die Asiatiese krieketkonferensie (''Asian Cricket Conference'', ACC; nou [[Asiatiese Krieketraad]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asiancricket.org/aboutus |title=Inaugural Meeting of The Asian Cricket Conference on 19th and 20th September 1983, New Delhi, India. |publisher=[[Asiatiese Krieketraad]] |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Krieket Hongkong bestuur al die Hongkong-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van T20I-reekse teen ander spanne, en die reëling van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is CHK verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Hongkongse span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Hongkong oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> == Geskiedenis == === Eerste strukture === [[Lêer:1892 Interport teams.jpg|duimnael|Die spanne van Hongkong en Sjanghai in Oktober 1892]] [[Lêer:Tcitp d261 hong kong cricket group.jpg|duimnael|Die Hongkongse krieketspan in 1908]] [[Lêer:Tcitp d260 hong kong and shanghai cricket match.jpg|duimnael|Krieketwedstryd tussen Hongkong en Sjanghai in 1908]] Britte het krieket na die destydse [[Britse Ryk|Britse kolonie]] Hongkong saamgebring en die eerste bekende krieketwedstryd is in 1841 gespeel. Die Hongkongse Krieketklub is tien jaar later gestig, tot aan die einde van die eeu het verdere krieketklubs gevolg. Die Krieketklub (wat Hongkong verteenwoordig het) het enkele tussenhawenswedstryde teen spanne van die Chinese vasteland gespeel, van wie die eerste teen [[Sjanghai]] in 1866 wat hulle met ’n beurt kon wen. In 1890 het hulle vir die eerste keer teen die ''Straits Settlements'' gespeel en albei wedstryde gewen, van wie die eerste met ’n beurt. ’n Jaar later het Hongkong in [[Singapoer]] vir die eerste keer teen [[Sri Lanka nasionale krieketspan|Ceylon]] (nou [[Sri Lanka]]) gespeel, maar met tien paaltjies verloor.<ref name="History" /><ref name="Timeline">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/GENERAL/TIMELINES/hongkong.shtml |title=A Timeline of Hong Kong Cricket |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=17 Februarie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110217092836/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/GENERAL/TIMELINES/hongkong.shtml |archive-date=17 Februarie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1892 het die SS ''Bokhara'' op pad terug van Sjanghai (waar die span met 157 lopies verloor het) in ’n [[tifoon]] gesink, wat die lewe van 125 mense geëis het. Net 23 mense het dié ramp oorleef, insluitende twee van die 13 Hongkongse spelers.<ref name="Timeline" /> Onder die elf ander spanlede wat in die ongeluk omgekom het, was die [[Surrey]]-krieketspeler [[John Dunn (krieketspeler)|John Dunn]].<ref name="Sinking">{{en}} {{cite web |url=http://uk.cricinfo.com/db/NATIONAL/ICC_MEMBERS/HKG/HISTORY/BOKHARA.html |title=Sinking of the SS Bokhara |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=21 Junie 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040621195039/http://uk.cricinfo.com/db/NATIONAL/ICC_MEMBERS/HKG/HISTORY/BOKHARA.html |archive-date=21 Junie 2004 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná vyf jaar se pouse is die tussenhawewedstryde hervat, waarby hulle die tuiswedstryd teen die ''Straits Settlements'' met ’n beurt verloor het, terwyl hulle teen Sjanghai met een paaltjie kon wen. ’n Saamgestelde Hongkong-Sjanghai-span is deur die ''Straits Settlements'' ook met ’n beurt verslaan.<ref name="Timeline" /> Gedurende die 1903/04-seisoen is die eerste liga in Hongkong van stapel gestuur. In 1920 het Hongkong vir die eerste keer teen Malaya gespeel, maar met 35 lopies verloor. Ses jaar later het hulle teen die in Federasie Malaya hernoemde span met ’n beurt verloor. In 1948 is die laaste wedstryd teen Sjanghai gespeel.<ref name="History" /><ref name="Timeline" /> [[Jack Chegwyn]] het in 1952 die eerste internasionale span na Hongkong aangevoer. In 1957 het die eerste wedstryd teen Singapoer onbeslis geëindig.<ref name="Timeline" /> In 1965 het [[Worcestershire]] Hongkong vir ’n wedstryd teen die nasionale span besoek. In dieselfde jaar het die eerste wedstryd tussen Maleisië en Hongkong in [[Kuala Lumpur]] onbeslis geëindig. In 1966 het die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) op pad huis toe van [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] vir die eerste keer ’n tussenstop in Hongkong gemaak.<ref name="History" /> Die MKK, aangevoer deur [[M. J. K. Smith|Mike Smith]], het die wedstryd met 74 lopies gewen.<ref name="Timeline" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/104/104465.html |title=Scorecard of Hong Kong v MCC |publisher=Cricket Archive |accessdate=19 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200219190031/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/104/104465.html |archive-date=19 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1968 is die beheerliggaam gestig as die Hongkongse Krieketvereniging (''Hong Kong Cricket Association'', HKCA) en een jaar later het dit ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad|Internasionale Krieketkonferensie]] (IKK, nou die Internasionale Krieketraad) geword.<ref name="Timeline" /><ref name="History" /><ref name="CAP" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hkcricket.org/about/history-of-cricket-hong-kong |title=History of Cricket Hong Kong |publisher=[[Krieket Hongkong]] |accessdate=18 Oktober 2025 |archive-date=10 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251110014324/https://www.hkcricket.org/about/history-of-cricket-hong-kong |url-status=dead }}</ref> === Begin van internasionale krieket === In 1970 het die Hongkongse span teen die MKK onder [[Tony Lewis]] onbeslis gespeel,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/97/97142.html |title=Scorecard of Hong Kong v MCC |publisher=Cricket Archive |accessdate=19 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200219190018/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/97/97142.html |archive-date=19 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en in 1971 is Hongkong in Ceylon deur die ''Ceylon Board President’s XI'' verslaan. Hongkong is nie vir die eerste [[Krieketwêreldbeker 1975]] en die eerste IKR-trofee 1979 genooi nie, waarmee hulle ook die [[Krieketwêreldbeker 1979]] misgeloop het. In 1980 het hulle [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan|Papoea-Nieu-Guinee]] vir twee wedstryde gehuisves, maar dié reeks het gelykop geëindig. Daarna het Hongkong vir die eerste keer deelgeneem aan die IKR-trofee 1982 wat as kwalifisering vir die [[Krieketwêreldbeker 1983]] gedien het.<ref name="History" /> Tydens dié toernooi kon die span, insluitende die toekomstige Engelse toetsspeler [[Dermot Reeve]], slegs teen Israel<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/42/42419.html |title=Hong Kong v Israel: ICC Trophy 1982 (Group A) |publisher=Cricket Archive |accessdate=30 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030081323/https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/42/42419.html |archive-date=30 Oktober 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en Gibraltar wen,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/42/42507.html |title=Gibraltar v Hong Kong: ICC Trophy 1982 (Group A) |publisher=Cricket Archive |accessdate=25 Oktober 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211025202850/https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/42/42507.html |archive-date=25 Oktober 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> waarmee hulle die tweede rondte en daarmee die hooftoernooi misgeloop het.<ref name="Timeline" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT82/ |title=ICC Trophy, 1982: England |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> In 1983 was Hongkong een van die [[Asiatiese Krieketraad]] (AKR) se stigtingslede.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://asiancricket.org/membercontacts |title=The ACC Member Contacts |publisher=[[Asiatiese Krieketraad]] |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Die Suidoos-Asiatiese toernooi 1984 het Hongkong as naaswenner na [[Bengaalse nasionale krieketspan|Bangladesj]] afgesluit.<ref name="Timeline" /> Hongkong het aan die volgende drie IKR-trofeë deelgeneem, maar in 1986 weer versuim om vanaf die eerste rondte te vorder en daarmee nie vir die [[Krieketwêreldbeker 1987]] gekwalifiseer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT86/ |title=1986 ICC Trophy in England |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Tydens die IKR-trofee 1990 het hulle die tweede rondte misgeloop en daarmee nie vir die [[Krieketwêreldbeker 1992]] gekwalifiseer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT90/ |title=ICC Trophy 1990: Netherlands |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Tydens die IKR-trofee 1994 het hulle eindelik tot die tweede rondte gevorder, maar nogtans die [[Krieketwêreldbeker 1996]] misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT94/ |title=Kenya: ICC Trophy |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> In 1987 het Hongkong die laaste tussenhawenswedstryd teen Singapoer met 149 lopies gewen. In die daaropvolgende jaar het hulle [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] gehuisves, wat sy wedstryd teen ’n keurspan met 179 lopies gewen het. D. Paull het ses paaltjies vir 124 lopies (in 14.1 boulbeurte) in die Australiese beurt geneem. Daarna het Hongkong die tweede Suidoos-Asiatiese toernooi weer as naaswenner na Bangladesj afgesluit. In 1990 het die span tydens die eerste Volvo-beker vir die eerste keer teen Thailand gespeel. Die reeks van twee wedstryde het gelykop geëindig. ’n Jaar later het Hongkong die eerste Tuanku Ja’afar-beker gewen, wat ter ere van die later gekose Maleise koning [[Yang di-Pertuan Agong]] jaarliks tussen die vier nasionale spanne van Hongkong, Maleisië, Singapoer en Thailand beslis is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Roy Morgan |title=Encyclopedia of World Cricket |url=https://archive.org/details/encyclopediaofwo0000morg |publisher=Sportsbooks Publishing |year=2007 |isbn=978-1-899807-51-2}}</ref> Die ''Hong Kong Cricket Sixes'', wat deur die Hongkongse beheerliggaam bedink en in 1992 vir die eerste keer besli is, het die vernaamste internasionale kriekettoernooi in ses-per-kant-krieket geword. Die konsep is ontleen aan die Hongkong Sewes en word deur die wêreldbeheerliggaam IKR erken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scmp.com/sport/article/2111207/hong-kong-sixes-organisers-want-replicate-rugby-sevens-success-they-need |title=Hong Kong Sixes organisers want to replicate Rugby Sevens success – but they need a bigger venue |publisher=South China Morning Post |author=Nazvi Careem |date=14 September 2017 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar het Hongkong tydens die Suidoos-Asiatiese toernooi weer as naaswenner na Bangladesj geëindig. Die Volvo-beker, wat nou in die eendagformaat aangebied is, het Hongkong as naaswenner na Thailand afgesluit. Aansluitend het hulle die Tuanku Ja’afar-beker verdedig. ’n Jaar later het Bangladesj Hongkong besoek en al drie wedstryde teen die nasionale span gewen. Daarna het hulle die Tuanku Ja’afar-beker vir die derde keer agtereenvolgens beklink. In 1995 het Hongkong se teenbesoek in Bangladesj plaasgevind, maar hulle het albei wedstryde teen die nasionale span verloor.<ref name="Timeline" /> In 1996 het Hongkong aan die eerste AKR-trofee deelgeneem,<ref name="History" /> maar hulle is reeds in die groepfase uitgeskakel, nadat hulle deur beide Bangladesj en Fidji verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/1996/TOURNAMENTS/ACCTROPHY/about.shtml |title=1996 ACC Trophy |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=13 Januarie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100113010741/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/1996/TOURNAMENTS/ACCTROPHY/about.shtml |archive-date=13 Januarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarna het hulle tydens die Tuanku Ja’afar-beker met hul vierde agtereenvolgende titeloorwinning weggestap.<ref name="Timeline" /> In 1997 is die kroonkolonie Hongkong deur die Britte aan die [[Volksrepubliek China]] oorhandig, wat die nasionale span se internasionale deelname egter nie beïnvloed het nie. In dieselfde jaar het die nasionale span tydens die IKR-trofee die agtste plek behaal, hul beste prestasie in dié toernooi tot dusver, maar die nasionale span het nogtans die [[Krieketwêreldbeker 1999]] misgeloop.<ref name="Timeline" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT97/ |title=Carlsberg ICC Trophy, Mar–April 1997 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Tydens die AKR-trofee 1998 is hulle in die halfeindstryd deur Maleisië verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/1998/TOURNAMENTS/ACCTROPHY/about.shtml |title=1998 ACC Trophy |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=11 Januarie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100111153007/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/1998/TOURNAMENTS/ACCTROPHY/about.shtml |archive-date=11 Januarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Aansluitend het hulle vir die vyfde keer die Tuanku Ja’afar-beker gewen en dié titel in 1999 verdedig.<ref name="Timeline" /> === In die nuwe millennium === Tydens die AKR-trofee 2000 het Hongkong vir die eerste keer die eindstryd gehaal, maar hulle is deur die [[Verenigde Arabiese Emirate nasionale krieketspan|Verenigde Arabiese Emirate]] verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2000/TOURNAMENTS/ACCTROPHY/about.shtml |title=2000 ACC Trophy |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=22 Augustus 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100822072246/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2000/TOURNAMENTS/ACCTROPHY/about.shtml |archive-date=22 Augustus 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarmee het die nasionale span vir die Asiatiese Beker 2002 gekwalifiseer<ref name="Timeline" /> (wat later na 2004 verskuif is), waartydens hulle vir die eerste keer [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-krieket]] kon speel.<ref name="History" /> In dieselfde jaar het hulle [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] gehuisves.<ref name="Timeline" /> Die IKR-trofee 2001 het vir Hongkong teleurstellend verloop, aangesien hulle ná slegs een oorwinning oor Papoea-Nieu-Guinee reeds in die groepfase uitgeskakel is, waarmee hulle die [[Krieketwêreldbeker 2003]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT2001/ |title=2001 ICC Trophy |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Ter viering van die Hongkong Krieketklub se 150ste bestaansjaar het die Marylebone-krieketklub en die [[Melbourne-krieketklub]] Hongkong besoek vir ’n driehoekse toernooi, wat die Marylebone-krieketklub gewen het. Daarna het Hongkong sy sewende Tuanku Ja’afar-beker gewen.<ref name="Timeline" /> Tydens die AKR-trofee 2002 het die nasionale span die halfeindstryd gehaal, maar hulle het weer teen die Verenigde Arabiese Emirate vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/ACCTROPHY/about.shtml |title=2002 ACC Trophy |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=22 Augustus 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100822082115/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/ACCTROPHY/about.shtml |archive-date=22 Augustus 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarna het hulle die Tuanku Ja’afar-beker verdedig. In 2003 het hulle hul negende en laaste Tuanku Ja’afar-beker ingepalm.<ref name="Timeline" /> Tydens die Asiatiese Beker 2004 in Sri Lanka het Hongkong teen die [[Toetskrieket|toetslande]] Bangladesj en [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] sy eerste EDI-wedstryde gespeel.<ref name="Timeline" /> Die nasionale span het albei wedstryde swak verloor, hoewel hulle Bangladesj in die eerste wedstryd op 221/9 kon beperk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-outclass-hong-kong-138843 |title=Bangladesh outclass Hong Kong |publisher=ESPNcricinfo |author=Rahul Bhatia |date=16 Julie 2014 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/Asia_Cup_2004.html |title=2004 Asia Cup points table |publisher=Cricket Archive |accessdate=19 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200219190014/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/Asia_Cup_2004.html |archive-date=19 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die tweede wedstryd teen Pakistan, wat deur reën beïnvloed is, het hulle met 173 lopies verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/malik-and-younis-blow-away-hong-kong-137996 |title=Malik and Younis blow away Hong Kong |publisher=ESPNcricinfo |author=Siddhartha Vaidyanathan |date=18 Julie 2004 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Tydens die AKR-trofee 2004 is Hongkong weer in die eerste rondte uitgeskakel, nadat hulle deur beide [[Omaanse nasionale krieketspan|Oman]] en Bahrein verslaan is, waarvolgens hulle die IKR-trofee 2005 in [[Ierland]] en sodoende die [[Krieketwêreldbeker 2007]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/asia.shtml |title=2005 ICC Trophy official website – Asian qualifying |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=6 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206103212/http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/asia.shtml |archive-date=6 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In dieselfde jaar het hulle die eindstryd van die ''ACC Fast Track Countries Tournament 2004/05'' gehaal, maar hulle is deur die Verenigde Arabiese Emirate geklop.<ref name="History" /> Daarna het hulle die laaste Tuanku Ja’afar-beker na Maleisië as naaswenner afgesluit.<ref name="Timeline" /> In 2005 het Hongkong vir die eerste keer aan die Interkontinentale Beker deelgeneem en [[eersterangse krieket]] gespeel. Die nasionale span is deur die Verenigde Arabiese Emirate verslaan en het teen [[Nepalese nasionale krieketspan|Nepal]] onbeslis gespeel, waarmee hulle die halfeindstryd misgeloop het.<ref name="ICCup05" /> In dieselfde jaar het hulle tydens die ''ACC Fast Track Countries Tournament'' in die laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.asiancricket.org/h_ftctpoints0506.cfm |title=2005/06 Fast-track nations tournament |publisher=[[Asiatiese Krieketraad]] |accessdate=25 Maart 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080325144607/http://www.asiancricket.org/h_ftctpoints0506.cfm |archive-date=25 Maart 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2006 het Hongkong die AKR-trofee-eindstryd weer teen die Verenigde Arabiese Emirate verloor<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2006/TOURNAMENTS/WCLACCT/about.shtml |title=2006 ACC Trophy |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=11 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080511214734/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2006/TOURNAMENTS/WCLACCT/about.shtml |archive-date=11 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en hulle het die ''ACC Fast Track Countries Tournament'' in die vierde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2006/TOURNAMENTS/ACCPREMIER/about.shtml |title=2006/07 ACC Premier League |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=3 Julie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070703072020/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2006/TOURNAMENTS/ACCPREMIER/about.shtml |archive-date=3 Julie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dieselfde uitslag het hulle tydens die AKR Premierliga 2006 behaal.<ref name="Timeline" /> Die volgende jaar het hulle [[Darwin]] besoek vir die Wêreldkrieketliga se afdeling drie wat hulle in die vyfde plek afgesluit het,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2007/TOURNAMENTS/WCLDIV3/about.shtml |title=2007 ICC World Cricket League Division Three |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=24 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071024162509/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2007/TOURNAMENTS/WCLDIV3/about.shtml |archive-date=24 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> waarmee hulle na die afdeling vier 2008 afgegradeer is en die [[Krieketwêreldbeker 2011]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/ARTICLES/articles/000046/004698.shtml |title=Uganda lift Division Three title |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |date=2 Junie 2007 |accessdate=24 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524025112/http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/ARTICLES/articles/000046/004698.shtml |archive-date=24 Mei 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Oktober/November 2007 het Hongkong aan die eerste AKR T20I-beker in [[Koeweit]] deelgeneem en in sy groep teen die Verenigde Arabiese Emirate, Singapoer, die gasheer en Saoedi-Arabië gespeel. Hongkong het sy groep in die vierde plek afgesluit en sodoende die halfeindstryd misgeloop. Nadat die Asiatiese Beker van 2006 na 2008 uitgestel is en die [[Asiatiese Krieketraad]] besluit het om dié toernooi in ’n kwalifisering te omskep, het Hongkong pleks van Oman deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2/articles/000036/003672.shtml |title=Asia Cup preview |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |date=23 Junie 2008 |accessdate=7 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207171435/https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2/articles/000036/003672.shtml |archive-date=7 Desember 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In voorbereiding op die Asiatiese Beker 2008 het die nasionale span [[Pakistan]] besoek, waar hulle een van hul vyf wedstryde teen die Universiteit van Punjab gewen het.<ref name="Timeline" /> In Junie 2008 het Hongkong aan die Asiatiese Beker in Pakistan deelgeneem. Hulle het ná swak nederlae teen die gasheer (met 155 lopies)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/asia-cup-2008-298014/pakistan-vs-hong-kong-2nd-match-group-b-335347/match-report |title=All-round Tanvir shines in 155-run win |publisher=ESPNcricinfo |author=Siddarth Ravindran |date=24 Junie 2008 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> en [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] (met 256 lopies)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/asia-cup-2008-298014/hong-kong-vs-india-4th-match-group-b-335349/match-report |title=India thrash sorry Hong Kong |publisher=ESPNcricinfo |author=Mathew Varghese |date=25 Junie 2008 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> die tweede rondte misgeloop. Daarna het hulle die AKR Elitetrofee 2008 met ’n oorwinning in die eindstryd oor die Verenigde Arabiese Emirate gewen.<ref name="Timeline" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/asian-cricket-council-trophy-elite-2008-362120/hong-kong-vs-united-arab-emirates-final-362153/match-report |title=Hong Kong claim ACC title |publisher=ESPNcricinfo |date=3 Augustus 2008 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> In Oktober 2008 het die span [[Dar-es-Salaam]] vir die afdeling vier besoek. Hongkong het vier groepwedstryde teen Fidji, Italië, Jersey en die gasheer gewen, maar hulle is twee keer deur [[Afghaanse nasionale krieketspan|Afghanistan]] verslaan: In die groepwedstryd en eindstryd. Hongkong is daarmee na afdeling drie opgegradeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-four-2008-09-353166/afghanistan-vs-hong-kong-final-369443/match-report |title=Afghanistan claim another title |publisher=ESPNcricinfo |date=11 Oktober 2008 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Tydens die tweede AKR T20I-beker 2009 het die nasionale span teen Saoedi-Arabië, die Verenigde Arabiese Emirate, Afghanistan, Singapoer en die Volksrepubliek China gespeel, maar hulle kon slegs laasgenoemde span verslaan en het sodoende in die voorlaaste plek geëindig. In die daaropvolgende uitspeelwedstryd om die negende plek is hulle deur Katar verslaan. Aan die kwalifiseringstoernooie vir die drie eerste [[T20I-wêreldbeker]]toernooie (in [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]], [[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] en [[T20I-wêreldbeker 2010|2010]]) het Hongkong nie deelgeneem nie. Tydens die AKR Elitetrofee 2010 het hulle die halfeindstryd gehaal, maar hulle is deur Afghanistan verslaan, waarna hulle die uitspeelwedstryd om die derde plek teen Maleisië gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/afghanistan-crowned-acc-champions-617476 |title=Afghanistan crowned ACC champions |publisher=ESPNcricinfo |author=Sahil Dutta |date=25 Februarie 2013 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> === Vestiging en eerste suksesse === In 2011 het Hongkong afdeling drie aangebied en dié toernooi gewen, nadat hulle Papoea-Nieu-Guinee in die eindstryd verslaan en sodoende vir afdeling twee in die Verenigde Arabiese Emirate gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/ARTICLES4/articles/000003/000321.shtml |title=Hong Kong defeat Papua New Guinea to ensure promotion to WCL Division 2 |publisher=[[Europese Krieketraad]] |date=28 Januarie 2011 |accessdate=2 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202153103/http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/ARTICLES4/articles/000003/000321.shtml |archive-date=2 Februarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kort daarna het hulle met hul tweede plek tydens die AKR T20I-beker 2011, wat as Asiatiese kwalifiseringstoernooi vir die T20I-wêreldbekerkwalifisiering 2012 gedien het, die tweede plek behaal. In die T20I-wêreldbekerkwalifisiering het hulle slegs in die elfte plek geëindig en sodoende die [[T20I-wêreldbeker 2012]] misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-qualifier-2011-12-532912/hong-kong-vs-united-states-of-america-70th-match-11th-place-play-off-546475/match-report |title=Scotland claim fifth in dramatic finish |publisher=ESPNcricinfo |date=23 Maart 2012 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Tydens die AKR Elitetrofee 2012 is hulle ná twee oorwinnings oor Saoedi-Arabië en Koeweit, asook twee nederlae teen die Verenigde Arabiese Emirate en Nepal reeds in die eerste rondte uitgeskakel. In die uitspeelwedstryd om die vyfde plek het hulle Oman verslaan en sodoende vir die AKR Premierliga 2014 gekwalifiseer. In afdeling twee het Hongkong in die vierde plek geëindig en vir die 2014-krieketwêreldbekerkwalifisering in [[Nieu-Seeland]] gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2011/TOURNAMENTS/WCL2/about.shtml |title=UAE and Namibia contest final |publisher=[[Europese Krieketraad]] |date=15 April 2011 |accessdate=1 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201130035/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2011/TOURNAMENTS/WCL2/about.shtml |archive-date=1 Februarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die AKR T20I-beker 2013, wat weer as Asiatiese kwalifiseringstoernooi vir die T20I-wêreldbekerkwalifisiering 2013 gedien het, het Hongkong die eindstryd gehaal, maar hulle het teen Afghanistan vasgeval, genoeg om die volgende kwalifiseringstoernooi te haal. Die T20I-wêreldbekerkwalifisiering 2013 in die Verenigde Arabiese Emirate het die span ná sy oorwinning oor Papoea-Nieu-Guinee in die sesde plek afgesluit, genoeg om vir die [[T20I-wêreldbeker 2014]] in [[Bangladesj]] te kwalifiseer. Tydens die krieketwêreldbekerkwalifisering 2014 in Nieu-Seeland het Hongkong in die derde plek geëindig. Hoewel hulle die [[Krieketwêreldbeker 2015]] misgeloop het, het hulle saam met Papoea-Nieu-Guinee EDI-status ontvang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/netherlands-kenya-and-canada-lose-odi-status-714845 |title=Netherlands, Kenya and Canada lose ODI status |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Februarie 2014 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Tydens die T20I-wêreldbeker 2014 is Hongkong in die eerste wedstryd deur Nepal op slegs 69 lopies uitgeboul, die destyds laagste T20I-wêreldbekertelling, waarvolgens hulle dié wedstryd met 80 lopies verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/world-t20-2013-14-628368/hong-kong-vs-nepal-2nd-match-first-round-group-a-682899/match-report |title=Nepal lay their marker with 80-run win |publisher=ESPNcricinfo |author=Alan Gardner |date=16 Maart 2014 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Daarna is hulle deur Afghanistan met sewe paaltjies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/world-t20-2013-14-628368/afghanistan-vs-hong-kong-5th-match-first-round-group-a-682905/match-report |title=Shahzad, Shafiqullah power Afghanistan to seven-wicket win |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=18 Maart 2014 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> In die laaste groepwedstryd het hulle die gasheer met twee paaltjies verslaan, wat egter nie genoeg was om die tweede rondte te haal nie. Troosprys was hierdie eerste historiese T20I-oorwinning oor ’n toetsland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/world-t20-2013-14-628368/bangladesh-vs-hong-kong-10th-match-first-round-group-a-682915/match-report |title=Dar guides HK to historic win; Bangladesh through |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=20 Maart 2014 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Tydens die AKR Premierliga in Mei dieselfde jaar is Hongkong deur Afghanistan, Oman, die Verenigde Arabiese Emirate en Nepal verslaan en hulle kon slegs in die laaste wedstryd ’n oorwinning oor Maleisië aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/asian-cricket-council-premier-league-2014-736495/malaysia-vs-hong-kong-15th-match-736525/match-report |title=All-round Afghanistan cruise to title win |publisher=ESPNcricinfo |date=7 Mei 2014 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> In November 2014 het Hongkong in Australië ’n reeks van twee EDIs teen Papoea-Nieu-Guinee gespeel, maar albei wedstryde verloor: Die eerste EDI met vier paaltjies en die tweede met drie paaltjies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/articles/papua-new-guinea-create-history-to-become-first-team-to-win-first-two-odis-208766 |title=Papua New Guinea create history to become first team to win first two ODIs |publisher=Cricket Country |author=Abhishek Mukherjee |date=13 November 2014 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Tydens die Interkontinentale Beker 2015/2017 het hulle weer eersterangse krieket gespeel, waar hulle die Verenigde Arabiese Emirate en Papoea-Nieu-Guinee verslaan het, terwyl hulle teen [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]], [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]] en Afghanistan verloor het; die wedstryd teen [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]] moes weens reën afgelas word en die wedstryd teen [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]] het onbeslis geëindig. Tydens die toernooi het [[Nizakat Khan]] (met sy eerste honderdtal teen Ierland)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-intercontinental-cup-2015-2017-18-870857/ireland-vs-hong-kong-1004249/match-report |title=Murtagh's four-for gives Ireland top spot |publisher=ESPNcricinfo |date=2 September 2016 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> en [[Babar Hayat]] (met die eerste tweehonderdtal vir Hongkong ooit teen Papoea-Nieu-Guinee)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scmp.com/sport/hong-kong/article/2122491/babar-hayat-hits-hong-kongs-first-double-century-first-class-cricket |title=Babar Hayat hits Hong Kong’s first double century in first-class cricket |publisher=South China Morning Post |author=Nazvi Careem |date=1 Desember 2017 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> uitgeblink. Hongkong het met sy sesde plek tydens die vorige toernooi regstreeks vir die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2015 in Ierland en [[Skotland]] gekwalifiseer, waardeur hulle nie aan die AKR T20I-beker moes deelneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://asiancricket.org/index.php/news/october-2014/2992 |title=Hong Kong, China and Nepal Tour Sri Lanka |publisher=[[Asiatiese Krieketraad]] |date=8 Oktober 2014 |accessdate=15 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220415052516/https://asiancricket.org/index.php/news/october-2014/2992 |archive-date=15 April 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die T20I-wêreldbekerkwalifisering het Hongkong die uitspeelwedstryd om die derde plek gehaal, wat egter weens reën afgelas moes word en aan Ierland toegeken is, genoeg om vir die [[T20I-wêreldbeker 2016]] in [[Indië]] te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-qualifier-2015-875401/ireland-vs-hong-kong-3rd-place-play-off-875555/match-report |title=Scotland, Netherlands share title after washout |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=26 Julie 2015 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> In Februarie 2016 het Hongkong tydens die Asiatiese Bekerkwalifisering al sy drie wedstryde teen Oman, die Verenigde Arabiese Emirate en Afghanistan verloor, waarmee hulle die Asiatiese Beker 2016 misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/asia-cup-2015-16/content/story/975281.html |title=UAE storm to main draw with convincing win |publisher=ESPNcricinfo |date=22 Februarie 2016 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Troosprys was in die wedstryd teen Oman Babar Hayat se eerste honderdtal vir Hongkong.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/hkg/engine/records/batting/most_runs_innings.html?class=3;id=19;type=team |title=Hong Kong / Records / Twenty20 Internationals / High Scores |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar het Hongkong tydens die T20I-wêreldbeker al hul drie wedstryde teen [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] (met 14 lopies),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/world-t20-2015-16-901359/hong-kong-vs-zimbabwe-1st-match-first-round-group-b-951305/match-report |title=Sibanda's fifty takes Zimbabwe closer to main draw |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=8 Maart 2016 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Afghanistan (met ses paaltjies)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/world-t20-2015-16-901359/afghanistan-vs-hong-kong-6th-match-first-round-group-b-951315/match-report |title=Nabi, Shahzad to the fore in easy Afghanistan win |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=10 Maart 2016 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> en Skotland (met agt paaltjies) verloor, waarvolgens hulle weereens in die eerste rondte uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/world-t20-2015-16-901359/hong-kong-vs-scotland-10th-match-first-round-group-b-951323/match-report |title=Scotland end win drought at ICC global events |publisher=ESPNcricinfo |author=Deivarayan Muthu |date=12 Maart 2016 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> In die eersgenoemde wedstryd het [[Ryan Campbell]] op 44 jaar en 30 dae die oudste T20I-speler geword wat debuteer het; 14 jaar voorheen het hy vir Australië EDI-krieket gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/ryan-campbell-4527 |title=Ryan Campbell |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Op 8 Maart 2018 kon Hongkong sy eerste EDI-oorwinning oor ’n volle lid aanteken, toe hulle tydens die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2018 Afghanistan verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cricket-wc-qualifier-2017-18-1132997/afghanistan-vs-hong-kong-12th-match-group-b-1133009/match-report |title=Afghanistan suffer massive dent to World Cup hopes |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=8 Maart 2018 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Nadat hulle in die uitspeelwedstryd egter deur Nederland verslaan is, het hulle hul EDI-status verloor en die [[Krieketwêreldbeker 2019]] misgeloop.<ref name="CWCQ_2018" /> In Augustus en September dieselfde jaar is Hongkong tydens die Asiatiese Bekerkwalifisering 2018 deur Maleisië verslaan, maar daarna het hulle teen Singapoer, die Verenigde Arabiese Emirate en Nepal gewen, terwyl die wedstryd teen Oman weens reën afgelas moes word. Daarna het Hongkong die eindstryd teen die Verenigde Arabiese Emirate gewen en sodoende vir die Asiatiese Beker 2018 gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/asia-cup-qualifiers-2018-1154639/hong-kong-vs-united-arab-emirates-final-1154661/match-report |title=Aizaz Khan's five-for helps Hong Kong seal Asia Cup qualification |publisher=ESPNcricinfo |date=6 September 2018 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Nadat die IKR EDI-status aan dié toernooi toegeken het, kon Hongkong twee bykomende EDIs speel.<ref name="odistatus" /> Hulle het dié wedstryde egter teen Pakistan (met agt paaltjies)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/asia-cup-2018-1153237/hong-kong-vs-pakistan-2nd-match-group-a-1153244/match-report |title=Pakistan overpower Hong Kong to open Asia Cup campaign |publisher=ESPNcricinfo |author=Danyal Rasool |date=16 September 2018 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> en Indië (met 26 lopies) verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/asia-cup-2018-1153237/hong-kong-vs-india-4th-match-group-a-1153246/match-report |title=Khaleel helps India overcome big Hong Kong scare |publisher=ESPNcricinfo |author=Saurabh Somani |date=18 September 2018 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Troosprys was in die laasgenoemde wedstryd die hoogste EDI-vennootskap deur ’n assosiaatlid – 174 lopies tussen Nizakat Khan en [[Anshuman Rath]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/asia-cup-2018-unimpressive-india-beat-spirited-hong-kong-by-26-runs/story-8eVWzpsTgK0k5fBcBlt6LM.html |title=Asia Cup 2018: Unimpressive India beat spirited Hong Kong by 26 runs |publisher=Hindustan Times |date=19 September 2019 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> – en die langste tydperk voordat die eerste paaltjie gekantel het – ná 34.1 boulbeurte.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/asia-cup-2018/asia-cup-2018-team-indias-heart-warming-gesture-for-valiant-hong-kong-1918954 |title=Asia Cup 2018: Team India's Heart-Warming Gesture For Valiant Hong Kong |publisher=New Delhi Television |date=19 September 2019 |accessdate=18 Oktober 2025 }}{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Van 2019 af het die span aan die Uitdagingliga 2019–2022 deelgeneem, wat as kwalifisering vir die Krieketwêreldbekerkwalifisering en indirek vir die [[Krieketwêreldbeker 2023]] gedien het. Tydens die T20I-wêreldbeker 2019 vir die [[T20I-wêreldbeker 2021]] het Hongkong die agste plek behaal en die hooftoernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-wc-qualifier-2019-20-1199473/hong-kong-vs-oman-4th-qualifying-play-off-1199544/match-report |title=Jatinder Singh and Bilal Khan seal Oman's return to T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=30 Oktober 2019 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> In November 2019 sou die eerste rondte tydens die Uitdagingliga B in Hongkong beslis word,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1310135 |title=ICC launches the road to India 2023 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=12 Augustus 2019 |accessdate=31 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331130743/https://www.icc-cricket.com/media-releases/1310135 |archive-date=31 Maart 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> vanweë massaproteste is al die wedstryde egter in Oman beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/politically-unstable-hong-kong-loses-men-s-cwc-challenge-league-b-hosting-rights-1204661 |title=Politically unstable Hong Kong loses men's CWC Challenge League B hosting rights |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Oktober 2019 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1464656 |title=Oman to replace Hong Kong as hosts of Men’s CWC Challenge League B |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=24 Oktober 2019 |accessdate=11 Julie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230711223540/https://www.icc-cricket.com/media-releases/1464656 |archive-date=11 Julie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hongkong het sy wedstryde teen [[Bermudaanse nasionale krieketspan|Bermuda]], Jersey en [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] gewen, terwyl die wedstryd teen Italië weens reën afgelas is en hulle teen [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLESTOURNAMENTS/articles/000001/000193.shtml |title=Uganda completes the slam as Jersey down Bermuda |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Simone Gambino |date=11 Desember 2019 |accessdate=11 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211163649/https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLESTOURNAMENTS/articles/000001/000193.shtml |archive-date=11 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die eerste wedstryd teen Bermuda het [[Kinchit Shah]] met onoorwonne 116 lopies sy eerste Lys-A-honderdtal vir Hongkong aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.royalgazette.com/cricket/article/20191203/bermuda-reeled-in-by-hong-kong-century-maker |title=Bermuda reeled in by Hong Kong century-maker |publisher=The Royal Gazette |accessdate=3 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203182521/https://www.royalgazette.com/cricket/article/20191203/bermuda-reeled-in-by-hong-kong-century-maker |archive-date=3 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Uganda Uitdagingliga B 2022 het Hongkong Italië, Uganda, Bermuda en Kenia verslaan, maar hulle het teen Jersey verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/events/cwc-leagues/cwc-challenge-league-b/challenge-league-b-jersey-clean-sweep-sets-up-thrilling-finale/ |title=Challenge League B – Jersey clean sweep sets up thrilling finale |publisher=Emerging Cricket |author=Tom Grunshaw |date=28 Junie 2022 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Tydens die Jersey Uitdagingliga B 2022 het Hongkong teen Kenia en Bermuda gewen, maar hulle is deur Jersey, Italië en Uganda verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/62541520 |title=ICC Challenge League B: Jersey win title despite Kenya defeat |publisher=[[BBC]] |date=14 Augustus 2022 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Met ’n algehele derde plek in die Uitdagingliga B het Hongkong die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2023 misgeloop en daarmee ook die Krieketwêreldbeker 2023.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2022/articles/000011/001180.shtml |title=Jersey lose, but claim Challenge League B crown |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |date=14 Augustus 2022 |accessdate=2 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002022903/https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2022/articles/000011/001180.shtml |archive-date=2 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die T20I-wêreldbekerkwalifisering se groep B 2022 is Hongkong met sy derde plek in die groep weer in die eerste rondte uitgeskakel, waarmee hulle die [[T20I-wêreldbeker 2022]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-wc-qualifiers-muhammad-waseem-powers-uae-to-glory-in-qualifier-final-against-ireland-1302546 |title=Muhammad Waseem powers UAE to glory in qualifier final against Ireland |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=24 Februarie 2022 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Tydens die AKR Oostelike T20I-streek in [[Thailand]], wat deel was van die Asiatiese Bekerkwalifisering 2022, het hulle Nepal, die gasheer en Maleisië verslaan, terwyl hulle teen Singapoer verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asiancricket.org/index.php/tournaments/acc-mens-eastern-region-2020/3488 |title=Day 5: Singapore confirmed as champions and Hong Kong beat Malaysia to finish second |publisher=[[Asiatiese Krieketraad]] |author=Richard Lockwood |accessdate=10 Junie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220610170813/https://www.asiancricket.org/index.php/tournaments/acc-mens-eastern-region-2020/3488 |archive-date=10 Junie 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die wedstryd teen Nepal het [[Haroon Arshad]] die eerste Hongkongse bouler geword om ’n vyf-paaltjie-oes te neem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.emergingcricket.com/news/ec-weekly-roundup-thailand-women-headline-a-feast-of-asian-cricket/ |title=EC weekly roundup: Thailand women headline a feast of Asian cricket |publisher=Emerging Cricket |date=1 Maart 2020 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Daarmee het hulle die volgende rondte gehaal, waar hulle al hul drie wedstryde teen Singapoer, Koeweit en die Verenigde Arabiese Emirate gewen en sodoende vir die Asiatiese Beker 2022 kon kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/hong-kong-qualify-for-asia-cup-2022-to-meet-india-pakistan-in-group-a-101661395860335.html |title=Hong Kong qualify for Asia Cup 2022; to meet India, Pakistan in Group A |publisher=Hindustan Times |date=25 Augustus 2022 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> In dié toernooi se eerste rondtewedstryd is hulle deur Indië met 40 lopies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/asia-cup-2022-1327237/hong-kong-vs-india-4th-match-group-a-1327272/match-report |title=Suryakumar blitz lifts India to top of Group A |publisher=ESPNcricinfo |author=Hemant Brar |date=31 Augustus 2022 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> In die wedstryd teen Pakistan is Hongkong op slegs 38 lopies uitgeboul, die nasionale span se laagste T20I-telling tot dusver; Pakistan het met 155 lopies sy destyds hoogste oorwinning in dié formaat aangeteken, nadat hulle vir Hongkong ’n teiken van 193 lopies opgestel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/asia-cup-2022-1327237/hong-kong-vs-pakistan-6th-match-group-a-1327274/match-report |title=Shadab Khan and Mohammad Nawaz send Hong Kong hurtling to new T20I low |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=2 September 2022 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Tydens die Asiatiese T20I-wêreldbekerkwalifisering 2023 is Hongkong in die groepfase uitgeskakel en het sodoende die [[T20I-wêreldbeker 2024]] misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/nepal-and-oman-qualify-for-2024-mens-t20-world-cup-1406860 |title=Nepal and Oman qualify for 2024 men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=3 November 2023 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> Op ’n soortgelyke manier het die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2024 vir die [[T20I-wêreldbeker 2026]] verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/news/malaysia-and-kuwait-advance-to-asia-east-asia-pacific-final-as-rain-brings-heartache-for-hong-kong/ |title=Malaysia and Kuwait advance to Asia/East Asia-Pacific final as rain brings heartache for Hong Kong |publisher=Emerging Cricket |date=12 September 2024 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> In September 2025 het Hongkong weer aan die Asiatiese Beker deelgeneem en in die eerste rondte die volle lede Afghanistan, Bangladesj en Sri Lanka ontmoet. Hulle is egter ná drie nederlae uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-asia-cup-2025-1496919/hong-kong-vs-sri-lanka-8th-match-group-b-1496927/live-match-blog |title=LIVE BLOG – Sri Lanka survive Hong Kong scare |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=15 September 2025 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> == Algemene situasie == Hoewel [[Han-Chinese]] 94% van die Hongkongse bevolking uitmaak, bestaan die nasionale span steeds oorwegend uit spelers met ’n Afghaanse, Indiese of Pakistanse herkoms. Aangesien hulle op Hongkongse skole en universiteite krieket speel, kan hulle vir die nasionale span gekeur word. Chinese speel tradisioneel ander sportsoorte, daarom is hulle minder teenwoordig in die nasionale span. Hierdie situasie kontrasteer met dié van die nasionale vrouespan, wat sowat 70% Chinees is. Nog ’n probleem is die gebrek aan gewildheid onder die Chinese weens die kompleksiteit van die sport, maar ook weens die hoë boudigtheid is daar ’n gebrek aan die nodige infrastruktuur om internasionale spele aan te bied en om krieket verder te kan ontwikkel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://time.com/4250623/hong-kong-china-cricket-world-twenty20/ |title=Inside Hong Kong's Push to Become Cricket's Next Big Thing |publisher=Time |author=Rishi Iyengar |date=8 Maart 2016 |accessdate=1 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241101223015/https://time.com/4250623/hong-kong-china-cricket-world-twenty20/ |archive-date=1 November 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die beheerliggaam streef egter daarna, om ook die Chinese bevolkingsgroep te betrek. Daar is drie Chinese krieketklubs – Craigengower Cricket Club Hung See, CHK Pioneers Cricket Club en Cricket Hong Kong Dragons – wat aan die Hongkongse liga deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hkcricket.org/zh/news/a-window-into-the-local-chinese-cricket-scene |title=A window into the local Chinese cricket scene |publisher=Cricket Hongkong |author=Jason Lui |accessdate=18 Oktober 2025 }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Kleure en kenteken == In T20I-krieket dra Hongkong rooi truie met swart kleuraksente, rooi moue, ’n swart V-halslyn en swart broeke. Veldwerkers dra ’n rooi bofbalpet of ’n rooi sonhoed. Die kolwers se helms is op ’n soortgelyke manier geverf. Gedurende IKR-toernooie verskyn die borg se embleem op die regtermou en die belettering ''HONGKONG'' op die middel van die trui. Krieket Hongkong se kenteken toon ’n gestileerde vyfblaarblom van die hongkongboomorgidee ''(Bauhinia × blakeana)'' in rooi met die belettering ''Cricket Hong Kong'' in Engels en 香港板球 in Chinees. Die kenteken is aan die [[vlag van Hongkong]] ontleen. == Tuisstadion == {{Location map+ |Hongkong |caption=Ligging van Hongkongse krieketstadions |places= {{location map~|Hongkong|label=<small>[[Mission Road Ground|Mission Road]]</small>|position=top|lat=22.3233|long=114.1850}} }} Hongkong se enigste internasionale stadion is [[Mission Road Ground]] wat deur die nasionale span vir al hul tuiswedstryde gebruik word. Dié stadion is in 1976 ingewy en het ’n kapasiteit van 3&nbsp;500.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/5966/hong-kong-quadrangular-series-2023/venues/454/mission-road-ground |title=Mission Road Ground, Mong Kok |publisher=Cricbuzz |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste wedstryd |- | 1 | [[Mission Road Ground|Mission Road]], [[Kowloon]] | [[Hongkong]] | 26 Januarie 2016 |} == Spelers == === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 41 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 54 spelers [[Twintig20|T20I-krieket]] vir Hongkong gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Hongkongse span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- |style="text-align:left;"| [[Anshuman Rath]] | 2014–2018 | align=center | 18 | align=center | '''828''' | [[Nizakat Khan]] | 2014–hede | align=center | 118 | align=center | '''2&nbsp;376''' |- | [[Babar Hayat]] | 2014–2018 | align=center | 22 | align=center | '''784''' | [[Babar Hayat]] | 2014–hede | align=center | {{0}}98 | align=center | '''2&nbsp;273''' |- | [[Nizakat Khan]] | 2014–2018 | align=center | 20 | align=center | '''675''' | [[Anshuman Rath]] | 2015–hede | align=center | {{0}}71 | align=center | '''1&nbsp;876''' |- | [[Tanwir Afzal]] | 2014–2018 | align=center | 20 | align=center | '''292''' | [[Zeeshan Ali]] | 2022–hede | align=center | {{0}}63 | align=center | '''1&nbsp;242''' |- | [[Aizaz Khan]] | 2014–2018 | align=center | 19 | align=center | '''260''' | [[Aizaz Khan]] | 2014–hede | align=center | {{0}}94 | align=center | '''{{0}}998''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Oktober 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=2;id=19;type=team |title=Records / Hong Kong / One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Oktober 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=19;type=team |title=Records / Hong Kong / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Nadeem Ahmed]] | 2004–2018 | align=center | 25 | align=center | '''38''' | [[Ehsan Khan]] | 2016–hede | align=center | 97 | align=center | '''129''' |- | [[Ehsan Khan]] | 2016–2018 | align=center | 15 | align=center | '''29''' | [[Aizaz Khan]] | 2014–hede | align=center | 94 | align=center | '''{{0}}97''' |- | [[Tanwir Afzal]] | 2014–2018 | align=center | 20 | align=center | '''19''' | [[Yasim Murtaza]] | 2022–hede | align=center | 66 | align=center | '''{{0}}72''' |- | [[Ehsan Nawaz]] | 2014–2018 | align=center | 12 | align=center | '''16''' | [[Ayush Shukla]] | 2022–hede | align=center | 55 | align=center | '''{{0}}51''' |- | [[Aizaz Khan]] | 2014–2018 | align=center | 19 | align=center | '''16''' | [[Nasrulla Rana]] | 2019–hede | align=center | 56 | align=center | '''{{0}}45''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Oktober 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=2;id=19;type=team |title=Records / Hong Kong / One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Oktober 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=19;type=team |title=Records / Hong Kong / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was ses spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Hongkong tydens ’n EDI-wedstryd en sewe tydens ’n T20I.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3" | EDI<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=2;id=19;type=team |title=Records / Hong Kong / One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> ! colspan="2" | T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=19;type=team |title=Records / Hong Kong / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Rahul Sharma | 2004 | Jamie Atkinson | 2014 |- | 2 | Tabarak Dar | 2008 | Tanwir Afzal | 2015–2016 |- | 3 | Jamie Atkinson | 2014 | Babar Hayat | 2016–2017 |- | 4 | Tanwir Afzal | 2015–2016 | Kinchit Shah | 2019 |- | 5 | Babar Hayat | 2016–2018 | Aizaz Khan | 2019–2020 |- | 6 | Anshuman Rath | 2018 | Nizakat Khan | 2022–2024 |- | 7 | | | '''Yasim Murtaza''' | 2025–hede |} == Rekords == === EDI-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 8 Maart 2018 |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-IN}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Cr-PG}} || 8 || 4 || 4 || 0 || 0 || 50,00 || 4 November 2016 |- |align="left"| {{Cr-XS}} || 5 || 2 || 2 || 0 || 1 || 100,00 || 26 Januarie 2016 |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 0 || 50,00 || 16 November 2015 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''26''' || '''9''' || '''16''' || '''0''' || '''1''' || '''36,00''' || 16 November 2015 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met EDI #4910 op 18 Oktober 2025. Laaste keer hersien op 18 Oktober 2025. Wenpersentasies sluit geen uitslae uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=2;id=19;type=team |title=Records / Hong Kong / ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=18 Oktober 2025 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> |} === Krieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || {{n.v.t.}} |- |[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Kampioenetrofeerekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || {{n.v.t.}} |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste T20I-oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 6 || 2 || 4 || 0 || 0 || 33,33 || 21 Julie 2015 |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 20 Maart 2014 |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 0 || 50,00 || 17 Julie 2015 |- |align="left"| {{Cr-IN}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-LK}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{vlagland|Bahrein}} || 5 || 1 || 3 || 1 || 0 || 20,00 || 8 Maart 2023 |- |align="left"| {{vlagland|Japan}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 1 Oktober 2023 |- |align="left"| {{vlagland|Jersey}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 Oktober 2019 |- |align="left"| {{Cr-CA}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 24 Oktober 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Kambodja}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 28 September 2023 |- |align="left"| {{vlagland|Katar}} || 6 || 4 || 1 || 1 || 0 || 66,67 || 27 Februarie 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Koeweit}} || 8 || 3 || 4 || 0 || 1 || 37,50 || 23 Augustus 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Maledive}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 3 September 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Maleisië}} || 19 || 8 || 11 || 0 || 0 || 42,10 || 6 Maart 2020 |- |align="left"| {{vlagland|Mianmar}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 30 Augustus 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Mongolië}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 31 Augustus 2024 |- |align="left"| {{Cr-NL}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 0 || 33,33 || 18 Januarie 2017 |- |align="left"| {{Cr-NP}} || 12 || 5 || 5 || 0 || 2 || 41,67 || 24 November 2014 |- |align="left"| {{vlagland|Nigerië}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 27 Oktober 2019 |- |align="left"| {{Cr-OM}} || 9 || 1 || 8 || 0 || 0 || 11,11 || 26 November 2015 |- |align="left"| {{Cr-PG}} || 4 || 1 || 3 || 0 || 0 || 25,00 || 14 Julie 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Saoedi-Arabië}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Samoa}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 19 Julie 2025 |- |align="left"| {{vlagland|Singapoer}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 0 || 83,33 || 15 Julie 2022 |- |align="left"| {{Cr-XS}} || 5 || 1 || 4 || 0 || 0 || 20,00 || 30 Januarie 2016 |- |align="left"| {{vlagland|Thailand}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 3 Maart 2020 |- |align="left"| {{Cr-UG}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 6 || 2 || 4 || 0 || 0 || 33,33 || 24 Augustus 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Volksrepubliek China}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 14 Februarie 2024 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''119''' || '''53''' || '''61''' || '''2''' || '''3''' || '''45,68''' || 20 Maart 2014 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #3527 op 18 Oktober 2025. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit geen uitslae uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=19;type=team |title=Records / Hong Kong / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=18 Oktober 2025 |accessdate=18 Oktober 2025}}</ref> |} === T20I-wêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Eerste rondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || Eerste rondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || {{n.v.t.}} |- |[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}} |} === Asiatiese Bekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |1984 || Nie gekwalifiseer nie |- |1986 || Nie gekwalifiseer nie |- |1988 || Nie gekwalifiseer nie |- |1990 || Nie gekwalifiseer nie |- |1993 || Toernooi afgelas |- |1995 || Nie gekwalifiseer nie |- |1997 || Nie gekwalifiseer nie |- |2000 || Nie gekwalifiseer nie |- |2004 || Eerste rondte |- |2008 || Eerste rondte |- |2010 || Nie gekwalifiseer nie |- |2012 || Nie gekwalifiseer nie |- |2014 || Nie gekwalifiseer nie |- |2016 || Nie gekwalifiseer nie |- |2018 || Eerste rondte |- |2022 || Eerste rondte |- |2023 || Nie gekwalifiseer nie |- |2025 || Eerste rondte |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Hongkongse nasionale rugbyspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Peter Hall |year=1999 |title=150 Years of Cricket in Hong Kong |publisher=Book Guild Ltd. |location=Lewes, East Sussex |isbn=978-1-85776-313-3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Hong Kong national cricket team|Hongkongse nasionale krieketspan}} * {{en}} {{zh}} [https://www.crickethongkong.com/ Amptelike webwerf van Krieket Hongkong] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/hong-kong-19 Hongkong op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-hong-kong Hongkong by die IKR] {{Nasionale krieketspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Krieket in Hongkong]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Asië]] 7dubr5ckg0ev62t8p3bmio7ce84l10o 0 206606 2966285 2921745 2026-09-11T05:41:58Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 2 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966285 wikitext text/x-wiki '''Geïsoleerde volke''' is gemeenskappe wat óf vrywillig óf weens omstandighede sonder enige kontak met die buitewêreld leef. Daar is min mense wat nog geen kontak met die beskawing gehad het nie. Aktiviste vir die regte van [[inheemse volke]] doen ’n beroep dat sulke groepe alleen gelaat word omdat kontak sal inbreuk maak op hul reg op selfbeskikking.<ref name=bbc>{{cite web |last=Nuwer |first=Rachel |url=http://www.bbc.com/future/story/20140804-sad-truth-of-uncontacted-tribes |title=Future – Anthropology: The sad truth about uncontacted tribes |publisher=BBC |date=4 Augustus 2014 |access-date=24 Julie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190830173844/http://www.bbc.com/future/story/20140804-sad-truth-of-uncontacted-tribes |archive-date=30 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Verder kan geïsoleerde volke ’n gebrek hê aan [[Immuniteitstelsel|immuniteit]] teen algemene [[siekte]]s, wat ’n groot deel van hul bevolking ná kontak kan uitwis.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7426794.stm |title=Isolated tribe spotted in Brazil |publisher=BBC News |date=30 Mei 2008 |access-date=5 Augustus 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191106035417/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7426794.stm |archive-date= 6 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite news| url=http://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&objectid=10782787 | work=The New Zealand Herald | first=Guy | last=Adams | title=Close camera encounter with 'uncontacted' Peruvian tribe | date=2 Februarie 2012}}</ref> In 2013 is geraam daar is meer as 100 geïsoleerde stamme in die wêreld, hoofsaaklik in die digte woude van [[Suid-Amerika]] en [[Nieu-Guinee]], terwyl die [[Sentinelese]] (van die [[Andaman-eilande]], [[Indië]]) die mees afgesonderde groep ter wêreld is.<ref>{{cite web |url=https://www.newscientist.com/article/dn24090-how-many-uncontacted-tribes-are-left-in-the-world/ |title=How many uncontacted tribes are left in the world? |work=New Scientist |date=22 Augustus 2013 |access-date=3 Julie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191231053724/https://www.newscientist.com/article/dn24090-how-many-uncontacted-tribes-are-left-in-the-world/ |archive-date=31 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Kennis oor die bestaan van sulke volke word meestal opgedoen vanweë ongereelde en soms gewelddadige botsings met buurstamme en deur [[Fotografie|lugfotografie]]. Geïsoleerde volke fassineer die beskaafde wêreld en die idee van toeroperateurs wat avontuurtoere aanbied wat na sulke groepe soek, is ’n omstrede saak. ’n [[BBC]]-dokumentêr is in 2006 gemaak van ’n Amerikaanse toeroperateur wat spesialiseer in begeleide toere om geïsoleerde volke in [[Wes-Papoea (streek)|Wes-Papoea]] te "ontdek".<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=jprJBYYRcqQ&mode=related&search= First Contact], BBC Four Anthropology Season, part 1 of 6</ref> In 1971 het die BBC ’n dokumentêr, ''A Blank on the Map'', gemaak wat deur sir [[David Attenborough]] aangebied is en waarin die eerste keer kontak gemaak is met die [[Biamivolk]] van [[Papoea-Nieu-Guinee]].<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/media/2016/apr/20/david-attenborough-early-films-in-colour-bbc-zoo-quest |title=David Attenborough's early films to be shown in colour for first time |last=Plunkett |first=John |date=20 April 2016 |website=The Guardian |access-date=9 Junie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190203084522/https://www.theguardian.com/media/2016/apr/20/david-attenborough-early-films-in-colour-bbc-zoo-quest |archive-date=3 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b07bgnf5 |title=A Blank on the Map |website=BBC |access-date=10 Junie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190227122329/https://www.bbc.co.uk/programmes/b07bgnf5 |archive-date=27 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Asië == Die [[Sentinelese]] van [[Noord-Sentineleiland]], wat deel is van die [[Andaman-eilande|Andamaneilande]] in die [[Golf van Bengale]], verwerp enige kontak. Hul taal verskil aansienlik van ander tale van die Andamaneilande,<ref name="mostisolated">{{cite web |url=http://www.survivalinternational.org/campaigns/mostisolated |title=The most isolated tribe in the world? |publisher=Survival International |access-date=9 Februarie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026045615/https://www.survivalinternational.org/campaigns/mostisolated |archive-date=26 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> wat daarop dui dat hulle al duisende jare lank afgesonder is. Hulle word deur kenners die mees geïsoleerde volk in die wêreld genoem,<ref name=bbc /> en hulle sal dit waarskynlik bly.<ref name="mostisolated" /> Tydens Indië se 2001-sensus is ’n ekspedisie in twee dele op 23 tot 24 Februarie 2001 gehou. Die eerste groep het 31 Sentinelese getel en die tweede groep 39.<ref>{{cite web|title=Enumeration of Primitive Tribes in A&N Islands – A Challenge|url=http://censusindia.gov.in/Ad_Campaign/drop_in_articles/06-Enumeration_of_Primitive_Tribes_in_A&N_Islands.pdf|website=Census of India|accessdate=19 Augustus 2016}}</ref> Helikopteropnames ná die [[aardbewing]] en [[tsoenami]] in 2004 in die [[Indiese Oseaan]] het aangetoon dat die Sentinelese oorleef het.<ref>{{cite news |url=http://www.nbcnews.com/id/6786476/ns/world_news-tsunami_a_year_later/t/stone-age-cultures-survive-tsunami-waves/ |title=Stone Age cultures survive tsunami waves |date=4 Januarie 2005 |work=Associated Press |access-date=22 Januarie 2018 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20190914045623/http://www.nbcnews.com/id/6786476/ns/world_news-tsunami_a_year_later/t/stone-age-cultures-survive-tsunami-waves/ |archive-date=14 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ná die aardbewing het Noord-Sentineleiland en die nabygeleë Constance-eiland saamgesmelt. Die plaaslike Andaman- en Nicobar-administrasie het ’n beleid van dophou, maar geen kontak nie, om te verseker dat geen stropers of siektes die eiland bedreig nie. Nog ’n Andamanese stam, die [[Jarawas]], woon op die hoofeiland. Hulle bestaan na raming uit sowat 400 mense.<ref>{{cite web |url=https://www.survivalinternational.org/tribes/jarawa |title=Estimation |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200403155426/https://www.survivalinternational.org/tribes/jarawa |archive-date=3 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Suid-Amerika == === Brasilië === [[Lêer:Índios isolados no Acre 3.jpg|duimnael|250px|Lede van ’n geïsoleerde volk wat in 2009 in die Brasiliaanse staat Acre raakgeloop is.]] OP 18 Januarie 2007 het Fundação Nacional do Índio, [[Brasilië]] se Nasionale Indiaanse Stigting (Funai), berig daar is 67 bevestigde gevalle van geïsoleerde volke in die land, terwyl daar in 2005 net 40 was.<ref>{{cite news |last=Colitt |first=Raymond |publisher=Reuters |title=Brazil sees traces of more isolated Amazon tribes |url=http://uk.reuters.com/article/2007/01/17/uk-brazil-amazon-indians-idUKN1728525620070117 |access-date=19 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150724161510/http://uk.reuters.com/article/2007/01/17/uk-brazil-amazon-indians-idUKN1728525620070117 |archive-date=24 Julie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dié land het nou die hoogste getal volke wat in isolasie woon. Daar is sewe reservate (inheemse gebiede) eksklusief vir geïsoleerde volke: * Alto Tarauacá in Acre. * Hi-Merima in Amazonas. * Massaco in Rondônia. * Igarape Omere in Rondônia. * Rio Muqui in Rondônia. * Rio Pardo in Mato Grosso en Amazonas. * Xinane isolados in Acre. In onlangse jare het die bestaan van groepe van een of twee mense onder die media se aandag gekom. Een van hulle, bekend as "[[Die Gatman]]", woon alleen in 'n gebied van 8&nbsp;000 hektaar, waar hy talle gate gegrawe het om te jag of weg te kruip.<ref>{{Cite web|last=Tharoor|first=Kanishk|date=2019-01-01|title=The Modern Dignity of an Uncontacted Tribe|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2019/01/the-modernity-of-piripkura-and-uncontacted-tribes/578947/|access-date=2021-10-06|website=The Atlantic|language=en}}</ref> Sy gebied is later met 3&nbsp;000&nbsp;ha vergroot.<ref name="survival international">[https://www.survivalinternational.org/articles/3105-the-last-of-his-tribe "The last of his tribe"] deur Fiona Watson; survivalinternational.org</ref> Nog talle geïsoleerde stamme woon in ander volke se reservate in die deelstate Amazonas, Rondinia, Para, Acre, Mato Grosso, Amapa, Maranhao, Roraima, Tocantins, Goias en Minas Gerais. === Bolivia === In 2006 is die teenwoordigheid van vyf geïsoleerde volke in [[Bolivia]] bevestig, maar nog drie bestaan vermoedelik. Die bevestigde stamme is die Ayoreo in die nasionale park Kaa-Iya (sowat vyf families), die Yurakare in Santa Cruz en Beni (onder bedreiging van [[dwelm]]handelaars), die Pacahuara in die Chacobo-reservaat (ook sowat vyf families), ’n groep Araona in die Araona-reservaat (kontak is met sowat 100 gemaak) en die Toromona in die nasionale park Madidi (wat baie afgeleë is). Kontak is nou met die meeste Mbya-Yuqui in die Yuqui-reservaat en Rio Usurinta gemaak. [[Bolivië]] het in 2005 ’n verklaring onderteken wat die basiese regte van hierdie volke erken. Die drie onbevestigde gevalle is die Mosetene, Tsimanes en Chacobo. === Colombia === Weens voortdurende konflik bied [[Colombia]] min beskerming vir sy geïsoleerde volke. Een groep is die Carabayo-Aroje. Dit is onseker of enige lede van die Yari nog lewe. Kontak is in 2003 met die Nukaak Maku gemaak en 65% van hulle is weens siektes dood. Sowat twee tot drie dosyn woon nog in isolasie. === Ecuador === Dit is onbekend of enige lede van die Tagaeri oor is – na bewering is hulle in groot getalle uitgewis deur hul vyandelike bure, die Taromenane. Sowat 30 lede van laasgenoemde groep is in 2003 weer vermoor deur die Huaorani uit wraak vir die moord op ’n Huaorani-jagter. In Januarie 2007 het die president van Ecuador die suidelike deel van Yasuni ’n verbode gebied verklaar om geïsoleerde volke te beskerm. In 2013 is nog 20 lede van die geïsoleerde Taromenane deur gekontakte Indiane vermoor uit wraak vir ’n vorige moord. === Ander lande === In [[Guiana]], [[Frans-Guiana]] en [[Suriname]] was daar in 2013 geen bekende geïsoleerde volke oor nie,<ref name="iwgia.org">{{Cite book| publisher = International Work Group for Indigenous Affairs (IWGIA) and Instituto de Promoción Estudios Sociales (IPES)| isbn = 978-87-92786-32-6| others = Dany Mahecha R., Carlos Eduardo Franky C. (reds.)| title = Indigenous Peoples in Voluntary isolation and initial contact| year = 2013| url = http://www.iwgia.org/iwgia_files_publications_files/0617_ENGELSK-AISLADOS_opt.pdf| access-date = 20 September 2018| archive-date = 5 Maart 2016| archive-url = https://web.archive.org/web/20160305171616/http://www.iwgia.org/iwgia_files_publications_files/0617_engelsk-aislados_opt.pdf| url-status = dead}}</ref> maar in [[Paraguay]],<ref>{{cite web |url=http://www.survival-international.org/news/2500 |title=Signs of uncontacted Indians seen as forest is cleared around them |publisher=Survival-international.org |access-date=5 Augustus 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090729183335/http://www.survival-international.org/news/2500 |archive-date=29 Julie 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Peru]]<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-16816816 |title=Mashco-Piro 'uncontacted' Peruvian tribe pictured |publisher=Bbc.co.uk |date=31 Januarie 2012 |access-date=5 Augustus 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215042414/https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-16816816 |archive-date=15 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en [[Venezuela]]<ref>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4336660.stm |title=Americas &#124; Chavez moves against US preachers |publisher=BBC News |date=12 Oktober 2005 |access-date=13 September 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191120171902/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4336660.stm |archive-date=20 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="iwgia.org" /> word nog verskeie sulke groepe aangetref. == Oseanië == === Australië === In 1984 is ’n groep [[Pintupi]], wat ’n tradisionele jagter-versamelaarslewe lei, in die Gibsonwoestyn in [[Wes-Australië]] ontdek. Hulle het vir die eerste keer met mense van ’n [[Weste]]rse beskawing kennis gemaak en is vermoedelik die laaste geïsoleerde volk in [[Australië]].<ref>[http://recollections.nma.gov.au/issues/vol_1_no_2/exhibition_reviews/colliding_worlds/ ''Colliding worlds: first contact in the western desert, 1932–84''], National Museum of Australia</ref> === Nieu-Guinee === Groot dele van [[Nieu-Guinee]] is onontdek deur [[wetenskaplike]]s en [[Antropologie|antropoloë]] weens die uitgestrekte [[woud]]- en [[berg]]agtige streke. Bekende inheemse stamme van [[Papoea-Nieu-Guinee]] het baie min kontak met plaaslike owerhede buiten dat die owerhede weet wie hulle is. Die [[Indonesië|Indonesiese]] provinsies Papoea en Wes-Papoea op die eiland Nieu-Guinee is die tuiste van ’n geraamde 44 geïsoleerde stamme.<ref>{{cite web |url=http://www.survivalinternational.org/news/2191 |title=BBC: First contact with isolated tribes? |publisher=Survival International |access-date=24 Julie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200226063114/https://www.survivalinternational.org/news/2191 |archive-date=26 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hulle word ook op die Oos-Indonesiese eilande aangetref. Die geïsoleerde groepe kom in die volgende streke voor:<ref name="uncontactedtribes.org">{{cite web |url=http://www.uncontactedtribes.org/where |title=Where are they? |publisher=Uncontactedtribes.org |access-date=24 Julie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025224754/http://www.uncontactedtribes.org/where |archive-date=25 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> * Gusawi * Lengguru * Kokiri * Derewo * Teriku * Foja * Manu * Waruta * Brazza-Digul == Noord-Amerika == Die laaste geïsoleerde volk in [[Noord-Amerika]] is vermoedelik die [[Lacandon]]-Yahi, met wie in die vroeë deel van die 20ste eeu kontak gemaak is. Hulle het geweet van die land se [[kolonisasie]], maar het direkte kontak vermy en verkies om net met ander inheemse groepe interaksies te hê. === Mexiko === Die Lacandon-Maja was die laaste groep in [[Mexiko]] met wie kontak gemaak is. Hulle is vermoedelik ’n voormalige [[Maja]]bevolking wat na die Lacandonwoud van die [[Yucatán-skiereiland]] getrek het om [[Spanje|Spaanse]] kolonisasie vry te spring.<ref>{{cite web |url=http://endlesscancun.blogspot.com/2011/01/lacandon-last-uncontacted-people-in.html |title=Endless Tours Cancun: Lacandón: The Last Uncontacted People in North America |publisher=Endlesscancun.blogspot.com |date=12 Januarie 2011 |access-date=24 Julie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190203081826/http://endlesscancun.blogspot.com/2011/01/lacandon-last-uncontacted-people-in.html |archive-date=3 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hulle was van die 17de eeu af heeltemal van die buitewêreld afgesny.<ref>"Lacandon Maya." Cassell's Peoples, Nations and Cultures, red. John Mackenzie, Cassell, 1ste uitgawe, 2005. Credo Reference, https://search.credoreference.com/content/entry/orionpnc/lacandon_maya/0{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Besoek op 8 September 2018.</ref> Aanvanklike kontak is in 1924 gemaak, maar hulle is eers dekades later in die beskawing opgeneem. Uitgebreide [[ontbossing]] in 1993 het meegebring dat hul getalle aansienlik gekrimp het. In 1996 was daar net 500 van hulle oor.<ref>"Lacandon Maya."Cassell's Peoples, Nations and Cultures, edited by John Mackenzie, Cassell, 1ste uitgawe, 2005. Credo Reference, https://search.credoreference.com/content/entry/orionpnc/lacandon_maya/0{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Besoek op 8 Sep. 2018.</ref> == Afrika == 'n Paar geïsoleerde volke kom ook waarskynlik in die ontoeganklike reënwoude van [[Sentraal-Afrika]] voor.<ref name="newscientist">Bob Holmes: [https://www.newscientist.com/article/dn24090-how-many-uncontacted-tribes-are-left-in-the-world/ ''How many uncontacted tribes are left in the world?''] Daily News in: newscientist.com, 22 Augustus 2013.</ref> == Sien ook == *[[Mashco Piro]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * [http://www.survivalinternational.org/uncontactedtribes Survival International] * [http://indigenouspeoplesissues.com/ "Indigenous Peoples Issues & Resources"] * [http://www.culturalsurvival.org/ "Cultural Survival"] * {{Commons-kategorie inlyn|Uncontacted peoples}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Uncontacted peoples|Engelse Wikipedia]] [[Kategorie:Geïsoleerde volke| ]] t08kcvn1pll9mllsvygcjrlgh0davbc 3 222624 2966334 2924402 2026-09-11T08:37:54Z MediaWiki message delivery 55541 /* This Month in GLAM: August 2026 */ nuwe afdeling 2966334 wikitext text/x-wiki == ''This Month in GLAM'': October 2018 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume VIII, Issue X, October 2018</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Erbstuecke edit-a-thon; Women in Tech edit-a-thon; Wiki Club Brussels; Wikidata workshop + party * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Brazil report|Brazil report]]: "There is no reason not to participate in a GLAM-Wiki initiative": an interview with the director of the Museum of Veterinary Anatomy * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Estonian art and geoscience collections finding their way to Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Finland report|Finland report]]: (RE)Photographic autumn * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/France report|France report]]: GLAMWiki 2018 Tel Aviv; City of Grenoble * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Germany report|Germany report]]: GLAMorous Conferences * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: ‘More Gelders Heritage available via Wikimedia’ by Erfgoed Gelderland; Writing week Friesland; Wiki Techstorm * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Norway report|Norway report]]: Wiki Loves Monuments and wikinobel * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Poland report|Poland report]]: Heirlooms - locally and internationally * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Serbia report|Serbia report]]: The growing GLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Roundtripping Project, Books Import and Wikidata Imported to SOCH * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Built heritage conservation on Commons; les sans pagEs at a Modern art museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/UK report|UK report]]: Wikidata in Oxford * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/USA report|USA report]]: Wikiconference North America Culture Crawl * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Documentation survey, Structured Data on Commons consultations, blog posts and conferences * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 08:16, 9 November 2018 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=18578169 --> == ''This Month in GLAM'': November 2018 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume VIII, Issue XI, November 2018</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Albania report|Albania report]]: Wiki Photo Walk Albania 2018; Wiki Loves Monuments Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Singing Wikipedia; Photographs by Vahan Kochar * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Diverse milestones for the Brazilian community * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Denmark report|Denmark report]]: Intercontinental digitisation efforts * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Making contacts both internationally and in Estonia * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Finland report|Finland report]]: Art and edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/France report|France report]]: Bibliothèque publique d’information; 3D museum collections on Wikimedia Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Conserving and digitizing texts in West Sumatra * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Macedonia report|Macedonia report]]: Wiki Training at National and University Library "St. Clement of Ohrid" * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Equity, Wikidata, and the New York Times * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Norway report|Norway report]]: Collaboration with The National Archives of Norway * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Philippines report|Philippines report]]: Wiki Loves Art * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Poland report|Poland report]]: Archival image uploads, student collaborations and international projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Photo finish of the WIR's * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Sweden report|Sweden report]]: The Swedish Performing Arts Agency; Library data starts to take shape; Learning Wikipedia at the Archives; Wikimedia Commons Data Roundtripping * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/UK report|UK report]]: Sum of All Astrolabes * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/USA report|USA report]]: Wikidata Workshop at Pratt School of Information; Wikidata Presentation for the New York Technical Services Librarians; Wikipedia Asian Month; Cleveland Park Wikipedia Edit-a-thon; Historic Ivy Hill Cemetery Workshop * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Wikipedia Library report|Wikipedia Library report]]: Books & Bytes–Issue 31, October–November 2018 * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Welcoming Satdeep Gill; Structured Data on Commons; WikiCite * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 05:56, 11 Desember 2018 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=18702767 --> == ''This Month in GLAM'': December 2018 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume VIII, Issue XII, December 2018</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Cooperation with Yerevan Drama Theatre Named After Hrachia Ghaplanian; Singing Wikipedia (continuation); Photographs by Vahan Kochar (continuation) * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/Australia report|Australia report]]: 2019 Australia's Year of the Public Domain * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Writing weeks German-speaking Community; End of year drink; Wiki Loves Heritage photo contest * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Google Art and GLAM initiatives in Brazil * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/India report|India report]]: Collaboration with RJVD Municipal Public Library * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/Italy report|Italy report]]: Challenges and alliances with libraries, WLM and more * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/Macedonia report|Macedonia report]]: Exhibition:"Poland through photographs" & Wikipedia lectures with children in social risk * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/Malaysia report|Malaysia report]]: Technology Talk and Update on Wikipedia @ National Library of Malaysia * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Glam Days '18 at the National Library of Portugal * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Hats 🎩🧢👒🎓 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/UK report|UK report]]: Oxford * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/USA report|USA report]]: Holiday gatherings and visit to Internet Archive * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Wikidata reports * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Structured Data on Wikimedia Commons: pilot projects and multilingual captions * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 19:58, 10 Januarie 2019 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=18771797 --> == ''This Month in GLAM'': January 2019 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue I, January 2019</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Photographs by Vahan Kochar (continuation) * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public domain day edit-a-thon; Hack The Gender Gap edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Brazil report|Brazil report]]: GLAM Wiki at the Digital Collections Conference and new partnership with Casa de Rui Barbosa * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Colombia report|Colombia report]]: First report from GLAM in Wikimedia Colombia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Prachatice Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/France report|France report]]: #1lib1ref; Museum of Brittany * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Indonesian Wikisource meetup; more documents from Museum Tamansiswa * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Italy report|Italy report]]: Celebrating Wikipedia and remembering the Holocaust * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Norway report|Norway report]]: Diversity in Glam projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAM Winter in Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Hackathon with the National Library of Sweden * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/UK report|UK report]]: Wales and Oxford * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/USA report|USA report]]: Snowdays/Shutdowns but Lots of Open Access * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: New year, new newsletter format * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Structured Data on Wikimedia Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 13:59, 9 Februarie 2019 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=18863115 --> == ''This Month in GLAM'': February 2019 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue II, February 2019</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Albania report|Albania report]]: Gjirokastra reads about Musinenë * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Australia report|Australia report]]: International Digital Curation Conference 2019 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Wiki Loves Heritage; Wikipedian in Residence at the King Baudouin Foundation * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Brazil report|Brazil report]]: "Our experience with Wikimedians has brought collaborative principles of Wikipedia to our work with archival curation": an interview with the coordinator of the GLAM-Wiki initiative with the Brazilian National Archives * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Canada report|Canada report]]: Canada report * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: Improving 135 articles during #1Lib1Ref at the Goethe-Institut * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Denmark report|Denmark report]]: Mass uploading and educational materials * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/France report|France report]]: Cinémathèque de Grenoble * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Italy report|Italy report]]: Regional coordinators and Wikidata * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Mexico report|Mexico report]]: Wiki Loves Mexico, Editathon at Museo Nacional de Historia and Art and Feminism * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: January - February 2019 activities: Public Domain Day, Wiki Goes Caribbean, Wiki Fridays, Wikimedians in Residence * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Poland report|Poland report]]: Art, feminism, rituals and historical portraits * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Domination of librarians * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: More Library cooperation * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Professional day «GLAM & Wikimedia: review of projects in Switzerland and perspectives with Wikidata (2019)» * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/UK report|UK report]]: Teaching SPARQL with Wikidata * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/USA report|USA report]]: Black History Month, Wikidata Game & Women's History Month * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Special story|Special story]]: Wikimedia Commons Data Roundtripping * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Wikipedia Library report|Wikipedia Library report]]: Books & Bytes–Issue 32, January–February 2019 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Wired for Sound * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Wikimedia and Libraries User Group report|Wikimedia and Libraries User Group report]]: Steering committee election 2019 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Structured Data on Commons: GLAM pilots; Wikimania 2019 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 07:55, 8 Maart 2019 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=18917724 --> == ''This Month in GLAM'': March 2019 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue III, March 2019</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Albania report|Albania report]]: WikiFilmat SQ - new articles about the Albanian movie industry! * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Art+Feminism+GLAM, Collaboration with Hovhannes Toumanian museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Australia report|Australia report]]: Art+Feminism 2019 in Australia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Brazil report|Brazil report]]: The GLAM at USP Museum of Veterinary Anatomy: a history of learnings and improvements * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Moving GLAM institutions inside and outside Colombia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Edit-a-thon Prachatice * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/France report|France report]]: Wiki day at the Institut national d'histoire de l'art; Age of wiki at the Musée Saint-Raymond * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/India report|India report]]: Gujarat Vishw Kosh Trust content donation to Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Italy report|Italy report]]: Italian librarians in Milan * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Macedonia report|Macedonia report]]: WikiLeague: Edit-a-thon on German Literature * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: WikiconNL, International Womens Day and working together with Amnesty, Field study Dutch Libraries and Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Spring residences and a wiki competition * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: UNESCO; Working life museums; Swedish Performing Arts Agency shares historic music; Upload of glass plates photographs * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/UK report|UK report]]: Wiki-people and Wiki-museum-data * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/USA report|USA report]]: Women's History Month and The Met has two Wikimedians in the house * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Go Siobhan! * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Structured Data on Wikimedia Commons; Bengali Wikisource case study * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 20:50, 8 April 2019 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=18985903 --> == ''This Month in GLAM'': April 2019 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue IV, April 2019</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Albania report|Albania report]]: Museum of Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Collaboration with Hovhannes Toumanian museum; Art+Feminism+GLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Research activity and GLAM-Wiki initiatives * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: Edit-a-thon with 15 librarians and ICT professionals, and a new Wikiclub * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/France report|France report]]: Nancy Museums * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Wikisource meetup and letter translations * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Italy report|Italy report]]: All over Italy * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: The Near East: from Leiden to Wikipedia; Wikipedia Workshop at Zeeuws Museum; Wiki Goes Caribbean * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Norway report|Norway report]]: Oslo Freedom Forum, Riddu Riđđu, and Márkomeannu * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Poland report|Poland report]]: Outcomes of A+F, new uploads, GLAM conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Serbian Ministry of Culture supporting GLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Spain report|Spain report]]: Edit-a-thons in Madrid and Brasilia, Wiki Loves Falles and Club Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: FindingGLAMs; Sheet music from Musikverket; The first pilot of the Wikimedia Commons Data Roundtripping project is out!; Digikult * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/UK report|UK report]]: Wikidata and Oxford GLAMs * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/USA report|USA report]]: Women's History * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Upcoming releases, and GLAM pilot projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Just call us u4 * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Wikimania report|Wikimania report]]: Updates on the Wikimania conference in Stockholm (Aug 14–18) * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: OpenGLAM Principles, ARL and Wikidata, CC Summit * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 06:49, 9 Mei 2019 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19078967 --> == ''This Month in GLAM'': May 2019 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue V, May 2019</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/From the team|From the team]]: Your help is needed * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Cooperation with Central Bank of Armenia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Australia report|Australia report]]: Festivals of history, heritage and #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Full catalog of Impressionist painter Eliseu Visconti into Wikidata and Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Canada report|Canada report]]: New partnership with Library and Archives Canada, and a GLAM Wiki Summit in Toronto * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Free Software Festival * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Finland report|Finland report]]: Starting to work with the Saami languages * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: More Kajawen on Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Italy report|Italy report]]: Open air, artistic and historical edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: WikiScout * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Poland report|Poland report]]: 30 years on: Free elections, free market * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Wikipedian in Residence at Serbian National Theatre * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Spain report|Spain report]]: International Museum Day and FESABID19 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Runic Recordings * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/UK report|UK report]]: Data Week and Data Joy * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/USA report|USA report]]: Asian Pacific American History Month * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Updates on development; GLAM pilot projects; Wikimania Hackathon with GLAM focus are * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Wikipedia Library report|Wikipedia Library report]]: Books & Bytes–Issue 33, March–April 2019 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Library of Congress recognition; Hackathon results * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Wikimedia and Libraries User Group report|Wikimedia and Libraries User Group report]]: Hangout with Wikimedia and Libraries User Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Creative Commons Global Summit 2019 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 01:19, 9 Junie 2019 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19113678 --> == ''This Month in GLAM'': June 2019 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue VI, June 2019</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Third round of cooperation with Hovhannes Toumanian Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Australia report|Australia report]]: Toodyaypedia, City of Canning, WoW2019, and the Pilbara * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Partnership with Football Museum brings visibility to entries about women’s soccer on Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: #1Lib1Ref edit-athons and restrospective of +190 articles improved * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/France report|France report]]: Regular workshops * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Introduction to Wikimedia Commons and Structured data * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Mexico report|Mexico report]]: Wiki Loves Mexico * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Image donation; Wiki goes Caribbean meeting on slavery and plantations in Suriname; Dutch open public library data; Field study collaboration Wikimedia and Libraries * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Norway report|Norway report]]: The International Year of Indigenous Languages 2019 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Poland report|Poland report]]: Documentary photographs from National Archives and WikiPlato * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Continuation of residences * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Wikidata imports; Data roundtripping project * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/UK report|UK report]]: Oxford and Coventry Updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/USA report|USA report]]: LGBTQ+ Pride * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Development updates; GLAM focus area at the Wikimania Hackathon * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Want new tools? We've got 'em! * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 23:54, 9 Julie 2019 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19157272 --> == ''This Month in GLAM'': July 2019 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue VII, July 2019</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Members of the National Assembly of Armenia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Australia report|Australia report]]: Staying warm over winter * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Germany report|Germany report]]: Heidelberg symposium * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Cultural Gardener Summer Project in Indonesia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Ireland report|Ireland report]]: Collaboration with the PhotoIreland Foundation * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Italy report|Italy report]]: Archeology in alpine valleys * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Norway report|Norway report]]: Sámi place names – collaboration with the Sámi Várdobáiki Language Center * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: More bibliographic data on Wikidata; National Library of Sweden; GLAM activities Wikimania * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/UK report|UK report]]: Oxford and Coventry Updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Uganda report|Uganda report]]: #1Lib1Ref Uganda 2019 * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/USA report|USA report]]: Summer meetups and Picnics * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Map the GLAM report|Map the GLAM report]]: Visualising the status and the spread of a cultural collection in Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Other statements; Wikimania; blog posts on SDC * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Wikipedia Library report|Wikipedia Library report]]: Books & Bytes–Issue 34, May–June 2019 * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: I ain't no square with my corkscrew hair * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: OpenGLAM, Wikimania and Structured Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 08:20, 10 Augustus 2019 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19268956 --> == ''This Month in GLAM'': August 2019 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue VIII, August 2019</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: Strategic salon around GLAM perspectives * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Finland report|Finland report]]: Continuing our work with the Saami communities * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Digitization of banknotes and introduction to structured data on Commons (continued) * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wikidata map making workshop * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Norway report|Norway report]]: Women in Red: collaboration with The National Library in Norway and Oslo Metropolitan University * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: GLAM communities of practice; Problematic data * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/UK report|UK report]]: New and old collaborations * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/USA report|USA report]]: Wikimania 2019 * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Special story|Special story]]: Wikimania GLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Recent presentations, workshops and blog posts * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Work for us, or just tell us what you think of us * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Updates on OpenGLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 07:20, 11 September 2019 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19359039 --> == Skryfweek Maandag, 23 September 2019 – Sondag, 29 September 2019 == Hallo, LiebeB, onthou asb. om onderwerpe te nomineer vir volgende week se [[Wikipedia:Skryfweek|skryfweek!]] [[Namibië]] loop tans voor, met [[Indonesië]] in die tweede plek! –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 16:47, 22 September 2019 (UTC) == ''This Month in GLAM'': September 2019 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue IX, September 2019</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Colombia report|Colombia report]]: The GLAM team from Wikimedia Colombia in OpenConLatAm * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Finland report|Finland report]]: Photographs and events * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/France report|France report]]: European Heritage Days * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Image donation by Indonesian Air Force * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Italy report|Italy report]]: Wikimedia Italia Summer School * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Open cultural heritage; More libraries in Africa on Wikidata; Global MIL Week 2019 Feature Conference; Kulturhistoria som gymnasiearbete; Wiki Loves Monuments * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/UK report|UK report]]: Oxford, Khalili Collections and Endangered Archives * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/USA report|USA report]]: Hispanic Heritage and Disability Awareness Month * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Special story|Special story]]: Help the Movement Learn about Content Campaigns & Supporting newcomers in Wikidata training courses! * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Tie a knot in your handkerchief * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: GLAM Manager Role Announced! * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 17:32, 8 Oktober 2019 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19436590 --> == ''This Month in GLAM'': October 2019 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue X, October 2019</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Australia report|Australia report]]: WikiD at the Design Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Wikimedia Colombia in Argentinean event * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Wikipedia Week of Libraries in Broumov * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Nordic cooperation + Wikisource + library information * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Finland report|Finland report]]: Collaborative histories * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/France report|France report]]: GLAM working group at WMFr; Partnership with AAF * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Numismatic items from Sumatran Numismatic Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Malaysia report|Malaysia report]]: Wikipedia Penang Meetup 2 @ Tuanku Fauziah Museum and Gallery, University of Science Malaysia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Share Your Data master classes for GLAMs; New project manager WMNL; Images from Africa * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Norway report|Norway report]]: Radio Cinema at the National Library in Oslo * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Nordic Museum publications on Wikidata and Commons; Wikipedia training in Härnösand; Open cultural heritage data in focus in Visby * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/UK report|UK report]]: Khalili; Museums + Tech; Oxford WIR placement ends * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/USA report|USA report]]: Spooky Autumn meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Special story|Special story]]: #WikiForHumanRights * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Getting started, Tool highlights, Blog posts and presentations about SDC * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Wikipedia Library report|Wikipedia Library report]]: Books & Bytes–Issue 35, July–August 2019 * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: We Are Seven * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Wikimedia and Libraries User Group report|Wikimedia and Libraries User Group report]]: October 16th meeting minutes * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Community Wishlist Survey 2020 and Wiki Advanced Training 2019 * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: 1Lib1Ref, Wikimedia Sweden Research and other updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 09:01, 12 November 2019 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19505891 --> == ''This Month in GLAM'': November 2019 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue XI, November 2019</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Australia report|Australia report]]: Wiki Loves Monuments * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Finland report|Finland report]]: Combining the old and the new * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/France report|France report]]: Wikimedia training workshops; Conference in the city of Arles * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: IHLIA starts monthly Wikipedia writing sessions, Wiki Techstorm 2019 * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wellington talks and edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Poland report|Poland report]]: Transgressing the boundaries of internal academic discourse * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Minor grants and Library training * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/USA report|USA report]]: A busy conference season, a new Caribbean community and introducing a tool for adding artwork metadata * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Continued development, documentation, and blog posts * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Wikipedia Library report|Wikipedia Library report]]: Books & Bytes-Issue 36, September–October 2019 * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Research published * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Results of Community Wishlist Survey 2020 * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 14:04, 10 Desember 2019 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19624126 --> == ''This Month in GLAM'': December 2019 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue XII, December 2019</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Armenia report|Armenia report]]: GLAM+Wikidata Collaboration between Armenia and Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Edit-a-thon Prachatice 2 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Transitional Justice edit-a-thon held in Prishtina * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: A Wikipedian in Residence and a Wikipedian writes * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Norway report|Norway report]]: Plaintext Wikipedia dumps for the National Library * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Swedish Performing Arts Agency; Bibliographic data about Swedish periodicals * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/USA report|USA report]]: White Elephant; WikiWednesday Salon; Cascadia Wikimedians annual meeting * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: New blog posts * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Job vacancies and item 80 million * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Mapping GLAM-Wiki collaborations * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 16:24, 11 Januarie 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19644376 --> == ''This Month in GLAM'': January 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue I, January 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Australia report|Australia report]]: Burning * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Finland report|Finland report]]: Wikiviews from Benin: Wikipedia in the Tower of Babel * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/France report|France report]]: Paris musées; Bibliothèque Sainte Geneviève * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: 1st PD Day in Indonesia; visitation to GLAM institutions * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Italy report|Italy report]]: Brand new and old faithful wikimedian in residence! * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Macrons and museums * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Norway report|Norway report]]: Sámi cultural heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: FindingGLAMs Challenge; Art by Edvard Munch from the Thiel Gallery; More European archives on Wikidata; OpenGLAM now! – watch the presentations; Wikipedia in Libraries * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Wikidata for Libraries Hackday Series * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/USA report|USA report]]: Knowledge Graphs and Meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Special story|Special story]]: New Book * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 19:29, 10 Februarie 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19782286 --> == ''This Month in GLAM'': February 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue II, February 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Wiki project on Museums with My Armenia * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Moreira Salles Institute GLAM initiative in Brazil * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Finland report|Finland report]]: The Helsinki then and now exhibition * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/France report|France report]]: GLAM related blogposts * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Proposing collaboration with museums in Bali; First Wikisource training in the region * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Students write articles about Media artists, Public Domain Day 2020, Wiki Goes Caribbean, WikiFridays at Ihlia - Wikimedia Nederland in January & February 2020 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Norway report|Norway report]]: Wikipedia editing workshop with the Norwegian Network for Museums * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Great dedication of librarians * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Historic photos; Support for international Wikimedia community; Library training tour; Many GLAMs improved on Wikidata * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/UK report|UK report]]: Kimonos and Khalili * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Winning photos Wiki Loves Monuments shown in different cities; Libraries Lead an All-Ukrainian Challenge * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/USA report|USA report]]: Black History Month and Open Access Anniversaries * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Summary of pilot projects, and what's next * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Leap into Wikidata! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: New Team Leadership, GLAM-Focused Grants Review, OpenGLAM Declaration Research * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 02:02, 10 Maart 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19882815 --> == ''This Month in GLAM'': March 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue III, March 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Australia report|Australia report]]: Know My Name; Public libraries of Queensland join Wikidata * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Gender gap, Wikipedia and Libraries from the GLAM team * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/France report|France report]]: WikiGoths; WikiTopia Archives * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Volunteers' meet-up; Wiki Cinta Budaya 2020 structured data edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Ireland report|Ireland report]]: Video tutorials; Celtic Knot Conference 2020 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: WoALUG and NGO Germin call Albanian Diaspora to contribute to Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Nationaal Museum van Wereldculturen contributes to Wikimedia Commons again; Student research on GLAM-Wiki at Erasmus University Rotterdam * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: March Highlights - Everything is postponed * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: FindingGLAMs; Wikipedia in libraries; Art from the Thiel Gallery Collections; Kulturhistoria som gymnasiearbete * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/UK report|UK report]]: Colourful Kimonos from Khalili * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/USA report|USA report]]: Women & Editing in the time of virus * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Special story|Special story]]: COVID-19 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Lockdown Levellings * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Mapping GLAM-Wiki collaborations * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 08:24, 9 April 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19949739 --> == ''This Month in GLAM'': April 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue IV, April 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: GLAMce at Museu Paulista: making things machine-readable * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: WikiGap 2020 in Czech Republic; International event; support for Wikimedia community; edit-a-thon run with the US embassy and the Swedish Embassy * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/France report|France report]]: Association des Archivistes Francais; Palladia, a museum collection portal based on Wikimedia resources * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Wikisource Competition 2020 * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Ireland report|Ireland report]]: Hunt Museum image donation; Livesteaming and video demonstrations * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Italy report|Italy report]]: Archivio Ricordi, webinars and videos * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: One Village, One Article for each village in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Photo collections Afrika-Studiecentrum Leiden; meetup and media donations for Wiki goes Caribbean; first online WikiFriday * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Skrivstuga (edit-a-thon) online – Wikipedia in libraries * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: More women on Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/UK report|UK report]]: Japanese silk and Spanish iron * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/USA report|USA report]]: Earth Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Seven Million People Can't Be Wrong * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 15:49, 11 Mei 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20062053 --> == ''This Month in GLAM'': May 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue V, May 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Edit-a-thon dedicated to International Museum Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Colombia report|Colombia report]]: A #1Lib1Ref to close the gender gap * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: #1Lib1Ref 2020 from 26 to 28 May in Côte d'Ivoire * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/France report|France report]]: WikiArchives; IMD 2020: Cross-Chapter Collaboration * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Wikisource Competition 2020 recap; International Museum Day 2020 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Italy report|Italy report]]: New collaborations and contents! * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Analysis of Dutch GLAM-Wiki projects in relation to the Dutch Digital Heritage Reference Architecture, Content donation from Utrecht Archives, Detecting Wikipedia articles strongly based on single library collections and Collection highlights of the KB * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Free music on Wikipedia; NHB webinars; Wikipedia in libraries – Projekt HBTQI * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: International Museum Day 2020 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/UK report|UK report]]: Japanese art * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/USA report|USA report]]: Workshops & COVID-19 Symposium * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Special story|Special story]]: Content partnership category - your help is needed * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: GLAM metadata standards and Wikimedia projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 17:21, 10 Junie 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20155977 --> == ''This Month in GLAM'': June 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue VI, June 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikigap 2020 in Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Australia report|Australia report]]: Taking training online * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wikimedia in Brazil in times of pandemics * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/France report|France report]]: Association des archivistes français * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Mexico report|Mexico report]]: México free and diverse representation * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wiki goes Caribbean meetup and media donation & Making references to Dutch newspapers in Wikipedia more sustainable * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: More than 130 new articles about insects * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: June Highlights - Let’s make new agreements * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Free music on Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Diversity in GLAM Program * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Taiwan report|Taiwan report]]: Research Case of the White Paper Cooperation Writing Between Taiwan Gallery and Wikidata Taiwan * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/UK report|UK report]]: New project on Islamic art * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/USA report|USA report]]: Juneteenth2020 +Pride * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Special story|Special story]]: Creative Commons invites Open GLAM stories from underrepresented communities * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Departure of Sandra Fauconnier * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 15:57, 10 Julie 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20268385 --> == ''This Month in GLAM'': July 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue VII, July 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikimedia CEE Spring 2020 in Albania and Kosova * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Australia report|Australia report]]: New WikiClub and Australian GLAM Research * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Important records of Brazilian history: images, metadata and edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Finland report|Finland report]]: Rephotography walks during the pandemic * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/France report|France report]]: Bibliothèque Sainte Geneviève * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Germany report|Germany report]]: Hacking the Arts * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: October history month East-West, Pictures as a legacy to the world & Photos of Mali * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Wikimedia Serbia is working on new activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: More Swedish music – of all sorts * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Uganda report|Uganda report]]: Sensitisation of GLAM institutions in Uganda * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/UK report|UK report]]: The effect of a Commons Picture of the Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/USA report|USA report]]: AfroCROWD, AAPB, Philadelphia, Smithsonian * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 05:40, 12 Augustus 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20342708 --> == ''This Month in GLAM'': August 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue VIII, August 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikivoyage edit-a-thon - Editing Albania and Kosovo’s travel destinations * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Open innovation and dissemination activities: wrapping up great achievements on a major GLAM in Brazil * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: First Prague Wiki Editathon held in Prague * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Virtual exhibition about Polish-Estonian relations. Rephotography and cultural heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Germany report|Germany report]]: KulTour in Swabia and 8000 documents new online * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/India report|India report]]: Utilising Occasion for Content donation: A story * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: WMIN & WMNL collaboration & Japanese propaganda films * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Enriching Wiki projects in different ways * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Free music and new recordings of songs in the public domain; Autumn in the libraries; Yes, you can hack the heritage this year – online! * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Uganda report|Uganda report]]: Participating in the African Librarians Week (24-30 May 2020) * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/UK report|UK report]]: Spanish metal and ... * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/USA report|USA report]]: Wiknic & Black Artists Matter & Respect Her Crank * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Wikipedia Library, new WikiCite grant programs, and GLAM office hours * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 21:10, 11 September 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20437068 --> == ''This Month in GLAM'': September 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue IX, September 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wikidata birthday celebrations, Wiki Loves Monuments, new partnerships and more! * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Colombia report|Colombia report]]: GLAM and virtual education * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/France report|France report]]: AAF training course; Workshops in Strasbourg; European Heritage Days: Rennes; Wiki Loves Monuments * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Germany report|Germany report]]: Ahoy! Wikipedians set sail to document the reality of modern seafaring * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: New GLAM partnerships on data donation; Commons structured data edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Norway report|Norway report]]: Students taking on GLAM Wiki women in red * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Musikverket: more folk music and photos; Hack for Heritage 2020; Wiki Loves Monuments; Wikipedia in the libraries; Digital Book Fair on Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/UK report|UK report]]: National Lottery; Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/USA report|USA report]]: Virtual events MetFashion, 19SuffrageStories, WikiCari Festival and more * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Open Access report|Open Access report]]: New publication about access to digitised cultural heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Launching Wikisource Pagelist Widget * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Events|Calendar]]: ctober's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 02:44, 13 Oktober 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20528305 --> == ''This Month in GLAM'': October 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue X, October 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/AfLIA Wikipedia in African Libraries report|AfLIA Wikipedia in African Libraries report]]: Wikipedia in African Libraries Project * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Abre-te Código hackathon, Wikidata related events and news from our partners * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Finland report|Finland report]]: Postponed Hack4FI GLAM hackathon turned into an online global Hack4OpenGLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/France report|France report]]: Partnership with BNU Strasbourg * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Germany report|Germany report]]: Coding da Vinci cultural data hackathon heads to Lower Saxony * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/India report|India report]]: Mapping GLAM in Maharashtra, India * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Bulan Sejarah Indonesia 2.0; Structured data edit-a-thon; Proofreading mini contest * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: National History Month: East to West, Dutch libraries and Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: West Coast Wikipedian at Large * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Norway report|Norway report]]: The Sámi Languages on wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Many activities are in our way * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Librarians learn about Wikidata; More Swedish literature on Wikidata; Online Edit-a-thon Dalarna; Applications to the Swedish Innovation Agency; Kulturhistoria som gymnasiearbete; Librarians and Projekt HBTQI; GLAM Statistical Tool * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/UK report|UK report]]: Enamels of the World * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/USA report|USA report]]: American Archive of Public Broadcasting; Smithsonian Women in Finance Edit-a-thon; Black Lunch Table; San Diego/October 2020; WikiWednesday Salon * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 22:37, 11 November 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20644673 --> == ''This Month in GLAM'': November 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue XI, November 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/AfLIA Wikipedia in African Libraries report|AfLIA Wikipedia in African Libraries report]]: Launch of Wikipedia in African Libraries Project Pilot Cohort * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Accessibility through audio descriptions, GLAM tutorials, WikidataCon 2021 and more updates on Brazilian GLAMs * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Canada report|Canada report]]: Taking a tour of CAPACOA workshops and some recent example sets from commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Germany report|Germany report]]: German symphony orchestra releases audio samples under free license * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/India report|India report]]: Re-licensing of content on water & rivers in India * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: #WikiSejarah WPWP Campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wikipedia and Education, Funding granted for two projects in 2021, KB completes collection highlights project * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAM in Serbia makes important steps in the digitization of cultural heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Spain report|Spain report]]: Edit-a-thons on women scientists and painters * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Music, UNESCO and Wikidata * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/UK report|UK report]]: Hundreds of Khalili images * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/USA report|USA report]]: Black Lunch Table & Museum Computer Network * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 14:29, 11 Desember 2020 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20736167 --> == ''This Month in GLAM'': December 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue XII, December 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/AfLIA Wikipedia in African Libraries report|AfLIA Wikipedia in African Libraries report]]: Wrap up of the Wikipedia in African Libraries project pilot cohort * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Canada report|Canada report]]: Branding Toolkit released by the Canadian Museums Association for GLAMs * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Finland report|Finland report]]: Hundreds of thousands of new photos released * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Germany report|Germany report]]: The Karl-Preusker-Medal 2020 goes to Wikimedia Deutschland e. V. * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Documentation of workflows for the ingestion of bibliographic data into Wikidata; Wikipedia & Africa: Why contributing to Wikipedia matters * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Māori Women Weavers Edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAMorous end of 2020 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Wiki Loves Monuments submissions livestreamed; Nordiska museet uploads; Sjung med oss, Mamma! * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/UK report|UK report]]: Wales, Women in Leeds, and the Hajj * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/USA report|USA report]]: WikiConference North America and Salons * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: The GLAM & Culture office hours * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11:42, 12 Januarie 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20941536 --> == ''This Month in GLAM'': December 2020 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue XII, December 2020</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/AfLIA Wikipedia in African Libraries report|AfLIA Wikipedia in African Libraries report]]: Wrap up of the Wikipedia in African Libraries project pilot cohort * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Canada report|Canada report]]: Branding Toolkit released by the Canadian Museums Association for GLAMs * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Finland report|Finland report]]: Hundreds of thousands of new photos released * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Germany report|Germany report]]: The Karl-Preusker-Medal 2020 goes to Wikimedia Deutschland e. V. * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Documentation of workflows for the ingestion of bibliographic data into Wikidata; Wikipedia & Africa: Why contributing to Wikipedia matters * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Māori Women Weavers Edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAMorous end of 2020 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Wiki Loves Monuments submissions livestreamed; Nordiska museet uploads; Sjung med oss, Mamma! * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/UK report|UK report]]: Wales, Women in Leeds, and the Hajj * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/USA report|USA report]]: WikiConference North America and Salons * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: The GLAM & Culture office hours * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 14:32, 12 Januarie 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20941536 --> == ''This Month in GLAM'': January 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue I, January 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Belgium report|Belgium report]]: The Public Domain Tool; Data Donations; Wiki Loves Heritage Belgium 2020 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Heading 2021 with new (and renewed!) GLAM-Wiki projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Public domain day in Colombia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Finland report|Finland report]]: AvoinGLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/France report|France report]]: #1lib1ref; Training courses; What's next ?; Wikidata and archaeology vocabulary * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Germany report|Germany report]]: Coding da Vinci Niedersachsen wraps up * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: A month in the spirit of references * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Record numbers of digital museum visits * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/UK report|UK report]]: Protests & Suffragettes - Wikipedia work in 2020; Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/USA report|USA report]]: Wiki 20 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Digital Public Library of America makes an impact in 2020 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 07:37, 9 Februarie 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21034985 --> == ''This Month in GLAM'': February 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue II, February 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: Recruiting two PMs; Budget Report 2020; Wikipedia 20th Bday * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Who do we think we are? * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: New GLAM tutorials in Portuguese * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Estonia report|Estonia report]]: WikiMuseum * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Finland report|Finland report]]: Focus on learning * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: PD Day 2021 in Indonesia, #1lib1ref, Wikisource workshop * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Historical Maps; Share your Data on colonial heritage; Knowledge platform for heritage institutions * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Amazing results of the January #1Lib1Ref campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Medieval ballads; Project HBTQI * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: 50 Years Women's Suffrage in Switzerland & More * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/USA report|USA report]]: Black History Month and Smithsonian anniversary * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Project Grants, Analytics for GLAMs, and Shared Citations * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 16:00, 11 Maart 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21206861 --> == ''This Month in GLAM'': March 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue III, March 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/AfLIA Wikipedia in African Libraries report|AfLIA Wikipedia in African Libraries report]]: Wikipedia in African Libraries * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: Wiki Loves Folklore 2021; I edit Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: The Brazilian House is the theme of new GLAM dissemination activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/Finland report|Finland report]]: Enriching indigenous items in Wikidata * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/Germany report|Germany report]]: A virtual exhibition on 20 years of Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wikimedians in Residence for Media Art Project LIMA, Wikimedia and libraries, Wikimedia training related to shared heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: GLAM in Sweden in March * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/UK report|UK report]]: Leeds Museums & Galleries, the British Library and the Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/USA report|USA report]]: Women's History Month in the US * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Media Search, Image Suggestion API, and Project Grants * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 22:53, 11 April 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21294881 --> == ''This Month in GLAM'': April 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue IV, April 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: WikiGap 2021; Workshop “When State Security was engaged in Science”; Women in STEM; International Roma Day Edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: A Wealth of Wiki Women * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Projects by Wikimedia Belgium * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Festa da Wiki-Lusofonia celebrates Wikipedia 20 * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: WikiGap 2021 report * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/DRCongo report|DRCongo report]]: WMDRC - UG report: Wikipedia in library * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Finding new ways of making art visible + 360° panoramas of Estonian museums * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Finland report|Finland report]]: Saami place names * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/France report|France report]]: Journée Wikimédia Culture et numérique 2021; French open content report * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Germany report|Germany report]]: Northern Exposure for cultural heritage data * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/India report|India report]]: Proofread competition on Bengali Wikisource in collaboration with British Library * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Wikisource Competition 2021; Museum Daerah Deli Serdang is now on Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: A Wikipedian in residence at the Civic Museum of Modena: report * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: WikiVrijdagen with Atria and IHLIA, Wikimedians in Residence will increase the visibility of media art on Wikipedia, Wikimedia training: shared heritage, Papiamentu and Papiamento: Wikipedia is up and ready to go! * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: West Coast WikiCon and Performing Arts Aotearoa * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Great impact of cooperations * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Spain report|Spain report]]: New partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: More music; Enriching GLAM photos with SDC; Swedish GLAM survey * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAMhack 2021 & more * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/UK report|UK report]]: University of Edinburgh Library Wikimedia Community of Interest; Khalili Collections; British Library * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/USA report|USA report]]: The Met, Smithsonian, and a busy Edit-a-thon season * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Wikipedia Library report|Wikipedia Library report]]: Fostering Connections: Wikimedia and Libraries Global Meetup * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Wikimedia and Libraries User Group report|Wikimedia and Libraries User Group report]]: Extended Date Time Format for Wikibase * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Wikimedia Hackathon, Product Updates, and Office Hours * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 04:54, 12 Mei 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21418797 --> == ''This Month in GLAM'': May 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue V, May 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/AfLIA Wikipedia in African Libraries report|AfLIA Wikipedia in African Libraries report]]: A busy month at AfLIA * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Museum, Archives and Libraries on May * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Presence of Museums in Wiki Projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Librarians unite across Australia and Aotearoa New Zealand for 1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Bahia: 2021 is the year of Bahia on Wikipedia in Portuguese * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: Glam-wiki 2021 29 May in Côte d'Ivoire * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/India report|India report]]: Collaboration continues with British Library * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: #1lib1ref in Indonesia; Online talk show with Wikimedia Nederland * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: Conference, webinar and projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: National Gallery of Kosovo Collection now on Wikidata * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Over 15,000 images available from Elsinga Collection, 1.9 million records on slavery and slave trade digitally accessible * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: A busy month in Aotearoa * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: GLAM activities of GLAM Macedonia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: A month in the sign of edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Spain report|Spain report]]: Viquiprojecte:Muixeranga * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Working with UN Human Rights; Aftermath to the fiddler competition; Music manuscripts from the 18th century; Digital visions; Should museums work with Wikipedia?; Wikidata project with museums has results * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Strengthening GLAM Partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Uganda report|Uganda report]]: Wikipedia for Museums in Uganda * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/UK report|UK report]]: British Library, Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/USA report|USA report]]: Hackathon outputs, data roundtripping and Asian American heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Special story|Special story]]: Wikimedia Hackathon report: Upgrading GLAM tech tools and PAWS * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Indic Wikisource community online gathering * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Grants and conferences * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Wiki World Heritage UG report|Wiki World Heritage User Group report]]: May's report * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 14:09, 10 Junie 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21497818 --> == ''This Month in GLAM'': June 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue VI, June 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/AfLIA Wikipedia in African Libraries report|AfLIA Wikipedia in African Libraries report]]: African Librarians Week 2021 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: CEE Spring Campaign in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Argentina report|Argentina report]]: A course on opening cultural collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Edit-a-thons with Wiki Women Design * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: A metadata roundtripping model for museums * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/France report|France report]]: European Archaeology Days; Edit-a-thon in Romanity Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Guinea report|Guinea report]]: GLAM with Harmattan Guinée 15 June 2021 in Conakry * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: Festival and edit-a-thon dedicated to the world of archives * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Training at Het Nieuwe Instituut in Rotterdam; training for Suriname and the Dutch Caribbean has concluded * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Making artists visible * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Wikidata development and culture of Rudnik and Takovo region * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Spain report|Spain report]]: Museums writing challenge and Viquimarató Carmelina Sánchez-Cutillas * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Free music; Kulturarv som gymnasiearbete; Statistics Sweden – now as open data; KTH library training * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Diversity in GLAM Program * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Uganda report|Uganda report]]: Wikipedia for Museums in Uganda * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/UK report|UK report]]: British Library and Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: #1Lib1Ref in Ukrainian Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/USA report|USA report]]: Meetup/CCCCWI; Vaccine Safety Wikipedia Edit-a-thon; WikiWednesday Salon; San Diego Wiknic; Black Lunch Table / Black visual artists * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Special story|Special story]]: Play, experiment and cross borders at Hack4OpenGLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: OpenRefine starts Structured Data on Commons development and is searching for two developers * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Conferences and Structured data modeling * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 05:47, 11 Julie 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21652088 --> == ''This Month in GLAM'': July 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue VII, July 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: Collaboration with the New Vision Organization in Tirana; Summer of Wikivoyage Campaign 2021 * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Representation and erasure: opportunities and risks that Wikipedia presents for First Nations knowledges * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: A wikicontest to celebrate and make visible the state of Bahia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/India report|India report]]: Rabimas proofread contest ends on Bengali Wikisource * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand holds its second Wikimedia conference, and a performing arts Wikiproject gathers steam * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: New chances for GLAM success * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Photos of Childrens theatre * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/UK report|UK report]]: A Thousand Images of Islam, British Library Updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/USA report|USA report]]: Smithsonian Wiki Focus: Black Women in Food History; San Diego 73; Black Lunch Table Black artists * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: A conversation about depicts and Structured Data on Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 07:23, 11 Augustus 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21849336 --> == ''This Month in GLAM'': July 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue VII, July 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: Collaboration with the New Vision Organization in Tirana; Summer of Wikivoyage Campaign 2021 * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Representation and erasure: opportunities and risks that Wikipedia presents for First Nations knowledges * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: A wikicontest to celebrate and make visible the state of Bahia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/India report|India report]]: Rabimas proofread contest ends on Bengali Wikisource * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand holds its second Wikimedia conference, and a performing arts Wikiproject gathers steam * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: New chances for GLAM success * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Photos of Childrens theatre * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/UK report|UK report]]: A Thousand Images of Islam, British Library Updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/USA report|USA report]]: Smithsonian Wiki Focus: Black Women in Food History; San Diego 73; Black Lunch Table Black artists * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: A conversation about depicts and Structured Data on Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11:42, 11 Augustus 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21849336 --> == ''This Month in GLAM'': August 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue VIII, August 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos (WPWP) Campaign in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: How Australian libraries are turning to Wikipedia during the global pandemic * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Transbordados: WikidataCon's preconference for Latin America discusses GLAM and decolonization * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: Glam-wiki 2021 10 Juillet en Côte d'Ivoire * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/France report|France report]]: Wikimedian in residence; Some projects for this autumn * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/India report|India report]]: Second proofread competition starts on Bengali Wikisource in collaboration with the British Library * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: Summer school in July and two new WiR in August * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: 50 cool new things you can now do with KB’s collection highlights, and New old photographs of Algeria, Mali and Morocco by Angeline van Achterberg * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: A Wikimedian at New Zealand Opera * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Villas and castles of Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: History, history and future * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections reaches 30 articles * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/USA report|USA report]]: Wiki salons and Kearny Mesa * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Special story|Special story]]: Hack4OpenGLAM is ready to start * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: OpenRefine starts SDC development * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: GLAM conversations and feedbacks for a better Wikimedia movement * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 00:30, 12 September 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21990260 --> == ''This Month in GLAM'': August 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue VIII, August 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos (WPWP) Campaign in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: How Australian libraries are turning to Wikipedia during the global pandemic * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Transbordados: WikidataCon's preconference for Latin America discusses GLAM and decolonization * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: Glam-wiki 2021 10 Juillet en Côte d'Ivoire * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/France report|France report]]: Wikimedian in residence; Some projects for this autumn * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/India report|India report]]: Second proofread competition starts on Bengali Wikisource in collaboration with the British Library * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: Summer school in July and two new WiR in August * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: 50 cool new things you can now do with KB’s collection highlights, and New old photographs of Algeria, Mali and Morocco by Angeline van Achterberg * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: A Wikimedian at New Zealand Opera * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Villas and castles of Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: History, history and future * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections reaches 30 articles * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/USA report|USA report]]: Wiki salons and Kearny Mesa * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Special story|Special story]]: Hack4OpenGLAM is ready to start * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: OpenRefine starts SDC development * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: GLAM conversations and feedbacks for a better Wikimedia movement * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 09:20, 12 September 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21990260 --> == ''This Month in GLAM'': September 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue IX, September 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: Diaspora Edits Wikipedia Campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Argentina report|Argentina report]]: New parnership agreements and more training! * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Preserving paralympic history * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Wikimedia Belgium GLAM report September 2021 * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: WikidataCon's right around the corner: find out how to participate * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/France report|France report]]: Wikidata training in Musée de Grenoble * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: Call for Italian museums, archives and libraries * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Diaspora Edits Wikipedia Campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: GLAM at WikiconNL2021, ISA-campaign Tag the species Naturalis en Rijksmuseum * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: New WiR and presentation of our activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Spain report|Spain report]]: Women Gastronomes Edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Kulturhistoria som gymnasiearbete; Uploads from museums in Göteborg; Wiki Loves Monuments; LGBTQIA+ edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/UK report|UK report]]: British Library and Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/USA report|USA report]]: New page patrol not assuming good faith towards workshop editors * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Working towards a thematic hub on content partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: First steps for Wikimedia Commons reconciliation service * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Updates on grant-funded technical projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 22:34, 12 Oktober 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=22102670 --> == ''This Month in GLAM'': October 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue X, October 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Open access as Australia reopens * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Wikimedia Belgium GLAM report October 2021 * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Wikipedia Art Month + Heritage Days * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: Collaborations and partnership * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: How Wikipedia helped to create a Serbian stamp; Many GLAM-related presentations planned at WikiconNL * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Outreach by members of the Aotearoa New Zealand Wikimedia User Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Wikidata for Libraries and notable Librarians in Nigeria * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: A good start to GLAM Fall * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Spain report|Spain report]]: Women Writers Month * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: The Constitution of Pylyp Orlyk; More museum data on Wikidata; LGBT edit-a-thon; Local business history in Nyköping; Stockholm City Museum ♥ Wikipedia; Writing about fashion at Nordiska museet * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/UK report|UK report]]: British Library and Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/USA report|USA report]]: Wikiconference North America + Workshops * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Needs assessment interviews; Cultural heritage on Wikidata – thousands of monuments in Norway; Structured Data uploads continue * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: A Wikimedia Commons Reconciliation Service, You Say? * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: GLAM office hours, GLAM newsletter moving to Meta-wiki, and more * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 06:19, 11 November 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=22311279 --> == ''This Month in GLAM'': November 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue XI, November 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/From the team|From the team]]: Migration from Outreach to Meta: your opinion is needed * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/France report|France report]]: Study day on open content; Open content GLAM report * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/India report|India report]]: Second proofread competition ended on Bengali Wikisource in collaboration with the British Library * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: Traing course and conference in November * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAMorous November * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Art, design and history from the museums of Göteborg; Maps in the National Archives of Sweden * [[outreach:outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Aricle contest for librarians «Local cultural heritage and prominent people» * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/USA report|USA report]]: Smithsonian demos new Wiki API Connector tool and other meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: We continue building for the hub; SDC for fun and profit: detecting bad coordinates; Needs assessment – video recorded interviews; Improving ISA * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Wikisource birthday celebration, Community Tech Wishlist, and upcoming conversation about courses for GLAM professionals * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11:53, 9 Desember 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=22394007 --> == ''This Month in GLAM'': December 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue XII, December 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Writing The Record: the Australian Music Wikipedia project launches * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Colombia report|Colombia report]]: We were editing about Bogotan writers * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Ab ovo. Towards future reports... * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: The New Zealand Wikidata thesis project * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Poland report|Poland report]]: Safeguarding the heritage of a community * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Commons project with Göteborg museums was a success; Digital humaniora meets Wikidata; HBTQI, Europeana and WiR * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/UK report|UK report]]: 2021 in Review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/USA report|USA report]]: Smithsonian Institution Training * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Adding more Structured Data on Commons statements * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Some structured data developments * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10:46, 12 Januarie 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=22518926 --> == ''This Month in GLAM'': December 2021 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue XII, December 2021</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Writing The Record: the Australian Music Wikipedia project launches * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Colombia report|Colombia report]]: We were editing about Bogotan writers * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Ab ovo. Towards future reports... * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: The New Zealand Wikidata thesis project * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Poland report|Poland report]]: Safeguarding the heritage of a community * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Commons project with Göteborg museums was a success; Digital humaniora meets Wikidata; HBTQI, Europeana and WiR * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/UK report|UK report]]: 2021 in Review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/USA report|USA report]]: Smithsonian Institution Training * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Adding more Structured Data on Commons statements * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Some structured data developments * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 16:23, 12 Januarie 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=22518926 --> == ''This Month in GLAM'': January 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue I, January 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgium report * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: A portable museum experience to digitize and share collections online * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Let's celebrate the Public domain day with Wikisource * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Mobile Photo Studio + New Cooperations * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Finland report|Finland report]]: Photowalks in Helsinki, autumn 2021 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/France report|France report]]: Training course for Musée de l'armée staff members; Journée Wikimédia Culture et numérique 2022; Wikiway * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: GLAM Indonesia wrap-up; Public Domain Day 2022 in Indonesia; #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: Collaborations and new projects in January * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Romania report|Romania report]]: About #1lib1ref activities in Romania (and Moldova) * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Successful end of the Old and even more successful beginning of the New year * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Spain report|Spain report]]: BiBat Museum and libraries * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Uploads of photographs taken by Swedish missionaries in China; Sörmlands museum's first contributions * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections and British Library * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/USA report|USA report]]: Report from DPLA * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Hello, world! * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Results and summaries; Helping with getting Pattypan back on track; Working with partners to make content available * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: February 22: Meetup about SDC support in OpenRefine * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Wikimedia campaigns for librarians and museum workers; Community Wishlist Survey; and Wikimedia query services * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 18:31, 12 Februarie 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=22740271 --> == ''This Month in GLAM'': February 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue II, February 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Albania report|Albania report]]: Traditional Food Photography * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Shakespeare is dead - Contemporary playwriting festival; Public Domain Day Belgium 2022 (10/02) report * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Estonia report|Estonia report]]: An examples of a visual storytelling – two virtual exhibitions * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/France report|France report]]: Wikimedian in Residence in Clermont Auvergne * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: New agreement for Wiki Loves Monument Italy 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Traditional Food Photography * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: New photo collections of Alkmaar, Wiki goes Caribbean meeting, contemporary art Wikidata import and knowledge platform for GLAMS * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: National Digital Forum and Editing in a Time of COVID * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: 1Lib1Ref 2022 Kwara * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: New GLAM-Wiki partnerships and cooperations * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: A month in the sign of 1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Additional photos from Swedish missionairies; Historical maps of Ukraine * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Stand with Ukraine! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/USA report|USA report]]: Women's History Month activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: February in AvoinGLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Encyclopaedia of Life release their 2 million species descriptions under CC0 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Editing SDC with OpenRefine; Monthly OpenRefine and Wikimedia office hours * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 16:19, 12 Maart 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=22892827 --> == ''This Month in GLAM'': March 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue III, March 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Visual culture, human rights and digitization * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Australia report|Australia report]]: Australia grows gender equity for International Women's Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Collaboration with GLAM institutes in Belgium * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Pills of GLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Croatia report|Croatia report]]: ...starting bottom-up in indie archive! * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Glass, Books and Paintings * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/France report|France report]]: Mooc Wikidata * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/India report|India report]]: Wikimedian-in-Residence program initiated at the Research Institute of World's Ancient Traditions, Cultures and Heritage in Arunachal Pradesh * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: The growth of sharing on Wikimedia projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Letters from Sierra Leone: the Sjoerd Hofstra photo collection in a new light * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Forming Wikimedia Aotearoa and the Aotearoa New Zealand Theses Project * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: News in Wikipedian in residence projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Spain report|Spain report]]: WikiToro * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: The Unique Historical Kalmar County project continues ...; WikiGap x 3; Students writing articles * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Uruguay report|Uruguay report]]: GLAM Activities by Wikimedia Uruguay * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/USA report|USA report]]: Women's History Month * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: UN Environment Programme sharing their knowledge on Wikipedia. Logo competition * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: OpenRefine: survey for Structured Data on Commons features * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Commons APP calls, Bophana documentaries, and Image Description Week * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 08:45, 13 April 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23092895 --> == ''This Month in GLAM'': April 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue IV, April 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Australia report|Australia report]]: Growing the record of Australian Music * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Belgium report|Belgium report]]: About African Pagnes and Belgian music * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Brazil wins the first place in WLM 2021 * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/France report|France report]]: French GLAM meeting * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: Work with GLAMs on Wikisourse and Wikimedia Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Mexico report|Mexico report]]: GLAM professionals add an image and become Wikipedians; Edificio Carolino Edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: People in Paleontology, Digikult, and copyright term extension for New Zealand * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Wikidata for Nigerian Novelist and Novel * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: Wikiresidence in progress and workshop Evolution in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Important activities within the GLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Training at the National Archives of Sweden; Training at the Stockholm City Museum; Training at the Swedish National Museum of Science and Technology; Improved images from Swedish Performing Arts Agency * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Wikidata Coffee Breaks * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Uruguay report|Uruguay report]]: Wikimedistas de Uruguay report * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/USA report|USA report]]: WVU Libraries; Earth Day-2022-SWC; Wiki-Gap * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Open Access vs NFT, GLAM School, Saami language, family trees * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Enter our logo competition; IGO/INGO; Needs assessments research results; Wrapping up some ISA-things * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: 1Lib1Ref, Image Description Week, Commons calls, and the Add an image events * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 04:22, 10 Mei 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23247018 --> == ''This Month in GLAM'': May 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue V, May 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Albania report|Albania report]]: Summer of Wikivoyage 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Face-to-face and virtual events on May * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Australia report|Australia report]]: Over 1000 references added in Australia and Aotearoa New Zealand for #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Belgium report|Belgium report]]: New Wikidata Property * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Espírito Santo is a sucess * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Estonia report|Estonia report]]: From university to library * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Finland report|Finland report]]: Photowalks in Southern Finland, spring 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/France report|France report]]: International Museum Day 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/India report|India report]]: Digitization of Tibetan Buddhist canons, The International Museum Day 2022 Wikidata Competition * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: May in and for museums * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Cooperation with the National Gallery of Kosova and Summer of Wikivoyage 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Malaysia report|Malaysia report]]: WikiGap Malaysia 2022 @ Kuala Lumpur Library * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Pacific Arts Aotearoa Wikiproject, Auckland Museum's Exploratory Study and Report back on #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: Wikipedian in residence in the National Museum in Cracow; Training at the Wawel Royal Castle National Art Collection; How can we make GLAM’s digital resources more reusable in education?; The International Museum Day 2022 Wikidata Competition * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: New GLAM brochure and Wikilive 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Rembrandt and others – drawings from the Nationalmuseum in Stockholm; Stockholm Museum of Women’s History; The map book of Heinrich Thome; Sörmland Museum; Wikidata competition – International Museum Day 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Diversity in GLAM Program * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Uruguay report|Uruguay report]]: Wikimedistas de Uruguay report: 1bib1ref, Museum of Natural History, and more! * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/USA report|USA report]]: Hackathons and Edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: International Energy Agency share their knowledge and graphics on Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Uploading files to Wikimedia Commons with OpenRefine: looking for test uploads! * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Results from 1Lib1Ref May 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 14:14, 13 Junie 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23345409 --> == ''This Month in GLAM'': June 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue VI, June 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Albania report|Albania report]]: CEE Spring 2022 in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Argentina report|Argentina report]]: In the middle of new projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Australia report|Australia report]]: A celebration, a commitment, an edit-a-thon: Know My Name returns for 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Heritage and Wikimedian in Residence * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: FIRST WikiCon Brazil & Three States of GLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Network(ing) effect(s) * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/France report|France report]]: French open content report promotion * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: Opening and closing projects in June * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Edit-a-thon with Kino Lumbardhi; DokuTech; CEE Spring 2022 in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: West Coast Wikipedian at Large and Auckland Museum updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: Wikipedian in residence in the National Museum in Cracow; The next online meeting within the cycle of monthly editing GLAM meetings; Steps to communicate GLAM partnerships better and involve the Wikimedian community * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: 100 000 memories from the Nordic Museum; Report from the Swedish National Archives * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Diversity in GLAM Program * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/UK report|UK report]]: Featured images and cultural diversity * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/USA report|USA report]]: Fifty Women Sculptors; Juneteenth Edit-a-thon; Juneteenth Photobooths 2022; Wiknic June 2022; New York Botanical Garden June 2022; LGBT Pride Month * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Structured data on Commons editing now possible with OpenRefine 3.6; file uploading with 3.7 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 03:46, 11 Julie 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23471794 --> == ''This Month in GLAM'': July 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue VII, July 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Provinces: our main characters * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Brazil holds its National Wiki Conference, and many GLAM partners join * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Colombia report|Colombia report]]: A very busy July for Colombian libraries / Un Julio bastante movido para las bibliotecas colombianas * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/France report|France report]]: Wikimedian in residence in Clermont-Ferrand * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: News from Auckland Museum, the West Coast, and New Zealand's thesis repositories * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: Edit-a-thon in the National Museum in Cracow, GLAM editing contest on the collection of artworks * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Portugal’s first GLAM-Wiki open access museum project is launched!! * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Presentation of GLAM activities at Edu Wiki Camp * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/USA report|USA report]]: GLAM for the Masses * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Wikimania * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Wikimania activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: What next for 1Lib1Ref? * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 01:24, 9 Augustus 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23554599 --> == ''This Month in GLAM'': August 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue VIII, August 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign in Albania and Kosovo in 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Australia report|Australia report]]: Introducing Wikidata to the City of Sydney * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: In-person and online activities hosted by Brazil during Wikimania 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Summer in WMEE - from collecting professors´ portraits to new potential co-operations * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Germany report|Germany report]]: Coins and paintings by the Prussian Cultural Heritage Foundation * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: 4 Islands Outreach; Digital Clippings; Balinese Wikisource Competition * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: Italian institutions ever closer to Wiki Loves Monuments * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign and Wikivoyage * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: West Africa in the Van der Kraaij Photo Collection 1972-1987 * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: A Wikipedian at Large * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: The summary of GLAM editing contest and the end of residency at the National Museum in Cracow; Cooperation with Wawel Royal Castle; Hack(art)hon for Zachęta * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Linking Portuguese culture to Wikidata * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Contemporary Art Edit-a-thon and Wikipedian in residence at the Historical Archive of Negotin * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: 100 000 Bildminnen; Uniforms, images from New Sweden, colonial officers, the map book of Fryderyk Getkant, and more!; Swedish general election 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/UK report|UK report]]: Culturally diversifying Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Uruguay report|Uruguay report]]: Wikimuseos & editing clubs in Uruguay * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/USA report|USA report]]: Wikimania, Meetups and More * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Crisis & GLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Tools; Helpdesk; IGO/INGO * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: New tool in development utilizing Structured Data * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Capacity building for Bophana Center * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 15:55, 12 September 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23741699 --> == ''This Month in GLAM'': September 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue IX, September 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Albania report|Albania report]]: Wiki Loves EuroPride in Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Australia report|Australia report]]: Behind the scenes with Australia's Wiki Loves Earth 2022 winner * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Austria report|Austria report]]: A Börthday present for Wikidata - the DACH Culture Contest * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Reopening of Museu Paulista and other news * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/France report|France report]]: Meeting with Prime minister cultural adviser; Residence at the Brittany Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/India report|India report]]: Digitisation of O Bharat, a bilingual biweekly published in Goa from 1912 to 1949 * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: GLAM Socialization; Wikistories for GLAM Competition * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: September month of results and planning * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wiki Loves Monuments Suriname first edition: 554 photos * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand Thesis Project and Te Papa Forget-me-nots * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: The results of GLAM editing contest; GLAM Coordinators Meeting * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: External projects, great results and high level of independence * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Bookfair back on site; Cultural history in High Schools; More identifiers from National Historical Museums of Sweden on Wikidata; Swedish general election 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programm * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/UK report|UK report]]: Islamic art and global art * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/USA report|USA report]]: Advocacy and Invention; New Smithsonian WiR; Called to Create; DC Statehood and Home Rule; Annual meeting; Wikipedian in Residence Opportunity at the Pérez Art Museum Miami * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Workshops on tool prioritization and helpdesk * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: View it! tool development update * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 22:53, 8 Oktober 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23872369 --> == ''This Month in GLAM'': October 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue X, October 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikimedian in Residence in Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Australia report|Australia report]]: Celebrating Wikidata, and over 400 new Wikipedia pages * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: WLM Brazil, HR & Environment Wikicontest, and GLAM with Atlantic Forest National Institut * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Chuvash people in WMEE and Photo contest * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: GLAM Talk; Javanese Wikisource Workshop * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: Touring Club Italiano: updates and uploads * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: About the Dutch Wiki Loves Fashion 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: TDWG2022 and Molluscs * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: Wiki Loves Monuments 2022 selection process in progress; GLAM online meeting on evaluation of ten editions Wiki Loves Monuments in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAMorous October; Faculty of Dramatic Arts in Belgrade; CEE Meeting * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Women and architechture * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Program * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Foundation * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/USA report|USA report]]: Asian American Edit-a-thons and More * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: First batch upload; list of tools * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: View it! tool: now with Commons category search! * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: AfLIA Wikisource webinar, Wiki Rescues Manuscripts & European GLAMwiki Coordinators meeting * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 17:13, 10 November 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23979654 --> == ''This Month in GLAM'': November 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue XI, November 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Africa report|Africa report]]: Wiki Loves Africa 2022 Winners & 2022 ISA Drive * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Albania report|Albania report]]: An event at the National History Museum in Tirana * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: WLM tool, Wiki Takes, New WMB's Strategy, and 2 new GLAMs * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/India report|India report]]: Two Open Culture films on India's Odia language, made with volunteer labour * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Open GLAM Conference; Sundanese Wikisource Workshop; Minangkabau books digitization * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: Video and photo to share the beauty of Italy's heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Linking heritage data at HackaLOD * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Integrating with the BHL, loading natural science specimens and data * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: How Wiki helps to explore and enjoy art & culture; Wiki workshop for the National Museum in Krakow; GLAM online meeting on ideas for 2023; Wiki Loves Monuments 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Wikipedian in residence at Faculty of Dramatic Arts in Belgrade and National Museum of Zrenjanin * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Wikipedian in Residence at Musikverket; Women and architecture; Gymnasiearbete; New uploads from the Swedish National Archives; WLM winners; Images of Äpplet * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Program * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Foundation * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Uruguay report|Uruguay report]]: Let's GLAM Together in Uruguay: Help us organize the GLAM Wiki Conference 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/USA report|USA report]]: WikiConference North America 2022; Punk Wikipedia Edit-a-thon; Kensho Technologies Impact-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Special story|Special story]]: We need your opinion: GLAM Wiki Conference 2023 & Your Favorite Tools * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Survey: your favorite tools * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 04:15, 11 Desember 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=24181148 --> == ''This Month in GLAM'': December 2022 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue XII, December 2022</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Ongoing projects with open culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Croatia report|Croatia report]]: A YEAR in REarVIEW! * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Denmark report|Denmark report]]: Edit-a-thon on contemporary Danish artists from the former Yugoslavia * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/India report|India report]]: CIS-A2K launches GLAM projects in Aurangabad, Maharashtra * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Digitalization in Deli Serdang and Yogyakarta; #1Lib1Ref Workshop; Structured Data Marathon * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: Museo Egizio - collection import * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: The Great Macron War, Critter of the Week, and West Couast Wikisource * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: WikiLovesLibraries Nigeria:An initiative beyond 1Lib1Ref for Librarians in Nigeria * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: The first European GLAM Coordinators online meet-up; New articles on the collection of Wawel Royal Castle; Results of Wiki Loves Monuments 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Wikibase in social sciences and Public Domain Day celebrations * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Spain report|Spain report]]: Wikidata Birthday and ongoing projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Musikverket; Media literacy graphics; Reports for project and to project partners * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme: look back to 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Uganda report|Uganda report]]: GLAM in Uganda 2022 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili project year in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/USA report|USA report]]: Wikipedia Edit-a-Thon: International Volunteer Day; ICP x Art + Feminism * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Introducing Wiki Loves Living Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Helpdesk; IGO/INGO * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: View it!: New FULL version is ready to launch * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: GLAM-Wiki Con 2023, DPLA's new Sloan Foundation funding, and more * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12:18, 11 Januarie 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=24342308 --> == ''This Month in GLAM'': January 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue I, January 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Birthday in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Belgium report|Belgium report]]: DESINGEL arts centre and Wikimedia platforms * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Open Midiateca: Licensing and analysis of collections of Midiateca Capixaba * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Let's celebrate public domain day 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Finland report|Finland report]]: Photo walks for Wiki Loves Monuments and rephotography * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Public Domain Day in Indonesia; #1Lib1Ref Campaign and Workshop * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: Wikimedia Italy's calls for free knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Opening old books at Maastricht University * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM stepping into 2023; New “did you know” articles on the collection of Wawel Royal Castle * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Spain report|Spain report]]: #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Tekniska museet makes 3000 polar images available on Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/UK report|UK report]]: National Trust and cultural diversity * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/USA report|USA report]]: Effie Kapsalis remembered; Mathematicians + Wikipedia; Wikipedia Day 2023; San Diego meetup * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Report of survey about Wikimedia content partnerships tools * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: View it! Editing Functionality: Final Update! * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 20:32, 9 Februarie 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=24506764 --> == ''This Month in GLAM'': February 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue II, February 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: I Edit Wikipedia Online Campaign 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public Domain Day Belgium 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: GLAM-Wiki initiatives in Brazil spark academic investigation * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Activities during first two months of 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Launching of Wikisource Loves Manuscripts; Bincang GLAM continues * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: New project and collaboration in February * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: I Edit Wikipedia Online Campaign 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikidata and the Biodiversity Heritage Library, Wellington WikiCon 2023 and Auckland Museum local suburb project funding * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: The European GLAM Coordinators online meet-up; GLAM-Wiki workshop at the Wawel Royal Castle State Art Collection; Wikimedians-in-residence online meet up * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: 100 000 Bildminnen; Report from The Association of Swedish Museums; Wikipedia for all of Sweden; ArkDes edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/UK report|UK report]]: In Memoriam Jo Pugh / Cultural Diversity * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/USA report|USA report]]: Black History Month and More * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: Wiki Loves Living Heritage launches 17 March 1pm UTC * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Gender, language, and living heritage events in collaboration with affiliates * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 06:20, 12 Maart 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=24700176 --> == ''This Month in GLAM'': March 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue III, March 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: WikiGap Tirana 2023, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Starting the year at WMAR * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Australia report|Australia report]]: Know My Name edit-a-thon at the National Gallery of Australia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Pará, Women's month and a huge upload for biologists * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Estonia report|Estonia report]]: From Ruhnu to Vääna a.k.a. Winterspring in WMEE * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/France report|France report]]: Residency at the Brittany Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Javanese Wikisource Competition; 5 More Bincang GLAMs; GLAM Socialization to University of Sriwijaya * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: GLAM Spring * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Wikivoyage Edit-a-thon in Istog * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Auckland War Memorial Museum Local Suburb Project updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM meet-ups, Wikiresidencies and GLAM partners contributiong to editing contest * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAM in March * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Photo memories from three industrial towns; Update from the archives; ArkDes edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Foundation * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/USA report|USA report]]: Projects and activities in March * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Mismatch Finder: Resolving Mismatches in Wikidata’s 100 Million Items * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: The Ethics of Open Sharing * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 23:48, 10 April 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=24780501 --> == ''This Month in GLAM'': April 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue IV, April 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: International Roma Day Edit-a-thon in Albania, 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: "Every Book its Public" Campaign and Strategic Committee on Libraries * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: What's new at GLAM in the Czech Republic * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: GLAM Mini Grants; Structured Data Marathon VIII; Wikisource Online Workshop * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: Bridges between Wikimedia and culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: BHL Whitepaper and outreach for Citizen Science Month and WeDigBio, Auckland Museum suburbs project update, New Zealand Women in Architecture Wikidata Project * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: Another meeting of EU GLAM Coordinators; Guided tours for Wikipedians in museums in Krakow; Presentation on Art in Wikipedia; Online training on the basics of copyright law; Polish monuments among the top winners of WLM * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: ISOF workshop; More articles from students; SAAB veterans shared their knowledge during metadata edit-a-thon; ArkDes edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/UK report|UK report]]: Democratising knowledge and cultural diversity * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/USA report|USA report]]: Into the Wikiverse; Earth Day 2023 Bushwick * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Wikipedia day pitches by FAO and IEA * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: Activities are starting! * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Biodiversity Heritage Library whitepaper and the #1Lib1Ref campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 22:34, 10 Mei 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=24999560 --> == ''This Month in GLAM'': May 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue V, May 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/From the team|From the team]]: E-mail account issue * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: Summer of Wikivoyage Edit-a-thon in Shëngjin, Albania, 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Australia report|Australia report]]: Improving Wikipedia pages about Australian women filmmakers at ACMI * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: First GLAM-Wiki partnership from Pará * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Finland report|Finland report]]: Adding authority control templates with Pywikibot * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/India report|India report]]: Digitization of Behar Herald starts in Patna * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Wikisource Workshop in Madura; Outreach to Bandung; Indonesian Wikisource Competition * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: Open access from North to South * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Summer of Wikivoyage Edit-a-thon 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Architecture Edit-a-thon and Auckland suburb updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Philippines report|Philippines report]]: Wikisource promotion at UNC Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Air travel and city streets * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Uganda report|Uganda report]]: These last few months in Uganda * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/UK report|UK report]]: Promoting cultural diversity on Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/USA report|USA report]]: A Spotlight on Black Women Birders; DC Nobel Solution Sessions; Women of Color in the Renwick Gallery; Anthropology and Community Connections; SAGE edit-a-thon; WikiWednesday Salon; Into the Wikiverse: AANHPIs in Science Fiction and Pop Culture; Queering Wikipedia 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Special story|Special story]]: Help Wikimedia Map Your Efforts to Improve Copyright! * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/GLAM Wiki conference report|GLAM Wiki conference report]]: GLAM Wiki Conference 2023: Announcing the venue & scholarship application process open * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: Photo contests * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: WILMA, DPLA + SDAW, and BHL whitepaper updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 00:47, 12 Junie 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=25118911 --> == ''This Month in GLAM'': June 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue VI, June 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: CEE Spring Campaign 2023, Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Asia report|Asia report]]: Donation of images from the National Centre for Biological Sciences * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Native Brazilian photographer wins Wiki Loves Folklore Brazil 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Half done in 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Germany report|Germany report]]: Museum tour, WLM, handouts and image donation * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/India report|India report]]: Wiki Exploration Programme GLAM activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Conclusion of Mini Grants; Second #1Lib1Ref Campaign; Wikisource Workshop in Bali * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: TCI and Turin Academy of Science * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: CEE Spring Campaign 2023, Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: A new book, new Wikipedia articles, videos and further images on Africa * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Report on the Society for the Preservation of Natural History Collections Conference 2023 and Auckland suburb updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Philippines report|Philippines report]]: GLAM outreach activity at University of Nueva Caceres: Digitization, workshops and proofread-a-thons as future collaboration * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki workshops for the Czartoryski Library; Work on the GLAM-Wiki Project Page Continues; End of Internship within the "Praktykuj w Kulturze" Program * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Knowledge overview; Almedalen week * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programm * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/UK report|UK report]]: Cultural diversity * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/USA report|USA report]]: WikiWednesday returns to Manhattan; Wikimedia NYC and Art+Feminism; WikiConference North America 2023; GLAM Wiki 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Special story|Special story]]: Flickr Foundation and Wikimedia Foundation partner to build Flickypedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/GLAM Wiki conference report|GLAM Wiki conference report]]: The call for proposals is now open for the GLAM Wiki Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 07:11, 10 Julie 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=25275926 --> == ''This Month in GLAM'': July 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue VII, July 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: Wiki Photowalk Albania and Kosovo, 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Argentina report|Argentina report]]: First batch of a big upload * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Australia report|Australia report]]: Where's The Source? Adding Citations to Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Two new GLAM-wiki partnerships and Three large uploads * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/France report|France report]]: New milestone reached: already 500 portraits of geographers uploaded on Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/India report|India report]]: Open Knowledge Fellowship by Heritage Lab and Wikibase set foot in India * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Videos and filmmakers of Africa, Open Churches Photochallenge and Wiki goes Caribbean meet-up in Dutch National Archive * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: EU GLAM Coordinators; WikiMatejko; Polona; internship program * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Wikipedian in residence raises the standards * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/UK report|UK report]]: Roads, Kingdoms and Assassins * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/USA report|USA report]]: WikiWednesday Salon; New York Botanical Garden; Meetup San Diego * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: Join Wiki Loves Living Heritage at Wikimania! * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: WiLMa updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 07:16, 9 Augustus 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=25415835 --> == ''This Month in GLAM'': August 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue VIII, August 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Highlights on Wikimania 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Wikimedia Armenia GLAM projects in August * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Activities in Belgium September-December 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: 4 new GLAM-Wiki partnerships and uploads from several institutions * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Canada report|Canada report]]: Wiki-Wednesdays: Digital Literacy for GLAM workers * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: Summer does not stop the wiki collaborations * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: The Wikipedia Pages Wanting Photos in Albania and Kosovo; Wiki Loves Earth in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Public sculpture photo trail: documenting Auckland sculptures in Wikidata; Aotearoa's Wikimedia Laureate * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: Presentation for school librarians at Wikiteka, Ongoing projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Serbia report|Serbia report]]: A month in the shine of Wikidata and new cooperation * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Showcasing collaboration with the Nordic Museum at Wikimania 2023; Working with Swedish folk high schools * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programm * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/UK report|UK report]]: Islamic art exhibitions and heritage innovation * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/USA report|USA report]]: Great North American Wiknic * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Wikidocumentaries to import images from the web to Structured Data on Commons – a Google Summer of Code project * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Hub updates at Wikimania 2023; Supporting Wiki Loves Monuments teams * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Open call: OpenRefine-Wikimedia train-the-trainer course, November 2023-April 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: Looking back, looking ahead * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/WREN at Wikimania report|WREN at Wikimania report]]: Wikimedians in Residence Exchange Network at Wikimania Singapore * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11:01, 12 September 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=25585038 --> == ''This Month in GLAM'': September 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue IX, September 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Disseminating open culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Amazonia on Wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Wikidata and the editing of Ibero-American scientific journals * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/France report|France report]]: Celebrating Rugby Herstory and History in Toulouse; Les Lorraines sans pages * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/India report|India report]]: Wikimedia Commons Contest connects Pune citizens with the rivers Mula & Mutha * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: 10,000 institutions on the Wikimedia projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: West Coast Wikipedian at Large * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki educational activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Portugal report|Portugal report]]: With multiple events, September was a busy month for Wikimedia Portugal * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Wikipedia in education; Continuation at Swedish folk high schools; Wikipedians at the Bookfair * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/UK report|UK report]]: A new WIR and a very old book * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/USA report|USA report]]: Wikimedia New York City Election 2023; San Diego/September 2023; Climate Change and Food Safety * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: OpenRefine and Wikimedia Commons: train the trainer course participants and two surveys * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: European photo contest finalists, Local Contexts Wikiproject at GLAMhack * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Wikisource Loves Manuscripts, ICOM outreach, Flickr Foundation partnership, OpenRefine adoption, new sources in The Wikipedia Library, Image Description Month events, and the GLAM Wiki Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 15:02, 11 Oktober 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=25712541 --> == ''This Month in GLAM'': October 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue X, October 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: Celebrating Wikipedia's 20th Birthday in Albanian Language * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Content, resources and platforms for open access! * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Australia report|Australia report]]: October Report * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Monuments Brasil 2023 and Open Midiateca * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Open Access Week and Wikidata; Opening Culture and Heritage training * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: Wikimedia Côte d'Ivoire and Apsid-ci collaboration for Glam * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Looong summer is over * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Great first results in State Regional Archives and Wikiresident Group coworking * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Ireland report|Ireland report]]: Wikimedia Community Ireland Host WikiWomen Partner Meeting at Dublin's historical Port * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: Results of funded projects within Call GLAM 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wiki Loves Fashion in the Netherlands * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Biodiversity Information Standards Conference 2023 (TDWG2023) and the Entomological Collection Network Meeting (ECN2023) * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiMatejko, Internships, Open Heritage, folk costumes * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Open Access Week celebrations and an edit-a-thon to increase the visibility of black lusophone communities * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Dynamic October in Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/South Africa report|South Africa report]]: Edit-a-thon for Librarians at the annual Library and Information Association of South Africa 2023 Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Wikipedia for all of Sweden; Museums and Wikidata – why and how?; Photo memories from Stockholm and Rome; Negotiating Knowledge on Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programm * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/UK report|UK report]]: Good omens for a rosy future * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/USA report|USA report]]: Women in Environmental Justice; October WikiSalon * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: AvoinGLAM joins the long-awaited GLAM Wiki 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Let's Connect * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: Learning and sharing * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Wikimedia and Libraries User Group report|Wikimedia and Libraries User Group report]]: The Wikimedia and Libraries AI Salons * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 03:15, 11 November 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=25792228 --> == ''This Month in GLAM'': November 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue XI, November 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: Three-months of Wikimedian in Residence at the Qemal Baholli Public Library in Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: New partners in Rio and GLAM WikiCon * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Canada report|Canada report]]: WCNA 2023: an key event for North American users * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Wiki GLAM Conf and Bogotá Libraries Meeting * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/France report|France report]]: Edit-a-thon Le retour de la momie * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: Record edition of Wiki Loves Monuments in Italy * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Share your Data course, history month, REBOOT! and Dutch Public Domain Day event * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Summer students at Auckland Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki Conference, WikiMatejko * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Catalan culture and showcasing Wikimedia on both side of the Atlantic * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Wikipedians in Residence, GLAM Wiki Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: National Historical Museums of Sweden contributions; Photo memories from all over the world engage the community; Museum of medieval photo safari * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/UK report|UK report]]: Fifty article milestone * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: AvoinGLAM at GLAM Wiki 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: 3,000 medical images on Wikimedia Commons through the Helpdesk * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: 2023 Living Heritage elements are added to Wiki Loves Living Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 08:40, 11 Desember 2023 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=25925124 --> == ''This Month in GLAM'': December 2023 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue XII, December 2023</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: Wiki Loves EuroPride in Albania 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Bosnia & Herzegovina report|Bosnia & Herzegovina report]]: A year in review ... * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Croatia report|Croatia report]]: 2023 in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Wiki-residents establishing meeting took place in December * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Germany report|Germany report]]: Go-ahead for Wikidata Project of GLAM institutions from Baden-Württemberg * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: WLM Local winners and funds for 2024 GLAM projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Auckland Museum summer updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: Intense end to a year of GLAM-Wiki activities in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Photo memories project concludes; Sörmlands museum passes 1000 uploads to Wikimedia Commons; Wikimedian in Residence supports an upload of music content; Subject terms from Queerlit; Wikidata for authority control: 3 years of work * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Program * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/UK report|UK report]]: 2023 in Review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/USA report|USA report]]: WikiConference North America 2023; TSU and USF; Philadelphia WikiSalon; Wikimedia DC Annual Membership Meeting; Wikipedia Editing 101 for All; NYC Hacking Night; Upstate NY workshop; Wikiquote She Said Project * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: Thank you for making Wiki Loves Living Heritage happen! * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Updates and invitation to test the Commons Impact Metrics prototype * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 05:25, 13 Januarie 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=26019095 --> == ''This Month in GLAM'': January 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue I, January 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Day in Albania 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Belgium report|Belgium report]]: First international public domain day celebration in Europe coming up on March 7 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: A legal infrastructure for sharing public collections in Brazil: the case of Midiateca Capixaba * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: January '24: Institute of Physics photos and Free culture discussion * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Finland report|Finland report]]: Photographing at the second half of 2023 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/India report|India report]]: Documenting ASI (Archaeological Survey of India) Museums in Bihar * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Public Domain Day & Monumental Moments * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Aotearoa Wikipedian at Large, and Auckland Museum updates * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: An update on the Wikimatejko editing action and an invitation to the international community to join the action * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Unveiling Catrapilha: A ReacTive approach to GLAM content import * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Freedom of Panorama in Sweden * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/UK report|UK report]]: Indonesian praise for an Ottoman photograph of Arabia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/USA report|USA report]]: Wikipedia Day 2024; edit-a-thon; meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Events! Events! * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: New OpenRefine documentation for Wikimedia Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: WiLMa Updates, OpenRefine training, Biodiversity, and Librarians * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 02:00, 10 Februarie 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=26180968 --> == ''This Month in GLAM'': February 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue II, February 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: One village, One article in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Australia report|Australia report]]: On tour * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: News from Rio de Janeiro * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/France report|France report]]: Open Content Observatory letter * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Italy report|Italy report]]: Antarctic Writing Month and GLAM call * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: One Village, One Article Campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: WikiProject Te Papa Research Expeditions, wrapping up the Auckland / Tāmaki Makaurau local histories project, and the Aotearoa Wikipedian at Large * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiMatejko editing action; The eighth European GLAM Wiki coordinators meet up * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Spain report|Spain report]]: SMALL GLAM SLAM Pilot 1 Rapid Grant * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Working life museums * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/UK report|UK report]]: National Trust, Leeds 2023, and Khalili Foundation * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/USA report|USA report]]: Hacking Night; Seattle Meetups; Denver Huddle; Wikipedia Day LA; San Diego/February 2024; Supreme Court visit * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group February Monthly Highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Working with catalogues: a Wikidata volunteer’s perspective * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Updates on OpenRefine training and Wikisource Loves manuscripts * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 13:50, 10 Maart 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=26279731 --> == ''This Month in GLAM'': March 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue III, March 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: WikiGap Tirana 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Australia report|Australia report]]: Art+Feminism in Australia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgian Public domain day and Wiki Loves Heritage awards on March 7 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: A GLAM focus on Rio de Janeiro; Archivos en vigília * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Making the public domain visible on Wikidata; In Colombia Women are historical * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Italy report|Italy report]]: GLAM call winner projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: GLAMorousToHTML - a tool to list Wikipedia articles that include images from a given Commons category * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Update on Wikidata:WikiProject Te Papa research expeditions and the Wikipedian at Large * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland in March * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Sweden report|Sweden report]]: More photo memories – and the community is helping out; Yearly student project * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/UK report|UK report]]: A small problem with the Ottoman Empire * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/USA report|USA report]]: GLAM CSI and WikiPortraits launch and more meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group March monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: GLAMorousToHTML - a tool to list Wikipedia articles that include images from a given Commons category * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: WikiLearn course for OpenRefine on Wikimedia Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Learn to upload to Commons with OpenRefine and get up to date on the International Museum Day, GLAM CSI, WiLMa Network, and WikiWorkshop * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 01:56, 11 April 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=26483115 --> == ''This Month in GLAM'': April 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue IV, April 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: International Roma Day Editathon in Albania and Kosovo, 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Australia report|Australia report]]: New images from Central Australia on Wikimedia Commons, Library Science WikiProject students edit Wikipedia & 1Lib1Ref in Australia and New Zealand * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Library Month * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: 2023 became a promissing year for wiki-residents and partnerships in CR * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: International Roma Day Editathon in Albania and Kosovo, 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Informal GLAM hack session * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Te Papa research expeditions and the Wikipedian at Large * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Climate Changes and GLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland in April * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Spain report|Spain report]]: SMALL GLAM SLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Sweden report|Sweden report]]: 100 000 bildminnen; Metabase * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/UK report|UK report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/USA report|USA report]]: Heaven on Earth at last? * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group April monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: AI Sauna quick reflection * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: OpenRefine online courses in more languages, and certified trainers * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: OpenRefine course in three more languages and International Museum Day challenges * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 06:43, 11 Mei 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=26483115 --> == ''This Month in GLAM'': May 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue V, May 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: Summer of Wikivoyage Edit-a-thon in Kruja; Traditional Albanian food photography competition * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Open licensing guide from Midiateca Capixaba; Activities in Rio de Janeiro; First batch from LabDOC; New batch from NeuroMat; Hercule Florence photowalk * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: International discussion on the role of media and new GLAM partnership on the horizon * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/India report|India report]]: Digitization concludes for Behar Herald and a digitization workshop held for libraries in Maharashtra * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Italy report|Italy report]]: Edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Summer of Wikivoyage Edit-a-thon in Kruja & Traditional Albanian food photography competition * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: WikiconNL 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Architecture Edit-a-thon, Wikidata Te Papa research expeditions project and 1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland in May * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Portugal report|Portugal report]]: The Search for the Lost Manuscripts * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/UK report|UK report]]: Our first Igbo language article * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Article campaigns for Ukrainian librarians, partnership with a national library * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/USA report|USA report]]: WikiPortraits & Edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group May monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/GLAM Wiki Meta pages revamp|GLAM Wiki Meta pages revamp]]: GLAM Wiki Meta pages kicking off the Working Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Introducing Alice Kibombo, a new dataset, and more * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 14:26, 9 Junie 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=26893904 --> == ''This Month in GLAM'': June 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue VI, June 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: Wiki Loves Living Heritage in Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Australia report|Australia report]]: Partner Project between Wikimedia Australia, the Australian and New Zealand Society of Indexers (ANZSI) and the School of Information and Communication Studies at Charles Sturt University (CSU SICS) * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Mato Grosso * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Germany report|Germany report]]: GLAM digital with the August Bebel Institute - "Wiki Loves Democracy Part III" and new GLAM-on-Tour-Film released * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: 2024 Half-a-year in Review * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Italy report|Italy report]]: Open science conference and Wikimedians in Sicily * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Wiki Loves Earth in Albania & Kosovo, 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: WikiProject Te Papa Research Expeditions and WikiProject IBC 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Climate Changes Edit-a-thons by Wikimedia MKD * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland in June * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Serbia report|Serbia report]]: News in GLAM Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/UK report|UK report]]: Using Wikipedia in interfaith education * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/USA report|USA report]]: GLAM CSI user stories feedback requested and US events * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group June monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Bridging Digital Art Practices with Institutional Archives: professional knowledge exchange on digital art archiving * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: 20th Century Press Archives – history in newspaper clippings, made accessible by ZBW and Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 02:30, 12 Julie 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=27031050 --> == ''This Month in GLAM'': July 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue VII, July 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: For what matters most for your community * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Mid-term digitization update * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Structuring Wiki Loves Monuments through a Wikidata portal * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Canada report|Canada report]]: CCA Hosts Inaugural Wiki Edit-a-Thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Germany report|Germany report]]: The flight over the "Rosinenbomber" - drone deployment for Free Knowledge; Kicking off a German-language community of practice for building cultural heritage linked open data with the wikimedia projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/India report|India report]]: GLAM partner ventures into 'Digitisation Plus' programs with Wikimedians * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Prompting what's most important - our community in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: WikiProject International Botanical Congress 2024, a presentation to the Natural History Museum, London & Kew Gardens staff and a Research expeditions edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/UK report|UK report]]: Translations galore * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/USA report|USA report]]: Wikicurious WikiNYC Civic Hall; San Diego 111; #5WomenArtists campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group July monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Special story|Special story]]: GLAM GLobal meetup & GLAM Global Calls * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 02:59, 12 Augustus 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=27242105 --> == ''This Month in GLAM'': August 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue VIII, August 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Vacancy Wikimedian in Residence for Wikipedia on Aruba - Aruba on Wikipedia project * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Technology and biodiversity: “Amazonian Knowledge on Wiki” * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Colombia in Wikimania Mood * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Cooperation between National Library and Wikimedia CR was presented at Wikimania 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/India report|India report]]: Wikimedians-in-residence assigned to add lexicographical data of 5 endangered languages of West Bengal * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: 10 reasons why the National Library of the Netherlands moved its Wikimedia-related publications from SlideShare to Zenodo, and keeps them on Wikimedia Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Looking for Aotearoa's next roving Wikipedian, a Wikidata Te Papa research expeditions publication & the Wikidata WikiProject IBC follow-up workshop * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: An insight of Wkikimedia MKD's 2024 GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/UK report|UK report]]: Indonesian Featured Article award * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/USA report|USA report]]: Wikimania report and meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group August monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Special story|Special story]]: Global GLAM Wiki Meetup - Future meetings and outcomes * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: AvoinGLAM at Wikimania * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Content Partnerships Hub at Wikimania; The Helpdesk; Metabase; UN collaboration day * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Commons Impact Metrics, WikiLibCon25, and WikiConference North America * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10:48, 11 September 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=27310248 --> == ''This Month in GLAM'': September 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue IX, September 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikimedian in Residence at Elbasan’s Ethnographic Museum in Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Argentina report|Argentina report]]: GLAM and communities * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Australia report|Australia report]]: Artbank's edit-a-thon for gender equity in Australian visual arts * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Project 'Belgian distilleries as Linked Open Data' completed * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Photowalks for Wiki Loves Monuments 2024 at five corners of Brazil * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/France report|France report]]: 4th edition of the Label Culture Libre * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/India report|India report]]: Digitization at the Museum of Santal Culture, Federation Hall Society Library and Cultural Heritage and Literature in Meghalaya * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Report on the Wikidata WikiProject International Botanical 2024, Conference report for SPNHC-TDWG 2024 and the upcoming New Zealand species edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Spain report|Spain report]]: Wiki Takes Rural Archaeology * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/UK report|UK report]]: Wiki content in interfaith education * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/USA report|USA report]]: Banned books and more * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group September monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Special story|Special story]]: Global GLAM calls from November: short survey, and register! * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11:38, 10 Oktober 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=27548598 --> == ''This Month in GLAM'': October 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue X, October 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: Wiki Loves Monuments in Albania and Kosovo, 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Amazon holotypes: how the species were discovered * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Canada report|Canada report]]: FIMS Graduate Library Wiki Club Lunch & Learn * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Colombia report|Colombia report]]: ¿Por qué y para qué usar Wikidata en Colombia? / Why and for what purpose should Wikidata be used in Colombia? * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Italy report|Italy report]]: Empowering Italian GLAMs * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Edit-a-thon at the City Museum of Mitrovica * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Latvia report|Latvia report]]: Wikidata Workshop 2024: National Library of Latvia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Highlights from the Third Wiki Loves Fashion Campaign in the Netherlands * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Auckland Museum Wikimedian in Residence, Te Maori edit-a-thons & NZ Species edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: WIKIMEDIA MKD's successful GLAM programme! * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Spain report|Spain report]]: General Archive of the Palace * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/UK report|UK report]]: Memory of the World baseline * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/USA report|USA report]]: October meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group October monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: European encounters * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Baseline report * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Wikidata's 12th birthday celebration * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 15:19, 10 November 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=27687486 --> == ''This Month in GLAM'': November 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue XI, November 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: Minigrant and Photowalk Projects in Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Winners of WLM 2024 Brazil * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Canada report|Canada report]]: WikiConvention francophone 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Croatia report|Croatia report]]: deGrowth in N0vember * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Visual memory presented with collections of East Bohemia Museum in Hradec Kralove * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/India report|India report]]: Digitization starts at Rammohun Library and Free Reading Room * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Italy report|Italy report]]: Wrap up the nine projects funded by 2024 GLAM call and Italian Wikidata Days * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: NZ Species Editathon, OEGlobal 2024 and Auckland Museum's Summer Students * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Summary of Wikidata Days 2024: Librarians don’t need hammers, they need Wikidata * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/UAE report|UAE report]]: Highlighting the Impact of Wiki Loves Monuments 2024 in UAE * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Wikimedia UAE and Librarians report|Wikimedia UAE and Librarians report]]: Empowering Knowledge: Librarians and Wikimedia at DILC 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/UK report|UK report]]: Middle-Eastern history and interfaith education * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/USA report|USA report]]: November meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group November monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Winter Festival * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Wikidata and Wikipedia improvements * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 21:45, 10 Desember 2024 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=27942378 --> == ''This Month in GLAM'': December 2024 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue XII, December 2024</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: The Patrolling Edit-a-thon in Albania and Kosovo, 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Last activities of 2024 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Catrapilha in action: Uploading the Porto Alegre image feed * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/India report|India report]]: Living GLAM project on Santali culture continues in West Bengal * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: From SlideShare to Zenodo & How Dutch Wikipedia uses the Digital Library for Dutch Literature * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikdata module, Auckland Museum student progress, and the Wikipedian at Large * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Digitization of Heritage Archives in Nigeria * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Conference for GLAM employees in Skopje * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Wikimedia Portugal and Wiki Editoras Lx Collaborate on a Wiki GLAM, Culture, and Heritage Conference for 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/UK report|UK report]]: 2024 in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/USA report|USA report]]: December meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Public Domain Day report|Public Domain Day report]]: Public Domain Day 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group December monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Ways forward * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 13:01, 11 Januarie 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28033195 --> == ''This Month in GLAM'': January 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue I, January 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Africa report|Africa report]]: Guinea-Bissau Heritage from Commons to the World * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikimedian in Residence at the Qemal Baholli Public Library in Elbasan (October - December 2024) * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Wikipedia on Aruba project has officially begun! * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Maranhão * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Germany report|Germany report]]: Exploring Wikidata & Building Community for Cultural Heritage Professionals * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Celebrating Public Domain Day 2025 in Indonesia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: New Wikimedia Italia Grant for GLAMs * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: 3 Million Dutch Cultural Heritage Images in Commons & 400,000 RCE images now in higher resolution & Usage of DBNL in Dutch Wikipedia articles * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Student led Edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki 2024 in Poland: Achievements, Collaborations, and Impact * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Wikimedia Serbia: Advancing GLAM collaborations and digital heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/UK report|UK report]]: Cairo Geniza * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/USA report|USA report]]: Wikipedia Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group January monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Special story|Special story]]: Join the Global GLAM Call – Tuesday, February 11th, 13:30 UTC! * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: To the front page! * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Wikidata at WikiLibCon 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 23:23, 9 Februarie 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28125057 --> == ''This Month in GLAM'': February 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue II, February 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Celebrating the English Wikipedia’s Birthday in Albania! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgium Public Domain Day and Dance Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki and COP30 in the Amazon rainforest * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Germany report|Germany report]]: GLAM digital and seminar on Jewish life * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: GLAM call and Progetto cultura * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: [GLAM metrics] Usage of Delpher in Dutch Wikipedia articles * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikipedia podcast episode, Trilepidea newsletter article, and the Wikipedian at Large * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD GLAM program for 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/UK report|UK report]]: Islamic and Jewish history * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: GLAM news from Ukraine – events for libraries, #1Lib1Ref, launch of a larger GLAM product * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/USA report|USA report]]: February meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group February monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Connecting Media Art Archives * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: 5.1 million image views * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Wikidata event: Data Reuse Days 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Wikisource Conference 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikimedia and Libraries User Group report|Wikimedia and Libraries User Group report]]: Wikimedia + Libraries International Convention 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 16:52, 10 Maart 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28357408 --> == ''This Month in GLAM'': March 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue III, March 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: WikiGap in Albania 2025, and essential initiatives for free knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Archives and Human Rights activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: International Women's Day, Wikipedia officially recognised as Digital Public Good and invitation for the General Assembly * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Every Book Its Reader is coming * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: New Horizons of Czech GLAM Partnerships in 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/France report|France report]]: Archivist Forum 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Ten winners of Wikimedia Italia 2025 GLAM call * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: International Womensday; New Wikimedian in Residence at Maastricht University * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: What's on at Auckland Museum, and International Women's Day at University of Otago * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: GLAM in Africa, a Nigerian narrative in knowledge decolonization a case study of Benin City * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Switzerland report * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/UK report|UK report]]: Gold in Bengali and Diversity in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/USA report|USA report]]: Women's History month * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group March monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Manuscripts of Mali * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Creating an OpenRefine Wikimedia Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 09:01, 9 April 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28408819 --> == ''This Month in GLAM'': April 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue IV, April 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Event for International Roma Day 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: Highlighting Feminist and women's histories and a Wiki Day at the South Australian Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Catalan areas report|Catalan areas report]]: Campaign to document the 2025 Falla monuments in Valencia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Wikidata and Research * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Open Collection Highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Architecture, BHL, and the Commons Workflow * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Strengthening Cultural Heritage through Partnerships and Knowledge Sharing: Insights from World Heritage Day in Nigeria * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD's new GLAM collaborations and activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Scholarships and Call for Sessions Proposals for GLAM Wiki 2025 will open soon: Stay tuned! * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAM Highlights from Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: FemNetzCon 2025; GLAM Meeting Biel/Bienne; Digi Archive * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/UK report|UK report]]: Mapping Museums / Art in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/USA report|USA report]]: April meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group April monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Surging forward in Spanish and Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 20:53, 11 Mei 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28668932 --> == ''This Month in GLAM'': May 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue V, May 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Enhancing the LGBTQ+ content in Albanian Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgium Public Domain Day and Dance Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Video resource on Wikimedia Brasil and Casa de Oswaldo Cruz Partnership Released * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Croatia report|Croatia report]]: SPRINGing back activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: National Library of the CR events and important guests * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Europe report|Europe report]]: DARIAH DHwiki WG coming activity * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/India report|India report]]: GLAM project starts with Nanda Talukdar Foundation at Jorhat, Assam * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: GLAM Wiki Month 2025 in Indonesia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: From charts to concrete * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Traditional Albanian Food Photography Competition 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Update from Auckland Museum; Let the Wikifying Commence; Listful Thinking * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Architectural Folklore Campaign Series * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Celebrating Museums and strengthening #1Lib1Ref connections * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Spain report|Spain report]]: Some news from Spain * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: International Museum Day 2025; CoCreation PTT-Archive; Scoring Girls * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/UK report|UK report]]: The 18th language * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Spring GLAM news from Ukraine – first major survey for GLAM institutions & yet another successful #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/USA report|USA report]]: May meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group May monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Preparing the data upload * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 06:00, 10 Junie 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28809506 --> == ''This Month in GLAM'': June 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VI, June 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: Celebrating Communication History and Women Artists through Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public Domain Day in Europe 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Expanding Data on Maranhão's Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: First call of Science Month at Wikipedia in the Czech Republic wrapped-up * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/France report|France report]]: WiR and science&GLAM tour in France * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Another publication from Grant for GLAM Indonesia program & Minangkabau Wikisource Competition upadates * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Isoseismals & Icons * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Celebrating Albanian Cuisine Through Photography: Winners of the 2025 Contest Announced! * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Mexico report|Mexico report]]: Open Cultural Data Hackathon in Puebla * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikifying the International Congress of History of Science and Technology; Librarians and Wikipedia; NZ species edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Mapping Heritage Buildings on Wikidata and Wiki Heritage Fellowship * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD Strengthens Ties with Academic Institutions: A Wikimedian-in-Residence at the Institute of Macedonian Literature * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Registration is now open for GLAM WikiCon 2025! * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: June highlights from Wikimedia Serbia and beginning of new accredited seminar * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: International Archives Week 2025; SAPA Performing Arts; GLAM Meeting Biel/Bienne * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/UK report|UK report]]: New Featured Pictures * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/USA report|USA report]]: June meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL Transition update, LivingData2025 and Women Genera paper * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Data upload achieved * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Wiki Knowledge Park report|Wiki Loves Ramadan 2025 report]]: Celebrating Heritage and Faith: Wiki Loves Ramadan 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 15:35, 12 Julie 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28966332 --> == ''This Month in GLAM'': July 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VII, July 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: 10 years of Wikimedians of Albanian Language User Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Wikipedia on Aruba – From Island to Archive: Aruba’s Journey on Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: De Standaard Solidarity Prize and How to Upload Artwork * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Wartime * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Expanding Access to Heritage Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki 2025: Program Highlights & Volunteer Call * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: July in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Poster Exhibition, Screening Public Viewing, Women Memorials * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/UK report|UK report]]: Japanese art in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/USA report|USA report]]: Wikinics & Edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL blog by Tiago Lubiana, BHL Wikimedian in Residence, and news on the BHL transition * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Introducing Oulu Löyly – we want to hear your thoughts! * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Getting the message out * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Culture & Heritage team transitioning to broader Content Enablement team * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 19:59, 11 Augustus 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29083949 --> == ''This Month in GLAM'': July 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VII, July 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: 10 years of Wikimedians of Albanian Language User Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Wikipedia on Aruba – From Island to Archive: Aruba’s Journey on Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: De Standaard Solidarity Prize and How to Upload Artwork * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Wartime * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Expanding Access to Heritage Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki 2025: Program Highlights & Volunteer Call * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: July in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Poster Exhibition, Screening Public Viewing, Women Memorials * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/UK report|UK report]]: Japanese art in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/USA report|USA report]]: Wikinics & Edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL blog by Tiago Lubiana, BHL Wikimedian in Residence, and news on the BHL transition * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Introducing Oulu Löyly – we want to hear your thoughts! * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Getting the message out * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Culture & Heritage team transitioning to broader Content Enablement team * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 20:00, 11 Augustus 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29083949 --> == ''This Month in GLAM'': August 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VIII, August 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos campaign 2025 in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Expanding Cultural Heritage in Brazil: School communities, Wikisource course, GLAM-Wiki Impact and Wiki Takes Alcântara * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/India report|India report]]: Digitization starts at two more libraries in West Bengal * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Grant for GLAM Indonesia is open! * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: From food festivals to PhD courses: Wikimedia in Italian academia * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: NZ species edit-a-thons, a scholarly article, a course, and Auckland Museum editors at Wikimania * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Highlights from Wiki Heritage Fellowship and Policy Advocacy in Nigeria * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wiki Loves Film – Collaboration with MakeDox Film Festival * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiChełmoński: When Wikipedia Becomes a Guide in the Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: BAM Hackathon, 3D for Cultural Heritage, Wiki Cite * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/UK report|UK report]]: Working towards more image sharing * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/USA report|USA report]]: Wiknics * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: News on BHL transition and updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Steps towards a sustainable cultural commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: A pivotal month * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Wikisource Reader app released on Google Play Store * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 18:25, 11 September 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29253474 --> == ''This Month in GLAM'': September 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue IX, September 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia edit-a-thon at the Skampa Theater in Elbasan, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Wikipedia on Aruba Initiative: Building Knowledge and Visibility * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: State Library Victoria WikiFest * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Make cultural heritage freely accessible, Hasselt's collections shine online & Let's give women a voice on Wikipedia! * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Hidden heritage unveiled: science, history and nature on Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wikimedia Commons birthday content donation * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikimedian in Residence at the Bioeconomy Science Institute & Wikiproject NZ Women in Architecture * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Expanding Access to Culture and Knowledge through Key Partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiChełmoński: the Special Guided Tour at the National Museum in Krakow * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki 2025: Join the Conference Online and Explore Lisbon’s Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: LibreABC, Feminist Voices, Grade Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/UK report|UK report]]: Awards season * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/USA report|USA report]]: September edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: The Memory of the World wiki challenge * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12:46, 9 Oktober 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29409147 --> == ''This Month in GLAM'': October 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue X, October 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: From a small language to Wikipedia's Biggest, Share Your Story with the Industry Museum and War Diaries * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Autumn activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: WikiCommon community meet-ups, Wikisource trainings, and the announcement of Grant for GLAM Indonesia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Open culture on stage * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Mexico report|Mexico report]]: How Wikimedia México is training cultural and government institutions as wikimedians. * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Open Topstukken project concludes; Network Archives Design and Digital Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Granny's Wonderful Chair, Preparing for Auckland Museum Wiki Summer Students and an the ASBS Introductory Wiki Webinar * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Report on Participation at the 12th International Youth Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: Promoting Open Data and Digital Commons in Culture and Research * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki Conference 2025 Wrap-Up * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: October in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: DaSCHcon, 3D, Wiki GLAM conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/UK report|UK report]]: A look at Grokipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/USA report|USA report]]: October edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: LivingData 2025, GLAMWiki and a "collector" Wikidata property proposal * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: International outreach * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Sustainable CultureConnect Project report|Sustainable CultureConnect Project report]]: Sustainable CultureConnect: Empowering Youth and Preserving Heritage through Open Knowledge and Leadership * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11:29, 10 November 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29516862 --> == ''This Month in GLAM'': November 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue XI, November 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Call for volunteers, Computer's Day and upcoming events * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Czech Radio and Wikimedia CZ launched cooperation * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Our Activities in November * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Wrap up of the 2025 GLAM call * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ASBS 2025 Conference, a NZBSI Wikimedian in Residence update & Auckland Museum Summer Students * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD and Cultural Institutions: A Year of Growth, Content, and Collaboration * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM Wiki 2025 conference, WiR Meeting and the First National Institute of Museums Training on GLAM–Wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: IT Wikicon, Faces and Masks, Matrimoine @ Genève * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/UK report|UK report]]: Awards season- again! * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/USA report|USA report]]: November edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Here to Help: The Next Stage of the Content Partnerships Hub * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Enriching the data set * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 04:21, 11 Desember 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29692345 --> == ''This Month in GLAM'': December 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue XII, December 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/From the team|From the team]]: Global GLAM Calls Continue in 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikimedian in Residence, 2025, in Elbasan Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Resume of the year * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: AMaGA partnership, signing the Open Heritage Statement and South Australian Museum Partner Project * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public Domain Day 2026, Circus Heritage and Fosdem * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Preparándonos para celebrar el día del dominio público - Getting ready for the Public Domain Day celebration * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Exploring Italy and Unlocking Its Heritage: Touring Club Italiano and GLAM Call 2026–2028 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ASBS 2025 Conference follow-up Wiki webinar & Auckland Museum student update * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: Public Domain, Conferences, and Conversations on Open Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAM on Tour Bellinzona, Xmas Event, GLAM Wiki Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/UK report|UK report]]: 2025 in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/USA report|USA report]]: December meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Public Domain Day report|Public Domain Day report]]: Public Domain Day 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: 2025 in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12:58, 12 Januarie 2026 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29895284 --> == ''This Month in GLAM'': January 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue I, January 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/From the team|From the team]]: Wikipedia at 25 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Pap-Wikipedia Turns 20: A Milestone for Papiamento/u Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Celebrando el día del dominio público 2026/Celebrating the public domain day 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/France report|France report]]: Wikipedia's Birthday in France * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Germany report|Germany report]]: Gifted by our friends: Loads of presents for Wikipedia25 by German and Austrian GLAMs * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Activities in December-January * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Knowledge in action: Barindelli collection and Wikipedia 25 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Image donation Dutch Book History * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Auckland Museum Student Edit-a-thon, the NZBSI Wikimedian in Residence project, and other residencies * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: GLAM Program of Wikimedia MKD – 2026 Overview * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Explore Historic Portraits from the Museum of Photography in Kraków * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: January in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Museum in Chiasso, Alpine Museum, Women Monuments * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/UK report|UK report]]: Sharing more of the Enamels of the World * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Map the GLAM report|Map the GLAM report]]: Wiki and GLAM: Harnessing Knowledge to Foster Gender Equality * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Manuscripts on Arabic Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Two key Wikidata Requests for Comments, relevant for future GLAM-Wiki work * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 08:34, 11 Februarie 2026 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30055818 --> == ''This Month in GLAM'': February 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue II, February 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/From the team|From the team]]: GLAM in 2026 is calling to action! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Belgium report|Belgium report]]: A photo safari through Wiki Loves Fashion & a rescue mission with Mission Gourmande! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: National Library overview of 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Cultural Heritage and Memory: 2026 GLAM Call and Executed Renaissance Edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Farewelling the Auckland Museum Summer Students and an update on the NZBSI WiR * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Wikipedia in Cultural Marketing at Crash Mondays Warsaw * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: February in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: Wikidata in the GLAM context II * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Neocomensia, SAPA, Atelier Winterthur, GLAM-on-Tour Disentis * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/UK report|UK report]]: New content in African and Asian languages * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Focus on Indigenous issues * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 00:52, 12 Maart 2026 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30232291 --> == ''This Month in GLAM'': March 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue III, March 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/From the team|From the team]]: GLAM in Equinox * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikigap 2026 in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Celebrating 20 Years of Papiamentu/o Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Bolivia report|Bolivia report]]: The Family Treasures Project Returns, with New GLAM Partners * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Folklore Brazil defines six categories to represent Brazilian culture on Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Architecture in the public domain in libraries in Nariño/Arquitectura en dominio público en bibliotecas nariñenses * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Main Wikimedian in Residence report for 2025 is here * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Germany report|Germany report]]: Art History Loves Wiki 2026 – digital/local. collection loves wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/India report|India report]]: Collaboration resumes with the British Library for Bangla Wikisource * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: 2026 winners projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand Bioeconomy Science Institute Wikimedian in Residence update, a letter published in Nature & Architecture + Women NZ * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD's GLAM Highlights: Botany and Beyond * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Portugal report|Portugal report]]: March in Portugal * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: March in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Looking for similar images * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAM Wiki Group, Donna, CoCreation PTT-Archive * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/UK report|UK report]]: CILIP MDG 2026 Conference, Library meetups and the World's Enamels * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Spring 2026 news from Ukraine – Wiki Loves Folklore & more #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/USA report|USA report]]: MoMA's International Traveling Exhibitions and Wikidata on the LD4 Arts Affinity Group April Community Call * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHL-Wiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Oulu Löyly * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Indigenous languages on the Main Page * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 18:20, 9 April 2026 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30344683 --> == ''This Month in GLAM'': April 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue IV, April 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/From the team|From the team]]: How the GLAM Community Can Shine in the 2026–27 Annual Plan * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: International Roma Day 2026 in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Argentina report|Argentina report]]: WikiConf Argentina and GLAM projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Asia report|Asia report]]: Documenting and citing oral knowledge in audio and video * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Australia report|Australia report]]: WikiCon Australia, ICIP, Orphan works and Trans-Tasman partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wikimedia Brasil publishes book on the power and challenges of free knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: We celebrate Public Domain Day with an expert panel / Celebramos el día del dominio público con un Panel de expertas * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Ongoing and New GLAM-Wiki Projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Wartime event at Auckland Museum & an update for WiR NZBSI * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Wikimedia Commons Upload Campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD in Action: Digitization, Wikisource and Educational Workshops * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki Developments: Residencies, Partnerships and Audiovisual Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: April in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Le Donne di Villa Massimo * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/UK report|UK report]]: A tenth-century Quran and Islamic Art in Urdu * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/USA report|USA report]]: Wiki MIT launches and US meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Update on the BHL Annual Meeting 27 April - 1 May & BHL Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Eight new articles on MoW inscriptions * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 13:51, 11 Mei 2026 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30513880 --> == ''This Month in GLAM'': May 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue V, May 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/From the team|From the team]]: May Global GLAM Call Recording and June Call Announcement * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Australia report|Australia report]]: Celebrating #1Lib1Ref Australasia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: GLAM Connection: Fashion, History, and Biodiversity in May * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/France report|France report]]: New Wikimedian in Residence * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Connecting the Arctic and Sicily through Wikimedia Projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Mexico report|Mexico report]]: How the cultural, governmental, educational, and museum sectors contributed in unison to Wikimedia projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Setting up your own platform (part 1): from wish to the creation of a wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ESEAP Conference 2026 and the NZBSI WiR update * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD Shares GLAM Experience at International Conferences * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Partnerships, Participation, and Open Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: May in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: El Prado en femenino III * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Museum for Communication, Panel IMD, Wikipedia Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/UK report|UK report]]: Early Qurans on the front page of Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Special story|Special story]]: New tools for multilingual audio, video and metadata * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: New articles in Urdu * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 21:22, 12 Junie 2026 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30636889 --> == ''This Month in GLAM'': June 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue VI, June 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/From the team|From the team]]: Tools, tech, and Wikimania * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Argentina report|Argentina report]]: New digitization partner * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Bangladesh report|Bangladesh report]]: International Museum Day Edit-a-thon and Workshop held in Dinajpur, Bangladesh * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Postal Mission on Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Empowering Institutions through Wikisource Education and GLAM Capacity Building * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Bridging the gap between labs and Wikipedia: continuing cooperation with FZU * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Egypt report|Egypt report]]: From Museum Celebrations to Archival Documentation * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Finland report|Finland report]]: Northern Wikimedist meetup in Oulu * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/France report|France report]]: #1lib1ref Recap and International Archives Week * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Heritage and Community Action * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Mexico report|Mexico report]]: Open GLAM in Puebla * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Interview with Olaf Janssen, Wikimedia coordinator of the KB, National library of the Netherlands * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: BAU at Auckland Museum, Otago Uni Library Life and the NZBSI WiR is complete * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Collaboration with the Botanical garden at the Faculty of Natural Sciences and Mathematics in Skopje * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Poland Report: New Partnerships, Conferences, and Wikimedians in Residence * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Opening the Doors of Serbian Heritage: Wikimedia Serbia’s Recent GLAM and Wikidata Successes * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: GLAM Labs Futures 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Finnish-Swedish cooperation * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Exhibition, International Archives Week Panel * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/UK report|UK report]]: Ninth Good Article from Khalili partnership * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/USA report|USA report]]: Philadelphia WikiSalon * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Is the sauna still hot? * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: New articles * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 22:35, 11 Julie 2026 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30773577 --> == ''This Month in GLAM'': July 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue VII, July 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/From the team|From the team]]: July and Wikimania Have Come and Gone * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Strategic Workshops, Academic Publications, and Bidding Farewell to NeuroMat * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Colombia at Wikimania 2026: panel on how the far-right affects open knowledge institutions * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Egypt report|Egypt report]]: From Al-Ahram to Zamalek: Exploring Archives and Art Galleries * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/France report|France report]]: GLAM Presentations at Wikimania 2026 + Wiki Fashion Show * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Launch of Wikifying a Conference handbook; Wikipedia Workshop at Te Toi Uku * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki partnerships continue opening collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: At Wikimania and copyright process * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Faces and Masks - the interwoven relation, Wikimania Paris * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/UK report|UK report]]: Wikimania report + New articles in Hindi * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/USA report|USA report]]: GLAM USA Report (Past & Upcoming) * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Academic paper in preparation * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Wiki Knowledge Park report|Wiki Knowledge Park report]]: Preserving Islamic Cultural Heritage: The GLAM and Metadata Impact of Wiki Loves Ramadan 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 00:04, 12 Augustus 2026 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30901934 --> == ''This Month in GLAM'': August 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue VIII, August 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/From the team|From the team]]: Hot August/Cold August * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Love Monuments and new phase of Museu Paulista collaboration * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Catalan areas report|Catalan areas report]]: The Catalan public domain: An application to identify Catalan works in public domain * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Explore the Colombian public domain app: Browse works an authors in the public domain * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Wikimedia CR introduces new members of GLAM/partnership team * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Egypt report|Egypt report]]: Egypt’s GLAM Team Brings Egyptian Postal History and Public Libraries to Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: The Musical Heritage of the Santa Cecilia Conservatory * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand Thesis Project Update and the upcoming TDWG 2026 conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Connecting Culture and Free Knowledge - Wikimedia MKD’s GLAM Partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: August in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Summer, Follow-up in Aarau, CoCreation * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/UK report|UK report]]: Wikimedia gets Gazetted + Islamic Calligraphy on English Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: OpenGLAM Summer 2026 in Ukraine * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/USA report|USA report]]: GLAM USA Report (Past & Upcoming) * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHL-Wiki working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Ghana national register * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Wikimedia Commons report|Wikimedia Commons report]]: Media loading change affects Commons Impact Metrics and GLAM analytics * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 08:37, 11 September 2026 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=31028447 --> rzxyatmh4fv3n4hmw00uwahr5r767uc 3 227738 2966393 1868412 2026-09-11T09:48:18Z Gerges 161027 Gerges het bladsy [[Gebruikerbespreking:א. א. אינסטלציה]] na [[Gebruikerbespreking:ابن إبراهيم القرطبي]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/א. א. אינסטלציה|א. א. אינסטלציה]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/ابن إبراهيم القرطبي|ابن إبراهيم القرطبي]]" 1868412 wikitext text/x-wiki == Welkom == {| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;" | {| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; background-color:#faf6ed; border:1px solid #faecc8;" |- | colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | Hallo,&nbsp;gebruiker vanaf [[IP-adres]] {{BASEPAGENAME}} | Hallo&nbsp;{{PAGENAME}}}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartelik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> |- | colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie. |- | colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy mag dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant in spring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud. |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}} | [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}} | [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek |- | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}} | width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br/>Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}} | width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus |- | align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}} | [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}} | [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle? |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}} | [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}} | [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}} | [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}} | [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles {{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{!}}- {{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening - sluit gerus by ons aan!| }} |- | colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" | Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm staan, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te kliek: sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap voltooi is. Kliek dan as laaste op "Stoor bladsy" om enige bewerkings te stoor. |} |} — [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] ([[Gebruikerbespreking:KabouterBot|kontak]]) 12:22, 18 Desember 2018 (UTC) 51u0ecryiyqf5eos8htu3cvrdnvnicw 0 282361 2966250 2682935 2026-09-10T19:12:00Z CommonsDelinker 1161 "Bettino_Craxi_crop.jpg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] verwyder is omrede: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Bettino Craxi Congresso.jpeg|]] 2966250 wikitext text/x-wiki '''Benedetto''' "'''Bettino'''" '''Craxi''' (<small>UK:</small> /ˈkræksi/ ''KRAK-see'', <small>[[Italiaans]]:</small> [betˈtiːno ˈkraksi], <small>Siciliaanse:</small> [ˈkɾaʃʃɪ]; [[24 Februarie]] [[1934]] - [[19 Januarie]] [[2000]]) was 'n Italiaanse politikus, leier van die [[Italiaanse Sosialistiese Party]] van 1976 tot 1993 en [[Eerste minister van Italië]] van 1983 tot 1987. Hy was die eerste lid van die PSI wat die amp beklee het en die derde premier van 'n sosialistiese party. Hy het die derde langste regering in die Italiaanse Republiek gelei en word beskou as een van die magtigste en prominentste politici van die sogenaamde Eerste Republiek. Craxi was betrokke by ondersoeke wat deur [[Mani Pulite]]-beoordelaars in [[Milaan]] gedoen is, en uiteindelik skuldig bevind is aan korrupsie en onwettige finansiering van die PSI. Hy het altyd die aanklagte van korrupsie verwerp terwyl hy toegegee het aan die onwettige finansiering wat kostelike politieke aktiwiteite moontlik gemaak het, terwyl die PSI minder finansieel magtig was as die twee groter partye, die Christelike Demokrasie en die Kommuniste. Craxi se regering en party is ook ondersteun deur die toekomstige premier [[Silvio Berlusconi]], 'n media-magnaat en persoonlike vriend van Craxi. Craxi het sterk bande gehad met baie leiers van die Europese linkse, waaronder [[François Mitterrand]], [[Felipe González]], [[Andreas Papandreou]] en [[Mário Soares]] en was een van die belangrikste verteenwoordigers van die Mediterreense of Suid-Europese sosialisme. Ondersteuners van Craxi het veral geprys vir sy buitelandse beleid, wat selfgeldend en dikwels tot konfrontasies met die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gelei het, oor kwessies soos Palestina, terrorisme en Craxi se noue betrekkinge met Arabiese sosialistiese regerings. Vanweë sy fisieke grootte is Craxi dikwels die bynaam van sy afskuwers ''il Cinghialone'' ('The Big Boar'). Hierdie naam is aan hom gegee deur sy jarelange bondgenoot en teenstander op dieselfde tyd, die Christen-Demokratiese leier [[Giulio Andreotti]]. == Verdere leesstof == * Wilsford, David, ed. ''Political leaders of contemporary Western Europe: a biographical dictionary'' (Greenwood, 1995) pp 31–44, == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * {{it}} [http://www.fondazionecraxi.org Craxi Foundation webwerf] {{Eerste ministers van Italië}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Craxi, Bettino}} [[Kategorie:Geboortes in 1934]] [[Kategorie:Sterftes in 2000]] [[Kategorie:Eerste Ministers van Italië]] 5nk9uyygm6fqgnf6d6lfuqu9gxc9qo9 0 300321 2966384 2906393 2026-09-11T09:21:37Z Sobaka 328 /* Julie 1963: Arrestasie op Liliesleaf */ skakel 2966384 wikitext text/x-wiki '''Denis Theodore Goldberg''' ([[11 April]] [[1933]] – [[29 April]] [[2020]]) was 'n Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktivis en skrywer.<ref name="maroela">{{cite web |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/denis-goldberg-sterf/ |title=Denis Goldberg sterf |date=30 April 2020 |access-date=30 April 2020 |work=[[Maroela Media]] |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20200502145420/https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/denis-goldberg-sterf/ |archive-date=2 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="moneyweb">{{cite web |url=https://www.moneyweb.co.za/news/south-africa/denis-goldberg-rivonia-triallist-liberation-struggle-stalwart-outspoken-critic/ |title=Denis Goldberg: Rivonia triallist, liberation struggle stalwart, outspoken critic |date=2 Mei 2020 |access-date=2 Mei 2020 |work=[[Moneyweb]] |first=Keith |last=Gottschalk |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515011628/https://www.moneyweb.co.za/news/south-africa/denis-goldberg-rivonia-triallist-liberation-struggle-stalwart-outspoken-critic/ |archive-date=15 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy was 22 jaar in die [[tronk]] saam met ander lede van die anti-apartheidsbeweging in [[Suid-Afrika]]. Na sy vrylating in 1985 het hy voortgegaan om 'n veldtog teen [[apartheid]] vanaf sy basis in [[Londen]] saam met sy gesin te voer, totdat die apartheidstelsel met die 1994-verkiesing ten volle afgeskaf is. Hy het in 2002 na Suid-Afrika teruggekeer. [[Lêer:DenisGoldbergRJL.JPG|260px|duimnael|regs|Die anti-apartheidsaktivis Denis Goldberg aan die woord tydens die ''Edinburgh World Justice Festival'', Oktober 2013]] == Vroeë lewe == Goldberg is op 11 April 1933 in [[Kaapstad]], Suid-Afrika gebore en het grootgeword in 'n gesin wat, anders as die meeste blanke gesinne van daardie tyd, mense van alle rasse in hul huis verwelkom het.<ref>{{harvnb|Goldberg|2016|p=18}}</ref> Sy ouers, Annie en Sam Goldberg, is albei in Londen gebore, die kinders van Litause Jode wat in die laaste helfte van die 19de eeu na [[Engeland]] geëmigreer het.<ref>{{harvnb|Goldberg|2016|p=12}}</ref> Albei ouers was polities aktiewe [[Kommunisme|kommuniste]] terwyl hulle in Londen gewoon het, en nadat hulle na Kaapstad verhuis het, het hulle 'n aktiewe rol in die plaaslike Woodstock-tak van die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] gespeel, terwyl Sam 'n reeks klein ondernemings bedryf het.<ref>{{harvnb|Goldberg|2016|p=21}}</ref> In Maart 1950, op 16-jarige ouderdom, begin Goldberg met sy studies in siviele ingenieurswese aan die [[Universiteit van Kaapstad]]. In sy finale jaar ontmoet hy Esme Bodenstein, afkomstig uit 'n familie wat aktief was in die Kommunistiese Party, en hulle trou in Januarie 1954. Hul dogter Hilary is in 1955 gebore en hul seun David in 1957.<ref>{{harvnb|Goldberg|2016|p=26}}</ref> == Anti-apartheidsaktivisme in Suid-Afrika == === Modern Youth Society === Esme was 'n komiteelid van die nie-rasse Modern Youth Society (MYS) waardeur Denis bevriend geraak het met Andimba Toivo Ya Toivo, wat later [[SWAPO]] (South West African People's Organisation) gestig het en een van die latere leiers van 'n onafhanklike [[Namibië]]. Die MYS was daarop gemik om op verskillende maniere bewustheid en solidariteit te bewerkstellig, insluitend die verkoop van die koerant ''New Age'', deur-tot-deur aktivisme en het aandklasse gehou om werkers op te voed en te verpolitiseer. Die Goldbergs het ook by die Kongres van Demokrate betrokke geraak. Alhoewel hierdie aktiwiteite nie onwettig was nie, is die egpaar en ander aktiviste voortdurend geteister deur die Veiligheidspolisie, wat dossiere oor die betrokkenes opgebou het.<ref>{{harvnb|Goldberg|2016|pp=39-42}}</ref> === 1955: Congress of the People === In 1953 stel die vooraanstaande swart akademikus [[Z.K. Matthews]] voor dat 'n 'Congress of the People' gereël word om die mense se wense te versamel en te dokumenteer. Ordeningskomitees is regoor Suid-Afrika saamgestel en Goldberg het by die Kaapstadse komitee aangesluit. Hy was betrokke by die organisering van inwoners van die desperate arm Loyolo informele nedersetting in [[Simonstad]], en het Loyolo elke naweek besoek om die gemeenskap te help om hul afgevaardigde te kies. Nadat hy deur die Veiligheidspolisie daar raakgesien is, is hy ontslaan uit sy werk by die [[Suid-Afrikaanse Spoorweë]].<ref name=DGp43-44/> Die Wes-Kaapse afgevaardigdes is deur die Veiligheidspolisie voorgekeer en in die tronk gestop om te keer dat hulle die Congress of the People in [[Kliptown]] bywoon,<ref name=DGp43-44>{{harvnb|Goldberg|2016|pp=43-44}}</ref> maar op 25-26 Junie 1955 het 3000 afgevaardigdes daar vergader en die [[Vryheidsmanifes]] is aangeneem. Hierdie beweging het gelei tot die stigting van die Congress Alliance, wat 'n alliansie van vier rasgebaseerde politieke anti-apartheidsbewegings bymekaar gebring het: die [[African National Congress]] (ANC), die Congress of Democrats (COD), die South African Indian Congress (SAIC) en die Coloured Peoples Congress (CPC), in een groot veelrassige beweging, soms die Charterists genoem.<ref>"History timeline:History of South Africa and significant dates in Denis Goldberg's life". Denis Goldberg Foundation. Besoek 8 Maart 2019.</ref> === 1960: Eerste tronkervaring === In 1957 sluit Goldberg hom aan by die Kommunistiese Party (wat in 1950 verbied is). Hy is op 30 Maart 1960 in hegtenis geneem omdat hy stakers in die ''townships'' gesteun het in die nasleep van die [[Sharpeville-slagting]] op [[21 Maart]] [[1960]]. Saam met sy moeder het hy vier maande in die gevangenis gesit sonder verhoor en daarna sy werk verloor by die bou van die Athlone Kragstasie, wat bygedra het tot die las wat op Esme geplaas is. As gevolg van soortgelyke omstandighede het verskeie medewerkers die land verlaat. === 1961–1963: Gewapende weerstand === Met die regering wat toenemend gewelddadige metodes gebruik om vreedsame betogings te onderdruk, het Goldberg en ander geagiteer vir 'n gewapende stryd teen die polisie en weermag. Toe die ondergrondse gewapende vleuel, [[Umkhonto we Sizwe]] ("''Spear of the Nation''", of MK)<ref>{{cite web |website=South African History Online |url=https://www.sahistory.org.za/topic/umkhonto-wesizwe-mk |title=uMkhonto weSizwe (MK) |date=20 Maart 2011 |access-date=19 Maart 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190710182818/https://www.sahistory.org.za/topic/umkhonto-wesizwe-mk |archive-date=10 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> in Desember 1961 as 'n gewapende vleuel van die ANC gestig is, het Goldberg 'n tegniese offisier geword. Die doel was om slegs harde teikens soos kragmaste aan te val en om beserings of lewensverlies te vermy. Saam met Looksmart Ngudle het Goldberg in Desember 1962 gehelp om 'n opleidingskamp by [[Mamre]], buite Kaapstad, te organiseer. Die kamp is later erken as die eerste MK-opleidingsentrum in Suid-Afrika; dit moes egter vroeg laat vaar word weens die belangstelling van die Veiligheidspolisie. Goldberg se betrokkenheid by die kamp vorm deel van die aanklagte wat hy later tydens die [[Rivonia-verhoor]] in die gesig gestaar het.<ref>{{harvnb|Goldberg|2016|pp=71-26}}</ref> Na 'n golf van sabotasie-aanvalle het die regering nuwe wette deurgevoer om dit te bekamp. Die Veiligheidspolisie is volgens die Negentigdaeaanhoudingswet van 1963 toegelaat om 'n persoon vir 90 dae in aanhouding te hou sonder om hulle te laat aankla of toegang tot 'n regsverteenwoordiger te gee. MK het besluit dat Goldberg die land moet verlaat om elders opgelei te word, maar hy moes eers na Johannesburg reis om klaring van die MK-bevelstruktuur te kry.<ref>{{harvnb|Goldberg|2016|pp=75-76}}</ref> In Johannesburg het Goldberg gehelp met die radio-uitsending van 'n toespraak op die 26 Junie-vryheidsdag deur [[Walter Sisulu]], destyds op borgtog, om mense te wys dat die ANC steeds aktief was ondanks die onderdrukking. Lionel Gay, 'n dosent in fisika aan die Universiteit van die Witwatersrand, het die radiosender gebou.<ref>{{harvnb|Goldberg|2016|pp=79-80}}</ref> == Arrestasie en gevangenisstraf == === Julie 1963: Arrestasie op Liliesleaf === Die veiligheidspolisie het op 11 Julie 1963 toegeslaan by 'n plaashuis op [[Liliesleaf (plaas)|Liliesleaf]] in [[Rivonia]], in die noordelike voorstede van [[Johannesburg]], op 'n vergadering wat beplan was om die laaste keer daar gehou te word, nadat die huis al amper twee jaar as geheime ontmoetingsplek gebruik is. Goldberg is saam met verskeie ander op die plaas gearresteer, waaronder Walter Sisulu, [[Govan Mbeki]], Raymond Mhlaba en [[Lionel Bernstein|Rusty Bernstein]].<ref>{{harvnb|Goldberg|2016|pp= 86-89}}</ref> Goldberg is onderwerp aan 'n reeks aggressiewe ondervragings, soms gedreig om opgehang te word en soms ook aansporings aangebied om hom 'n staatsgetuie te maak. Hy is vertel van die dood van sy vriend, Looksmart Ngudle, in die gevangenis. Esme is ook gearresteer en is 38 dae lank onder die 90-dae-detensiewet gehou, waartydens sy rof behandel is en gedreig is dat haar kinders van haar verwyder sal word. Op 8 Oktober 1963, nadat die aanhoudingstyd van 90 dae verstryk het, is Goldberg en die ander aangekla van misdrywe kragtens die Sabotasie-wet. ([[Nelson Mandela]] was ten tyde van die aanval in die gevangenis, maar dokumente wat by Liliesleaf gevind is, het die staat in staat gestel om hom as medebeskuldigde by te voeg.) Die daaropvolgende verhoor het bekend gestaan as die Rivonia-verhoor.<ref name=Pretoria>{{harvnb|Goldberg|2016|pp= 91-96}}</ref> === 1963–1964: die Rivonia-verhoor === Die dag nadat hulle aangekla is, het Goldberg en sy medebeskuldigdes met hul prokureurs - [[Bram Fischer]], Joel Joffe, [[Arthur Chaskalson]] en [[George Bizos]] - vergader wat aan hulle gesê het dat hul situasie ernstig is en dat die doodstraf 'n waarskynlike uitkoms van die saak kon wees.<ref name="2016">{{harvnb|Goldberg|2016|p=119}}</ref> In 'n poging om Mandela en die ander leiers te beskerm, het Goldberg aangebied om verantwoordelikheid te neem deur te getuig dat hy sy voorskrifte oor wapenvervaardiging oortree het, met die argument dat die getuienis teen hom die moeilikste was om te weerlê, aangesien die planne duidelik deur homself geskets is. Die aanbod is deur die ander van die hand gewys.<ref>{{harvnb|Goldberg|2016|p= 99}}</ref> 'n Ontsnappingsplan is bespreek, en Goldberg het daarop aangedring dat Esme en die kinders in ballingskap moet gaan uit vrees vir gevolge indien hy sou slaag. Esme en die kinders het in Desember 1963 na [[Brittanje]] vertrek, maar Goldberg kon nie ontsnap nie.<ref>{{harvnb|Goldberg|2016|pp= 104-05}}</ref> Nadat twee van die beskuldigdes ontsnap het, is die uitspraak op 12 Junie 1964 gelewer: Bernstein is vrygespreek en Bob Hepple ontslaan; die res is almal skuldig bevind. Die regter het geweier om die doodsvonnis op te lê; in plaas daarvan is agt van die veroordeeldes elk gevonnis tot viermaal lewenslange tronkstraf. Op 31-jarige ouderdom was Goldberg die jongste van die gevonnisdes en die enigste wit man. Sy moeder, wat in die hof was vir vonnisoplegging, het die regter nie aangehoor nie en geskree: "Denis, wat is dit? Wat het die regter gesê?" Waarop Goldberg geantwoord het: "Lewe en die lewe is wonderlik".<ref>{{harvnb|Goldberg|2016|p=111}}</ref> === Junie 1964: Pretoria Sentraal-gevangenis === Goldberg is na die Blanke-afdeling van die Pretoria-gevangenis gestuur, terwyl die ander na [[Robbeneiland]] gestuur is.<ref>{{harvnb|Goldberg|2016|p=114}}</ref> Soos die ander het hy nie teen sy vonnis appèl aangeteken nie. Hy was meestal 16 tot 18 uur per dag in sy sel toegesluit. Die gevangenes is verbied om met mekaar te praat en die moeilike omstandighede het dikwels tot siekte en sielkundige spanning gelei.<ref name="2016" /> Ná vier jaar kon Esme hom die eerste keer besoek, maar is beperk tot vyf halfuur-besoeke; ná nog vier jaar kon sy hom weer besoek, maar daarna nooit weer nie, sonder enige verduideliking. Ná agt jaar is sy kinders toegelaat om hom te besoek, en fisiese kontak is toegelaat totdat hulle die ouderdom van 16 bereik het. Afgesien hiervan is geen fisiese kontak tydens besoeke toegelaat nie.<ref>{{harvnb|Goldberg|2016|p=120}}</ref> Albei Goldberg se ouers is oorlede terwyl hy in die gevangenis was. Hulle was geskei en sy ma, Annie, het by Esme en die kinders in die Verenigde Koninkryk gaan woon. Die dag voordat hy vrygelaat is, is Goldberg toegelaat om onder toesig sy pa se graf te besoek. Bram Fischer het die regspan tydens die Rivonia-verhoor gelei. In 1966 het hy by Goldberg in die gevangenis aangesluit nadat hy 'n lewenslange vonnis opgelê is vir die bevordering van die doelstellings van kommunisme en sameswering om die regering omver te werp. Toe Fischer in 1974 baie siek word, het Goldberg 'n volledige dagboek van sy mediese sorg gehou. Die dagboek is daarna uit die gevangenis gesmokkel. Na 'n val is Fischer te laat gediagnoseer met terminale [[kanker]]. Goldberg het gehelp om hom te versorg en het daarin geslaag om die gevangeniswagte te oorreed om hom oornag by Fischer in sy sel te laat bly. Nie-politieke gevangenes het selde hul volle termyn uitgedien, terwyl politieke gevangenes elke dag van hul vonnis moes uitdien. Eers kort voor sy dood is Fischer toegelaat om die gevangenis te verlaat, en is in sy broer se huis in [[Bloemfontein]] in huisarres geplaas. 'n Verjaarsdagtelegram wat namens die gevangenes deur Goldberg gereël is, is nie net onderskep nie, maar 'n gevangenisbeampte het aan Goldberg gesê dat hy hom sal aankla dat hy sonder toestemming met 'n gevangene gekommunikeer het. Die politieke gevangenes is afgesny van alle nuus oor die buitewêreld, in die mate dat 'n artikel oor die Amerikaanse Tweehonderjarige Onafhanklikheidvieringe uit die ''Reader's Digest'' gesny is voordat die tydskrif aan die gevangenes gegee is. In 1977 het Goldberg, wat saam met agt mede-gevangenes studeer het, 'n saak teen die Minister van Gevangenisse en Kommissaris van Gevangenisse gebring en gevra om geregtig te wees om koerante te ontvang, met die argumente dat hulle swaarder gestraf word as ander gevangenes en die ontneming nuus van enige aard was 'n bykomende straf vir verlies aan vryheid. Die saak is die eerste keer in die Hooggeregshof van Transvaal aangehoor, met die uitspraak ten gunste van die Staat. Die saak is op appèl na die Hoogste Hof van Appèl gestuur, terwyl daar bevind is dat hoewel die kommissaris uitsluitlik die diskresie gehad het om te bepaal hoe gevangenes behandel kan word, die hof "ernstige twyfel oor die wysheid of redelikheid van die beslissing kan hê". Na die uitspraak het regter John Wessels, vergesel van generaal Jan Roux, eerste adjunkkommissaris, die gevangenis besoek. In die teenwoordigheid van Goldberg het Wessels gesê dat hy seker is dat Roux sal toesien dat hulle die koerante en tydskrifte van hul keuse kry. In September 1980 word aan Goldberg gesê dat hy koerante kan bestel. Dit het 16 jaar geduur voordat hy en sy medegevangenes toegang tot nuus verkry het. === 1979: Ontsnapping vir sommige === In Junie 1978 het Tim Jenkin en Stephen Lee, wat tot 12 jaar gevonnis is vir onwettige politieke aktiwiteite, by die gevangenis aangekom. Kort ná sy aankoms het Jenkin aan Goldberg gesê dat hy van plan was om te ontsnap en sy hulp gevra om geld in weg te steek wat hy ingesmokkel het.<ref name=GB170-88/> Verskeie weergawes van die ontsnappingsplan het mettertyd ontwikkel, met die omvang van die ontsnappingsgroep wat op 'n stadium tot 'n maksimum van agt gegroei het, insluitend Goldberg.<ref name=Jenkin1987>{{cite book|title=Inside Out: Escape from Pretoria Prison| first=Tim|last=Jenkin |isbn=9781919931500|oclc = 653065100|edition=New |location=Johannesburg|publisher=Jacana|date=1987}}</ref> Goldberg het besef dat 'n ontsnapping 'n koste vir die beweging sou inhou, aangesien dit 'n ernstige inperking deur die owerhede sou veroorsaak; om hierdie rede, en om hulp te verleen met die logistiek van die ontsnapping, moes hy met sy kamerade in die ANC kommunikeer. Hy kon dit doen deur gekodeerde boodskappe wat aan Baruch Hirson in Londen gestuur is, saam met wie hy 'n nege jaar vonnis uitgedien het, omdat hulle 'n kode geskep het om mee te kommunikeer. Hirson het daarna met [[Joe Slovo]] in [[Mosambiek]] gekommunikeer om 'n ontsnappingsvoertuig en ander besonderhede te reël.<ref name=GB170-88>{{harvnb|Goldberg|2016|pp=170-88}}</ref> Namate die plan ontwikkel het, het dit duidelik geword dat dit tot drie mense beperk sou moes word om te slaag, aangesien die finale plan afhanklik was van 'n tydelike wegkruipplek in 'n klein kas waarin slegs drie skraal mense kon inpas. Die ontsnappingsvoorbereidings het meningsverskille by die politieke gevangenes meegebring, wat David Rabkin, [[Jeremy Cronin]] en Raymond Suttner ingesluit het , maar hulle het kamerade gebly en almal het op 'n manier tot die ontsnappingspoging bygedra. Goldberg onttrek aan die werklike ontsnapping en laat die drie wat die grootste deel van die beplanning gedoen het en van die begin af die belangrikste dryfvere vir die idee was: Jenkin, Lee en Alex Moumbaris. Goldberg het gehelp om die bewaarder se aandag af te trek terwyl die drie ontsnaptes op pad was; al drie het daarin geslaag om na buurlande en vryheid te ontsnap. === 1985: 'n Onderhandelde vrystelling === Goldberg se dogter Hilary het in 'n [[kibboets]] in [[Israel]] gewoon, wat 'n komitee in die lewe geroep het om haar vader se vrylating uit die gevangenis te probeer bewerkstellig. Herut Lapid, wat wêreldwyd beywer het vir die vrylating van Joodse gevangenes, het betrokke geraak en politieke kontakte in Brittanje begin kontak. Dit was 'n moeilike tyd vir Goldberg, omdat hy nie die houding van die ANC en sy kamerade wat op Robbeneiland in die tronk teenoor sy moontlike vrylating geweet het nie. Geïsoleer van albei en van diegene wat vry was, was daar weinig geleentheid vir konsultasie; 'n boodskap is egter aan hom oorgedra dat die ANC, ook diegene op Robbeneiland, die inisiatiewe van sy dogter en Herut Lapid goedgekeur het. In 1985 is hierdie voortgesette inisiatiewe aangevul deur politieke ontwikkelinge. Onder druk van die [[Verenigde State]] het die regering aangebied om politieke gevangenes vry te laat as hulle afstand doen van geweld. Goldberg het gevra om Mandela en sy ander kamerade in Kaapstad te sien, maar dit is geweier. Die belangrikste voorwaarde wat aan Goldberg gestel is, was dat hy nie aan politieke geweld sou deelneem nie. Goldberg het ingestem om nie meer 'n soldaat te wees nie, maar hy het nie sy vroeëre betrokkenheid of die behoefte aan 'n gewapende stryd verwerp nie. In 'n brief aan president [[P. W. Botha]] het hy sy standpunt uiteengesit en ingestem tot 'n "onderneming om deel te neem aan normale vreedsame politiek wat vry en sinvol beoefen kan word." Op 28 Februarie 1985, na 22 jaar gevangenisstraf, is hy vrygelaat. Terwyl hy in die gevangenis was, het Goldberg grade in Openbare Administrasie, [[Geskiedenis]] en [[Geografie]] en in [[Biblioteekkunde]] aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] behaal en 'n deel van 'n regsgraad onderneem. == 1985–2002: Vryheid en ballingskap in Londen == Goldberg is direk uit die tronk na die lughawe geneem om na Israel te vlieg, waar hy met sy vrou en kinders herenig is. Ondanks dat Israel namens hom ingetree het, was hy heftig in sy kritiek teen die behandeling van die [[Palestyne]] en Israel se samewerking met Suid-Afrika. Hy het saam met sy gesin in ballingskap gegaan en sy werk in die ANC in sy kantoor in Londen hervat. Op 26 Junie 1985, op die dertigste herdenking van die Congress of the People (ook bekend as Freedom Day), as woordvoerder van die ANC, het hy 'n toespraak gehou op [[Trafalgarplein]] tydens 'n anti-apartheidsbeweging (AAM), ook bygewoon deur leier van die Britse Arbeidersparty, Neil Kinnock, en daardie Desember op 'n ses-week spreektoer in [[Skandinawië]]. Hy het die AAM by die Anti-Apartheidskomitee van die [[Verenigde Nasies]] verteenwoordig en ook betrokke geraak by Woodcraft Folk, 'n Britse burgerbeweging vir jongmense waarin sy familie jare lank werksaam was. Sy hoofrol deur die jare tot 1994 was om steun vir die AAM op te bou, en met die oog daarop reis hy uitgebreid oor [[Europa]] en [[Noord-Amerika]] en het gesprekke en media-onderhoude gevoer. Hy het ook sterk verhoudings met [[vakbond]]e gevestig, en jarelange verhoudings met mense wat na die totstandkoming van 'n nie-rassige [[demokrasie]] in Suid-Afrika voorgestaan het, te ondersteun. === 1994: Apartheid eindig === Na die eerste nie-rassige verkiesing in Suid-Afrika en die inhuldiging van Nelson Mandela as president in 1994, het Goldberg besluit om nie na Suid-Afrika terug te keer nie, hoofsaaklik sodat hy by Esme, sy kinders en kleinkinders kon bly, wat in die Verenigde Koninkryk wou bly. Hy was betrokke in die vroeë dae van Computer Aid International (gestig in 1996), en word hul ere-beskermheer. Hy stig die ontwikkelingsorganisasie Community HEART. in 1995 in Londen, om die lewenstandaard van swart Suid-Afrikaners te verbeter. Community HEART het geld ingesamel vir organisasies soos Rape Crisis Cape Town, sowel as vir inisiatiewe om boeke en rekenaars aan skole te voorsien. Met die ondersteuning van Duitse vriende het hy in 1996 Community HEART eV in [[Essen, Duitsland|Essen]] in [[Duitsland]] gestig, waar hy Edelgard Nkobi ontmoet het. Daarna het hy Duitsland baie keer besoek, [[Duits]] geleer en 'n wye netwerk vriende gevestig het. In 2000 is Esme oorlede na 'n noodoperasie om 'n maagkanker te behandel. In 2002 trou Denis en Edelgard in Londen; 'n Paar dae later is sy dogter, Hilary, skielik oorlede, terwyl Goldberg en Edelgard voorberei om na Suid-Afrika terug te keer. == Later lewe, dood en nalatenskap == Goldberg het voortgegaan om na Duitsland en ander lande te reis om oor Suid-Afrika te praat en die werk wat nodig is om dit te transformeer; in Junie 2009 het hy 'n referaat “''South Africa, the Transition to Democracy and the Banning of Torture''” aangebied tydens 'n seminaar aan die Universiteit van Düsseldorf. In 2009 het die [[Orde van Luthuli]] ontvang vir sy bydrae tot die bevrydingstryd en sy diens aan die Suid-Afrikaanse bevolking. In 2010 publiseer hy sy [[outobiografie]], ''The Mission: A Life for Freedom in South Africa'' (nuwe uitgawe in 2016 gepubliseer). Goldberg het betrokke geraak by 'n projek om hoërskoolleerlinge te leer oor die geskiedenis van die bevrydingstryd en ook ondersteuning verleen aan verskeie projekte in Houtbaai, die voorstad in Kaapstad waar hy gewoon het. Dit behels ondersteuning aan die Kronendal Musiekakademie (gestig 2007) wat ten doel het om jongmense uit verskillende gemeenskappe bymekaar te bring deur [[musiek]] te speel. Hy het sy Duitse kontakte gebruik om te help reël vir 'n [[jazz]]orkes wat bestaan uit Kronendal-studente om in 2012 na Duitsland te toer. Soos baie strydveterane, het Goldberg [[korrupsie]] in die ANC gekritiseer. Hy verskyn in Januarie 2016 op ''BBC Radio 5'' Live en sê: "die lede van die ANC moet die leierskap van bo na onder vernuwe." Op 23 Januarie 2019 het die adjunk-president [[David Mabuza]] aan Goldberg die party se grootste eer, Isitwalandwe, toegeken. In Julie 2019 is Goldberg met longkanker op die stadium 4 gediagnoseer nadat hy inmekaargesak het tydens 'n spreektoer in Duitsland. Na uitgebreide chemoterapie het sy gewas gekrimp; sy kanker het egter in Maart teruggekeer. === Dood === Goldberg sterf net voor middernag op 29 April 2020 by sy huis in Houtbaai. President [[Cyril Ramaphosa]] het huldeblyke gebring: "Sy toewyding aan etiese leierskap was onophoudelik en selfs tydens sy gevorderde ouderdom, vorm hy deel van die beweging van veterane wat die stryd om die morele sentrum van die samelewing hervestig het. Hy het sy lewe gewy aan die bereiking van die beter lewe wat ons vandag geniet, en sy revolusionêre bydrae het die nie-rassige karakter van ons stryd en ons demokratiese bedeling versterk." Die Nasionale Coronavirusbevelstruktuur het 'n oomblik se stilte ter ere van hom waargeneem. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne == * {{cite book |last1=Goldberg |first1=Denis |title=A Life for Freedom: The Mission to End Racial Injustice in South Africa |date=2016 |publisher=University Press of Kentucky|isbn=9780813166858|url=https://books.google.com.au/books?id=95NDCwAAQBAJ&dq}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Goldberg, Denis}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktiviste]] [[Kategorie:Geboortes in 1933]] [[Kategorie:Sterftes in 2020]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Kaapstad]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit van Suid-Afrika]] 5yjw4muf2plfp9n064o8ka8bqhwh461 0 307106 2966304 2665365 2026-09-11T08:10:00Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966304 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Hartlief |kenteken = |tipe = Privaatmaatskappy |stigting = 1946 |stigter = |ligging_stad = Windhoek |ligging_land = Namibië |ligging = |liggings = |sleutelpersone = |gebied_bedien = Namibië, Suid-Afrika |industrie = Voedsel |produkte = Vleis |dienste = |inkomste = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |bates = |eienaar = |getal_werknemers = |ouer = |afdelings = |filiale = |slagspreuk = |webwerf = [https://www.hartlief.co.za/ hartlief.co.za] |ontbind = |voetnotas = |internasionaal = }} [[Beeld:Hartlief.JPG|duimnael|Hartlief se vleisaanleg in die Noordelike industriële distrik van Windhoek]] '''Hartlief''' (amptelik '''Hartlief Corporation''') is 'n [[Namibië|Namibiese]] vleisonderneming. Volgens sy eie verklaring is dit die "suksesvolste en modernste vleisonderneming in Afrika". Hartlief vervaardig en bemark beide [[vleis]] en vleisprodukte in Namibië en [[Suid-Afrika]]. Die maatskappy vervaardig tans bees-, lams- en [[varkvleis|varkvleisprodukte]], sowel as wild- en [[pluimvee|pluimveeprodukte]].<ref>{{Cite web|title=Hartlief Premium Meat Products Cape Town|url=https://www.hartlief.co.za/|access-date=2020-07-06|website=Hartlief|language=en-US}}</ref> == Geskiedenis == Hartlief het begin as 'n slaghuis in Windhoek, wat in 1946 deur die familieondernemings van Karl en Inge Hartlief gekoop is. In 1970 neem die dogter Renate die onderneming oor, saam met haar man Wolfgang Raith, wat ook uit die vleisbedryf kom. Die Raiths het binne enkele jare die onderneming omskep in 'n onderneming wat internasionaal 'n vastrapplek kon kry as produsent en bemarker van vleis- en worspesialiteite. As gevolg van die groot aanvraag, het die bou van 'n nuwe vleisaanleg in die noorde van Windhoek in die vroeë 1970's begin, wat in 1983 voltooi is en sedertdien in werking is. Dit word vandag beskou as een van die modernste vleisverwerkingsaanlegte op die vasteland van Afrika wat doeltreffendheid en toerusting betref. In November 2019 is die meerderheid van die maatskappy deur die Namibiese groep Ohlthaver & List gekoop.<ref>[https://economist.com.na/48932/general-news/ohlthaver-list-acquires-majority-stake-in-hartlief/ ''Ohlthaver & List acquires majority stake in Hartlief.'' Namibian Economist, 11. November 2019.]{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Terreine == Hartlief het 'n [[slagpale|slaghuis]] in [[Mariental]], waar vars vleis geproduseer word vir direkte bemarking en waar verwerkte produkte van die Windhoek-vleisfabriek verkry word. Die slagpale is EU-gesertifiseer en voer [[springbok|springbokke]] en skaap na die [[Europese Unie]], [[Noorweë]] en Suid-Afrika. Die maatskappy se vleisverwerkingsaanleg is in die Noordelike industriële distrik van Windhoek, waar verwerkte produkte geproduseer word. Ter geleentheid van die 60ste bestaansjaar is die vleisfabriek in Windhoek in 2006 uitgebrei om 'n bistro en 'n fabriekswinkel in te sluit. Die hoofkantoor van die onderneming was nog altyd in Windhoek. Die maatskappy het ook slaghuise en handelsdepots, asook drie deli's in Suid-Afrika, 'n verspreidingspakhuis in [[Kaapstad]] en koelopslag in [[Ongwediva]] in die noorde van Namibië. == Produkreeks == Hartlief vervaardig vandag 'n verskeidenheid produkte. Die produkreeks kan oor die algemeen verdeel word in vars vleis en verwerkte produkte. Laasgenoemde kan ook verdeel word in gerookte en andersins verouderde produkte aan die een kant en gekookte produkte (soos gekookte [[Ham (voedsel)|ham]]) aan die ander kant. [[Biltong]] word ook gemaak. Die maatskappy verkoop onder meer [[Swartwoud-ham]] in Namibië en Suid-Afrika. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Namibiese maatskappye]] o4nj58l3ca6skf8kczav6rypt7f3heo 0 315728 2966261 2927745 2026-09-10T20:13:23Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966261 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Planeet | bgcolour = #FFFFC0 | name = Despina | image = [[Lêer:Despina.jpg|240px]] | caption = Despina soos deur [[Voyager 2]] gesien (horisontaal gesmeer). | discovery = yes | discoverer = Stephen P. Synnott<ref name="Willman-Neptune" /> en Voyager-span | discovered = Julie 1989 | mpc_name = Neptunus V | named_after = Dogter van [[Poseidon]] en [[Demeter]] | orbit_ref = <ref name="Jacobson2004" /><ref name="Showalter2019" /> | epoch = 18 Augustus 1989 | semimajor = 52 525,95&nbsp;km | eccentricity = 0,00038 ± 0,00016 | period = 0,33465551 ± 0,00000001 d | avg_speed = | inclination = 0,216 ± 0,014° (tot Neptunus se ewenaar) | satellite_of = [[Neptunus]] | physical_characteristics = yes | dimensions = 180 × 148 × 128&nbsp;km<ref name="Karkoschka2003" /><ref name="Williams2008-nssdc" /> | mean_radius = 78,0 ± 4,7&nbsp;km<ref name="Showalter2019" /> | volume = ~1,8{{e|6}} km³ | mass = ~2,2{{e|18}} kg <br /> (gebaseer op veronderstelde digtheid) | density = ~1,2 g/cm³ (geraam)<ref name="jplssd" /> | surface_grav = ~0,026 m/s² | escape_velocity = ~0,063 km/s | rotation = [[Sinchroniese rotasie|Sinchronies]] | axial_tilt = 0 | magnitude = 22,0<ref name="jplssd" /> | single_temperature = gemiddeld ~51 [[Kelvin|K]] (geraam) }} '''Despina''', ook bekend as '''Neptunus&nbsp;V''', is die derde binneste [[Natuurlike satelliet|maan]] van [[Neptunus]]. Dit is genoem na ’n [[nimf]] in die [[Griekse mitologie]], die dogter van [[Poseidon]] and [[Demeter]]. ==Geskiedenis en eienskappe== [[Beeld:Simulated view of Despina.jpg|links|200px|thumb|’n Rekenaarsimulasie van hoe Despina lyk.]] Despina is laat in Julie 1989 ontdek op foto's wat die ruimtetuig [[Voyager 2]] geneem het. Dit het die voorlopige naam '''S/1989&nbsp;N&nbsp;3''' gekry.<ref name="IAUC 4824" /> Op 16 September 1991 het hy sy naam Despina gekry.<ref name="IAUC 5347" /> Despina se [[deursnee]] is sowat 152&nbsp;km.<ref>{{Cite web|url=http://search.credoreference.com/content/entry/philipsastronomy/despina/0|title=Where Are You From? - Credo Reference|website=search.credoreference.com|language=en|access-date=2017-02-12}}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>Dit het ’n onreëlmatige vorm en toon geen tekens van enige geologiese modifikasie nie. Dit is waarskynlik saamgestel uit fragmente van Neptunus se oorspronklike mane wat afgesplinter het in botsings teen [[Triton (maan)|Triton]] kort nadat dié maan aangetrek en in sy baie eksentrieke wentelbaan vasgevang is.<ref name="BanfieldMurray1992" /> Despina se wentelbaan lê naby, maar buite dié van [[Talassa (maan)|Talassa]] en net binne die [[Neptunus se ringe|Le Verrier-ring]]. Dit het ’n [[sinchroniese rotasie]] en sy wentelbaan word al hoe kleiner; eindelik sal dit teen die planeet se [[atmosfeer]] bots en ’n nuwe [[Neptunus se ringe|ring van Neptunus]] word. ==Verwysings== {{Verwysings|30em|verwysings= <ref name="Willman-Neptune"> ''Planet Neptune Data'' http://www.princeton.edu/~willman/planetary_systems/Sol/Neptune/ </ref> <ref name="Jacobson2004"> {{cite journal| doi = 10.1086/423037| last1 = Jacobson | first1 = R. A.| last2 = Owen | first2 = W. M., Jr.| year = 2004| pages = 1412–1417| title = The orbits of the inner Neptunian satellites from Voyager, Earthbased, and Hubble Space Telescope observations| journal = Astronomical Journal| volume = 128| issue = 3| bibcode = 2004AJ....128.1412J| ref = harv| doi-access = free}} </ref> <ref name="Karkoschka2003"> {{cite journal| doi = 10.1016/S0019-1035(03)00002-2| last = Karkoschka| first = Erich| year = 2003| title = Sizes, shapes, and albedos of the inner satellites of Neptune| journal = Icarus| volume = 162| issue = 2| pages = 400–407| bibcode = 2003Icar..162..400K| ref = harv}} </ref> <ref name="Williams2008-nssdc">{{cite web | last = Williams | first = Dr. David R. | date = 2008-01-22 | title = Neptunian Satellite Fact Sheet | publisher = [[Nasa]] (National Space Science Data Center) | url = http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/neptuniansatfact.html | accessdate = 2008-12-13 | archive-date = 2008-02-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080201080024/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/neptuniansatfact.html | url-status = dead }}</ref> <ref name="jplssd"> {{cite web | publisher = JPL (Solar System Dynamics) | title = Planetary Satellite Physical Parameters | date = 2008-10-24 | url = http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_phys_par | accessdate = 2008-12-13 }} </ref> <ref name="IAUC 4824"> {{cite journal | last = Marsden | first = Brian G. | title = Satellites of Neptune | date = 2 Augustus 1989 | journal = IAU Circular | volume = 4824 | url = http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/04800/04824.html | accessdate = 2011-10-26 }} </ref> <ref name="IAUC 5347"> {{cite journal | last = Marsden | first = Brian G. | title = Satellites of Saturn and Neptune | date = 16 September 1991 | journal = IAU Circular | volume = 5347 | url = http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/05300/05347.html | accessdate = 2011-10-26 }} </ref> <ref name="BanfieldMurray1992"> {{cite journal| doi = 10.1016/0019-1035(92)90155-Z| last1 = Banfield| first1 = Don| last2 = Murray| first2 = Norm| date=October 1992 | title = A dynamical history of the inner Neptunian satellites| url = https://archive.org/details/icarus_1992-10_99_2/page/390| journal = Icarus| volume = 99| issue = 2| pages = 390–401| pmid = | pmc = | bibcode = 1992Icar...99..390B| ref = harv}} </ref> <ref name="Showalter2019">{{cite journal|last1= Showalter|first1=M. R.|last2=de Pater|first2= I.|last3= Lissauer|first3=J. J.|last4= French|first4=R. S.|url=https://www.spacetelescope.org/static/archives/releases/science_papers/heic1904/heic1904a.pdf|title= The seventh inner moon of Neptune|journal= Nature|volume= 566|issue= 7744|year= 2019|pages= 350–353|doi= 10.1038/s41586-019-0909-9|pmid= 30787452|pmc= 6424524|bibcode= 2019Natur.566..350S}}</ref> }} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Despina}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Despina (moon)}} {{Normdata}} [[Kategorie:Mane van Neptunus]] pn1hzc1ta22o10acra1u2jvrz7eb62b 0 318727 2966308 2956264 2026-09-11T08:12:45Z Balenda 83524 Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene 2966308 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = [[Sir]] Jackie Stewart<br/><small>{{post-nominals|country=GBR|size=100%|OBE}}</small> | image = Jackie Stewart at the 2014 WEC Silverstone round.jpg | caption = Stewart by die 2014 6-uuruithouren op Silverstone | nationality = {{vlagikoon|GBR}} Brit | birth_name = John Young Stewart | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1939|6|11|df=yes}} | birth_place = Milton, Dunbartonshire, Skotland | Years = 1965–1973 | Old Team = [[British Racing Motors|BRM]], Matra, March, [[Tyrrell Racing|Tyrrell]] | Races = 100 (99 begin) | Championships = 3 (1969, 1971, 1973) | Wins = 27 | Podiums = 43 | Points = 359 | Poles = 17 | Fastest laps = 15 | First race = [[1965 Suid-Afrikaanse Grand Prix]] | First win = 1965 [[Italiaanse Grand Prix]] | Last win = 1973 [[Duitse Grand Prix]] | Last race = 1973 [[Verenigde State Grand Prix]] (nie weggespring) }} '''Sir John Young "Jackie" Stewart''', {{Post-nominale|OBE}} (gebore op 11 Junie 1939) is 'n Britse voormalige Formule Een-renjaer uit [[Skotland]]. Met die bynaam die "Flying Scot", het hy tussen 1965 en 1973 aan [[Formule Een]] deelgeneem, drie bestuurderswêreldkampioenskappe gewen, en twee keer as naaswenner geëindig oor die nege seisoene. Hy word deur baie mense beskou as een van die grootste jaers in die geskiedenis van die sport. <ref>{{Cite web|url=http://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=6|title=Formula 1's Greatest Drivers – AUTOSPORT.com – Jackie Stewart|website=f1greatestdrivers.autosport.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.sportskeeda.com/f1/top-20-greatest-f1-racers-sir-jackie-stewart|title=Top 20 Greatest F1 racers: Sir Jackie Stewart|date=14 December 2012|website=www.sportskeeda.com}}</ref> Buiten Formule Een loop hy net-net 'n oorwinning mis by sy eerste poging op die Indianapolis 500 in 1966, en hy het in 1970 en 1971 aan die Can-Am-reeks deelgeneem. Tussen 1997 en 1999 was hy in vennootskap met sy seun, Paul, spanhoof van die Stewart Grand Prix Formule Een-renspan. Stewart was ook instrumenteel in die verbetering van die veiligheid van motorwedrenne, en het hom beywer vir beter mediese fasiliteite en die verbetering van die baan by motorsportbane. Na die dood van [[John Surtees]] in 2017 is hy die laaste oorlewende Formule Een-wêreldkampioen uit die 1960's. == Vroeë lewe == Stewart is in Milton, Dunbartonshire, Skotland gebore, 'n dorpie vyftien myl wes van [[Glasgow]]. Stewart se familie was Austin, en later Jaguar, motorhandelaars en het 'n suksesvolle besigheid opgebou. Sy pa was 'n amateurmotorfietsrenjaer,<ref name=Kettlewellp2190>Kettlewell, Mike, "Stewart: The Flying Scot", in Ward, Ian, executive editor. ''World of Automobiles'' (London: Orbis Publishing, 1974), Volume 19, p. 2190.</ref> en sy broer Jimmy was 'n renjaer met 'n plaaslike reputasie wat vir Ecurie Ecosse gery het en aan die 1953 Britse Grand Prix op [[Silverstone-renbaan|Silverstone]] deelgeneem het. === Onwetend disleksies === Stewart was op Hartfield Laerskool in die nabygeleë dorp Dumbarton. Op die ouderdom van 12 het hy leerprobleme begin ervaar as gevolg van ongediagnoseerde [[disleksie]], en omdat die toestand destyds nie verstaan of selfs wyd bekend was nie, is hy gereeld deur onderwysers en eweknieë beledig en verneder omdat hy "dom was".<ref name="winning">{{cite book |last=Stewart|first=Jackie |title=The Autobiography Jackie Stewart Winning Is Not Enough|url=https://archive.org/details/winningisnotenou0000stew_n8d8|year=2007 |publisher= Headline Publishing Group|location= London |isbn=978-0-7553-1537-6}}</ref> Na hy 16 geword het, was hy nie in staat om met sy sekondêre opleiding voort te gaan nie,<ref>{{cite web|url=http://www.journeytoexcellence.org.uk/videos/jackiestewartdyslexia.asp|title=Interview on dyslexia: Sir Jackie Stewart|publisher=The Journey To Excellence|access-date=19 January 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160101140942/http://www.journeytoexcellence.org.uk/videos/jackiestewartdyslexia.asp|archive-date=1 January 2016}}</ref> en het hierna in sy pa se motorhawe begin werk as vakleerlingwerktuigkundige. Stewart se eerste motor was 'n liggroen [[Austin Motormaatskappy|Austin]] A30 met 'egte leersitplekke' wat hy kort voor sy sewentiende verjaardag vir £ 500 gekoop het. Hy het vir die koopprys gespaar met fooitjies wat hy by sy gesin se motorwerkswinkel gekry het. <ref name="AMuS202017">{{Cite journal|title=Sir Jackie Stewart|journal=Der Schotte Ist Zwar Dreifacher Formel-1-Weltmeister, Aber Kein Wirklicher Autofan....|volume=Heft 20|date=14 September 2017}}</ref> == Renloopbaan == Hy het 'n aanbod van Barry Filer, 'n klant van die familiebesigheid, aanvaar om 'n aantal van sy motors op Oulton Park te toets. Vir 1961 het Filer 'n Marcos verskaf, waarin Stewart vier oorwinnings behaal het, en een keer in Filer se [[Aston Martin|Aston]] DB4GT deelgeneem. In 1962 het hy 'n Jaguar E-tipe op Oulton Park getoets om te help besluit of hy gereed sou wees om 'n professionele bestuurder te word. Hy het Roy Salvadori se tye in 'n soortgelyke motor die vorige jaar geëwenaar. <ref name="Kettlewellp2191">Kettlewell, p. 2191.</ref> Hy het aan twee wedrenne gewen, sy eerste in Engeland, in die E-tipe, en David Murray van Ecurie Ecosse het hom 'n rit aangebied in die Tojeiro EE Mk2, en hul Cooper T49, waarin hy op Goodwood gewen het. Vir 1963 behaal hy veertien oorwinnings, 'n tweede en twee derdes, met ses uitvalle. In 1964 teken hy weer by Ecurie Ecosse. Ken Tyrrell, wat destyds die Formula Junior-span vir die [[Cooper Car Company]] bestuur het, het van die jong Skot van Goodwood se baanbestuurder te hore gekom en Jimmy Stewart gebel om te hoor of sy jonger broer in 'n toets sou belangstel.<ref name="Kettlewellp2191" /> Jackie het vir Goodwood se toets afgekom en 'n nuwe en baie mededingende Formule Drie T72-BMC oorgeneem wat Bruce McLaren getoets het. Stewart het McLaren se tye verbeter en McLaren laat terugkeer vir vinniger rondtes. Weereens was Stewart vinniger, en Tyrrell het Stewart 'n plek in die span aangebied. {{Col-begin}} {{Col-break}} {|class="wikitable" style="text-align:center" |+Indianapolis 500-rekord |- !Jaar !Motor !Begin !Kwal.tyd !Rang !Voltooi !Rondtes !Leier !Uitgeval |- !1966 |43 |11 |159.972 |14 |6 |190 |40 |Oliedruk |- !1967 |24 |29 |164.099 |13 |18 |168 |0 |Enjin |- |colspan=6|'''Totale''' |358 |40 | |} <!-- ==Consultant== {{Brei afdeling uit}} Subsequently, he became a consultant for [[Ford Motor Company]] while continuing to be a spokesman for safer cars and circuits in Formula One. ==Commentator== ===''ABC's Wide World of Sports and NBC Sportsworld''=== During the period 1971 to 1986, Stewart covered [[F1]] races, [[NASCAR]] races and [[Indianapolis 500]] as a [[color commentator]], and also functioned as [[Sports presenter|host]] for the latter. Jackie was a [[play-by-play announcer]] for the [[1976 Winter Olympics|Luge at the 1976 Winter Olympics]] and the [[1976 Summer Olympics|Equestrian at the 1976 Summer Olympics]] (partnered with [[Chris Schenkel]]) on ''[[Wide World of Sports (U.S. TV series)|ABC's Wide World of Sports]]''. He was noted for his insightful analysis, Scottish accent, and rapid delivery, which once caused [[Jim McKay]] to remark that Stewart spoke almost as fast as he drove. Later, Stewart covered [[Champ Car|CART IndyCar]] races starting at [[Grand Prix of Long Beach|Long Beach]] in 1987 on [[Sportsworld (U.S. TV series)|NBC SportsWorld]], along with Paul Page. He returned in 1988, along with Charlie Jones. Stewart only covered road course and street races in his brief time at NBC. He did not return in 1989 and was replaced by [[Johnny Rutherford]] and [[Tom Sneva]]. ===Australian and Canadian TV coverage=== Stewart also worked on Australian and Canadian TV coverage, from late 1986 to the mid-1990s. ==Team owner== [[File:Stewart gp barrichello 1997.jpg|thumb|left|[[Rubens Barrichello]] driving for Stewart's [[Stewart Grand Prix|F1 team]] in {{F1|1997}}.]] In 1997 Stewart returned to Formula One, with [[Stewart Grand Prix]], as a team owner in partnership with his son, Paul.<ref>{{cite web |title=Stewart unveils the SF1 |url=https://www.grandprix.com/news/stewart-unveils-the-sf1.html |website=www.grandprix.com |publisher=GrandPrix.com}}</ref> The team was a development of the previous [[Paul Stewart Racing]] team that had previously competed in lower formulae. As the works [[Ford Motor Company|Ford]] team, their first race was the 1997 [[Australian Grand Prix]]. The only success of their first year came at the rain-affected [[Monaco Grand Prix]] where [[Rubens Barrichello]] finished second. The following year, 1998, was less competitive, with no podiums and few points. However, after Ford acquired [[Cosworth]] in July 1998, the team risked designing and building a new engine for 1999. The SF3 was consistently competitive throughout the season. The team won one race at the [[European Grand Prix]] at the [[Nürburgring]] with [[Johnny Herbert]], while Barrichello took three 3rd places, pole in France, and briefly led his home race at Interlagos. The team was later bought by Ford and became [[Jaguar Racing]] in 2000 (which subsequently became [[Red Bull Racing]] in 2005). Stewart is also the head sports consultant/ patron for the [[Royal Bank of Scotland]]. In March 2009, he waived his fee for the year in response to the bank losing £24bn in 2008.<ref name="BBC News">[http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/7929586.stm BBC News] Sir Jackie waives fee to help RBS</ref> ==Honours== [[File:Jackie Stewart Silverstone 2014.JPG|thumb|Jackie Stewart in the Silverstone pit lane for the [[2014 British Grand Prix]]]] Stewart received ''[[Sports Illustrated]]'' magazine's 1973 "[[Sportsman of the Year]]" award, the only auto racer to have won the title.<ref name=r&t/> In the same year he also won [[BBC]] Television's "[[BBC Sports Personality of the Year|Sports Personality of the Year]]" award, and was named as [[American Broadcasting Company|ABC]]'s [[Wide World of Sports (U.S. TV series)|Wide World of Sports]] Athlete of the Year, which he was shared with American pro football player [[O.J. Simpson]]. In 1990, he was inducted into the [[International Motorsports Hall of Fame]]. In 1996, he was awarded an honorary doctorate by [[Heriot-Watt University]] in Edinburgh.<ref>{{Cite web|url=http://www1.hw.ac.uk/graduation/honorary-graduates.htm|title=Heriot-Watt University Edinburgh: Honorary Graduates|last=webperson@hw.ac.uk|website=www1.hw.ac.uk|access-date=2016-04-04}}</ref> In 1998 Stewart received an honorary doctorate from [[Cranfield University]] where he later served as chairman of the steering committee for the MSc Motorsport Engineering and Management. He was a subject of the television programme ''[[This Is Your Life (UK TV series)|This Is Your Life]]'' in January 1970 where he was surprised by [[Eamonn Andrews]] at [[Thames Television]]'s Euston Road Studios. In the [[1971 Birthday Honours]] Stewart was created an Officer of the [[Order of the British Empire]] (OBE).<ref name="gazobe" /> In 2001 he received a [[Knight Bachelor|knighthood]]. In both cases the honour was for services to motor racing.<ref name="gazkt" /><ref name="bbc2001" /> In 2002 he became a founding patron of the [[Scottish Sports Hall of Fame]] and an inaugural inductee. In 2003 the World Forum on the Future of Sport Shooting Activities presented Stewart the Sport Shooting Ambassador Award.<ref name=WFSA>{{cite web |url=http://www.wfsa.net/amb_03.html |title=Sir Jackie Stewart |publisher=World Forum on Shooting Activities |accessdate=19 January 2016}}</ref> The Award goes to an outstanding individual whose efforts have promoted the shooting sports internationally.<ref name=WFSA/> On 27 November 2008, Stewart was awarded an honorary [[Doctor of Science|Doctor of Science (D.Sc.)]] degree from the [[University of St Andrews]].<ref>{{cite web |url=https://www.st-andrews.ac.uk/potw/2008/name,27498,en.php |title=Photo of the week |publisher=University of St Andrews |accessdate=19 January 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160125063718/https://www.st-andrews.ac.uk/potw/2008/name,27498,en.php |archivedate=25 January 2016 }}</ref> On 26 June 2009, Stewart was awarded the Freedom of West Dunbartonshire at a special ceremony in his hometown of Dumbarton. In 2010, Stewart was named as a founding member of ''[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]'' magazine's Hall of Fame. On 28 January 2012, Stewart gave the starting command for the 50th Anniversary of the Rolex 24 at Daytona.<ref name=rolex>{{cite web |url=http://www.sundaymanagement.com/2012/01/28/rolex-24-hour-1-notes/ |title=Rolex 24 Hour 1 Notes |publisher=Sunday Group Management |date=28 January 2012 |accessdate=19 January 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160127095822/http://www.sundaymanagement.com/2012/01/28/rolex-24-hour-1-notes/ |archivedate=27 January 2016 }}</ref> He assumed the role after previously announced Grand Marshal [[A. J. Foyt]] was forced to cancel his visit due to complications from his recent knee surgery.<ref name=rolex/><ref>{{cite web |url=http://www.sportscardigest.com/a-j-foyt-honored-at-2012-rolex-24-hours-of-daytona/ |title=A.J. Foyt Honored at 2012 Rolex 24 Hours of Daytona |publisher=Sports Car Digest |date=1 February 2012 |accessdate=19 January 2016}}</ref> ==Other appearances== [[File:Jackie-stewart usgp-at-indianapolis pit-lane 06-18-2005.jpg|thumb|left|300px|Stewart greets fans in the pit lane at the [[2005 United States Grand Prix]] at [[Indianapolis Motor Speedway|Indianapolis]]]] Stewart appears in the 1966 John Frankenheimer movie ''[[Grand Prix (1966 film)|Grand Prix]]'' doing all the driving scenes for actor [[Brian Bedford]], who played Scott Stoddard, as Bedford did not know how to drive. Stewart anachronistically appeared in a cameo in a 1977 episode of "[[Lupin III]]" as a competitor in the [[1977 Monaco Grand Prix]] and also once appeared on the UK motoring program ''[[Top Gear (2002 TV series)|Top Gear]]'' as a driving instructor for host [[James May]]. Stewart was the subject in the [[Roman Polanski]]-produced film ''[[Weekend of a Champion]]'', in which Polanski shadows him throughout a race weekend at the [[1971 Monaco Grand Prix]].<ref name=r&t>{{cite journal|last=St. John|first=Allen|title=The King of Monaco|url=https://archive.org/details/sim_road-track_march-april-2014_65_7/page/n15|journal=[[Road & Track]]|date=March–April 2014|volume=65|issue=7|pages=14–15}}</ref> [[George Harrison]], a good friend of Stewart's, released a single, "[[Faster (George Harrison song)|Faster]]", in 1979 as a tribute to Stewart, [[Niki Lauda]], [[Ronnie Peterson]] and fellow [[Formula One]] race car drivers. He is also interviewed in some depth in [[Martin Scorsese]]'s documentary biography of Harrison, ''[[George Harrison: Living in the Material World]]''. Stewart was featured in the video to the song "[[Supreme (song)|Supreme]]" by British singer, [[Robbie Williams]]. Stewart also wrote the foreword for the book ''The Centenary of the Car 1885–1985'' by Andrew Whyte in 1984. Stewart appeared in several UPS commercials in 2002 and 2003 as a consultant for [[Dale Jarrett]] to convince Jarrett to "race the Big Brown truck". He, along with his son Mark, appeared in a [[Vectrex]] commercial in the 1980s as a spokesman for the General Consumer Electronics (GCE) / [[Milton Bradley]] [[Vectrex]] home [[video game]].<ref>Vectrex Commercial, Jackie Stewart High Performance theme. [https://www.youtube.com/watch?v=XqIwrsBXjUc NBC Friday Promos – May 1983]</ref> Stewart also featured in a special presentation video of the then all new [[Ford Mondeo]] in 1993, the video was given away free on the front cover of ''[[What Car?]]'' magazine in 1993. 2018 saw the 50th anniversary of the relationship between Stewart and luxury watch brand [[Rolex]].<ref>{{Cite web|url=https://www.carlthompson.co.uk/further-reading-blogs/2018/6/14/50-years-anniversary-for-rolex-sir-jackie-stewart|title=50 Years Anniversary for Rolex & Sir Jackie Stewart|website=MEN'S STYLE BLOG|language=en-GB|access-date=2019-09-24}}</ref> In 2018 Stewart appeared in US commercials for [[Heineken]] beer, in which he refused an offered beer saying "I'm still driving" before driving away in a [[Jaguar F-Type]].{{Feit}} ==Helmet== [[File:Helmet integral Jackie Stewart.svg|thumbnail|upright=0.7|Crash helmet of Jackie Stewart with [[Royal Stewart Tartan]]]] Stewart's heterview: My brother the hero – The Scotsman |publisher=Heritage.scotsman.com |date=28 April 2009 |accessdate=3 October 2013}}</ref> In 2018 he set up the charity [https://www.raceagainstdementia.com/ Race Against Dementia]. In 2016 his wife Lady Helen was diagnosed at the [[Mayo Clinic]] with [[frontotemporal dementia]]. As of 2018 Lady Helen has limited short-term memory and impaired mobility, and requires round-the-clock care support. Sir Jackie believes that the application of Formula1's technology and out of the box thinking could bring about earlier solutions to society coping with dementia.<ref>{{cite web|url=https://www.unforgettable.org/blog/sir-jackie-stewart-sets-up-charity-to-support-wife-with-dementia/|title=Sir Jackie Stewart sets up charity to support wife with dementia|date=5 July 2016|website=unforgettable.org|accessdate=15 October 2018}}</ref> --> ==Verwysings== {{Verwysings|30em}} ==Eksterne skakels== {{Commons-kategorie}} *[https://web.archive.org/web/20110312072607/http://www.sirjackiestewart.com/ The official web site of Sir Jackie Stewart], www.sirjackiestewart.com *[https://web.archive.org/web/20051119133228/http://www.motorsportshalloffame.com/halloffame/1990/Jackie_Stewart_main.htm International Motorsports Hall of Fame], Jackie Stewart *[https://web.archive.org/web/20100620015713/http://www.genesis-publications.com/Press-Office/Forthcoming-Books/COLLAGE-Jackie-Stewarts-Grand-Prix-Album COLLAGE: Jackie Stewart's Grand Prix Album], a signed limited edition book *[http://www.ddavid.com/formula1/stew_bio.htm Grand Prix History – Hall of Fame], Jackie Stewart *[http://heritage.scotsman.com/greatscots.cfm?id=2343432005 The Scotsman newspaper, Heritage and Culture], "I risked my mother's wrath in order to be a driver" * [http://www.theherald.co.uk/news/52309.html The Herald newspaper (Glasgow)] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120530044405/http://www.theherald.co.uk/news/52309.html |date=30 Mei 2012 }}, "Sir Jackie, was not diagnosed with dyslexia until he was 42" * [http://www.4mula1stats.com/driver/Jackie_Stewart Jackie Stewart statistiek] * [http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/formula_1/article6832171.ece Sunday Times article 13 September 2009] * [http://www.bigredbook.info/jackie_stewart.html Jackie Stewart's appearance on This Is Your Life] * {{Imdb naam|0829455}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Stewart, Jackie}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1939]] [[Kategorie:Britse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] s7598f6rab49r39z2kc8bp1ojs9su56 0 318789 2966199 2389730 2026-09-10T15:44:31Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966199 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | beeld = Gerretson, prof dr. F.C. van - SFA002019202.jpg | beeldonderskrif = Gerretson in 1939 | party = {{Plainlist| * Christelik-Historiese Unie * Nasionale Unie }} | geboortenaam = Frederik Carel Gerretson | geboortedatum = {{geboortedatum|1884|02|09|}} | geboorteplek = Kralingen, [[Nederland]] | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1958|10|27|1884|02|09|}} | sterfplek = [[Utrecht (munisipaliteit)|Utrecht]], Nederland | alma_mater = {{Plainlist| * Koninklijke Militaire Academie * Universiteit van Utrecht * Solvay Instituut van Sosiologie * Universiteit van Heidelberg }} }} Doktor '''Frederik Carel Gerretson''' ([[9 Februarie]] [[1884]], Kralingen – [[27 Oktober]] [[1958]], Utrecht) was 'n [[Nederlanders|Nederlandse]] digter, essayis, geskiedkundige en politikus. ==Vroeë jare== Gerretson het sy skoolopleiding in [[Rotterdam]] en [[Amersfoort]] ontvang. Hy het offisiersopleiding aan die Koninklijke Militaire Academie in [[Breda]] ontvang, voordat hy studeer het aan die Universiteit van Utrecht, die Solvay Instituut vir Sosiologie en die Universiteit van Heidelberg. <ref name="Dutch">[http://www.europa-nu.nl/id/vg09ll0zrq00/f_c_carel_gerretson Dr. F.C. (Carel) Gerretson - Hoofdinhoud]{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Akademiese loopbaan== Gerretson was 'n professor in koloniale geskiedenis aan die Universiteit van Utrecht. Hy was veral geïnteresseerd in die [[Nederlandse Ryk|Nederlandse koloniale ervaring]], veral in [[Nederlands Oos-Indië]]. Op hierdie gebied was hy betrokke in 'n akademiese dispuut met die historikus Annie Romein-Verschoor oor die persoonlikheid van Jan Pieterszoon Coen. Omdat Romein-Verschoor 'n Marxis was, het sy Coen as 'n imperialis gekarakteriseer. Gerretson, 'n stoere [[nasionalisme|nasionalis]] en voorstander van die ryk, het betoog dat Coen vereer moet word. Gerretson het voorgestel dat Coen nie baie waardeer is nie omdat die Nederlanders geneig is om persoonlikheidskultusse te vermy. <ref>{{cite book |last1=van Goor |first1=Jurrien|title=Prelude to Colonialism: the Dutch in Asia |year=2004 |publisher=Uitgeverij Verloren |location=Hilversum |isbn=9789065508065 |pages=71–77}}</ref> Gerretson het ook 'n aantal boeke gepubliseer oor die petroleumindustrie, met werke soos ''Geschiedenis der Koninklijke'' en 'n geskiedenis van [[Royal Dutch Shell|Royal Dutch]], voordat hy na ander studiegebiede oorgegaan het. <ref>[https://openlibrary.org/authors/OL126163A/Frederik_Carel_Gerretson Frederik Carel Gerretson] on Open Library</ref> Gerretson was vanaf 1917 'n sekretaris en raadslid van die Bataafsche Petroleum Maatschappij, die voorganger van Royal Dutch. <ref name="Dutch"/> Hy is in [[1950]] bekroon met die gesogte [[Constantijn Huygens]]-prijs vir sy skryfwerk. <ref>[http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn3/gerretson Carel Gerretson in the ''Biografisch Woordenboek van Nederland'']</ref> Hy het ook vir 'n aantal koerante en tydskrifte geskryf, waaronder De Groene Amsterdammer, Utrechts Provinciaal en Stedelijk Dagblad, Leeuwarder Courant, Het Vaderland, Nieuwe Rotterdamsche Courant, Algemeen Handelsblad en verskeie ander. <ref name="Dutch"/> Met die [[skuilnaam]] Geerten Gossaert het Gerretson ook bekend geword as [[digter]] met sy werk ''De moeder'' wat gereeld herdruk is. Hy het ook werke gepubliseer onder die naam Arthur Lawick. <ref> [http://www.schrijversinfo.nl/gossaertgeerten.html Geerten Gossaert] </ref> == Politieke loopbaan == Gerretson se [[nasionalisme|nasionalistiese]] beginsels het hom na die [[politiek]] gelei. Hy was aanvanklik verbonde aan die [[konserwatisme|konserwatief]]-[[Calvinisme|Calvinistiese]] Christelik-Historiese Unie (CHU), voordat hy oorgegaan het na die fascistiese politiek van die Nasionale Unie, waarvan hy in 1925 'n mede-stigter was. In 1933 neem hy die leiding van die 'Korporatiewe Konsentrasie', welke 'n poging was om Nederland se verdeelde ekstreem regse politieke sentrum, wat aangevoer is deur Alfred Haighton, te verenig. Gerretson was egter 'n verdelende leier, aangesien hy gereeld met Jan Baars slaags geraak het. As gevolg daarvan het Baars en sy volgelinge die beweging verlaat, met die gevolg dat die Algemene Nederlandse Fascistiese Liga, wat die vernaamste entiteit in die alliansie was, in duie gestort het. Dit het op sy beurt toegelaat dat die inisiatief oorgaan na Nasionaal-Sosialistiese elemente soos die Nasionaal-Sosialistiese Beweging in [[Nederland]] van Anton Mussert en die Nasionaal-Sosialistiese Nederlandse Werkersparty van Ernst Herman van Rappard.<ref>Philip Rees, ''Biographical Dictionary of the Extreme Right Since 1890'', 1991, p. 18</ref> Gerretson het teruggekeer na die CHU en 'n leidende figuur in die party geword. Hy het aan die hoof gestaan van 'n pro-koloniale faksie wat in Utrecht gebaseer was. Hy was 'n kragtige stem aan die regterkant van die party en was bekend vir sy retoriek, maar sou later 'n geïsoleerde figuur in die CHU word. <ref name="Dutch"/> Hy is in 1951 verkies tot die Senaat van die Staten-Generaal van Nederland as verteenwoordiger vir die CHU vir [[Suid-Holland]] en het gedien in die eerste parlementêre kommissie vir buitelandse beleid, waar hy dit nie eens was met die gees van dekolonisering wat die kommissie oorheers het nie. <ref name="Dutch"/> Gerretson was 'n CHU-kandidaat in die Nederlandse algemene verkiesing van 1956, maar het sy setel in die Senaat verloor. <ref name="Dutch"/> Hy was van 1951 tot 1955 'n beleidsadviseur vir die party. Hy was ook 'n gereelde bydraer tot die CHU mondstuk, De Nederlander. <ref name = "Dutch" /> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Gerretson, Carel}} [[Kategorie:Geboortes in 1884]] [[Kategorie:Sterftes in 1958]] [[Kategorie:Nederlandse akademici]] [[Kategorie:Nederlandse digters]] [[Kategorie:Nederlandse geskiedkundiges]] [[Kategorie:Nederlandse skrywers]] [[Kategorie:Lede van die Eerste Kamer van die Stategeneraal]] [[Kategorie:Essayiste]] 8gn3uaf0vkwlgfkqkpglw1xbblmy8er 0 349242 2966223 2787970 2026-09-10T17:37:15Z Pynappel 70858 AWS 11 2966223 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''John Joubert''' kan na die volgende persone verwys: * [[John Joubert (komponis)|John Joubert]] (1927-2019), Suid-Afrikaanse komponis * [[John Joubert (reeksmoordenaar)|John J. Joubert]] (1963-1996), Amerikaanse reeksmoordenaar {{Dubbelsinnig}} 6l2zq91h495a4ks4a5okn6uwwc2j9xl 0 369055 2966203 2728680 2026-09-10T16:23:32Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966203 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Charles Bukowski | bynaam = | beeld = CharlesBukowski-1.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Charles Bukowski in 1988 | geboortenaam = Heinrich Karl Bukowski | geboortedatum = [[16 Augustus]] [[1920]] | geboorteplek = Andernach, [[Pruise]], [[Duitsland]] | dood_datum = [[9 Maart]] [[1994]] | sterfteplek = San Pedro, [[Los Angeles]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Verenigde State]] | beroep = Digter en skrywer | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Henry Charles Bukowski''', gebore '''Heinrich Karl Bukowski''', [[16 Augustus]] [[1920]] – [[9 Maart]] [[1994]]) was 'n Duits-Amerikaanse [[digter]], [[roman]][[skrywer]] en [[kortverhaal]]skrywer. Sy skryfwerk is beïnvloed deur die sosiale, kulturele en ekonomiese atmosfeer van sy tuisstad [[Los Angeles]].<ref name="Bukowski, Charles">{{cite web|title=Bukowski, Charles|url=https://search.credoreference.com/content/entry/columency/bukowski_charles/0|publisher=Columbia University Press}}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sy werk spreek die gewone lewens van arm Amerikaners aan, en fokus op die aktiwiteit van skryf, [[drank]], verhoudings met vroue en die sleuraard van [[werk]]. Bukowski het duisende [[gedig]]te, honderde kortverhale en ses romans geskryf en uiteindelik meer as 60 boeke gepubliseer. Die [[FBI]] het 'n lêer oor hom gehou as gevolg van sy rubriek ''Notes of a Dirty Old Man'' in die LA ondergrondse [[koerant]] ''Open City''.<ref>{{cite web|url=http://bukowski.net/fbi/|title=Charles Bukowski FBI files|work=bukowski.net|access-date=16 Februarie 2021|archive-date= 3 Februarie 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060203020720/http://bukowski.net/fbi/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news| url=https://articles.latimes.com/2013/sep/09/entertainment/la-et-jc-fbi-file-dirty-old-man-charles-bukowski-20130909 | work=Los Angeles Times | first=Emily | last=Keeler | title=The FBI kept its own notes on 'dirty old man' Charles Bukowski | date=9 September 2013}}</ref> Bukowski het baie gepubliseer in klein literêre tydskrifte met klein oplae wat begin in die vroeë veertigerjare en voortgegaan het tot in die vroeë negentigerjare. Soos een resensent opgemerk het, “... was Bukowski danksy sy manewales en doelbewuste naroptredes, die koning van die ondergrond en die toonbeeld van die kleintjies in die daaropvolgende dekades, beklemtoon deur sy lojaliteit teenoor die klein publikasieredakteurs wat sy werk en sy teenwoordigheid in nuwe ondernemings soos die ''New York Quarterly'', ''Chiron Review'' of ''Slipstream'' gekonsolideer.”<ref>{{cite web |url=http://www.palgrave.com/page/detail/Charles-Bukowski-King-of-the-Underground/?K=9781137343543 |title=Charles Bukowski, King of the Underground From Obscurity to Literary Icon |publisher=Palgrave Macmillan |access-date=16 Februarie 2021 |archive-date=24 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924063633/http://www.palgrave.com/page/detail/Charles-Bukowski-King-of-the-Underground/?K=9781137343543 |url-status=dead }}</ref> Sommige van hierdie werke sluit in ''Poems Written Before Jumping Out of an 8 Story Window'', uitgegee deur sy vriend en mededigter Charles Potts, en meer bekende werke soos ''Burning in Water, Drowning in Flame''. Hierdie gedigte en verhale is later deur John Martin se Black Sparrow Press (nou HarperCollins / Ecco Press) gepubliseer as versamelde bundels van sy werk. In 1986 noem ''[[Time]]'' Bukowski 'n “laureate van die Amerikaanse onedeles”.<ref>{{cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,961603-2,00.html|title=Celebrities Who Travel Well|work=[[Time]]|date=16 Junie 1986|access-date=28 April 2010|first=Pico|last=Iyer|archive-date= 5 Julie 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130705201931/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,961603-2,00.html|url-status=dead}}</ref> In verband met Bukowski se volgehoue aantrekkingskrag, skryf Adam Kirsch van ''The New Yorker'', "die geheim van Bukowski se aantrekkingskrag ... [is dat] hy die belydenisdigter se belofte van intimiteit kombineer met die groter as die lewe- parmantigheid van 'n pulp-fiksieheld.” <ref>{{cite web |url=https://www.newyorker.com/archive/2005/03/14/050314crbo_books |last=Kirsch |first=Adam |title=Smashed |work=The New Yorker |date=14 Maart 2005}}</ref> Sedert sy dood in 1994 was Bukowski die onderwerp van 'n aantal kritiese artikels en boeke oor sy lewe en geskrifte, ondanks sy werk wat hy gedurende sy leeftyd relatief min aandag van akademiese kritici in die [[Verenigde State]] gekry het. Daarteenoor het Bukowski buitengewone roem in Europa geniet, veral in [[Duitsland]], die plek waar hy gebore is. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Wikiquote}} * [https://bukowski.net/ Bukowski.net – Bibliografie, manuskripte, gedig databasis, besprekingforum] *[https://www.worldcat.org/search?q=au%3ABukowski%2C+Charles&dblist=638&fq=yr%3A1934..2015+%3E+%3E+ln%3Aeng+%3E+ap%3A%22bukowski%2C+charles%22+%3E+ln%3Aeng&qt=facet_ln%3A#%2528x0%253Abook%2Bx4%253Aprintbook%2529%2Cx0%253Aartchap-%2Cx0%253Asnd-%2Cx0%253Aaudiobook-%2C%2528x0%253Aaudiobook%2Bx4%253Acd%2529%2C%2528x0%253Aaudiobook%2Bx4%253Acassette%2529%2C%2528x0%253Aaudiobook%2Bx4%253Adigital%2529%2C%2528x0%253Aaudiobook%2Bx4%253Alp%2529%2Cx0%253Avideo-%2C%2528x0%253Avideo%2Bx4%253Advd%2529%2C%2528x0%253Avideo%2Bx4%253Avhs%2529%2C%2528x0%253Avideo%2Bx4%253Afilm%2529%2C%2528x0%253Avideo%2Bx4%253Abluray%2529%2Cx0%253Aarchv-%2C%2528x0%253Aarchv%2Bx4%253Adigital%2529%2Cx0%253Amusic-%2C%2528x0%253Amusic%2Bx4%253Acassette%2529%2C%2528x0%253Amusic%2Bx4%253Acd%2529%2C%2528x0%253Amusic%2Bx4%253Alp%2529%2Cx0%253Ajrnl-%2Cx0%253Acompfile-%2Cx0%253Akit-format Works by Charles Bukowski, cataloged by WorldCat] * [http://bukowski.net/timeline/ Timeline of Bukowski's life and publications] by "''the world's premiere Charles Bukowski website and discussion forum''" * [http://www.poetryfoundation.org/archive/poet.html?id=924 Profile, Bibliography, and poems] by die ''Poetry Foundation'' * [http://www.poets.org/poet.php/prmPID/394 Profile and poems at Poets.org] * [http://www.bu.edu/today/campus-life/2009/03/25/hanging-with-bukowski-gotlieb-center "Hanging with Bukowski at the Gotlieb Center"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100329110521/http://www.bu.edu/today/campus-life/2009/03/25/hanging-with-bukowski-gotlieb-center |date=29 Maart 2010 }}. ''BU Today''. Boston-universiteit 26 Maart 2009 *[http://www.oac.cdlib.org/findaid/ark:/13030/kt9489q6mx Guide to the Charles Bukowski Manuscript.] Special Collections and Archives, The UC Irvine Libraries, Irvine, Kalifornië. * [http://www.wormwoodreview.com/bukowski.html "Bukowski Comes to Wormwood"], ''The Wormwood Review'' 1985 * [http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/19870210/PEOPLE/812229998 "Mickey Rourke plays a tough barfly"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130213001937/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F19870210%2FPEOPLE%2F812229998 |date=13 Februarie 2013 }}. Onderhoud met Bukowski 10 Februarie 1987. ''Chicago Sun Times'' * [https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=1080660 13 August 2000 Bukowski profile (audio, 11 mins)] ''[[NPR]]''. * [https://www.newyorker.com/archive/2005/03/14/050314crbo_books "Smashed:The pulp poetry of Charles Bukowski"] deur Adam Kirsch in ''The New Yorker'' 14 Maart 2005 * [http://www.harpercollins.com/author/microsite/About.aspx?authorid=1297 HarperCollins profile, timeline and resources] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130210012018/http://www.harpercollins.com/author/microsite/About.aspx?authorid=1297 |date=10 Februarie 2013 }} {{Normdata}} {{en-vertaal| Charles Bukowski}} {{DEFAULTSORT:Bukowski, Charles}} [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1920]] [[Kategorie:Sterftes in 1994]] q5snc4jacwbm45cjn8g068w2u0cf1l7 0 373435 2966374 2766294 2026-09-11T09:10:39Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966374 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Olivier Panis | image = Olivier Panis.jpg | caption = Panis in Junie 2009 | birth_date = {{geboortedatum en ouderdom|1966|9|2|df=y}} | birth_place = Oullins, [[Lyon]], Frankryk | nationality = {{flagicon|FRA}} Fransman | Years = 1994–1999, 2001–2004 | Old Team = [[Equipe Ligier|Ligier]], [[Prost Grand Prix|Prost]], [[British American Racing|BAR]], [[Toyota F1|Toyota]] | Races = 158 (157 begin) | Championships = 0 | Wins = 1 | Podiums = 5 | Poles = 0 | Fastest laps = 0 | Points = 76 | First race = [[1994 Brasiliaanse Grand Prix]] | First win = [[1996 Monaco Grand Prix]] | Last win = [[1996 Monaco Grand Prix]] | Last race = [[2004 Japannese Grand Prix]] }} '''Olivier Panis''' (gebore op 2 September [[1966]]) is 'n [[Frankryk|Franse]] professionele renjaer. Panis het vir tien seisoene in [[Formule Een]] gejaag en 'n oorwinning behaal tydens die [[1996 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix in 1996]] vir die [[Equipe Ligier|Ligierspan]]. Hy was die laaste Franse jaer wat 'n Grand Prix in Formule Een gewen het voor [[Pierre Gasly]] se oorwinning in die [[2020 Italiaanse Grand Prix]] in September 2020. Sy seun is die renjaer Aurélien Panis.<ref>{{Cite web|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/117196|title=Olivier Panis' son Aurelien graduates to Formula Renault 3.5|website=autosport.com|date=19 Desember 2014|access-date=25 April 2015}}</ref> == Loopbaan == Panis is in Oullins, [[Lyon]] gebore, en soos meeste Formule 1 wedrenbestuurders, het hy vroeg in sy loopbaan met knortjorre gejaag. Hierna het Olivier etlike jare in 'n aantal "junior" reekse gejaag voordat hy in die Franse Formule 3 gejaag het. Hy het in 1989 'n kampioenskap in Formule Renault verower en in 1991 tweede geëindig in die Franse Formule 3. Uiteindelik bevind hy hom in die Formule 3000, en hy wen die reeks se kampioenskap in 1993. == Formule Een == Die 27-jarige Panis het in 1994 'n F1-plek bekom in die Franse [[Equipe Ligier|Ligierspan]]. Hy het sy debuut in [[1994 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]] gemaak en elfde geëindig. Hy het 'n verrassende tweede plek daardie seisoen in die [[1994 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]] op [[Hockenheimring|Hockenheim]] behaal en eindig 11de in die puntelys vir die merk. Hy het elke wedren behalwe Frankryk voltooi. Hy is egter in [[1994 Portugese Grand Prix|Portugal]] gediskwalifiseer weens onwettige verweer van sy skuifblokkies. [[Lêer:Olivier_Panis_1995_Britain.jpg|links|duimnael|Panis jaag vir [[Equipe Ligier|Ligier]] tydens die [[1995 Britse Grand Prix]] .]] Hy het 'n verrassende tweede plek behaal tydens die [[1995 Australiese Grand Prix]], ondanks die feit dat hy twee rondes agter die voorloper [[Damon Hill]] was. Panis het 'n skokoorwinning behaal in die [[1996 Monaco Grand Prix|Grand Prix van Monaco in 1996]]. Panis het 14de op 'n nat baan weggespring en ander mededingers op die smal baan verbygesteek, waaronder Martin Brundle, [[Mika Häkkinen]] en [[Johnny Herbert]], en die verandering na gladde bande perfek bereken. Hy het [[Eddie Irvine]] by die Lowes-haarnaald verbygesteek en het in die derde plek gelê voordat die [[Williams Grand Prix Engineering|Williams-Renault]] van Damon Hill en [[Benetton Formula-span|Benetton-Renault]] van [[Jean Alesi]] albei tegniese probleme ondervind het. Panis se oorwinning was die [[Equipe Ligier|Ligier-span]] se eerste oorwinning in 15 jaar (en hul laaste), en dit was die eerste oorwinning in 'n Franse motor in Monaco in 66 jaar. == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Panis, Olivier}} [[Kategorie:Franse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1966]] [[Kategorie:Lewende mense]] 7axmxvda6jgybcfehb2wco21ivzt0se 0 387747 2966229 2728723 2026-09-10T18:03:00Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966229 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Commodore-64-Computer-FL.jpg|duimnael|Commodore 64]] Die '''Commodore 64''', ook '''C64''' of '''CBM64''', is 'n bekende 8-[[bis]] [[persoonlike rekenaar]] van Commodore. Die model is in Januarie 1982 bekendgestel. Hierdie persoonlike rekenaar word in die [[Guinness World Records|Guinness Book of Records]] gelys as die besverkoopte rekenaar ooit, met 'n geskatte aantal van tussen 10 en 17 miljoen eenhede verkoop.<ref>{{en}}[http://edition.cnn.com/2011/TECH/gaming.gadgets/05/09/commodore.64.reborn/ ''The Commodore 64, that '80s computer icon, lives again''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200307080450/http://edition.cnn.com/2011/TECH/gaming.gadgets/05/09/commodore.64.reborn/ |date= 7 Maart 2020 }} CNN.com</ref> ==Eienskappe== Die Commodore 64 het in 1982 op die mark gekom. Die omhulsel het bestaan uit 'n dik [[sleutelbord]], met die rekenaarverwerker onder die sleutels. Die Commodore 64 was gekoppel aan 'n [[Televisie|televisiestel]] wat as 'n monitor vir beeld en klank gedien het. Boonop was daar ook spesiale skerms vir die Commodore 64, sodat dit ook gebruik kon word op plekke waar daar geen televisiestel was nie. Die Commodore 64, wat tydens die ontwikkeling VIC-40 gedoop is, maar nooit onder daardie naam op die mark geplaas is nie, is deur Commodore ontwikkel as 'n opvolger van die VIC-20. Die nommer 64 verwys na die werkende geheue, wat 64 kB groot was. Omdat die adresspasie van die verwerker ook 64 kB was, kon die hele [[ewetoeganklike geheue]] slegs onder spesiale omstandighede gebruik word. Sommige van die adresspasie is gebruik vir ROM-roetines soos die BASIC-tolk. Onder [[BASIC]] was daar slegs 38 kB (38911 grepe) vryelik beskikbaar vir die gebruiker. [[Lêer:C64 startup animiert.gif|links|duimnael|Die eerste boodskap wat op die skerm verskyn het nadat dit aangeskakel is.]] Ook 'n Commodore64-nastrewer op 'n moderne rekenaar wys hierdie skerm aanvanklik na die rekenaar aangeskakel word. ==Moontlikhede== Die stelsel was gebaseer op die MOS 6510 verwerker, wat 'n variant van die MOS Technology 6502 verwerker is. Verder was die stelsel toegerus met die VIC-II (video-koppelvlakskyfie) vir die grafiese vermoëns en die SID6581 (klankkoppelvlaktoestel) vir die [[klank]], wat die toestel van goed ontwikkelde grafika en klankvermoëns voorsien het. Sulke vermoëns het eers jare later saam met die [[IBM]] persoonlike rekenaar en sy klone gekom. Die SID-skyfie was 'n volledige klanksintetiseerder, wat deur [[sagteware]] beheer is. Die VIC-II-skyfie was ook gevorderd vir sy tyd met die moontlikheid van ''sprites'' (tweedimensionele beeld of animasie wat 'n geïntegreerde deel van 'n groter geheel is), grafiese voorwerpe wat onafhanklik van mekaar kon beweeg. Die [[bedryfstelselkern]] het egter nie hierdie gevorderde kenmerke ondersteun nie. Om die gevorderde [[hardeware]] onder BASIC te kon gebruik, moes data op 'n primitiewe manier ingevoer word. Prente kan byvoorbeeld ontwerp word met loer- en steekopdragte. (Loer versoek 'n nommer van 'n geheue-adres, steek skryf 'n waarde in 'n geheue-adres.) Byvoorbeeld, die opdragte ''poke 53280.0'' en ''poke 53281.0'' kan die buitenste en binneste rande van die skerm onderskeidelik swart maak. Eenvoudige beelde kan ook geskep word met die Commodore PETSCII-karakterstel. ==Databerging== [[Lêer:C64-IMG 5372.jpg|duimnael|C64-1541 slapskyfaandrywer]] 'n Kassetband kan gebruik word om programme en data te stoor. Die rekenaar het fluittone gebruik om die digitale data te stoor. Dit was baie stadig en dit het 'n paar minute geneem vir 'n program om te laai. Met nutsprogramme (soos ''Fast'') wat apart gelaai moes word, was dit moontlik om data vinniger, maar ook minder betroubaar te stoor en te lees. Later kon 'n skyfstasie gekoppel word aan die Commodore 64. Die bekendste skyfaandrywer was die 1541. Dit het 'n 5¼" [[slapskyf]] gebruik, wat 170 kB data kon stoor. Daarbenewens was daar DS (dubbelsydige) skywe wat op beide kante bruikbaar was. Sommige mense het 'n omstrede truuk op die enkelsydige diskette om die kapasiteit van die enkelsydige diskette gelyk te stel aan dié van die tweesydige: met 'n gatpons wat spesiaal vir daardie doel ontwerp is, kon 'n bykomende kerf in die slapskyf gemaak word, wat dit moontlik gemaak het om die skyf om te draai. [[Lêer:Commodore 1541 front cropped.jpg|links|duimnael|Commodore 1581 slapskyfaandrywer.]] Op 'n later stadium is 'n 3½" slapskyf vrygestel, die Commodore 1581. Daar is egter nie baie eenhede gemaak nie en hierdie slapskyfaandrywers is dus redelik skaars. 'n Veelvoud van die 5¼" skywe kon op hierdie skywe gestoor word. Benewens die slapskywe is kassette (ROM) op die mark gebring wat reeds sagteware bevat het, soos Simons' Basic. Die bekendste was die KCS Power Cartridge en die Final Cartridge III, waarmee spesiale opdragte gebruik is om programme vinniger na en van die kassetopnemer en skyfstasie te stoor en te laai. Geoptimaliseerde roetines is hiervoor gebruik. Die patrone kon in die adresgeheue van die verwerker werk deur middel van geheuekartering en geheue-oorlegsels, sonder om self geheue op te neem. Die Commodore 64 se bedryfstelsel het 'n [[videospeletjie]]-patroon herken deur 'n spesiale greepvolgorde wat begin met die adres $8000 (32768). As die rekenaar aangeskakel word, is nagegaan of 'n patroon by daardie adres teenwoordig was, en indien wel, word die patroon geaktiveer. Die patroon kon weerbegin word deur middel van die warm herstel (Loop-Stop / Herstel). Kassette kon ook begin word met die opdrag SYS 32768. Dit was soms meer prakties, want anders kon jy nie die kasset deaktiveer sonder om die kasset te verwyder nie. Baie speletjies wat as kassette vrygestel is, was redelik maklik om te kraak omdat dit maklik was om na hoofgeheue te kopieer. Baie gebruikers het toe hierdie speletjies hul eie voorkoms gegee deur kompressietegnieke te gebruik. ==Sagteware== Daar was baie [[sagteware]] beskikbaar vir die C64, van vermaak tot professioneel. Die rekenaar het sy roem hoofsaaklik te danke aan die ontelbare speletjies wat vir die toestel ontwikkel is. Bekende name was die ''Last Ninja'', ''Out Run'' en ''Maniac Mansion.'' Die woordverwerkingsprogram vir die C64 was ''EasyScript'', terwyl ''Superbase'' 'n huis-, tuin- en kombuisdatabasis was. Benewens die uitgewers van speletjies en meer ernstige sagteware, het die C64 ook 'n baie aktiewe groep stokperdjie gebruik gehad wat demonstrasies gemaak en versprei het. In hierdie demonstrasies het die skeppers hul [[programmering]]svaardighede gewys. Hierdie programme was ook grafies en musikaal baie vooruitstrewend. Baie demonstrasie-vervaardigers het later speletjies vir die C64 begin maak. In die 1980's was sagteware ook via BASICODE beskikbaar en programme is byvoorbeeld op Nederlandse radio uitgesaai, wat dan via die [[bandopnemer]] op die rekenaar gelaai kon word. ==Opvolgers== Die Commodore 64 is in 1985 opgevolg deur die Commodore 128 en die Amiga 'n paar maande later. In 1998 is die Commodore 64 Web It Internet sakrekenaar, met die Commodore 64 logo, onder lisensie vervaardig. In 2004 is 'n Commodore 64 DTV-stuurstok vrygestel wat verskeie oorspronklike en akkurate C64-speletjies bevat het. In Junie 2011 is die Commodore 64 weer vrygestel deur Commodore USA. Hulle het die ou broodbakmodel gebruik, maar intern het dit 'n mini itx-moederbord met CD-ROM. Wanneer aangeskakel kon ‘n keuse gemaak word tussen die C64-emulatormodus of die gewone rekenaarmodus kies. ==C64 Mini== [[Lêer:C64 + THEC64MINI.jpg|links|duimnael|'n Oorspronklike Commodore 64 saam met THEC64 Mini.]] In April 2018 is die C64 Mini, amptelik genaamd THEC64, vrygestel deur Retro Games Bpk. Dit is 'n gedetailleerde replika teen 50% van die oorspronklike grootte. Die kern van die C64 Mini is 'n Banana Pi-enkelbordrekenaar wat 'n C64-emulator bestuur en ook 64 oorspronklike Commodore 64-speletjies bevat. Die Mini kan via 'n [[HDMI]]-kabel aan 'n TV of monitor gekoppel word en lewer dan 'n beeld in 720p-gehalte. Die Mini bevat ook 2 [[USB]]-poorte en word aangedryf deur 'n mikro-USB-kragbron (nie ingesluit nie), byvoorbeeld 'n telefoonlaaier. Die sleutelbord was net versiering, maar die ingeslote USB-stuurstok laat ‘n persoon toe om deur 'n lys speletjies te blaai wat dan gespeel kan word. 'n USB-sleutelbord kan ook gekoppel word. Met ekstra knoppies op die stuurstok kan 'n virtuele sleutelbord op die skerm gewys word sodat opdragte ook met 'n bietjie moeite via die stuurstok getik kan word. Verder is daar die moontlikheid om tot 4 kiekies per wedstryd te stoor, as 'stoorpunte' of om 'n ander keer aan te hou speel, selfs al moes die oorspronklike speletjie in een slag gespeel word. ==Nostalgie== Deur die ingryping van 'n emulator, waarin die C64 in 'n moderne [[Bedryfstelsel (inligtingstegnologie)|bedryfstelsel]] gesimuleer word, kan speletjies soos ''Pac-Man, Choplifter'' en ''Frogger'' weer gespeel word. Sommige bekende voorbeelde van 'n emulator is VICE, CCS64, Frodo en C64EMU. Die ou speletjies is ook maklik om op spesiaal ontwerpte webwerwe te vind. Omdat die sagteware gewoonlik nie meer ondersteun word nie en nie meer verskaf word nie, byvoorbeeld omdat die oorspronklike maatskappy bankrot is, word hierdie sagteware as verlaatware aangebied – hetsy wettig of nie. Daar is steeds 'n groep entoesiastiese stokperdjie-entosiaste wat nuwe sagteware en [[Rekenaarhardeware|hardeware]] vir die C64 ontwikkel. Verskeie hardeware is beskikbaar waarmee moderne bergingsmedia soos [[SD-kaart]]e en [[USB-flitsdryf|USB-stokkies]] aan die C64 gekoppel kan word, soos die MMC64 en die 1541 Ultimate II. Dit vergemaklik die uitruil van data tussen die C64, moderne rekenaars en gebruikte emulators. Daarbenewens hou aanhangers internasionale byeenkomste. Die gewildste internasionale byeenkomste wat spesifiek op C64-gebruikers gemik is, is die sogenaamde ''X-Parties''. Dit is tweejaarlikse meerdaagse byeenkomste wat in [[Nederland]] plaasvind. Dit word sedert 1995 georganiseer. In 2010 is die X-Party (X 2010) deur meer as 250 mense van alle dele van die wêreld bygewoon. ==Verwysings== {{Verwysings}} == Bronne== {{refbegin|30em}} *{{cite book | last1 = Angerhausen | first1 = Michael | last2 = Becker | first2 = Achim | last3 = Englisch | first3 = Lothar | last4 = Gerits | first4 = Klaus | translator-last1 = Kesten | translator-first1 = Detlev | date = 1 Desember 1983 | editor1-last = Hanson | editor1-first = Jeff | editor2-last = Hanson | editor2-first = Kirby | editor3-last = Lee | editor3-first = Arnie | title = Anatomy of the Commodore 64 | url = https://archive.org/details/The_Anatomy_of_the_Commodore_64/mode/2up | series = A Data Becker book | language = en | publisher = Abacus Software | isbn = 978-0916439002 | oclc = 1039401881 | ol = 8337785M | via = [[Internet Archive]] | df = dmy-all }} * Bagnall, Brian (2005). ''On the Edge: the Spectacular Rise and Fall of Commodore''. Variant Press. {{ISBN|0-9738649-0-7}}. See especially pp.&nbsp;224–260. * Tomczyk, Michael (1984). ''The Home Computer Wars: An Insider's Account of Commodore and Jack Tramiel''. COMPUTE! Publications, Inc. {{ISBN|0-942386-75-2}}. * Jeffries, Ron. "[http://www.atarimagazines.com/creative/v9n1/21_A_best_buy_for_83_Commo.php A best buy for '83: Commodore 64] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220110142525/https://www.atarimagazines.com/creative/v9n1/21_A_best_buy_for_83_Commo.php |date=10 Januarie 2022 }}". ''Creative Computing'', Januarie 1983. * Amiga Format News Special. "Commodore at CeBIT '94". ''Amiga Format'', Issue 59, May 1994. * Computer Chronicles; "[https://archive.org/details/CC517_commodore_64 Commodore 64 – Interview with Commodore president Max Toy]", 1988. * The C-64 Scene Database; "[http://noname.c64.org/csdb/scener/?id=1591 – Kjell Nordbø artist page (bio/release history) at CSDb]". * {{cite conference |first = Michael |last = Steil |date = 29 Desember 2008 |title = The Ultimate Commodore 64 Talk |url = https://www.youtube.com/watch?v=ZsRRCnque2E |access-date = 28 Desember 2013 |location = Berlin |conference = 25th Chaos Communication Congress (25c3) |lay-url = https://events.ccc.de/congress/2008/Fahrplan/events/2874.en.html }} {{refend}} == Eksterne skakels == * {{en}} [http://www.c64.com/ c64.com - webwerf met demo's, onderhoude met die speletjieontwikkelaars en agtergronginformasie] {{Commonskat-inlyn|Commodore 64}} {{Vertaaluit | taalafk = nl | il = Commodore 64 }} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van die rekenaar]] [[Kategorie:Rekenaars]] i6blbe95x2bh7wxwky18xaafx9tujfv 0 389137 2966360 2750305 2026-09-11T09:01:30Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966360 wikitext text/x-wiki [[Lêer:JohnnyHerbert2006.JPG|duimnael|Johnny Herbert in 2006]] '''John Paul Herbert''' (Brentwood, [[25 Junie]] [[1964]]) is 'n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] motorrenjaer, wat van 1989 tot en 2000 aan [[Formule Een]] deelgeneem het en drie seges behaal het. == Renloopbaan == In 1985 het Herbert die aandag getrek van Eddie Jordan, destyds spanhoof in Britse Formule 3, deur die bekende Formule Ford-fees by [[Brands Hatch-renbaan|Brands Hatch]] te wen. Twee jaar later het hulle daardie kompetisie gewen en Herbert het as 'n groot talent na die Europese Formule 3000 aanbeweeg. Hy het goeie vooruitsigte vir die titel gehad toe hy ernstig beseer is in 'n dramatiese ongeluk by die Brands Hatch-baan en albei bene gebreek het. Wonder bo wonder het hy ses maande later teruggekeer en selfs saam met die [[Benetton Formula-span|Benetton-span]] Formule Een betree, hoewel hy nog kreupel geloop het. Sy debuut in F1 was skouspelagtig; hy het vierde geëindig in die [[1989 Brasiliaanse Grand Prix]]. Sy prestasie het egter daarna verswak en nadat hy nie vir die [[Kanadese Grand Prix]] kon kwalifiseer nie, is hy deur Benetton se nuwe bestuur afgedank. Herbert het daardie jaar voortgegaan om in Japannese Formule 3000 te jaag; tussendeur is hy as plaasvervanger deur [[Tyrrell Racing]] gebruik. Ook in 1990 het Herbert geen vaste plek in Formule 1 nie. Aan die einde van die seisoen is hy weer in aksie vir Lotus. Teen die einde van 1994 verruil hy Lotus vir [[Equipe Ligier|Ligier]], waar hy na slegs één wedren deur [[Flavio Briatore]] opgeraap word om saam met [[Michael Schumacher]] vir Benetton te kom ry. Hy behaal geen punte in 1994 nie, maar 1995 word daarna sy beste jaar. Hy jaag weer langs Schumacher by Benetton en wen twee wedrenne dié jaar, op [[Silverstone-renbaan|Silverstone]] in die [[1995 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] en op [[Autodromo Nazionale di Monza|Monza]] by die [[1995 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]]. Herbert eindig vierde in die wêreldkampioenskap, Schumacher word bestuurderskampioen en saam sorg hulle vir die eerste vervaardigerstitel vir Benetton. == Galery == <gallery mode="packed" heights="180px"> Beeld:Johnny Herbert 1995.jpg|Johnny Herbert in die [[Benetton Formula|Benetton B195]] tydens die [[1995 Kanadese Grand Prix]] in Montreal. Beeld:Johnny Herbert at Goodwood 2014 002.jpg|Herbert in 2014 by die ''Goodwood Festival of Speed'' </gallery> {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Herbert, Johnny}} [[Kategorie:Britse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] 9r3923dppjesiomakt8nb6l4m12dto9 0 389566 2966373 2765485 2026-09-11T09:09:04Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966373 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Mika Salo | image = Mika Salo Le Mans 2009 cropped.jpg | caption = Mika Salo in 2009 | nationality = {{vlag|Finland}} | birth_name = | birth_date = {{geboortedatum en ouderdom|1966|11|30}} | birth_place = [[Helsinki]], [[Finland]] | Years = 1994–2002 | Old Team = [[Lotus F1-span|Lotus]], [[Tyrrell Racing|Tyrrell]], Arrows, [[British American Racing|BAR]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Sauber]], [[Toyota F1|Toyota]] | Races = 111 (110 keer weggespring) | Championships = 0 | Wins = 0 | Podiums = 2 | Poles = 0 | Points = 33 | Fastest laps = 0 | First race = [[1994 Japannese Grand Prix]] | Last race = [[2002 Japannese Grand Prix]] }} '''Mika Salo''' (gebore [[30 November]] [[1966]] in [[Helsinki]]) is 'n uitgetrede [[Finland|Finse]] renjaer. Hy het tussen 1994 en 2002 aan [[Formule Een]]-wedrenne deelgeneem. Sy beste kampioenskapuitslag was tiende in [[1999 Formule Een-seisoen|1999]].<ref>{{En}} {{Cite web|url=http://en.espn.co.uk/arrows/motorsport/driver/1178.html|title=World Championship Career|last=espn.co.uk|access-date=28 Mei 2016}}</ref> == Formule 1 == Hy het sy superlisensie in [[1994 Formule Een-seisoen|1994]] verwerf en vir die [[Lotus F1-span|Lotus-span]] begin jaag, maar kon geen punte aangeteken nie. Hy het in [[1995 Formule Een-seisoen|1995]], [[1996]] en [[1997 Formule Een-seisoen|1997]] vir [[Tyrrell Racing|Tyrrel]] gejaag en vyf punte in die eerste twee seisoene en drie punte in 1997 geneem en 15de (1995), 13de (1996) en 17de (1997) geëindig. In [[1998 Formule Een-seisoen|1998]] is hy na die Arrows-span, hy kon daarin slaag om 3 punte te behaal en het 13de geëindig. Hy het nie 'n voltydse renplek by BAR vir die [[1999]]-seisoen gekry nie. Omdat BAR se gereelde jaer Ricardo Zonta beseer is, kon Mika aan 3 wedrenne vir hulle deelneem. In [[1999 Formule Een-seisoen|1999]] is hy toegelaat om die plek van [[Michael Schumacher]] vir [[Scuderia Ferrari]] in 6 renne in te neem. Sy beste uitslag was by die [[Hockenheimring]] by die [[1999 Duitse Grand Prix]], waar hy volgens spanbevele tweede geëindig het agter [[Eddie Irvine]]. Hy is ná die negende ren van die kampioenskap deur Ferrari oorgeneem. Hy het 10 punte behaal en het tiende in die kampioenskap geëindig. In 2000 is hy deur Sauber gehuur en het 6 punte aangeteken om 11de in die kampioenskap te eindig. Na 'n blaaskans in 2001 was hy terug in 2002 vir die [[Toyota F1]]-debuut, en het 'n enkele punt in die eerste wedren sowel as in die derde wedren geneem en 17de in die kampioenskap geëindig. == Ná Formule 1 == In 2003 was sy eerste wedren na Formule 1 in 'n Audi R8, tydens die 12 uur van Sebring. Hy sou ook met dieselfde motor aan die 24 uur van Spa-Francorchamps deelneem; hy het egter al na 1 uur sonder brandstof gaan staan. In 2004 debuteer hy in 'n Ferrari 575 in die FIA GT, hy wen twee renne in die kampioenskap. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Salo, Mika}} [[Kategorie:Finse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1966]] [[Kategorie:Lewende mense]] qhxf5pc9zqf91dx4c31lfbuyif6raus 0 389575 2966358 2765051 2026-09-11T08:59:08Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966358 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Jean Alesi | image = Jean Alesi, GIMS 2019, Le Grand-Saconnex (GIMS0047).jpg | caption = Alesi by Geneefse Internasionale Motorskou 2019 | nationality = {{vlagland|FRA}} | birth_date = {{birth date and age|df=y|1964|6|11}} | birth_place = [[Avignon]], [[Vaucluse]], Frankryk | Years = 1989–2001 | Old Team = [[Tyrrell Racing|Tyrrell]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Benetton Formula|Benetton]], [[Sauber]], [[Prost Grand Prix|Prost]], [[Jordan Grand Prix|Jordan]] | Races = 202 (201 begin) | Championships = 0 | Wins = 1 | Podiums = 32 | Points = 241 | Poles = 2 | Fastest laps = 4 | First race = 1989 [[Franse Grand Prix]] | First win = [[1995 Kanadese Grand Prix]] | Last race = [[2001 Japannese Grand Prix]] | Last season = | Last position = }} '''Jean Alesi''' (gebore Giovanni Alesi, 11 Junie 1964) is 'n [[Frankryk|Franse]] renjaer van Italiaanse afkoms. Na sukses in die laer kategorieë, veral sy oorwinning in die 1989 Formule 3000-kampioenskap, het sy [[Formule Een]]-loopbaan deelname by [[Tyrrell Racing|Tyrrell]], [[Benetton Formula-span|Benetton]], [[Sauber]], [[Prost Grand Prix|Prost]], [[Jordan Grand Prix|Jordan]] en [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ingesluit, waar hy baie gewild onder die tifosi was. Tydens sy tydperk by Ferrari van 1991 tot 1995 het sy aggressiewe bestuurstyl, gekombineer met die gebruik van die nommer 27 op sy motor, daartoe gelei dat sommige joernaliste en die tifosi hom met Gilles Villeneuve vergelyk het.<ref>{{Cite news|author1=Nestore Morosini|author2=Giancarlo Faletti|author3=Carlo Gradini|url=http://archiviostorico.corriere.it/1994/settembre/10/Alesi_pomeriggio_Villeneuve_co_0_9409109310.shtml|title=Alesi, un pomeriggio da Villeneuve|journal=Corriere.it|date=September 1994}}</ref> Hy het die [[1995 Kanadese Grand Prix]] gewen, maar dit was die enigste oorwinning van sy Formule Een-loopbaan. Gedurende sy tyd in Formule Een was Alesi besonder goed in die nat en was hy 'n kwik- en passievolle renjaer, wie se emosies hom soms ondergekry het.<ref name="atlasf1.autosport.com">[http://atlasf1.autosport.com/99/fra/andrews.html&nbsp;– Jean Alesi: The Wrong Time and the Wrong Place] Verkry op 21 Junie 2015.</ref>{{dooie skakel}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Alesia, Jean}} [[Kategorie:Franse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1964]] [[Kategorie:Lewende mense]] jsgeybeowtf75rdgccoyodwr2aqu7e6 0 390246 2966291 2640418 2026-09-11T07:04:42Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Verbeter 2966291 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |name = Stoebe |image = Stoebe passerinoides flowering.JPG |image_caption = ''[[Stoebe passerinoides]]'' |display_parents = 2 |taxon = Stoebe |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms_ref = |synonyms = * ''Gymnachaena'' <small>Rchb. ex DC.</small> * ''Perotriche'' <small>Cass.</small> }} '''Stoebe''' (slangbosse) is 'n [[genus]] met sewentien [[spesie]]s<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:11170-1</ref> van [[struik]]e in die familie [[Asteraceae]]. Die meeste is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suider-Afrika]]. == Spesies == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Stoebe aethiopica]]'' <small>L.Levyns</small> * ''[[Stoebe alopecuroides]]'' <small>(Lam.) Less.</small> * ''[[Stoebe bruniades]]'' <small>Levyns</small> * ''[[Stoebe capitata]]'' <small>[[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]</small> * ''[[Stoebe cyathuloides]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Stoebe fusca]]'' <small>(L.) [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> * ''[[Stoebe gomphrenoides]]'' <small>P.J.Bergius</small> * ''[[Stoebe leucocephala]]'' <small>DC.</small> * ''[[Stoebe microphylla]]'' <small>DC.</small> * ''[[Stoebe montana]]'' <small>Schltr. ex Levyns</small> * ''[[Stoebe muirii]]'' <small>Levyns</small> * ''[[Stoebe nervigera]]'' <small>(DC.) Sch.Bip.</small> * ''[[Stoebe phyllostachya]]'' <small>(DC.) Sch.Bip.</small> * ''[[Stoebe prostrata]]'' <small>L.</small> * ''[[Stoebe rosea]]'' <small>Wolley-Dod</small> * ''[[Stoebe rugulosa]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Stoebe schultzii]]'' <small>Levyns</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Stoebe}} * {{Wikispecies-inlyn|Stoebe}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Stoebe| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 83imxlwdav0ed33w5dflluslwpay06g 0 390328 2966293 2897562 2026-09-11T07:18:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966293 wikitext text/x-wiki {{Infobox airline | airline = Gulf Air | image = <!-- Gulf Air Logo 2018.svg --> | image_size = | IATA = GF | ICAO = GFA | callsign = GULF AIR | founded = 1950 (as Gulf Aviation) | commenced = | ceased = | hubs = [[Bahrein Internasionale Lughawe]] | secondary_hubs = | frequent_flyer = Falconflyer<ref>{{cite web |url=https://www.gulfair.com/enrol/about-falconflyer |title=About Falconflyer |website=Gulf Air }}{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | fleet_size = 35 | destinations = 59 | parent = GULF AIR HOLDING B.S.C | headquarters = Muharraq, [[Bahrein]] | key_people = <div> * {{nowrap|Zayed Rashid Al Zayani}} (voorsitter)<ref name=Gulfair>{{cite web|title=Board of Directors|url=https://www.gulfair.com/about-gulf-air/board-of-directors|access-date=17 April 2017}}</ref> *Kaptein Waleed Abdulhameed Al Alawi, [[HUB]]<ref>{{cite web |title=Jeffrey Goh - DCEO|url=https://www.gulfair.com/about-gulf-air/executive-management |publisher=Gulf Air |access-date=19 March 2020}}</ref></div> | website = [http://www.gulfair.com/ GulfAir.com] | aoc = | num_employees = }} '''Gulf Air''' ( [[Arabies]]: طيران الخليج) is 'n [[lugredery]] en die vlagdraer van [[Bahrein]], gestig in 1950. Dit bedryf vlugte na Afrika, Asië, Australië, Europa, die Midde-Ooste en die Verenigde State. Die basis is Bahrein Internasionale Lughawe. Gulf Air is ook die titelborg van die [[Formule Een]] [[Bahreinse Grand Prix]]. == Geskiedenis == Die Gulf Aviation Company is op 24 Maart 1950 gestig. Die British Overseas Aircraft Corporation (BOAC), 'n voorloper van [[British Airways]], was byna vanaf sy ontstaan af 'n groot [[Aandeel|aandeelhouer]] in die lugredery. In 1970 is 'n internasionale gereelde diens na Londen met die [[Vickers VC10]] begin. In 1973 het die regerings van [[Aboe Dhabi (emiraat)|Aboe Dhabi]], [[Bahrein]], [[Oman]] en [[Katar]] die aandele van BOAC oorgeneem. Die naam is verander na Gulf Air en dit het die vlagdraer van hierdie vier [[Persiese Golfstate|Golfstate]] geword. In 1976 het die eerste [[Lockheed L-1011 TriStar]]s en [[Boeing 737]]'s by die vloot aangesluit; in daardie jaar het die maatskappy 4 000 werknemers in diens gehad. In 1981 het dit 'n lid van die IATA geword. Weens die vinnige groei van die vloot en bestemmings is meer as 7,5 miljoen passasiers vir die eerste keer in 2004 vervoer. Aboe Dhabi het in September 2005 as aandeelhouer onttrek en Oman het in Mei 2007 gevolg.<ref>{{En}} {{Cite web|url=http://arabaviation.com/countrybriefs/bahrain/gulfair.aspx|title=Arab Aviation, Oman trekt zich terug uit Gulf Air|access-date=2012-03-06}}</ref> Gulf Air word nou 100% deur Bahrain besit deur die Bahrain Mumtalakat Holding Company. == Huidige vloot == {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 200 | image1 = Airbus A320-212, Gulf Air AN1284588.jpg | caption1 = Gulf Air [[Airbus A320|Airbus A320-200]] | image2 = DSC 2799-A9C-CD (10391885256).jpg | caption2 = 'n Gulf Air Airbus A321-200 | caption3 = 'n Gulf Air [[Boeing 787]]-9 in die redery se nuutste kleure | image3 = EGLL - Boeing 787 Dreamliner - Gulf Air - A9C-FC (43924573081).jpg | header = Gulf Air huidige vloot | header_align = center | total_width = | alt1 = }} Teen Augustus 2023 bestaan Gulf Air se vloot uit die volgende vliegtuie:<ref name="Gulf Air Fleet Detail and History">{{cite web|url=https://www.planespotters.net/airline/Gulf-Air?refresh=1|title=Gulf Air Fleet Detail and History|website=Planespotters.net|access-date=3 Augustus 2023|archive-date= 9 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230309230127/https://www.planespotters.net/airline/Gulf-Air?refresh=1|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.gulfair.com/on-board/our-fleet |title=Gulf Air fleet |access-date= 4 Augustus 2023 |archive-date=18 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191018110516/https://www.gulfair.com/on-board/our-fleet |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+'''Vloot van Gulf Air in Julie 2023''' !Tipe !Aantal !Bestellings !Aantal passasiers |- |[[Airbus A320|Airbus A320-200]] |8 |0 |136 |- |[[Airbus A320neo-familie|Airbus A320neo]] |6 |0 |136 |- |[[Airbus A320|Airbus A321-200]] |4 |0 |169 |- |[[Airbus A320neo-familie|Airbus A321neo]] |2 |2 |TBA |- |[[Airbus A320neo-familie|Airbus A321LR]] |6 |3 |166 |- |[[Boeing 787|Boeing 787-9]] |8 |2 |282 |- !Totaal !34 !7 ! |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakel == * [http://www.gulfair.com/ Offisiële webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Lugrederye]] 2c3rwl11wvoadxhqu6sw8vijmckqbqk 0 390786 2966372 2773646 2026-09-11T09:08:25Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966372 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer |image = Martin Brundle 2021 (51591210921) (cropped).jpg |image_size = 190 |caption = Brundle in 2021 |nationality = {{vlagikoon|VK}} Brit |birth_name = Martin John Brundle |birth_date = {{geboortedatum en ouderdom|1959|6|1|df=y}} |birth_place = King's Lynn, [[Norfolk]], Engeland |Years = 1984–1989, 1991–1996 |Old Team = [[Tyrrell Racing|Tyrrell]], Zakspeed, [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], [[Brabham]], [[Benetton Formula|Benetton]], [[Equipe Ligier|Ligier]], [[McLaren]], [[Jordan Grand Prix|Jordan]] |Races = 165 (158 weggespring) |Championships = 0 |Wins = 0 |Podiums = 9 |Points = 98 |Poles = 0 |Fastest laps = 0 |First race = [[1984 Brasiliaanse Grand Prix]] |First win = |Last win = |Last race = [[1996 Japannese Grand Prix]] }} '''Martin Brundle''' (gebore 1 Junie [[1959]]) is 'n voormalige Britse renjaer, veral bekend as 'n [[Formule Een]]-jaer en as kommentator vir ITV Sport van 1997 tot 2008, die [[BBC]] van 2009 tot 2011, en Sky Sports sedert 2012.<ref name="Sky">{{cite news|url=http://www1.skysports.com/formula-1/news/12433/7336474/Brundle-announces-Sky-switch |title=Sky Sports announcement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120215103400/http://www1.skysports.com/formula-1/news/12433/7336474/Brundle-announces-Sky-switch |archive-date=15 Februarie 2012}}</ref> Brundle het aan die 1983 Britse Formule Drie-kampioenskap deelgeneem en in die tweede plek ná [[Ayrton Senna]] geëindig, en die twee het die volgende jaar tot Formule Een gevorder. Brundle was die 1988 Wêreldsportmotorkampioen met Silk Cut Jaguar, met 'n rekordpuntetelling; en het die 1988 Daytona-24-uur, en die 1990 Le Mans-24-uuruithouren vir Jaguar Cars<!-- moenie skakel met Jaguar Racing nie--> gewen. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|http://www.martinbrundle.com}} * [http://www.brundlequotes.com/ Quotes as an ITV commentator] Geargiveer 21 Augustus 2020 op die Wayback Machine * [https://web.archive.org/web/20091203101010/http://www.martinbrundlef1.com/ Fan site] (geargiveer) {{DEFAULTSORT:Brundle, Martin}} [[Kategorie:Britse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1959]] [[Kategorie:Lewende mense]] g9w2az1nzx2m9ei3uzq9wvj1l23jk7k 0 390787 2966322 2917989 2026-09-11T08:28:31Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966322 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Keke Rosberg | birth_name = Keijo Erik Rosberg | image = Anefo 932-2378 Keke Rosberg, Zandvoort, 03-07-1982 - Restoration.jpg | caption = Rosberg by die [[1982 Nederlandse Grand Prix]] | nationality = {{vlagikoon|FIN}} Fin | birth_date = {{birth date and age|1948|12|6|df=y}} | birth_place = Solna, [[Swede]] | Years = 1978–1986 | Old Team = Theodore, ATS, [[Walter Wolf Racing|Wolf]], Fittipaldi, [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], [[McLaren]] | Races = 128 (114 wegspronge) | Championships = 1 ([[1982 Formule Een-seisoen|1982]]) | Wins = 5 | Podiums = 17 | Poles = 5 | Fastest laps = 3 | Points = 159.5 | First race = [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix]] | First win = [[1982 Switserse Grand Prix]] | Last win = [[1985 Australiese Grand Prix]] | Last race = 1986 Australiese Grand Prix }} '''Keijo Erik Rosberg''' (gebore 6 Desember 1948), beter bekend as "'''Keke"''', is 'n voormalige Finse renjaer en die [[1982 Formule Een-seisoen|1982 Formule Een]]-wêreldkampioen.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/1982/drivers.html|title=Results|website=formula1.com|access-date=28 November 2016}}</ref> Hy was die eerste Finse jaer wat gereeld aan die reeks deelgeneem het. Hy is die vader van [[2016 Formule Een-seisoen|2016 Formule Een-wêreldkampioen]] [[Nico Rosberg]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/2/like-father--like-son---the-second-generation-f1-racers.html|title=Like father, like son - the second-generation F1 racers|website=formula1.com|access-date=28 November 2016}}</ref> == Vroeë lewe == Rosberg is op 6 Desember 1948 in Solna, [[Swede]], gebore, waar sy pa veeartsenykunde studeer het. <ref>{{Cite web|url=https://kansallisbiografia.fi/english/person/1934|title=Rosberg, Keijo (1948 - )|last=Kärkkäinen|first=Juha|website=Suomen kansallisbiografia|access-date=23 November 2018}}</ref> Rosberg se pa Lars Rosberg en ma Lea Lautala was albei boorlinge van Hamina, Finland.<ref name="Helmet">{{Cite web|url=http://www.kysy.fi/kysymys/onko-keke-rosberg-suomenruotsalainen|title=Onko Keke Rosberg suomenruotsalainen?|date=25 September 2013|website=Helsinki City Library|language=fi|access-date=23 November 2018|archive-date=24 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181124055156/http://www.kysy.fi/kysymys/onko-keke-rosberg-suomenruotsalainen|url-status=dead}}</ref> Die gesin het in die lente van 1950 na Finland verhuis. == Formule Een loopbaan == Rosberg se [[Formule Een]]-loopbaan het betreklik laat begin. Hy het op die ouderdom van 29 in Formule Een gedebuteer nadat hy aan Formule Vee, Formule Super Vee, Can-Am, Formule Atlantic, Formule Pacific en Formule Twee deelgeneem het. Hy het vir Fred Opert, sy Amerikaanse beskermheer, gejaag. Sy eerste Formule Een-ren was vir die Theodore -span gedurende die 1978-seisoen.<ref name="formula1.com">{{Cite web|url=http://www.formula1.com/teams_and_drivers/hall_of_fame/204/|title=Keke Rosberg|website=formula1.com|access-date=2008-01-13}}</ref> Hy het dadelik die aandag van die Formule Een-gemeenskap getrek met 'n uitstekende rit in die nie-kampioenskap BRDC Internasionale Trofee by [[Silverstone-renbaan|Silverstone]] in net sy tweede wedren by die span. Rosberg kon nie daarna vir 'n wedren kwalifiseer nie, en is deur 'n ander onmededingende span, ATS, vir drie wedrenne onderteken nadat die Theodore-span sy onbetroubare motorontwerp geskrap het. Hy het na Theodore teruggekeer nadat hulle onderstelle van die Wolf Formule Een-span gekry het, maar dié was ook onmededingend en Rosberg is halfpad deur die 1979- seisoen oor na die Wolf-span. === Die skerpkant – Williams: 1982–1985 === [[Lêer:Keke_Rosberg_Williams_FW09_1984_Dallas_F1.jpg|links|duimnael|Rosberg het die 1984 Dallas Grand Prix in 'n Williams FW09 gewen.]] Ten spyte hiervan was [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] geïnteresseerd in Rosberg, met die uittrede van 1980 Wêreldkampioen Alan Jones wat 'n sitplek oopgelaat het vir die 1982-seisoen.<ref name="formula1.com"/> Gegewe 'n mededingende motor, het Rosberg 'n uiters suksesvolle jaar beleef. Hy het konsekwent punte aangeteken en sy eerste oorwinning in die Switserse Grand Prix by Dijon-Prenois laat daardie jaar behaal.<ref>Winner's Circle Swiss Grand Prix, John Blakemore Photograph Collection, Revs Institute, [https://library.revsinstitute.org/digital/custom/single-image?id=508722&collection=p17257coll1 Revs Digital Library.]</ref> [[Lêer:Keke_Rosberg_Williams_FW10_1985_German_GP.jpg|regs|duimnael|Rosberg jaag vir [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] by die 1985 Duitse Grand Prix.]] Keke Rosberg se vyfde en laaste Grand Prix-oorwinning het gekom by die [[1985 Australiese Grand Prix]] op die splinternuwe [[Adelaide Straatbaan]]. Aangesien dit die laaste wedren van die seisoen was, was dit ook Rosberg se laaste wedren vir Williams. Keke het die wentrofee aan sy reningenieur, Frank Dernie, gegee. Die oorwinning het Rosberg se reputasie as 'n "straatvegter" verbeter, aangesien vier van sy vyf kampioenskap Grand Prix-oorwinnings (Monaco, Dallas, Detroit en Adelaide) almal op straatbane gekom het. Rosberg het die [[Celsius|35 °C]] hitte beter hanteer as die meeste en het met 43 sekondes voor die [[Equipe Ligier|Ligier]] Renaults van Jacques Laffite en Philippe Streiff geëindig. === Skuif na McLaren in 1986 === Op daardie tydstip het Rosberg se skuif na McLaren vir die 1986-seisoen na 'n meesterslag gelyk, aangesien hul die kampioenspan van die vorige twee seisoene was, nadat hulle dit (veral in 1984) in dominerende styl gedoen het.<ref name="formula1.com"/> Die McLaren van 1986 was nou egter ietwat onvoldoende vergeleke met sy mededingers, en Rosberg is verslaan deur sy spanmaat, 1985 Wêreldkampioen [[Alain Prost]] (die McLaren MP4/2C was ontwerp deur John Barnard in die nuutste styl van [[Niki Lauda]] en Alain Prost, terwyl Rosberg nooit die grondeffekstyl van laat rem en gooi die motor in 'n draai laat vaar het nie. Die noodlottige ongeluk van Rosberg se goeie vriend Elio De Angelis in Mei 1986 het hom diep geraak en hy het aan die einde van die seisoen uitgetree. Hy sou later beweer dat hy "te vroeg" afgetree het. === Laaste wedren === Keke Rosberg het die laaste wedren van sy Formule Een-loopbaan, die 1986 Australiese Grand Prix, oorheers, hoewel hy nie gewen het nie. Terwyl hy 'n voorsprong van 30 sekondes oor [[Nelson Piquet]] (sy plaasvervanger by Williams) gehad het, het hy 'n pap agterband opgedoen in rondte 62. Omdat hy gedink het die geraas van die agterkant van sy McLaren was enjinverwant, het hy die enjin afgeskakel en van die baan afgetrek. Toe hy uitklim, sien hy al wat hy hoef te doen is om terug te ry na die kuipe om bande te ruil. Hy het egter later onthul dat hy in elk geval nooit sou gewen het nie, dat hy beplan het om die beste aan Alain Prost te gee in die Fransman se bod vir die wêreldkampioenskapstitel. Soos dit geblyk het, het Prost die wedren en die titel gewen, en 'n rondte ná Rosberg se uittrede het Mansell dieselfde lot as sy voormalige spanmaat gely, hoewel op baie meer skouspelagtige wyse. [[Lêer:Keke_Rosberg_-_Opel_Team_Joest_-_Opel_Calibra_V6_at_Melbourne_Hairpin_(32869941978).jpg|duimnael|Keke Rosberg - Opel Team Joest - [[Opel Calibra]] V6 in die Melbourne haarboog, Donington Park, 1994 DTM]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rosberg, Keke}} [[Kategorie:Finse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Lewende mense]] 5unkcw573i44bc0fjw58fh7onoj9fw6 0 390818 2966278 2915141 2026-09-11T02:41:52Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966278 wikitext text/x-wiki {{Infobox airline | airline = FlySafair | logo = <!-- FlySafair logo.png ...nie op commons gelaai nie......--> | image = FlySafair_B737-844_ZS-SJR_(23478799879).jpg | image_size = 260 | fleet_size = 22 | destinations = 9 | IATA = FA | ICAO = SFR | callsign = SAFAIR | parent = [[Safair]] | founded = Augustus 2013 | commenced = {{start date and age|2014|10|16|df=yes|br=yes}}<ref name="Ensor"/> | headquarters = [[Johannesburg]], Suid-Afrika | key_people = [[HUB]]: Elmar Conradie | num_employees = 1&nbsp;300 (Junie 2022)<ref>https://www.flysafair.co.za/</ref> | aoc = | hubs = {{Plainlist| * [[Kaapstad Internasionale Lughawe|Kaapstad Int. Lughawe]] * [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe|O.R. Tambo Int. Lughawe]] * [[Koning Shaka Internasionale Lughawe]] }} | focus_cities = | frequent_flyer = | lounge = | alliance = | website = {{URL|flysafair.co.za}} }} '''FlySafair''' is 'n [[laekosteredery]] gebaseer in [[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]]. Dit is 'n volfiliaal van [[Safair]]. Die maatskappy se slagspreuk is ''For The Love Of Flying''. == Geskiedenis == Die lugredery is in Augustus 2013 gestig en is deur die Suid-Afrikaanse Lugdienslisensiëringsraad goedgekeur om bedrywighede met tien daaglikse dienste tussen Johannesburg se [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]] en die [[Kaapstad Internasionale Lughawe]] te begin.<ref>{{cite news|title=South African startup FlySafair secures license|first=Victoria|last=Moores|work=Air Transport World|date=16 April 2014|url=http://atwonline.com/finance-data/south-african-startup-flysafair-secures-license|archive-url=https://web.archive.org/web/20140417132856/http://atwonline.com/finance-data/south-african-startup-flysafair-secures-license|archive-date=17 April 2014}}</ref> Die lugredery het planne gehad om in Oktober 2013 met bedrywighede te begin.<ref>{{Cite web|url=http://www.ch-aviation.ch/portal/airline.php?cha=FFS|title=FlySafair - ch-aviation.com|publisher=Ch-aviation.ch|access-date=23 April 2014}}</ref> Die Hooggeregshof van Suid-Afrika het egter op 8 Oktober 2013 'n tussentydse hofbevel toegestaan wat die lugredery verhinder om bedrywighede te begin, na 'n aansoek deur mededingende lugrederye,<ref>{{cite news|url=http://mg.co.za/article/2013-10-08-flysafair-grounded-before-first-flight/|title=FlySafair grounded before first flight|work=Mg.co.za|date=8 October 2013|access-date=23 April 2014}}</ref> op grond daarvan dat dit nie aan die wetlike vereiste van 75% plaaslike eienaarskap voldoen het nie. Aansienlike herstrukturering van eienaarskap het plaasgevind en FlySafair se eerste vlug het uiteindelik op 16 Oktober 2014 opgestyg.<ref name="Ensor">{{cite news|last=Ensor|first=Linda|date=17 October 2014|title=FlySafair will bring needed competition|url=http://www.bdlive.co.za/business/transport/2014/10/17/flysafair-will-bring-needed-competition|newspaper=Business Day|location=Johannesburg|access-date=11 January 2015|archive-date=20 Oktober 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020024848/http://www.bdlive.co.za/business/transport/2014/10/17/flysafair-will-bring-needed-competition|url-status=dead}}</ref> == Bestemmings == [[Lêer:FlySafair_B737-4Y0_ZS-JRE_(Flying_for_Mango)_(13196984215).jpg|duimnael|300px|'n FlySafair Boeing 737-400]] [[Lêer:FlySafair B737-844 ZS-SJS (24605516506).jpg|duimnael|300px|FlySafair Boeing 737-844 wat voorheen aan die SAL behoort het]] FlySafair bedien die volgende bestemmings:<ref name="dest">{{Cite web|url=http://www.flysafair.co.za/|title=FlySafair - South Africa's True Low Cost Airline|website=www.FlySafair.co.za|access-date=21 Oktober 2017}}</ref> {| class="wikitable sortable" !Land !Stad !Lughawe !Notas |- | rowspan="8" |[[Suid-Afrika]] |[[Bloemfontein]] |[[Bram Fischer Internasionale Lughawe]] | |- |[[Kaapstad]] |[[Kaapstad Internasionale Lughawe]] | |- |[[Durban]] |[[Koning Shaka Internasionale Lughawe]] | |- |[[Oos-Londen]] |[[Oos-Londenlughawe|Koning Phalo Internasionale Lughawe]]<ref name="dest" /> | |- |[[George]] |[[George-lughawe]] | |- |[[Gqeberha]] |[[Port Elizabeth-lughawe|Hoofman Dawid Stuurman Internasionale Lughawe]] | |- | rowspan="2" |[[Johannesburg]] |[[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]] | |- |[[Lanseria-lughawe|Lanseria Internasionale Lughawe]] | |- |[[Angola]] |[[Luanda]] |Quatro de Fevereiro Internasionale Lughawe | |- |[[Botswana]] |[[Gaborone]] |[[Sir Seretse Khama Internasionale Lughawe]] | |- |[[Kenia]] |[[Nairobi]] |[[Jomo Kenyatta Internasionale Lughawe]] | |- |[[Mauritius]] |[[Port Louis]] |[[Sir Seewoosagur Ramgoolam Internasionale Lughawe]] | |- |[[Mosambiek]] |[[Maputo]] |[[Maputo Internasionale Lughawe]] | |- |[[Namibië]] |[[Windhoek]] |[[Hosea Kutako Internasionale Lughawe]] | |- |[[Seychelle]] |[[Mahé, Seychelle|Mahé]] |[[Seychelle Internasionale Lughawe]] | |- |rowspan=2|[[Zambië]] |[[Livingstone]] |Harry Mwanga Nkumbula Internasionale Lughawe | |- |[[Lusaka]] |[[Kenneth Kaunda Internasionale Lughawe]] | |- |rowspan=2|[[Zimbabwe]] |[[Bulawayo]] |Joshua Mqabuko Nkomo Internasionale Lughawe | |- |[[Victoria Falls]] |Victoria Falls Lughawe | |} === Interlyn-ooreenkomste === FlySafair het interlyn-ooreenkomste met die volgende lugrederye: * [[Air France]] * [[KLM]] * [[Qatar Airways]] * [[Emirates]] * [[Kenya Airways]] * [[Ethiopian Airlines]] * Proflight Zambia == Vloot == Teen Oktober 2022 bestaan die FlySafair-vloot uit die volgende Boeing-vliegtuie:<ref>{{Cite web |title=FlySafair Fleet Details and History |url=https://www.planespotters.net/airline/FlySafair?refresh=1 |access-date=2022-06-23 |website=www.planespotters.net |archive-date=2022-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220623172540/https://www.planespotters.net/airline/FlySafair?refresh=1 |url-status=dead }}</ref> <center> {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center" |+ '''FlySafair vloot''' |- !Vliegtuig !Indiens !Bestellings !Passasiers |- |[[Boeing 737|Boeing 737-400]] |5 |0 |165 |- |Boeing 737-800<!-- op Engelse wiki na Boeing 737 Next Generation geskakel --><ref>{{Cite web |url=https://www.msn.com/en-za/news/other/flysafair-to-operate-flights-to-these-11-new-destinations/ar-AA12PUWc?ocid=msedgdhp&pc=U531&cvid=66e98aa99ec3440db0171f5538343d1b |title=FlySafair to operate flights to these 11 new destinations|access-date=2022-10-12 }}</ref> |21 |2 |189 |- !Totaal !26 !2 ! colspan="4" | |} </center> == Dienste == === Invlugdiens === FlySafair bied kos en drankies aanboord te koop aan. FlySafair bied ook 'n maandelikse tydskrif aan boord genaamd ''In Flight''. Dit was ook die eerste lugredery in Suid-Afrika wat kaartbetalings aan boord hul vlugte gebied het. Op hul Internasionale roete bied hulle 'n voorafverpakte ete gratis aan, met ander eet- en drinkopsies te koop. Om higiëniese redes is die ''In Flight''-tydskrif tans slegs in digitale formaat beskikbaar. === FlySafair Vakansies === FlySafair het hul vakansieprogram in Mei 2021 bekendgestel, saam met die plaaslike maatskappy Tripco om vlugte en akkommodasie te kombineer. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lugrederye]] 33lh15gik0hw70nqzevfku37cjy350j 0 391283 2966316 2925635 2026-09-11T08:23:37Z Balenda 83524 Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene 2966316 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} '''Mario Gabriele Andretti''' (gebore 28 Februarie [[1940]])<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Mario-Andretti|title=Mario Andretti|website=Encyclopædia Britannica|access-date=September 18, 2020}}</ref> is 'n voormalige Italiaans-gebore Amerikaanse renjaer. Andretti is een van die suksesvolste Amerikaners in die geskiedenis van motorsport,<ref>{{Cite web|url=http://www.carophile.org/greatest-race-car-drivers-of-all-time/7/|title=10 Greatest Race Car Drivers of All Time|date=May 7, 2015|publisher=carophile.org|access-date=April 9, 2017}}</ref> hy is een van slegs twee jaers wat wedrenne in [[Formule Een]], IndyCar, die World Sportscar Championship en NASCAR gewen het (die ander is Dan Gurney). Hy het ook wedrenne in dwergmotorrenne en naelmotorrenne gewen . Tydens sy loopbaan het Andretti die [[1978 Formule Een-seisoen|1978 Formule Een Wêreldkampioenskap]] gewen, vier IndyCar- titels (drie onder USAC -sanksionering, en een in CART), en IROC VI. Tot op hede bly hy die enigste jaer ooit wat die Indianapolis 500 (1969), Daytona 500 (1967) en die Formule Een-wêreldkampioenskap gewen het, en, saam met [[Juan Pablo Montoya]], die enigste jaer wat 'n wedren in die NASCAR-bekerreeks, Formule Een en 'n Indianapolis 500 gewen het. Andretti se oorwinning by die 1978 [[Nederlandse Grand Prix]] is die laaste Formule Een-oorwinning deur 'n Amerikaanse jaer.<ref>{{Cite web|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4196/is_20050618/ai_n14672796|title=U.S. GRAND PRIX; Feel the need for Speed; Formula One racer tops|last= Kallmann, Dave|date=June 18, 2005|website=Milwaukee Journal Sentinel|archive-url=https://web.archive.org/web/20130726114333/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4196/is_20050618/ai_n14672796|archive-date=July 26, 2013|access-date=June 12, 2007}}</ref> Andretti het 109 loopbaanoorwinnings op groot bane behaal.<ref name="IMHoF">{{Cite web|url=http://www.motorsportshalloffame.com/halloffame/2000/Mario_Andretti_main.htm|title=Biography|website=International Motorsports Hall of Fame|archive-url=https://web.archive.org/web/20060508043942/http://www.motorsportshalloffame.com/halloffame/2000/Mario_Andretti_main.htm|archive-date=May 8, 2006|access-date=February 22, 2007}}</ref> [[Lêer:MarioAndretti.jpg|links|duimnael|Andretti in 1991]] In 1973 het USAC sy nasionale kampioenskap in grond- en baankampioenskappe verdeel.<ref name="NSCHoF">{{Cite web|url=http://www.sprintcarhof.com/Inductees.aspx|title=National Sprint Car Hall of Fame Inductees|publisher=National Sprint Car Hall of Fame|archive-url=https://web.archive.org/web/20070703120306/http://www.sprintcarhof.com/Inductees.aspx|archive-date=July 3, 2007|access-date=July 10, 2007}}</ref> Andretti het een oorwinning op die baan behaal en het vyfde in die seisoenpunte geëindig en tweede in die grondkampioenskap geëindig.<ref name="NSCHoF" /> Hy het in 1974 aan USAC se grondbaanafdeling deelgeneem en die grondbaankampioenskap gewen terwyl hy aan albei reekse deelgeneem het.<ref name="sportscentury">{{Cite web|url=http://www.espn.go.com/classic/biography/s/andretti_mario.html|title=Super Mario had speed to burn|last=Larry Schwartz|website=[[ESPN]]|access-date=June 14, 2007}}</ref> Andretti het ook in 1973 en 1974 aan die Noord-Amerikaanse Formule 5000 -reeks deelgeneem en in albei seisoene tweede in die kampioenskap geëindig.<ref name="sportscentury" /> == Formule Een-loopbaan == [[Lêer:Andretti_at_1981_Dutch_Grand_Prix.jpg|links|duimnael|Andretti het die Alfa Romeo 179C by die [[1981 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix in 1981]] bestuur.]] [[Lêer:Chapman_and_Andretti_at_1978_Dutch_Grand_Prix.jpg|links|duimnael|Andretti en Colin Chapman by die [[1978 Nederlandse Grand Prix]].]] [[Formule Een]] is die hoogste vorm van oopwielrenne wat deur die [[Fédération Internationale de l'Automobile]] (FIA), motorsport se internasionale beheerliggaam, goedgekeur word. Alhoewel dit in Europa ontstaan het, het dit teen die 1960's renne wêreldwyd ingesluit. Tydens Andretti se eerste Indianapolis 500, in 1965, ontmoet hy Colin Chapman, eienaar van die [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus Formule Een-span]], wat die uiteindelike renwenner [[Jim Clark]] se motor ingeskryf het.<ref name="FormulaOne.com">{{Cite web|url=http://www.formula1.com/teams_and_drivers/hall_of_fame/242/|title=Mario Andretti|last=Gerald Donaldson|website=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20070629190346/http://www.formula1.com/teams_and_drivers/hall_of_fame/242/|archive-date=June 29, 2007|access-date=July 16, 2007}}</ref> Andretti het vir Chapman vertel van sy ambisie om aan Formule Een deel te neem en is gesê "Wanneer jy gereed is, bel my." Teen 1968 het Andretti gevoel hy is gereed. Chapman het vir hom 'n motor gegee, en die jong Amerikaner het die voorste wegspringplek ingeneem in sy Lotus 49 tydens sy debuut by die 1968 Verenigde State Grand Prix by [[Watkins Glen Internasionale Renbaan|Watkins Glen]].<ref name="FormulaOne.com" /><ref>{{Cite journal|last=Taylor|first=Simon|title=Lunch with...Mario Andretti|journal=Motorsport|volume=LXXXIII|pages=33–42|date=March 2007}}</ref> Andretti het sporadies aan Formule Een deelgeneem oor die volgende vier jaar vir Lotus, March en [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], terwyl hy voortgegaan het om op sy renloopbaan in Amerika te fokus.<ref name="FormulaOne.com" /> By die [[1971 Suid-Afrikaanse Grand Prix]], tydens sy debuut vir Ferrari, het hy sy eerste Grand Prix gewen. Drie weke later, by die nie-kampioenskaps Questor Grand Prix in die VSA, het hy die Italiaanse span 'n tweede oorwinning besorg.<ref>{{Cite web|url=http://www.forix.com/8w/questor.html|title=The Questor Grand Prix|last=Tom Prankerd|website=forix.com|access-date=15 April 2007}}</ref> Die dag voor die Questor GP het hy 9de geëindig in die Indy-motorren by Phoenix International Raceway.<ref>{{Cite web|url=http://www.champcarstats.com/races/197103.htm|title=1971 Jimmy Bryan 150|website=www.champcarstats.com}}</ref> [[Lêer:Mario_Andretti_1984.jpg|links|duimnael|Andretti in 1984]] == Indianapolis 500 == Andretti het die Indianapolis 500 slegs eenkeer in 29 pogings gewen. Andretti het soveel voorvalle en amperse oorwinnings by die baan gehad dat kritici die gesin se prestasie ná Mario se 1969 Indianapolis 500-oorwinning die "Andretti Curse" gedoop het.<ref name="KnightRidder">{{Cite web|url=http://archive.southcoasttoday.com/daily/05-01/05-26-01/c05sp125.htm|title=What curse? Andretti is back at Indy|last=Steve Crowe|website=Knight Ridder|archive-url=https://web.archive.org/web/20071020095644/http://archive.southcoasttoday.com/daily/05-01/05-26-01/c05sp125.htm|archive-date=20 Oktober 2007|access-date=11 Julie 2007}}</ref> Andretti het slegs vyf keer die volle 800 km (500 myl) voltooi, insluitend sy 1969 Indianapolis 500- oorwinning. Andretti was die eerste bestuurder wat 200 myl per uur (320 km/h) oorskry het terwyl hy vir die 1977 Indianapolis 500 geoefen het.<ref name="ESPNclassic">{{Cite web|url=http://espn.go.com/classic/s/add_andretti_mario.html|title=Andretti's only Indy 500 win came in 1969|website=ESPN classic|access-date=April 21, 2007}}</ref> In 1969, na 4 jaar van teëspoed, het Andretti die Indianapolis 500 oorheers op pad na sy enigste oorwinning in die wedren.<ref>Indianapolis 500, Bruce R. Craig Photograph Collection, Revs Institute, [https://library.revsinstitute.org/digital/custom/single-image?id=230525&collection=p17257coll1 Revs Digital Library.]</ref> Die wedren is opvallend aangesien dit die enigste Indy 500 in die geskiedenis is waar die wenjaer die hele wedren op slegs een stel bande voltooi het. Die 1993 Indianapolis 500 was Andretti se laaste noemenswaardige lopie, nadat hy pas 'n oorwinning by Phoenix behaal het. Op paaldag was Andretti die eerste motor wat 'n kwalifiserende lopie voltooi het, en het op die voorlopige voorste posisie gesit. Andretti se spoed het die hele middag volgehou, maar met minder as 'n uur oor het Arie Luyendyk sy spoed verbygesteek en die paal gevat. Op die wedrendag was Andretti die grootste deel van die middag 'n faktor en het die meeste rondtes (72) gelei. Terwyl hy in rondte 134 voorgeloop het, is Andretti gepenaliseer omdat hy by die kuipe aangedoen het terwyl dit gesluit was. 'n Stop-en-ry straf het hom net na die tweede plek laat val. In die laaste 50 rondtes het hy hanteringsprobleme begin ontwikkel as gevolg van sy bande, en kon slegs vyfde eindig. Andretti se laaste wedren by Indy was die 1994 Indianapolis 500.<ref name="KnightRidder"/> Op 23 April 2003, in die aanloop tot die 2003 Indy 500, het Andretti op die ouderdom van 63 die baan vir die eerste keer in tien jaar in 'n oopwielmotor aangepak. Hy het aan 'n toetssessie vir sy seun Michael se AGR IndyCar-span deelgeneem. Een van die span se gereelde bestuurders, Tony Kanaan, het 'n week vroeër 'n radiale fraktuur van sy arm opgedoen in 'n ongeluk op 15 April by Twin Ring Motegi. Indien Kanaan nie betyds toegelaat is om te jaag nie, is voorlopige planne voorberei vir Andretti om die motor vir hom te kwalifiseer. Hy sou die motor op die wedrendag na Kanaan oorgee, hoewel geen planne gemaak is vir Andretti om werklik in die wedren te jaag nie. Tydens die toets het Andretti teen mededingende spoed gejaag, maar het ongelukkig oor puin op die baan gery, wat sy motor in die lug gelanseer. Andretti se poging het met 'n skouspelagtige ongeluk geëindig en hy kon met net 'n geringe snywond aan sy ken van die wrak wegstap. Dit was Andretti se laaste belangrike aktiwiteit op die baan by Indianapolis. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Andretti, Mario}} [[Kategorie:Italiaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1940]] [[Kategorie:Lewende mense]] mvsf4nqlvi2ig6k04tpnjt5qwokfou7 0 393404 2966171 2958462 2026-09-10T12:14:19Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966171 wikitext text/x-wiki '''Bethesda''' ({{IPAc-en|b|ə|ˈ|θ|ɛ|z|d|ə}}) is 'n nie-geïnkorporeerde, [[Census-designated place|sensus-aangewese plek]] in die suide van Montgomery County, [[Maryland]], Verenigde State, geleë net noordwes van [[Washington, D.C.]]. Dit kry sy naam van 'n plaaslike kerk, die Bethesda Meeting House (1820, herbou 1849), wat op sy beurt sy naam van [[Jerusalem]] se Poel van Bethesda gekry het.<ref>{{Cite web|url=http://www.credoreference.com/entry/brewerphrase/bethesda|title=Where Are You From? - Credo Reference|website=credoreference.com}}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die National Institutes of Health se hoofkampus en die Walter Reed Nasionale Militêre Mediese Sentrum is in Bethesda, benewens 'n aantal korporatiewe en regeringshoofkwartiere. [[Lêer:NIH_Clinical_Research_Center_aerial.jpg|regs|duimnael| 'n Lugfoto van NIH in Bethesda, Maryland.]] [[Lêer:BethesdaMaryland.jpg|duimnael| Bethesda, Maryland - 'n blik op die middestad]] [[Lêer:BethesdaMarylandWisconsin.jpg|duimnael| Bethesda, Maryland - noorde uitsig op Wisconsinlaan.]] As 'n nie-geïnkorporeerde gemeenskap het Bethesda geen amptelike grense nie. Volgens die 2020 Verenigde State-sensus het die gemeenskap 'n totale bevolking van 68 056 gehad.<ref name="QuickFacts">{{Cite web|url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/bethesdacdpmaryland/POP010220|title=QuickFacts: Bethesda CDP, Maryland|publisher=United States Census Bureau|access-date=17 August 2021}}</ref> == Geskiedenis == Bethesda is geleë in 'n streek wat ten tyde van Europese kolonisasie deur die Piscataway- en Nacotchtank- stamme bevolk is. Tussen 1805 en 1821 het Bethesda 'n landelike tussenstasie geword ná die ontwikkeling van die Washington and Rockville Turnpike, wat tabak en ander produkte tussen Georgetown en Rockville vervoer het, en noord na Frederick. 'n Klein nedersetting het teen 1862 rondom 'n winkel en tolhuis langs die draaipunt gegroei. Die nedersetting is in 1871 deur posmeester Robert Franck hernoem na die Bethesda Meeting House, 'n Presbiteriaanse kerk wat in 1820 gebou is. Onderafdelings het in die laat 19de eeu op ou plaasgrond begin verskyn, wat die woonbuurte Drummond, Woodmont, Edgemoor en Battery Park geword het. Verder noord het verskeie ryk mense Rockville Pike bekend gemaak vir sy herehuise. In 1930 het dr Armistead Peter se baanbreker herehuis "Winona" (1873) die klubhuis van die Woodmont Country Club geword op grond wat nou deel is van die National Institutes of Health (NIH)-kampus.<ref name="Offutt4">{{cite book|last=Offutt|first=William|author2=Sween, Jane|title=Montgomery County: Centuries of Change|url=https://archive.org/details/montgomerycounty0000swee|publisher=American Historical Press|year=1999|pages=[https://archive.org/details/montgomerycounty0000swee/page/161 161]–162}}</ref><ref>"Norway Buys Pooks Hill For Crown Prince's Home", ''The New York Times'', 2 Augustus 1941, p. 6</ref> Die Tweede Wêreldoorlog en die daaropvolgende uitbreiding van die regering het die vinnige groei van Bethesda verder gevoed. Beide die Nasionale Vloot Mediese Sentrum (1940–42) en die NIH-kompleks (1948) is net noord van die ontwikkelende middestad gebou, en dit het regeringskontrakteurs, mediese beroepslui en ander besighede na die gebied gelok. In onlangse jare het Bethesda die belangrikste stedelike kern en werksentrum van die suidweste van Montgomery County geword.<ref name="Offutt2">{{cite book|last=Offutt|first=William|author2=Sween, Jane|title=Montgomery County: Centuries of Change|url=https://archive.org/details/montgomerycounty0000swee|publisher=American Historical Press|year=1999|pages=[https://archive.org/details/montgomerycounty0000swee/page/161 161]–162}}</ref> == Aardrykskunde == [[Lêer:Host_Hotels_HQ_Bethesda_MD_HST_20210314_181959_1_crop.jpg|duimnael|230px| Die hoofkantoorgebou van Host Hotels & Resorts in die middestad van Bethesda.]] Die belangrikste kommersiële korridor wat deur Bethesda gaan, is Maryland Route 355 (bekend as Wisconsinlaan in Bethesda en as Rockville Pike en Hungerford Drive in meer noordelike gemeenskappe), wat, in die noorde, Bethesda met die gemeenskappe van Noord-Bethesda en Rockville verbind, wat eindig, na verskeie naamsveranderinge, in Frederick. Na die suide word Rockville Pike Wisconsinlaan naby die NIH -kampus en gaan verder as Bethesda deur Chevy Chase, Friendship Heights en in [[Washington, D.C.]], en eindig in Georgetown. == Instellings == Belangrike mediese instellings wat in Bethesda geleë is, sluit in die National Institutes of Health-kampus, Walter Reed Nasionale Militêre Mediese Sentrum, en die aangrensende Uniformed Services University of the Health Sciences, sowel as 'n aantal ander militêre mediese en navorsingsinstellings. Die hoofkwartier van die verdedigingskonglomeraat Lockheed Martin, die bestuurde gesondheidsorgmaatskappy Coventry Health Care en hotel- en oordgroep Marriott International en Host Hotels &amp; Resorts, Inc. is in Bethesda geleë. Sagtewaremaatskappy Bethesda Softworks en die Discovery Channel was oorspronklik in Bethesda geleë, lg. het sy hoofkwartier in Bethesda gehad voordat dit in 2004 na Silver Spring verskuif is. In die somer van 2021 het Fox Television Stations die uitsaaifasiliteite van sy televisiestasies in die Washington-omgewing, WTTG en WDCA, na Bethesda verskuif. == Sportfasiliteite == Bethesda is die tuiste van die Congressional Country Club, wat erken word as een van die wêreld se mees gesogte private countryklubs. Congressional het reeds vier groot gholfkampioenskappe aangebied, insluitend die 2011 Amerikaanse Ope, wat deur Rory McIlroy gewen is. Die AT&amp;T National, aangebied deur [[Tiger Woods]], is vier keer by Congressional gespeel. 'n Aantal ambassadeurswonings is in Bethesda geleë, insluitend [[Bangladesj]], [[Haïti]], [[Kaap Verde]], [[Guyana]], [[Honduras]], [[Lesotho]], [[Marokko]], [[Nicaragua]], [[Uruguay]] en [[Zimbabwe]].<ref>{{Cite web|url=http://www.washingtonlife.com/2011/10/26/wl-lists-2011-ambassadors-directory/|title=Ambassador's Directory|date=October 26, 2011|website=Washington Life Magazine|access-date=31 Augustus 2022|archive-date= 1 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150901200541/http://www.washingtonlife.com/2011/10/26/wl-lists-2011-ambassadors-directory/|url-status=dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Koördinate op Wikidata]] 1lztnvp83h3blyky1lhirr1w310248c 0 394559 2966221 2919482 2026-09-10T17:24:40Z Balenda 83524 /* Verwysings */ 2966221 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Nyck de Vries | image = Nyck de Vries IAA 2019.jpg | imagesize = | caption = De Vries in 2019 | nationality = {{vlagikoon|NED}} Nederlander | birth_date = {{Birth date and age|1995|2|6|df=y}} | birth_place = Uitwellingerga, [[Nederland]] | Old Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 2023 Team = [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]] | Car number = 45<ref>{{Cite web |title=The Williams number De Vries will run during first F1 weekend |url=https://racingnews365.com/the-williams-number-de-vries-will-run-during-first-f1-weekend |access-date=2022-10-08 |website=RacingNews365 |language=en}}</ref> | Races = {{F1stat|DEV|entries}} ({{F1stat|DEV|starts}} begin) | Championships = | Wins = {{F1stat|DEV|wins}} | Podiums = {{F1stat|DEV|podiums}} | Points = {{F1stat|DEV|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|DEV|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|DEV|fastestlaps}} | First race = [[2022 Italiaanse Grand Prix]] | Last race = [[2023 Britse Grand Prix]] | Last season = | Last position = }} '''Nyck de Vries'''<ref name="Nyck de Vries">{{Cite web|url=https://thesportslite.com/formula-racing/nyck-de-vries-age-height-wiki-bio-sister-parents-and-salary/|title=Nyck de Vries Age, Height, Wiki, Bio, Sister, Parents and Salary|last=Gaur|first=Akhil|date=11 September 2022|website=The Sports Lite|access-date=8 October 2022}}</ref> (gebore 6 Februarie 1995) is 'n Nederlandse renjaer, voorheen die reserwejaer vir die [[Mercedes AMG Petronas F1-span]]. Hy het die 2020–21 Formule E Wêreldkampioenskap en die 2019 FIA Formule 2 Kampioenskap gewen, sowel as die 2010 en 2011 Knortjor Wêreldkampioenskappe. Hy was van Januarie 2010 tot Mei 2019 by die McLaren-program vir jong bestuurders ingeskryf en vanaf Oktober 2016 tot Augustus 2019 by die Audi Sport- renakademie. De Vries het sy [[Formule Een]]-buiging in September 2022 vir [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] by die [[2022 Italiaanse Grand Prix]] gemaak. Op 8 Oktober 2022 word bekendgemaak dat hy in 2023 voltyds vir [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]] sal jaag. Hy het [[Pierre Gasly]] vervang wat na 2022 na [[Alpine F1-span|Alpine]] verskuif het.<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2447495-in-2023-twee-nederlanders-in-formule-1-de-vries-tekent-bij-alpha-tauri |titel=In 2023 twee Nederlanders in Formule 1: De Vries tekent bij Alpha Tauri |access-date=2022-10-08 |datum=2022-10-08 |taal=nl}}</ref> ==Formule 1-uitslae== {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%" ! Seisoen ! Span ! Onderstel ! Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !Plek !Punte |- !rowspan=3| [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | [[Williams F1|Williams Racing]] | Williams<br/>FW44 |rowspan=3| [[Mercedes-Benz|Mercedes-AMG]] F1<br/>M13 E Performance |bgcolor=| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> |bgcolor=f0f8ff| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/><small>TC</small> |bgcolor=| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> | | | | |bgcolor=cfffcf| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>9 |bgcolor=| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> |bgcolor=| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> |rowspan=3 bgcolor=efefef| 21 |rowspan=3 bgcolor=efefef| 2 |- | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG F1]] | Mercedes AMG W13 | | | | | | | | | | | |bgcolor=f0f8ff| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/><small>TC</small> |bgcolor=| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> | | | | | | | |- | [[Aston Martin F1]] | AMR22 | | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor=f0f8ff| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/><small>TC</small> | | | | | | |- ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]] | AlphaTauri AT04 | [[Honda]]<br/>[[Red Bull Powertrains|RBPTH001]] |bgcolor=cfcfff| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>15^† |bgcolor=efcfff| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>17 |bgcolor=| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} ! '''22*''' ! 0* |} '''*''' Seisoen nog aan die gang.<br /> ^† Uitgeval, maar wel geklassifiseer, omdat hy meer as 90% van die renafstand afgelê het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Nederlandse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1995]] [[Kategorie:Lewende mense]] ixiunoqxq1y7p7qapw5v56imumxzlh6 2966354 2966221 2026-09-11T08:55:32Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966354 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Nyck de Vries | image = Nyck de Vries IAA 2019.jpg | imagesize = | caption = De Vries in 2019 | nationality = {{vlagikoon|NED}} Nederlander | birth_date = {{Birth date and age|1995|2|6|df=y}} | birth_place = Uitwellingerga, [[Nederland]] | Old Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 2023 Team = [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]] | Car number = 45<ref>{{Cite web |title=The Williams number De Vries will run during first F1 weekend |url=https://racingnews365.com/the-williams-number-de-vries-will-run-during-first-f1-weekend |access-date=2022-10-08 |website=RacingNews365 |language=en}}</ref> | Races = {{F1stat|DEV|entries}} ({{F1stat|DEV|starts}} begin) | Championships = | Wins = {{F1stat|DEV|wins}} | Podiums = {{F1stat|DEV|podiums}} | Points = {{F1stat|DEV|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|DEV|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|DEV|fastestlaps}} | First race = [[2022 Italiaanse Grand Prix]] | Last race = [[2023 Britse Grand Prix]] | Last season = | Last position = }} '''Nyck de Vries'''<ref name="Nyck de Vries">{{Cite web|url=https://thesportslite.com/formula-racing/nyck-de-vries-age-height-wiki-bio-sister-parents-and-salary/|title=Nyck de Vries Age, Height, Wiki, Bio, Sister, Parents and Salary|last=Gaur|first=Akhil|date=11 September 2022|website=The Sports Lite|access-date=8 October 2022}}</ref> (gebore 6 Februarie 1995) is 'n Nederlandse renjaer, voorheen die reserwejaer vir die [[Mercedes AMG Petronas F1-span]]. Hy het die 2020–21 Formule E Wêreldkampioenskap en die 2019 FIA Formule 2 Kampioenskap gewen, sowel as die 2010 en 2011 Knortjor Wêreldkampioenskappe. Hy was van Januarie 2010 tot Mei 2019 by die McLaren-program vir jong bestuurders ingeskryf en vanaf Oktober 2016 tot Augustus 2019 by die Audi Sport- renakademie. De Vries het sy [[Formule Een]]-buiging in September 2022 vir [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] by die [[2022 Italiaanse Grand Prix]] gemaak. Op 8 Oktober 2022 word bekendgemaak dat hy in 2023 voltyds vir [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]] sal jaag. Hy het [[Pierre Gasly]] vervang wat na 2022 na [[Alpine F1-span|Alpine]] verskuif het.<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2447495-in-2023-twee-nederlanders-in-formule-1-de-vries-tekent-bij-alpha-tauri |titel=In 2023 twee Nederlanders in Formule 1: De Vries tekent bij Alpha Tauri |access-date=2022-10-08 |datum=2022-10-08 |taal=nl}}</ref> ==Formule 1-uitslae== {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%" ! Seisoen ! Span ! Onderstel ! Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !Plek !Punte |- !rowspan=3| [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | [[Williams F1|Williams Racing]] | Williams<br/>FW44 |rowspan=3| [[Mercedes-Benz|Mercedes-AMG]] F1<br/>M13 E Performance |bgcolor=| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> |bgcolor=f0f8ff| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/><small>TC</small> |bgcolor=| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> | | | | |bgcolor=cfffcf| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>9 |bgcolor=| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> |bgcolor=| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> |rowspan=3 bgcolor=efefef| 21 |rowspan=3 bgcolor=efefef| 2 |- | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG F1]] | Mercedes AMG W13 | | | | | | | | | | | |bgcolor=f0f8ff| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/><small>TC</small> |bgcolor=| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> | | | | | | | |- | [[Aston Martin F1]] | AMR22 | | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor=f0f8ff| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/><small>TC</small> | | | | | | |- ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]] | AlphaTauri AT04 | [[Honda]]<br/>[[Red Bull Powertrains|RBPTH001]] |bgcolor=cfcfff| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>15^† |bgcolor=efcfff| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>17 |bgcolor=| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} ! '''22*''' ! 0* |} '''*''' Seisoen nog aan die gang.<br /> ^† Uitgeval, maar wel geklassifiseer, omdat hy meer as 90% van die renafstand afgelê het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Vries, Nyck de}} [[Kategorie:Nederlandse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1995]] [[Kategorie:Lewende mense]] byu2xsqab3ryd5nro7wb6bk9aan9x5w 0 396710 2966311 2567767 2026-09-11T08:17:31Z Balenda 83524 Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene 2966311 wikitext text/x-wiki [[Lêer:John Surtees at Goodwood Revival 2011 (cropped).jpg|duimnael|180px|John Surtees by die Goodwood Revival in 2011]] '''John Surtees''' [[Orde van die Britse Ryk|MBE]] ([[11 Februarie]] [[1934]] in Tatsfield – [[10 Maart]] [[2017]] in [[Londen]]) was 'n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] motorfiets- en renjaer wat die enigste persoon ooit was wat wêreldkampioen (1964) met sowel 'n motorfiets as 'n [[Formule Een|Formule 1]]-motor geword het.<ref>{{En}}[https://www.formula1.com/content/fom-website/en/championship/drivers/hall-of-fame/John_Surtees.html John Surtees], www.formula1.com, besoek op 28 Maart 2016</ref> == Renloopbaan == [[Lêer:1965-07-30 Surtees u. Forghieri.JPG|duimnael|links|Surtees (links) saam met Mauro Forghieri in 1965]] Op die ouderdom van vyftien het Surtees reeds aan 'n syspanwedren deelgeneem waarin sy pa, 'n motorfietshandelaar van [[Londen]], die motorfiets bestuur het. Hulle het die wedren gewen, maar is gediskwalifiseer omdat hy te jonk was. Van 1952 tot 1960 het hy in 49 Grands Prix met 350- en 500 cc-motorfietse gejaag, 38 keer gewen, insluitend ses keer in die TT Assen, en sewe keer kampioen geword. In die 113 [[Formule Een]] Grands Prix waaraan hy van 1960 tot 1972 deelgeneem het, het hy daarin geslaag om die podium 24 keer te haal, waarvan ses oorwinnings was. In 1964 het hy wêreldkampioen geword in die Ferrari 158 met 'n 1500cc-enjin. Van 1970 tot 1978 het Surtees sy eie Formule 1-span, [[Surtees (Fomule 1)|Surtees]], gehad waarmee hy altesaam 118 keer aan 'n grand prix deelgeneem het. Mike Hailwood en Carlos Pace het elk een keer die podium beklee. In 2006 was hy steeds aktief in die wedrenwêreld deur sy betrokkenheid by die Britse A1 Grand Prix-span. John Surtees is in 2017 op die ouderdom van 83 in 'n hospitaal in Londen oorlede.<ref>{{en}}[https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2017/3/john-surtees--1934---2017.html John Surtees CBE, 1934 - 2017], Formula1.com, 10 Maart 2017.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Britse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1934]] [[Kategorie:Sterftes in 2017]] mwtby6hjz1a4ie45u2fqneoifidei8m 2966312 2966311 2026-09-11T08:18:29Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966312 wikitext text/x-wiki [[Lêer:John Surtees at Goodwood Revival 2011 (cropped).jpg|duimnael|180px|John Surtees by die Goodwood Revival in 2011]] '''John Surtees''' [[Orde van die Britse Ryk|MBE]] ([[11 Februarie]] [[1934]] in Tatsfield – [[10 Maart]] [[2017]] in [[Londen]]) was 'n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] motorfiets- en renjaer wat die enigste persoon ooit was wat wêreldkampioen (1964) met sowel 'n motorfiets as 'n [[Formule Een|Formule 1]]-motor geword het.<ref>{{En}}[https://www.formula1.com/content/fom-website/en/championship/drivers/hall-of-fame/John_Surtees.html John Surtees], www.formula1.com, besoek op 28 Maart 2016</ref> == Renloopbaan == [[Lêer:1965-07-30 Surtees u. Forghieri.JPG|duimnael|links|Surtees (links) saam met Mauro Forghieri in 1965]] Op die ouderdom van vyftien het Surtees reeds aan 'n syspanwedren deelgeneem waarin sy pa, 'n motorfietshandelaar van [[Londen]], die motorfiets bestuur het. Hulle het die wedren gewen, maar is gediskwalifiseer omdat hy te jonk was. Van 1952 tot 1960 het hy in 49 Grands Prix met 350- en 500 cc-motorfietse gejaag, 38 keer gewen, insluitend ses keer in die TT Assen, en sewe keer kampioen geword. In die 113 [[Formule Een]] Grands Prix waaraan hy van 1960 tot 1972 deelgeneem het, het hy daarin geslaag om die podium 24 keer te haal, waarvan ses oorwinnings was. In 1964 het hy wêreldkampioen geword in die Ferrari 158 met 'n 1500cc-enjin. Van 1970 tot 1978 het Surtees sy eie Formule 1-span, [[Surtees (Fomule 1)|Surtees]], gehad waarmee hy altesaam 118 keer aan 'n grand prix deelgeneem het. Mike Hailwood en Carlos Pace het elk een keer die podium beklee. In 2006 was hy steeds aktief in die wedrenwêreld deur sy betrokkenheid by die Britse A1 Grand Prix-span. John Surtees is in 2017 op die ouderdom van 83 in 'n hospitaal in Londen oorlede.<ref>{{en}}[https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2017/3/john-surtees--1934---2017.html John Surtees CBE, 1934 - 2017], Formula1.com, 10 Maart 2017.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Surtees, John}} [[Kategorie:Britse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1934]] [[Kategorie:Sterftes in 2017]] 0enfepazbe47uh5e5ajsz658td31dc9 0 398612 2966377 2566988 2026-09-11T09:16:01Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966377 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Boutsen_Arrows_A7_1984_Dallas_F1.jpg|duimnael|Boutsen in 1984 tydens die GP van die Verenigde State]] '''Thierry Boutsen''' (gebore [[13 Julie]] [[1957]] in [[Brussel]]) is 'n voormalige [[België|Belgiese]] renjaer. Van Formule 3 en Formule 2 het hy in [[1983]] na [[Formule Een]] gevorder. Hy het sy buiging met die [[Arrows]]-span gemaak in die [[Belgiese Grand Prix]], waarin hy uitgeval het weens tegniese probleme. Hy het in sy Formule Een-loopbaan vir die Arrows-, [[Benetton Formula-span|Benetton-]], [[Williams F1|Williams-]], [[Equipe Ligier|Ligier]]- en [[Jordan Grand Prix|Jordan-]]spanne gejaag. Hy het in [[1989]] saam met Williams in [[Kanadese Grand Prix|Kanada]] en [[Australiese Grand Prix|Australië]] gewen, elke keer in gietende reën. In [[1990]] het hy sy derde en laaste oorwinning in [[Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] behaal waar hy daarin geslaag het om die voortou van begin tot einde te behou. Benewens Formule 1 het hy ook verskeie kere deelgeneem aan uithouvermoëkompetisies soos die 24-uur van Le Mans, vir onder meer [[Porsche]] en [[Toyota]]. Dit was as gevolg van 'n ernstige ongeluk tydens hierdie laaste wedren dat hy sy loopbaan gestaak het. Gedurende sy wedrenjare het hy sy vlieënierslisensie verwerf en vir hom 'n private straler gekoop. Hy het later hierdie nuwe passie in sy beroep verander deur 'n vliegtuigverkoopmaatskappy in sy tuisstad [[Monaco]] te begin.<ref>[http://www.boutsen.com/ Boutsen aviation]</ref> == Formule 1-loopbaan == {{brei uit}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Boutsen, Thierry}} [[Kategorie:Belgiese renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] bu7f0bogbzeh9ezo04dyst28jkn6zhq 0 398778 2966369 2919639 2026-09-11T09:05:30Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966369 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Logan Sargeant | image = Logan Sargeant Austria 2022.jpg | caption = Sargeant in 2022 | nationality = {{vlagikoon|VSA}} Amerikaner | birth_name = Logan Hunter Sargeant | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|df=yes|2000|12|31}} | birth_place = [[Fort Lauderdale]], [[Florida]], [[Verenigde State van Amerika]] | Years = 2023 - tans | 2024 Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams-Mercedes]]<ref>{{cite web |date=21 November 2022 |title=Logan Sargeant to drive for Williams Racing in 2023 |url=https://www.williamsf1.com/posts/6a3932dc-1f8a-468b-90ae-e1cf34e364b3/logan-sargeant-williams-racing-2023 |access-date=21 November 2022 |website=Williams Racing}}</ref> | Car number = 2 | Races = {{F1stat|SAR|entries}} ({{F1stat|SAR|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{F1stat|SAR|wins}} | Podiums = {{F1stat|SAR|podiums}} | Points = {{F1stat|SAR|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|SAR|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|SAR|fastestlaps}} | First race = [[2023 Bahreinse Grand Prix]] | First win = | Last win = | Last race = [[2024 Nederlandse Grand Prix]]<!-- Hy is daarna huis toe gestuur --> | Last season = 2023 | Last position = 21ste (1 punt) }} '''Logan Sargeant''' (gebore [[31 Desember]] [[2000]] in [[Fort Lauderdale]], [[Florida]]) is 'n [[Amerikaanse]] renjaer wat tans in [[Formule Een]] vir die [[Williams Grand Prix Engineering|Williams-span]] meeding. == Loopbaan == Sargeant het sy renloopbaan in karting in 2008 begin. In sy eerste jaar het hy hoofsaaklik in Amerikaanse kampioenskappe gejaag, voordat hy in 2009 na Europa verhuis het om daar aan kampioenskappe deel te neem. Hy het heelwat van hierdie kampioenskappe gewen, wat in die KF Juniorklas wêreldtitel in 2015 uitgeloop het, en die eerste Amerikaner sedert Lake Speed in 1978 om 'n groot kartkampioenskap in Europa te wen. === Formule Renault === In 2018 het Sargeant voltyds oorgeskakel na die Eurocup Formule Renault 2.0 vir R-ace GP. By die seisoenopening by die Paul Ricard-renbaan het hy sy eerste wedren in hierdie kampioenskap gewen en later in die seisoen het hy oorwinnings by die [[Nürburgring]] en die seisoenfinaal by die [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] bygevoeg. Met 218 punte was hy vierde in die finale puntelys agter Max Fewtrell, Christian Lundgaard en Ye Yifei. Hy het ook tweede agter Lundgaard in die nuweling-kampioenskap geëindig. Boonop het hy aan die Formule Renault 2.0 NEC vir R-ace GP deelgeneem, maar was ná die eerste twee rennaweke nie meer in aanmerking vir kampioenskappunte nie. Met 'n oorwinning by die [[Autodromo Nazionale di Monza]] wat wel vir die kampioenskap getel het, en 'n oorwinning by die Nürburgring wat nie vir punte getel het nie, het hy vyfde in hierdie klas geëindig met 87 punte. === Formule 3 === In 2019 het Sargeant sy Formule 3-debuut in die nuwe FIA Formule 3-kampioenskap met Carlin gemaak. In 2020 het Sargeant aktief gebly in FIA Formule 3, maar hy skakel oor na Prema Racing. Sy uitslae het aansienlik verbeter en hy het reeds sy eerste podiumplek in die eerste wedren by die [[Red Bull Ring]] behaal. Hy het ook 'n wedren by [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] gewen. In totaal was hy gedurende die seisoen ses keer op die podium. Hy was tot die laaste wedren by die Mugello-baan in die stryd om die kampioenskap betrokke, maar in hierdie beslissende wedren het hy reeds op die eerste rondte weens 'n ongeluk uitgeval. Met 160 punte het hy derde geëindig agter [[Oscar Piastri]] en Théo Pourchaire. === Formule 2 === Aan die einde van 2021 het hy in Formule 2 met die span HWA Racelab gedebuteer tydens die laaste twee rennaweke by die [[Djedda-straatrenbaan]] en die [[Yas Marina-renbaan]], as 'n plaasvervanger vir Jake Hughes. In 2022 maak Sargeant sy debuut as bestuurder vir Carlin se Formule 2-span. Hy het podiumplekke in [[Barcelona-Catalunya-renbaan|Barcelona]] en op die [[Bakoe-straatrenbaan]] behaal voordat hy sy eerste oorwinning op [[Silverstone-renbaan|Silverstone]] behaal het. Hy het ook 'n wedren die volgende naweek by die Red Bull Ring gewen. Hy was vir die res van die seisoen nie weer op die podium nie, maar het wel die voorste wegspringplek by Paul Ricard ingeneem. Met 148 punte was hy vierde op die finale puntelys agter Felipe Drugovich, Théo Pourchaire en sy spanmaat Liam Lawson. === Formule 1 === Sargeant het sy [[Formule Een]]-debuut vir [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]–[[Mercedes-Benz|Mercedes]] gemaak tydens die eerste vrye oefensessie van die [[2022 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] op 21 Oktober 2022.<ref>{{Cite web|url=https://www.formule1.nl/nieuws/williams-geeft-f2-coureur-sargeant-vrije-training-in-amerika/|title=Williams geeft F2-coureur Sargeant vrije training in Amerika}}</ref> Hy het 'n tyd van 1:40.325 aangeteken en dus negentiende geëindig.<ref>{{En}}[https://www.formula1.com/en/results.html/2022/races/1135/united-states/practice-1.html Formula 1 Aramco United States Grand Prix 2022 - Practice 1]</ref> Op 20 November 2022 is aangekondig dat Sargeant in 2023 vir die Williams-span in Formule 1 sal deelneem.<ref name="Sargeant">[https://www.formule1.nl/nieuws/sargeant-bemachtigt-williams-zitje-voor-2023-na-behalen-superlicentie/ Sargeant bemachtigt Williams-zitje voor 2023 na behalen superlicentie]</ref> == Formule 1-uitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |- style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | [[Williams Grand Prix Engineering|Williams Racing]] | Williams FW44 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br />F1 M13 E Performance [[V6-enjin|V6 t]] | bgcolor=| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | bgcolor=| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] | bgcolor=| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]] | bgcolor=| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] | bgcolor=| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]] | bgcolor=| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]] | bgcolor=| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]] | bgcolor=| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | bgcolor=| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]] | bgcolor=| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]] | bgcolor=| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | bgcolor=| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]] | bgcolor=| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]] | bgcolor=| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]] | bgcolor=| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]] | bgcolor=| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | bgcolor=| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | bgcolor=| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]] | bgcolor=f0f8ff | [[2022 Verenigde State Grand Prix|VST]] <small>TC</small> | bgcolor=f0f8ff | [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]] <small>TC</small> | bgcolor=f0f8ff | [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]] <small>TC</small> | bgcolor=f0f8ff | [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <small>TC</small> | | | bgcolor=efefef| '''-''' | bgcolor=efefef| '''-'''<!-- hou dit so --> |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2023 Formule Een-seisoen|2023]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams Racing]] |Williams FW45 |Mercedes F1 M14 E<br />Performance [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=cfcfff| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>16^† |bgcolor=cfcfff| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>20 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>20 |bgcolor=efcfff| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>17 |bgcolor=efcfff| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>14 |bgcolor=efcfff| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>16^† |bgcolor=cfcfff| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>16 | | |bgcolor=efefef|'''21''' |bgcolor=efefef|'''1''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | [[WilliamsF1|Williams Racing]] | Williams FW46 | Mercedes F1 M15 E <br/>Performance [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=cfcfff| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>20 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>14 |bgcolor=| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>WD</small> |bgcolor=cfcfff| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>17 |bgcolor=efcfff| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>15 |bgcolor=efcfff| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>20 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>19 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>16 |bgcolor=| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} |bgcolor=efefef|'''—''' |bgcolor=efefef| '''0''' |}<!-- * '''*''' Seisoen nog aan die gang--> * ^† Kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het. == Eksterne skakels == * [http://www.logansargeant.com/ Amptelike webwerf] * [https://www.driverdb.com/drivers/logan-sargeant/ Statistiek op bestuurderdatabasis] == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Sargeant, Logan}} [[Kategorie:Amerikaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 2000]] [[Kategorie:Lewende mense]] bguho4wwsf1iwyr5xyl9izmc56559e8 0 399081 2966375 2965783 2026-09-11T09:11:24Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966375 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Oscar Piastri | image = Oscar Piastri 2025 (cropped).jpg | image_size = 220px | alt = | caption = | birth_date = {{GDEO|2001|4|6}} | birth_place = [[Melbourne]], [[Australië]] | death_date = | death_place = | nationality = {{vlagikoon|AUS}} Australiër | Years = | Old Team = | 2026 Team = [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | Car number = 81 | Races = {{F1stat|PIA|entries}} ({{F1stat|PIA|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{F1stat|PIA|wins}} | Podiums = {{F1stat|PIA|podiums}} | Points = {{F1stat|PIA|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|PIA|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|PIA|fastestlaps}} | First race = [[2023 Bahreinse Grand Prix]] | First win = [[2024 Hongaarse Grand Prix]] | Last win = [[2025 Nederlandse Grand Prix]] | Last race = {{laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 3de (410 punte) }} '''Oscar Jack Piastri''' (gebore 6 April 2001) is 'n [[Australië|Australiese]] renjaer wat vir die [[McLaren]]-span aan [[Formule Een]] deelneem. Hy is die eerste Formule Een-jaer wat in die [[21ste eeu]] gebore is. Hy het die 2019 Formule Renault Eurocup met R-ace GP gewen, en die 2020 FIA Formule 3-kampioenskap en 2021 Formule 2-kampioenskap met Prema Racing gewen. Hy is slegs die sesde jaer wat die GP2 / Formule 2-kampioenskap in hul debuutseisoen kon wen, en die vyfde jaer wat die GP3 / Formule 3 -kampioenskap en die GP2/Formule 2-kampioenskap in opeenvolgende seisoene kon wen. Vanweë sy sukses in die laer formules word Piastri wyd beskou as een van die mees belowende jong jaers in motorsport.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/why-oscar-piastris-ability-to-adapt-puts-him-alongside-the-very-best|title=Why Oscar Piastri's ability to adapt puts him alongside the very best|last=Hardy|first=Edward|date=4 August 2022|publisher=motorsportmagazine.com|access-date=17 December 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://onlysports.com.au/analysis/why-oscar-piastri-is-destined-for-f1-greatness/|title=Why Oscar Piastri is destined for F1 greatness|last=Criniti|first=Dominic|date=10 September 2022|publisher=onlysports|access-date=17 December 2022}}</ref> Vroeg in 2016 het Piastri sy eerste groot borgskap, HP Tuners (gestig en besit deur sy pa) gekry, wat gehelp het om sy renloopbaan te finansier. Dit is tydens die GP3-reeks, F3- en F2-seisoen op sy renpak en motor vertoon. Later in 2016 het Piastri sy enkelsitplek-debuut in geselekteerde rondtes van die Formule 4 VAE-kampioenskap vir Dragon F4 gemaak en twee podiums verower om sesde in die kampioenskap te eindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.f4uae.com/news-latest/95-oscar-piastri-joins-dragon-f4-for-f4uae-championship|title=OSCAR PIASTRI JOINS DRAGON F4 FOR F4UAE CHAMPIONSHIP|date=2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20220713133512/https://www.f4uae.com/news-latest/95-oscar-piastri-joins-dragon-f4-for-f4uae-championship|archive-date=13 July 2022|access-date=21 December 2018}}</ref> [[Lêer:Blancpain_Gt_Series_Endurance_Cup_-_Autodromo_Nazionale_di_Monza_-_22-04-2018_(41650514132).jpg|duimnael| Piastri jaag by Monza in die 2018 Formule Renault Eurocup-kampioenskap]] == FIA Formule 3-kampioenskap == In Oktober 2019 het Piastri by die na-seisoen toets by die heersende FIA Formule 3- spankampioene Prema Racing aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/fia-formula-3-championship/news/prema-valencia-test-lineup/4559601/|title=Prema names F3 post-season test line-up|last=Benyon|first=Jack|date=18 October 2019|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|access-date=18 October 2019}}</ref> In Januarie 2020 het die Italiaanse span Piastri onderteken om die komende seisoen mee te ding<ref>{{Cite web|url=http://www.fiaformula3.com/News/2020/01_January/Piastri-completes-PREMA-line-up-for-2020/|title=Piastri completes PREMA line-up for 2020|date=24 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126203445/http://www.fiaformula3.com/News/2020/1_January/Piastri-completes-PREMA-line-up-for-2020/|archive-date=26 January 2020|access-date=27 January 2020}}</ref> saam met [[Logan Sargeant]] en 2019 Formule Streeks Europese kampioen Frederik Vesti. Piastri het derde op die rooster weggespring vir sy debuutren by die [[Red Bull Ring]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fiaformula3.com/Latest/3tgITLErcR2zAiXGm2Y30i/2020-round-1-post-qualifying-press-conference|title=2020 Round 1 post-Qualifying press conference|date=3 July 2020|website=FIA_Formula 3® - The Official F3® Website|language=en|access-date=23 September 2022}}</ref> Hy het egter by die eerste draai met Sebastián Fernández gebots, maar skade vermy en voortgegaan om te wen.<ref>{{Cite web|url=https://formulascout.com/oscar-piastri-dominates-fia-f3-opener-alex-peroni-p3-on-comeback/64087|title=Oscar Piastri dominates FIA F3 opener, Alex Peroni P3 on comeback|last=Suttill|first=Josh|date=4 July 2020|website=formulascout.com|access-date=26 December 2020}}</ref> Piastri het drie agtereenvolgende tweede plekke behaal by beide [[Hungaroring]]-renne<ref>{{Cite web|url=https://oscarpiastri.com/news/2020-07-19-piastri-continues-his-championship-charge-in-budapest|title=Piastri continues his championship charge in Budapest|date=19 July 2020|website=oscarpiastri.com|access-date=23 September 2022|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923143300/https://oscarpiastri.com/news/2020-07-19-piastri-continues-his-championship-charge-in-budapest|url-status=dead}}</ref> en die eerste Silverstone-skouren, voordat sy eerste onttrekking van die seisoen by die volgende Silverstone-naelren gekom het toe 'n vasgesteekte [[Sleurverminderingstelsel|DRS]] hom uitgedwing het.<ref>{{Cite web|url=https://formulascout.com/smolyar-holds-off-beckmann-to-take-maiden-fia-f3-victory-at-silverstone/65591|title=Smolyar holds off Beckmann to take maiden FIA F3 victory at Silverstone|last=Waring|first=Bethonie|date=2 August 2020|website=formulascout.com|access-date=26 December 2020}}</ref> Sy spanmaat Sargeant het die voortou in die kampioenskap by Piastri oorgeneem by die tweede Silverstone-hoofren nadat Piastri met betroubaarheidskwessies in die kwalifisering gesukkel het.<ref>{{Cite web|url=https://formulascout.com/sargeant-takes-lights-to-flag-maiden-fia-f3-win-at-silverstone/65948|title=Sargeant takes maiden FIA F3 win and points lead at Silverstone|last=Allen|first=Peter|date=8 August 2020|website=formulascout.com|access-date=26 December 2020}}</ref> Piastri het vyfde weggespring vir die naelren in [[Barcelona-Catalunya-renbaan|Barcelona]], maar het verskeie motors verbygesteek om voor die einde van die eerste rondte die voortou te neem. Hy het sy posisie behou om sy tweede oorwinning te behaal.<ref>{{Cite web|url=https://formulascout.com/piastri-uses-great-start-to-win-fia-f3-race-two-at-barcelona/66423|title=Piastri uses great start to win FIA F3 race two at Barcelona|last=Woollard|first=Craig|date=16 August 2020|website=formulascout.com|access-date=26 December 2020}}</ref> Piastri het die kampioenskapsvoorsprong teruggekry nadat hy vyfde geëindig het by die volgende Spa-Francorchamps-funksieren,<ref>{{Cite web|url=https://formulascout.com/tridents-lirim-zendeli-converts-pole-to-maiden-f3-win-at-spa/67174|title=Trident's Lirim Zendeli converts pole to maiden F3 win at Spa|last=Waring|first=Bethonie|date=29 August 2020|website=formulascout.com|access-date=26 December 2020}}</ref> maar het weer teruggesak nadat hy gepenaliseer is vir 'n onwettige verbysteek in die naelren, wat Sargeant gewen het.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/fia-f3/news/spa-sprint-race-sargeant-piastri/4865540/|title=Spa F3: Sargeant wins sprint race to reclaim points lead|last=Suttill|first=Josh|date=30 August 2020|website=motorsport.com|access-date=26 December 2020}}</ref> [[Lêer:2021_British_Grand_Prix_(51349300361).jpg|duimnael|Piastri by die 2021 Silverstone Formule 2-rondte]] == Formule 1-loopbaan == Piastri het in Januarie 2020 by die Renault Sportakademie aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.automobilsport.com/race-categories--24/race-categories--24,203125,Piastri-combines-with-Prema-for-FIA-Formula-3-Championship-and-joins-Renault-Sport-Academy,news.htm|title=Piastri combines with Prema for FIA Formula 3 Championship and joins Renault Sport Academy|date=26 January 2020|access-date=27 January 2020|archive-date=25 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220725041535/https://www.automobilsport.com/race-categories--24/race-categories--24,203125,Piastri-combines-with-Prema-for-FIA-Formula-3-Championship-and-joins-Renault-Sport-Academy,news.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fiaformula3.com/Latest/4crLV4RjkZwhDoFUXOGMLw/thoughts-of-a-champion-oscar-piastri|title=Thoughts of A Champion- Oscar Piastri|last=Thoughts of A Champion- Oscar Piastri|first=FIA Formula 3 Championship|date=24 September 2020|website=FIA Formula 3 Championship}}</ref> Nadat hy die FIA Formule 3-kampioenskap in 2020 gewen het, het hy in Oktober aan sy eerste [[Formule Een]]-toets vir die Renault F1-span deelgeneem en die Renault RS18 by die [[Bahrein Internasionale Renbaan]] saam met mede-akademiejaers Christian Lundgaard en [[Zhou Guanyu]] bestuur.<ref>{{Cite web|url=https://autoaction.com.au/2020/10/31/piastri-completes-first-f1-test-in-bahrain|title=PIASTRI COMPLETES FIRST F1 TEST IN BAHRAIN|date=31 October 2020|access-date=31 October 2020}}</ref> Hy het in 2021 deel gebly van die Alpine Academy wat nou hernaam is en in Desember die Alpine A521 in die na-seisoen jongbestuurderstoets by die [[Yas Marina-renbaan]] bestuur.<ref>{{Cite web|url=https://wwos.nine.com.au/motorsport/f1-2021-post-season-testing-oscar-piastri-alpine/2b3e326b-6982-4514-a39e-6d38d0b7a634|title=Australia's Oscar Piastri sets blistering pace in first official Formula 1 test|last=Graham|first=Brett|date=15 December 2021|website=nine.com.au|access-date=24 August 2022}}</ref> Ná sy Formule 2-titeloorwinning is Piastri as die [[Alpine F1-span]] se reserwejaer vir die 2022 seisoen aangestel.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.australian-f2-racer-oscar-piastri-joins-alpine-as-reserve-driver-for-2022.1VO8QvW5v1GWjOYRyT8YhJ.html|title=Australian F2 racer Oscar Piastri joins Alpine as reserve driver for 2022|date=16 November 2021|access-date=16 November 2021}}</ref> Hy is ook as reserwejaer vir [[McLaren]] beskikbaar gestel ná 'n ooreenkoms tussen die twee spanne.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/piastri-joins-pool-of-mclaren-f1-reserves-for-2022-season/8930177/|title=Piastri joins pool of McLaren F1 reserves for 2022 season|last=Smith|first=Luke|date=12 March 2022|website=autosport.com|access-date=3 September 2022}}</ref> Hy het deur die seisoen aan Alpine se toetssessies in die A521 deelgeneem, insluitend by die [[Circuit of the Americas]], [[Losail Internasionale Renbaan]] en die [[Silverstone-renbaan]].<ref>{{Cite web|url=https://www.planetf1.com/news/oscar-piastri-olli-caldwell-alpine-test/|title=Piastri runs extra Alpine test; Caldwell to make debut|last=Valantine|first=Henry|date=14 June 2022|website=planetf1.com|access-date=24 August 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://autoaction.com.au/2022/04/22/piastri-tests-f1-at-cota|title=PIASTRI TESTS F1 AT COTA|date=22 April 2022|access-date=8 May 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://wwos.nine.com.au/motorsport/f1-2022-oscar-piastri-alpine-launch-very-clear-wants-a-race-seat-for-2023/cbfc369a-1316-4cc4-9555-703f6ef2721c|title=EXCLUSIVE: Oscar Piastri 'very clear' he expects a race seat with Alpine in 2023|date=25 February 2022|access-date=8 May 2022}}</ref> Die hoof van die McLaren-span, Andreas Seidl, het bevestig dat Piastri die week voor die [[2022 São Paulo Grand Prix]] aan 'n privaat tweedag-toetssessie in 'n vorige-spesifikasie McLaren-motor by [[Paul Ricard-renbaan]] deelgeneem het.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsportweek.com/2022/11/07/report-piastri-has-already-had-first-mclaren-f1-test/|title=Report: Piastri has already had first McLaren F1 test|date=7 November 2022|website=Motorsport Week|language=en|access-date=12 November 2022}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.piastri-and-gasly-to-run-for-mclaren-and-alpine-at-post-season-abu-dhabi.1lyuikHNHX28HiY7AvKcRh.html|title=Piastri and Gasly to run for McLaren and Alpine at post-season Abu Dhabi test following agreement {{!}} Formula 1®|website=www.formula1.com|language=en|access-date=13 November 2022}}</ref> === Kontrakdispuut met Williams === In Junie 2022 is berig dat Piastri in 2023 vir Williams sou bestuur op lening van Alpine, toe aanvanklik verwag is dat [[Esteban Ocon]] en [[Fernando Alonso]] deur Alpine behou sou word.<ref>{{Cite web|url=https://the-race.com/formula-1/piastri-closing-on-deal-to-drive-for-williams-in-f1-2023/|title=Piastri closing on deal to drive for Williams in 2023|last=Mitchell|first=Scott|date=13 June 2022|website=The Race|publisher=The Race Media|access-date=13 June 2022}}</ref> Alonso het egter in Augustus aankondig dat hy die span sou verlaat om [[Sebastian Vettel]] by Aston Martin te vervang.<ref>{{Cite web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/sebastian-vettel-to-retire-from-f1-at-the-end-of-the-2022-season|title=Sebastian Vettel to retire from F1 at the end of the 2022 season|date=28 July 2022|website=Aston Martin F1 Team|access-date=28 July 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-fernando-alonso-signs-to-aston-martin-for-2023-on-multi-year.1i8QwJht5v7dBCWFCcrqml.html|title=Fernando Alonso signs to Aston Martin for 2023 on multi-year contract|website=www.formula1.com|publisher=Formula One|access-date=1 August 2022}}</ref> Alpine het aangekondig dat Piastri Alonso in 2023 sou vervang.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/oscar-piastri-alpine-2023-alonso/10347858/|title=Piastri to make F1 debut with Alpine in 2023 replacing Alonso|website=www.motorsport.com|language=en|access-date=2 August 2022}}</ref> Piastri het Alpine se aankondiging via 'n plasing op [[Twitter]] verwerp, en gesê dat dat hy nie enige kontrak met die span geteken het nie, en dus nie vir hulle sal jaag in 2023 nie.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/oscarpiastri/status/1554527452231262210|title=I understand that, without my agreement, Alpine F1 have put out a press release late this afternoon that I am driving for them next year. This is wrong and I have not signed a contract with Alpine for 2023. I will not be driving for Alpine next year.|last=Piastri|first=Oscar|date=2 August 2022|website=Twitter|language=en|access-date=2 August 2022}}</ref> Alpine se spanhoof, Otmar Szafnauer het Piastri gekritiseer en gedreig om die saak arbeidshof toe te neem.<ref>{{Cite web|url=https://www.planetf1.com/news/oscar-piastri-criticised-otmar-szafnauer-lack-of-loyalty-alpine/|title=Oscar Piastri criticised by Otmar Szafnauer for showing a lack of loyalty to Alpine|last=Cooper|first=Sam|date=8 August 2022|website=planetf1.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.drive.com.au/news/court-battle-ahead-for-australias-next-f1-hopeful-oscar-piastri/|title=Court battle ahead for Australia's next F1 hopeful Oscar Piastri|last=Gover|first=Paul|date=9 August 2022|website=drive.com.au}}</ref> === McLaren (2023–) === Piastri het in [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] vir [[McLaren]] begin jaag saam met [[Lando Norris]].<ref>{{Cite web|url=https://f1feederseries.com/2022/09/02/piastri-to-join-mclaren-in-2023-after-alpine-snub/|title=Piastri to join McLaren in 2023 after Alpine snub|last=McClure|first=Michael|date=2 September 2022|website=F1 Feeder Series|language=en|access-date=2 September 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mclaren.com/racing/team/2021-fia-f2-champion-oscar-piastri-join-mclaren-racing-2023/|title=2021 FIA F2 CHAMPION OSCAR PIASTRI TO JOIN McLAREN RACING IN 2023|website=www.mclaren.com|publisher=McLaren Group.|access-date=2 September 2022}}</ref> Alpine het ingestem om Piastri se kontrak vroeg te beëindig om hom toe te laat om by McLaren aan te sluit in die na-seisoentoetssessie onmiddellik na die [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|2022 Abu Dhabi Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/alpine-agrees-early-contract-exit-piastri/10398472/|title=Alpine agrees to early contract exit for Piastri|last=Cooper|first=Adam|date=12 November 2022|website=www.motorsport.com|access-date=12 November 2022}}</ref> In sy eerste wedren in die [[2023 Bahreinse Grand Prix]], was Piastri die eerste wat uit die wedren op rondte 14 geval het, toe sy motor weens 'n elektroniese fout nie weer wou vat ná 'n stuurwielverandering nie. Na 'n chaotiese [[2023 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] het Piastri sy eerste punte in Formule Een en vir McLaren aangeteken deur agtste te eindig.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/McLarenF1/status/1642431361377091585|title=Drama. Drama. Drama: That race had it all but we've secured double points at the #AusGP!|date=2023-04-02|website=Twitter|language=en|access-date=}}</ref> ==== Eerste oorwinning in F1 ==== Op 21 Julie 2024 wen hy sy eerste Grand Prix, die [[2024 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] naby [[Boedapest]]. == Formule 1-uitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:78%" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | [[McLaren]] | [[McLaren]] MCL60 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] <br/>F1 M14 E <small>Performance</small> [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |bgcolor=efcfff| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>19 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>16 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>12{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>7 |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>3 |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''1'''2 |bgcolor=efcfff| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>14 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>10{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>6 | | |bgcolor=efefef|'''9''' |bgcolor=efefef|'''97''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | [[McLaren]] | [[McLaren MCL38]] | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] <br/>F1 M15 E <small>Performance</small> [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |bgcolor=dfffdf| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''7'''8 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''6'''13{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>7 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>^'''2'''2 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>4 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>1 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''2'''8 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>7 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''1'''3 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>10 |bgcolor=efefef|'''4''' |bgcolor=efefef|'''292''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | [[McLaren]] | [[McLaren]] MCL39 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] <br/>F1 M16 E <small>Performance</small> [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfffdf| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>9 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''2'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>3 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>1{{Pictogram poleposition|v=1|p=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''2'''1 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>3 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>1{{Pictogram poleposition|v=1|p=1}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>^'''2'''1 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>1{{Pictogram poleposition|v=1|p=1}} |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>3 |bgcolor=efcfff| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>5 |bgcolor=000000 style=color:white| [[2025 Las Vegas Grand Prix|<span style=color:white;>LSV</span>]]<br/><small>DSQ</small> |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''1'''2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f|'''{{brons}}''' |bgcolor=ffdf9f|'''410''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* | [[McLaren]] | [[McLaren]] MCL40 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] <br/>F1 M17 E Performance [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffffff| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNS</small> |bgcolor=ffffff| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>^'''4'''11 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>4 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>^'''7'''11 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>^'''5'''6 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>5 |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|PIA|seasonposition}}'''* |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|PIA|seasonpoints}}'''* |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" |}<!-- * {{smallsup|†}} Jaer kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het. --> * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{DEFAULTSORT:Piastri, Oscar}} [[Kategorie:Australiese renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 2001]] [[Kategorie:Lewende mense]] hmlf6j0yb375fyex2md0zz6pvtlvbsp 0 399482 2966222 2606209 2026-09-10T17:24:56Z Balenda 83524 /* Verwysings */ renjaers 2966222 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Jos Verstappen | image = Jos Verstappen, 2006.jpg | caption = Verstappen in 2006 | nationality = {{vlagland|NED}} | birth_date = {{geboortedatum en ouderdom|1972|3|4|df=y}} | birth_place = [[Montfort, Limburg|Montfort]], [[Nederland]] | Years = [[1994 Formule Een-seisoen|1994]]–[[1998 Formule Een-seisoen|1998]], 2000, 2001, [[2003 Formule Een-seisoen|2003]] | Old Team = [[Benetton Formula|Benetton]], Simtek, Footwork, [[Tyrrell Racing|Tyrrell]], Stewart, [[Arrows]] en [[Minardi]] | Races = 107 (106 begin) | Championships = 0 | Wins = 0 | Podiums = 2 | Points = 17 | Poles = 0 | Fastest laps = 0 | First race = [[1994 Brasiliaanse Grand Prix]] | First win = | Last win = | Last race = [[2003 Japannese Grand Prix]] }} '''Jos Verstappen''' (gebore as '''Johannes Franciscus Verstappen''' op 4 Maart 1972) is 'n voormalige Nederlandse renjaer wat tussen [[1994 Formule Een-seisoen|1994]] en [[2003 Formule Een-seisoen|2003]] aan [[Formule Een]] deelgeneem het vir [[Benetton Formula-span|Benetton]], Simtek, Footwork Arrows, [[Tyrrell Racing|Tyrrell]], Stewart en [[Minardi]]. Verstappen was die Duitse Formule Drie-kampioen<ref name="8W">{{Cite web|url=http://8w.forix.com/verstappen.html|title=Dutch courage: the unfulfilled promise of Jos Verstappen|publisher=8W|archive-url=https://web.archive.org/web/20140306151314/http://8w.forix.com/verstappen.html|archive-date=6 March 2014|access-date=19 August 2014}}</ref> en Meesters van Formule Drie-wenner in 1993.<ref name="8W" /> Verstappen het gedurende agt Formule 1-seisoene vir sewe verskillende spanne gejaag. Van 1994 tot 2003 het hy twee podiumplekke verower, die eerste Nederlandse F1-renjaer wat dit kon behaal. Sedert Verstappen F1 verlaat het, het hy wedrenne in A1 Grand Prix en Le Mans Series LMP2-renne gewen, asook die 24 uur van Le Mans se 2008 LMP2-klas gewen. Verstappen het sy seun [[Max Verstappen|Max]] van 'n vroeë ouderdom af in karting afgerig, en bygedra tot Max se suksesse as 'n F1-jaer wat die [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] en [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] Formule Een-jaerskampioen geword het. Jos het ook as bestuurder vir Max gedien. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nederlandse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1972]] q1sz5mmgu66e9dxeb4t920cxnwnef6k 2966353 2966222 2026-09-11T08:54:53Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966353 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Jos Verstappen | image = Jos Verstappen, 2006.jpg | caption = Verstappen in 2006 | nationality = {{vlagland|NED}} | birth_date = {{geboortedatum en ouderdom|1972|3|4|df=y}} | birth_place = [[Montfort, Limburg|Montfort]], [[Nederland]] | Years = [[1994 Formule Een-seisoen|1994]]–[[1998 Formule Een-seisoen|1998]], 2000, 2001, [[2003 Formule Een-seisoen|2003]] | Old Team = [[Benetton Formula|Benetton]], Simtek, Footwork, [[Tyrrell Racing|Tyrrell]], Stewart, [[Arrows]] en [[Minardi]] | Races = 107 (106 begin) | Championships = 0 | Wins = 0 | Podiums = 2 | Points = 17 | Poles = 0 | Fastest laps = 0 | First race = [[1994 Brasiliaanse Grand Prix]] | First win = | Last win = | Last race = [[2003 Japannese Grand Prix]] }} '''Jos Verstappen''' (gebore as '''Johannes Franciscus Verstappen''' op 4 Maart 1972) is 'n voormalige Nederlandse renjaer wat tussen [[1994 Formule Een-seisoen|1994]] en [[2003 Formule Een-seisoen|2003]] aan [[Formule Een]] deelgeneem het vir [[Benetton Formula-span|Benetton]], Simtek, Footwork Arrows, [[Tyrrell Racing|Tyrrell]], Stewart en [[Minardi]]. Verstappen was die Duitse Formule Drie-kampioen<ref name="8W">{{Cite web|url=http://8w.forix.com/verstappen.html|title=Dutch courage: the unfulfilled promise of Jos Verstappen|publisher=8W|archive-url=https://web.archive.org/web/20140306151314/http://8w.forix.com/verstappen.html|archive-date=6 March 2014|access-date=19 August 2014}}</ref> en Meesters van Formule Drie-wenner in 1993.<ref name="8W" /> Verstappen het gedurende agt Formule 1-seisoene vir sewe verskillende spanne gejaag. Van 1994 tot 2003 het hy twee podiumplekke verower, die eerste Nederlandse F1-renjaer wat dit kon behaal. Sedert Verstappen F1 verlaat het, het hy wedrenne in A1 Grand Prix en Le Mans Series LMP2-renne gewen, asook die 24 uur van Le Mans se 2008 LMP2-klas gewen. Verstappen het sy seun [[Max Verstappen|Max]] van 'n vroeë ouderdom af in karting afgerig, en bygedra tot Max se suksesse as 'n F1-jaer wat die [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] en [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] Formule Een-jaerskampioen geword het. Jos het ook as bestuurder vir Max gedien. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Verstappen, Jos}} [[Kategorie:Nederlandse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1972]] b5ie79wep944hxfrnlmz8urb6p3j6kq 0 400060 2966196 2892776 2026-09-10T15:42:25Z Balenda 83524 /* Formule Een */ 23-25 2966196 wikitext text/x-wiki [[Lêer:WTCC_2016,_Qatar.jpg|duimnael| 2016 FIA WTCC Wedren van Katar]] [[Lêer:Grand_Stand.JPG|duimnael| Uitsig uit die hoofpawiljoen]] Die '''Losail Internasionale Renbaan''' ([[Arabies]]: حلبة لوسيل الدولية) is 'n motorsportrenbaan wat net buite die stad [[Lusail]], noord van [[Doha]], [[Katar]], geleë is. Die baan is in net minder as 'n jaar deur 1&nbsp;000 werkers gebou teen die koste van VS$58&nbsp;miljoen, en is in 2004 geopen, genaamd '''Losail International Circuit''', na die eerste 2004 Katar-motorfiets Grand Prix.<ref>{{Cite web|url=https://www.racingcircuits.info/middle-east/qatar/losail-international-circuit.html|title=Losail International Circuit|website=RacingCircuits.info|language=en-gb|access-date=2020-07-16}}</ref> In 2007 het Losail permanente buitebeligting vir nagwedrenne bygevoeg. Destyds was die beligting van die Losail-baan deur ''Musco Lighting'' die grootste permanente sportbeligtingsprojek ter wêreld, 'n onderskeiding wat nou aan 'n ander Persiese Golf-motorsportterrein, [[Yas Marina-renbaan]] in [[Aboe Dhabi]], behoort. Die eerste nagren in die MotoGP- geskiedenis was die 2008 Katar-motorfiets Grand Prix in Maart 2008. Die baan was die gasheer vir die 20ste ren van die [[2021 Formule Een-seisoen]], die eerste uitgawe van die [[Katarse Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/f1-to-hold-first-qatar-grand-prix-at-losail-this-november|title=F1 to hold first Qatar Grand Prix at Losail this November|date=2021-09-30|website=Motor Sport Magazine|access-date=2021-09-30}}</ref> [[Lêer:Qatar_MotoGP_2010.jpg|duimnael| Sedert 2008 vind die MotoGP- klas plaas onder spreiligte by Losail]] == Formule Een == {| class="wikitable" style="font-size:85%" !Jaar ! Wenbestuurder ! Wenspan |- ! [[2021 Katarse Grand Prix|2021]] |{{Vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |{{Vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |- ! [[2023 Katarse Grand Prix|2023]] |{{Vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{Vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] |- ! [[2024 Katarse Grand Prix|2024]] |{{Vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{Vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] |- ! [[2025 Katarse Grand Prix|2025]] |{{Vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{Vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] |} == MotoGP == === Superfietswêreldkampioenskap === {| class="wikitable" style="font-size:85%" !Jaar ! Ren ! Wenryer ! Wenspan |- ! rowspan="2" | 2005 | Wedren 1 |{{Vlagikoon|AUS}} [[Troy Corser]] | Alstare Suzuki |- | Wedren 2 |{{Vlagikoon|JPN}} [[Yukio Kagayama]] | Alstare Suzuki |- ! rowspan="2" | 2006 | Wedren 1 |{{Vlagikoon|GBR}} [[James Toseland]] | Winston Ten Kate Honda |- | Wedren 2 |{{Vlagikoon|AUS}} [[Troy Corser]] | Alstare Suzuki Corona Extra |- ! rowspan="2" | 2007 | Wedren 1 |{{Vlagikoon|ITA}} [[Max Biaggi]] | Alstare Suzuki |- | Wedren 2 |{{Vlagikoon|GBR}} [[James Toseland]] | Ten Kate Honda |- ! rowspan="2" | 2008 | Wedren 1 |{{Vlagikoon|AUS}} [[Troy Bayliss]] | Ducati Xerox-span |- | Wedren 2 |{{Vlagikoon|ESP}} [[Fonsi Nieto]] | Span Alstare Suzuki |- ! rowspan="2" | 2009 | Wedren 1 |{{Vlagikoon|USA}} [[Ben Spies]] | Yamaha WSB |- | Wedren 2 |{{Vlagikoon|USA}} [[Ben Spies]] | Yamaha WSB |- ! rowspan="2" | 2014 | Wedren 1 |{{Vlagikoon|FRA}} [[Sylvain Guintoli]] | Aprilia-renspan |- | Wedren 2 |{{Vlagikoon|FRA}} [[Sylvain Guintoli]] | Aprilia-renspan |- ! rowspan="2" | 2015 | Wedren 1 |{{Vlagikoon|ESP}} [[Jordi Torres]] | Aprilia-renspan&nbsp;– Rooi Duiwels |- | Wedren 2 |{{Vlagikoon|GBR}} [[Leon Haslam]] | Aprilia-renspan&nbsp;– Rooi Duiwels |- ! rowspan="2" | 2016 | Wedren 1 |{{Vlagikoon|GBR}} [[Chaz Davies]] | Aruba-[[Ducati]] |- | Wedren 2 |{{Vlagikoon|GBR}} [[Chaz Davies]] | Aruba–[[Ducati]] |- ! rowspan="2" | 2017 | Wedren 1 |{{Vlagikoon|GBR}} [[Jonathan Rea]] | Kawasaki-renspan |- | Wedren 2 |{{Vlagikoon|GBR}} [[Jonathan Rea]] | Kawasaki-renspan |- ! rowspan="2" | 2018 | Wedren 1 |{{Vlagikoon|GBR}} [[Jonathan Rea]] | Kawasaki Racing Team WorldSBK |- | Wedren 2 ! colspan="2" | Wedren gekanselleer |- ! rowspan="3" | 2019 | Wedren 1 |{{Vlagikoon|GBR}} [[Jonathan Rea]] | Kawasaki Racing Team WorldSBK |- | {{Afkorting|SR|Superpole race}} |{{Vlagikoon|GBR}} [[Jonathan Rea]] | Kawasaki Racing Team WorldSBK |- | Wedren 2 |{{Vlagikoon|GBR}} [[Jonathan Rea]] | Kawasaki Racing Team WorldSBK |- ! 2020 ! colspan="3" | Wedren gekanselleer |} === Wêreldtoermotorkampioenskap === {| class="wikitable" style="font-size:85%" !Jaar ! Ren ! Wenbestuurder ! Wenspan |- ! rowspan="2" | 2015 | Wedren 1 |{{Vlagikoon|ARG}} [[José María López]] |{{Vlagikoon|FRA}} [[Citroën Wêreldtoermotorspan|Citroën Total WTCC]] |- | Wedren 2 |{{Vlagikoon|FRA}} [[Yvan Muller]] |{{Vlagikoon|FRA}} [[Citroën Wêreldtoermotorspan|Citroën Total WTCC]] |- ! rowspan="2" | 2016 | Wedren 1 |{{Vlagikoon|ITA}} [[Gabriele Tarquini]] |{{Vlagikoon|RUS}} Lada Sport Rosneft |- | Wedren 2 |{{Vlagikoon|MAR}} [[Mehdi Bennani]] |{{Vlagikoon|FRA}} Sébastien Loeb Racing |- ! rowspan="2" | 2017 | Wedren 1 |{{Vlagikoon|GBR}} [[Tom Chilton]] |{{Vlagikoon|FRA}} Sébastien Loeb Racing |- | Wedren 2 |{{Vlagikoon|ARG}} [[Esteban Guerrieri]] |{{Vlagikoon|JPN}} Honda Racing Team JAS |} === Motocrosswêreldkampioenskap === {| class="wikitable" style="font-size:85%" !Jaar ! Ren ! MX1 ! MX2 | rowspan="7" | |- ! rowspan="2" | 2013 | Wedren 1 |{{Vlagikoon|BEL}} [[Clément Desalle]] |{{Vlagikoon|NED}} [[Jeffrey Herlings]] |- | Wedren 2 |{{Vlagikoon|ITA}} [[Tony Cairoli]] |{{Vlagikoon|NED}} [[Jeffrey Herlings]] |- ! Jaar ! Ren ! MXGP ! MX2 |- ! rowspan="2" | 2014 | Wedren 1 |{{Vlagikoon|GER}} [[Maximilian Nagl]] |{{Vlagikoon|FRA}} [[Dylan Ferrandis]] |- | Wedren 2 |{{Vlagikoon|FRA}} [[Gautier Paulin]] |{{Vlagikoon|NED}} [[Jeffrey Herlings]] |- ! rowspan="2" | 2015 | Wedren 1 |{{Vlagikoon|GER}} [[Maximilian Nagl]] |{{Vlagikoon|NED}} [[Jeffrey Herlings]] |- | Wedren 2 |{{Vlagikoon|GER}} [[Maximilian Nagl]] |{{Vlagikoon|NED}} [[Jeffrey Herlings]] ! WMX |- ! rowspan="2" | 2016 | Wedren 1 |{{Vlagikoon|SLO}} [[Tim Gajser]] |{{Vlagikoon|NED}} [[Jeffrey Herlings]] |{{Vlagikoon|NZL}} [[Courtney Duncan]] |- | Wedren 2 |{{Vlagikoon|SLO}} [[Tim Gajser]] |{{Vlagikoon|NED}} [[Jeffrey Herlings]] |{{Vlagikoon|NZL}} [[Courtney Duncan]] |- ! rowspan="2" | 2017 | Wedren 1 |{{Vlagikoon|ITA}} [[Tony Cairoli]] |{{Vlagikoon|LAT}} [[Pauls Jonass]] | rowspan="2" | |- | Wedren 2 |{{Vlagikoon|ITA}} [[Tony Cairoli]] |{{Vlagikoon|LAT}} [[Pauls Jonass]] |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.lcsc.qa/ Amptelike webwerf] * [https://web.archive.org/web/20070216223840/http://www.trackpedia.com/wiki/Losail_International_Circuit Trackpedia se gids vir die bestuur van die Losail Internasionale Renbaan] * [https://maps.google.com/maps?hl=en&q=Qatar&ie=UTF8&oe=UTF-8&z=16&ll=25.490137,51.452644&spn=0.010324,0.021501&t=k&om=1 Google maps satelliet-aansig van Losail Internasionale Renbaan] {{Normdata}} [[Kategorie:Koördinate op Wikidata]] [[Kategorie:Renbane in Katar]] 6rno0gz5uhorxrhrvhpf4jmwg33txvj 0 404615 2966408 2729179 2026-09-11T11:13:52Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966408 wikitext text/x-wiki '''PT Indonesia AirAsia''', bedryf as '''Indonesia AirAsia''', is 'n [[Indonesië|Indonesiese]] [[Laekosteredery|laekostelugredery]] gebaseer in [[Tangerang]], [[Banten]]. Dit bedryf geskeduleerde plaaslike en internasionale dienste en is 'n Indonesiese geassosieerde vervoerder van die [[Maleisië|Maleisiese]] [[AirAsia]]. Sy hoofbasis is op [[Soekarno-Hatta Internasionale Lughawe]] in [[Djakarta]].<ref name="FI2">{{cite news|title=Directory: World Airlines|work=Flight International|page=93|date=3 April 2007}}</ref> Indonesia AirAsia word in kategorie 1 gelys deur die Indonesiese Burgerlugvaartowerheid vir lugrederyveiligheid.<ref>{{Cite web |url=http://hubud.dephub.go.id/?en+news+detail+1464+8 |title=Indonesiese Direktoraat-generaal van Burgerlugvaart |access-date=17 Augustus 2023 |archive-date=22 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120222144750/http://hubud.dephub.go.id/?en+news+detail+1464+8 |url-status=dead }}</ref> [[Lêer:Awair_Boeing_737-300_MRD-3.jpg|duimnael| 'n Awair Boeing 737-300 in September 2005, die lugredery sou later bekend staan as '''Indonesia AirAsia''']] [[Lêer:Indonesia_AirAsia_Airbus_A320_Prasertwit-1.jpg|duimnael| Indonesia AirAsia in die ou rooi-en-wit kleure]] [[Lêer:PK-AXJ_(40958593532).jpg|duimnael|'n Indonesia AirAsia [[Airbus A320|Airbus A320-200]] by Bangkok [[Don Mueang Internasionale Lughawe]]]] == Bestemmings == Indonesia AirAsia bedien die volgende bestemmings (teen Mei 2023): {| class="sortable wikitable" ! style="background:red; color:white;" |Land ! style="background:red; color:white;" | Stad ! style="background:red; color:white;" | Lughawe |- | [[Australië]] | [[Perth]] | [[Perth-lughawe]] |- | [[Kambodja]] | [[Phnom Penh]] | Phnom Penh Internasionale Lughawe |- | rowspan="13" | [[Indonesië]] | [[Balikpapan]] | Sultan Aji Muhammad Sulaiman Internasionale Lughawe |- | [[Banda Atjeh]] | Sultan Iskandar Muda Internasionale Lughawe |- | [[Bandar Lampung]] | Radin Inten II-lughawe |- | [[Bandoeng]] | Husein Sastranegara Internasionale Lughawe |- | [[Denpasar]] | [[Ngurah Rai Internasionale Lughawe]] |- | [[Djakarta]] | [[Soekarno-Hatta Internasionale Lughawe]] |- | Labuan Bajo | [[Komodo-lughawe]] |- | Mataram | Lombok Internasionale Lughawe |- | [[Medan]] | Kualanamu Internasionale Lughawe |- | Silangit | Sisingamangaraja XII Internasionale Lughawe |- | [[Soerakarta|Solo]] | Adisumarmo Internasionale Lughawe |- |[[Surabaya]] | Juanda Internasionale Lughawe |- | [[Jogjakarta]] | Yogyakarta Internasionale Lughawe |- | rowspan="4" | [[Maleisië]] | [[Johor Bahru]] | Senai Internasionale Lughawe |- |[[Kuala Lumpur]] | [[Kuala Lumpur Internasionale Lughawe]] |- |Penang | Penang Internasionale Lughawe |- |Kuching | Kuching Internasionale Lughawe |- | [[Singapoer]] | [[Singapoer]] | [[Singapoer Changi Lughawe|Changi Lughawe]] |- |[[Thailand]] | [[Bangkok]] | [[Don Mueang Internasionale Lughawe]] |- |[[Viëtnam]] | [[Ho Chi Minh-stad]] | [[Tan Son Nhat Internasionale Lughawe]] |- |} == Vloot == {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none; text-align:center;" |+Indonesia AirAsia-vloot ! Vliegtuie ! In diens ! Bestellings ! Passasiers ! Notas |- | [[Airbus A320|Airbus A320-200]] | 29 | 3 | 180 | 5 vliegtuie geparkeer. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.planespotters.net/airline/Indonesia-AirAsia?refresh=1|title=Indonesia AirAsia Fleet Details and History|website=planespotters.net|access-date=2023-07-26|archive-date=2023-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214115916/https://www.planespotters.net/airline/Indonesia-AirAsia?refresh=1|url-status=dead}}</ref> |- ! Totaal ! 29 ! 3 ! colspan="2" | |} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Lugrederye]] mgytxfot2kehz0s6raqsilnsdgsahav 0 406289 2966266 2900833 2026-09-10T22:30:00Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966266 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Logo EVA Air.svg|duimnael|Kenteken ]] '''EVA Airways Corporation''' (uitgespreek EE-vee-AY; [[Tradisionele Chinees|Chinees]]: 長榮航空; [[pinyin]]: Chángróng Hángkōng), waar "EVA" vir '''Evergreen Airways''' staan, is een van die twee grootste [[lugredery]]e in [[Republiek China|Taiwan]] – die ander is [[China Airlines]]. Dit bedryf passasiers- en toegewyde vragdienste na meer as 40 internasionale bestemmings in Asië, Australië, Europa en Noord-Amerika. In teenstelling met die staatsbeheerde vlagskip China Airlines, is EVA Air in private besit en vlieg 'n ten volle internasionale roetenetwerk met geen binnelandse bestemmings nie.<ref name="annual062">{{cite web|url=http://www.evaair.com/NR/rdonlyres/AED6B7BC-6627-43C5-ADB7-FF808991F728/0/annual06e.pdf|title=EVA Air Annual Report 2006|year=2006|publisher=EVA Airways|page=14,129|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205214919/http://www.evaair.com/NR/rdonlyres/AED6B7BC-6627-43C5-ADB7-FF808991F728/0/annual06e.pdf|archive-date=5 December 2008|access-date=7 September 2008}}</ref><ref name="EVAprofile">{{cite magazine|last=Thomas|first=Geoffrey|title=EVA Air: The Stealth Airline|magazine=Air Transport World|date=Junie 2003|pages=52–54}}</ref> Dit word deur Skytrax as 'n 5-ster-lugredery aangewys. EVA Air se hoofkwartier is op die [[Taoyuan Internasionale Lughawe]] in Luzhu, [[Taoyuan]]-stad. Die maatskappy se slagspreuk is "Sharing the World, Flying Together". Sedert sy stigting in 1989 as 'n geaffilieerde van die skeepvaartkonglomeraat Evergreen Group,<ref name="EVApresident2">{{cite magazine|last=Ionides|first=Nicholas|title=Evergreen Optimism: EVA Air|magazine=Airline Business|date=May 2002|volume=18|issue=5|pages=76–78}}</ref> het EVA Air uitgebrei om lugvrag, lugredery spyseniering, grondhantering en lugvaartingenieursdienste in te sluit.<ref name="annual06">{{Cite web|url=http://www.evaair.com/NR/rdonlyres/AED6B7BC-6627-43C5-ADB7-FF808991F728/0/annual06e.pdf|title=EVA Air Annual Report 2006|year=2006|publisher=EVA Airways|page=14,129|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205214919/http://www.evaair.com/NR/rdonlyres/AED6B7BC-6627-43C5-ADB7-FF808991F728/0/annual06e.pdf|archive-date=5 December 2008|access-date=7 September 2008}}</ref> Sy vragarm, EVA Air Cargo, skakel met die Evergreen wêreldwye skeepsnetwerk op see en land.<ref name="EVAprofile" /> Sy plaaslike en streeksfiliaal, UNI Air, bedryf 'n medium- en kortafstandnetwerk na bestemmings binne die [[Taiwan (eiland)|eiland Taiwan]], [[Macau]] sowel as die vasteland van China met sy hoofspil in [[Kaohsiung]], [[Republiek China|Taiwan]]. EVA Air bedryf 'n gemengde vloot [[Airbus]]- en [[Boeing]]-vliegtuie, met [[Airbus A330]], Airbus A321, [[Boeing 777]], [[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787]] en [[ATR 72]]-vliegtuie (bestuur deur UNI Air) wat hoofsaaklik op passasiersroetes gebruik word, saam met Boeing 777-vragvliegtuie op vragroetes. Die lugredery was een van die eerste lugrederye wat die Premium-ekonomie-klas (voorheen ''Elite Class'' genoem) bekendgestel het.<ref name="EVAprofile"/> [[Lêer:EVA_Air_Boeing_767-300ER_Stegmeier.jpg|duimnael|EVA Air het kommersiële dienste in 1991 met die Boeing 767-300ER begin.]] == Bestemmings == [[Lêer:B-16701_(9946173023).jpg|duimnael| 'n EVA Air [[Boeing 777|Boeing 777-300ER]] in [[Star Alliance]]-kleure.]] Die meeste EVA Air-vlugte verlaat [[Taoyuan Internasionale Lughawe]], sy hoofspil naby Taipei, Taiwan.<ref name="EVAhistory">{{Cite web|url=http://www.fundinguniverse.com/company-histories/eva-airways-corporation-history/|title=EVA Airways Corporation History|website=FundingUniverse|access-date=18 May 2008}}</ref> By Taiwan Taoyuan Lughawe is EVA Air se vlugbedrywighede in Terminaal 2 gekonsentreer. Verder bedryf EVA Air en sy binnelandse filiaal UNI Air talle vlugte vanaf Kaohsiung Internasionale Lughawe.<ref name="EVAprofile"/> 'n Fokusstad vir EVA Air buite Taiwan is [[Bangkok]], (sy hoofspilpunt is [[Suvarnabhumi Internasionale Lughawe|Suvarnabhumi-lughawe]]), met westelike verbindings na al sy Europese bestemmings behalwe [[Lughawe Parys-Charles de Gaulle]], wat direk gevlieg word. Deur die middel van die 2000's is EVA Air se roetenetwerk beïnvloed deur die politieke status van Taiwan, wat histories toegang vir Taiwanese lugrederye tot Europa en sekere Asiatiese lande beperk het. Omdat Taiwanese lugdienste nie direkte toegang tot China gehad het nie, het EVA Air [[Hongkong]], Bangkok en Macau as interlynbestemmings gebruik.<ref name="EVAcargo">{{Cite web|url=http://www.aircargoworld.com/regions/pacific_1207.htm|title=Air Cargo World Online – EVA's Shift|last=Putzger|first=Ian|year=2007|publisher=Air Cargo World|archive-url=https://web.archive.org/web/20080323050929/http://www.aircargoworld.com/regions/pacific_1207.htm|archive-date=23 March 2008|access-date=7 September 2008}}</ref> EVA Air het in 2008 gereelde huurvlugte na China bedryf. Die lugredery het in Desember 2008 met gereelde geskeduleerde, direkte oorsese operasies begin, na die herstel van direkte reisverbindings.<ref>{{cite news|url=http://www.taiwantoday.tw/ct.asp?xItem=47483&CtNode=429|title=Direct links to provide new business opportunities|date=2 January 2009|newspaper=Taiwan Journal|last=Chang|first=Meg|access-date=18 January 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718010432/http://www.taiwantoday.tw/ct.asp?xItem=47483&CtNode=429|archive-date=18 July 2011|url-status=dead}}</ref> === Kodedeelooreenkomste === EVA Air het kodedeelooreenkomste met 'n aantal lugrederye.<ref name="CAPA EVA profile">{{Cite web|url=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/eva-air-br|title=Profile on EVA Air|website=CAPA|publisher=Centre for Aviation|archive-url=https://web.archive.org/web/20161030212252/http://centreforaviation.com/profiles/airlines/eva-air-br|archive-date=30 October 2016|access-date=30 October 2016}}</ref> == Vloot == Teen April 2023 opereer EVA Air die volgende vliegtuie:<ref>{{Cite web|url=https://www.evaair.com/en-tw/fly-prepare/our-fleets/passenger-airplanes/|title=Our Fleets - Passenger Airplanes|website=EVA Air}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.evaair.com/en-tw/fly-prepare/our-fleets/cargo-airplanes/|title=Our Fleets - Cargo Airplanes|website=EVA Air}}</ref><ref name="Pspot">{{Cite web|url=https://www.planespotters.net/airline/EVA-Airways|title=EVA Airways Fleet details and history|date=8 May 2023|website=planespotters.net|access-date=8 May 2023|archive-date=16 Januarie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116060135/https://www.planespotters.net/airline/EVA-Airways|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;" |+EVA Air vloot ! rowspan="2" | Vliegtuie ! rowspan="2" style="width:25px;" | In diens ! rowspan="2" style="width:25px;" | Bestellings ! colspan="5" | Passasiers ! rowspan="2" | Notas |- ! <abbr title="Royal Laurel Class">R</abbr> ! <abbr title="Premium Laurel Class/Sakeklas">P</abbr> ! <abbr title="Premium Ekonomies klas">E+</abbr> ! <abbr title="Ekonomies klas">E</abbr> ! Totaal |- | Airbus A321-200 | 20 | &#x2014; | &#x2014; | 8 | &#x2014; | 176 | 184 | |- | [[Airbus A330|Airbus A330-200]] | 3 | &#x2014; | &#x2014; | <abbr title="Premium Laurel Class">24</abbr> | &#x2014; | 228 | 252 | |- | [[Airbus A330|Airbus A330-300]] | 9 | &#x2014; | &#x2014; | <abbr title="Premium Laurel Class">30</abbr> | &#x2014; | 279 | 309 | |- | rowspan="3" | [[Boeing 777|Boeing 777-300ER]] | rowspan="3" | 34 | rowspan="3" | &#x2014; | 38 | rowspan="3" | &#x2014; | 64 | 221 | 323 | rowspan="3" | Drie vliegtuie sal in 2025 in vragtuie omskep word.<ref name="777SF">{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/113479-taiwans-eva-air-to-convert-three-b777s-into-freighters|title=Taiwan's EVA Air to convert three B777s into freighters|date=14 March 2022|website=Ch-Aviation}}</ref> |- | 39 | 56 | 238 | 333 |- | 39 | 56 | 258 | 353 |- | [[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787-9]] | 4 | 9 | 26 | &#x2014; | &#x2014; | 278 | 304 | Bestellings verander van Boeing 787-10.<ref>{{Cite web|url=https://airleasecorp.com/press/air-lease-corporation-announces-lease-placement-of-four-new-boeing-787-9s-and-two-new-boeing-787-10s-with-eva-air|title=Air Lease Corporation Announces Lease Placement of Four New Boeing 787-9s and Two New Boeing 787-10s with EVA Air|access-date=19 September 2023|archive-date=16 Januarie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116060149/https://airleasecorp.com/press/air-lease-corporation-announces-lease-placement-of-four-new-boeing-787-9s-and-two-new-boeing-787-10s-with-eva-air|url-status=dead}}</ref><ref name="78X_adjustment" /><br/>'n Bykomende 5 vliegtuie sal van 2025–2027 afgelewer word <ref>{{Cite web|url=https://airwaysmag.com/eva-air-orders-five-boeing-787-9s/|title=EVA Air Orders 5 Additional Boeing 787-9s|date=13 Maart 2023|website=Airwaysmag}}</ref> |- | [[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787-10]] | 9 | 3 | 34 | &#x2014; | &#x2014; | 308 | 342 | Oorspronklik 24 bestel in 2015.<ref>{{Cite web|url=https://boeing.mediaroom.com/2015-11-24-Boeing-EVA-Airways-Finalize-Taiwans-Largest-Ever-Commercial-Airplane-Purchase|title=Boeing, EVA Airways finalize Taiwan's largest ever commercial airplane purchase}}</ref> <ref name="78X_adjustment">{{Cite web|url=https://simpleflying.com/eva-air-boeing-787-order-reshuffled/|title=Taiwan's EVA Air reshuffles Boeing 787 order|date=2 September 2020|website=Simple Flying}}</ref> |- ! colspan="9" | EVA Air Cargo-vloot |- | [[Boeing 777|Boeing 777F]] | 8 | 1 | colspan="5" class="unsortable" | <abbr title="No seats, cargo configuration">Vrag</abbr> | Bestellings verander van Boeing 787-10.<ref>{{Cite web|url=https://boeing.mediaroom.com/2015-07-21-Boeing-EVA-Air-Finalize-Order-for-Five-777-Freighters|title=Boeing, EVA Air finalize order for five 777 Freighters}}</ref><ref name="78X_adjustment" /> |- | [[Boeing 777|Boeing 777-300ER/SF]] | &#x2014; | 3 | colspan="5" class="unsortable" | <abbr title="No seats, cargo configuration">Vrag</abbr> | Aflewering begin vanaf 2025. <ref name="777SF" /> |- ! Totaal ! 87 ! 16 ! colspan="5" | ! |} === Spesiale kleurmotiewe === In Oktober 2005 het EVA Air 'n veldtog saam met die Japannese maatskappy Sanrio geloods om die "Hello Kitty Jet" te skep, met die gewilde Japannese karakter.<ref>{{Cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-137749611.html|title=Hello Kitty to fly on Taiwan's Eva Air|date=20 October 2005|publisher=Kyodo News International|archive-url=https://web.archive.org/web/20130926085537/http://www.highbeam.com/doc/1G1-137749611.html|archive-date=26 September 2013|access-date=3 April 2012}}</ref> Deur die lugredery se A330-200 te gebruik, het die buitekante 'n kleurryke Hello Kitty -karakters aangeneem. ’n Jaar later het die lugredery ’n tweede Hello Kitty Jet geloods. Die vliegtuig het 'n Hello Kitty-motief op buite- en binne-meubels en kenmerke gehad.<ref>{{cite news|url=http://www.taipeitimes.com/News/biz/archives/2006/10/21/2003332749/print|title=EVA panders to Hello Kitty fans|date=21 October 2006|newspaper=Taipei Times|last=Ho|first=Jessie|access-date=25 May 2008|archive-date=10 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610104359/http://www.taipeitimes.com/News/biz/archives/2006/10/21/2003332749/print|url-status=dead}}</ref> Albei vliegtuie is gebruik om Japannese bestemmings te bedien,<ref>{{cite news|url=http://www.theage.com.au/executive-style/culture/i-am-kitty-hear-me-purr-20090518-b8s9.html|title=I am Kitty; hear me purr|date=5 September 2008|newspaper=The Daily Yomiuri|last=Baker|first=Tom|access-date=7 September 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090821132036/http://www.theage.com.au/executive-style/culture/i-am-kitty-hear-me-purr-20090518-b8s9.html|archive-date=21 August 2009}}</ref> en vanaf middel Julie 2007 ook Taipei-Hongkongroetes. Die oorspronklike Hello Kitty-skema is in 2009 afgelê, maar in 2011 het EVA Air sy terugkeer in herontwerpte vorm aangekondig om die lugdiens se 20ste bestaansjaar te vier en belangstelling in Japannese toerisme te hernu.<ref>{{Cite web|url=http://focustaiwan.tw/ShowNews/WebNews_Detail.aspx?Type=aLIV&ID=201108060020|title=EVA Air's 'Hello Kitty' aircraft set for a comeback|date=6 August 2011|website=Focus Taiwan|publisher=Central News Agency|access-date=28 August 2011}}</ref> Vir hierdie geleentheid het EVA Air splinternuwe Airbus A330-300's bestel om in 'n splinternuwe Hello Kitty-kleurwerk geverf te word, waarvan die eerste drie die ''Hello Kitty with Magic Stars'', ''Hello Kitty Loves Apples'' en ''Hello Kitty Around the World'' was. In Julie 2006 was EVA Air se derde nuwe [[Boeing 777-300ER]] [[Boeing]] se middelpunt by die 2006 Farnborough Lugskou in 'n statiese uitstalling.<ref>{{Cite web|url=http://www.boeing.com/commercial/news/2006/q3/060716a_pr.html|title=EVA Air's Boeing 777-300ER Arrives at Farnborough International Air Show 2006|date=July 2006|publisher=The Boeing Company|archive-url=https://web.archive.org/web/20080229130820/http://www.boeing.com/commercial/news/2006/q3/060716a_pr.html|archive-date=29 February 2008|access-date=7 September 2008}}</ref> Die vliegtuig, met sy spesiale 777-300ER "Rainbow"-kleure, is deur Boeing vir 'n week gehuur om by die skou vertoon te word. Die eerste drie EVA Air Boeing 777-vliegtuie het hierdie kleur vertoon, wat in 2013 oorgeverf is (B-16701 in [[Star Alliance]]-kleur, B-16702 in gewone kleur, B-16703 in Hello Kitty "Hand in Hand"-kleur). Vir die 2010 Taipei Internasionale Flora-uitstalling het EVA Air 'n blomgeïnspireerde ontwerp vir sy A330-200-vliegtuie ingestel, wat die lugdiens se amptelike borgskap van die geleentheid beklemtoon;<ref name="flora2010">{{Cite web|url=http://www.2010taipeiexpo.tw/ct.asp?xItem=10963&ctNode=848&mp=3|title=2010 Taipei International Flower Exhibition Flower Expo concept of EVA Air flight published for the first time|date=2 April 2010|publisher=2010 Taipei International Flower Exhibition|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508224239/http://www.2010taipeiexpo.tw/ct.asp?xItem=10963&ctNode=848&mp=3|archive-date=8 May 2014|access-date=23 June 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mall.evaair.com/Shop_Product.aspx?pn=1&pn1=3&ProductID=G5400812&PriceSeq=1&Page=1|title=EVA Air limited A330-200 1:200|publisher=EVA Airways|archive-url=https://web.archive.org/web/20110710205053/https://mall.evaair.com/Shop_Product.aspx?pn=1&pn1=3&ProductID=G5400812&PriceSeq=1&Page=1|archive-date=10 July 2011|access-date=23 June 2010}}</ref> die "Flora Expo-kajuitkonsep" het binne-produkte soos invlugmaaltye met 'n blommotief bekendgestel.<ref name="flora2010" /> By die Paryse Lugskou in 2015 het EVA Air sy voorneme aangekondig om vyf [[Boeing 777]]F-vragvliegtuie<ref>{{Cite news|title=EVA Airways intends to purchase five 777 Freighters|url=http://boeing.mediaroom.com/2015-06-15-Boeing-Statement-on-EVA-Airways-Intent-to-Purchase-Five-777-Freighters|date=15 June 2015|access-date=22 June 2015}}</ref> en vier [[Airbus A330|Airbus A330-300]]'s aan te koop.<ref>{{cite news|title=AIRSHOW-Taiwan's EVA Air says intends to buy four more Airbus A330s|url=https://www.reuters.com/article/airshow-france-eva-airbus-idUSFWN0YU09N20150616|work=Reuters|date=16 June 2015|access-date=22 June 2015}}</ref> EVA Air het die bestelling van tot 24 Boeing 787-10's en twee bykomende Boeing 777-300ER's bevestig. Dit het ook die bykomende huur van 787 vliegtuie aangekondig.<ref>{{Cite news|title=EVA Air buys five new freight aircraft from Boeing|url=http://www.taipeitimes.com/News/biz/archives/2015/07/22/2003623587|date=22 July 2015|access-date=22 July 2015}}</ref><ref>{{Cite news|title=EVA Airways Finalize Taiwan's Largest Ever Commercial Airplane Purchase|url=http://www.boeing.com/commercial/customers/eva-air/eva-airways-finalize-taiwan-s-largest-ever-commercial-airplane-purchase.page}}</ref> EVA het aan die einde van 2015 aangekondig dat hy al sy gehuurde A330-200-vliegtuie teen die einde van 2016 sal aflê, en dit sal vervang met die nuut bestelde A330-300's. Na die veranderinge in die vraag na lugverkeer as gevolg van die [[Covid-19-pandemie]], het die lugdiens 7 787-10's na 4 787-9's en 3 777F's omgeskakel. In Maart 2022 het die lugredery beplan om 3 van hul ouer 777-300ER passasiersvliegtuie in vragtuie te omskep; en oorweeg die vervanging van die ouer 777-300ER-vloot deur die [[Boeing 787 Dreamliner|787-10]] en/of die 777-9. Die lugredery evalueer ook die 737-10's en die A321neos om die ouer A321's in die vloot te vervang. == Dienste == '''Hello Kitty-vlugte''' EVA Air het Hello Kitty-vlugte van 2005 tot 2008 aangebied, en dit in 2011 teruggebring. Huidige Hello Kitty-roetes het van die hoogste laaifaktore op hul stelsel (ongeveer 85%). === Aanmeld en instap === By Taiwan Taoyuan Internasionale Lughawe het EVA Air sedert Desember 2009 die EVA Air Check-in Kiosks by T2, toonbank 6A bekendgestel, wat passasiers in staat stel om aan te meld en hul instapkaart elektronies uit te druk.<ref name="kiosk">{{Cite web|url=http://www.evaair.com/html/b2c/english/plan/kiosk|title=EVA Air Airport Service Kiosk|date=2 December 2009|publisher=EVA Airways|archive-url=https://web.archive.org/web/20100613004115/http://www.evaair.com/html/b2c/english/plan/KIOSK/|archive-date=13 June 2010|access-date=12 July 2010}}</ref> Die kiosks is tans beskikbaar by Taiwan Taoyuan Lughawe en Taipei Songshan Lughawe. Buite Taiwan is dit tans slegs beskikbaar in Los Angeles, Tokio en Osaka.<ref name="kiosk" /> Voorheen moes passasiers wat vir 'n EVA Air-vlug aanmeld, na 'n lugdiensverteenwoordiger by die inweegtoonbanke gaan. Daar is 'n selfdiens-bagasie-aflaai beskikbaar by Taiwan Taoyuan Lughawe by T2 by toonbanke 16–17. === Aanboord === [[Lêer:BR_852_-_777-35E_-_EVA_AIR_-_Royal_Laurel_Class_(11975949583).jpg|alt=Airline business cabin. Rows of seats arranged between aisles.|duimnael| Die Royal Laurel Class-kajuit aan boord van een van EVA Air se Boeing 777-300ER's, gerangskik in 'n omgekeerde visgraatuitleg.]] EVA Air bied diens in drie klasse op sy langafstandvlugte: "Royal Laurel"/"Premium Laurel" (besigheid), Premium Ekonomieklas en Ekonomieklas. Alle kajuite beskik oor satellietfone, oudiovideo-op-aanvraag (AVOD)-vermaak,<ref name="vid">{{Cite web|url=http://news.cheapflights.com/airlines/2007/08/more-triple-sev.html|title=More 'Triple-Sevens' do transpacific duties – EVA Air's entry|last=Chandler|first=Jerry|date=27 August 2007|publisher=Cheapflights.com|access-date=7 September 2008}}{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[SMS]]-diens,<ref name="EVAseats">{{Cite web|url=http://www.oag.com/graphics/ETEOct05.pdf|title=Executive travel – EVA Air uncontained success for Taiwan's shipping-owned airline|date=October 2005|publisher=OAG|page=10|archive-url=https://web.archive.org/web/20061026095049/http://www.oag.com/graphics/ETEOct05.pdf|archive-date=26 October 2006|access-date=31 August 2014}}</ref> en in 'n aantal Boeing 777-kajuite, gemoedsbeligting.<ref name="vid" /> Binnelandse en kortafstand- internasionale dienste wat gevlieg word, bied ook 'n kortafstand-besigheidsklas. ==== Invlugvermaak ==== EVA Air se oudiovideo-op-aanvraag (AVOD)-vermaakstelsel, Star Gallery, is beskikbaar in alle klasse, behalwe Airbus A321 Ekonomieklas. Hierdie stelsel het 40 flieks en kort kenmerke, interaktiewe speletjies en meer as 100 musiekalbums.<ref>{{Cite web|url=http://www.shephard.co.uk/Inflight/default.aspx?Action=-1000945703&ID=1673b334-06bb-4c12-ad7d-9ce660836268|title=EVA Air to put spruced-up 747 on Taipei-London|date=6 October 2007|publisher=Shephard Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011035934/http://www.shephard.co.uk/Inflight/default.aspx?Action=-1000945703&ID=1673b334-06bb-4c12-ad7d-9ce660836268|archive-date=11 October 2007|access-date=7 September 2008}}</ref> Programme is hoofsaaklik in Mandaryns en Engels, met 'n paar keuses in Japannees, Duits en Frans. ''enVoyage'' is EVA se invlug-[[tydskrif]] en bevat artikels in Engels, Mandaryns en Japannees. EVA Air se belastingvrye inkopiebrosjure, genaamd EVA Air Sky Shop, is ingesluit by elke sitplek in gedrukte of videovorm, met verkope wat invlug plaasvind, tipies na etes. EVA Air het ook 'n voorraad [[Koerant|koerante]] en tydskrifpublikasies op internasionale vlugte.<ref name="EVAseats"/> [[Lêer:EVA_Air_Premium_Laurel_catering.jpg|duimnael|links|'n Ligte sakeklas-ete bedien op 'n [[Taoyuan Internasionale Lughawe|Taipei]] na [[Hongkong Internasionale Lughawe|Hongkong (HKG)]]-roete.]] ==== Spyseniering ==== EVA Air bied 'n verskeidenheid etes op interkontinentale roetes, afhangende van sitplekklas, bestemming en vluglengte. Westerse en [[Chinese kookkuns|Oosterse spyskaart]]keuses word gewoonlik aangebied, insluitend seisoenale spyskaartkeuses. Spesiale maaltye kan tydens bespreking in elke klas aangevra word, insluitend kinder-, geloofs-, vegetariese en ander maaltye. In Royal Laurel Class en Premium Laurel Class kan passasiers fynproewers-entreés vooraf bestel,<ref name="EVAseats"/> insluitend spesialiteite wat deur Din Tai Fung, 'n bekroonde Taiwanese restaurant, opgedis word. Royal Laurel-kajuite op die Boeing 777 beskik ook oor 'n invlug-verversingskroeg, en Europese wynkeuses word bedien.<ref>{{Cite web|url=http://www.businesstraveller.com/news/business-traveller-cellars-in-the-sky-awards-2007|title=Business Traveller Cellars in the Sky Awards|date=2 May 2008|publisher=Business Traveller|access-date=18 January 2009}}</ref> [[Lêer:EVA_Air_Infinity_Lounge_Taipei_(12790126753).jpg|duimnael|EVA Air se ''The Infinity-'' [[Lughawesitkamer|sitkamer]] by Taoyuan Internasionale Lughawe.]] === EVA AIR-sitkamers === EVA AIR bedryf [[Lughawesitkamer|lugrederysitkamers]] onder die [[Handelsmerk|handelsnaam]] '''EVA AIR-lounge''' in groot bestemmingslughawens. Passasiers wat in aanmerking kom om hierdie fasiliteite te gebruik, sluit in Royal Laurel, Premium Laurel en sakeklaspassasiers, Infinity MileageLands Diamond, Gold en Silver Card-houers, Star Alliance Gold-lede en kwalifiserende passasiers wat met lugrederye reis wat met EVA Air vir die sitkamerfasiliteite gekontrakteer het.<ref name="EVAlounge">{{Cite web|url=http://www.evaair.com/html/b2c/english/tips/Airport_service/Lounge_service/#|title=EVA Air – Lounge Service|year=2013|publisher=EVA Airways|archive-url=https://web.archive.org/web/20121017100348/http://www.evaair.com/html/b2c/english/tips/Airport_service/Lounge_service|archive-date=17 October 2012|access-date=27 November 2013}}</ref> EVA Air bedryf ook sy '''EVA AIR lounges''' in [[Suvarnabhumi Internasionale Lughawe|Bangkok]] en Kaohsiung. Dit het voorheen 'n buitestasie-sitkamer in [[San Francisco Internasionale Lughawe|San Francisco]] bedryf. EVA Air-sitkamerdienste sluit tipies verversings, sakegeriewe en televisie- en leesvermaak in. == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lugrederye]] [[Kategorie:Taiwannese maatskappye]] 62iidvaimq7s3ezf1uewvcqhaq99ndq 0 411331 2966272 2956599 2026-09-11T00:37:09Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966272 wikitext text/x-wiki {{Chemiekas2 |CASNo= 13760-83-3<ref name="SAM"/> |formule= {{ch2|ErF3}} |struktuur12=Kristallstruktur_Yttrium(III)-fluorid.png |struktuur2= |MolereMassa= 224,25 [g/mol]<ref name="SAM">{{cite web|url=https://www.samaterials.com/erbium-compound/1203-erbium-fluoride-erf3.html|publisher=Standford Advanced Materials|title=FL1203 Erbium fluoride}}</ref> |Voorkoms= pienk vastestof<ref name="SAM"/> |Kookpunt= 2200 °C<ref name="SAM"/> |Reuk= geen |Smeltpunt=1350 °C<ref name="SAM"/> |Digtheid= 7,820 [g/cm{{sup|3}}<ref name="SAM"/> |Oplosbaarheid= onoplosbaar<ref name="SAM"/> |pH= |Strukturbericht= |Selparms= |Ruimtegroep= Pnma<ref name="Valen">{{cite journal|title=Gadolinium ytterbium trifluoride, Gd0.81Yb0.19F3|authors= Valentyn Vasyliev, Encarnacion G. Villora, Masaru Nakamura, Akira Sato, Kiyoshi Shimamura|journal=Acta Cryst C.|volume=67|issue=2|year=2011|pages=i7-i9|doi=10.1107/S0108270110049851}}</ref> |Ruimtegroepnommer=62 |Flitspunt=niebrandbaar |LD50= |LC50 = |Ksp= |Warmtekapasiteit= }} '''Erbium(III)fluoried''' is 'n anorganiese chemiese verbinding van [[erbium]] met [[fluoor]]. Erbium(III)fluoried kan verkry word deur erbium met fluoor te laat reageer.<ref name="chemical reaction data">chemical reaction data: [http://www.webelements.com/erbium/chemistry.html WebElements Periodic Table of the Elements | Erbium | chemical reaction data] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240203114846/https://www.webelements.com/erbium/chemistry.html |date= 3 Februarie 2024 }}</ref> :<math> 2Er+ 4F_2 \rightarrow 2ErF_3</math> Alternatiewelik kan dit ook verkry word uit erbium(III)chloried, erbiumoksied of erbiumsulfied deur dit met [[waterstoffluoried]] te laat reageer.<ref name="J. Herzfeld, Otto Korn">{{cite book|author = J. Herzfeld, Otto Korn | title = Chemie Der Seltenen Erden | publisher = BoD – Books on Demand | ISBN = 386444397-0 | year = 2012 }}</ref><ref>{{cite book|author= |title=Semi-annual Summary Research Report in Metallurgy |publisher=Ames Laboratory |year=1957 |pages=13}} [https://books.google.com/books?id=g-DCSS5if4kC&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PA13&hl=en books.google.com sien]</ref><ref>{{cite journal|authors=I. A. Razumkova, A. N. Boiko, O. V. Andreev, S. A. Basova |title=Synthesis of &#91;(H₃O)Tm₃F₁₀&#93; · nH₂O, ErF₃, and TmF₃ powders and their physicochemical properties |journal=Russian Journal of Inorganic Chemistry |volume=62 |issue=4|year=2017 |pages=418–422 |doi=10.1134/S0036023617040155}}</ref> Erbium(III)fluoried is 'n reuklose pienk vaste stof wat in water onoplosbaar is. ==Kristalstruktuur== Dit het 'n ortorombiese kristalstruktuur met die ruimtegroep Pnma (nr. 62).<ref name="Jean de Ans, Ellen Lax" >{{cite book | authors = Jean de Ans, Ellen Lax | title = Taschenbuch für Chemiker Und Physiker: Band 3: Elemente, Anorganische … | publisher = Springer DE | ISBN = 354060035-3 | year = 1998 | pages = 444 }}</ref> <ref>{{cite book |author=A Murasik |title=Influence of crystal field splitting on magnetic properties of ErF₃ |year=2003 }}[https://inis.iaea.org/search/search.aspx?orig_q=RN:36040478 iaea.org]{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>Hierdie struktuur behoort tot die {{beta}}-{{ch2|YF3}}-tipe.<ref name="Valen"/> Bo 1117 °C of by hoë druk vind 'n verandering in die kristalstruktuur plaas.<ref>{{cite book |author=Jane E. Macintyre |title=Dictionary of Inorganic Compounds |publisher=CRC Press |year=1992 |ISBN=978-0-412-30120-9 |pages=3119 }} [https://books.google.com/books?id=9eJvoNCSCRMC&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PA3119&hl=en books.google.com sien]</ref><ref>{{cite journal |authors=Wentao Li, Xiangting Ren, Yanwei Huang, Zhenhai Yu, Zhongying Mi, Nobumichi Tamura, Xiaodong Li, Fang Peng, Lin Wang |title=Phase transformation and fluorescent enhancement of ErF₃ at high pressure |journal=Solid State Communications |volume=242|year=2016 |pages=30–35 |doi=10.1016/j.ssc.2016.05.014}}</ref> Hierdie struktuur is trigonaal en behoort tot die {{alfa}}-{{ch2|UO3}}-tipe (P{{bostreep|3}}m1) (164).<ref name="Valen"/> ==Eienskappe== Die Er3+-ioon vertoon effektiewe luminesensie in die sigbare (blou, groen, rooi) en [[infrarooi]] gebiede (rondom 1,5 μm) van die spektrum.<ref>{{cite journal |authors=O. B. Petrova, M. N. Mayakova, V. A. Smirnov, K. I. Runina, R. I. Avetisov, I. Ch. Avetissov |title=Luminescent properties of solid solutions in the PbF₂-EuF₃ and PbF₂–ErF₃ systems |journal=Journal of Luminescence |volume=238 |year=2021 |pages=118262 |doi=10.1016/j.jlumin.2021.118262}}</ref> Dit het 'n wye bandgaping (>7 eV) en 'n lang resstraalgolflengte (>20 μm). Dit is deursigtig van die diep [[ultraviolet]] tot die langgolf infrarooi. Hierdie eienskappe maak dit 'n belowende optiese materiaal. Die afsnygolflengte van erbiumfluoried-bevattende fluoriedglas in die infrarooi kan 21 μm bereik, wat beteken dat dit as 'n infrarooideurlatende materiaal gebruik kan word.<ref>{{cite journal |authors=W. T. Su, B. Li, L. Yin, L. Yang, D. Q. Liu, F. S. Zhang |title=Crystallization and surface morphology evolution of erbium fluoride films on different substrates |journal=Applied Surface Science |volume=253 |issue=14 |publisher=2007 |pages=6259–6263 |doi=10.1016/j.apsusc.2007.01.087}}</ref> ==Gebruike== Erbium(III)fluoried word as 'n dopingmateriaal (byvoorbeeld in fluoriedglase) in [[optiese vesel]]s, versterkers en lasers gebruik vanweë sy sterk [[fluoressensie]] in die infrarooi gebied.<ref>{{cite web |url=https://www.nanorh.com/product/erbium-fluoride-powder/ |title=Erbium Fluoride Powder - Nanorh |publisher=nanorh.com}}</ref><ref>{{cite journal|authors=W. T. Su, B. Li, D. Q. Liu, F. S. Zhang |title=Structure and infrared optical properties of evaporated erbium fluoride films |journal=physica status solidi (a) |volume=204 |issue=2 |year=2007 |pages=569–575 |doi=10.1002/pssa.200622291}}</ref> Dit word ook as 'n tussenproduk gebruik om erbium te produseer.<ref>{{cite book|author=David E. Newton |title=Chemical Elements: A-F |url=https://archive.org/details/chemicalelements00newt_0 |publisher=U·X·L |year=1999 |ISBN=978-0-7876-2845-1 |pages=172 }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} {{De-vertaal|pl=https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Erbium(III)-fluorid&oldid=241514907}} {{Fluoriede}} [[Kategorie:Kristalstruktuur met ruimtegroep 164]] [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] [[Kategorie:Verbindings van erbium]] h175c69fv6uqpzhmms7m4iwpkfx1la1 14 413027 2966345 2660271 2026-09-11T08:45:14Z Oesjaar 7467 Nuwe kategorie 2966345 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{Hoofartikel}} [[Kategorie:Asteraceae]] 3fv4b9sie0l9c375hjlteejfaxbrnoy 2966346 2966345 2026-09-11T08:45:48Z Oesjaar 7467 Rol weergawe [[Special:Diff/2966345|2966345]] deur [[Special:Contributions/Oesjaar|Oesjaar]] ([[User talk:Oesjaar|bespreek]]) terug. 2966346 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{Hoofartikel}} [[Kategorie:Aizoaceae]] cqud55i378i24txwyx09a6xqc3412ud 0 418667 2966351 2965626 2026-09-11T08:53:13Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966351 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Franco Colapinto | image = Conferencia de prensa Colapinto ACA octubre 2023 - BugWarp (13) (cropped).jpg | image_size = 200 | caption = Colapinto in 2023 | birth_name = Franco Alejandro Colapinto | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|2003|5|27|df=y}} | birth_place = Pilar, [[Buenos Aires]], Argentinië | nationality = {{Vlagland|ARG}} | website = {{URL|https://www.francolapinto.com}} | Old_Team(s) = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams Racing]] | 2026 Team = [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] | Car number = 43 | Races = {{f1stat|COL|entries}} ({{f1stat|COL|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{f1stat|COL|wins}}<!-- | Podiums = {{f1stat|COL|podiums}} | Points = {{f1stat|COL|careerpoints}} | Poles = {{f1stat|COL|poles}} | Fastest laps = {{f1stat|COL|fastestlaps}} --> | First race = [[2024 Italiaanse Grand Prix]] | First win = | Last win = | Last race = {{Laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 20ste (0 punte) }} '''Franco Alejandro Colapinto''' (gebore 27 Mei 2003 in Pilar) is 'n [[Argentinië|Argentynse]] motorrenjaer. In 2019 het hy die Spaanse Formule 4-kampioen geword. Vanaf 2023 tot 2024 was hy deel van die Williams Driver Academy, die oefenprogram van die [[Williams Grand Prix Engineering|Williams Formule 1-span]], maar jaag sedert Mei 2025 vir die [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault F1|Renaultfabriekspan]]. == Herkoms == Colapinto is gebore en getoë in Pilar, [[Buenos Aires]], van [[Italianers|Italiaanse]] afkoms deur sy vader, en van [[Oekraïners|Oekraïense]] afkoms deur sy moeder Andrea Trofimczuk;<ref>{{cite news|url=https://setantasports.com/uk/racing/novachok-f1-franko-colapinto-maie-ukrainske-korinnia/|title=Новачок Ф1 Франко Колапінто має українське коріння|language=uk|publisher=setantasports.com|date=11 September 2024}}</ref> hy besit dubbele burgerskap van [[Argentinië]] en [[Italië]].<ref>{{cite news|date=19 September 2024|title=La nacionalidad de Colapinto|trans-title=The nationality of Colapinto|url=https://www.lagaceta.com.ar/nota/1052154/opinion/cartas-lectores-nacionalidad-colapinto.html|publisher=La Gaceta|language=Spaans}}</ref> == Jeugloopbaan == Colapinto het op negejarige ouderdom met mededingende kartwedrenne begin en verskeie streeks- en nasionale kampioenskappe gewen. Nadat hy in 2018 na die juniorformules gegradueer het, het Colapinto sy eerste titel by die 2019 F4 Spaanse Kampioenskap met Drivex verower. Hy het toe derde geëindig in die Formule Renault Eurocup en die Toyota Racing Series in 2020. Colapinto het in 2021 na sportmotorrenne oorgeskakel en in die LMP2- klas van die FIA Wêrelduithoukampioenskap, Europese Le Mans-reeks en Asiatiese Le Mans-reeks vir die span van G-Drive deelgeneem, en derde by laasgenoemde geëindig. Hy het ook aan die Formule Regional European saam met MP deelgeneem en algeheel sesde geëindig. Colapinto het in 2022 na FIA Formule 3 gevorder, die volgende seisoen vierde geëindig met MP en na FIA se Formule 2 gegradueer. As 'n lid van die Williams Driver Academy sedert 2023, het Colapinto sy Formule Een-debuut met [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] by die [[2024 Italiaanse Grand Prix]] gemaak, waar hy [[Logan Sargeant]] vir die res van die 2024 seisoen vervang het as 'n tussentydse jaer vir die inkomende [[Carlos Sainz jr.]]. Met sy debuut het hy die eerste Argentynse jaer geword wat in Formule Een meegeding het sedert Gastón Mazzacane in 2001. Colapinto het sy eerste punte by die [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix]] verdien en hierdie prestasie in die [[2024 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State]] herhaal. Hy het by [[Alpine F1-span|Alpine]] aangesluit as 'n reserwebestuurder vir 2025 en is na ses Grands Prix bevorder deur [[Jack Doohan]] te vervang. == Formule 1-loopbaan == In Januarie 2023 het Colapinto by die Williams Bestuurdersakademie aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.williamsf1.com/posts/4a325da4-5ed8-4db6-812f-a6921f86a0bb/franco-colapinto-williams-racing-driver-academy-announcement|title=Franco Colapinto joins Williams Racing Driver Academy|date=9 January 2023|website=[[Williams Grand Prix Engineering|Williams Racing]]|access-date=10 January 2023}}</ref> Colapinto het sy eerste Formule Een-toets tydens die 2023 naseisoentoets by die [[Yas Marina-renbaan]] voltooi in die Williams FW45.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/f1s-abu-dhabi-post-season-test-who-is-driving-and-more/10552868/|title=F1's Abu Dhabi post-season test: Who is driving and more|last=Hardy|first=Ed|date=27 November 2023|website=[[Autosport]]|access-date=9 December 2024}}</ref> Hy het die twee-en-twintigste vinnigste tyd algeheel opgestel en 65 rondtes voltooi.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/ocon-tops-f1s-abu-dhabi-post-season-test-as-russell-crashes/10553145/|title=Ocon tops F1's Abu Dhabi post-season test as Russell crashes|last=Cleeren|first=Filip|date=28 November 2023|website=Motorsport.com|access-date=9 December 2024}}</ref> Colapinto het sy Formule Een-oefendebuut by die [[2024 Britse Grand Prix]] gemaak, waar hy in die eerste sessie vir [[Williams F1|Williams]] in die plek van [[Logan Sargeant]] gery het.<ref>{{Cite web|url=https://www.williamsf1.com/posts/a18c22db-1129-4c95-9349-b0eb50f3e80e/franco-colapinto-to-take-the-wheel-in-silverstone-fp1|title=Franco Colapinto to take the wheel in Silverstone FP1 session|date=1 July 2024|website=Williams Racing|access-date=1 July 2024}}</ref> Colapinto het gesê dat dit 'n "historiese oomblik" was om Argentinië by dié geleentheid te verteenwoordig.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/its-a-historic-moment-colapinto-on-his-mega-fp1-chance-at-silverstone-with.3pX4QW9X76vxWa6uvCafr4|title='It's a historic moment' – Colapinto on his 'mega' FP1 chance at Silverstone with Williams and representing Argentina|date=3 July 2024|website=Formula 1|access-date=3 July 2024}}</ref> === Williams (2024) === In die middel van die [[2024 Formule Een-seisoen|2024-seisoen]] na die [[Nederlandse Grand Prix]], het Williams aangekondig dat Colapinto as die plaasvervanger vir [[Logan Sargeant]] by die [[2024 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]] sal debuteer en gekontrakteer is om aan die oorblywende nege rondes van die seisoen deel te neem.<ref name="gert">{{Cite web|url=https://feederseries.net/2024/08/27/colapinto-to-make-f1-debut-for-williams-at-monza-replacing-sargeant/|title=Colapinto to make F1 debut for Williams at Monza, replacing Sargeant|last=McClure|first=Michael|date=27 August 2024|website=Feeder Series|access-date=27 August 2024}}</ref> <ref name="contract24">{{Cite web|url=https://www.williamsf1.com/posts/fd43d928-0914-42ff-b9ee-394342064dc4/williams-racing-team-statement?srsltid=AfmBOooSqAvclDh6ceY19B7HcYD9lWY5Aj8CNnAf6IRrI--9NvYo3m8c|title=Williams Racing announces that Franco Colapinto will race with the team for the remainder of the 2024 FIA Formula 1 World Championship season|date=27 August 2024|website=Williams Racing|access-date=27 August 2024}}</ref> Colapinto het die eerste Formule Een-bestuurder van Argentinië geword sedert Gastón Mazzacane by die [[2001 San Marino Grand Prix]].<ref name="gert" /> Met sy debuut het Colapinto agtiende gekwalifiseer en twaalfde geëindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/the-tortoise-wins-the-race-albon-reflects-on-intense-italian-gp-as-colapinto.74Jm4AHcTpOfWnvPXX2zl|title=Albon reflects on 'intense' Italian GP as he scores points|website=Formula 1|access-date=21 October 2024}}</ref> Die volgende wedren in [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]] het hy negende gekwalifiseer en agtste geëindig, en sodoende die eerste Argentyn geword wat punte in Formule Een aangeteken het sedert [[Carlos Reutemann]] by die [[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/colapinto-declares-points-finish-a-dream-come-true-as-williams-celebrate.4jVwmupqRiGAcmGplBs24O|title=Colapinto declares points finish 'a dream come true' as Williams celebrate double success in Baku|date=15 September 2024|website=Formula 1|archive-url=https://web.archive.org/web/20240915233135/https://www.formula1.com/en/latest/article/colapinto-declares-points-finish-a-dream-come-true-as-williams-celebrate.4jVwmupqRiGAcmGplBs24O|archive-date=15 September 2024|access-date=16 September 2024}}</ref> By die [[2024 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] het hy elfde geëindig en lof ontvang van [[Red Bull Racing|Red Bull]] se [[Sergio Pérez]] vir sy verdedigende bestuur.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-dominates-singapore-gp-to-cut-verstappens-title-lead-again.MZ20MuNu3E9hLQmNEg2Tc|title=Norris dominates Singapore GP to cut Verstappen's title lead again|date=22 September 2024|website=Formula 1|access-date=22 September 2024|quote=Elsewhere, Perez took to the radio to describe Colapinto’s efforts as "very good", with the Argentinian proving "difficult to pass".}}</ref> Colapinto het tiende geëindig by die [[2024 Verenigde State Grand Prix]] en nog 'n punt aangeteken.<ref>{{Cite web|url=https://www.williamsf1.com/posts/bf9e522e-beed-48b0-8530-c56e40b02e91/report-a-point-claimed-in-austin|title=REPORT: A point claimed in Austin!|website=Williams Racing|access-date=21 October 2024}}</ref> In [[2024 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad]] het hy sestiende gekwalifiseer en tot twaalfde in die wedren gevorder.<ref>{{Cite web|url=https://www.williamsf1.com/posts/91f6ced2-488b-4d37-a10a-6c96c4dba3d0/report-no-points-from-our-mexico-city-sunday?srsltid=AfmBOorN_dkTQmzPDwq7OSVNZCC4N-XRM3pHpoYyJeTaxIoGsvD8X4uB|title=Only one Williams Racing car crossed the line in the 2024 Mexico City GP|date=27 October 2024|website=Williams Racing|access-date=2 December 2024}}</ref> Na die wedren het die [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] Colapinto 'n tydstraf van 10 sekondes opgelê – wat nie sy posisie beïnvloed het nie – vir 'n botsing met [[Liam Lawson]], asook twee strafpunte op sy FIA Superlisensie vir 12 maande.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/colapinto-questions-consequence-based-penalty-for-lawson-clash/10667982/|title=Colapinto questions consequence-based penalty for Lawson clash|last=Hall|first=Sam|date=29 October 2024|website=[[Autosport]]|access-date=2 December 2024}}</ref> By die [[2024 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] het Colapinto twaalfde in die naelren geëindig nadat hy veertiende weggespring het.<ref>{{Cite web|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20São%20Paulo%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Sprint%20Classification.pdf|title=2024 São Paulo Grand Prix – Doc 45 – Final Sprint Classification|date=2 November 2024|website=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|access-date=2 November 2024}}</ref> Colapinto het uit die eerste kwalifiseringsessie geval – wat deur die FIA tot Sondag uitgestel is weens stortreën – en het agtiende vir die Grand Prix gekwalifiseer,<ref name="SP24">{{Cite news |url=https://news.sky.com/story/chaos-and-crashes-at-wet-f1-brazilian-grand-prix-as-delayed-qualifying-ends-with-lando-norris-on-pole-13247476 |website=Sky News |date=3 November 2024 |access-date=2 December 2024 |title=Chaos and crashes at wet F1 Brazilian Grand Prix – as Max Verstappen claims victory from 17th}}</ref> deur sestiende weg te spring na roosterstraf vir [[Max Verstappen]] en [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20São%20Paulo%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf|title=2024 São Paulo Grand Prix – Doc 63 – Final Starting Grid|date=3 November 2024|website=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|access-date=3 November 2024}}</ref> In die reën-geteisterde wedren het Colapinto in rondte 31 onder veiligheidsmotortoestande gebots, wat 'n rooi vlag veroorsaak het <ref name="SP24" /> In kwalifisering vir die [[2024 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas Grand Prix]] het Colapinto 'n 50 ''[[Gravitasie|g]]''-botsing teen die versperring gemaak,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/colapinto-declared-fit-to-race-in-las-vegas-grand-prix-after-50g-qualifying.bckip5T9rs7wZXNUjmvoz|title=Franco Colapinto declared fit to race in Las Vegas Grand Prix after 50G qualifying crash {{!}} Formula 1®|website=Formula 1|access-date=24 November 2024}}</ref> wat hom gedwing het om die wedren vanaf die kuipebaan te begin;<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/racing/f1/story/_/id/42569902/las-vegas-gp-franco-colapinto-cleared-race-qualifying-crash|title=Colapinto cleared to race in Vegas after quali crash|last=Edmondson|first=Laurence|date=24 November 2024|website=[[ESPN]]|access-date=24 November 2024}}</ref> hy het veertiende geëindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.williamsf1.com/posts/f76777da-bd5d-4f20-bdcc-31fb77327333/report-a-tough-evening-under-the-las-vegas-lights|title=REPORT: A tough evening under the Las Vegas lights|website=Williams Racing|access-date=24 November 2024}}</ref> As gevolg van sy verskeie ongelukke, was Colapinto gedwing om verouderde motoronderdele tydens die [[2024 Katarse Grand Prix|Katarse Grand Prix]] te gebruik.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsportweek.com/2024/11/29/franco-colapinto-reveals-williams-parts-situation-after-las-vegas-f1-crash/|title=Franco Colapinto reveals Williams parts situation after Las Vegas F1 crash|last=Powling|first=Taylor|date=29 November 2024|website=Motorsport Week|access-date=1 December 2024}}</ref> Nadat hy agtiende in die naelren geëindig het, het hy negentiende vir die hoofwedren gekwalifiseer voordat hy uitgeval het na 'n botsing in die eerste rondte met [[Nico Hülkenberg]] en [[Esteban Ocon]].<ref>{{Cite web|url=https://buenosairesherald.com/sports/franco-colapinto/trouble-in-qatar-colapintos-grand-prix-weekend-ends-in-a-blink|title=Trouble in Qatar: Colapinto's Grand Prix weekend ends in a blink|last=Nuñez|first=Fernando Romero|date=1 December 2024|website=Buenos Aires Herald|access-date=1 December 2024}}</ref> Colapinto het negentiende gekwalifiseer vir die seisoen-afsluitende [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]], voor debutant [[Jack Doohan]],<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-clinches-pole-position-for-abu-dhabu-gp-ahead-of-piastri-as-mclaren.7KEE85AuggglAopzsSmBX3|title=Norris clinches pole position for Abu Dhabi GP ahead of Piastri as McLaren lock out front row|date=7 December 2024|website=Formula 1|access-date=9 December 2024}}</ref> en laaste weggespring na 'n ratkasstraf.<ref name="AD24">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-sails-to-victory-ahead-of-sainz-and-leclerc-in-abu-dhabi-as-mclaren.52fogZq77Kgmdt75WN8kGM|title=Norris sails to victory ahead of Sainz and Leclerc in Abu Dhabi as McLaren seal constructors' championship|date=8 December 2024|website=Formula 1|access-date=9 December 2024}}</ref> Hy het 'n pap band in die derde rondte opgedoen na 'n botsing met [[Oscar Piastri]], en uiteindelik in rondte 26 weens 'n verkoelingsprobleem onttrek.<ref name="AD24" /> Hy het die seisoen negentiende op die punteleer afgesluit, nadat hy vyf kampioenskapspunte oor nege Grands Prix behaal het.<ref>{{Cite web|url=https://www.planetf1.com/news/f1-results-2024-abu-dhabi-grand-prix-race-standings|title=2024 Abu Dhabi Grand Prix – F1 race results and final standings for F1 2024 season|last=Valantine|first=Henry|date=8 December 2024|website=PlanetF1.com|access-date=9 December 2024}}</ref> === Alpine (2025–hede) === In [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] het Colapinto by [[Alpine F1-span|Alpine]] aangesluit as 'n toets- en reserwebestuurder op 'n meerjarige kontrak.<ref name="agreement">{{Cite web|url=https://media.alpinecars.com/bwt-alpine-formula-one-team-enters-into-agreement-with-williams-racing-to-secure-services-of-franco-colapinto-on-multi-year-deal/?lang=eng|title=BWT Alpine Formula One Team enters into agreement with Williams Racing to secure services of Franco Colapinto on multi-year deal|date=9 January 2025|website=Newsroom Alpine|language=en-EN|access-date=2025-01-09}}</ref> Te midde van gerugte dat hy die voltydse bestuurder [[Jack Doohan]] gedurende die seisoen kon vervang, het spanbestuurder Flavio Briatore gewaarborg dat Alpine die seisoen met Doohan sou begin, en bygevoeg dat "ons daarna sal sien".<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.com/briatore-delivers-damning-alpine-driver-change-warning|title=Briatore delivers damning Alpine driver change warning|date=4 January 2025|access-date=10 January 2025}}</ref> Na afloop van die [[2025 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] is bevestig dat Doohan, wat tot reserwebestuurder afgegradeer is, sy Alpine-sitplek aan Colapinto op 'n "roterende-basis" sal afstaan, met laasgenoemde wat geskeduleer is om by die daaropvolgende [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]] te debuteer en vir vyf wedrenne vir Alpine te jaag.<ref name="contract">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-colapinto-to-replace-doohan-for-next-five-rounds-as-team-opt.4lH96VnGHyC45S3yjeJOMK|title=Alpine confirm Colapinto to replace Doohan for next five rounds as team opt to 'rotate' seat|date=7 May 2025|website=Formula One}}</ref> == Volledige loopbaanuitslae == === F4 Spaanse Kampioenskap-uitslae === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" !Jaar !Span !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !DC !Punte |- |2018 !Drivex School |ARA<br/>1 |ARA<br/>2 |ARA<br/>3 |CRT<br/>1 |CRT<br/>2 |CRT<br/>3 |ALG<br/>1 |ALG<br/>2 |ALG<br/>3 |[[Barcelona-Catalunya-renbaan|CAT<br />1]] |[[Barcelona-Catalunya-renbaan|CAT<br />2]] |[[Jerez-renbaan|JER<br />1]] |[[Jerez-renbaan|JER<br />2]] |[[Jerez-renbaan|JER<br />3]] | style="background:#DFFFDF;" |NAV<br />1<br />{{Small|5}} | style="background:#DFFFDF;" |NAV<br />2<br />{{Small|5}} | style="background:#DFDFDF;" |NAV<br />3<br />{{Small|2}} | style="background:#FFFFBF;" |NAV<br />4<br />{{Small|1}} | colspan="3" | !9de !49 |- |2019 ! Drivex School | style="background:#FFFFBF;" |'''''NAV<br />1'''''<br />{{Small|1}} | style="background:#FFDF9F;" |'''NAV<br />2'''<br />{{Small|3}} | style="background:#DFFFDF;" |'''NAV<br />3'''<br />{{Small|6}} | style="background:#DFFFDF;" |[[Paul Ricard-renbaan|LEC<br />1]]<br />{{Small|4}} | style="background:#DFFFDF;" |[[Paul Ricard-renbaan|LEC<br />2]]<br />{{Small|7}} | style="background:#DFFFDF;" |''[[Paul Ricard-renbaan|LEC<br />3]]''<br />{{Small|4}} | style="background:#FFFFBF;" |ARA<br />1<br />{{Small|1}} | style="background:#CFCFFF;" |ARA<br />2<br />{{Small|14}} | style="background:#CFCFFF;" |''ARA<br />3''<br />{{Small|11}} | style="background:#FFFFBF;" |'''''CRT<br />1'''''<br />{{Small|1}} | style="background:#FFFFBF;" |''CRT<br />2''<br />{{Small|1}} | style="background:#FFFFBF;" |''CRT<br />3''<br />{{Small|1}} | style="background:#DFFFDF;" |[[Jerez-renbaan|JER<br />1]]<br />{{Small|4}} | style="background:#FFDF9F;" |[[Jerez-renbaan|JER<br />2]]<br />{{Small|3}} | style="background:#FFFFBF;" |'''''[[Jerez-renbaan|JER<br />3]]'''''<br />{{Small|1}} | style="background:#FFFFBF;" |'''''ALG<br />1'''''<br />{{Small|1}} | style="background:#FFFFBF;" |'''ALG<br />2'''<br />{{Small|1}} | style="background:#DFFFDF;" |'''''ALG<br />3'''''<br />{{Small|4}} | style="background:#FFFFBF;" |'''[[Barcelona-Catalunya-renbaan|CAT<br />1]]'''<br />{{Small|1}} | style="background:#FFFFBF;" |'''[[Barcelona-Catalunya-renbaan|CAT<br />2]]'''<br />{{Small|1}} | style="background:#FFFFBF;" |''[[Barcelona-Catalunya-renbaan|CAT<br />3]]''<br />{{Small|1}} ! style="background:#FFFFBF;" |1ste ! style="background:#FFFFBF;" |325 |} === Europese Le Mans-reeksuitslae === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" !Jaar ! Deelnemer ! Klas ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! Rang ! Punte |- | 2021 ! nowrap="" | G-Drive Racing ! LMP2 ! nowrap="" | Aurus 01 ! nowrap="" | GibsonGK428 4.2 L V8 | style="background:#DFFFDF;" | [[Barcelona-Catalunya-renbaan|CAT]]<br />{{Small|4}} | style="background:#DFDFDF;" | [[Red Bull Ring|RBR]]<br />{{Small|2}} | style="background:#FFFFBF;" | [[Paul Ricard-renbaan|LEC]]<br />{{Small|1}} | style="background:#DFFFDF;" | '''''[[Autodromo Nazionale di Monza|MNZ]]'''''<br />{{Small|8}} | style="background:#CFCFFF;" | [[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA]]<br />{{Small|NC}} | style="background:#DFFFDF;" | ALG<br />{{Small|5}} ! 4de ! 74 |} === 24 Uur van Le Mans resultate === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !Jaar ! Span ! Mede-bestuurders ! Motor ! Klas ! Rondtes ! Pos. ! Klas<br/>pos. |- ! 2021 | align="left" |[[Beeld:Russian Automobile Federation flag.svg|30px]] G-Drive Racing | align="left" |[[Beeld:Russian Automobile Federation flag.svg|30px]] Roman Rusinov<br/>{{Vlagikoon|NED}} [[Nyck de Vries]] | align="left" |Aurus 01 - Gibson | LMP2 | 358 | 12de | 7de |} === FIA Formule 3 Kampioenskap-uitslae === (Wedrenne in '''vetdruk''' dui voorste wegspringplek aan; wedrenne in ''kursief'' dui vinnigste rondte aan) {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" !Jaar !Inskrywer !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !DC !Punte |- |2022 ! Van Amersfoort Racing | style="background:#CFCFFF;" |[[Bahrein Internasionale Renbaan|BHR]]<br />SPR<br />{{Small|25}} | style="background:#DFFFDF;" |'''[[Bahrein Internasionale Renbaan|BHR]]<br />FEA'''<br />{{Small|5}} | style="background:#FFFFBF;" |[[Enzo en Dino Ferrari-renbaan|IMO]]<br />SPR<br />{{Small|1}} | style="background:#CFCFFF;" |[[Enzo en Dino Ferrari-renbaan|IMO]]<br />FEA<br />{{Small|22}} | style="background:#EFCFFF;" |[[Barcelona-Catalunya-renbaan|CAT]]<br />SPR<br />{{Small|Ret}} | style="background:#DFFFDF;" |[[Barcelona-Catalunya-renbaan|CAT]]<br />FEA<br />{{Small|8}} | style="background:#CFCFFF;" |[[Silverstone-renbaan|SIL]]<br />SPR<br />{{Small|13}} | style="background:#EFCFFF;" |[[Silverstone-renbaan|SIL]]<br />FEA<br />{{Small|Ret}} | style="background:#FFDF9F;" |[[Red Bull Ring|RBR]]<br />SPR<br />{{Small|3}} | style="background:#DFFFDF;" |[[Red Bull Ring|RBR]]<br />FEA<br />{{Small|6}} | style="background:#DFDFDF;" |[[Hungaroring|HON]]<br />SPR<br />{{Small|2}} | style="background:#CFCFFF;" |[[Hungaroring|HON]]<br />FEA<br />{{Small|15}} | style="background:#CFCFFF;" |[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA]]<br />SPR<br />{{Small|15}} | style="background:#CFCFFF;" |[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA]]<br />FEA<br />{{Small|12}} | style="background:#CFCFFF;" |[[Zandvoort-renbaan|ZAN]]<br />SPR<br />{{Small|13}} | style="background:#FFDF9F;" |[[Zandvoort-renbaan|ZAN]]<br />FEA<br />{{Small|3}} | style="background:#FFFFBF;" |[[Autodromo Nazionale di Monza|MNZ]]<br />SPR<br />{{Small|1}} | style="background:#CFCFFF;" |[[Autodromo Nazionale di Monza|MNZ]]<br />FEA<br />{{Small|15}} !9de !76 |- |2023 ! nowrap="" |MP Motorsport | style="background:#DFDFDF;" |[[Bahrein Internasionale Renbaan|BHR]]<br />SPR<br />{{Small|2}} | style="background:#DFFFDF;" |[[Bahrein Internasionale Renbaan|BHR]]<br />FEA<br />{{Small|10}} | style="background:#000000; color:white;" |[[Melbourne Grand Prix Renbaan|<span style="color:white;">MEL]]</span><br/>SPR<br />{{Small|DSQ}} | style="background:#EFCFFF;" |[[Melbourne Grand Prix Renbaan|MEL]]<br />FEA<br />{{Small|Ret}} | style="background:#DFFFDF;" |[[Monaco-renbaan|MON]]<br />SPR<br />{{Small|4}} | style="background:#DFFFDF;" |[[Monaco-renbaan|MON]]<br />FEA<br />{{Small|6}} | style="background:#DFFFDF;" |[[Barcelona-Catalunya-renbaan|CAT]]<br />SPR<br />{{Small|6}} | style="background:#DFDFDF;" |[[Barcelona-Catalunya-renbaan|CAT]]<br />FEA<br />{{Small|2}} | style="background:#CFCFFF;" |[[Red Bull Ring|RBR]]<br />SPR<br />{{Small|13}} | style="background:#DFFFDF;" |[[Red Bull Ring|RBR]]<br />FEA<br />{{Small|4}} | style="background:#FFFFBF;" |[[Silverstone-renbaan|SIL]]<br />SPR<br />{{Small|1}} | style="background:#DFFFDF;" |[[Silverstone-renbaan|SIL]]<br />FEA<br />{{Small|8}} | style="background:#DFFFDF;" |[[Hungaroring|HON]]<br />SPR<br />{{Small|7}} | style="background:#FFDF9F;" |[[Hungaroring|HON]]<br />FEA<br />{{Small|3}} | style="background:#DFFFDF;" |[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA]]<br />SPR<br />{{Small|5}} | style="background:#DFFFDF;" |[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA]]<br />FEA<br />{{Small|10}} | style="background:#FFFFBF;" |[[Autodromo Nazionale di Monza|MNZ]]<br />SPR<br />{{Small|1}} | style="background:#EFCFFF;" |[[Autodromo Nazionale di Monza|MNZ]]<br />FEA<br />{{Small|Ret}} !4de !110 |} === FIA Formule 2 Kampioenskap van 2024 === {| class="wikitable" style="font-size: 90%; font-size:85%; text-align:center; float:left; margin-right:5px;" |- !Seisoen !Span !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !25 !26 !27 !28 !Plek !Punte |- | rowspan="2"| FIA Formule-2 van 2024 ! rowspan="2"| MP Motorsport | style="width:5em" colspan="2" | {{vlagland|BHR}} | style="width:5em" colspan="2" | {{vlagland|Saoedi-Arabië}} | style="width:5em" colspan="2" | {{vlagland|Australië}} | style="width:5em" colspan="2" | {{vlagland|ITA}} | style="width:5em" colspan="2" | {{vlagland|Monaco}} | style="width:5em" colspan="2" | {{vlagland|Spanje}} | style="width:5em" colspan="2" | {{vlagland|AUT}} | style="width:5em" colspan="2" | {{vlagland|GBR}} | style="width:5em" colspan="2" | {{vlagland|HUN}} | style="width:5em" colspan="2" | {{BEL}} | style="width:5em" colspan="2" | {{ITA}} | style="width:5em" colspan="2" | {{AZE}} | style="width:5em" colspan="2" | {{vlagland|QAT}} | style="width:5em" colspan="2" | {{vlagland|UAE}} ! rowspan="2"| 6de ! rowspan="2"| 96 |- | style="background:#CFCFFF;"| 18 | style="background:#DFFFDF;"| 6 | style="background:#CFCFFF;"| 11 | style="background:#EFCFFF;"| DNF | style="background:#DFFFDF;"| 4 | style="background-color:#000000;color:white" | DSQ | style="background:#FFFFBF;"| 1 | style="background:#DFFFDF;"| 5 | style="background:#DFFFDF;"| 5 | style="background:#CFCFFF;"| 13 | style="background:#CFCFFF;"| 18 | style="background:#DFDFDF;"| 2 | style="background:#CFCFFF;"| 18 | style="background:#DFDFDF;"| 2 | style="background:#DFFFDF;"| 5 | style="background:#DFFFDF;"| 4 | style="background:#DFFFDF;"| 5 | style="background:#DFFFDF;"| 13 | style="background:#CFCFFF;"| 8 | style="background:#EFCFFF;"| DNF | | | | | | | | |- |} {{clear}} === Formule 1-uitslae === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | [[WilliamsF1|Williams Racing]] | Williams FW46 | [[Mercedes-AMG]] F1 M15 E <br/>Performance [[V6-enjin|V6]] |bgcolor=| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>{{0}} |bgcolor=f0f8ff| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>Toets</small> |bgcolor=| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=cfcfff| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>12 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>12 |bgcolor=efcfff| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>14 |bgcolor=efcfff| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efefef|'''19''' |bgcolor=efefef|'''5''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] |[[Alpine F1-span|Alpine]] |Alpine A525 |[[Renault F1|Renault]] E-Tech RE25 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] |bgcolor=| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{0}}<!-- geen inskrywing --> |bgcolor=| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>{{0}}<!-- geen inskrywing --> |bgcolor=| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{0}}<!-- geen inskrywing --> |bgcolor=| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{0}}<!-- geen inskrywing --> |bgcolor=| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>{{0}}<!-- geen inskrywing --> |bgcolor=| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>{{0}}<!-- geen inskrywing --> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>15 |bgcolor=ffffff| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>19 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>19 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>20 |bgcolor=efefef|'''20''' |bgcolor=efefef|'''0''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* |[[Alpine F1-span|Alpine]] |Alpine A526 |[[Mercedes-AMG]] M17 E Performance [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=cfcfff| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>14 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>16 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>6 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>14 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>14 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>9 |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|COL|seasonposition}}'''* |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|COL|seasonpoints}}'''* |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" |} * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. <!--* {{smallsup|†}} Kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die renafstand afgelê het. --> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{DEFAULTSORT:Colapinto, Franco}} [[Kategorie:Argentynse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 2003]] [[Kategorie:Lewende mense]] e06v0hl62ud3k57i67v8etzleiw5t7i 0 419259 2966254 2699589 2026-09-10T19:28:13Z Sobaka 328 skakel 2966254 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Global Digital Compact header EN.png|duimnael]] Die '''Globale Digitale Ooreenkoms''' {Engels: '''Global Digital Compact'''} is 'n inisiatief wat in die [[Verenigde Nasies]] se sekretaris-generaal [[António Guterres]] se [[Verenigde Nasies se Gemeenskaplike Agenda|Gemeenskaplike Agenda]] voorgestel word. Die doel van hierdie ooreenkoms is om te verseker dat digitale tegnologieë verantwoordelik en tot voordeel van almal gebruik word, terwyl die [[digitale kloof]] aangespreek word en 'n veilige en inklusiewe digitale omgewing bevorder word.<ref name=":0">{{Cite web |title=Global Digital Compact: Office of the Secretary-General's Envoy on Technology |url=https://www.un.org/techenvoy/global-digital-compact |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426123847/https://www.un.org/techenvoy/global-digital-compact |archive-date=2023-04-26 |access-date=2023-05-13 |website=www.un.org}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Global Digital Compact in 2023 {{!}} DW Observatory |url=https://dig.watch/processes/global-digital-compact |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20230327115131/https://dig.watch/processes/global-digital-compact |archive-date=2023-03-27 |access-date=2023-05-13 |language=en-US}}</ref> Die Global Digital Compact is deel van die Pakt vir die Toekoms, wat in September 2024 op die VN-beraad van die Toekoms bespreek en aanvaar is.<ref>{{Cite web |last=United Nations |first= |date=2024 |title=Summit of the Future |url=https://www.un.org/en/summit-of-the-future |access-date=2024-08-02 |website=United Nations |language=en}}</ref> ==Agtergrond en Proses== Na konsultasies met meer as 1 miljoen stemme van regoor die wêreld, het die VN-lidlande 'n verklaring aangeneem wat die belangrikheid van die verbetering van digitale samewerking beklemtoon. In reaksie hierop stel die Sekretaris-Generaal se verslag, "Ons Gemeenskaplike Agenda," 'n Beraad van die Toekoms voor, met 'n tegnologiebaan wat lei tot die Globale Digitale Ooreenkoms.<ref name=":0" /> Op 17 Januarie 2023 het die President van die VN se Algemene Vergadering [[Rwanda]] en [[Swede]] as mede-fasiliteerders aangestel om die interregeringsproses oor die Globale Digitale Ooreenkoms te lei. 'n Padkaart vir die proses is op 16 Januarie 2023 gepubliseer. As deel van die konsultasieproses, nooi die Verenigde Nasies insette van individue, groepe, verenigings, organisasies en entiteite uit om die Globale Digitale Ooreenkoms te help vorm. Die insette wat verskaf word, sal beraadslagings oor die Globale Digitale Ooreenkoms, wat in 2024 sal plaasvind as deel van die Beraad van die Toekoms, inlig. ==Sleutel Aspekte== Die Globale Digitale Ooreenkoms het ten doel om regerings, privaatsektor-entiteite, burgerlike samelewingsorganisasies en ander belanghebbendes bymekaar te bring om saam te werk aan 'n stel gedeelde beginsels en verpligtinge. Sommige sleutelaspekte van die Globale Digitale Ooreenkoms sluit in:<ref>{{Cite web |title=The Global Digital Compact: a bold step towards digital transformation {{!}} EEAS |url=https://www.eeas.europa.eu/delegations/un-new-york/global-digital-compact-bold-step-towards-digital-transformation_en?s=63 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329003842/https://www.eeas.europa.eu/delegations/un-new-york/global-digital-compact-bold-step-towards-digital-transformation_en?s=63 |archive-date=2023-03-29 |access-date=2023-05-13 |website=www.eeas.europa.eu}}</ref><ref>{{Cite web |title=Global Digital Compact: joint submission on targeted surveillance |url=https://www.amnesty.org/en/documents/ior10/6726/2023/en/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230505095755/https://www.amnesty.org/en/documents/ior10/6726/2023/en/ |archive-date=2023-05-05 |access-date=2023-05-13 |website=Amnesty International |language=en}}</ref> *Konnektiwiteit: Verseker dat alle mense, insluitend skole, toegang het tot die [[internet]] en digitale hulpmiddels vir konnektiwiteit en sosio-ekonomiese welvaart. *Internetfragmentasie: Voorkoming van die verdeling en fragmentering van die internet om 'n verenigde globale digitale ruimte te handhaaf. *Databeskerming: Verskaf individue opsies vir hoe hul data gebruik word en om te verseker dat hul [[privaatheid]] gerespekteer word. *[[Menseregte]] aanlyn: Toepassing van menseregtebeginsels in die digitale sfeer, insluitend vryheid van uitdrukking, privaatheid en beskerming teen diskriminasie en misleidende inhoud. *Regulasie van [[Kunsmatige intelligensie|Kunsmatige Intelligensie]]: Bevordering van die etiese ontwikkeling en gebruik van kunsmatige intelligensie in ooreenstemming met gedeelde globale waardes. *''Digital Commons'': Erkenning van digitale tegnologie as 'n wêreldwye openbare goed en moedig die ontwikkeling en gebruik daarvan aan tot voordeel van almal. ==Verwantskap met ander inisiatiewe== Die Globale Digitale Ooreenkoms hou verband met verskeie ander internasionale pogings, soos die [[Volhoubare Ontwikkelingsdoelwitte]] (VOD's), die VN se Sekretaris-Generaal se Padkaart oor Digitale Samewerking, en die Partner2Connect Digital Coalition.<ref name=":0" /> ==Eksterne skakels== * [https://www.un.org/techenvoy/sites/www.un.org.techenvoy/files/PGA-CoFacilitators-letters_GDC-roadmap.pdf UNGA President letter: designation of co-facilitators] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226182413/https://www.un.org/techenvoy/sites/www.un.org.techenvoy/files/PGA-CoFacilitators-letters_GDC-roadmap.pdf |date=26 Februarie 2023 }} * [https://www.un.org/techenvoy/sites/www.un.org.techenvoy/files/Global-Digital-Compact_background-note.pdf Background Note] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230424043308/https://www.un.org/techenvoy/sites/www.un.org.techenvoy/files/Global-Digital-Compact_background-note.pdf |date=24 April 2023 }} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Verenigde Nasies]] hhohibga61r8d5m5239vh0942wjsjk9 0 421569 2966367 2965483 2026-09-11T09:04:41Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966367 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Andrea Kimi Antonelli | image = Kimi Antonelli at the 2025 US Grand Prix in Austin, TX (cropped).jpg | caption = Antonelli in 2025 | birth_date = {{Birth date and age|2006|8|25|df=y}} | birth_place = [[Bologna]], [[Emilia-Romagna]], Italië | nationality = {{vlagikoon|ITA}} [[Italië|Italianer]] | signature = [[Lêer:Andrea Kimi Antonelli Signature.png|120px]] | 2026 Team = [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]<ref name="signing"/> | Car number = 12 | Races = {{F1stat|ANT|entries}} ({{F1stat|ANT|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{F1stat|ANT|wins}} | Podiums = {{F1stat|ANT|podiums}} | Points = {{F1stat|ANT|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|ANT|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|ANT|fastestlaps}} | First race = [[2025 Australiese Grand Prix]] | First win = [[2026 Chinese Grand Prix]] | Last win = [[2026 Italiaanse Grand Prix]] | Last race = {{laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 7de (150 punte) }} [[Lêer:F4 Germany 2022 Spa Podium Race 1 (1) (cropped).jpg|duimnael|Antonelli lig sy trofee omhoog na hy die 2022 ADAC F4-kampioenskap by Spa-Francorchamps gewen het]] '''Andrea Kimi Antonelli''' (gebore 25 Augustus 2006) is 'n jong Italiaanse renjaer wat sedert 2025 vir die [[Mercedes AMG Petronas F1-span]] aan [[Formule Een]]renne deelneem.<ref name="signing"/> Hy het tot einde-2024 vir Prema aan die FIA Formule 2-kampioenskap deelgeneem. Antonelli is gebore en getoë in [[Bologna]], as die seun van die renjaer Marco Antonelli. Na 'n suksesvolle kartingloopbaan, met opeenvolgende oorwinnings by die direk-aangedrewe Karting Europese Kampioenskap in 2020 en 2021 opgelewer het,<ref>{{Cite web|url=https://tkart.it/en/news/events/fia-karting-world-championship-kz-kristianstad-final-a-tony-kart-one-two-milell-is-world-champion|title=FIA Karting World Championship KZ, Kristianstad: Final - A Tony Kart one-two: Milell is world champion|date=5 September 2021|website=TKART - News, tips, tech about karting|language=en|access-date=23 November 2024}}</ref> het Antonelli dadelik na die junior formules gevorder. Hy het sy eerste titel by die 2022 Italiaanse F4-kampioenskap met Prema gewen, en het daarna die ADAC F4-kampioenskap in 2022 en die Formule Streeks-Europese Kampioenskap in 2023 met Prema gewen, sowel as die Formule Streeks Midde-Ooste-kampioenskap in 2023 met Mumbai Falcons. Hy het ook 'n goue medalje by die 2022 FIA Motorsportspele gewen, waar hy Italië verteenwoordig het. Antonelli het in 2024 tot Formule 2 gevorder en twee wedrenne in sy nuwelingseisoen gewen.<ref name="HungaryF2Win">{{Cite web|url=https://www.fiaformula2.com/Latest/IIwHDVzQIffSn0iruCRER/feature-race-antonelli-charges-through-to-take-second-victory-of-the-season|title=FEATURE RACE: Antonelli charges through to take second victory of the season in Budapest|date=21 July 2024|website=FIA_F2® - The Official F2® Website|language=en|access-date=8 August 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.racefans.net/2024/07/06/antonellis-lack-of-f2-results-not-a-concern-for-mercedes/|title=Antonelli's lack of F2 results not a concern for Mercedes|last=Collantine|first=Keith|date=6 July 2024|website=RaceFans|language=en|access-date=23 November 2024}}</ref> Antonelli het as 'n lid van die Mercedes Junior-span sedert 2018, sy vrye oefenbuiging in Formule Een by die [[2024 Italiaanse Grand Prix]] gemaak. Hy jaag in 2025 vir [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes-AMG]] op 'n eenjaarkontrak,<ref>{{Cite web|url=https://www.grandprix.com/news/wolff-admits-antonelli-russell-only-guaranteed-2025-seats.html|title=Wolff admits Antonelli, Russell, only guaranteed 2025 seats|website=www.grandprix.com|access-date=23 November 2024|language=en}}</ref> en vervang [[Lewis Hamilton]] as spanlid van [[George Russell]].<ref name="signing">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-kimi-antonelli-confirmed-as-lewis-hamiltons-replacement-with.2TeU01Qm9BjQUlBjl9jBTm|title=Antonelli confirmed as Hamilton’s replacement with Mercedes looking ahead to ‘next chapter’|date=31 August 2024|website=Formula 1|access-date=31 August 2024|language=en}}</ref> == Vroeë lewe == Andrea Kimi Antonelli is op 25 Augustus 2006 in [[Bologna]], [[Emilia-Romagna]], Italië gebore.<ref>{{Cite web|url=https://www.mercedesamgf1.com/drivers/junior-driver/andrea-kimi-antonelli|title=Andrea Kimi Antonelli - Junior Driver|website=Mercedes-AMG Petronas F1 Team|access-date=2024-02-02|language=en|archive-date=2024-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240429180737/https://www.mercedesamgf1.com/drivers/junior-driver/andrea-kimi-antonelli|url-status=dead}}</ref> Sy vader Marco is 'n voormalige renjaer, en ook die eienaar van die AKM Motorsportspan wat in die Italiaanse F4-kampioenskap meeding.<ref>{{Cite web|url=https://www.kartxpress.com/ReadMore/team-akm-motorsport-by-antonelli-is-born-partnership-with-kart-republic-of-dino-chiesa|title=Team AKM Motorsport by Antonelli is born: partnership with Kart Republic of Dino Chiesa|website=KartXpress|language=en|access-date=2022-05-06}}</ref> Antonelli kry sy middelnaam van [[Kimi Räikkönen]], die 2007 Formule Een Wêreldkampioen, wat deur 'n familievriend aan sy pa gegee is, wat wou hê dat sy seun 'n vreemde naam na 'Andrea' moes hê.<ref>{{Cite web|url=https://www.autobild.de/artikel/kimi-antonelli-laesst-italiener-traeumen-25055827.html|title=Kimi Antonelli lässt Tifosi träumen: Hoffen auf den neuen Kimi - AUTO BILD|website=autobild.de|language=de|access-date=2024-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.speedweek.com/formel1/news/217164/Kimi-Antonelli-(Italien)-Lieber-Mercedes-als-Ferrari.html?lang=en|title=Kimi Antonelli (Italy): Better Mercedes than Ferrari|website=www.speedweek.com|access-date=2024-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://it.motorsport.com/formula4/news/f4-antonelli-credo-in-mercedes-con-loro-arrivero-in-vetta/10386719/|title=F4 {{!}} Antonelli: "Credo in Mercedes, con Loro Arriverò in Vetta"|last=Di Marco|first=Marco|date=20 October 2022|website=Motorsport|language=it|access-date=8 July 2024}}</ref> Op 'n jong ouderdom het Antonelli ITCS Gaetano Salvemini in Casalecchio di Reno bygewoon en geleer om vlot Engels te praat tydens sy reise na wedrenne. == Formule 1-loopbaan == In April 2019 het [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] aangekondig dat Antonelli by hul Juniorspan aangesluit het. Op 17–18 April 2024 het Antonelli sy eerste tweedaagse toets met die span afgelê, waar hy die W12 by die [[Red Bull Ring]] bestuur het; hy het verdere privaattoetse in die W13 by [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan|Imola]], [[Silverstone-renbaan|Silverstone]], [[Barcelona-Catalunya-renbaan|Barcelona-Catalunya]] en [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] voltooi.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/5738215/2024/09/02/who-is-andrea-kimi-antonelli-mercedes-f1/|title=Mercedes F1's Andrea Kimi Antonelli prepares to succeed, not replace, Lewis Hamilton|last=Coleman|first=Madeline|date=2 September 2024|work=The Athletic|publisher=[[The New York Times]]|access-date=18 March 2025|issn=1553-8095|archive-url=https://web.archive.org/web/20250323044124/https://www.nytimes.com/athletic/5738215/2024/09/02/who-is-andrea-kimi-antonelli-mercedes-f1/|archive-date=23 March 2025|url-status=live}}</ref> Na aanleiding van 'n nuwe reël wat bestuurders weer toegelaat het om 'n FIA Superlisensie op die jong ouderdom van 17 te bekom,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/how-a-rule-tweak-could-allow-antonelli-to-make-his-f1-race-weekend-debut.6Ct8eeSKps47JRgTnqHUS3|title=How a rule tweak could allow Antonelli to make his F1 race weekend debut as early as the Spanish Grand Prix|last=Barretto|first=Lawrence|date=14 June 2024|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214222547/https://www.formula1.com/en/latest/article/how-a-rule-tweak-could-allow-antonelli-to-make-his-f1-race-weekend-debut.6Ct8eeSKps47JRgTnqHUS3|archive-date=14 December 2024|access-date=5 July 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/f1/f1-kimi-antonelli-williams-fia-mercedes-hamilton-b2562652.html|title=FIA opens door for Kimi Antonelli's promotion to F1 before 18th birthday|last=Jackson|first=Kieran|date=14 June 2024|website=The Independent|access-date=10 December 2024|issn=1741-9743|archive-url=https://web.archive.org/web/20241002191258/https://www.independent.co.uk/f1/f1-kimi-antonelli-williams-fia-mercedes-hamilton-b2562652.html|archive-date=2 October 2024|url-status=live}}</ref> was daar gerugte dat Antonelli [[Logan Sargeant]] by [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] halfpad deur die [[2024 Formule Een-seisoen|2024 seisoen]] sou vervang;<ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/sargeant-out-antonelli-in-whats-going-on-with-mooted-williams-driver-switch/|title=Sargeant out? What's going on with mooted mid-season F1 swap|last=Mitchell-Malm|first=Scott|date=3 May 2024|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20241204092021/https://www.the-race.com/formula-1/sargeant-out-antonelli-in-whats-going-on-with-mooted-williams-driver-switch/|archive-date=4 December 2024|access-date=10 December 2024}}</ref> Mercedes het egter die skuif ontken en eerder [[Mick Schumacher]] vir die posisie aanbeveel.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-shuts-down-early-antonelli-f1-move-it-is-not-going-to-happen/10606571/|title=Mercedes shuts down early Antonelli F1 move: 'It is not going to happen'|last=Cleeren|first=Filip|date=4 May 2024|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20240601080749/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-shuts-down-early-antonelli-f1-move-it-is-not-going-to-happen/10606571/|archive-date=1 June 2024|access-date=9 December 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/we-havent-seen-the-real-mick-wolff-insists-schumacher-deserves-potential.4mKw9fVyYLH01JBB4XTwzm|title=We haven't seen the real Mick' – Wolff insists Schumacher 'deserves' potential Williams chance amid Sargeant speculation|date=26 August 2024|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20241121090035/https://www.formula1.com/en/latest/article/we-havent-seen-the-real-mick-wolff-insists-schumacher-deserves-potential.4mKw9fVyYLH01JBB4XTwzm|archive-date=21 November 2024|access-date=27 August 2024}}</ref> Antonelli het sy vrye-oefendebuut by die [[2024 Italiaanse Grand Prix]] gemaak, waar hy aan die eerste sessie in [[George Russell]] se W15 deelgeneem het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/antonelli-to-make-f1-weekend-debut-at-monza-as-mercedes-confirm-fp1-outing.4hPO8isg3DfimnXDiycK8m|title=Antonelli to make F1 weekend debut at Monza as Mercedes confirm FP1 outing for junior star|date=25 August 2024|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20241123153610/https://www.formula1.com/en/latest/article/antonelli-to-make-f1-weekend-debut-at-monza-as-mercedes-confirm-fp1-outing.4hPO8isg3DfimnXDiycK8m|archive-date=23 November 2024|access-date=25 August 2024}}</ref> Hy het die vinnigste rondtetyd opgestel voordat hy 10 minute in die sessie by die [[Autodromo Nazionale di Monza|''Curva Alboreto'']]-draai getol het,<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/antonelli-crashes-early-on-mercedes-f1-debut-in-italian-gp-fp1/10649173/|title=Antonelli crashes early on Mercedes F1 debut in Italian GP FP1|last=Mann-Bryans|first=Mark|date=30 August 2024|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908155103/https://www.autosport.com/f1/news/antonelli-crashes-early-on-mercedes-f1-debut-in-italian-gp-fp1/10649173/|archive-date=8 September 2024|access-date=9 December 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/f1/kimi-antonelli-crash-mercedes-monza-b2604446.html|title=Kimi Antonelli crashes after just 10 minutes of first F1 session for Mercedes at Monza|last=Jackson|first=Kieran|date=30 August 2024|website=[[The Independent]]|access-date=10 December 2024|issn=1741-9743|archive-url=https://web.archive.org/web/20241002191351/https://www.independent.co.uk/f1/kimi-antonelli-crash-mercedes-monza-b2604446.html|archive-date=2 October 2024|url-status=live}}</ref> en teen die bandversperring gebots het teen 52 g krag.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cy0n321dg82o|title=Hamilton sets pace after Antonelli crashes on debut|date=30 August 2024|first=Andrew|last=Benson|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|access-date=10 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240913034801/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cy0n321dg82o|archive-date=13 September 2024|url-status=live}}</ref><ref name="TG20242">{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/08/31/andrea-kimi-antonelli-mercedes-new-driver-lewis-hamilton/|title=Teenage star Andrea Kimi Antonelli: The new Mercedes driver with talent to emulate Lewis Hamilton|date=31 August 2024|first=Tom|last=Cary|work=[[The Daily Telegraph]]|publisher=Telegraph Media Group|access-date=10 December 2024|issn=0307-1235|url-access=registration|archive-url=https://web.archive.org/web/20241219120934/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/08/31/andrea-kimi-antonelli-mercedes-new-driver-lewis-hamilton/|archive-date=19 December 2024|url-status=live}}</ref> Toto Wolff het Antonelli se aksies na die ongeluk verdedig,<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/wolff-backs-antonelli-after-crash-on-mercedes-debut/10649283/ |title=Wolff backs Antonelli after crash on Mercedes FP1 debut |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |date=30 August 2024 |first=Mark |last=Mann-Bryans |access-date=10 December 2024 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909005518/https://www.autosport.com/f1/news/wolff-backs-antonelli-after-crash-on-mercedes-debut/10649283/ |archive-date=9 September 2024 |url-status=live}}</ref> terwyl Mark Hughes van ''Motor Sport'' sy vrye oefendebuut met die van Tazio Nuvolari vergelyk het,<ref>{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/antonelli-was-breathtaking-before-crash-like-another-monza-gp-debut-99-years-ago/ |url-access=registration |title=Antonelli was breathtaking before crash — like another Monza GP debut 99 years ago |magazine=Motor Sport (tydskrif) |issn=0027-2019 |first=Hughes |last=Mark |date=4 September 2024 |access-date=10 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907033059/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/antonelli-was-breathtaking-before-crash-like-another-monza-gp-debut-99-years-ago/ |archive-date=7 September 2024 |url-status=live}}</ref> waar hy twaalfde geëindig het nadat sy sessie weer voortydig beëindig is—deurdat hy vloerskade opgedoen het terwyl hy oor 'n stuk puin gery het.<ref>{{Cite web|url=https://www.mercedesamgf1.com/news/mexico-city-gp-a-disrupted-friday-for-the-team|title=Mexico City GP: A Disrupted Friday for the Team|date=25 October 2024|website=[[Mercedes AMG Petronas F1-span]]|publisher=Mercedes-Benz Groep|archive-url=https://web.archive.org/web/20241221220405/https://www.mercedesamgf1.com/news/mexico-city-gp-a-disrupted-friday-for-the-team|archive-date=21 December 2024|access-date=2 November 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/antonelli-much-calmer-on-second-mercedes-outing-in-mexico/10667043/|title=Antonelli "much calmer" on second Mercedes FP1 outing in Mexico|last=Cleeren|first=Filip|date=26 October 2024|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213193408/https://www.motorsport.com/f1/news/antonelli-much-calmer-on-second-mercedes-outing-in-mexico/10667043/|archive-date=13 December 2024|access-date=9 December 2024}}</ref> Hy het langs Russell in die na-seisoen-toets by [[Yas Marina-renbaan|Yas Marina]] deelgeneem,<ref>{{Cite magazine|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/who-is-driving-in-abu-dhabis-post-season-f1-test-sainz-spotted-in-williams/|url-access=registration|title=Who is driving in Abu Dhabi's post-season F1 test? Sainz spotted in Williams|magazine=Motor Sport (tydskrif)|issn=0027-2019|first=Cambridge|last=Kisby|date=9 December 2024|access-date=9 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213114052/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/who-is-driving-in-abu-dhabis-post-season-f1-test-sainz-spotted-in-williams/|archive-date=13 December 2024|url-status=live}}</ref> 62 rondtes voltooi en die vyfde vinnigste tyd opgestel.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-abu-dhabi-test-report/10681366/|title=F1 Abu Dhabi post-season test: Leclerc heads Sainz to close out 2024|last=Cleeren|first=Filip|date=10 December 2024|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213142401/https://www.autosport.com/f1/news/f1-abu-dhabi-test-report/10681366/|archive-date=13 December 2024|access-date=10 December 2024}}</ref> Hy het hierna 'n tweedaagse toets in die Mercedes W11 by [[Jerez-renbaan|Jerez]] voltooi.<ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/kimi-antonelli-mercedes-2020-car-jerez-test-explained/|title=Why Mercedes is dusting off a 2020 F1 car for Antonelli|last=Noble|first=Jon|date=13 January 2025|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20250116134120/https://www.the-race.com/formula-1/kimi-antonelli-mercedes-2020-car-jerez-test-explained/|archive-date=16 January 2025|access-date=18 March 2025}}</ref> === Mercedes (2025–hede) === ==== 2025: Nuwelingseisoen ==== [[Lêer:2025_Japan_GP_-_Mercedes_-_Kimi_Antonelli_-_FP2.jpg|regs|duimnael|Antonelli (hier afgebeeld by die [[2025 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]]) het in 2025 op 18-jarige ouderdom in Formule Een met Mercedes gedebuteer.]] Antonelli het in 2025 by Mercedes geteken en [[Lewis Hamilton]] vervang om [[George Russell]] op 'n eenjaarkontrak te ondersteun.<ref name="2025contract">{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13200754/andrea-kimi-antonelli-mercedes-confirm-italian-teenager-as-lewis-hamiltons-replacement-for-2025-f1-season|title=Andrea Kimi Antonelli: Mercedes confirm Italian teenager as Lewis Hamilton's replacement for 2025 F1 season|date=31 August 2024|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20241209172325/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13200754/andrea-kimi-antonelli-mercedes-confirm-italian-teenager-as-lewis-hamiltons-replacement-for-2025-f1-season|archive-date=9 December 2024|access-date=9 December 2024}}</ref> Met sy debuut by die [[2025 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] het hy die eerste Italiaanse jaer geword wat in Formule Een deelgeneem het sedert [[Antonio Giovinazzi]] in [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|2021]]<ref>{{Cite news|last=Iversen|first=Patrick|date=31 August 2024|title=Mercedes F1 promotes Andrea Kimi Antonelli to replace Lewis Hamilton in 2025|url=https://www.nytimes.com/athletic/5729566/2024/08/31/f1-andrea-kimi-antonelli-mercedes/|access-date=2 September 2024|work=The Athletic|publisher=[[The New York Times]]|issn=1553-8095|archive-url=https://web.archive.org/web/20241125142729/https://www.nytimes.com/athletic/5729566/2024/08/31/f1-andrea-kimi-antonelli-mercedes/|archive-date=25 November 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/f1/kimi-antonelli-lewis-hamilton-f1-mercedes-b2587814.html|title=Kimi Antonelli replaces Lewis Hamilton at Mercedes F1 in 2025|last=Jackson|first=Kieran|date=31 August 2024|website=[[The Independent]]|access-date=9 December 2024|issn=1741-9743|archive-url=https://web.archive.org/web/20240910082339/https://www.independent.co.uk/f1/kimi-antonelli-lewis-hamilton-f1-mercedes-b2587814.html|archive-date=10 September 2024|url-status=live}}</ref> en die eerste Mercedes-groentjie sedert 1954,<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/sports/formula1/motor-racing-antonelli-replace-hamilton-mercedes-2025-2024-08-31/|title=Antonelli to replace Hamilton at Mercedes in 2025|last=Baldwin|first=Alan|date=31 August 2024|work=[[Reuters]]|publisher=Thomson Reuters|access-date=13 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250207172642/https://www.reuters.com/sports/formula1/motor-racing-antonelli-replace-hamilton-mercedes-2025-2024-08-31/|archive-date=7 February 2025|url-status=live}}</ref> sowel as die derde jongste jaer in Formule Een-geskiedenis op 18 jaar en 203 dae oud; <ref name="2025contract" /> hy het sestiende gekwalifiseer met vloerskade voordat hy na vierde geklim het in die reën-geteisterde Grand Prix,<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/very-impressive-antonelli-reinstated-in-fourth-after-penalty-is-reversed/10704035/|title="Very impressive" Antonelli reinstated in fourth after penalty is reversed|last=Codling|first=Stuart|date=16 March 2025|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250316211522/https://www.autosport.com/f1/news/very-impressive-antonelli-reinstated-in-fourth-after-penalty-is-reversed/10704035/|archive-date=16 March 2025|access-date=16 March 2025}}</ref> deur verskeie verbysteke op die baan te maak en 'n gepaste kuipestop vir intermediêre bande te maak om die tweede jongste puntemaker in Formule Een-geskiedenis en die hoogsgeplaasde debutant sedert [[2014 Australiese Grand Prix|2014]] te word.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/6208349/2025/03/17/kimi-antonelli-mercedes-f1-australian-gp/|title=In Kimi Antonelli's F1 debut, Mercedes glimpses a hopeful post-Hamilton future|last=Coleman|first=Madeline|date=17 March 2025|work=The Athletic|publisher=[[The New York Times]]|access-date=18 March 2025|issn=1553-8095|archive-url=https://web.archive.org/web/20250317200445/https://www.nytimes.com/athletic/6208349/2025/03/17/kimi-antonelli-mercedes-f1-australian-gp/|archive-date=17 March 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine|url=https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a64200137/kimi-antonelli-makes-f1-history-debut-for-mercedes/|title=Kimi Antonelli Makes F1 History in Debut for Mercedes|last=Horton|first=Phillip|date=16 March 2025|magazine=Autoweek|publisher=Hearst Communications|access-date=18 March 2025|issn=0192-9674|archive-url=https://web.archive.org/web/20250318212439/https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a64200137/kimi-antonelli-makes-f1-history-debut-for-mercedes/|archive-date=18 March 2025|url-status=live}}</ref> Nadat hy sewende geëindig het tydens sy naelrendebuut in [[2025 Chinese Grand Prix|China]], het hy sesde in die hoofwedren geëindig ná diskwalifikasie van beide [[Scuderia Ferrari|Ferraribestuurders]], nadat hy weer vloerskade opgedoen het as gevolg van puin.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13333543/chinese-gp-sprint-lewis-hamilton-claims-first-ferrari-victory-after-holding-off-max-verstappen-at-start|title=Chinese GP Sprint: Lewis Hamilton claims first Ferrari victory after holding off Max Verstappen at start|date=22 March 2025|website=Sky Sports|publisher=Sky Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20250322104310/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13333543/chinese-gp-sprint-lewis-hamilton-claims-first-ferrari-victory-after-holding-off-max-verstappen-at-start|archive-date=22 March 2025|access-date=25 March 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/antonelli-driver-day-chinese-gp/10706492/|title=How Antonelli won 'driver of the day' poll in F1 Chinese GP|last=Codling|first=Stuart|last2=Kalinauckas|first2=Alex|date=24 March 2025|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20250325142818/https://www.motorsport.com/f1/news/antonelli-driver-day-chinese-gp/10706492/|archive-date=25 March 2025|access-date=25 March 2025}}</ref> Hy het sesde in [[2025 Japannese Grand Prix|Japan]] geëindig, waar hy beide die jongste renjaer geword het om 'n wedren te lei en 'n vinnigste rondte in Formule Een-geskiedenis opgestel het.<ref name="JPN242">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/6258403/2025/04/06/japanese-grand-prix-f1-briefing-max-verstappen-red-bull/|title=F1 Japanese Grand Prix briefing: Max Verstappen's perfect win and Kimi Antonelli makes history|last1=Coleman|first1=Madeline|last2=Smith|first2=Luke|date=6 April 2025|work=The Athletic|publisher=[[The New York Times]]|access-date=6 April 2025|issn=1553-8095|archive-url=https://web.archive.org/web/20250406081516/https://www.nytimes.com/athletic/6258403/2025/04/06/japanese-grand-prix-f1-briefing-max-verstappen-red-bull/|archive-date=6 April 2025|url-status=live}}</ref> Hy het ook die derde bestuurder geword om drie agtereenvolgende topses-resultate van sy debuut af te behaal, na [[Jackie Stewart]] (1965) en [[Lewis Hamilton]] (2007).<ref name="NYT20252">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/6273087/2025/04/12/f1-formula-1-mercedes-kimi-antonelli/|title=Kimi Antonelli is making Formula One history as rookie – all while finishing school|last=Smith|first=Luke|date=12 April 2025|work=The Athletic|publisher=[[The New York Times]]|access-date=14 April 2025|issn=1553-8095|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412221643/https://www.nytimes.com/athletic/6273087/2025/04/12/f1-formula-1-mercedes-kimi-antonelli/|archive-date=12 April 2025|url-status=live}}</ref> Antonelli het vierde gekwalifiseer vir die [[2025 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] – afgeskuif na vyfde met 'n roosterstraf weens 'n spanfout – voordat hy buite die [[Lys van Formule Een wêreldkampioenskap punteleer metodes|punte]] geval het op 'n drie-stop-strategie en elfde geëindig het.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/mercedes-russell-and-antonelli-receive-grid-drop-for-bahrain-qualifying-error/10712690/|title=Mercedes' Russell and Antonelli receive grid drop for Bahrain qualifying error|last=Cleeren|first=Filip|date=12 April 2025|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250414164936/https://www.autosport.com/f1/news/mercedes-russell-and-antonelli-receive-grid-drop-for-bahrain-qualifying-error/10712690/|archive-date=14 April 2025|access-date=14 April 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/antonelli-left-confused-by-bahrain-strategy-calls-as-three-stop-strategy.3mMpJbW870qTch7IAz35hD|title=Antonelli left 'confused' by Bahrain strategy calls as three-stop strategy sees rookie miss out on points|date=14 April 2025|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20250414164936/https://www.formula1.com/en/latest/article/antonelli-left-confused-by-bahrain-strategy-calls-as-three-stop-strategy.3mMpJbW870qTch7IAz35hD|archive-date=14 April 2025|access-date=14 April 2025}}</ref> Hy het sesde in [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabië]] geëindig te midde van erge bandslytasie aan die W16.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/wolff-laments-worst-performance-of-the-season-for-mercedes-in-jeddah/10715585/|title=Wolff laments "worst performance of the season" for Mercedes in Jeddah|last=Selleck|first=Emily|date=20 April 2025|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250421020455/https://www.autosport.com/f1/news/wolff-laments-worst-performance-of-the-season-for-mercedes-in-jeddah/10715585/|archive-date=21 April 2025|access-date=21 April 2025}}</ref> [[Lêer:FIA_F1_Austria_2025_Nr._12_Antonelli.jpg|links|duimnael|Antonelli (hier afgebeeld by die [[2025 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix in 2025]]) het sy eerste podiumplek by die [[2025 Kanadese Grand Prix]] behaal.]] == Formule 1-uitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="font-size: 80%; text-align: center" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | Mercedes AMG <br/>F1 W15 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>F1 M15 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=f0f8ff| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{small|TD}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=f0f8ff| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{small|TD}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=efefef|'''–''' |bgcolor=efefef|'''–''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[Mercedes-AMG]] <br/>F1 W16 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>F1 M16 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfffdf| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''7'''6 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''7'''6 |bgcolor=efcfff| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>18 |bgcolor=efcfff| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>3 |bgcolor=efcfff| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>16{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>16 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>5 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''8'''13{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>6 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''2'''2 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''6'''5 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf|'''7de''' |bgcolor=dfffdf|'''150''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[Mercedes-AMG]]<br/>F1 W17 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>F1 M17 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfdfdf| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=efcfff| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>3 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>^'''1'''15{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>3 |bgcolor=dfdfdf| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>^'''4'''2 |bgcolor=ffffbf| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} |bgcolor=| |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|ANT|seasonposition}}'''* |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|ANT|seasonpoints}}'''* |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" |} '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Antonelli, Kimi}} [[Kategorie:Italiaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 2006]] [[Kategorie:Lewende mense]] a63aapsbn3bmlz1jmgt8n7ajpgbw8x9 0 422253 2966357 2845222 2026-09-11T08:58:05Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966357 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Jack Doohan | image = Jack Doohan 2023.jpg | caption = Doohan in 2023 | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|2003|1|20|df=y}} | birth_place = [[Goudkus, Queensland]], Australië | nationality = {{Vlagland|AUS}} | 2025 Team = [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault F1|Renault]]<ref name="contract">{{Cite web |title=Doohan promoted to F1 for 2025 as Alpine confirm he will partner Gasly |date=23 August 2024 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-jack-doohan-promoted-to-f1-for-2025-as-alpine-confirm-he-will-partner.5evE7WYf8EMU8XdSeVi2lp |access-date=23 August 2024 |website=[[Formule Een]] |publisher=Formula One Group}}</ref> | Car number = 7{{efn|Doohan het die nommer 7 as sy persoonlike bestuurdersnommer gekies, per [[FIA]]-regulasies.<ref name="Coch">{{Cite web |last=Coch |first=Mat |date=2024-11-23 |title=Doohan emulates idol with F1 race number |url=https://speedcafe.com/doohan-emulates-idol-with-f1-race-number/ |access-date=2024-11-23 |website=Speedcafe.com |language=en |archive-date=23 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241123052142/https://speedcafe.com/doohan-emulates-idol-with-f1-race-number/ |url-status=live }}</ref> In 2024 het hy egter met die standaardreserwenommer 61 vir [[Alpine F1-span|Alpine]] meegeding.}} | Races = {{F1stat|DOO|entries}} ({{F1stat|DOO|starts}} begin) | Championships = | Wins = {{F1stat|DOO|wins}}<!-- | Podiums = {{F1stat|DOO|podiums}} | Points = {{F1stat|DOO|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|DOO|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|DOO|fastestlaps}} --> | First race = [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix]] | First win = | Last win = | Last race = [[2025 Miami Grand Prix]] | Last season = 2025 | Last position = 19de (0 punte) }} '''Jack Doohan''' (gebore 20 Januarie 2003) is 'n Australiese renjaer wat vir [[Alpine F1-span|Alpine]] aan [[Formule Een]] deelneem. [[Lêer:FIA_F3_Austria_2021_Nr._4_Doohan.jpg|duimnael|links|Doohan bestuur die Dallara F3 2019 tydens die 2021 Spielberg Formule 3-rondte.]] Hy is gebore en getoë in [[Goudkus, Queensland]], die seun van die vyfmalige Grand Prix-motorfietswêreldkampioen Mick Doohan. Hy het op die ouderdom van nege begin met kartwedrenne in 'n go-kart wat deur [[Michael Schumacher]] aan hom geskenk is, en het verskeie nasionale titels gewen. Doohan het in 2018 na die junior formules gegradueer en sy loopbaan in die F4 Britse Kampioenskap begin. Nadat hy die naaswenner in die 2019–20 F3 Asiatiese Kampioenskap was, het Doohan in 2020 na FIA Formule 3 geskuif, waar hy die volgende seisoen saam met Trident as die naaswenner van Dennis Hauger geëindig het. Doohan het in 2022 en 2023 tot FIA Formule 2 gevorder en verskeie oorwinnings met Virtuosi behaal. Doohan is sedert 2022 'n lid van die Alpine Academy en het in 2023 en 2024 as reserwejaer vir [[Alpine F1-span|Alpine]] gedien, en [[Esteban Ocon]] by die [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix]] vervang en daarmee sy Formule Een-buiging gemaak. Hy is na 'n voltydse plek bevorder langs spanmaat [[Pierre Gasly]] in Maart 2025,<ref name="AD24">{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13264472/esteban-ocon-to-make-early-alpine-exit-as-jack-doohan-gets-to-start-f1-career-at-abu-dhabi-gp|title=Esteban Ocon to make early Alpine exit as Jack Doohan gets to start F1 career at Abu Dhabi GP|date=1 December 2024|access-date=1 December 2024}}</ref><ref name="contract"/> maar is weer onttrek na sy botsing in die [[2025 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]]. Sy plek is sedertdien deur die Argentynse jaer [[Franco Colapinto]] ingeneem. == Formule Een-uitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="font-size: 80%; text-align: center" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ![[2024 Formule Een-seisoen|2024]] |[[Alpine F1-span|Alpine]] |Alpine A524 |Renault E-Tech RE24 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=f0f8ff| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{small|TD}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=f0f8ff| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{small|TD}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>15 |bgcolor=efefef|'''24''' |bgcolor=efefef|'''0''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] |[[Alpine F1-span|Alpine]] |Alpine A525 |Renault E-Tech RE25 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=efcfff| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>15 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>17 |bgcolor=efcfff| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>—<!-- geen inskrywing --> |bgcolor=| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>—<!-- geen inskrywing --> |bgcolor=| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>—<!-- geen inskrywing --> |bgcolor=| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>—<!-- geen inskrywing --> |bgcolor=| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>—<!-- geen inskrywing --> |bgcolor=| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>—<!-- geen inskrywing --> |bgcolor=| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>—<!-- geen inskrywing --> |bgcolor=| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>—<!-- geen inskrywing --> |bgcolor=| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>—<!-- geen inskrywing --> |bgcolor=| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>—<!-- geen inskrywing --> |bgcolor=| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>—<!-- geen inskrywing --> |bgcolor=| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>—<!-- geen inskrywing --> |bgcolor=| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>—<!-- geen inskrywing --> |bgcolor=| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>—<!-- geen inskrywing --> |bgcolor=| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>—<!-- geen inskrywing --> |bgcolor=| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|DOO|seasonposition}}'''* |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|DOO|seasonpoints}}'''* |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" |} ==Notes== {{notelist}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Doohan, Jack}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 2003]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Australiese renjaers]] sst8wwmsrafvg1h1w881evn4xwkv42b 0 423596 2966352 2965784 2026-09-11T08:54:20Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966352 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Gabriel Bortoleto | image = Gabriel Bortoleto (cropped).jpg | caption = | birth_name = Gabriel Lourenzo Bortoleto Oliveira | birth_date = {{geboortedatum en ouderdom|df=yes|2004|10|14}} | birth_place = Osasco, [[São Paulo (deelstaat)|São Paulo]], Brasilië | nationality = {{vlagikoon|BRA}} [[Brasilië|Brasilianer]] | 2025 Team = [[Sauber Motorsport|Kick Sauber]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]<ref name="signing">{{Cite web|title=Kick Sauber confirm rookie Bortoleto as second driver for 2025|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-kick-sauber-confirm-rookie-bortoleto-as-second-driver-for-2025.2EL5ciR1wh3baHcobZqGl9 |date=6 November 2024 |language=en}}</ref> | 2026 Team = [[Audi F1-span|Audi Revolut F1-span]] | Car number = 5 | Races = {{F1stat|BOR|entries}} ({{F1stat|BOR|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{F1stat|BOR|wins}} | Podiums = {{F1stat|BOR|podiums}} | Points = {{F1stat|BOR|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|BOR|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|BOR|fastestlaps}} | First race = [[2025 Australiese Grand Prix]] | First win = | Last win = | Last race = {{Laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 19 (19 punte) }} '''Gabriel Lourenzo Bortoleto Oliveira''' (gebore 14 Oktober 2004) is 'n nuweling [[Brasilië|Brasiliaanse]] renjaer, wat gekontrakteer is om aan [[Formule Een]] vir die [[Audi F1-span|Audi Revolut F1-span]] deel te neem. Bortoleto, gebore en getoë in Osasco, [[São Paulo (deelstaat)|São Paulo]], het op sewejarige ouderdom met mededingende kartwedrenne begin, verskeie nasionale titels gewen en in 2020 na junior formules opgeskuif. Bortoleto, 'n protégé van tweemalige wêreldrenjaerkampioen [[Fernando Alonso]], het gou 'n wedrenwenner in Italiaanse F4 en Formule Europastreek geword, voordat hy sy eerste titel by die 2023 FIA Formule 3-kampioenskap vir Trident gewen het. Bortoleto het in 2024 na FIA Formule 2 gevorder en daardie jaar saam met Invicta die kampioenskap gewen om die sewende jaer in die geskiedenis te word wat die GP2 /Formule 2-titel in hul nuwelingseisoen wen; by die Monza-wedren het Bortoleto die eerste jaer geword wat van laaste op die rooster in Formule 2 of Formule 1 gewen het. Bortoleto was 'n lid van die [[McLaren]]-bestuurderontwikkelingsprogram van 2023 tot 2024. Hy het vir [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] by Sauber aangesluit, voor hul verkryging deur Audi in 2026. Bortoleto is gekontrakteer om by [[Audi F1-span|Sauber/Audi]] aan te bly tot ten minste die einde van die 2026-seisoen.<ref name="signing">{{Cite web|title=Kick Sauber confirm rookie Bortoleto as second driver for 2025|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-kick-sauber-confirm-rookie-bortoleto-as-second-driver-for-2025.2EL5ciR1wh3baHcobZqGl9 |date=6 November 2024 |language=en}}</ref> == Formule 1-uitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align: center" !Jaar !Inskrywer !O/stel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] |[[Sauber|Kick Sauber]] |[[Sauber]] C45 |Ferrari 066/15 1.6 [[V6-enjin|V6]]&nbsp;[[Turboaanjaer|t]] |bgcolor=efcfff| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>19 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>18 |bgcolor=efcfff| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>14 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>8 |bgcolor=efcfff| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>6 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>18 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>10 |bgcolor=efcfff| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>11 |bgcolor=efefef|'''19''' |bgcolor=efefef|'''19''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! [[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* | [[Audi F1-span|Audi Revolut F1-span]] | [[Audi]]<br/>R26 | Audi AFR&nbsp;26<br/> 1.6 [[V6-enjin|V6]]&nbsp;[[Turboaanjaer|t]] h |bgcolor=dfffdf| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>9 |bgcolor=ffffff| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/><small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>11 |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|BOR|seasonposition}}*''' |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|BOR|seasonpoints}}*''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" |} * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. <!--* {{smallsup|†}} Kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die renafstand afgelê het. --> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Official website|http://www.gabrielbortoleto.com.br/}} {{in lang|pt}} * {{DriverDB renjaer|gabriel-bortoleto}} {{DEFAULTSORT:Bortoleto, Gabriel}} [[Kategorie:Brasiliaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 2004]] [[Kategorie:Lewende mense]] pszamll49en7298013go4cfnc9irxr2 0 423941 2966297 2927721 2026-09-11T07:53:59Z Aliwal2012 39067 /* Stigting */ proeflees 2966297 wikitext text/x-wiki Die '''Massachusetts-tegnologie-instituut''', [[Engels]]: ''Massachusetts Institute of Technology (MIT)'', is 'n privaat navorsingsuniversiteit in [[Cambridge, Massachusetts]], wat in 1861 gestig is. Dit het 'n belangrike rol gespeel in die ontwikkeling van moderne [[tegnologie]] en [[wetenskap]] en teen 2025 het daar minstens 100 Suid-Afrikaners studeer.<ref>https://alum.mit.edu/node/3542</ref> == Stigting == Die instituut is gestig in reaksie op die toenemende industrialisasie van die [[Verenigde State]]. MIT het 'n Europese politegniese universiteitsmodel gevolg en beklemtoon laboratorium-onderrig in [[toegepaste wetenskap]] en [[ingenieurswese]]. MIT is een van drie private grondtoekenningsuniversiteite in die Verenigde State, saam met [[Cornell-universiteit]] en Tuskegee Universiteit. Die instituut het 'n stedelike kampus wat vir amper 2km strek teen die Charlesrivier. Buiten die kampus is daar ook die MIT Lincoln Laboratory, die Bates-sentrum en die Haystack Observatory, sowel as geaffilieerde laboratoriums soos die Broad en Whitehead Institute. In 1859 is 'n voorstel by die Algemene Hof van Massachusetts ingedien om grond in Backbaai, Boston vir 'n "Konservatorium vir Kuns en Wetenskap" te gebruik, maar die voorstel is afgekeur.<ref>{{Cite web|url=http://libraries.mit.edu/archives/mithistory/pdf/house260.pdf|title=Committee Report: Conservatory of Art and Science|last=Kneeland|first=Samuel|date=March 1859|publisher=Massachusetts House of Representatives, House No. 260|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612090711/http://libraries.mit.edu/archives/mithistory/pdf/house260.pdf|archive-date=June 12, 2010|access-date=June 7, 2008}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://libraries.mit.edu/sites/mithistory/mit-timeline/|title=MIT Timeline|website=MIT History|publisher=MIT Institute Archives|archive-url=https://web.archive.org/web/20130219203038/http://libraries.mit.edu/sites/mithistory/mit-timeline/|archive-date=February 19, 2013|access-date=April 1, 2015}}</ref> Twee jaar later, op 10 April 1861, is 'n voorlegging van William Barton Rogers vir die inlywing van die instituut deur John Albion Andrew, die goewerneur van Massachusetts, onderteken.<ref>{{Cite web|url=http://libraries.mit.edu/archives/mithistory/pdf/1861%20Charter.pdf|title=Acts and Resolves of the General Court Relating to the Massachusetts Institute of Technology|website=MIT History|publisher=MIT Institute Archives|archive-url=https://web.archive.org/web/20150701055022/http://libraries.mit.edu/archives/mithistory/pdf/1861%20Charter.pdf|archive-date=July 1, 2015|access-date=May 29, 2012}}</ref> Rogers, wat aan die College of William & Mary opgelei is en later professorate aan beide William & Mary en die Universiteit van Virginia verwerf het,<ref name=":02">{{Cite web|url=https://archivesspace.mit.edu/repositories/2/resources/586|title=Collection: William Barton Rogers papers {{!}} MIT ArchivesSpace|website=MIT Libraries ArchiveSpace|access-date=2023-01-09}}</ref> wou 'n instelling stig om spoedige wetenskaplike en tegnologiese vooruitgang te bevorder.<ref>{{Cite web|url=http://web.mit.edu/facts/origins.html|title=MIT Facts 2012: Origins and Leadership|website=MIT Facts|publisher=MIT|access-date=May 29, 2012}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://libraries.mit.edu/archives/mithistory/pdf/objects-plan.pdf|title=Objects and Plan of an Institute of Technology: including a Society of Arts, a Museum of Arts, and a School of Industrial Science; proposed to be established in Boston|last=Rogers|first=William|year=1861|publisher=The Committee of Associated Institutions of Science and Arts|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612092224/http://libraries.mit.edu/archives/mithistory/pdf/objects-plan.pdf|archive-date=June 12, 2010|access-date=June 7, 2008}}</ref> Hy wou nie 'n professionele skool stig nie, maar 'n kombinasie met elemente van beide professionele en liberale onderwys, en stel voor dat:<blockquote>Die ware en enigste uitvoerbare doel van 'n politegniese skool is, soos ek dink, die onderrig, nie van die fyn besonderhede en manipulasies van die kunste nie, wat slegs in die werkswinkel gedoen kan word, maar die inskerping van daardie wetenskaplike beginsels wat die basis en verduideliking daarvan vorm, en daarmee saam 'n volledige en metodiese hersiening van al hul leidende prosesse en bewerkings in verband met fisiese wette in verband met fisiese wette.<ref>{{Cite web|url=http://libraries.mit.edu/archives/timeline/letter1846.html|title=Letter from William Barton Rogers to His Brother Henry|date=March 13, 1846|publisher=Institute Archives, MIT|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304105859/http://libraries.mit.edu/archives/timeline/letter1846.html|archive-date=March 4, 2016|access-date=October 2, 2010}}</ref></blockquote>Die Rogers-plan het die Duitse navorsingsuniversiteitsmodel weerspieël, met die klem op 'n onafhanklike navorsingsfakulteit, sowel as onderrig wat rondom seminare en laboratoriums gerig is. <ref name="Angulo https://archive.org/details/williambartonrog00angu/page/155 155–156">{{Cite book |last=Angulo |first=A.J. |url=https://archive.org/details/williambartonrog00angu/page/155 |title=William Barton Rogers and the Idea of MIT |date=January 26, 2009 |publisher=The Johns Hopkins University Press |isbn=978-0-8018-9033-8 |pages=[https://archive.org/details/williambartonrog00angu/page/155 155–156]}}</ref><ref>{{Cite book |last=Angulo |first=A.J. |title=Perspectives on the History of Higher Education |editor-last=Geiger |editor-first=Roger L. |pages=1–28 |chapter=The Initial Reception of MIT, 1860s–1880s}}</ref> == Vroeë ontwikkeling == [[Lêer:МИТ_кампус_1905.jpg|links|duimnael| 'n 1905 Kaart van MIT se [[Boston]] -kampus]] [[Lêer:Massachusetts_Institute_of_Technology,_Boston,_Mass_(NYPL_b12647398-74365)_(cropped).tiff|links|duimnael| Die destyds nuwe [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge-]] kampus, voltooi in 1916. Die Harvard-brug, genoem voor MIT se verhuising na Cambridge, is op die voorgrond.]] Twee dae nadat MIT se voorlegging onderteken is, het die eerste geveg van die [[Amerikaanse Burgeroorlog|Burgeroorlog]] uitgebreek. Na 'n lang vertraging deur die oorlogsjare het MIT se eerste klasse in 1865 in die Mercantile-gebou in Boston begin.<ref>{{Cite web|url=http://libraries.mit.edu/archives/exhibits/wbr-visionary/|title=William Barton Rogers: MIT's Visionary Founder|last=Andrews|first=Elizabeth|last2=Murphy|first2=Nora|year=2000|publisher=MIT|archive-url=https://web.archive.org/web/20080512091317/http://libraries.mit.edu/archives/exhibits/wbr-visionary/|archive-date=May 12, 2008|access-date=March 8, 2006|last3=Rosko|first3=Tom}}</ref> In 1863 onder dieselfde wet het die Statebond van Massachusetts die Massachusetts Landboukollege gestig, wat ontwikkel het as die Universiteit van Massachusetts Amherst. In 1866 het die opbrengs van grondverkope tot nuwe geboue in Backbaai bygedra.<ref name="BostonTech1">{{Cite book |last=Prescott |first=Samuel C |title=When MIT Was "Boston Tech", 1861–1916 |publisher=[[MIT Press]] |year=1954}}</ref> Programme in elektriese, chemiese, mariene en sanitêre ingenieurswese is ingestel,<ref>{{Cite web|url=http://web.mit.edu/spotlight/tea-party/|title=Explore campus, visit Boston, and find out if MIT fits you to a tea|date=December 16, 2006|access-date=December 16, 2006}}</ref><ref name="Munroe1923a">{{Cite book |last=Munroe |first=James P. |title=A Life of Francis Amasa Walker |publisher=Henry Holt & Company |year=1923 |location=New York |pages=233, 382}}</ref> nuwe geboue is gebou en die grootte van die studentekorps het tot meer as 'n duisend toegeneem.<ref name="Dunbar1">{{Cite journal |last=Dunbar |first=Charles F. |date=July 1897 |title=The Career of Francis Amasa Walker |journal=Quarterly Journal of Economics |volume=11 |issue=4 |pages=446–447 |doi=10.2307/1880719 |issn=0033-5533 |jstor=1880719}}</ref> Die kurrikulum het na 'n beroepsgerigte klem verskuif, met minder fokus op teoretiese wetenskap. Die jong skool het gely onder chroniese finansiële tekorte. Tydens hierdie vroeë jare het MIT-fakulteit en alumni, president van die [[Harvard-universiteit]], Charles W. Eliot se herhaalde pogings om MIT met Harvard College se Lawrence Scientific School saam te smelt, verwerp.<ref>{{Cite web|url=http://libraries.mit.edu/archives/exhibits/harvard-mit/index.html|title=Alumni Petition Opposing MIT-Harvard Merger, 1904–05|publisher=Institute Archives, MIT|archive-url=https://web.archive.org/web/20100722160408/https://libraries.mit.edu/archives/exhibits/harvard-mit/index.html|archive-date=July 22, 2010|access-date=October 1, 2010}}</ref> Daar was ten minste ses pogings om MIT in Harvard op te neem.<ref name="Alexander">{{Cite web|url=http://mta.scripts.mit.edu/CES/mit-harvard-rivalry-timeline/|title=MIT-Harvard Rivalry Timeline|last=Alexander|first=Philip N.|website=MIT Music and Theater Arts News|publisher=Massachusetts Institute of Technology|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714173624/http://mta.scripts.mit.edu/CES/mit-harvard-rivalry-timeline/|archive-date=2014-07-14|access-date=July 7, 2014}}</ref> In sy beknopte Backbaai-ligging kon MIT nie bekostig om sy oorvol fasiliteite uit te brei nie, wat 'n desperate soektog na 'n nuwe kampus en finansiering gedryf het. Uiteindelik het die MIT-korporasie 'n formele ooreenkoms goedgekeur om met Harvard saam te smelt en na Allston te verhuis na aanleiding van die heftige besware van MIT-fakulteite, studente en alumni.<ref name="Alexander" /> Die samesmeltingsplan het in 1905 in duie gestort toe die Massachusetts Hooggeregshof beslis het dat MIT nie sy Backbaai-grond mag verkoop het nie.<ref>{{Cite magazine|accessdate=28 September 2024}}</ref> [[Lêer:George_Eastman_plaque_in_Eastman_Laboratories_building_(MIT_Building_6).jpg|duimnael| Gedenkplaat in gebou 6 ter ere van [[George Eastman]], stigter van [[Kodak|Eastman Kodak]], wat geopenbaar is as die anonieme "Mnr. Smith" wat gehelp het om MIT se onafhanklikheid te handhaaf]] In 1912 het MIT sy huidige kampus bekom deur 'n stuk grond van een myl (1,6 km) aan die Cambridge-kant van die Charlesrivier te koop.<ref>{{Cite web|url=http://libraries.mit.edu/archives/exhibits/pageant/index.html|title=Souvenir Program, Dedication of Cambridge Campus, 1916|website=Object of the Month|publisher=MIT Institute Archives & Special Collections|archive-url=https://web.archive.org/web/20120510124840/http://libraries.mit.edu/archives/exhibits/pageant/index.html|archive-date=May 10, 2012|access-date=May 29, 2012}}</ref><ref>{{Cite map|publisher=J. B. Shields|title=Middlesex Canal (Massachusetts) map, 1852|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:1852_Middlesex_Canal_(Massachusetts)_map.jpg}}</ref> Die neoklassieke "Nuwe Tegnologie"-kampus is ontwerp deur William W. Bosworth<ref>{{Cite web|url=http://libraries.mit.edu/archives/exhibits/freeman/index.html|title=Freeman's 1912 Design for the "New Technology"|website=Object of the Month|publisher=MIT Institute Archives & Special Collections|archive-url=https://web.archive.org/web/20120527195219/http://libraries.mit.edu/archives/exhibits/freeman/index.html|archive-date=May 27, 2012|access-date=May 29, 2012}}</ref> en is grootliks vanaf 1912 gefinansier deur anonieme skenkings van 'n geheimsinnige "Mnr. Smith". In Januarie 1920 is die skenker onthul as die nyweraar [[George Eastman]], 'n uitvinder van filmproduksiemetodes en stigter van [[Kodak|Eastman Kodak]]. Tussen 1912 en 1920 het Eastman $20 miljoen ($ 304.2 miljoen in 2024-dollars) in kontant en Kodak-voorraad aan MIT geskenk.<ref>{{Cite web|url=https://www.pbs.org/wgbh/amex/eastman/peopleevents/pande15.html|title=Eastman Becomes a Mystery Donor to MIT|last=Lindsay|first=David|year=2000|publisher=PBS-WGBH}}</ref> In 1916, met die eerste akademiese geboue voltooi, het die MIT-administrasie die Charlesrivier oorgesteek op die seremoniële skuit ''Bucentaur'' wat vir die geleentheid gebou is.<ref>{{Cite web|url=http://museum.mit.edu/nom150/entries/546|title=MIT150 Exhibition Nomination|website=museum.mit.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305232529/http://museum.mit.edu/nom150/entries/546|archive-date=2016-03-05|access-date=2016-01-03}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://webmuseum.mit.edu/media.php?module=subjects&type=popular&kv=9&media=20|title=MIT Museum|website=webmuseum.mit.edu|access-date= 5 Februarie 2025|archive-date=10 Augustus 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230810230416/https://webmuseum.mit.edu/media.php?module=subjects&type=popular&kv=9&media=20|url-status=dead}}</ref> Intussen het die debat oor of die Instituut moet voortgaan met "praktiese" industriële opleiding of wetenskaplike navorsing, voortgeduur.<ref name="Lécuyer">{{Cite book |last=Lécuyer |first=Christophe |title=Becoming MIT: Moments of Decision |publisher=MIT Press |pages=59–80 |chapter=Patrons and Plan}}</ref> President Richard MacLaurin het fondse benodig om met Eastman s'n te vergelyk en op te maak vir kwynende staatsondersteuning en het in 1920 'n bedryfsbefondsingsmodel bekend gestel as die "Tegnologieplan".<ref name="Lécuyer" /><ref name="Geiger">{{Cite book |last=Geiger |first=Roger L. |url=https://archive.org/details/toadvanceknowled00geig |title=To advance knowledge: the growth of American research universities, 1900–1940 |publisher=Oxford University Press |year=2004 |isbn=0-19-503803-7 |pages=[https://archive.org/details/toadvanceknowled00geig/page/n23 13]–15, 179–9 |url-access=limited}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.freaktakes.com/p/a-progress-studies-history-of-early-001|title=A Progress Studies History of Early MIT— Part 2: An Industrial Research Powerhouse|last=Gilliam|first=Eric|date=8 July 2022|access-date=13 November 2024}}</ref> Soos MIT onder die Tegnologieplan gegroei het, het dit nuwe nagraadse programme ontwikkel wat laboratoriumwerk oor nywerheidsprobleme beklemtoon het, insluitend 'n nuwe program in elektriese ingenieurswese.<ref name="Lécuyer" /> Gerard Swope, MIT se voorsitter en hoof van General Electric, het geglo dat talentvolle ingenieurs wetenskaplike navorsingsopleiding benodig.<ref name="Lécuyer" /> In 1930 het hy Karl Taylor Compton gewerf om MIT se transformasie as 'n "tegnologiese" navorsingsuniversiteit te lei en om meer outonomie uit die private industrie te skep.<ref name="Lécuyer" /> == Onlangse geskiedenis == [[Lêer:MIT_Media_Lab.jpg|regs|duimnael| Die MIT Media Lab huisves navorsers wat nuwe gebruike van rekenaartegnologie ontwikkel en hier word die 1985-gebou, ontwerp deur IM Pei, met 'n uitbreiding (regs van foto) ontwerp deur Fumihiko Maki wat in Maart 2010 geopen is, getoon.]] MIT het tred gehou met en aansienlik tot die digitale era bygedra. Benewens die ontwikkeling van die voorgangers van moderne rekenaar- en [[Rekenaarnetwerk|netwerktegnologie]],<ref>{{Cite journal |last=Lee |first=J.A.N. |last2=McCarthy |first2=J. |last3=Licklider |first3=J.C.R. |year=1992 |title=The beginnings at MIT |url=https://archive.org/details/ieee-annals-of-the-history-of-computing_1992_14_1/page/18 |journal=IEEE Annals of the History of Computing |volume=14 |issue=1 |pages=18–54 |doi=10.1109/85.145317 |s2cid=30631012}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.computerhistory.org/internet_history/|title=Internet History|publisher=Computer History Museum|access-date=August 13, 2008}}</ref> het studente, personeel en fakulteitslede by Projek MAC, die Kunsmatige Intelligensie Laboratorium en die Tech Model Railroad Club van die vroegste interaktiewe [[Videospeletjie|rekenaarvideospeletjies]] soos ''Spacewar! geskryf,'' en het baie van die moderne hacker- slang en -kultuur geskep.<ref>{{Cite web|url=http://www.catb.org/~esr/writings/cathedral-bazaar/hacker-history/ar01s02.html|title=A Brief History of Hackerdom|last=Raymond|first=Eric S.|archive-url=https://web.archive.org/web/20081010145931/http://www.catb.org/~esr/writings/cathedral-bazaar/hacker-history/ar01s02.html|archive-date=2008-10-10|access-date=August 11, 2008}}</ref> Verskeie groot rekenaarverwante organisasies het sedert die 1980's by MIT ontstaan: [[Richard Stallman]] se GNU-projek en die daaropvolgende Free Software Foundation is in die middel-1980's by die AI Lab gestig; die MIT Media Lab is in 1985 deur Nicholas Negroponte en Jerome Wiesner gestig om navorsing oor nuwe gebruike van rekenaartegnologie te bevorder;<ref>{{Cite web|url=http://www.media.mit.edu/?page_id=16|title=The Media Lab – Retrospective|publisher=MIT Media Lab|archive-url=https://web.archive.org/web/20090417085247/http://media.mit.edu/?page_id=16|archive-date=April 17, 2009|access-date=August 12, 2008}}</ref> die [[W3C|World Wide Web Consortium-]] standaardorganisasie is in 1994 by die Laboratorium vir Rekenaarwetenskap gestig deur [[Tim Berners-Lee]];<ref>{{Cite web|url=http://www.w3.org/Consortium/facts#history|title=About W3C: History|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=August 11, 2008}}</ref> die OpenCourseWare -projek het kursusmateriaal vir meer as 2 000 MIT-klasse sedert 2002 gratis aanlyn beskikbaar gestel;<ref>{{Cite web|url=http://ocw.mit.edu/|title=MIT OpenCourseWare|publisher=MIT|access-date=June 12, 2008}}</ref> en die One Laptop per Child -inisiatief om rekenaaropvoeding en konnektiwiteit na kinders wêreldwyd uit te brei, is in 2005 bekendgestel.<ref>{{Cite web|url=http://www.laptop.org/en/vision/mission/|title=Mission – One Laptop Per Child|publisher=One Laptop Per Child|archive-url=https://web.archive.org/web/20080813080949/http://laptop.org/en/vision/mission/|archive-date=2008-08-13|access-date=August 11, 2008}}</ref> Die Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory (LIGO) is ontwerp en gebou deur 'n span wetenskaplikes van [[California Institute of Technology]], MIT, en industriële kontrakteurs, en befonds deur die National Science Foundation . Dit is ontwerp om die veld van gravitasiegolf-astronomie te bevorder deur die opsporing van [[Swaartegolf|gravitasiegolwe]] wat deur [[algemene relatiwiteit]] voorspel is<ref>{{Cite web|url=https://space.mit.edu/LIGO/aboutligo.html|title=About LIGO|publisher=MIT|access-date=8 September 2020}}</ref> Gravitasiegolwe is in 2015 vir die eerste keer deur LIGO opgespoor. Vir bydraes tot LIGO en die waarneming van gravitasiegolwe, het twee Caltech-fisici, Kip Thorne en Barry Barish, en MIT-fisikus Rainer Weiss die [[Nobelprys vir fisika|Nobelprys in fisika]] in 2017 gewen.<ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2017/weiss/facts/|title=Rainer Weiss – Facts|publisher=Nobel Foundation|access-date=8 September 2020}}</ref> Weiss, wat ook 'n MIT-gegradueerde is, het die laser-interferometriese tegniek ontwerp, wat as die noodsaaklike bloudruk vir die LIGO gedien het.<ref>{{Cite web|url=https://news.mit.edu/2017/mit-physicist-rainer-weiss-shares-nobel-prize-physics-1003|title=MIT physicist Rainer Weiss shares Nobel Prize in physics|date=October 3, 2017|publisher=MIT News|access-date=8 September 2020}}</ref> == Kampus == [[Lêer:Great_Dome,_Massachusetts_Institute_of_Technology,_Aug_2019.jpg|duimnael| MIT se gebou 10 en Groot Koepel kyk uit oor Killian Court]] MIT se 166-akker (67,2 ha) kampus in die stad [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]] strek oor ongeveer 1,6km langs die noordekant van die Charles River- kom. <ref name="Campus">{{Cite web|url=http://web.mit.edu/facts/campus.html|title=The Campus|publisher=MIT Facts 2018|access-date=November 11, 2018}}</ref> Die kampus word verdeel deur Massachusettslaan, met die meeste slaapsale en studentelewefasiliteite in die weste en die meeste akademiese geboue in die ooste. Die brug naaste aan MIT is die Harvard-brug, wat bekend is daarvoor dat dit afgemerk is in 'n nie-standaard lengte-eenheid - die smoot.<ref>{{Cite journal |last=Durant |first=Elizabeth |title=Smoot's Legacy: 50th anniversary of famous feat nears |url=http://www.technologyreview.com/article/20983/ |url-status=dead |journal=[[Technology Review]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111082013/http://www.technologyreview.com/article/20983/ |archive-date=2012-01-11 |access-date=August 13, 2008}}</ref> MIT se kernreaktor op die kampus<ref>{{Cite web|url=http://web.mit.edu/catalogue/overv.chap6-nrl.shtml|title=MIT Course Catalogue|publisher=MIT|archive-url=https://web.archive.org/web/20090104182125/http://web.mit.edu/catalogue/overv.chap6-nrl.shtml|archive-date=January 4, 2009|access-date=July 14, 2008}}</ref> is een van die kragtigste universiteitsgebaseerde [[Kernreaktor|kernreaktore]] in die Verenigde State. Die prominensie van die reaktor se inperkingsgebou in 'n digbevolkte gebied was omstrede,<ref>{{Cite web|url=https://abcnews.go.com/Technology/LooseNukes/|title=Loose Nukes: A Special Report|website=ABC News|access-date=April 14, 2007}}</ref> maar MIT hou vol dat dit goed beveilig is.<ref>{{Cite news|accessdate=October 5, 2006}}</ref> Die kampus se primêre energiebron is aardgas. MIT het stappe geneem om sy omgewingsimpak te verminder deur alternatiewe brandstof- kampuspendeltuie in werking te stel, openbare vervoerpasse te subsidieer, sonkragafsettings te ontwikkel, en 'n kragopwekkingsaanleg te bou om die kampus se elektrisiteitsvereistes, en verwarming- en verkoelingsgeriewe van krag te voorsien.<ref>{{Cite web|url=http://web.mit.edu/environment/commitment/conservation.html|title=The Environment at MIT: Conservation|publisher=MIT|archive-url=https://web.archive.org/web/20090104133307/http://web.mit.edu/environment/commitment/conservation.html|archive-date=January 4, 2009|access-date=August 11, 2008}}</ref> MIT het aansienlike kommersiële eiendomsbesit in Cambridge waarop dit eiendomsbelasting betaal, plus 'n bykomende vrywillige betaling in plaas van belasting (PILOT) op akademiese geboue wat wetlik belastingvry is. In 2017 was dit die grootste belastingbetaler in die stad, wat ongeveer 14% van die stad se jaarlikse inkomste bydra.<ref name="CommFacts">{{Cite web|url=http://web.mit.edu/facts/community.html|title=MIT Facts 2017: MIT and the Community|website=web.mit.edu|access-date=March 24, 2017}}</ref> Die besit sluit Technology Square, dele van Kendall Square, University Park, en baie eiendomme in Cambridgeport en Area 4 aan die hoofkampus in.<ref>{{Cite web|url=http://www.cambridgema.gov/~/media/Files/CDD/Maps/Institutions/cddmap_institutions_ownership.pdf|title=Institutional Ownership Map – Cambridge Massachusetts|archive-url=https://web.archive.org/web/20151022201633/https://www.cambridgema.gov/~/media/Files/CDD/Maps/Institutions/cddmap_institutions_ownership.pdf|archive-date=2015-10-22|access-date=2016-09-08}}</ref> Die grond word gehou vir beleggingsdoeleindes en potensiële langtermyn-uitbreiding.<ref>{{Cite web|url=https://mitimco.org/discover|title=Discover – MITIMCo|last=Yadav|first=Sudhanshu|date=2022-06-22|access-date=2025-02-05|archive-date=2025-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20250222075957/https://mitimco.org/discover|url-status=dead}}</ref> === Argitektuur === [[Lêer:Stata_Center_(05689p).jpg|duimnael| Die Stata-sentrum huisves CSAIL, LIDS en die Departement Linguistiek en Filosofie]] MIT se Skool vir Argitektuur, gestig in 1865<ref>{{Cite book |last=Allaback |first=Sarah |title=The first American women architects |date=2008 |publisher=University of Illinois Press |isbn=978-0-252-03321-6 |location=Urbana, Ill. |pages=24}}</ref> en nou genoem die Skool vir Argitektuur en Beplanning, was die eerste formele argitektuurprogram in die Verenigde State,<ref>{{Cite web|url=http://architecture.mit.edu/welcome.html|title=MIT Architecture: Welcome|publisher=MIT Department of Architecture|archive-url=https://web.archive.org/web/20070323150619/http://architecture.mit.edu/welcome.html|archive-date=March 23, 2007|access-date=April 4, 2007}}</ref> en dit het 'n geskiedenis van die ingebruikneming van progressiewe geboue.<ref name="Starchitecture">{{Cite news|accessdate=October 24, 2006}}</ref> Die eerste geboue wat op die Cambridge-kampus gebou is, wat in 1916 voltooi is, word soms die "Maclaurin-geboue" genoem na die Instituutpresident Richard Maclaurin wat toesig gehou het oor die konstruksie daarvan. Hierdie geboue is deur William Welles Bosworth, ontwerp en van [[gewapende beton]] gebou, 'n eerste vir 'n nie-industriële- en nog minder - 'n universiteitsgebou, in die VSA, waar ligter boumateriale vandag nog populêr is.<ref name="Jarzombek1">{{Cite book |last=Jarzombek |first=Mark |url=https://books.google.com/books?id=QiwRGc3E7Z8C |title=Designing MIT: Bosworth's New Tech |publisher=Northeastern University Press |year=2004 |isbn=978-1-55553-619-0 |location=Boston |pages=50–51}}</ref> Bosworth se ontwerp is beïnvloed deur die City Beautiful Movement van die vroeë 1900's<ref name="Jarzombek1" /> en bevat die [[Panteon in Rome|Pantheon]]-agtige Groot Koepel wat die Barker Engineering Biblioteek huisves. Die Groot Koepel kyk uit oor Killian Court, waar gradeplegtighede elke jaar gehou word. Die frise van die kalksteen-geklede geboue rondom Killian Court is gegraveer met die name van belangrike wetenskaplikes en filosowe.{{Refn|The friezes of the marble-clad buildings surrounding Killian Court are carved in large Roman letters with the names of [[Aristotle]], [[Isaac Newton|Newton]], [[Louis Pasteur|Pasteur]], [[Antoine Lavoisier|Lavoisier]], [[Michael Faraday|Faraday]], [[Archimedes]], [[Leonardo da Vinci|da Vinci]], [[Charles Darwin|Darwin]], and [[Nicolaus Copernicus|Copernicus]]; each of these names is surmounted by a cluster of appropriately related names in smaller letters. Lavoisier, for example, is placed in the company of [[Robert Boyle|Boyle]], [[Henry Cavendish|Cavendish]], [[Joseph Priestley|Priestley]], [[John Dalton|Dalton]], [[Joseph Louis Gay-Lussac|Gay Lussac]], Berzelius, [[Friedrich Wöhler|Woehler]], [[Justus von Liebig|Liebig]], [[Robert Bunsen|Bunsen]], [[Dmitri Mendeleev|Mendeleev]], [[Sir William Henry Perkin|Perkin]], and [[Jacobus Henricus van 't Hoff|van't Hoff]].<ref>{{cite web |url=http://libraries.mit.edu/archives/exhibits/names/index.html |title=Names of MIT Buildings |publisher=MIT Archives |access-date=April 10, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100519104929/http://libraries.mit.edu/archives/exhibits/names/index.html |archive-date=19 Mei 2010 |url-status=dead}}</ref><ref name=TechNames>{{cite news |title=Names on Institute Buildings Lend Inspiration to Future Scientists |url=http://libraries.mit.edu/archives/exhibits/names/the-tech.html |access-date=May 30, 2012 |newspaper=The Tech |volume=XLII |number=70 |date=December 22, 1922 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305013722/http://libraries.mit.edu/archives/exhibits/names/the-tech.html |archive-date=March 5, 2016 |url-status=dead}}</ref>}} Die ruim "gebou 7"-atrium by Massachusettslaan 77 word beskou as die ingang na die Oneindige Gang en die res van die kampus.<ref name="BO">{{Cite web|url=https://catalog.mit.edu/mit/overview/administration/|title=MIT Course Catalogue: Overview|publisher=MIT|access-date=19 August 2024}}</ref> === Behuising === [[Lêer:Simmons_Hall,_MIT,_Cambridge,_Massachusetts.JPG|regs|duimnael| Die Simmons Hall voorgraadse slaapsaal is in 2002 voltooi.]] Voorgraadse studente word gewaarborg van vier jaar se behuising in een van MIT se 11 voorgraadse slaapsale.<ref>{{Cite web|url=https://studentlife.mit.edu/housing/undergraduate-housing/residence-halls|title=Undergraduate Residence Halls|last=MIT Housing Office|access-date=October 1, 2010|archive-date=21 Januarie 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250121090615/https://studentlife.mit.edu/housing/undergraduate-housing/residence-halls|url-status=dead}}</ref> Diegene wat op kampus woon, kan ondersteuning en mentorskap ontvang van inwonende gegradueerde studente-tutors, adviseurs en fakulteitshuismeesters.<ref>{{Cite web|url=http://web.mit.edu/reslife/rlp/ra-grt.html|title=Residential Life Live-in Staff|publisher=MIT|archive-url=https://web.archive.org/web/20120320123544/http://web.mit.edu/reslife/rlp/ra-grt.html|archive-date=March 20, 2012|access-date=June 1, 2012}}</ref> Omdat behuisingsopdragte op grond van die voorkeure van die studente self gemaak word, kan diverse sosiale atmosfeer in verskillende leefgroepe volgehou word; byvoorbeeld, volgens die ''Yale Daily News-'' personeel se ''The Insider's Guide to the Colleges, 2010'', "Die verdeling tussen Ooskampus en Weskampus is 'n beduidende kenmerk van MIT. Ooskampus het 'n reputasie as 'n florerende teenkultuur verwerf."<ref>{{Cite book |last=Yale Daily News Staff |url=https://archive.org/details/insidersguidetoc00yale_5/page/377 |title=The Insider's Guide to the Colleges, 2010 |publisher=St. Martin's Griffin |year=2009 |isbn=978-0-312-57029-3 |pages=[https://archive.org/details/insidersguidetoc00yale_5/page/377 377–380]}}</ref> MIT het ook 5 slaapsale vir enkelstudente en 2 woonstelgeboue op kampus vir getroude studentegesinne.<ref>{{Cite web|url=http://housing.mit.edu/graduatefamily/residences|title=Graduate residences for singles & families|last=MIT Housing Office|publisher=MIT|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620170109/http://housing.mit.edu/graduatefamily/residences|archive-date=June 20, 2010|access-date=October 1, 2010}}</ref> == Organisasie en administrasie == [[Lêer:MIT_Lobby_7.jpg|duimnael| Voorportaal 7 by Massachusettslaan 77 word as die hoofingang na die kampus beskou.]] MIT is 'n publiek-geoktrooieerde nie-winsgewende korporasie wat beheer word deur 'n privaat-aangestelde direksie bekend as die '''MIT Korporasie'''.<ref name="Mead">{{Cite web|url=http://web.mit.edu/fnl/volume/185/mead.html|title=A Brief History and Workings of the MIT Corporation|last=Mead|first=Dana G.|date=May 2006|website=MIT Faculty Newsletter|access-date=19 August 2024}}</ref> Die Korporasie se direksie het ter enige tyd 60–80 lede, sommige met vaste termyne, sommige met lewenslange aanstellings, en agt wat ''ex officio'' dien.{{Refn|Life members end their terms at 75 years old. ''Ex officio'' members are the Corporation's elected officers—its Chair, President, Treasurer, and Secretary—and the president of the MIT Alumni Association, the [[Governor of Massachusetts]], the Chief Justice of the [[Massachusetts Supreme Judicial Court]], and the Massachusetts Secretary of Education.}}<ref>{{Cite web|url=https://corporation.mit.edu/bylaws/bylaws-section-2|title=Bylaws of the MIT Corporation – Section 2: Members|publisher=The MIT Corporation|access-date=19 August 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://corporation.mit.edu/membership/all-members|title=The MIT Corporation: All Members|publisher=The MIT Corporation|access-date=19 August 2024}}</ref> Die Korporasie keur die begroting, nuwe programme, grade en fakulteitsaanstellings goed, en kies 'n president om die universiteit te bestuur en die Instituut se fakulteit voor te sit.<ref name="BO"/><ref name="Mead" /> Die huidige president is Sally Kornbluth, 'n selbioloog en voormalige provos by Duke Universiteit, wat in Januarie 2023 MIT se agtiende president geword het Die huidige en vorige fisikafakulteit het agt [[Nobelprys vir fisika|Nobelpryse]] gewen,<ref name="IR Nobel">{{Cite web|url=http://web.mit.edu/ir/pop/awards/nobel.html|title=Nobel Prize|publisher=Office of Institutional Research, MIT|access-date=December 31, 2008}}</ref> vier ICTP Dirac-medaljes,<ref>{{Cite web|url=http://web.mit.edu/ir/pop/awards/dirac.html|title=Dirac Medal|publisher=Office of Institutional Research, MIT|access-date=December 31, 2008}}</ref> en drie Wolfpryse hoofsaaklik vir hul bydraes tot subatomiese en [[Kwantum|kwantumteorie]].<ref>{{Cite web|url=http://www.wolffund.org.il/cat.asp?id=25&cat_title=PHYSICS|title=Prize in Physics|publisher=Wolf Foundation|archive-url=https://archive.today/20240525172450/https://www.webcitation.org/65DR3JlSI?url=http://www.wolffund.org.il/cat.asp%3Fid=25|archive-date=2024-05-25|access-date=October 4, 2010}}</ref> Lede van die departement chemie is bekroon met drie [[Nobelprys vir Chemie|Nobelpryse]] en een Wolfprys vir die ontdekking van nuwe sinteses en metodes.<ref name="IR Nobel" /> MIT-bioloë het ses [[Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde|Nobelpryse]] ontvang vir hul bydraes tot genetika, immunologie, onkologie en molekulêre biologie.<ref name="IR Nobel" /> Professor Eric Lander was een van die hoofleiers van die Menslike Genoomprojek.<ref>{{Cite journal |last=Lander |first=Eric |last2=Linton |first2=LM |last3=Birren |first3=B |last4=Nusbaum |first4=C |last5=Zody |first5=MC |last6=Baldwin |first6=J |last7=Devon |first7=K |last8=Dewar |first8=K |last9=Doyle |first9=M |display-authors=8 |year=2001 |title=Initial sequencing and analysis of the human genome |url=https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/2027.42/62798/1/409860a0.pdf |journal=Nature |volume=409 |issue=6822 |pages=860–921 |bibcode=2001Natur.409..860L |doi=10.1038/35057062 |pmid=11237011 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.broadinstitute.org/about/bios/bio-lander.html|title=Eric S. Lander|publisher=Broad Institute|access-date=June 9, 2008}}</ref> Positroniumatome,<ref>{{Cite news|accessdate=June 12, 2008}}</ref> sintetiese [[penisillien]], sintetiese selfrepliserende molekules,<ref>{{Cite web|url=http://w3.mit.edu/newsoffice/tt/1990/may09/23124.html|title=Self-Reproducing Molecules Reported by MIT Researchers|date=May 9, 1990|publisher=MIT News Office|archive-url=https://web.archive.org/web/20080516120912/http://w3.mit.edu/newsoffice/tt/1990/may09/23124.html|archive-date=May 16, 2008|access-date=June 12, 2008}}</ref> en die genetiese basisse vir [[Motorneuronsiekte|Amiotrofiese laterale sklerose]] (ook bekend as ALS of Lou Gehrig se siekte) en [[Huntington se siekte]] is die eerste keer by MIT ontdek.<ref name="MIT Firsts">{{Cite web|url=http://web.mit.edu/newsoffice/special/firsts.html|title=MIT Research and Teaching Firsts|publisher=MIT|archive-url=https://web.archive.org/web/20080531233441/http://web.mit.edu/newsoffice/special/firsts.html|archive-date=May 31, 2008|access-date=June 12, 2008}}</ref> Jerome Lettvin het die studie van kognitiewe wetenskap verander met sy referaat "Wat die padda se oog die padda se brein vertel".<ref>{{Cite news|accessdate=October 4, 2010}}</ref> Navorsers het 'n stelsel ontwikkel om MRI-skanderings in 3D-gedrukte fisiese modelle om te skakel.<ref>{{Cite web|url=https://news.mit.edu/2015/3-d-printed-heart-models-surgery-0917.html|title=Personalized Heart model|last=Hardesty|first=Larry|date=September 17, 2015|access-date=September 21, 2015}}</ref> == Ontdekkings en innovasie == === Natuurwetenskappe === * [[Onkogeen|Onkogene]] – Robert Weinberg het 'n genetiese basis van menslike [[kanker|blaaskanker]] ontdek.<ref>{{Cite journal |last=Shih |first=C. |last2=Weinberg |first2=R. A. |year=1982 |title=Isolation of a transforming sequence from a human bladder carcinoma cell line |url=https://archive.org/details/sim_cell_1982-05_29_1/page/161 |journal=Cell |volume=29 |issue=1 |pages=161–9 |doi=10.1016/0092-8674(82)90100-3 |pmid=6286138 |s2cid=12046552}}</ref> * Omgekeerde transkripsie - David Baltimore het onafhanklik, in 1970 by MIT, twee RNS-tumorvirusse geïsoleer: R-MLV en weer RSV.<ref name="pmid4316300">{{Cite journal |last=Baltimore D. |date=June 1970 |title=RNA-dependent DNA polymerase in virions of RNA tumour viruses |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1970-06-27_226_5252/page/1209 |journal=Nature |volume=226 |issue=5252 |pages=1209–11 |bibcode=1970Natur.226.1209B |doi=10.1038/2261209a0 |pmid=4316300 |s2cid=4222378}}</ref> * Termiese doodstyd – Samuel Cate Prescott en William Lyman Underwood van 1895 tot 1898. Gedoen vir inmaak van kos. Toepassings wat later nuttig gevind is in mediese toestelle, [[Geneesmiddel|farmaseutiese produkte]] en skoonheidsmiddels.<ref>{{Cite book |last=Goldblith |first=S.A. |title=Pioneers in Food Science, Volume 1: Samuel Cate Prescott – M.I.T. Dean and Pioneer Food Technologist |publisher=Food & Nutrition Press |year=1993 |location=Trumball, CT}}</ref> * Swak wisselwerking – Steven Weinberg het die elektroswak verenigingsteorie, wat aanleiding gegee het tot die moderne formulering van die [[Standaardmodel]], in 1967 by MIT voorgestel.<ref>{{Cite journal |last=Weinberg |first=S |year=1967 |title=A Model of Leptons |url=http://astrophysics.fic.uni.lodz.pl/100yrs/pdf/12/066.pdf |url-status=dead |journal=Phys. Rev. Lett. |volume=19 |issue=21 |pages=1264–66 |bibcode=1967PhRvL..19.1264W |doi=10.1103/PhysRevLett.19.1264 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112142352/http://astrophysics.fic.uni.lodz.pl/100yrs/pdf/12/066.pdf |archive-date=2012-01-12}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vertaalde bladsye wat nagegaan moet word]] [[Kategorie:Universiteite]] 1egdhorqqnk4b7fxah4ccf7gvlen2vh 0 424403 2966356 2965771 2026-09-11T08:57:01Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966356 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Isack Hadjar | image = Isack Hadjar at the Melbourne Walk during the 2026 Australian Grand Prix (028A8753) (cropped).jpg | caption = Hadjar by die 2026 Australiese Grand Prix | birth_name = Isack Alexandre Hadjar | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|2004|9|28}} | birth_place = [[Parys]], Frankryk | nationality = {{vlagland|FRA}} | 2025 Team = [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|RBPTH003]]<ref name="contract"/> | 2026 Team = [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT-Ford]] | Car number = 6 | Races = {{F1stat|HAD|entries}} ({{F1stat|HAD|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{F1stat|HAD|wins}} | Podiums = {{F1stat|HAD|podiums}} | Points = {{F1stat|HAD|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|HAD|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|HAD|fastestlaps}} | First race = [[2025 Australiese Grand Prix]] | First win = | Last win = | Last race = <!-- {{Laaste F1GP}} ......hy was beseer......-->[[2026 Hongaarse Grand Prix]] | Last season = 2025 | Last position = 12 (51 punte) }} '''Isack Hadjar''' (gebore [[28 September]] [[2004]]) is 'n Frans-Algerynse renjaer, wat gekontrakteer is om onder die Franse vlag vir [[Red Bull Racing|Red Bull]] aan [[Formule Een]] deel te neem. As 'n lid van die Red Bull Junior-span sedert 2022, het Hadjar in 2025 met [[Racing Bulls]] geteken, en [[Liam Lawson]] vervang as spanmaat van [[Yuki Tsunoda]].<ref name="contract">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-isack-hadjar-signs-for-rb-tsunoda-final-seat-on-2025-f1-grid.6UMQgndoDfFIH5wtyxucAG|title=Hadjar signs for RB as he takes final seat on 2025 F1 grid|date=20 December 2024|publisher=Formula One Group|access-date=20 December 2024}}</ref> == Vroeë lewe == Isack Alexandre Hadjar is op 28 September 2004 in [[Parys]], [[Frankryk]] gebore in 'n Algerynse familie van [[dokter]]s en [[fisika|fisici]].<ref>{{Cite web|url=https://www.redbull.com/gb-en/athlete/isack-hadjar|title=Isack Hadjar: Formula 2 – Red Bull Athlete Profile|website=Red Bull|publisher=Red Bull GmbH|access-date=19 December 2024}}</ref><ref name="RB Profile">{{Cite web|url=https://www.redbull.com/int-en/juniorteam/drivers/athlete-profile-isack-hadjar|title=Isack Hadjar|website=Red Bull|publisher=Red Bull GmbH|access-date=19 December 2024}}</ref> Sy pa, Yassine Hadjar, was ook 'n [[Werktuigkundige|kartwerktuigkundige]].<ref>{{Cite news|url=https://www.thenationalnews.com/sport/f1/2024/12/08/isack-hadjars-busy-abu-dhabi-weekend-could-end-with-a-future-in-f1/|title=Isack Hadjar's busy Abu Dhabi weekend could end with a future in F1|last=Abulleil|first=Reem|date=8 December 2024|work=The National|publisher=International Media Investments|access-date=19 December 2024}}</ref> Hy het beide Franse en Algerynse burgerskap.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/horner-names-the-red-bull-junior-making-a-strong-case-for-an-f1-debut-in.5pUmPGekc8JXoPlwGl8kQU|title=Horner names the Red Bull junior 'making a strong case' for an F1 debut in 2025|date=17 July 2024|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|access-date=24 November 2023}}</ref> Hadjar het aanvanklik lief geraak vir [[motorsport]] nadat hy die Pixar-animasiefliek ''Cars'' gekyk het.<ref name="RB Profile"/> Sy ouers het vir hom 'n gokart gekoop toe hy sewe was, 'n jaar nadat hy [[Formule Een]] op TV begin kyk het.<ref name="RB Profile" /> == Junior renloopbaan == === Karting (2012–2018) === Hadjar het in 2012 met mededingende kartwedrenne begin.<ref>{{Cite web |url=https://isackhadjar.com/about-me/biography |title=Biography |website=Isack Hadjar |access-date=19 December 2024 |archive-date=20 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241220023956/https://isackhadjar.com/about-me/biography |url-status=dead }}</ref> Nadat hy aanvanklik aan nasionale kampioenskappe deelgeneem het, het Hadjar in 2017 na die internasionale toneel gevorder. Hadjar het aan die 2018 Karting Wêreldkampioenskap deelgeneem en 22ste geëindig.<ref>{{Cite web|title=FIA Karting World Championship - OK Junior 2018 Standings|url=https://www.driverdb.com/championships/world-championship-ok-junior/2018|access-date=7 February 2025|website=DriverDB|language=en}}</ref> === Formule 4 (2019–2020) === ====2019==== In 2019 het Hadjar sy enkelsitplek-debuut in die Franse F4-kampioenskap gemaak.<ref>{{Cite web |last1=McClure |first1=Michael |last2=Kra-Caskey |first2=Calla |last3=Lloyd |first3=Martin |last4=Wolff-Taffus |first4=Perceval |date=20 December 2024 |title=F2 runner-up Hadjar earns RB F1 race seat for 2025 |url=https://feederseries.net/2024/12/20/f2-runner-up-hadjar-earns-rb-f1-race-seat-for-2025/ |access-date=23 December 2024 |website=Feeder Series |language=en}}</ref> Ten spyte daarvan dat hy gesukkel het om die motor se pedale ten volle af te trap as gevolg van sy kort lengte aan die begin van die seisoen, kon Hadjar sy eerste enkelsitplek-oorwinning by Spa tydens die derde rondte behaal.<ref name="Winfield">{{cite web|last=Harris-Gardiner|first=Rachel|date=25 February 2019|title=Jules Mettetal wins Volant Winfield to earn season in French F4|url=http://www.formulascout.com/jules-mettetal-wins-volant-winfield-to-earn-season-in-french-f4/48558|work=FormulaScout}}</ref> Hadjar het nog 'n podium by die Circuit de Lédenon verdien, met 'n tweede plek in die laaste wedren.<ref>{{Cite web|last=Allen|first=Peter|date=7 July 2019|title=Mixed fortunes for French F4 leader Hadrien David at Ledenon|url=https://formulascout.com/french-f4-ledenon-hadrien-david/52080|access-date=7 February 2025|website=Formula Scout|language=en}}</ref> ====2020==== Hadjar het gedurende die winter van 2020 met 3Y Technology aan twee naweke van die F4 UAE-kampioenskap deelgeneem.<ref>{{Cite web|last=Hillman|first=Rachel|date=13 February 2020|title=Isack Hadjar and Josef Knopp added to F4 UAE field for Abu Dhabi|url=https://formulascout.com/isack-hadjar-and-josef-knopp-added-to-f4-uae-field-for-abu-dhabi/59601|access-date=7 February 2025|website=Formula Scout|language=en}}</ref><ref name="Round 3">{{cite web|date=11 February 2020|title=Entry List Round 3: Yas Marina Circuit|url=https://www.f4uae.com/images/Events/2020_Events/R3_Docs/2020_F4UAE_Entry_List_Round_3_V2-compressed.pdf|work=F4uae.com|access-date=25 January 2021|archive-date=26 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926043041/https://www.f4uae.com/images/Events/2020_Events/R3_Docs/2020_F4UAE_Entry_List_Round_3_V2-compressed.pdf|url-status=dead}}</ref> Hy het sy beste resultaat van vierde plek tydens die laaste rondte behaal. Hy het altesaam 56 punte aangeteken en elfde in die kampioenskap geëindig. === FIA Formule 3 (2022–2023) === [[File:FIA F3 Austria 2022 Nr. 18 Hadjar.jpg|duimnael|links|Hadjar bestuur die [[Dallara]] F3 2019 tydens die 2022 Spielberg Formule 3 ronde]] In November 2021 het Hadjar vir die Hitech Grand Prix in die FIA Formule 3-naseisoentoets gery.<ref>{{Cite web|title=FIA Formula 3 returns to action with post-season testing in Valencia|date=31 October 2021|url=https://www.fiaformula3.com/Latest/3V94Y1DiiE4zZXQrxA9Z1z/fia-formula-3-returns-to-action-with-post-season-testing-in-valencia|access-date=31 October 2021|website=FIA Formula3® - The Official F3® Website|language=en|archive-date=20 Desember 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241220210309/https://www.fiaformula3.com/Latest/3V94Y1DiiE4zZXQrxA9Z1z/fia-formula-3-returns-to-action-with-post-season-testing-in-valencia|url-status=dead}}</ref> Hy sou uiteindelik in Januarie aangekondig word om vir die span in die 2022-seisoen te ry.<ref>{{Cite web|title=Hitech Grand Prix recruit Red Bull backed Hadjar for 2022|date=14 January 2022|url=https://www.fiaformula3.com/Latest/3SYrqtdqkEn3KqbjThhX17/hitech-grand-prix-recruit-red-bull-backed-hadjar-for-2022|access-date=20 January 2022|website=FIAFormula3® - The Official F3® Website|language=en}}</ref> Hy het sy seisoen op die beste moontlike manier begin en die oorwinning in die Sakhir -sprintwedren geërf nadat die oorspronklike wenner Oliver Bearman 'n tydstraf van vyf sekondes vir oortredings van baanperke ontvang het.<ref>{{Cite web |title=Hadjar takes F3 debut victory in Bahrain |url=https://www.redbull.com/int-en/juniorteam/hadjar-takes-f3-debut-victory-in-bahrain- |access-date=22 July 2022 |website=[[Red Bull]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=2022 Round 1 post-Sprint Race press conference|date=19 March 2022|url=https://www.fiaformula3.com/Latest/4TbLmLtxm24J3vCDFq18D6/2022-round-1-post-sprint-race-press-conference|access-date=8 February 2025|website=FIA_Formula 3® - The Official F3® Website|language=en}}</ref> Die hoofren sou minder suksesvol wees, aangesien Hadjar 25ste geëindig het nadat hy 'n pap wiel opgedoen het wat veroorsaak is deur kontak met Alexander Smolyar.<ref>{{Cite web |title=FEATURE RACE: Martins prevails in Sakhir to win over Leclerc |url=https://www.fiaformula3.com/Latest/7swadRUJkgyI7qVWinyeux/feature-race-martins-prevails-in-sakhir-to-win-over-leclerc|access-date=22 July 2022 |website=FIA Formula3® - The Official F3® Website |language=en}}</ref> Nadat hy sewende in Imola gekwalifiseer het, het Hadjar sy pad na die podiumplekke in die naelren gemaak, maar 'n botsing met Caio Collet in die laaste rondte het hom na die vyfde plek laat val.<ref>{{Cite web|title=SPRINT RACE: Colapinto nets maiden F3 win with last-lap pass at Imola|date=23 April 2022|url=https://www.fiaformula3.com/Latest/49vKmo0mKWWEySEtT2Ytq3/colapinto-nets-maiden-f3-win-with-last-lap-pass-at-imola|access-date=8 February 2025|website=FIA_Formula 3® - The Official F3® Website|language=en}}</ref> === FIA Formule 2 (2023–2024) === [[File:FIA F2 Austria 2023 Nr. 10 Hadjar (1).jpg|duimnael|regs|Hadjar bestuur die [[Dallara]] F2 2018 tydens die 2023 Spielberg Formule 2 ronde]] Nadat hy vir Hitech by die 2022 F2 na-seisoen toets by Yas Marina getoets het, het Hadjar by die span aangesluit vir die 2023 Formule 2-seisoen saam met sy destydse mede- Red Bull junior Jak Crawford.<ref>{{Cite web|title=Formula 2 prepares for post-season testing at Yas Marina|date=22 November 2022|url=https://www.fiaformula2.com/Latest/aErnerQQ8i2FAKAJRQCRo/formula-2-prepares-for-post-season-testing-at-yas-marina|access-date=23 November 2022|website=FIA_F2® - The Official F2® Website|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Hitech confirm Hadjar and Crawford for all-Red Bull 2023 line-up|date=18 January 2023|url=https://www.fiaformula2.com/Latest/5KlscZX7SCV0BI19sGsodG/hitech-confirm-hadjar-and-crawford-for-all-red-bull-2023-line-up|access-date=18 January 2023|website=FIA_F2® - The Official F2® Website|language=en}}</ref> Met sy debuut in Bahrein het Hadjar 14de gekwalifiseer en Saterdag 20ste geëindig nadat hy met sy bande gesukkel het, maar het sewende in die hoofren geëindig.<ref>{{Cite web|title=QUALIFYING: Pourchaire in class of one in Sakhir|date=3 March 2023|url=https://www.fiaformula2.com/Latest/2ACe09jSGx5LcQ5fkyveSj/qualifying-pourchaire-in-class-of-one-in-sakhir|access-date=8 March 2023|website=FIA_F2® - The Official F2® Website|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=SPRINT RACE: Boschung cruises to maiden F2 win in Sakhir thriller|date=4 March 2023|url=https://www.fiaformula2.com/Latest/6SGVFEQWBLgWaU8sB4mYeo/sprint-race-boschung-cruises-to-maiden-f2-win-in-sakhir-thriller|access-date=8 March 2023|website=FIA_F2® - The Official F2® Website|language=en}}</ref> Hy het meer punte in Jeddah aangeteken en Sondag negende geëindig nadat hy 19de gekwalifiseer het.<ref>{{Cite web|title=FEATURE RACE: Pourchaire dominant as podium fight goes to final lap|date=5 March 2023|url=https://www.fiaformula2.com/Latest/5sDLaLMEcfMqyMHlyoVJgO/feature-race-pourchaire-dominant-as-podium-fight-goes-to-final-lap|access-date=8 March 2023|website=FIA_F2® - The Official F2® Website|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 March 2023 |title=FEATURE RACE: Vesti battles to brilliant Jeddah win |url=https://www.fiaformula2.com/Latest/4FvwSmByr3QQuBJl6r2N1S/feature-race-vesti-battles-to-brilliant-jeddah-win |access-date=23 March 2023 |website=FIA F2 |language=en}}</ref> Hy het toe vierde by Albert Park gekwalifiseer en Saterdag sesde geëindig, maar Sondag buite die puntelys geëindig nadat hy voorvlerkskade opgedoen het as gevolg van kontak met Oliver Bearman tydens 'n pitstop, sowel as 'n daaropvolgende straf.<ref>{{Cite web|title=Juniors take Melbourne F2 double and points lead|date=4 April 2023|url=https://www.redbull.com/int-en/juniorteam/juniors-take-melbourne-f2-double-and-points-lead-2023|access-date=9 February 2025|website=[[Red Bull]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Isack Hadjar's Melbourne Weekend In His Words|date=5 April 2023|url=https://www.fiaformula2.com/Latest/2Pm6obKd8B5aZuBj07PNT0/isack-hadjars-melbourne-weekend-in-his-words|access-date=9 February 2025|website=FIA_F2® - The Official F2® Website|language=en}}</ref> Dit is gevolg deur 'n stormloop van 18de na agtste in die Baku-naelren, hoewel hy na 11de gedegradeer is omdat hy Jack Doohan onwettig verbygesteek het tydens die herbegin van die veiligheidsmotor.<ref>{{cite web|url=https://www.fiaformula2.com/Latest/6vftrmETndKDFhXNpVZamS/qualifying-bearman-snatches-maiden-pole-in-dramatic-baku-ending|title=QUALIFYING: Bearman snatches maiden pole in dramatic Baku ending|access-date=28 April 2023|website=FIA_F2® - The Official F2® Website|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hadjar handed post-Sprint Race time penalty |url=https://www.fiaformula2.com/Latest/4m7flmNd7KnzoyBHgept8b/hadjar-handed-post-sprint-race-time-penalty |access-date=21 December 2024 |website=FIA_F2® - The Official F2® Website |language=en}}</ref> Hy het herstel deur sewende in die hoofwedren te eindig nadat hy 'n alternatiewe strategie probeer het.<ref>{{Cite web|title=Hadjar happy to return to Europe and familiar territory after Baku fightback|date=2 May 2023|url=https://www.fiaformula2.com/Latest/86Kb7cdLgO7DoZGOht9f0/hadjar-happy-to-return-to-europe-and-familiar-territory-after-baku-fightback|access-date=9 February 2025|website=FIA_F2® - The Official F2® Website|language=en}}</ref> == Formule 1-uitslae == [[Beeld:FREC 2021 Spielberg Nr. 6 Hadjar.jpg|duimnael|links|300px|Isack Hadjar in die Formule Europese Streekskampioenskap op die [[Red Bull Ring]] in 2021]] {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="font-size: 80%; text-align: center" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | Red Bull<br/>RB20 | [[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPTH002]]<br/>1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=f0f8ff|[[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{small|TD}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=f0f8ff|[[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{small|TD}} |bgcolor=efefef|'''–''' |bgcolor=efefef|'''–''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | [[Racing Bulls]] | Racing Bulls<br/>VCARB 02 | [[Honda]]<br/>[[Red Bull Powertrains|RBPTH003]]<br/>1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffffff| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>13 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>7 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>12 |bgcolor=efcfff| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>^'''8'''20 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>11 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>16 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>13 |bgcolor=dfffdf| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>6 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>17 |bgcolor=efefef|'''12''' |bgcolor=efefef|'''51''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB22 | [[Red Bull Powertrains|Red Bull-Ford]] DM01 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=efcfff| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>12 |bgcolor=efcfff| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>6 |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/><small>beseer</small> |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|HAD|seasonposition}}*''' |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|HAD|seasonpoints}}*''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |} <!--* {{smallsup|'''†'''}} Kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het.<br/>--> * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hadjar, Isack}} [[Kategorie:Geboortes in 2004]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Franse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] 3tfott96vuuxxa03tfdj7xlmw5zadud 0 428905 2966343 2773560 2026-09-11T08:43:47Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966343 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Derek Warwick | image = Derek Warwick Silverstone 2014.JPG | caption = Warwick by die [[2014 Britse Grand Prix]] | birth_name = Derek Stanley Arthur Warwick | nationality = {{vlagikoon|GBR}} Brit | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1954|8|27|df=y}} | birth_place = New Alresford, [[Hampshire]], Engeland | Years = 1981–1993 | Old Team = Toleman, [[Renault F1|Renault]], [[Brabham]], [[Arrows]], [[Team Lotus|Lotus]], Footwork | Races = 162 (147 begin) | Championships = 0 | Wins = 0 | Podiums = 4 | Points = 71 | Poles = 0 | Fastest laps = 2 | First race = [[1981 San Marino Grand Prix]] | First win = | Last win = | Last race = [[1993 Australiese Grand Prix]] }} '''Derek Stanley Arthur Warwick''' (gebore [[27 Augustus]] [[1954]]) is 'n [[Britse]] voormalige [[motorsport|renjaer]] wat tussen 1981 en 1993 aan [[Formule Een]]-wedrenne deelgeneem het. In uithouvermoërenne het Warwick die Wêreldsportmotorkampioenskap en die 24-uur van Le Mans gewen, beide in 1992 met [[Peugeot]]. [[Beeld:Derek Warwick's Superstox car.jpg|duimnael|links|Derek Warwick se Superstox-renmotor, Matchams Park, 1973]] Warwick is in Alresford, [[Hampshire]], [[Engeland]] gebore.<ref name=grandprix.com>{{cite web|url=http://www.grandprix.com/gpe/drv-warder.html|title=Drivers: Derek Warwick|access-date=22 Maart 2008|publisher=GrandPrix.com}}</ref> Hy het in 1981 vir Toleman geteken en sy debuut by die [[1981 San Marino Grand Prix|San Marino Grand Prix]] gemaak; hy het eers in die TG181 gekwalifiseer tydens die seisoen-afsluitende [[Caesars Palace Grand Prix]]. In 1984 het hy vier podiumplekke met [[Renault F1|Renault]] behaal. Hy het die Superstox Engelse Kampioenskap in 1971 gewen en die Wêreldkampioenskap by Wimbledon-stadion in 1973.<ref name="ReferenceA">{{cite web|url=http://richardsf1.com/2011/03/13/exclusive-interview-derek-warwick/|title=Exclusive Interview: Derek Warwick|publisher=Richard's F1|access-date=26 Augustus 2011|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20120205164502/http://richardsf1.com/2011/03/13/exclusive-interview-derek-warwick/|archive-date=5 Februarie 2012}}</ref> In 2005 en 2006 het hy in die eerste seisoen van die Grand Prix Masters-formule vir uitgetrede Formule Een-jaers gejaag. Hy het as die vierde bestuurder aan drie Grands Prix in 2010 en 2011 deelgeneem. Hy was president van die Britse Renbestuurdersklub (2011-2017), waar hy [[Damon Hill]] opgevolg het en Paddy Hopkirk voorafgegaan het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Warwick, Derek}} [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1954]] [[Kategorie:Lewende mense]] hnmzuf0ixw5uf7can58chk62is55m8i 0 429184 2966363 2773688 2026-09-11T09:03:10Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966363 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Jonathan Palmer | image = Jonathan Palmer Profile.jpg | caption = Palmer in 2011 | birth_name = Jonathan Charles Palmer | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1956|11|7}} | birth_place = Lewisham, London, Engeland | nationality = {{vlagikoon|GBR}} Brit | Years = 1983–1989 | Old Team = [[Williams F1|Williams Racing]], RAM, Zakspeed, [[Tyrrell Racing|Tyrrell]] | Races = 88 (83 begin) | Championships = 0 | Wins = 0 | Podiums = 0 | Points = 14 | Poles = 0 | Fastest laps = 1 | First race = 1983 [[Europese Grand Prix]] | Last race = 1989 [[Australiese Grand Prix]] }} '''Jonathan Charles Palmer''' (gebore 7 November 1956) is 'n voormalige [[Britse]] renjaer, [[motorsport]]bestuurder en TV-kommentator wat van 1983 tot 1989 aan [[Formule Een]] deelgeneem het. [[Lêer:Zakspeed 841 Dr. Jonathan Palmer.jpg|duimnael|links|280px|Palmer loods 'n Zakspeed by die [[1985 Duitse Grand Prix]]]] Voor sy loopbaan in motorsport, is Palmer as geneesheer by Londen se Guy's-hospitaal opgelei. Hy het ook as junior dokter by Cuckfield- en Brighton-hospitale gewerk. Palmer was tussen 1983 en 1989 aktief in Formule Een en het vir [[Tyrrell Racing|Tyrrell]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], RAM en Zakspeed gejaag. Hy het 14 kampioenskapspunte in 83 renne gewen. == Formule Eenloopbaan == Palmer het by [[Williams F1|Williams]] as 'n toetsbestuurder aangesluit vir die 1982 en [[1983 Formule Een-seisoen|1983-seisoene]] terwyl hy in F2 gejaag het, en het sy Formule Een-debuut by [[Brands Hatch-renbaan|Brands Hatch]] op 25 September 1983 gemaak, waar hy in 'n Williams aan die [[Europese Grand Prix]] deelgeneem het. Hierdie rit was 'n "dankie" van [[Frank Williams]] en Patrick Head. Hy het 13de uit 26 deelnemers geëindig. Hy het in 1984 na die Skoal Bandit RAM March-span oorgeskakel, waar sy uitslae 'n 8ste plek, drie 9de, 'n 10de en 'n 13de plek opgelewer het. Hy het in 1985 by Zakspeed aangesluit, in agt wedrenne weggespring en uit almal geval, behalwe die [[1985 Detroit Grand Prix]], toe hy elfde geëindig het. Tydens sy tuiswedren by Brands Hatch daardie jaar het Palmer sy algemene praktisynvaardighede gebruik om te help met die bevryding van [[Equipe Ligier|Ligier]]-renjaer [[Jacques Laffite]] nadat Laffite 'n ernstige ongeluk op die openingsrondte gely het.<ref>{{cite web|url=https://www.racefans.net/2016/07/13/mansell-wins-piquets-car/|title=Mansell wins in Piquet’s car|website=racefans.net|first=Keith|last=Collantine|date=13 July 2016|accessdate=13 August 2024}}</ref> == Sportmotors == [[Lêer:Jonathan Palmer Ford RS200 Brands Hatch 1990 001.jpg|duimnael|regs|280px|Palmer bestuur 'n Ford RS200 by [[Brands Hatch-renbaan|Brands Hatch]] in 1990.]] Palmer het ook tussen 1983 en 1990 met 'n Groep C Porsche in sportmotorwedrenne gejaag, die 1000 km van Brands Hatch in 1984 met sy medebestuurder Jan Lammers gewen en in 1985 die tweede plek by die 24-uur van Le Mans saam met sy medebestuurders James Weaver en Richard Lloyd ingeneem. == Sakebelange == Palmer het gehelp om die McLaren F1-padmotor te ontwikkel, en het 'n nuwe spoedrekord vir produksiemotors (231&nbsp;mpu) in een van hierdie motors by die Nardo-toetsbaan opgestel.<ref>{{cite web|url=http://www.carmagazine.co.uk/Drives/Search-Results/First-drives/McLaren-F1-drive-June-1994-Roger-Bell/|title=McLaren F1 review|publisher=Car Magazine (UK)|access-date=13 Julie 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121109101728/http://www.carmagazine.co.uk/Drives/Search-Results/First-drives/McLaren-F1-drive-June-1994-Roger-Bell/|archive-date=9 November 2012}}</ref> Hy is die meerderheidsaandeelhouer en uitvoerende hoof van MotorSport Vision (MSV), 'n maatskappy wat ses Britse motorsportbane, die PalmerSport-korporatiewe renbyeenkoms by Bedford Autodrome en verskeie renkampioenskappe, insluitend British Superbikes en GB3, bedryf. Sy seun, [[Jolyon Palmer|Jolyon]], het van 2016 tot 2017 in Formule Een meegeding. == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Palmer, Jonathan}} [[Kategorie:Britse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1956]] [[Kategorie:Lewende mense]] cm86h1cr1s9neoyoj0p4i3okozfidoy 0 449734 2966216 2810557 2026-09-10T17:19:44Z Balenda 83524 2966216 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer|image=Christijan Albers 2006 (cropped).JPG|caption=Albers by die [[2006 Verenigde State Grand Prix]]|nationality={{vlagikoon|NED}} Nederlander|birth_date={{birth date and age|1979|4|16|df=y}}|birth_place=[[Eindhoven]], [[Noord-Brabant]], Nederland|Years=2005–2007|Races=46|Championships=0|Wins=0|Podiums=0|Points=4|Poles=0|Fastest laps=0|First race=[[2005 Australiese Grand Prix]]|First win=|Last win=|Last race=[[2007 Britse Grand Prix]]}} '''Christijan Albers''' (gebore 16 April 1979) is 'n voormalige Nederlandse professionele renjaer. Na sy sukses in die DTM-reeks het hy van 2005 tot die [[2007 Britse Grand Prix]] aan [[Formule Een]] deelgeneem, maar kort daarna deur die Spyker F1-span afgedank.<ref name="f1r spyker drops albers2">{{cite news|date=10 July 2007|title=Spkyer drops Albers|url=http://www.gpupdate.net/en/f1-news/159209/spyker-drops-albers/|archive-url=https://web.archive.org/web/20120403185459/http://www.gpupdate.net/en/f1-news/159209/spyker-drops-albers/|archive-date=2012-04-03|access-date=30 January 2011|publisher=F1Racing.net, now GPUpdate.net}}</ref> In 2008 het hy teruggekeer na die DTM-reeks as 'n renjaer vir die Audi Futurecom TME-span. Albers het van Julie tot September 2014 as spanhoof en uitvoerende hoof van die [[Caterham F1-span|Caterham F1-]]<nowiki/>span gedien nadat dit deur nuwe spaneienaars oorgeneem is. Sy geraamde netto waarde is $50 miljoen.<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/f1/report/17583/9459982/caterham-team-principal-christijan-albers-resigns-just-nine-weeks-after-joining|title=Caterham Team Principal Christijan Albers resigns just nine weeks after joining|last1=Galloway|first1=James|website=Sky Sports|publisher=BSkyB|access-date=16 September 2014}}</ref> == Formule Een == === Minardi (2005) === [[Lêer:Christijan_Albers_2005.jpg|links|duimnael|180px|Albers bestuur 'n [[Minardi]] tydens die [[2005 Kanadese Grand Prix]].]] Terwyl hy in die DTM-reeks gejaag het, het Albers voortgegaan om 'n toets- en reserwebestuurder vir Minardi se Formule Een-belange te wees, en het ook die span se tweesitplek Formule Een-motors bestuur. In November 2004 het hy die vinnigste tyd by 'n Misano di Gera d'Adda Minardi-toetssessie opgestel. Hy is deur die span gekies om in 2005 in die Formule Een-wêreldkampioenskap te jaag. By die [[2005 Verenigde State Grand Prix]] het hy sy eerste kampioenskapspunte met 'n vyfde plek behaal, 'n wedren waarin slegs ses jaers weggespring het. === Midland/Spyker F1 (2006–2007) === [[Lêer:Christijan_Albers_USA_2006.jpg|regs|duimnael|180px|Albers bestuur die Midland M16 tydens die [[2006 Verenigde State Grand Prix]].]] Op 31 Oktober 2005 is Albers bevestig as Midland se eerste amptelike Formule Een-bestuurder. Midland, die hernoemde Jordan-span, het hul debuut in die [[2006 Formule Een-seisoen]] gemaak. Albers het die 2006-seisoen goed begin en sy Midland- spanmaat Tiago Monteiro geklop. Gedurende die eerste paar wedrenne het Midland strawwe kompetisie van die [[Super Aguri F1|Super Aguri-]]<nowiki/>span, veral [[Takuma Sato]], ondervind. By die [[2006 San Marino Grand Prix]] het Yuji Ide met Albers gebots en hom in 'n reeks skouspelagtige rolle gestuur. Ongelooflik genoeg was hy ongedeerd. Ide is deur die wedrenbeamptes berispe, en sy superlisensie is ingetrek weens ernstige gevaarlike bestuur. [[Lêer:Spyker_M16_Christijan_Albers_September_2006.jpg|links|duimnael|180px|Albers ry by [[Silverstone-renbaan|Silverstone]] na Spyker se aankoop van die span.]] [[Lêer:Christijan_Albers_2007_Britain.jpg|links|duimnael|180x180px| Albers jaag vir Spyker F1 tydens die [[2007 Britse Grand Prix]].]] Albers se planne vir 2007 was aanvanklik verwarrend na die oorname van MF1 deur Spyker Cars, maar dit is uiteindelik bevestig dat hy in 2007 vir die Spyker F1- span sou jaag. Vroeg in 2007 is hy uitoorlê deur sy nuweling-spanmaat [[Adrian Sutil]]. By [[Nevers Magny-Cours-renbaan|Magny-Cours]] het hy die lollie geïgnoreer wat hom aangesê het om nie die kuipe tydens 'n stop te verlaat nie, en het weggery met 'n deel van die brandstofslang steeds aan sy renmotor geheg. Albers het sy verligting uitgespreek dat niemand beseer is nie,<ref>[http://www.pitpass.com/fes_php/pitpass_news_item.php?fes_art_id=31966 pitpass – the latest, hottest F1, GP2, GP2 Asia & A1GP news]</ref> maar hy het 'n boete van €5 000 vir gevaarlike bestuur ontvang. Spyker se tegniese direkteur, Mike Gascoyne, het gesê dat hy verstom was oor die fout.<ref>{{cite news|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/60436|work=Autosport|title=autosport.com&nbsp;— F1 News: Gascoyne mystified by Albers' mistake|access-date=2016-01-26}}</ref> Op 10 Julie 2007 is hy van sy Spyker-kontrak vrygestel weens 'n gebrek aan borgskapgeld, wat die span se ontwikkelingsprogram in die gedrang sou bring. Spaneienaar Michiel Mol het dit beskryf as "een van die moeilikste besluite van my loopbaan".<ref name="f1r spyker drops albers3">{{cite news|date=10 July 2007|title=Spkyer drops Albers|url=http://www.gpupdate.net/en/f1-news/159209/spyker-drops-albers/|archive-url=https://web.archive.org/web/20120403185459/http://www.gpupdate.net/en/f1-news/159209/spyker-drops-albers/|archive-date=2012-04-03|access-date=30 January 2011|publisher=F1Racing.net, now GPUpdate.net}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.itv-f1.com/News_Article.aspx?PO_ID=40011|title=Christijan Albers loses Spyker drive|publisher=ITV Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20080306131231/http://www.itv-f1.com/News_Article.aspx?PO_ID=40011|archive-date=6 March 2008|access-date=5 March 2016|url-status=dead}}</ref> Sy plaasvervanger vir die [[2007 Europese Grand Prix]] was die voormalige Spyker-toetsbestuurder Markus Winkelhock.<ref>{{cite news|title=Winkelhock name to return to F1|publisher=news.bbc.co.uk|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/6904897.stm|date=2007-07-18|access-date=2007-07-18}}</ref> Sakon Yamamoto het toe vir die res van die jaar vir Spyker gejaag. === Spanhoof by Caterham F1 (2014) === Tony Fernandes het op 2 Julie 2014 die [[Caterham F1-span]] aan 'n konsortium van [[Switserland|Switsers-]][[Midde-Ooste|Midde-Oosterse]] beleggers verkoop. Daarna het die spanhoof Cyril Abiteboul bedank en die konsortium het Albers sy pos in die span ontvang. Hy het die span daagliks bestuur totdat Caterham ná die [[2014 Aboe Dhabi Grand Prix]] in duie gestort het.<ref>{{cite news|title=Caterham to continue racing as sale is confirmed|publisher=f1fanatic.co.uk|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2014/07/02/caterham/|date=2 July 2014|access-date=2 July 2014}}</ref> == Terugkeer na DTM == [[Lêer:Norisring_2008_Christijan_Albers.jpg|links|duimnael|Albers bestuur 'n Audi by Norisring in 2008.]] Christijan Albers het in Desember 2007 na die DTM -reeks teruggekeer toe die Nederlander deur die [[Audi]]-span van Futurecom TME genooi is vir 'n toetsweek by [[Jerez-renbaan|Jerez de la Frontera]].<ref>{{Cite news|accessdate=30 January 2011}}</ref> Hy het vroeg in Maart weer vir hierdie span op die Mugello-renbaan getoets. Dit is aangekondig dat Christijan Albers 'n renjaer vir die Futurecom TME-renspan vir 2008 sal wees. Hy het saam met Katherine Legge in 'n 2006-spesifikasie Audi A4 DTM gejaag.<ref>{{cite news|title=Christijan Albers Confirmed At Futurecom TME|publisher=dtm.de|url=http://dtm.com/newsausgabe.php?id=6914|date=2008-04-05|access-date=2008-04-05|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110815074413/http://dtm.com/newsausgabe.php?id=6914|archive-date=August 15, 2011}}</ref> Albers is [[Nederland]] se suksesvolste jaer in die DTM- reeks en het as naaswenner in die 2003-kampioenskap geëindig. == Wedrenrekord == === Duitse Formule Drie-uitslae === ([[sjabloon:F1 bestuurders resultate legende (weergawe 1)|sleutel]]) (Wedrenne in '''vetdruk''' dui voorste posisie aan; wedrenne in ''kursief'' dui vinnigste rondte aan) {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" !Jaar !Inskrywer !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !DC !Pts |- |1998 !Van Amersfoort Racing ![[Opel]] |style="background:#FFDF9F;"| [[Hockenheimring|HOC<br />1]]<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[Hockenheimring|HOC<br />2]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[Nürburgring|NÜR<br />1]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[Nürburgring|NÜR<br />2]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| SAC<br />1<br />{{small|13}} |style="background:#DFFFDF;"| ''SAC<br />2''<br />{{small|10}} |style="background:#FFFFBF;"| NOR<br />1<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| '''NOR<br />2'''<br />{{small|1}} |style="background:#CFCFFF;"| LAH<br />1<br />{{small|16}} |style="background:#CFCFFF;"| LAH<br />2<br />{{small|18}} |style="background:#DFFFDF;"| WUN<br />1<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| WUN<br />2<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[Zweibrücken|ZWE<br />1]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[Zweibrücken|ZWE<br />2]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| SAL<br />1<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| SAL<br />2<br />{{small|4}} |style="background:#DFDFDF;"| OSC<br />1<br />{{small|2}} |style="background:#FFDF9F;"| OSC<br />2<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[Nürburgring|NÜR<br />1]]<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[Nürburgring|NÜR<br />2]]<br />{{small|11}} !5de !120 |- |1999 !Opel Team BSR ![[Opel]] | style="background:#EFCFFF;" | [[Sachsenring|SAC<br />1]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[Sachsenring|SAC<br />2]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| [[Zweibrücken|ZWE<br />1]]<br />{{small|7}} |style="background:#FFDF9F;"| [[Zweibrücken|ZWE<br />2]]<br />{{small|3}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[Motorsport Arena Oschersleben|OSC<br />1]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFDF9F;"| [[Motorsport Arena Oschersleben|OSC<br />2]]<br />{{small|3}} |style="background:#FFFFBF;"| [[Norisring|NOR<br />1]]<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[Norisring|NOR<br />2]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF;"| '''''[[Nürburgring|NÜR<br />1]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[Nürburgring|NÜR<br />2]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[Salzburgring|SAL<br />1]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| ''[[Salzburgring|SAL<br />2]]''<br />{{small|7}} |style="background:#FFDF9F;"| '''''[[Motorsport Arena Oschersleben|OSC<br />1]]'''''<br />{{small|3}} |style="background:#FFFFFF;"| [[Motorsport Arena Oschersleben|OSC<br />2]]<br />{{small|EX}} |style="background:#FFFFBF;"| '''''[[Hockenheimring|HOC<br />1]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[Hockenheimring|HOC<br />2]]'''<br />{{small|5}} |style="background:#DFDFDF;"| ''[[Nürburgring|NÜR<br />1]]''<br />{{small|2}} |style="background:#DFDFDF;"| ''[[Nürburgring|NÜR<br />2]]''<br />{{small|2}} | colspan="2" | ! style="background:#FFFFBF;" |1ste ! style="background:#FFFFBF;" |229 |} === Volledige DTM-resultate === {| class="wikitable" border="1" style="text-align:center; font-size:85%;" !Jaar !Span !Motor !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !Plek !Punte |- |2001 ! Persson Motorsport ! [[Mercedes-AMG|AMG-Mercedes CLK-DTM]] |style="background:#cfcfff;"| [[Hockenheimring|HOC<br />QR]]<br />{{small|13}} |style="background:#cfcfff;"| [[Hockenheimring|HOC<br />CR]]<br />{{small|13}} |style="background:#cfcfff;"| [[Nürburgring|NÜR<br>QR]]<br />{{small|13}} |style="background:#cfcfff;"| [[Nürburgring|NÜR<br>CR]]<br />{{small|12}} |style="background:#cfcfff;"| [[Motorsport Arena Oschersleben|OSC<br />QR]]<br />{{small|11}} |style="background:#cfcfff;"| [[Motorsport Arena Oschersleben|OSC<br />CR]]<br />{{small|11}} |style="background:#cfcfff;"| [[Sachsenring|SAC<br>QR]]<br />{{small|16}} |style="background:#dfdfdf;"| [[Sachsenring|SAC<br>CR]]<br />{{small|2}} |style="background:#cfcfff;"| [[Norisring|NOR<br>QR]]<br />{{small|13}} |style="background:#cfcfff;"| [[Norisring|NOR<br>CR]]<br />{{small|16}} |style="background:#cfcfff;"| [[EuroSpeedway Lausitz|LAU<br>QR]]<br />{{small|12}} |style="background:#cfcfff;"| [[EuroSpeedway Lausitz|LAU<br>CR]]<br />{{small|16}} |style="background:#cfcfff;"| [[Nürburgring|NÜR<br>QR]]<br />{{small|8}} |style="background:#dfffdf;"| [[Nürburgring|NÜR<br>CR]]<br />{{small|9}} |style="background:#cfcfff;"| [[Red Bull Ring|A1R<br>QR]]<br />{{small|11}} |style="background:#efcfff;"| [[Red Bull Ring|A1R<br>CR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#cfcfff;"| [[Zandvoort-renbaan|ZAN<br>QR]]<br />{{small|8}} |style="background:#efcfff;"| [[Zandvoort-renbaan|ZAN<br>CR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#cfcfff;"| [[Hockenheimring|HOC<br>QR]]<br />{{small|14}} |style="background:#dfffdf;"| [[Hockenheimring|HOC<br>CR]]<br />{{small|9}} ! 14de ! 19 |- | 2002 ! nowrap| Span Rosberg ! nowrap| [[Mercedes-AMG|AMG-Mercedes CLK-DTM]] |style="background:#efcfff;"| [[Hockenheimring|HOC<br>QR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#efcfff;"| [[Hockenheimring|HOC<br>CR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#cfcfff;"| [[Zolder-renbaan|ZOL<br>QR]]<br />{{small|13}} |style="background:#dfffdf;"| [[Zolder-renbaan|ZOL<br>CR]]<br />{{small|6}} |style="background:#cfcfff;"| [[Donington Park|DON<br>QR]]<br />{{small|11}} |style="background:#dfffdf;"| [[Donington Park|DON<br>CR]]<br />{{small|4}} |style="background:#cfcfff;"| [[Sachsenring|SAC<br>QR]]<br />{{small|13}} |style="background:#cfcfff;"| [[Sachsenring|SAC<br>CR]]<br />{{small|8}} |style="background:#cfcfff;"| [[Norisring|NOR<br>QR]]<br />{{small|10}} |style="background:#dfffdf;"| [[Norisring|NOR<br>CR]]<br />{{small|6}} |style="background:#cfcfff;"| [[EuroSpeedway Lausitz|LAU<br>QR]]<br />{{small|20}} |style="background:#cfcfff;"| [[EuroSpeedway Lausitz|LAU<br>CR]]<br />{{small|14}} |style="background:#cfcfff;"| [[Nürburgring|NÜR<br>QR]]<br />{{small|18}} |style="background:#cfcfff;"| [[Nürburgring|NÜR<br>CR]]<br />{{small|17}} |style="background:#cfcfff;"| [[Red Bull Ring|A1R<br>QR]]<br />{{small|19}} |style="background:#cfcfff;"| [[Red Bull Ring|A1R<br>CR]]<br />{{small|13}} |style="background:#efcfff;"| [[Zandvoort-renbaan|ZAN<br>QR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#cfcfff;"| [[Zandvoort-renbaan|ZAN<br>CR]]<br />{{small|12}} |style="background:#cfcfff;"| [[Hockenheimring|HOC<br>QR]]<br />{{small|11}} |style="background:#cfcfff;"| [[Hockenheimring|HOC<br>CR]]<br />{{small|9}} ! 12de ! 5 |- | 2003 ! HWA Team ! [[Mercedes-AMG|AMG-Mercedes CLK 2003]] |style="background:#dfffdf;"| [[Hockenheimring|HOC]]<br />{{small|5}} |style="background:#FBFFBF;"| [[Adria International Raceway|ADR]]<br />{{small|1}} |style="background:#FBFFBF;"| [[Nürburgring|NÜR]]<br />{{small|1}} |style="background:#dfffdf;"| [[EuroSpeedway Lausitz|LAU]]<br />{{small|7}} |style="background:#FBFFBF;"| [[Norisring|NOR]]<br />{{small|1}} |style="background:#dfffdf;"| [[Donington Park|DON]]<br />{{small|5}} |style="background:#dfdfdf;"| [[Nürburgring|NÜR]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFDF9F;"| [[Red Bull Ring|A1R]]<br />{{small|3}} |style="background:#FBFFBF;"| ''[[Zandvoort-renbaan|ZAN]]''<br />{{small|1}} |style="background:#cfcfff;"| [[Hockenheimring|HOC]]<br />{{small|12}} | colspan="10" | !12de !5 |- |2003 ! nowrap="" |HWA Team ! nowrap="" |[[Mercedes-AMG|AMG-Mercedes CLK 2003]] | style="background:#dfffdf;" |[[Hockenheimring|HOC]]<br />{{Small|5}} | style="background:#FBFFBF;" |ADR<br />{{Small|1}} | style="background:#FBFFBF;" |[[Nürburgring|NÜR]]<br />{{Small|1}} | style="background:#dfffdf;" |LAU<br />{{Small|7}} | style="background:#FBFFBF;" |NOR<br />{{Small|1}} | style="background:#dfffdf;" |DON<br />{{Small|5}} | style="background:#dfdfdf;" |[[Nürburgring|NÜR]]<br />{{Small|2}} | style="background:#FFDF9F;" |[[Red Bull Ring|A1R]]<br />{{Small|3}} | style="background:#FBFFBF;" |''[[Zandvoort-renbaan|ZAN]]''<br />{{Small|1}} | style="background:#cfcfff;" |[[Hockenheimring|HOC]]<br />{{Small|12}} | colspan="10" | | style="background:#dfdfdf;" |'''2de''' | style="background:#dfdfdf;" |'''64''' |- |2004 ! nowrap="" |HWA Team ! nowrap="" |[[Mercedes-AMG|Mercedes-AMG C-klas 2004]] | style="background:#dfdfdf;" |[[Hockenheimring|HOC]]<br />{{Small|2}} | style="background:#FBFFBF;" |[[Estoril-renbaan|EST]]<br />{{Small|1}} | style="background:#dfdfdf;" |ADR<br />{{Small|2}} | style="background:#dfdfdf;" |'''LAU'''<br />{{Small|2}} | style="background:#dfdfdf;" |NOR<br />{{Small|2}} | style="background:#dfffdf;" |[[Shanghai|SHA]]<br />{{Small|6}} | style="background:#cfcfff;" |[[Nürburgring|NÜR]]<br />{{Small|16†}} | style="background:#cfcfff;" |OSC<br />{{Small|12}} | style="background:#FFDF9F;" |''[[Zandvoort-renbaan|ZAN]]''<br />{{Small|3}} | style="background:#efcfff;" |BRN<br />{{Small|Ret}} | style="background:#dfffdf;" |[[Hockenheimring|HOC]]<br />{{Small|7}} | colspan="9" | | style="background:#FFDF9F;" |'''3de''' | style="background:#FFDF9F;" |'''50''' |- |2008 ! Futurecom TME ! Audi A4 DTM 2006 | style="background:#efcfff;" |[[Hockenheimring|HOC]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#cfcfff;" |OSC<br />{{Small|16}} | style="background:#cfcfff;" |MUG<br />{{Small|13}} | style="background:#cfcfff;" |LAU<br />{{Small|14}} | style="background:#efcfff;" |NOR<br />{{Small|Ret}} | style="background:#efcfff;" |[[Zandvoort-renbaan|ZAN]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#cfcfff;" |[[Nürburgring|NÜR]]<br />{{Small|11}} | style="background:#cfcfff;" |[[Brands Hatch-renbaan|BRH]]<br />{{Small|14}} | style="background:#cfcfff;" |[[Barcelona-Catalunya-renbaan|CAT]]<br />{{Small|10}} | style="background:#cfcfff;" |BUG<br />{{Small|13}} | style="background:#efcfff;" |[[Hockenheimring|HOC]]<br />{{Small|Ret}} | colspan="9" | !17de !0 |- ! colspan="25" |{{Middel|{{small|Bronne:<ref name=MSportStats>{{cite web|title=Christijan Albers Results|url=https://motorsportstats.com/driver/christijan-albers/results|publisher=Motorsport Stats|access-date=27 August 2023}}</ref><ref>{{cite web|title=Christijan Albers: Racedriver biography – career and success|url=https://www.speedsport-magazine.com/race-driver-database/biography/christijan-albers_-_8.html|publisher=Speedsport Magazine|access-date=27 August 2023}}</ref><ref>{{cite web|title=Christijan Albers race results|url=https://www.touringcars.net/database/driver.php?name=Christijan+ALBERS|publisher=TouringCars.net|access-date=27 August 2023}}</ref>}}}} |} === Volledige Formule Een-uitslae === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !Plek ![[Lys van Formule Een wêreldkampioenskap punteleer metodes|Punte]] |- | rowspan="2" |[[2005 Formule Een-seisoen|2005]] ! rowspan="2" |[[Minardi|Minardi F1-span]] ! [[Minardi]] PS04B ! [[Cosworth]] CR-3L 3.0 V10 | style="background:#EFCFFF;" |[[2005 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{Small|13}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{Small|13}} | colspan="16" | ! rowspan="2" |19de ! rowspan="2" |4 |- ! nowrap="" |[[Minardi]] PS05 ! nowrap="" |[[Cosworth]] TJ2005 3.0 V10 | colspan="3" | | style="background:#EFCFFF;" |[[2005 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#EFCFFF;" |[[2005 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{Small|14}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{Small|17}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{Small|11}} | style="background:#DFFFDF;" |[[2005 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{Small|5}} | style="background:#EFCFFF;" |[[2005 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{Small|18}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{Small|13}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{Small|NC}} | style="background:#EFCFFF;" |[[2005 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{Small|19}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{Small|12}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{Small|14}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{Small|16}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Chinese Grand Prix|CHN]]<br /><small>16^†</small> |- | rowspan="2" |[[2006 Formule Een-seisoen|2006]] ! Midland F1 Racing ! Midland M16 ! rowspan="2" |Toyota RVX-06 2.4 [[V8-enjin|V8]] | style="background:#EFCFFF;" |[[2006 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2006 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{Small|12}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2006 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{Small|11}} | style="background:#EFCFFF;" |[[2006 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2006 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{Small|13}} | style="background:#EFCFFF;" |[[2006 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2006 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{Small|12}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2006 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{Small|15}} | style="background:#EFCFFF;" |[[2006 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#EFCFFF;" |[[2006 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2006 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{Small|15}} | style="background:#000000; color:white" |[[2006 Duitse Grand Prix|<span style="color:white;">DUI</span>]]<br />{{Small|DSQ}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2006 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{Small|10}} | style="background:#EFCFFF;" |[[2006 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2006 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{Small|17}} | colspan="4" | ! rowspan="2" |22ste ! rowspan="2" |0 |- ! nowrap="" |Spyker MF1 Racing ! nowrap="" |Spyker M16 | colspan="15" | | style="background:#CFCFFF;" |[[2006 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{Small|15}} | style="background:#EFCFFF;" |[[2006 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2006 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{Small|14}} | |- | [[2007 Formule Een-seisoen|2007]] ! Etihad Aldar Spyker F1-span ! Spyker F8-VII ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 056H 2.4 [[V8-enjin|V8]] | style="background:#EFCFFF;" |[[2007 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#EFCFFF;" |[[2007 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2007 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{Small|14}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2007 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{Small|14}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2007 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>19^†</small> | style="background:#EFCFFF;" |[[2007 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2007 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{Small|15}} | style="background:#EFCFFF;" |[[2007 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2007 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{Small|15}} |[[2007 Europese Grand Prix|EUR]] |[[2007 Hongaarse Grand Prix|HON]] |[[2007 Turkse Grand Prix|TUR]] |[[2007 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |[[2007 Belgiese Grand Prix|BEL]] |[[2007 Japannese Grand Prix|JPN]] |[[2007 Chinese Grand Prix|CHN]] |[[2007 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | colspan="2" | !25ste !0 |- ! colspan="25" |{{Middel|{{small|Bronne:<ref name=MSportStats/><ref>{{cite web|title=Christijan Albers – Involvement|url=https://www.statsf1.com/en/christijan-albers/grand-prix.aspx|work=StatsF1|access-date=27 August 2023}}</ref>}}}} |} ^† Hy het nie die wedren voltooi nie, maar is geklassifiseer asof hy meer as 90% van die wedrenafstand voltooi het. === 24 Uur van Le Mans resultate === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !Jaar ! Span ! Mede-bestuurders ! Motor ! Klas ! Rondtes ! ! |- ! 2009 | align="left" nowrap="" |Kolles | align="left" nowrap="" |Christiaan Bakkerud<br />{{Vlagikoon|CHE}} Giorgio Mondini | align="left" nowrap="" |Audi R10 TDI | LMP1 | 360 | 9de | 9de |- ! 2010 | align="left" nowrap="" |Kolles | align="left" nowrap="" |Christiaan Bakkerud<br />{{Vlagikoon|GBR}} Oliver Jarvis | align="left" nowrap="" |Audi R10 TDI | LMP1 | 331 | DNF | DNF |- ! colspan="8" |{{Middel|{{small|Bronne:<ref name=MSportStats/><ref>{{cite web|title=Christijan Albers|url=https://www.24h-lemans.com/en/track-record/driver/christijan-albers-284|publisher=Ouest|access-date=27 Augustus 2023}}</ref>}}}} |} === Le Mans-reeksuitslae === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" !Jaar ! Deelnemer ! Klas ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! Rang ! Punte |- | 2009 ! Kolles ! LMP1 ! nowrap="" | Audi R10 TDI ! nowrap="" | [[Audi]] TDI 5.5&nbsp;L [[V12-enjin|V12 turbo]] ([[Dieselenjin|Diesel]]) | style="background:#EFCFFF;" | KAT<br /> {{Small|Ret}} | style="background:#DFFFDF;" | SPA<br /> {{Small|7}} | style="background:#EFCFFF;" | ALG<br /> {{Small|Ret}} | style="background:#EFCFFF;" | NUR<br /> {{Small|Ret}} | style="background:#DFFFDF;" | SIL<br /> {{Small|5}} ! 23ste ! 6 |- ! colspan="12" |{{Middel|{{small|Bronne:<ref name=MSportStats/>}}}} |} === FIA Wêrelduithouvermoëkampioenskap uitslae === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" !Jaar ! Deelnemer ! Klas ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! Rang ! Punte |- | 2012 ! Lotus ! LMP2 ! Lola B12/80 ! Lotus (Judd) 3.6&nbsp;L V8 | SEB | SPA | LMS | style="background:#DFFFDF;" | SIL<br /><small>19</small> | SÃO | BHR | FUJ | SHA ! 87ste ! 0.5 |- ! colspan="15" |{{Middel|{{small|Bron:<ref name=MSportStats/>}}}} |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nederlandse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1979]] cegbwudcon33krr58sgm95xyhw67wzr 2966341 2966216 2026-09-11T08:40:51Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966341 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer|image=Christijan Albers 2006 (cropped).JPG|caption=Albers by die [[2006 Verenigde State Grand Prix]]|nationality={{vlagikoon|NED}} Nederlander|birth_date={{birth date and age|1979|4|16|df=y}}|birth_place=[[Eindhoven]], [[Noord-Brabant]], Nederland|Years=2005–2007|Races=46|Championships=0|Wins=0|Podiums=0|Points=4|Poles=0|Fastest laps=0|First race=[[2005 Australiese Grand Prix]]|First win=|Last win=|Last race=[[2007 Britse Grand Prix]]}} '''Christijan Albers''' (gebore 16 April 1979) is 'n voormalige Nederlandse professionele renjaer. Na sy sukses in die DTM-reeks het hy van 2005 tot die [[2007 Britse Grand Prix]] aan [[Formule Een]] deelgeneem, maar kort daarna deur die Spyker F1-span afgedank.<ref name="f1r spyker drops albers2">{{cite news|date=10 July 2007|title=Spkyer drops Albers|url=http://www.gpupdate.net/en/f1-news/159209/spyker-drops-albers/|archive-url=https://web.archive.org/web/20120403185459/http://www.gpupdate.net/en/f1-news/159209/spyker-drops-albers/|archive-date=2012-04-03|access-date=30 January 2011|publisher=F1Racing.net, now GPUpdate.net}}</ref> In 2008 het hy teruggekeer na die DTM-reeks as 'n renjaer vir die Audi Futurecom TME-span. Albers het van Julie tot September 2014 as spanhoof en uitvoerende hoof van die [[Caterham F1-span|Caterham F1-]]<nowiki/>span gedien nadat dit deur nuwe spaneienaars oorgeneem is. Sy geraamde netto waarde is $50 miljoen.<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/f1/report/17583/9459982/caterham-team-principal-christijan-albers-resigns-just-nine-weeks-after-joining|title=Caterham Team Principal Christijan Albers resigns just nine weeks after joining|last1=Galloway|first1=James|website=Sky Sports|publisher=BSkyB|access-date=16 September 2014}}</ref> == Formule Een == === Minardi (2005) === [[Lêer:Christijan_Albers_2005.jpg|links|duimnael|180px|Albers bestuur 'n [[Minardi]] tydens die [[2005 Kanadese Grand Prix]].]] Terwyl hy in die DTM-reeks gejaag het, het Albers voortgegaan om 'n toets- en reserwebestuurder vir Minardi se Formule Een-belange te wees, en het ook die span se tweesitplek Formule Een-motors bestuur. In November 2004 het hy die vinnigste tyd by 'n Misano di Gera d'Adda Minardi-toetssessie opgestel. Hy is deur die span gekies om in 2005 in die Formule Een-wêreldkampioenskap te jaag. By die [[2005 Verenigde State Grand Prix]] het hy sy eerste kampioenskapspunte met 'n vyfde plek behaal, 'n wedren waarin slegs ses jaers weggespring het. === Midland/Spyker F1 (2006–2007) === [[Lêer:Christijan_Albers_USA_2006.jpg|regs|duimnael|180px|Albers bestuur die Midland M16 tydens die [[2006 Verenigde State Grand Prix]].]] Op 31 Oktober 2005 is Albers bevestig as Midland se eerste amptelike Formule Een-bestuurder. Midland, die hernoemde Jordan-span, het hul debuut in die [[2006 Formule Een-seisoen]] gemaak. Albers het die 2006-seisoen goed begin en sy Midland- spanmaat Tiago Monteiro geklop. Gedurende die eerste paar wedrenne het Midland strawwe kompetisie van die [[Super Aguri F1|Super Aguri-]]<nowiki/>span, veral [[Takuma Sato]], ondervind. By die [[2006 San Marino Grand Prix]] het Yuji Ide met Albers gebots en hom in 'n reeks skouspelagtige rolle gestuur. Ongelooflik genoeg was hy ongedeerd. Ide is deur die wedrenbeamptes berispe, en sy superlisensie is ingetrek weens ernstige gevaarlike bestuur. [[Lêer:Spyker_M16_Christijan_Albers_September_2006.jpg|links|duimnael|180px|Albers ry by [[Silverstone-renbaan|Silverstone]] na Spyker se aankoop van die span.]] [[Lêer:Christijan_Albers_2007_Britain.jpg|links|duimnael|180x180px| Albers jaag vir Spyker F1 tydens die [[2007 Britse Grand Prix]].]] Albers se planne vir 2007 was aanvanklik verwarrend na die oorname van MF1 deur Spyker Cars, maar dit is uiteindelik bevestig dat hy in 2007 vir die Spyker F1- span sou jaag. Vroeg in 2007 is hy uitoorlê deur sy nuweling-spanmaat [[Adrian Sutil]]. By [[Nevers Magny-Cours-renbaan|Magny-Cours]] het hy die lollie geïgnoreer wat hom aangesê het om nie die kuipe tydens 'n stop te verlaat nie, en het weggery met 'n deel van die brandstofslang steeds aan sy renmotor geheg. Albers het sy verligting uitgespreek dat niemand beseer is nie,<ref>[http://www.pitpass.com/fes_php/pitpass_news_item.php?fes_art_id=31966 pitpass – the latest, hottest F1, GP2, GP2 Asia & A1GP news]</ref> maar hy het 'n boete van €5 000 vir gevaarlike bestuur ontvang. Spyker se tegniese direkteur, Mike Gascoyne, het gesê dat hy verstom was oor die fout.<ref>{{cite news|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/60436|work=Autosport|title=autosport.com&nbsp;— F1 News: Gascoyne mystified by Albers' mistake|access-date=2016-01-26}}</ref> Op 10 Julie 2007 is hy van sy Spyker-kontrak vrygestel weens 'n gebrek aan borgskapgeld, wat die span se ontwikkelingsprogram in die gedrang sou bring. Spaneienaar Michiel Mol het dit beskryf as "een van die moeilikste besluite van my loopbaan".<ref name="f1r spyker drops albers3">{{cite news|date=10 July 2007|title=Spkyer drops Albers|url=http://www.gpupdate.net/en/f1-news/159209/spyker-drops-albers/|archive-url=https://web.archive.org/web/20120403185459/http://www.gpupdate.net/en/f1-news/159209/spyker-drops-albers/|archive-date=2012-04-03|access-date=30 January 2011|publisher=F1Racing.net, now GPUpdate.net}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.itv-f1.com/News_Article.aspx?PO_ID=40011|title=Christijan Albers loses Spyker drive|publisher=ITV Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20080306131231/http://www.itv-f1.com/News_Article.aspx?PO_ID=40011|archive-date=6 March 2008|access-date=5 March 2016|url-status=dead}}</ref> Sy plaasvervanger vir die [[2007 Europese Grand Prix]] was die voormalige Spyker-toetsbestuurder Markus Winkelhock.<ref>{{cite news|title=Winkelhock name to return to F1|publisher=news.bbc.co.uk|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/6904897.stm|date=2007-07-18|access-date=2007-07-18}}</ref> Sakon Yamamoto het toe vir die res van die jaar vir Spyker gejaag. === Spanhoof by Caterham F1 (2014) === Tony Fernandes het op 2 Julie 2014 die [[Caterham F1-span]] aan 'n konsortium van [[Switserland|Switsers-]][[Midde-Ooste|Midde-Oosterse]] beleggers verkoop. Daarna het die spanhoof Cyril Abiteboul bedank en die konsortium het Albers sy pos in die span ontvang. Hy het die span daagliks bestuur totdat Caterham ná die [[2014 Aboe Dhabi Grand Prix]] in duie gestort het.<ref>{{cite news|title=Caterham to continue racing as sale is confirmed|publisher=f1fanatic.co.uk|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2014/07/02/caterham/|date=2 July 2014|access-date=2 July 2014}}</ref> == Terugkeer na DTM == [[Lêer:Norisring_2008_Christijan_Albers.jpg|links|duimnael|Albers bestuur 'n Audi by Norisring in 2008.]] Christijan Albers het in Desember 2007 na die DTM -reeks teruggekeer toe die Nederlander deur die [[Audi]]-span van Futurecom TME genooi is vir 'n toetsweek by [[Jerez-renbaan|Jerez de la Frontera]].<ref>{{Cite news|accessdate=30 January 2011}}</ref> Hy het vroeg in Maart weer vir hierdie span op die Mugello-renbaan getoets. Dit is aangekondig dat Christijan Albers 'n renjaer vir die Futurecom TME-renspan vir 2008 sal wees. Hy het saam met Katherine Legge in 'n 2006-spesifikasie Audi A4 DTM gejaag.<ref>{{cite news|title=Christijan Albers Confirmed At Futurecom TME|publisher=dtm.de|url=http://dtm.com/newsausgabe.php?id=6914|date=2008-04-05|access-date=2008-04-05|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110815074413/http://dtm.com/newsausgabe.php?id=6914|archive-date=August 15, 2011}}</ref> Albers is [[Nederland]] se suksesvolste jaer in die DTM- reeks en het as naaswenner in die 2003-kampioenskap geëindig. == Wedrenrekord == === Duitse Formule Drie-uitslae === ([[sjabloon:F1 bestuurders resultate legende (weergawe 1)|sleutel]]) (Wedrenne in '''vetdruk''' dui voorste posisie aan; wedrenne in ''kursief'' dui vinnigste rondte aan) {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" !Jaar !Inskrywer !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !DC !Pts |- |1998 !Van Amersfoort Racing ![[Opel]] |style="background:#FFDF9F;"| [[Hockenheimring|HOC<br />1]]<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[Hockenheimring|HOC<br />2]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[Nürburgring|NÜR<br />1]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[Nürburgring|NÜR<br />2]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| SAC<br />1<br />{{small|13}} |style="background:#DFFFDF;"| ''SAC<br />2''<br />{{small|10}} |style="background:#FFFFBF;"| NOR<br />1<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| '''NOR<br />2'''<br />{{small|1}} |style="background:#CFCFFF;"| LAH<br />1<br />{{small|16}} |style="background:#CFCFFF;"| LAH<br />2<br />{{small|18}} |style="background:#DFFFDF;"| WUN<br />1<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| WUN<br />2<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[Zweibrücken|ZWE<br />1]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[Zweibrücken|ZWE<br />2]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| SAL<br />1<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| SAL<br />2<br />{{small|4}} |style="background:#DFDFDF;"| OSC<br />1<br />{{small|2}} |style="background:#FFDF9F;"| OSC<br />2<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[Nürburgring|NÜR<br />1]]<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[Nürburgring|NÜR<br />2]]<br />{{small|11}} !5de !120 |- |1999 !Opel Team BSR ![[Opel]] | style="background:#EFCFFF;" | [[Sachsenring|SAC<br />1]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[Sachsenring|SAC<br />2]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| [[Zweibrücken|ZWE<br />1]]<br />{{small|7}} |style="background:#FFDF9F;"| [[Zweibrücken|ZWE<br />2]]<br />{{small|3}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[Motorsport Arena Oschersleben|OSC<br />1]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFDF9F;"| [[Motorsport Arena Oschersleben|OSC<br />2]]<br />{{small|3}} |style="background:#FFFFBF;"| [[Norisring|NOR<br />1]]<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[Norisring|NOR<br />2]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF;"| '''''[[Nürburgring|NÜR<br />1]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[Nürburgring|NÜR<br />2]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[Salzburgring|SAL<br />1]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| ''[[Salzburgring|SAL<br />2]]''<br />{{small|7}} |style="background:#FFDF9F;"| '''''[[Motorsport Arena Oschersleben|OSC<br />1]]'''''<br />{{small|3}} |style="background:#FFFFFF;"| [[Motorsport Arena Oschersleben|OSC<br />2]]<br />{{small|EX}} |style="background:#FFFFBF;"| '''''[[Hockenheimring|HOC<br />1]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[Hockenheimring|HOC<br />2]]'''<br />{{small|5}} |style="background:#DFDFDF;"| ''[[Nürburgring|NÜR<br />1]]''<br />{{small|2}} |style="background:#DFDFDF;"| ''[[Nürburgring|NÜR<br />2]]''<br />{{small|2}} | colspan="2" | ! style="background:#FFFFBF;" |1ste ! style="background:#FFFFBF;" |229 |} === Volledige DTM-resultate === {| class="wikitable" border="1" style="text-align:center; font-size:85%;" !Jaar !Span !Motor !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !Plek !Punte |- |2001 ! Persson Motorsport ! [[Mercedes-AMG|AMG-Mercedes CLK-DTM]] |style="background:#cfcfff;"| [[Hockenheimring|HOC<br />QR]]<br />{{small|13}} |style="background:#cfcfff;"| [[Hockenheimring|HOC<br />CR]]<br />{{small|13}} |style="background:#cfcfff;"| [[Nürburgring|NÜR<br>QR]]<br />{{small|13}} |style="background:#cfcfff;"| [[Nürburgring|NÜR<br>CR]]<br />{{small|12}} |style="background:#cfcfff;"| [[Motorsport Arena Oschersleben|OSC<br />QR]]<br />{{small|11}} |style="background:#cfcfff;"| [[Motorsport Arena Oschersleben|OSC<br />CR]]<br />{{small|11}} |style="background:#cfcfff;"| [[Sachsenring|SAC<br>QR]]<br />{{small|16}} |style="background:#dfdfdf;"| [[Sachsenring|SAC<br>CR]]<br />{{small|2}} |style="background:#cfcfff;"| [[Norisring|NOR<br>QR]]<br />{{small|13}} |style="background:#cfcfff;"| [[Norisring|NOR<br>CR]]<br />{{small|16}} |style="background:#cfcfff;"| [[EuroSpeedway Lausitz|LAU<br>QR]]<br />{{small|12}} |style="background:#cfcfff;"| [[EuroSpeedway Lausitz|LAU<br>CR]]<br />{{small|16}} |style="background:#cfcfff;"| [[Nürburgring|NÜR<br>QR]]<br />{{small|8}} |style="background:#dfffdf;"| [[Nürburgring|NÜR<br>CR]]<br />{{small|9}} |style="background:#cfcfff;"| [[Red Bull Ring|A1R<br>QR]]<br />{{small|11}} |style="background:#efcfff;"| [[Red Bull Ring|A1R<br>CR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#cfcfff;"| [[Zandvoort-renbaan|ZAN<br>QR]]<br />{{small|8}} |style="background:#efcfff;"| [[Zandvoort-renbaan|ZAN<br>CR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#cfcfff;"| [[Hockenheimring|HOC<br>QR]]<br />{{small|14}} |style="background:#dfffdf;"| [[Hockenheimring|HOC<br>CR]]<br />{{small|9}} ! 14de ! 19 |- | 2002 ! nowrap| Span Rosberg ! nowrap| [[Mercedes-AMG|AMG-Mercedes CLK-DTM]] |style="background:#efcfff;"| [[Hockenheimring|HOC<br>QR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#efcfff;"| [[Hockenheimring|HOC<br>CR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#cfcfff;"| [[Zolder-renbaan|ZOL<br>QR]]<br />{{small|13}} |style="background:#dfffdf;"| [[Zolder-renbaan|ZOL<br>CR]]<br />{{small|6}} |style="background:#cfcfff;"| [[Donington Park|DON<br>QR]]<br />{{small|11}} |style="background:#dfffdf;"| [[Donington Park|DON<br>CR]]<br />{{small|4}} |style="background:#cfcfff;"| [[Sachsenring|SAC<br>QR]]<br />{{small|13}} |style="background:#cfcfff;"| [[Sachsenring|SAC<br>CR]]<br />{{small|8}} |style="background:#cfcfff;"| [[Norisring|NOR<br>QR]]<br />{{small|10}} |style="background:#dfffdf;"| [[Norisring|NOR<br>CR]]<br />{{small|6}} |style="background:#cfcfff;"| [[EuroSpeedway Lausitz|LAU<br>QR]]<br />{{small|20}} |style="background:#cfcfff;"| [[EuroSpeedway Lausitz|LAU<br>CR]]<br />{{small|14}} |style="background:#cfcfff;"| [[Nürburgring|NÜR<br>QR]]<br />{{small|18}} |style="background:#cfcfff;"| [[Nürburgring|NÜR<br>CR]]<br />{{small|17}} |style="background:#cfcfff;"| [[Red Bull Ring|A1R<br>QR]]<br />{{small|19}} |style="background:#cfcfff;"| [[Red Bull Ring|A1R<br>CR]]<br />{{small|13}} |style="background:#efcfff;"| [[Zandvoort-renbaan|ZAN<br>QR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#cfcfff;"| [[Zandvoort-renbaan|ZAN<br>CR]]<br />{{small|12}} |style="background:#cfcfff;"| [[Hockenheimring|HOC<br>QR]]<br />{{small|11}} |style="background:#cfcfff;"| [[Hockenheimring|HOC<br>CR]]<br />{{small|9}} ! 12de ! 5 |- | 2003 ! HWA Team ! [[Mercedes-AMG|AMG-Mercedes CLK 2003]] |style="background:#dfffdf;"| [[Hockenheimring|HOC]]<br />{{small|5}} |style="background:#FBFFBF;"| [[Adria International Raceway|ADR]]<br />{{small|1}} |style="background:#FBFFBF;"| [[Nürburgring|NÜR]]<br />{{small|1}} |style="background:#dfffdf;"| [[EuroSpeedway Lausitz|LAU]]<br />{{small|7}} |style="background:#FBFFBF;"| [[Norisring|NOR]]<br />{{small|1}} |style="background:#dfffdf;"| [[Donington Park|DON]]<br />{{small|5}} |style="background:#dfdfdf;"| [[Nürburgring|NÜR]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFDF9F;"| [[Red Bull Ring|A1R]]<br />{{small|3}} |style="background:#FBFFBF;"| ''[[Zandvoort-renbaan|ZAN]]''<br />{{small|1}} |style="background:#cfcfff;"| [[Hockenheimring|HOC]]<br />{{small|12}} | colspan="10" | !12de !5 |- |2003 ! nowrap="" |HWA Team ! nowrap="" |[[Mercedes-AMG|AMG-Mercedes CLK 2003]] | style="background:#dfffdf;" |[[Hockenheimring|HOC]]<br />{{Small|5}} | style="background:#FBFFBF;" |ADR<br />{{Small|1}} | style="background:#FBFFBF;" |[[Nürburgring|NÜR]]<br />{{Small|1}} | style="background:#dfffdf;" |LAU<br />{{Small|7}} | style="background:#FBFFBF;" |NOR<br />{{Small|1}} | style="background:#dfffdf;" |DON<br />{{Small|5}} | style="background:#dfdfdf;" |[[Nürburgring|NÜR]]<br />{{Small|2}} | style="background:#FFDF9F;" |[[Red Bull Ring|A1R]]<br />{{Small|3}} | style="background:#FBFFBF;" |''[[Zandvoort-renbaan|ZAN]]''<br />{{Small|1}} | style="background:#cfcfff;" |[[Hockenheimring|HOC]]<br />{{Small|12}} | colspan="10" | | style="background:#dfdfdf;" |'''2de''' | style="background:#dfdfdf;" |'''64''' |- |2004 ! nowrap="" |HWA Team ! nowrap="" |[[Mercedes-AMG|Mercedes-AMG C-klas 2004]] | style="background:#dfdfdf;" |[[Hockenheimring|HOC]]<br />{{Small|2}} | style="background:#FBFFBF;" |[[Estoril-renbaan|EST]]<br />{{Small|1}} | style="background:#dfdfdf;" |ADR<br />{{Small|2}} | style="background:#dfdfdf;" |'''LAU'''<br />{{Small|2}} | style="background:#dfdfdf;" |NOR<br />{{Small|2}} | style="background:#dfffdf;" |[[Shanghai|SHA]]<br />{{Small|6}} | style="background:#cfcfff;" |[[Nürburgring|NÜR]]<br />{{Small|16†}} | style="background:#cfcfff;" |OSC<br />{{Small|12}} | style="background:#FFDF9F;" |''[[Zandvoort-renbaan|ZAN]]''<br />{{Small|3}} | style="background:#efcfff;" |BRN<br />{{Small|Ret}} | style="background:#dfffdf;" |[[Hockenheimring|HOC]]<br />{{Small|7}} | colspan="9" | | style="background:#FFDF9F;" |'''3de''' | style="background:#FFDF9F;" |'''50''' |- |2008 ! Futurecom TME ! Audi A4 DTM 2006 | style="background:#efcfff;" |[[Hockenheimring|HOC]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#cfcfff;" |OSC<br />{{Small|16}} | style="background:#cfcfff;" |MUG<br />{{Small|13}} | style="background:#cfcfff;" |LAU<br />{{Small|14}} | style="background:#efcfff;" |NOR<br />{{Small|Ret}} | style="background:#efcfff;" |[[Zandvoort-renbaan|ZAN]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#cfcfff;" |[[Nürburgring|NÜR]]<br />{{Small|11}} | style="background:#cfcfff;" |[[Brands Hatch-renbaan|BRH]]<br />{{Small|14}} | style="background:#cfcfff;" |[[Barcelona-Catalunya-renbaan|CAT]]<br />{{Small|10}} | style="background:#cfcfff;" |BUG<br />{{Small|13}} | style="background:#efcfff;" |[[Hockenheimring|HOC]]<br />{{Small|Ret}} | colspan="9" | !17de !0 |- ! colspan="25" |{{Middel|{{small|Bronne:<ref name=MSportStats>{{cite web|title=Christijan Albers Results|url=https://motorsportstats.com/driver/christijan-albers/results|publisher=Motorsport Stats|access-date=27 August 2023}}</ref><ref>{{cite web|title=Christijan Albers: Racedriver biography – career and success|url=https://www.speedsport-magazine.com/race-driver-database/biography/christijan-albers_-_8.html|publisher=Speedsport Magazine|access-date=27 August 2023}}</ref><ref>{{cite web|title=Christijan Albers race results|url=https://www.touringcars.net/database/driver.php?name=Christijan+ALBERS|publisher=TouringCars.net|access-date=27 August 2023}}</ref>}}}} |} === Volledige Formule Een-uitslae === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !Plek ![[Lys van Formule Een wêreldkampioenskap punteleer metodes|Punte]] |- | rowspan="2" |[[2005 Formule Een-seisoen|2005]] ! rowspan="2" |[[Minardi|Minardi F1-span]] ! [[Minardi]] PS04B ! [[Cosworth]] CR-3L 3.0 V10 | style="background:#EFCFFF;" |[[2005 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{Small|13}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{Small|13}} | colspan="16" | ! rowspan="2" |19de ! rowspan="2" |4 |- ! nowrap="" |[[Minardi]] PS05 ! nowrap="" |[[Cosworth]] TJ2005 3.0 V10 | colspan="3" | | style="background:#EFCFFF;" |[[2005 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#EFCFFF;" |[[2005 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{Small|14}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{Small|17}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{Small|11}} | style="background:#DFFFDF;" |[[2005 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{Small|5}} | style="background:#EFCFFF;" |[[2005 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{Small|18}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{Small|13}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{Small|NC}} | style="background:#EFCFFF;" |[[2005 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{Small|19}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{Small|12}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{Small|14}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{Small|16}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2005 Chinese Grand Prix|CHN]]<br /><small>16^†</small> |- | rowspan="2" |[[2006 Formule Een-seisoen|2006]] ! Midland F1 Racing ! Midland M16 ! rowspan="2" |Toyota RVX-06 2.4 [[V8-enjin|V8]] | style="background:#EFCFFF;" |[[2006 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2006 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{Small|12}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2006 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{Small|11}} | style="background:#EFCFFF;" |[[2006 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2006 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{Small|13}} | style="background:#EFCFFF;" |[[2006 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2006 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{Small|12}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2006 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{Small|15}} | style="background:#EFCFFF;" |[[2006 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#EFCFFF;" |[[2006 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2006 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{Small|15}} | style="background:#000000; color:white" |[[2006 Duitse Grand Prix|<span style="color:white;">DUI</span>]]<br />{{Small|DSQ}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2006 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{Small|10}} | style="background:#EFCFFF;" |[[2006 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2006 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{Small|17}} | colspan="4" | ! rowspan="2" |22ste ! rowspan="2" |0 |- ! nowrap="" |Spyker MF1 Racing ! nowrap="" |Spyker M16 | colspan="15" | | style="background:#CFCFFF;" |[[2006 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{Small|15}} | style="background:#EFCFFF;" |[[2006 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2006 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{Small|14}} | |- | [[2007 Formule Een-seisoen|2007]] ! Etihad Aldar Spyker F1-span ! Spyker F8-VII ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 056H 2.4 [[V8-enjin|V8]] | style="background:#EFCFFF;" |[[2007 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#EFCFFF;" |[[2007 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2007 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{Small|14}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2007 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{Small|14}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2007 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>19^†</small> | style="background:#EFCFFF;" |[[2007 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2007 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{Small|15}} | style="background:#EFCFFF;" |[[2007 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{Small|Ret}} | style="background:#CFCFFF;" |[[2007 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{Small|15}} |[[2007 Europese Grand Prix|EUR]] |[[2007 Hongaarse Grand Prix|HON]] |[[2007 Turkse Grand Prix|TUR]] |[[2007 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |[[2007 Belgiese Grand Prix|BEL]] |[[2007 Japannese Grand Prix|JPN]] |[[2007 Chinese Grand Prix|CHN]] |[[2007 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | colspan="2" | !25ste !0 |- ! colspan="25" |{{Middel|{{small|Bronne:<ref name=MSportStats/><ref>{{cite web|title=Christijan Albers – Involvement|url=https://www.statsf1.com/en/christijan-albers/grand-prix.aspx|work=StatsF1|access-date=27 August 2023}}</ref>}}}} |} ^† Hy het nie die wedren voltooi nie, maar is geklassifiseer asof hy meer as 90% van die wedrenafstand voltooi het. === 24 Uur van Le Mans resultate === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !Jaar ! Span ! Mede-bestuurders ! Motor ! Klas ! Rondtes ! ! |- ! 2009 | align="left" nowrap="" |Kolles | align="left" nowrap="" |Christiaan Bakkerud<br />{{Vlagikoon|CHE}} Giorgio Mondini | align="left" nowrap="" |Audi R10 TDI | LMP1 | 360 | 9de | 9de |- ! 2010 | align="left" nowrap="" |Kolles | align="left" nowrap="" |Christiaan Bakkerud<br />{{Vlagikoon|GBR}} Oliver Jarvis | align="left" nowrap="" |Audi R10 TDI | LMP1 | 331 | DNF | DNF |- ! colspan="8" |{{Middel|{{small|Bronne:<ref name=MSportStats/><ref>{{cite web|title=Christijan Albers|url=https://www.24h-lemans.com/en/track-record/driver/christijan-albers-284|publisher=Ouest|access-date=27 Augustus 2023}}</ref>}}}} |} === Le Mans-reeksuitslae === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" !Jaar ! Deelnemer ! Klas ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! Rang ! Punte |- | 2009 ! Kolles ! LMP1 ! nowrap="" | Audi R10 TDI ! nowrap="" | [[Audi]] TDI 5.5&nbsp;L [[V12-enjin|V12 turbo]] ([[Dieselenjin|Diesel]]) | style="background:#EFCFFF;" | KAT<br /> {{Small|Ret}} | style="background:#DFFFDF;" | SPA<br /> {{Small|7}} | style="background:#EFCFFF;" | ALG<br /> {{Small|Ret}} | style="background:#EFCFFF;" | NUR<br /> {{Small|Ret}} | style="background:#DFFFDF;" | SIL<br /> {{Small|5}} ! 23ste ! 6 |- ! colspan="12" |{{Middel|{{small|Bronne:<ref name=MSportStats/>}}}} |} === FIA Wêrelduithouvermoëkampioenskap uitslae === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" !Jaar ! Deelnemer ! Klas ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! Rang ! Punte |- | 2012 ! Lotus ! LMP2 ! Lola B12/80 ! Lotus (Judd) 3.6&nbsp;L V8 | SEB | SPA | LMS | style="background:#DFFFDF;" | SIL<br /><small>19</small> | SÃO | BHR | FUJ | SHA ! 87ste ! 0.5 |- ! colspan="15" |{{Middel|{{small|Bron:<ref name=MSportStats/>}}}} |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Albers, Christijan}} [[Kategorie:Nederlandse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1979]] aa13txklgx9pjq62bph827725fm1ko0 0 449780 2966401 2916386 2026-09-11T09:57:50Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966401 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vrouerugbyspan | land = Hongkong | beeld = Kenteken van die Hongkongse nasionale rugbyspan.png | unie = [[Hongkongse Rugbyunie]] (HKRU) | bynaam = | embleem = Chinese draak | kaptein = [[Pun Wai-yan]] | afrigter = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Andrew Douglas]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyasia247.com/hkcr-adds-members-to-performance-team/ |title=HKCR Adds Members To Performance Team |publisher=Rugby Asia 24/7 |date=7 Augustus 2023 |accessdate=10 Februarie 2025}}</ref> <small>(sedert 2023)</small> | stadion = | kapasiteit = | patroon_la1 = _hongkong_rugby | patroon_b1 = _hongkong_rugby | patroon_ra1 = _hongkong_rugby | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = 0000ff | liggaam1 = | regterarm1 = 0000ff | broek1 = 000080 | kouse1 = 000080 | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = | liggaam2 = | regterarm2 = | broek2 = | kouse2 = | statistiek = | toetse = | toptoetspuntebehaler = | meestedrieë = | jongstespeler = | eerste = {{JPNruv}} 42–14 '''Hongkong''' {{vlagikoon|Hongkong|1959}}<br />([[Kumagaya]], [[Japan]]; 8 April 1998) | grootwen = {{MYSruv}} 0–81 {{HKGruv-r}}<br />([[Kuala Lumpur]], [[Maleisië]]; 18 Desember 2010) | grootverloor = {{NZLruv}} 121–0 {{HKGruv-r}}<br />([[Dublin]], [[Republiek Ierland]]; 13 Augustus 2017) | Wêreldbekerverskynings = 1/9 | jaar = 2017 | beste = Twaalfde plek in [[Vrouerugbywêreldbeker 2017|2017]] | url = | unieurl = www.hkrugby.com }} Die '''Hongkongse nasionale vrouerugbyspan''' ([[Engels]]: ''Hong Kong women’s national rugby union team'') is die nasionale vroue[[rugby]]span wat die spesiale administratiewe streek van die [[Volksrepubliek China]] [[Hongkong]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby word in Hongkong geadministreer deur die [[Hongkongse Rugbyunie]] (Engels: ''Hong Kong Rugby Union'', HKRU; [[Chinees]]: 中國香港欖球總會) wat in 1952 gestig is. Die Hongkongse vrouerugbyspan is tans (Junie 2025) 17de op [[Wêreldrugby]] se wêreldranglys gelys.<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 Junie 2025}}</ref> Saam met [[Kasakse nasionale vrouerugbyspan|Kasakstan]] is Hongkong tradisioneel een van die sterker [[Asië|Asiatiese]] nasionale vrouerugbyspanne ná [[Japannese nasionale vrouerugbyspan|Japan]]. Die Hongkongse span speel tradisioneel in rooi-wit-gestreepte truie met donkerblou kleuraksente, donkerblou broeke en donkerblou sokkies. Hongkong beskik oor een van die oudste rugbytradisies in Asië, en hul rugbygeskiedenis streek terug na die 19de eeu, toe [[Verenigde Koninkryk|Britse]] koloniste hulle in Hongkong gevestig en die sport saamgebring het. Oor ’n lang tydperk was rugby in Hongkong tradisioneel met die Engelstalige burgers van Britse herkoms geassosieer, maar sedert die 1990’s is die sport ook deur die [[Kantonees]]talige gemeenskap oorgeneem. Hongkong het in 1998 sy eerste toetswedstryd teen Japan gespeel. In 2016 het Hongkong vir die eerste keer vir die [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer, maar hulle is tydens die [[Vrouerugbywêreldbeker 2017|2017-toernooi]] reeds in die groepfase uitgeskakel. Sedert 2006 neem Hongkong aan die Asiatiese Vrouekampioenskap deel en kon sedertdien een titel inpalm. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Hongkongse Rugbyunie}} Die beheerliggaam vir rugby in Hongkong is die Hongkongse Rugbyunie (Engels: ''Hong Kong Rugby Union'', HKRU; Chinees: 中國香港欖球總會). Die HKRU is in 1952 gestig en het in 1988 by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) aangesluit.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/hong-kong |title=Hong Kong |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 Junie 2025 |archive-date=29 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240229150535/https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/hong-kong |url-status=dead }}</ref> Daarbenewens was die HKRU in 1968 ’n stigtingslid van die Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]]).<ref name="Asië Rugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.asiarugby.com/unions/hong-kong/ |title=Hong Kong Rugby Union |publisher=[[Asië Rugby]] |accessdate=8 Junie 2025}}</ref> == Geskiedenis == Hongkong het sy debuut gemaak tydens die [[Vrouerugbywêreldbeker 2017]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://tcthirdculture.com/sports/hk-womens-rugby-world-cup-debut-beginning-legacy/ |title=HK Women's Rugby World Cup Debut – The birth of a legacy |publisher=Third Culture |date=18 Augustus 2017 |accessdate=23 September 2017 |archive-date=13 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713130338/http://tcthirdculture.com/sports/hk-womens-rugby-world-cup-debut-beginning-legacy/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hkrugby.com/news/hong-kong-out-to-end-womens-rugby-world-cup-debut-on-a-high-note |title=Hong Kong out to end Women's Rugby World Cup debut on a high note |publisher=[[Hongkongse Rugbyunie]] |date=25 Augustus 2017 |accessdate=23 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170923194252/https://www.hkrugby.com/news/hong-kong-out-to-end-womens-rugby-world-cup-debut-on-a-high-note |archive-date=23 September 2017 |url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rwcwomens.com/news/269109?lang=en |title=Womens Rugby World Cup 2017 |publisher=rwcwomens.com |date=9 Augustus 2017 |accessdate=23 September 2017}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irishrugby.ie/news/40211.php#.WamolrIjF1s |title=Hong Kong Squad Selected For Women's World Cup Debut |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=22 Julie 2017 |accessdate=2 September 2017 |archive-date= 4 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170904140857/http://www.irishrugby.ie/news/40211.php#.WamolrIjF1s |url-status=dead }}</ref> Hongkong het aan die Asië-Oseanië-kampioenskap 2019 in [[Fidji]] deelgeneem. In die rondomtalie het hulle teen [[Fidjiaanse nasionale vrouerugbyspan|Fidji]] en [[Samoaanse nasionale vrouerugbyspan|Samoa]] te staan gekom. Die Hongkongers kon die Fidjiane met 29–10 klop, maar hulle het teen die Samoane met 12–34 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scrumqueens.com/news/hong-kong-win-fiji |title=Hong Kong win in Fiji |publisher=Scrum Queens |date=28 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191028123346/https://www.scrumqueens.com/news/hong-kong-win-fiji |archive-date=28 Oktober 2019}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scrumqueens.com/news/samoa-shock-hong-kong-asia-pacific |title=Samoa shock Hong Kong at Asia Pacific |publisher=Scrum Queens |date=28 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191028123738/https://www.scrumqueens.com/news/samoa-shock-hong-kong-asia-pacific |archive-date=28 Oktober 2019}}</ref> Samoa het dié toernooi met ’n 15–12-oorwinning oor Fidji beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scrumqueens.com/news/samoa-win-asia-pacific |title=Samoa win Asia Pacific |publisher=Scrum Queens |date=3 Junie 2019 |accessdate=3 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190603231905/https://www.scrumqueens.com/news/samoa-win-asia-pacific |archive-date=3 Junie 2019}}</ref> Vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] het die span hulleself aan die [[Vrouerugbywêreldbeker 2021]]-kwalifisering in [[Doebai (stad)|Doebai]] onttrek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/samoa-hong-kong-women-out-world-cup-qualification-due-covid-19-2022-01-21/ |title=Samoa, Hong Kong women out of World Cup qualification due to COVID-19 |publisher=[[Reuters]] |date=21 Januarie 2022 |accessdate=8 Junie 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hkrugby.com/news/hkru-withdraws-womens-xv-from-rugby-world-cup-qualifier-in-dubai |title=HKRU withdraws Women's XV from Rugby World… |publisher=[[Hongkongse Rugbyunie]] |date=22 Januarie 2022 |accessdate=22 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220122155439/https://www.hkrugby.com/news/hkru-withdraws-womens-xv-from-rugby-world-cup-qualifier-in-dubai |archive-date=22 Januarie 2022 |url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scmp.com/sport/rugby/hong-kong-rugby-union/article/3164263/omicron-restrictions-force-hong-kongs-women-end |title=Omicron restrictions force Hong Kong's women to end Rugby World Cup dream |publisher=South China Morning Post |date=21 Januarie 2022 |accessdate=8 Junie 2025}}</ref> In 2022 kon die Hongkongers twee oorwinnings aanteken oor die [[Kasakse nasionale vrouerugbyspan|Kasakke]]; tydens die eerste toetswedstryd kon hulle die bordjies verhang en met 31–17 seëvier, terwyl hulle in die tweede wedstryd ’n naelskraapse 14–12-oorwinning kon aanteken.<ref name=":0">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/778275?lang=en |title=New-look Hong Kong at record high in World Rugby Women's Rankings powered by Capgemini |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=12 Desember 2022 |accessdate=21 Desember 2022}}</ref><ref name=":1">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/778328?lang=en |title=2022 in Review: World Rugby Women's Rankings powered by Capgemini |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=19 Desember 2022 |accessdate=21 Desember 2022}}</ref> Daarmee kon hulle op Wêreldrugby se wêreldranglys met vier plekke in die 15de plek inskuif.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == Kleure en embleem == [[Lêer:Chinese Dragon.svg|duimnael|Die [[Chinese draak]], embleem van die Hongkongse nasionale vrouerugbyspan]] Hongkong speel tradisioneel in rooi-wit-gestreepte truie met donkerblou kleuraksente, donkerblou broeke en donkerblou sokkies. Hul alternatiewe trui is rooi met rooi moue, wit broeke en donkerblou sokkies. Die Hongkongse Rugbyunie se kenteken toon ’n gestileerde [[Chinese draak]] in blou met die belettering ''HKRU'' in Engels en 中國香港欖球總會 in Chinees. == Toetswedstryde == Hongkong het 21 van sy 56 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 37,50%. Hongkong se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Junie 2025): {| class="sortable wikitable" ! Opponent ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | align="left" | {{FIJruv}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{JPNruv}} || 17 || 1 || 16 || 0 || 5,88 |- | align="left" | {{CANruv}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | align="left" | {{KAZruv}} || 6 || 2 || 4 || 0 || 33,33 |- | align="left" | {{KGZruv}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{MYSruv}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{NEDruv}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 66,67 |- | align="left" | {{NZLruv}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | align="left" | {{SAMruv}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | align="left" | {{SWEruv}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" | {{SGPruv}} || 12 || 10 || 1 || 1 || 83,33 |- | align="left" | {{ESPruv}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0,00 |- | align="left" | {{THAruv}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | align="left" | {{UZBruv}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | align="left" | {{WALruv}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''56''' || '''21''' || '''34''' || '''1''' || '''37,50''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Hongkong het tot dusver vir een [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer. Hulle is tydens die 2017-toernooi egter sonder ’n oorwinning in die groepfase uitgeskakel. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 1994|1994]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 1998|1998]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2002|2002]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2006|2006]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2010|2010]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2014|2014]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2017|2017]] || Twaalfde plek |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2021|2021]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2029|2029]] || {{n.v.t.}} |- | align=center | [[Vrouerugbywêreldbeker 2033|2033]] || {{n.v.t.}} |} === Asiatiese Vrouekampioenskappe === Hongkong neem sedert 2007 aan die jaarlikse Asiatiese Vrouekampioenskap deel. Hulle het sedertdien een titel gewen. * Toernooititels (1): 2022 == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Hongkongse span gevorm tydens die WXV 3 2024:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyasia247.com/hong-kong-china-confirm-wxv3-2024-squad/ |title=Hong Kong China Confirm WXV3 2024 Squad |publisher=Rugby Asia 24/7 |date=19 Augustus 2024 |accessdate=8 Junie 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(backs)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Au King-To]] || [[Skrumskakel]] || Gai Wu || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Jessica Ho]] || Skrumskakel || [[USRC Tigers RFC|USRC Tigers]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Wan Tsz-Yau]] || Skrumskakel || Gai Wu || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Georgia Rivers]] || [[Losskakel]] || [[Kowloon RFC|Kowloon]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Fung Hoi-Ching]] || Losskakel || Gai Wu || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Qian Jiayu]] || [[Senter]] || Gai Wu || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Natasha Olson-Thorne]] || Senter || [[USRC Tigers RFC|USRC Tigers]] || style="text-align:center" | 30 |- | [[Gabriella Rivers]] || Senter || [[Hongkong FC|HKFC]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Lucia Bolton]] || Senter || [[Hongkong FC|HKFC]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Chong Ka-Yan]] || [[Vleuel]] || [[USRC Tigers RFC|USRC Tigers]] || style="text-align:center" | 17 |- | [[Zoe Smith]] || Vleuel || [[Valley RFC|Valley]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Sabay Lynam]] || Vleuel || [[Kowloon RFC|Kowloon]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Haruka Uematsu]] || Vleuel || [[Valley RFC|Valley]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(forwards)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Tsang Hoi-Laam]] || [[Haker]] || Gai Wu || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Tanya Dhar]] || Haker || [[Valley RFC|Valley]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Tammy Lau Nga-wun]] || [[Stut]] || Gai Wu || style="text-align:center" | 23 |- | [[Lee Ka-shun]] || Stut || Gai Wu || style="text-align:center" | 26 |- | [[Chloe Baltazar]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[USRC Tigers RFC|USRC Tigers]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Morena Grierson]] || Slot || [[Kowloon RFC|Kowloon]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Roshini Turner]] || Slot || [[Hongkong FC|HKFC]] || style="text-align:center" | 10 |- | [[Chow Mei-nam]] || Slot || Gai Wu || style="text-align:center" | 24 |- | [[Megan Richardson]] || [[Losvoorspeler]] || ''klubloos'' || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Kea Herewini]] || Losvoorspeler || [[Valley RFC|Valley]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Yuei-Tein Fion Got]] || Losvoorspeler || [[Hongkong FC|HKFC]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Leung Choi-See]] || Losvoorspeler || ''klubloos'' || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Agnes Chan]] || Losvoorspeler || [[Hongkong FC|HKFC]] || style="text-align:center" | 10 |- | [[Micayla Baltazar]] || Losvoorspeler || [[USRC Tigers RFC|USRC Tigers]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Pun Wai-yan]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || Gai Wu || style="text-align:center" | 16 |- | [[Shanna Forrest]] || Losvoorspeler || [[Kowloon RFC|Kowloon]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Karen So]] || Losvoorspeler || [[Valley RFC|Valley]] || style="text-align:center" | 16 |} |} === Bekende spelers === Tot dusver is nog geen Hongkongse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Hongkongse nasionale rugbyspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == * {{en}} {{zh}} [https://www.hkrugby.com/ Amptelike webwerf van die Hongkongse Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/hong-kong Hongkong by Wêreldrugby] {{Nasionale vrouerugbyspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionale vrouerugbyspanne]] [[Kategorie:Rugby in Hongkong]] km57b7kh5yovcewg2zsg5329qe24ug8 0 452672 2966259 2832469 2026-09-10T19:49:01Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966259 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vrouekrieketspan | naam = Denemarke | beeld = Kenteken van die Deense nasionale krieketspan.png | byskrif = Kenteken van die Deense nasionale vrouekrieketspan | bynaam = | konferensie = [[Deense Krieketfederasie]] (DCF) | kaptein = [[Kathrine Brock-Nielsen]] | afrigter = | toetsstatusjaar = | ikr_status = Assosiaatlid met [[Twintig20|T20I]]-status | ikr_aansluiting = 1966 | ikr_streek = [[Europese Krieketraad|EKR]] (Europa) | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = | beste_edi-rang = | t20i-rang = 40ste | beste_t20i-rang = 40ste (7 Oktober 2019) | eerste_toets = | mees_onlangse_toets = | aantal_toetse = | aantal_toetse_vanjaar = | toetsrekord = | toetsrekord_vanjaar = | vk_verskynings = 0/3 | vk_eerste = | vk_beste = | eerste_edi = t {{Crv-IE}} op [[Nykøbing Mors-krieketklubveld]], [[Nykøbing Mors]]; 19 Julie 1989 | mees_onlangse_edi = t {{Crv-NL}} op [[Nykøbing Mors-krieketklubveld]], [[Nykøbing Mors]]; 21 Julie 1999 | aantal_edis = 33 | aantal_edis_vanjaar = 0 | edi-rekord = 6/27 (18,18%)<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | edi-rekord_vanjaar = 0/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | vwb_verskynings = 2/13 | vwb_eerste = [[Vrouekrieketwêreldbeker 1993|1993]] | vwb_beste = 7de plek (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 1993|1993]]) | vwbk_verskynings = | vwbk_eerste = | vwbk_beste = | vkt_verskynings = | vkt_eerste = | vkt_beste = | eerste_t20i = t {{vlagland|Swede}} op [[Guttsta Wicked-krieketveld]], [[Kolsva]]; 28 Mei 2022 | mees_onlangse_t20i = t {{vlagland|Siprus}} op Happy Valley Ground 2, [[Limassol]]; 20 April 2025 | aantal_t20is = 22 | aantal_t20is_vanjaar = 6 | t20i-rekord = 12/10 (54,54%)<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 3/3<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | vwt20-verskynings = 0/9 | eerste_vwt20 = | beste_vwt20 = | vwt20k-verskynings = | eerste_vwt20k = | beste_vwt20k = | h_patroon_la = | h_patroon_b = _collarred | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = FF0000 | h_liggaam = FF0000 | h_regterarm = FF0000 | h_broek = FF0000 | a_patroon_la = | a_patroon_b = | a_patroon_ra = | a_patroon_broek = | a_linkerarm = | a_liggaam = | a_regterarm = | a_broek = | t_patroon_la = | t_patroon_b = | t_patroon_ra = | t_patroon_broek = | t_linkerarm = | t_liggaam = | t_regterarm = | t_broek = }} Die '''Deense nasionale vrouekrieketspan''' is die nasionale vroue[[krieket]]span wat [[Denemarke]] in internasionale krieket verteenwoordig. Krieket word in Denemarke deur die [[Deense Krieketfederasie]] (''DCF'', van Deens: ''Dansk Cricket Forbund'') beheer. Ná die volle lede [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] en [[Ierse nasionale vrouekrieketspan|Ierland]] asook die assosiaatlede [[Nederlandse nasionale vrouekrieketspan|Nederland]] en [[Skotse nasionale vrouekrieketspan|Skotland]] is Denemarke tradisioneel een van die sterker nasionale Europese vrouekrieketspanne. In April 2018 het die IKR besluit om aan al sy lede volle [[Twintig20|T20I-status]] toe te ken. Vervolgens word al die T20I-wedstryde wat Denemarke ná 1 Januarie 2019 teen ander IKR-lede speel as ’n volle T20I erken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |title=All T20 matches between ICC members to get international status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 April 2018 |accessdate=3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003012749/https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |archive-date=3 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Denemarke is tans (Augustus 2025) 40ste op die Twintig20-vrouewêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/t20i |title=Women's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Julie 2025 |accessdate=7 Augustus 2025}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Deense Krieketfederasie}} Die Deense Krieketfederasie (Deens: ''Dansk Cricket Forbund'', DCF) is in 1953 gestig en verantwoordelik vir die reël van krieket in Denemarke. In 1966 het hulle as ’n assosiaatlid by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/denmark |title=Dansk Cricket-Forbund |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=7 Augustus 2025}}</ref> Daarbenewens was die Deense beheerliggaam in 1997 ’n stigtingslid van die [[Europese Krieketraad]]. Die Deense Krieketfederasie bestuur al die Denemarke-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die DCF verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Deense span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting.<ref>{{da}} {{cite web |url=https://spillercricket.dk/ |title=Spil cricket i skolen |publisher=[[Deense Krieketfederasie]] |accessdate=7 Augustus 2025 |archive-date= 4 Augustus 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250804164241/https://spillercricket.dk/ |url-status=dead }}</ref> == Geskiedenis == Denemarke het sy [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-buiging]] tydens die Europese Vrouekrieketbeker 1989 op eie bodem gemaak en dié toernooi as naaswenner afgesluit. Die Dene het ook die Europese Vrouekrieketbeker 1991 as naaswenner beëindig. Die span het ook twee keer aan [[vrouekrieketwêreldbeker]]toernooie deelgeneem en in [[Vrouekrieketwêreldbeker 1993|1993]] in die sewende en in [[Vrouekrieketwêreldbeker 1997|1997]] in die tiende plek geëindig. Hul enigste EDI-wedstryde buite die Europese Vrouekrieketbeker en die Vrouekrieketwêreldbeker was tydens twee reekse teen [[Nederlandse nasionale vrouekrieketspan|Nederland]] op die [[Mikkelberg-Kunst-und-Cricket Center]] in [[Duitsland]] in 1997 en 1998. Denemarke het op 21 Julie 1999 in sy laaste EDI-wedstryd teen Nederland gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Teams/0/85/Womens_One-Day_International_Matches.html |title=Women's ODI matches played by Denmark Women |publisher=Cricket Archive |accessdate=13 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180713232311/https://cricketarchive.com/Archive/Teams/0/85/Womens_One-Day_International_Matches.html |archive-date=13 Julie 2018}}</ref> Destyds het vrouekrieket in Denemarke gesukkel met die verkryging van spelers nadat die [[Deense Krieketfederasie]] die nasionale liga van 2000 af op agt spelers per span beperk het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/story/_/id/22934268/ireland-talks-ken-rutherford-danish-hurricane-other-european-season-news-21-dec-1999 |title=Ireland talks to Ken Rutherford, a Danish hurricane and other European off-season news |publisher=ESPNcricinfo |date=21 Desember 1999 |accessdate=2 Februarie 2023}}</ref> In Augustus 2013 het Denemarke ’n terugkeer gemaak op internasionale vlak en aan ’n vyfhoekige toernooi in [[Bologna]] deelgeneem (saam met Estland, Gibraltar, Italië en België).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Teams/0/85/Other_Womens_Matches.html |title=Other women's matches played by Denmark Women |publisher=Cricket Archive |accessdate=25 Augustus 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170825191439/http://cricketarchive.com/Archive/Teams/0/85/Other_Womens_Matches.html |archive-date=25 August 2017}}</ref> Die Dene het dié toernooi as naaswenner ná die Italianers afgesluit, nadat die span drie van sy vier wedstryde gewen het.<ref>{{it}} {{cite web |url=http://www.oasport.it/2013/08/cricket-femminile-italia-sul-tetto-deuropa/ |title=Cricket femminile: Italia sul tetto d’Europa |publisher=Olimpiazzurra |author=Francesco Drago |date=18 Augustus 2013 |accessdate=9 Mei 2015}}</ref> In Augustus 2014 het Denemarke saam met ses ander Europese spanne aan ’n internasionale [[Twenty20|20-beurttoernooi]] in [[Berlyn]] deelgeneem. Hulle het slegs twee van hul ses wedstryde gewen (Gibraltar en België met nege paaltjies elk) en gevolglik in die vyfde plek geëindig, ná Italië, Duitsland, Frankryk en Jersey.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crichq.com/#competitions/4209/draws/9877/standings_table |title=Standings Table, Int. WT20 Tournament Berlin |publisher=CricHQ |accessdate=27 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180527120725/https://www.crichq.com/#competitions/4209/draws/9877/standings_table |archive-date=27 Mei 2018 |url-status=dead}}</ref> In Augustus 2024 het Denemarke die T20I-Nordiese Vrouebeker 2024 ná oorwinnings oor Guernsey, die gasvroue Noorweë, Estland en Finland XI beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2024/articles/000009/000908.shtml |title=Denmark go unbeaten to win Nordic Cup |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=18 Augustus 2024 |archive-date=18 Augustus 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240818210511/https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2024/articles/000009/000908.shtml |url-status=dead }}</ref> == Spelers == === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 32 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 28 spelers [[Twintig20|T20I-krieket]] vir Denemarke gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Deense span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- | [[Janni Jonsson]] | 1989–1999 | align=center | 32 | align=center | '''388''' | [[Line Ostergaard]] | 2024–hede | align=center | 16 | align=center | '''238''' |- | [[Karin Mikkelsen]] | 1993–1999 | align=center | 20 | align=center | '''297''' | [[Line Leisner]] | 2023–hede | align=center | 19 | align=center | '''234''' |- | [[Mette Frost]] | 1990–1999 | align=center | 23 | align=center | '''295''' | [[Tine Erichsen]] | 2022–hede | align=center | 17 | align=center | '''227''' |- | [[Vibeke Neilsen]] | 1989–1999 | align=center | 26 | align=center | '''275''' | [[Nita Dalgaard]] | 2022–hede | align=center | 22 | align=center | '''196''' |- | [[Trine Christiansen]] | 1989–1997 | align=center | 26 | align=center | '''253''' | [[Maria Karlsen]] | 2022–hede | align=center | 21 | align=center | '''133''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 7 Augustus 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/denmark-women-825/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / Denmark Women / Women’s One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 Augustus 2025}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 7 Augustus 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/denmark-women-825/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / Denmark Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 Augustus 2025}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Janni Jonsson]] | 1989–1999 | align=center | 32 | align=center | '''35''' | [[Nita Dalgaard]] | 2022–hede | align=center | 22 | align=center | '''19''' |- | [[Susanne Neilsen]] | 1989–1999 | align=center | 32 | align=center | '''32''' | [[Line Ostergaard]] | 2024–hede | align=center | 16 | align=center | '''17''' |- | [[Mette Gregersen (krieketspeler)|Mette Gregersen]] | 1990–1999 | align=center | 18 | align=center | '''14''' | [[Divya Golechha]] | 2022–hede | align=center | 15 | align=center | '''13''' |- | [[Lene Hansen]] | 1989–1991 | align=center | 10 | align=center | '''12''' | [[Camilla Ostergaard]] | 2024–hede | align=center | 14 | align=center | '''10''' |- | [[Marlene Slebsager]] | 1989–1999 | align=center | 21 | align=center | '''12''' | [[Sofie Ostergaard]] | 2023–hede | align=center | 18 | align=center | '''10''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 7 Augustus 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/denmark-women-825/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / Denmark Women / Women’s One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 Augustus 2025}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 7 Augustus 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/denmark-women-825/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / Denmark Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 Augustus 2025}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was vier spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Denemarke tydens ’n EDI-wedstryd en vier tydens ’n T20I.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3" | EDI<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/denmark-women-825/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / Denmark Women / Women’s One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 Augustus 2025}}</ref> ! colspan="2" | T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/denmark-women-825/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / Denmark Women / Women’s Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 Augustus 2025}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Marlene Slebsager | 1989 | Tine Erichsen | 2022 |- | 2 | Janni Jonsson | 1990–1999 | Line Leisner | 2023 |- | 3 | Mette Frost | 1993 | Line Ostergaard | 2024 |- | 4 | Dorte Christiansen | 1997 | '''Kathrine Brock-Nielsen''' | 2024–hede |} == Rekords == === EDI-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Volle lede''' |- |align="left"| {{Crv-AU}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 8 || 0 || 8 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-IE}} || 7 || 1 || 6 || 0 || 0 || 14,28 || 17 Julie 1991 |- |align="left"| {{Crv-IN}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-NZ}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-PK}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 10 Desember 1997 |- |align="left"| {{Crv-ZA}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-WI}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Crv-NL}} || 10 || 4 || 6 || 0 || 0 || 40,00 || 21 Julie 1989 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''33''' || '''6''' || '''27''' || '''0''' || '''0''' || '''18,18''' || 21 Julie 1989 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met EDI #1476 op 28 Julie 2025. Laaste keer hersien op 7 Augustus 2025. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/denmark-women-825/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / Denmark Women / Women’s ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=28 Julie 2025 |accessdate=7 Augustus 2025}}</ref> |} === Vrouekrieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1973|1973]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1978|1978]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1982|1982]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1988|1988]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1993|1993]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1997|1997]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2000|2000]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2005|2005]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2009|2009]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2013|2013]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|2017]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|2025]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2029|2029]] || {{n.v.t.}} |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{vlagland|Eiland Man}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 19 April 2025 |- |align="left"| {{vlagland|Estland}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 11 Augustus 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Guernsey}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 10 Augustus 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Jersey}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Luxemburg}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 15 September 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Noorweë}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 0 || 75,00 || 25 Augustus 2023 |- |align="left"| {{vlagland|Oostenryk}} || 5 || 3 || 2 || 0 || 0 || 60,00 || 5 Mei 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Siprus}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 19 April 2025 |- |align="left"| {{vlagland|Swede}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''22''' || '''12''' || '''10''' || '''0''' || '''0''' || '''54,54''' || 25 Augustus 2023 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #2433 op 6 Augustus 2025. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/denmark-women-825/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / Denmark Women / Women’s Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=6 Augustus 2025 |accessdate=7 Augustus 2025}}</ref> |} === T20I-vrouewêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]] || {{n.v.t.}} |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2028|2028]] || {{n.v.t.}} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Deense nasionale krieketspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == * {{da}} [https://cricket.dk/ Amptelike webwerf van die Deense Krieketfederasie] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/denmark-women-774 Denemarke-vroue op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/denmark Denemarke by die IKR] {{Nasionale vrouekrieketspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Denemarke]] [[Kategorie:Nasionale vrouekrieketspanne]] gxethuzi25qg34qtc8l4qgc6lukofn7 0 452674 2966258 2899680 2026-09-10T19:47:55Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966258 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Deense Krieketfederasie |kleur = |titel = |beeld = Kenteken van die Deense nasionale krieketspan.png |beeld_wydte = 200px |beeld_onderskrif = Kenteken van die Deense Krieketfederasie |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = [[Deens]]e naam |1 = ''Dansk Cricket Forbund'' |opskrif2 = Afkorting |2 = DCF |opskrif3 = [[Land]] |3 = {{vlagland|Denemarke}} |opskrif4 = [[Sport]]soort |4 = [[Krieket]] |opskrif5 = Stigting |5 = 1953 |opskrif6 = Gestig in |6 = [[Odense]], Denemarke |opskrif7 = Lid van |7 = [[Internasionale Krieketraad]] |opskrif8 = Aangesluit in |8 = 1966 |opskrif9 = Vastelandse beheerliggaam |9 = [[Europese Krieketraad]] |opskrif10 = Voorsitter |10 = Umair Butt |opskrif11 = Sekretaris |11 = Alex Olsen |opskrif12 = Setel |12 = [[Kopenhagen]], Denemarke |opskrif13 = [[Amptelike taal]] |13 = Deens |opskrif14 = Amptelike webwerf |14 = [https://cricket.dk/ ''cricket.dk''] |opskrif15 = |15 = |opskrif16 = |16 = |opskrif17 = |17 = |opskrif18 = |18 = |opskrif19 = |19 = |opskrif20 = |20 = }} Die '''Deense Krieketfederasie''' ([[Deens]]: ''Dansk Cricket Forbund'', afgekort “DCF”) is die bestuursliggaam wat [[krieket]] in [[Denemarke]] beheer. Die beheerliggaam is in 1953 gestig en in [[Kopenhagen]] gesetel. Sedert 1966 verteenwoordig dit Denemarke by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) as ’n assosiaatlid en sedert 1997 ook by die [[Europese Krieketraad]] (''European Cricket Council'', “ECC”). == Geskiedenis == Die Deense Krieketfederasie (Deens: ''Dansk Cricket Forbund'', DCF) is in 1953 in [[Odense]] deur 31 klubs gestig. In 1966 het hulle ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/denmark |title=Dansk Cricket-Forbund |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=7 Augustus 2025}}</ref> Daarbenewens was die Deense beheerliggaam in 1997 ’n stigtingslid van die [[Europese Krieketraad]]. == Taak == Die Deense Krieketfederasie organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Deense nasionale krieketspan|Denemarke se nasionale seniormanskrieketspan]], [[Deense nasionale vrouekrieketspan|vroue]] en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van [[Twintig20|T20I]]-reekse teen ander spanne, en vir die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die Deense Krieketfederasie verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Deense span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting.<ref>{{da}} {{cite web |url=https://spillercricket.dk/ |title=Spil cricket i skolen |publisher=Deense Krieketfederasie |accessdate=7 Augustus 2025 |archive-date= 4 Augustus 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250804164241/https://spillercricket.dk/ |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{da}} [https://cricket.dk/ Amptelike webwerf van die Deense Krieketfederasie] {{Affiliasies van die Internasionale Krieketraad}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Denemarke]] [[Kategorie:Krieketbeheerliggaam]] [[Kategorie:Internasionale Krieketraad]] s77giotfvnssqjwjgltinlssb4qqo4k 0 453774 2966388 2965795 2026-09-11T09:37:54Z Balenda 83524 /* Inskrywings */ Inskryflys SPA 2966388 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2025 | Huidige = 2026 | Volgende = 2027 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is onderweg om die 77ste Formule 1-seisoen te wees. "Formule 1", amptelik die "FIA Formule Een Wêreldkampioenskap," is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die kampioenskap, wat van Maart tot Desember gehou word, sal uit twee-en-twintig Grands Prix bestaan, nadat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] weens die voortdurende oorlog in die Midde-Ooste afgelas is. Die 2026-seisoen sal groot regulasieveranderinge inlui, met nuwe motors en enjins. Motors sal met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel word. == Algemeen == ===Verandering in regulasies=== Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies sal almal vir die 2026-seisoen hersien word. ===Tegniese regulasies=== Die sewentiende weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2025 gepubliseer.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_17_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section C Technical Regulations - Issue 17 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Afmetings en aërodinamika van motors=== Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig. ===Kragbron=== Nuwe krageenheidregulasies sal vir die 2026-seisoen ingestel word. Die nuwe krageenhede sal steeds meer as 1 000 pk (750 kW) produseer, hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies sal die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, sal egter verbied word, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog sal word van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW). Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid sal afneem van 630 kW tot 400 kW. Die krageenhede sal 'n ten volle volhoubare brandstof gebruik wat deur Formule 1 ontwikkel word. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin. == Sportregulasies == Die sesde weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2026 gepubliseer.<ref name=SR>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section B Sporting Regulations - Issue 06 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Naelren=== Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}</ref> === Hittegevaar === Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word. === Wegspringrooster === Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur. === Finansiële regulasies === Die sesde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 28 April 2026 deur FIA gepubliseer.<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_-_f1_teams_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> == Kalender == [[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]] Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}</ref> Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%" !{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}} !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Datum |- |{{Middel|1150}} !1 |[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]] |{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]] |[[Melbourne]] |8 Maart |- |{{Middel|1151}} !2 |[[Chinese Grand Prix|GP van China]] |{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]] |[[Shanghai]] |15 Maart |- |{{Middel|1152}} !3 |[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]] |{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]] |Suzuka |29 Maart |- |{{Middel|1153}} !4 |[[Miami Grand Prix|GP van Miami]] |{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]] |Miami Gardens ([[Florida]]) |3 Mei |- |{{Middel|1154}} !5 |[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]] |{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |24 Mei |- |{{Middel|1155}} !7 |[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]] |{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]] |[[Monaco]] |7 Junie |- |{{Middel|1156}} !7 |[[Barcelona-Katalonië Grand Prix|GP van Barcelona-Katalonië]] |{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] |Montmeló |14 Junie |- |{{Middel|1157}} !8 |[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]] |{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]] |Spielberg |28 Junie |- |{{Middel|1158}} !9 |[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]] |{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]] |Silverstone |5 Julie |- |{{Middel|1159}} !10 |[[Belgiese Grand Prix|GP van België]] |{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]] |Stavelot |19 Julie |- |{{Middel|1160}} !11 |[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]] |{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]] |Mogyoród |26 Julie |- |{{Middel|1161}} !12 |[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]] |{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]] |Zandvoort |23 Augustus |- |{{Middel|1162}} !13 |[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]] |Monza |6 September |- |{{Middel|1163}} !14 |[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]] |{{ES-VLAG}} [[Circuito de Madring]] |[[Madrid]] |13 September |- |{{Middel|1164}} !15 |[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]] |{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]] |[[Bakoe]] |26 September |- |{{Middel|1165}} !16 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{MY-VLAG}} [[Sepang Internasionale Renbaan]] |Sepang |4 oktober |- |{{Middel|1166}} !17 |[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]] |{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]] |[[Singapoer|Singapore]] |11 Oktober |- |{{Middel|1167}} !18 |[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]] |{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]] |[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]]) |25 Oktober |- |{{Middel|1168}} !19 |[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]] |{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] |[[Meksikostad]] |1 November |- |{{Middel|1169}} !20 |[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]] |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]] |[[São Paulo]] |8 November |- |{{Middel|1170}} !21 |[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]] |{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]] |[[Las Vegas]] ([[Nevada]]) |21 November |- |{{Middel|1171}} !22 |[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]] |{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]] |[[Lusail]] |29 November |- |{{Middel|1172}} !23 |[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]] |{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]] |[[Yas-eiland|Yas]] |6 Desember |} === Kalenderwysigings in 2026 === * Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie. * Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens direk na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis. * Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]] aanbied. * Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied. * Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word. * Op 26 Julie 2026 is aangekondig dat die Bahreinse Grand Prix van Sakhir na die [[Sepang Internasionale Renbaan]] in Sepang, [[Maleisië]], verskuif word, waar die [[Maleisiese Grand Prix]] laas in 2017 gehou is. Die wedren op 4 Oktober sal amptelik die ''Gulf Air Bahreinse Grand Prix in Maleisië'' genoem word.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6404438/formule-1-in-oktober-naar-maleisie-als-vervanger-afgelaste-gp-bahrein.html |titel=Formule 1 in oktober naar Maleisië als vervanger afgelaste GP Bahrein |website=nu.nl |datum=2026-07-26}}</ref> === Afgelaste renne === Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.<ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" !Rondte !|Grand Prix ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Oorspronklike datum |- !4 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]] |[[Sakhir]] |12 April |- !5 |[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]] |{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]] |[[Djedda|Jeddah]] |19 April |} == Inskrywings == Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}</ref> Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors. <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}} !Inskrywer !Vervaardiger !Onderstel !Kragbron !Nr. !Renjaer !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} !style="border-left:2px solid #aaaaaa"|Nr. !Renjaers in<br />vrye oefening !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{Vlagikoon|FRA}} BWT Alpine Formule 1-span !rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=2|A526<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref name="AlpineMercedes">{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}</ref> |{{Center|10}} |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|61 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistITA2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_italian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Italian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-04}}</ref> |align=center|13 |- |{{Center|43}} |{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}</ref> |align=center|1–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|61 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistHON2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Hungarian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-24}}</ref> |align=center|11 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco Formule 1-span !rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]] |rowspan=2|AMR26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Honda RA626H<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> |{{Center|14}} |{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}</ref> |align=center|1–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}</ref> |align=center|3, 10 |- |{{Center|18}} |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref name="Stroll">{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref name=entrylistOOS2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}}</ref> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Atlassian Williams F1-span !rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|FW48<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}</ref> |{{Center|23}} |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}</ref> |align=center|1–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistCAT2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix - Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}}</ref><ref name=entrylistITA2026/> |align=center|7, 13 |- |{{Center|55}} |{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |bezochtdatum=2024-07-29}}</ref> |align=center|1–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} Audi Revolut F1-span<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]] |rowspan=2|R26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Audi AFR 26 Hybrid |{{Center|5}} |{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}</ref> |align=center|1–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|27}} |{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}</ref> |align=center|1–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name="entrylistCAT2026" /> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|MAC-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}</ref> |{{Center|11}} |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref name=PERBOT>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}</ref> |align=center|1–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|25 |{{VS-VLAG}} Colton Herta<ref name=entrylistCAT2026/><ref name=entrylistITA2026/> |align=center|7, 13 |- |{{Center|77}} |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref name=PERBOT/> |align=center|1–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|25 |{{VS-VLAG}} Colton Herta<ref name=entrylistHON2026/> |align=center|11 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari [[Hewlett-Packard|HP]] !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan=2|SF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}</ref> |{{Center|16}} |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}</ref> |align=center|1–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|44}} |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}</ref> |align=center|1–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|VF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6 |{{Center|31}} |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}</ref> |align=center|1–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|50 |{{JP-VLAG}} Ryō Hirakawa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|87}} |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}</ref> |align=center|1–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|50 |{{JP-VLAG}} Ryō Hirakawa<ref name=entrylistHON2026/> |align=center|11 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} McLaren Mastercard F1 Team !rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|MCL40<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|1}} |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |align=center|1–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| 67 |{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|81}} |{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}</ref> |align=center|1–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|67 |{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli<ref name=entrylistHON2026/> |align=center|11 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|Mercedes AMG Petronas F1-span}} !rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |rowspan=2|F1 W17<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|12}} |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref name=MER>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}</ref> |align=center|1–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|72 |{{DK-VLAG}} Frederik Vesti<ref name=entrylistCAT2026/><ref name=entrylistHON2026/> |align=center|7, 11 |- |{{Center|63}} |{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}</ref> |align=center|1–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=3|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span !rowspan=3|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=3|VCARB 03<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=3|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF>{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWLIN>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–11 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|90 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|22}} |{{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]<ref name=LAWTSU>{{nl}}{{Cite web |url=https://f1journaal.be/officieel-isack-hadjar-mist-gp-van-nederland-liam-lawson-en-yuki-tsunoda-vallen-in-bij-red-bull-en-racing-bulls/ |titel=Isack Hadjar mist GP van Nederland, Liam Lawson en Yuki Tsunoda vallen in bij Red Bull en Racing Bulls |website=f1journaal.be |datum=2026-08-19}}</ref> |align=center|12–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |- |{{Center|41}} |{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]<ref name=LAWLIN/> |align=center|1–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=3|{{AT-VLAG}} Oracle Red Bull Racing !rowspan=3|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=3|RB22<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=3|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF/> |{{Center|3}} |{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}</ref> |align=center|1–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|36 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistITA2026/> |align=center|13 |- |{{Center|6}} |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–11 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|36 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWTSU/> |align=center|12–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !colspan="10" align=center| Bron: FIA<ref name=inskryflys>{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}</ref><ref>Amptelike inskrywingslyste: * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_canadian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Canadian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-22}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Monaco Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-05}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 British Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-03}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Hungarian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-24}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Dutch Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-21}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_italian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Italian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-04}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_spanish_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Spanish Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-11}} </ref> |}</div> == Uitslae en ranglys == === Grands Prix === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- !1 | {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- !2 | {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*¹''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- !3 | {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- !4 | [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren '''*²''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]] |- !5 | {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren '''*¹''' | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- !7 | {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}} | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]] |- !8 | {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren '''*³''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]] |- !10 | {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- !11 | {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- !12 | {{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren '''*¹''' | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- !13 | {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]] | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- !14 | {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- !15 | {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]] |- !16 | {{MY-VLAG}} [[Bahreinse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Bahreinse Grand Prix|Verslag]] |- !17 | {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]] |- !18 | {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]] | | | | | [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- !19 | [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] | | | | | [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]] |- !20 | [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] | | | | | [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]] |- !21 | [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]] | | | | | [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]] |- !22 | {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]] |- !23 | [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]] | | | | | [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]] |} </div> '''*¹''' [[George Russell]] wen drie naelrenne: die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese Grand Prix]], die [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese Grand Prix]] asook die [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse Grand Prix]].<br/> '''*²''' [[Lando Norris]] wen die [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|naelren van die Miami Grand Prix]].<br/> '''*³''' [[Kimi Antonelli]] wen die [[2026 Britse Grand Prix#Naelrenuitslag|naelren van die Britse Grand Prix]].<br/> === Puntestelsel === Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek''' |bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}} |bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}} |bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}} |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix''' |bgcolor=ffffbf|25 |bgcolor=dfdfdf|18 |bgcolor=ffdf9f|15 |bgcolor=dfffdf|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|2 |bgcolor=dfffdf|1 |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren''' |bgcolor=ffffff|8 |bgcolor=ffffff|7 |bgcolor=ffffff|6 |bgcolor=ffffff|5 |bgcolor=ffffff|4 |bgcolor=ffffff|3 |bgcolor=ffffff|2 |bgcolor=ffffff|1 |} === Ranglys van renjaers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !1 |12 |align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|^'''1'''15{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|^'''4'''2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ANT|seasonpoints}} |- !2 |63 |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF{{Pictogram poleposition}}</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''4'''2 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|^'''1'''3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} |- !3 |44 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAM|seasonpoints}} |- !4 |1 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''4 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|NOR|seasonpoints}} |- !5 |16 |align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15^'''†''' |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|^'''2'''5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LEC|seasonpoints}} |- !6 |3 |align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|^'''6'''20^'''†''' |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=efcfff|^'''6'''<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|VER|seasonpoints}} |- !7 |81 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|^'''7'''11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|^'''5'''6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PIA|seasonpoints}} |- !8 |6 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAD|seasonpoints}} |- !9 |30 |align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LAW|seasonpoints}} |- !10 |10 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''10 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|GAS|seasonpoints}} |- !11 |41 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LIN|seasonpoints}} |- !12 |43 |align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|COL|seasonpoints}} |- !13 |87 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17^'''†''' |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BEA|seasonpoints}} |- !14 |5 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOR|seasonpoints}} |- !15 |27 |align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HUL|seasonpoints}} |- !16 |55 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16| |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|SAI|seasonpoints}} |- !17 |23 |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17^'''†''' |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALB|seasonpoints}} |- !18 |31 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|OCO|seasonpoints}} |- !19 |14 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALO|seasonpoints}} |- !20 |22 |align=left|{{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|TSU|seasonpoints}} |- !21 |18 |align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|STR|seasonpoints}} |- !22 |77 |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOT|seasonpoints}} |- !23 |11 |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PER|seasonpoints}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. === Ranglys van vervaardigers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |-valign="top" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|1 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |align=center|12<!--ANT--> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|^'''1'''15{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|^'''4'''2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|468 |- |align=center|63<!--RUS--> |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''4'''2 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|^'''1'''3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|2 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align=center|16<!--LEC--> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15^'''†''' |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|^'''2'''5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|346 |- |align=center|44<!--HAM--> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram snelste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|3 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|1<!--NOR--> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''4 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|287 |- |align=center|81<!--PIA--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 vc |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|^'''7'''11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|^'''5'''6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=3|4 |rowspan=3 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-<br/>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|3<!--VER--> |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|^'''6'''20^'''†''' |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=efcfff|^'''6'''<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=3 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|204 |- |align=center|6<!--HAD--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=3|5 |rowspan=3 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-<br/>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=3 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|75 |- |align=center|22<!--TSU--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=center|41<!--LIN--> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|6 |rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|10<!--GAS--> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''10 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|62 |- |align=center|43<!--COL--> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|7 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |align=center|31<!--OCO--> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dffddf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|21 |- |align=center|87<!--BEA--> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17^'''†''' |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|8 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] |align=center|5<!--BOR--> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|16 |- |align=center|27<!--HUL--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|9 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|23<!--ALB--> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17^'''†''' |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|11 |- |align=center|55<!--SAI--> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|10 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br/>[[Honda]] |align=center|14<!--ALO--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|3 |- |align=center|18<!--STR--> |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|11 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |align=center|11<!--PER--> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|77<!--BOT--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] okiiyvnvxavf49u132zj2umwn11bxbk 0 454304 2966267 2965409 2026-09-10T22:36:59Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966267 wikitext text/x-wiki {{Moordenaar | naam = Ed Gein | beeld = Ed-Gein.jpeg | breedte = 200 | onderskrif = Gein in 1958 | gebore = {{Geboortedatum|1906|8|27}} La Crosse County, [[Wisconsin]], VSA | oorlede = {{Sterftedatum en ouderdom|1906|8|27|1984|7|26}} Madison, Wisconsin, VSA | doodsrede = | land = [[VSA]] | ander = {{hlist | The Plainfield Ghoul | The Plainfield Butcher | The Butcher of Plainfield }} | beroep = | misdaad = | plek = [[Wisconsin]] | datums = 1947 – 1957 | slagoffers = {{ubl | 2 moorde bevestig | 7 ander vermoed | 9 lyke vermink (verkry van ontheiligde grafte)}} | gedood = | beseer = | metode = | motief = | aangekeer = 16 November 1957 | vonnisdatum = | vonnis = Geïnstitusionaliseer in die Mendota Geestesgesondheidsinstituut | vrygelaat = }} '''Edward Theodore Gein'''<ref>[https://www.loc.gov/nls/who-we-are/guidelines-and-specifications/say-how/#g Say How? A Pronunciation Guide to Names of Public Figures], [[Library of Congress]]</ref> 27 Augustus 1906 – 26 Julie 1984), ook bekend as die '''Butcher of Plainfield''' en '''Plainfield Ghoul''', was 'n Amerikaanse moordenaar, moontlike [[reeksmoordenaar]], en [[lykroof|lykrower]]. Sy misdade, wat rondom sy tuisdorp Plainfield, [[Wisconsin]] gepleeg is, het in 1957 wye publisiteit ontvang nadat owerhede ontdek het dat hy lyke uit plaaslike begraafplase opgegrawe en aandenkings van hul bene en vel gemaak het. Hy het ook erken dat hy twee vroue vermoor het: taverne-eienares Mary Hogan in 1954 en ysterwarewinkel-eienares Bernice Worden in 1957. Daar word geglo dat Gein se optrede deur ernstige [[psigose]] veroorsaak is. Gein is aanvanklik ongeskik bevind om verhoor te word en is in 'n geestesgesondheidsfasiliteit opgesluit. Teen 1968 is hy bevoeg geag om verhoor te word. Hy is skuldig bevind aan die moord op Worden, maar is wettiglik kranksinnig bevind en is daarom na 'n psigiatriese instelling teruggeplaas. ==Vroeë lewe== === Kinderjare === Edward Theodore Gein is op 27 Augustus 1906 in La Crosse County, [[Wisconsin]], gebore,<ref name="birthrecord">{{cite web |date=Januarie 2012 |title=Birth Index Record: Gien, Edward |url=https://www.wisconsinhistory.org/Records/Birth/BR2625292 |website=Wisconsin Historical Society}}</ref> die tweede van twee seuns van George Philip Gein (1873–1940)<ref name="Schechter2010">{{cite book |first=Harold |last=Schechter |title=Deviant |year=2010 |publisher=Simon & Schuster |location=New York City|isbn=978-1-4391-0697-6 |page=50}}</ref> en Augusta Wilhelmine Gein (née Lehrke; 1878–1945),{{sfn|Schechter|1989|p=59}} albei van Duitse afkoms. Gein se enigste broer of suster was 'n ouer broer met die naam Henry.{{sfn|Schechter|1989|p=54}} Augusta, wat vurig godsdienstig en nominaal [[Lutheranisme|Lutheraans]] was,<ref name="autogenerated2007">{{cite book |first1=Anne |last1=Williams |first2=Vivian |last2=Head |first3=Amy |last3=Williams |title=Fiendish Killers: Perpetrators Of The Worst Possible Evil |url=https://archive.org/details/fiendishkillers0000unse |publisher=Futura Publishing |location=Londen |date=2007 |isbn=978-0708807255}}</ref> het gereeld vir haar seuns gepreek oor die aangebore immoraliteit van die wêreld, die euwels van drankgebruik en haar oortuiging dat alle vroue van nature promisku en instrumente van die duiwel was. Sy het elke middag tyd opsy gesit om vir hulle uit die Bybel te lees, gewoonlik deur verse uit die [[Ou Testament]] en die [[Openbaring]] te kies oor dood, moord en goddelike vergelding.<ref name="autogenerated2007"/> Gein het sy ma verafgod en uiteindelik obsessief oor haar geraak.<ref>{{cite web | first=Amy | last=Beeman |url=https://www.grunge.com/372470/the-truth-about-ed-geins-obsession-with-his-mother/ | title=The Truth About ed Gein's Obsession with His Mother | website=Grunge.com | date=2 April 2021 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/biography/Ed-Gein | title=Ed Gein &#124; Biography, Story, Movie, Crimes, & Facts | website=Britannica.com | date=26 April 2024 }}</ref><ref>{{cite web | first=Austin | last=Harvey |url=https://allthatsinteresting.com/augusta-wilhelmine-gein | title=Inside the Twisted Relationship of Serial Killer Ed Gein and His Mother — Which Helped Inspire 'Psycho' | website=All That's Interesting |date=18 September 2023 }}</ref> In La Crosse het Gein se pa as 'n skrynwerker, looier en brandweerman gewerk. Hy het ook 'n plaaslike kruidenierswinkel besit, maar het die besigheid gou verkoop en die stad saam met sy gesin verlaat om op 'n plaas van 155 akkers in die dorp Plainfield, Wisconsin, te woon,<ref name=":1">{{cite web |url=http://www.historicmapworks.com/Map/US/58945/Plainfield+Township/Waushara+County+1924/Wisconsin/ |title=Plainfield Township, Atlas: Waushara County 1924, Wisconsin Historical Map |website=Historic Map Works |access-date=2 Maart 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170304040855/http://www.historicmapworks.com/Map/US/58945/Plainfield+Township/Waushara+County+1924/Wisconsin/ |archive-date=4 Maart 2017 |url-status=live }}</ref> wat hul permanente verblyfplek geword het.<ref name="biography">{{cite AV media |people= Alex Flaster (producer)|title=Biography: Ed Gein |date=2004|publisher=A&E Television Networks|location=Los Angeles, Kalifornië }}</ref> Gein se pa was bekend as 'n gewelddadige alkoholis wat gereeld albei sy seuns geslaan het. Dit het veroorsaak dat Ed se ore gelui het as sy pa hom op die kop geslaan het.<ref>{{cite web |title=Infamous Murderer & Serial Killer Profiles - #4 Ed Gein |url=https://www.murdermiletours.com/blog/infamous-murderer-serial-killer-profiles-4-ed-gein |website=Murder Mile UK True Crime Podcast |publisher=Michael J. Buchanan-Dunne. |access-date=23 September 2025}}</ref> Augusta het die plaas se isolasie benut deur buitestaanders weg te wys wat haar seuns kon beïnvloed het.<ref name="biography"/> [[Beeld:1930 census Gein.jpg|thumb|190px|Die 1930 Verenigde State se sensus met Gein, 13de naam van bo af, in Plainfield, Wisconsin]] Gein het die plaas verlaat slegs om skool te gaan. Buite skooltyd het hy die meeste van sy tyd met takies op die plaas deurgebring. Gein was skaam. Klasmaats en onderwysers het hom onthou as iemand met vreemde maniertjies, soos sy skynbaar lukrake gelag, asof hy deur sy eie persoonlike humor vermaak is. Volgens familiekennisse het Augusta vir Gein gestraf wanneer hy probeer het om vriende te maak. Ten spyte van sy swak sosiale ontwikkeling het Gein, veral met lees, redelik goed op skool gevaar.<ref name="biography"/> === Sterftes in onmiddellike familie === Op 1 April 1940 is die Gein-broers se pa op 66-jarige ouderdom aan hartversaking oorlede. Ed en sy broer, Henry, het los werkies in die dorp begin doen om lewenskoste te dek. Die broers is oor die algemeen deur die res van die gemeenskap as betroubaar en eerlik beskou. Terwyl albei as nutsmanne gewerk het, het Ed gereeld vir bure opgepas en blykbaar makliker met kinders as met volwassenes oor die weg gekom. Henry het met 'n geskeide ma van twee begin uitgaan en beplan om by haar in te trek. Henry was bekommerd oor sy broer se gehegtheid aan hul ma en het dikwels sleg van haar gepraat rondom Ed, wat met skok en weemoed gereageer het.<ref name="biography"/> Op 16 Mei 1944 het Ed moerasplantegroei op die eiendom afgebrand.{{sfn|Gollmar|1981|p=85}} Die brand het buite beheer geraak en die aandag van die plaaslike brandweer getrek. Teen die einde van die dag – nadat die brand geblus was en die brandbestryders weg was – het Ed vir Henry as vermis aangemeld. Met lanterns en flitse het 'n soekgeselskap na die 43-jarige Henry gesoek, wie se lyk met sy gesig na onder gevind is.<ref name="Wisconsin Rapids Page 1">{{cite news |title=Rites Today For Man Who Died in Roche-a-Cri Fire |newspaper=Wisconsin Rapids Daily Tribune |publisher=Thomsen Newspapers, Inc.|location=Wisconsin Rapids, Wisconsin|date=19 Mei 1944 |page=1}}</ref> Blykbaar was Henry al 'n geruime tyd dood, en dit het gelyk of die oorsaak van dood hartversaking was, aangesien hy nie verbrand of andersins beseer was nie.<ref name="Wisconsin Rapids Page 1"/> Dit is later deur biograaf Harold Schechter berig dat Henry kneusplekke op sy kop gehad het.{{sfn|Schechter|1989|p=30}}{{sfn|Schechter|1989|p=31}} Die polisie het die moontlikheid van vuilspel van die hand gewys en die lykskouer het later versmoring as die oorsaak van dood gelys.<ref name="biography"/>{{sfn|Schechter|1989|p=30}}{{sfn|Schechter|1989|p=31}} Die owerhede het die ongeluksteorie aanvaar, maar geen amptelike ondersoek is gedoen nie en 'n lykskouing is nie uitgevoer nie.{{sfn|Gollmar|1981|p=86}} Toe hy Ed in 1957 oor die dood van Bernice Worden ondervra het, het staatsondersoeker Joe Wilimovsky vrae oor Henry se dood geopper.{{sfn|Gollmar|1981|p=85}} George Arndt, wat die saak bestudeer het, het geskryf dat dit, terugskouend, "moontlik en waarskynlik" was dat Henry se dood "die '[[Kain en Abel]]'-aspek van hierdie saak" was.{{sfn|Gollmar|1981|p=8}}{{sfn|Gollmar|1981|p=9}} Met Henry oorlede, was Ed en sy ma nou alleen. Augusta het kort na Henry se dood 'n verlammende beroerte gehad, en Ed het homself aan haar sorg gewy. Iewers in 1945, het hy later vertel, het hy en sy ma 'n man genaamd Smith, wat naby gewoon het, besoek om strooi te koop. Volgens Gein het Augusta gesien hoe Smith 'n hond slaan. 'n Vrou binne die Smith-woning het buite gekom en vir hom geskree om op te hou, maar Smith het die hond doodgeslaan. Augusta was uiters ontsteld oor hierdie toneel, maar wat haar onthuts het, was blykbaar nie die brutaliteit teenoor die hond nie, maar eerder die teenwoordigheid van die vrou.<ref name="noe">{{cite web |first=Denise|last=Noe |url=http://mensnewsdaily.com/2007/04/27/augusta-gein-the-woman-who-drove-a-man-psycho/ |title=Augusta Gein, the woman who drove a man Psycho |work=Men's News Daily |date=27 April 2007 |access-date=25 September 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927193955/http://mensnewsdaily.com/2007/04/27/augusta-gein-the-woman-who-drove-a-man-psycho/ |archive-date=27 September 2013 }}</ref> Augusta het vir Gein gesê dat die vrou nie met Smith getroud was nie en dus geen reg daar gehad het om daar te wees nie, en het haar woedend "Smith se hoer" genoem. Sy het kort daarna 'n tweede beroerte gehad, en haar gesondheid het vinnig agteruitgegaan.<ref name="noe" /> Augusta is op 29 Desember 1945 op die ouderdom van 67 oorlede. Gein was verpletter deur sy moeder se dood. In die woorde van Schechter het hy "sy enigste vriend en een ware liefde verloor", en was nou absoluut alleen in die wêreld".{{sfn|Schechter|1989|p=30}}{{sfn|Schechter|1989|p=31}} ==Werk== Gein het die plaas behou en geld met los werkies verdien. Hy het kamers wat deur sy ma gebruik is, insluitend die boonste verdieping, onderste sitkamer en sitkamer, toegemaak en hulle onaangeraak gelaat. Terwyl die res van die huis al hoe vuiler geword het, het hierdie kamers ongerep gebly. Gein het in 'n klein kamer langs die kombuis gewoon. Omstreeks hierdie tyd het hy in die lees van [[pulptydskrif]]te en avontuurverhale belanggestel, en veral dié wat kannibale of Nazi-gruweldade behels het,<ref name="biography"/> soos spesifiek rakende [[Ilse Koch]], wat daarvan beskuldig is dat sy getatoeëerde gevangenes vir die dood gekies het om lampskerms en ander items van hul velle te maak.<ref>''The Psycho Records'', p.2, by Laurence A. Rickels, 2016</ref> In 1951 het Gein 'n plaassubsidie van die federale regering begin ontvang. Hy het af en toe vir die plaaslike munisipale padwerkers en oesdorsspanne in die Plainfield-gebied gewerk. Iewers tussen 1946 en 1956 het hy 'n stuk grond van 80 [[akker]]s verkoop wat deur Henry besit is.<ref>{{cite book |last1=Mark |first1=Timothy |title=The "Ed Gein" Story |date=2015 |publisher=Lulu |isbn=978-1312995697 |page=22 |url=https://books.google.com/books?id=6m2pCQAAQBAJ&q=80+acre }}</ref> == Misdade == ===Bevestig=== Op die oggend van 16 November 1957 het die 58-jarige Plainfield-ysterwarewinkel-eienaar Bernice Worden verdwyn. Die ysterwarewinkel se vragmotor is omstreeks 9:30 vm. van die agterkant van die gebou gesien ry. Die winkel het die hele dag min klante gesien; sommige inwoners van die omgewing het geglo dat dit as gevolg van die takbokjagseisoen was.<ref name="Schechter2010"/> Worden se seun, adjunk-balju Frank Worden, het die winkel omstreeks 17:00 binnegegaan en die kasregister oop en bloedvlekke op die vloer gevind.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/image/183986412|title=Widow, 58, Found Slain in Wisconsin|date=November 17, 1957|work=Star Tribune|access-date=March 3, 2017|page=1|language=en|via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170303202401/http://www.newspapers.com/image/183986412/|archive-date=March 3, 2017|url-status=live}}</ref> Frank Worden het aan ondersoekbeamptes gesê dat Gein die aand voor sy ma se verdwyning in die winkel was en dat hy die volgende oggend sou terugkeer vir 'n liter antivriesmiddel. 'n Verkoopstrokie vir die antivriesmiddel was die laaste kwitansie wat Bernice Worden geskryf het op die oggend dat sy verdwyn het.<ref>{{cite news |url=https://newspaperarchive.com/us/wisconsin/stevens-point/stevens-point-daily-journal/1957/11-18?tag=ed+gein&rtserp=tags/?pc=28055&psi=103&pci=7&pf=ed&pl=gein/ |title=Signs of 10 Victims at Farm |date=November 18, 1957 |newspaper=Stevens Point Daily Journal |page=1, cols. 7–8 }}</ref> Daardie aand is Gein by 'n kruidenierswinkel<ref>{{cite news |url=https://www.newspapers.com/image/246086117|title=Gein Admits Killing Woman, Kileen Reveals|date=November 18, 1957 |work=The Oshkosh Northwestern |access-date=March 3, 2017 |page=1 |via=Newspapers.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20170304193508/http://www.newspapers.com/image/246086117/ |archive-date=March 4, 2017 |url-status=live }}</ref> in West Plainfield in hegtenis geneem, en die Waushara County Sheriff's Department het die Gein-plaas deursoek.<ref name=":0"/> 'n Adjunk-balju het Worden se onthoofde liggaam in 'n skuur op Gein se eiendom ontdek, onderstebo aan haar bene gehang met 'n dwarsbalk by haar enkels en toue by haar polse. Die torso was soos 'n takbok geslag.<ref name=":0"/><ref>{{cite book |last1=Douglas |first1=John E. |first2=Mark |last2=Olshaker |title=Obsession: The FBI's Legendary Profiler Probes the Psyches of Killers, Rapists, and Stalkers and Their Victims and Tells How to Fight Back |publisher=Simon & Schuster |location=New York City|year=1998 |pages=[https://archive.org/details/obsession00john/page/367 367–368] |isbn=0-671-01704-7 |url=https://archive.org/details/obsession00john/page/367}}</ref><ref>{{cite book|first1=Michael H.|last1=Stone|first2=Gary|last2=Brucato|title=The New Evil: Understanding the Emergence of Modern Violent Crime|publisher=Prometheus Books|location=Amherst, New York|date=2019|isbn=978-1633885325|page=8}}</ref> Worden is met 'n .22-kaliber geweer geskiet, en die verminkings is na haar dood aangebring. Die owerhede het Gein se huis deursoek en gevind: * Hele menslike bene en fragmente<ref name="necrophile">{{cite web |last=Ramsland |first=Katherine |url=http://www.trutv.com/library/crime/serial_killers/notorious/necrophiles/index_1.html |title=A True Necrophile |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202224429/http://www.trutv.com/library/crime/serial_killers/notorious/necrophiles/index_1.html |archive-date=December 2, 2013 |work=Crime Library}}</ref><!--Do not add to this list or modify it without adding a reliable source to your changes.-->{{sfn|Gollmar|1981|p=192|loc="Judge Gollmar relied on the detailed report of state crime lab investigator Allan Wilimovsky who searched the Gein house, inventoried the evidence and interviewed Edward Gein. Gollmar also quotes other contemporary investigators, including Captain Lloyd Schoesphoester (Green Lake Sheriff's Dept.) who assisted the investigation of the Worden murder and search of Gein's home."}} * 'n Asblik gemaak van menslike vel{{sfn|Gollmar|1981|p=44}} * Menslike vel wat verskeie stoele bedek{{sfn|Gollmar|1981|p=20}} * Menslike skedels gemonteer op bedpale{{sfn|Gollmar|1981|p=22}} * Vroulike skedels, sommige met die toppe afgesaag{{sfn|Gollmar|1981|p=44}}{{sfn|Gollmar|1981|p=20}}{{sfn|Gollmar|1981|p=18}} * Bakke gemaak van menslike skedels{{sfn|Gollmar|1981|p=44}} * 'n Korset gemaak van 'n vroulike torso wat van skouers tot middel die vel afgehaal is{{sfn|Gollmar|1981|p=20}} * [[Spanbroek]] gemaak van menslike beenvel{{sfn|Gollmar|1981|p=44}} * Maskers gemaak van die vel van vroulike koppe{{sfn|Gollmar|1981|p=20}}{{sfn|Gollmar|1981|p=22}}{{sfn|Gollmar|1981|p=18}} * Mary Hogan se gesigmasker in 'n papiersak{{sfn|Gollmar|1981|p=22}} * Mary Hogan se skedel in 'n boks{{sfn|Gollmar|1981|p=17}} * Bernice Worden se hele kop in 'n jutesak{{sfn|Gollmar|1981|p=25}} * Bernice Worden se hart "in 'n plastieksak voor Gein se potpensstoof"{{sfn|Schechter|1989|p=92}} * Nege [[vulva]]s in 'n skoenboks{{sfn|Gollmar|1981|p=24}} * 'n Jong meisie se rok en "die vulvas van twee vroue wat geskat is omstreeks vyftien jaar oud te gewees het"{{sfn|Gollmar|1981|p=87}} * 'n Gordel gemaak van vroulike menslike tepels{{sfn|Gollmar|1981|p=46}} * Vier neuse<ref name="necrophile"/> * 'n Paar lippe aan 'n vensterskerm-trekkoord<ref name="necrophile"/> *'n Lampskerm gemaak van die vel van 'n menslike gesig<ref name="necrophile"/> * Vingernaels van vroulike vingers Hierdie artefakte is by die staatsmisdaadlaboratorium gefotografeer en toe "ordentlik weggedoen".{{sfn|Gollmar|1981|p=48}} Toe hy ondervra is, het Gein aan ondersoekbeamptes gesê dat hy tussen 1947 en 1952 soveel as veertig nagtelike besoeke aan drie plaaslike begraafplase afgelê het om onlangs lyke op te grawe terwyl hy in 'n "daze-agtige" toestand was.{{sfn|Schechter|1989|p=97}} Tydens omtrent dertig van daardie besoeke het hy gesê dat hy uit die beswyming gekom het terwyl hy in die begraafplaas was, die graf in goeie orde verlaat het en met leë hande huis toe gekom het.<ref>{{cite news |title=Gein Also Admits He Killed Mary Hogan; Results of Lie Tests Announced |date=November 20, 1957 |newspaper=Stevens Point Daily Journal |page=13}}</ref> By die ander geleenthede het hy die grafte van onlangs begrawe middeljarige vroue wat hy gedink het soos sy ma gelyk het, opgegrawe en die lyke huis toe geneem, waar hy hul velle gelooid het om sy toebehore te maak.<ref>{{cite web |url=http://maamodt.asp.radford.edu/Psyc%20405/serial%20killers/Gein,%20Ed.pdf |title=Edward Theodore Gein, American Psycho |website=Department of Psychology, Radford University |location=Radford, Illinois |quote=Beginning in 1947 – He saw a newspaper article of a woman who had been buried that day. The first corpse came from a grave near the grave of Gein's mother. Indeed, one report is that among the first grave robbing incidents was that of his own mother. |access-date=August 22, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180603003708/http://maamodt.asp.radford.edu/Psyc%20405/serial%20killers/Gein,%20Ed.pdf |archive-date=June 3, 2018|url-status=live }}</ref>{{sfn|Schechter|1989}} Gein het erken dat hy uit nege grafte gesteel het en ondersoekbeamptes daarheen gelei.<ref name="auto">{{cite web |url=https://hannemanarchive.com/tag/augusta-gein/|title=Augusta Gein |website=The Hanneman Archive |date=November 4, 2014 |access-date=December 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180822213921/https://hannemanarchive.com/tag/augusta-gein/ |archive-date=August 22, 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?nid=897&dat=19571126&id=buUKAAAAIBAJ&pg=2954,2739537 |title=Prescott Evening Courier |via=Google News Archive Search |access-date=October 16, 2017 |website=news.google.com}}</ref> Allan Wilimovsky van die staatsmisdaadlaboratorium het deelgeneem aan die opening van drie toetsgrafte wat deur Gein geïdentifiseer is. Die kiste was binne-in houtbokse. Die boonste planke het dwars geloop, nie in die lengte nie. Die bopunte van die bokse was ongeveer 60 cm onder die oppervlak in sanderige grond. Gein het die grafte kort na die begrafnisse beroof, terwyl die grafte onvolledig was. Die toetsgrafte is opgegrawe omdat die owerhede onseker was of die skrale Gein in staat was om op sy eie 'n graf gedurende 'n aand op te grawe. Hulle is gevind soos Gein beskryf het: een kis was leeg; 'n ander kis was leeg, maar het 'n paar bene en Gein se koevoet bevat, en die laaste kis het die meeste van die liggaam ontbreek, maar Gein het ringe en 'n paar liggaamsdele terugbesorg.<ref>{{cite web |url=https://books.google.com/books?id=PbpHAAAAIBAJ&dq=Find+2+Gein+Graves+empty&pg=PA1&article_id=6343,2632601|title=Warsaw Times Union November 26,1957|via=Google News Archive Search |access-date=November 29, 2024 |website=news.google.com}}</ref>{{sfn|Gollmar|1981|p=48}}{{sfn|Gollmar|1981|p=49}}{{sfn|Gollmar|1981|p=50}} Dus is Gein se bekentenis grootliks bevestig.<ref name="auto"/><ref>{{cite news |title=Empty Coffins Discovered in Graves at Plainfield; Appears To Back Up Gein's Story |date=November 25, 1957 |newspaper=Stevens Point Daily Journal |page=1}}</ref><ref>{{cite news |title=DA Convinced Gein Actually Raided Graves |date=November 26, 1957 |newspaper=Stevens Point Daily Journal |page=1}}</ref> Kort na sy ma se dood het Gein begin om 'n "vrouepak" te skep sodat "hy sy ma kon word—om letterlik in haar vel te kruip".<ref name="necrophile"/> Hy het ontken dat hy seks gehad het met die lyke wat hy opgegrawe het, en verduidelik: "Hulle het te sleg geruik."<ref name="psycho">{{cite web |last1=Bell |first1=Rachael |first2=Marilyn |last2=Bardsley |url=http://www.trutv.com/library/crime/serial_killers/notorious/gein/weird_3.html |title=Seriously weird |archive-url=https://web.archive.org/web/20090130062755/http://www.trutv.com/library/crime/serial_killers/notorious/gein/weird_3.html |archive-date=January 30, 2009 |work=Tru TV |access-date=July 24, 2018 |publisher=Turner Broadcasting Systems|location=Atlanta, Georgia}}</ref> Tydens die ondervraging in die staatsmisdaadlaboratorium het Gein erken dat hy die 51-jarige Mary Hogan, 'n taverne-eienaar wat sedert 8 Desember 1954 vermis was, geskiet het. Haar kop is later in sy huis gevind, hoewel hy enige herinnering aan die besonderhede rondom haar dood ontken het.{{sfn|Gollmar|1981}} 'n Sestienjarige jeug, wie se ouers vriende van Gein was en wat bofbalwedstryde en flieks saam met hom bygewoon het, het berig dat Gein gekrimpte koppe in sy huis gehou het, wat hy beskryf het as oorblyfsels wat gestuur is deur 'n neef wat tydens die Tweede Wêreldoorlog in die Filippyne gedien het.<ref>{{cite news |title=Youth Tells of Seeing Gein's Heads |date=November 20, 1957 |newspaper=Stevens Point Daily Journal |page=1, col. 6}}</ref> Na ondersoek deur die polisie is daar bepaal dat dit menslike gesigvelle was, versigtig van lyke geskil en deur Gein as maskers gebruik.{{sfn|Schechter|1989|p=128}} Tydens ondervraging het balju Art Schley na bewering Gein aangerand deur sy kop en gesig teen 'n baksteenmuur te stamp. Gevolglik is Gein se aanvanklike bekentenis as ontoelaatbaar verklaar.{{sfn|Schechter|1989|pp=30–31}}{{sfn|Gollmar|1981|pp=31–34}} Schley is in 1968 op 43-jarige ouderdom aan hartversaking oorlede, voor Gein se verhoor.{{sfn|Gollmar|1981|p=34}} Baie wat Schley geken het, het gesê hy was getraumatiseer deur die gruwel van Gein se misdade en dit, tesame met die vrees om te moet getuig, veral oor die aanranding van Gein, het sy dood veroorsaak.{{sfn|Schechter|1989|pp=30–31}} ===Verdagte=== Gein is as 'n verdagte in verskeie ander onopgeloste sake in Wisconsin beskou.{{sfn|Schechter|1989|pp=95, 100}} In November 1957 het owerhede Gein gekonfronteer met gevalle van vermiste persone wat plaasgevind het tussen die dood van sy moeder en dié van Worden. Hul vermoedens is verder gewek na die ontdekking van Hogan se oorskot. Leuendetektortoetse het Gein vrygespreek van enige ander moorde, en sy psigiaters het tot die gevolgtrekking gekom dat sy geweld slegs gerig was op vroue wat fisies soos sy moeder gelyk het.{{sfn|Schechter|1989|pp=105, 177}} * Georgia Jean Weckler (8) het op 1 Mei 1947 omstreeks 15:30 naby haar huis in Fort Atkinson, Wisconsin, verdwyn.<ref>{{Cite web|title=Georgia Jean Weckler|language=en-US|work=The Charley Project|url=https://charleyproject.org/case/georgia-jean-weckler}}</ref> Sy is deur 'n buurman van laerskool in Jefferson, Wisconsin, huis toe geneem. Hy het Weckler afgelaai by die laan wat van U.S. Highway 12 na die Weckler-plaas lei. Weckler is laas gesien terwyl hy stilgehou het om die gesinsposbus oop te maak en 'n stapel pos te verwyder.<ref>{{Cite web|title=1727DFWI – Georgia Jean Weckler|language=en-US|work=The Doe Network|url=https://www.doenetwork.org/cases/1727dfwi.html|access-date=18 Oktober 2025|archive-date= 8 Januarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260108140826/https://www.doenetwork.org/cases/1727dfwi.html|url-status=dead}}</ref> Ooggetuies het berig dat hulle daardie middag 'n donkerkleurige, moontlik swart, 1936 Ford-sedan met 'n grys plastiek-kollig in die omgewing gesien het. Gein het 'n swart 1937 Ford besit.<ref>{{cite news |url=https://news.google.com/newspapers?nid=861&dat=19571121&id=a6pTAAAAIBAJ&pg=7001,2194001 |title=Sanity Trial Due Farmer in Murders |newspaper=The Victoria Advocate |date=November 21, 1957 |via=Google News}}</ref> * Evelyn Grace Hartley (14) het vermis geraak terwyl sy 'n 20 maande oue dogtertjie by die huis van professor Viggo Rasmussen van La Crosse State College op die aand van 24 Oktober 1953 opgepas het.<ref>{{Cite web |url=http://www.doenetwork.org/cases/1388dfwi.html |title=The Doe Network: Case File 1388DFWI |website=www.doenetwork.org |access-date=August 30, 2016 |archive-date=25 Augustus 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250825224251/https://www.doenetwork.org/cases/1388dfwi.html |url-status=dead }}</ref> Daardie aand het haar pa, Richard, die Rasmussen-woning verskeie kere gebel nadat sy nie soos beplan om 20:30 ingeboek het nie; hy het geen antwoord ontvang nie.<ref>{{Cite web |url=http://www.nampn.org/cases/hartley_evelyn.html |title=Evelyn Grace Hartley |website=www.nampn.org|access-date=August 29, 2016}}</ref> Bekommerd het hy na die Rasmussen-huis gery en gevind dat die deure gesluit was, die ligte en radio aan was en items oral oor die huis versprei was. Die sitkamermeubels was na verskillende plekke rondgeskuif, asook Evelyn se skoolboeke.<ref>{{cite news |url=https://news.google.com/newspapers?nid=957&dat=19531027&id=Y_sLAAAAIBAJ&pg=1328,1920148 |title=Baby Sitter Abduction Shocks Town |first=Chris |last=Edmonds |agency=AP |newspaper=Quebec Chronicle-Telegraph |location=Quebec City, Quebec, Canada |date=October 27, 1953 |via=Google News}}</ref> Richard het haar skoene in verskillende kamers gevind, een skoen bo en een onder. Hy het sy dogter se gebreekte bril bo gevind. Richard het Evelyn nie in die huis gevind nie.<ref name=Charley>{{Cite web |url=http://charleyproject.org/cases/h/hartley_evelyn.html |title=The Charley Project: Evelyn Grace Hartley |last=Good |first=Meaghan Elizabeth |website=charleyproject.org |access-date=August 28, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180103172012/http://charleyproject.org/cases/h/hartley_evelyn.html |archive-date=January 3, 2018 |url-status=dead}}</ref> Na sy inhegtenisneming is Gein ondervra oor Hartley se verdwyning, maar hy het betrokkenheid ontken en twee leuenverklikkertoetse geslaag. Die polisie het geen spoor van Hartley se oorskot gevind tydens 'n deursoeking van Gein se eiendom nie.<ref>Schechter, p. 177.</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=uQvYtm-EPTEC&pg=PA177 |title=Deviant |publisher=Simon and Schuster |year=2010 |isbn=978-1-4391-0697-6 |first=Harold |last=Schechter |page=177}}</ref> * Victor Harold Travis (42), 'n inwoner van Adams County, Wisconsin, het op 1 November 1952 saam met 'n kennis Raymond Burgess herte gaan jag. Laatmiddag het die paar vir 'n paar uur by Mac's Bar in Plainfield gestop vir verversings. Teen ongeveer 19:00 het hulle albei die kroeg verlaat, in Burgess se motor geklim en weggery. Die jagters, saam met die motor wat Burgess bestuur het, is nooit weer gesien nie en geen spoor van hulle is ooit gevind nie. Travis en Burgess het op die eiendom langs Gein se plaas gejag, ten spyte van sy besware teen hulle jag op die dag van hul verdwyning.<ref name=Sarasota>{{cite news |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1755&dat=19571121&id=bbcqAAAAIBAJ&sjid=_WQEAAAAIBAJ&pg=4374,4166939&hl=en|title=Butcher of Humans Admits Two Killings |newspaper=Sarasota Herald-Tribune |date=November 21, 1957 |via=Google News}}</ref> * Gein is tentatief gekoppel aan die verdwyning van sy buurman James Walsh (32) in Junie 1954. Walsh en sy vrou het naby Gein gewoon, wat takies vir mev. Walsh gedoen het nadat haar man vermis geraak het.<ref name=Sarasota/> ==Sien ook== * [[Lykroof]] * [[Grafroof]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == {{refbegin}} * {{cite book |first=Robert H. |last=Gollmar |title=Edward Gein: America's Most Bizarre Murderer |url=https://archive.org/details/edwardgeinameric00goll/page/270 |location=Delavan, Wis |publisher=C. Hallberg |year=1981 |pages=[https://archive.org/details/edwardgeinameric00goll/page/270 270] |isbn=978-0873190206}} * {{cite book |first=Harold |last=Schechter |title=Deviant: The Shocking True Story of the Original 'Psycho' |url=https://books.google.com/books?id=2AZePgAACAAJ |location=New York |publisher=Pocket Books |year=1989 |page=274 |isbn=978-0671644826 |oclc=40002199}} * {{cite book |first1=Michael H. |last1=Stone |first2=Gary |last2=Brucato |name-list-style=amp |date=2019 |title=The New Evil: Understanding the Emergence of Modern Violent Crime |location=Amherst, N.Y. |publisher=Prometheus Books |pages=78–83 |isbn=978-1-63388-532-5}} {{refend}} ==Eksterne skakels== {{Commons category}} * {{IMDb name|1273684}} * {{cite news |url=https://books.google.com/books?id=uQvYtm-EPTEC&dq=Obsessive+Love+for+His+Mother+Drove+Gein+to+Slay%2C+Rob+Graves&pg=PA132 |title=Obsessive Love for His Mother Drove Gein to Slay, Rob Graves |date=November 21, 1957 |newspaper=Milwaukee Journal|last1=Schechter |first1=Harold }} * {{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/10/22/obituaries/judge-robert-h-gollmar-84-presided-over-psycho-trial.html |title=Obituary: Judge Robert H. Gollmar, 84; Presided Over 'Psycho' Trial |date=October 22, 1987 |newspaper=The New York Times}} * {{cite magazine |url=https://books.google.com/books?id=j1YEAAAAMBAJ&pg=PA24 |title=House of Horror Stuns the Nation |first1=Francis |last1=Miller |first2=Frank |last2=Scherschel |name-list-style=amp |date=December 2, 1957 |magazine=Life tydskrif |volume=43 |number=23 |pages=24–32}} * {{cite web |url=https://www.academia.edu/3862225 |title=A Productive Palimpsest: Ed Gein's Textuality of Terror |first=Lee A. |last=Carleton |date=November 18, 2006 |website=Academia.edu}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Gein, Ed}} [[Kategorie:Amerikaanse moordenaars]] [[Kategorie:Geboortes in 1906]] [[Kategorie:Sterftes in 1984]] fc2wz0omepo3dgepiwes0w6ca85ze3r 2 458321 2966355 2924761 2026-09-11T08:55:47Z VamuhleOmuhle 203624 /* Behandeling */ 2966355 wikitext text/x-wiki = Lanugo = [[Lêer:Lanugo.png|duimnael|Lanugo op die skouer en rug van tweelingmeisies.]] Lanugo is ’n baie fyn, sagte liggaamshare wat ’n [[fetus]] in die baarmoeder ontwikkel om warmte en beskerming te bied.<ref>{{Cite journal |last=Stenn |first=K. S. |last2=Paus |first2=R. |date=2001-01-01 |title=Controls of Hair Follicle Cycling |url=https://doi.org/10.1152/physrev.2001.81.1.449 |journal=Physiological Reviews |volume=81 |issue=1 |pages=449–494 |doi=10.1152/physrev.2001.81.1.449 |issn=0031-9333}}</ref> Dit verdwyn gewoonlik voor of kort ná geboorte, maar kan ook voorkom by volwassenes met ernstige wanvoeding of eetversteurings. Die Latynse woord ''lanugo'' beteken letterlik “wol” of “veerbont”. == Die Funksies van Lanugo == Lanugo help fetuse met warmte, velbeskerming en groei. Dit hou die '''vernix caseosa''' (’n wasagtige beskermende laag) vas teen die vel, wat die fetus beskerm teen die amniotiese vloeistof.<ref>{{Citation|last=Verhave|first=Brendon L.|title=Embryology, Lanugo|date=2022-10-10|work=StatPearls [Internet]|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK526092/|access-date=2026-08-13|publisher=StatPearls Publishing|language=en|pmid=30252348|last2=Nassereddin|first2=Ali|last3=Lappin|first3=Sarah L.}}</ref> In fetuse lanugo hulp babas om liggamstemperatuuur te reguleer want die fetus aanvanklik min liggamsvet het.Die beweging van lanugo stimuleer reseptore in die vel en dra by tot fetale ontwikkeling. <ref>{{Cite journal |last=Bystrova |first=Ksenia |date=2009-02 |title=Novel mechanism of human fetal growth regulation: A potential role of lanugo, vernix caseosa and a second tactile system of unmyelinated low-threshold C-afferents |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0306987708004957 |journal=Medical Hypotheses |language=en |volume=72 |issue=2 |pages=143–146 |doi=10.1016/j.mehy.2008.09.033}}</ref> By volwassenes dui lanugo dikwels op ’n mediese probleem soos wanvoeding of eetversteurings soos anoreksie.<ref>{{Cite journal |last=Marshman |first=Gillian M. |last2=Hanna |first2=Marshall J.D. |last3=Ben-Tovim |first3=David I. |last4=Walker |first4=M. Kay |date=1990 |title=Cutaneous Abnormalities in Anorexia Nervosa |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1440-0960.1990.tb00642.x |journal=Australasian Journal of Dermatology |language=en |volume=31 |issue=1 |pages=9–12 |doi=10.1111/j.1440-0960.1990.tb00642.x |issn=1440-0960}}</ref> == Verwysings == 7pwxzlwpfk4cn356wa8c67z6yxxhtfh 2966405 2966355 2026-09-11T10:07:03Z VamuhleOmuhle 203624 2966405 wikitext text/x-wiki = Lanugo = [[Lêer:Lanugo.png|duimnael|Lanugo op die skouer en rug van tweelingmeisies.]] Lanugo is ’n baie fyn, sagte liggaamshare wat ’n [[fetus]] in die baarmoeder ontwikkel om warmte en beskerming te bied.<ref>{{Cite journal |last=Stenn |first=K. S. |last2=Paus |first2=R. |date=2001-01-01 |title=Controls of Hair Follicle Cycling |url=https://doi.org/10.1152/physrev.2001.81.1.449 |journal=Physiological Reviews |volume=81 |issue=1 |pages=449–494 |doi=10.1152/physrev.2001.81.1.449 |issn=0031-9333}}</ref> Dit verdwyn gewoonlik voor of kort ná geboorte, maar kan ook voorkom by volwassenes met ernstige wanvoeding of eetversteurings. Die Latynse woord ''lanugo'' beteken letterlik “wol” of “veerbont”. == Ontwikkeling == Lanugo begin gedurende die tweede trimester van swangerskap ontwikkel. Die ontwikkeling daarvan hou verband met die vorming van haarfollikels tydens fetale ontwikkeling.<ref>{{Cite journal |last=Amoh |first=Yasuyuki |last2=Li |first2=Lingna |last3=Katsuoka |first3=Kensei |last4=Hoffman |first4=Robert M. |date=2010-06 |title=Embryonic development of hair follicle pluripotent stem (hfPS) cells |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20683701 |journal=Medical Molecular Morphology |volume=43 |issue=2 |pages=123–127 |doi=10.1007/s00795-010-0498-z |issn=1860-1499 |pmid=20683701}}</ref> Die hare is gewoonlik baie fyn, sag en lig van kleur. Namate die fetus verder ontwikkel, versprei lanugo oor verskillende dele van die liggaam. Dit is veral op die rug, skouers, voorkop en ander dele van die liggaam sigbaar. Die hoeveelheid lanugo en die presiese tydstip waarop dit ontwikkel en uitval, kan tussen individue verskil. Teen die latere stadiums van swangerskap begin die meeste lanugo natuurlik uitval. Dit word geleidelik deur vellushaar vervang, wat ’n fyner vorm van liggaamshare is wat ná geboorte die grootste gedeelte van die menslike liggaam bedek. == Die Funksies van Lanugo == Lanugo help fetuse met warmte, velbeskerming en groei. Dit hou die '''vernix caseosa''' (’n wasagtige beskermende laag) vas teen die vel, wat die fetus beskerm teen die amniotiese vloeistof.<ref>{{Citation|last=Verhave|first=Brendon L.|title=Embryology, Lanugo|date=2022-10-10|work=StatPearls [Internet]|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK526092/|access-date=2026-08-13|publisher=StatPearls Publishing|language=en|pmid=30252348|last2=Nassereddin|first2=Ali|last3=Lappin|first3=Sarah L.}}</ref> In fetuse lanugo hulp babas om liggamstemperatuuur te reguleer want die fetus aanvanklik min liggamsvet het.Die beweging van lanugo stimuleer reseptore in die vel en dra by tot fetale ontwikkeling. <ref>{{Cite journal |last=Bystrova |first=Ksenia |date=2009-02 |title=Novel mechanism of human fetal growth regulation: A potential role of lanugo, vernix caseosa and a second tactile system of unmyelinated low-threshold C-afferents |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0306987708004957 |journal=Medical Hypotheses |language=en |volume=72 |issue=2 |pages=143–146 |doi=10.1016/j.mehy.2008.09.033}}</ref> By volwassenes dui lanugo dikwels op ’n mediese probleem soos wanvoeding of eetversteurings soos anoreksie.<ref>{{Cite journal |last=Marshman |first=Gillian M. |last2=Hanna |first2=Marshall J.D. |last3=Ben-Tovim |first3=David I. |last4=Walker |first4=M. Kay |date=1990 |title=Cutaneous Abnormalities in Anorexia Nervosa |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1440-0960.1990.tb00642.x |journal=Australasian Journal of Dermatology |language=en |volume=31 |issue=1 |pages=9–12 |doi=10.1111/j.1440-0960.1990.tb00642.x |issn=1440-0960}}</ref> Wanneer ongewone lanugo-agtige haargroei by ’n volwassene voorkom, kan dit daarom ’n aanduiding wees dat verdere mediese ondersoek nodig is om die onderliggende oorsaak te bepaal. == Verwysings == 7s4n7g17rr98k79fro4burjdcgxvrw2 2966406 2966405 2026-09-11T10:09:42Z VamuhleOmuhle 203624 /* Die Funksies van Lanugo */ 2966406 wikitext text/x-wiki = Lanugo = [[Lêer:Lanugo.png|duimnael|Lanugo op die skouer en rug van tweelingmeisies.]] Lanugo is ’n baie fyn, sagte liggaamshare wat ’n [[fetus]] in die baarmoeder ontwikkel om warmte en beskerming te bied.<ref>{{Cite journal |last=Stenn |first=K. S. |last2=Paus |first2=R. |date=2001-01-01 |title=Controls of Hair Follicle Cycling |url=https://doi.org/10.1152/physrev.2001.81.1.449 |journal=Physiological Reviews |volume=81 |issue=1 |pages=449–494 |doi=10.1152/physrev.2001.81.1.449 |issn=0031-9333}}</ref> Dit verdwyn gewoonlik voor of kort ná geboorte, maar kan ook voorkom by volwassenes met ernstige wanvoeding of eetversteurings. Die Latynse woord ''lanugo'' beteken letterlik “wol” of “veerbont”. == Ontwikkeling == Lanugo begin gedurende die tweede trimester van swangerskap ontwikkel. Die ontwikkeling daarvan hou verband met die vorming van haarfollikels tydens fetale ontwikkeling.<ref>{{Cite journal |last=Amoh |first=Yasuyuki |last2=Li |first2=Lingna |last3=Katsuoka |first3=Kensei |last4=Hoffman |first4=Robert M. |date=2010-06 |title=Embryonic development of hair follicle pluripotent stem (hfPS) cells |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20683701 |journal=Medical Molecular Morphology |volume=43 |issue=2 |pages=123–127 |doi=10.1007/s00795-010-0498-z |issn=1860-1499 |pmid=20683701}}</ref> Die hare is gewoonlik baie fyn, sag en lig van kleur. Namate die fetus verder ontwikkel, versprei lanugo oor verskillende dele van die liggaam. Dit is veral op die rug, skouers, voorkop en ander dele van die liggaam sigbaar. Die hoeveelheid lanugo en die presiese tydstip waarop dit ontwikkel en uitval, kan tussen individue verskil. == Funksie == Lanugo help fetuse met warmte, velbeskerming en groei. Dit hou die '''vernix caseosa''' (’n wasagtige beskermende laag) vas teen die vel, wat die fetus beskerm teen die amniotiese vloeistof.<ref>{{Citation|last=Verhave|first=Brendon L.|title=Embryology, Lanugo|date=2022-10-10|work=StatPearls [Internet]|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK526092/|access-date=2026-08-13|publisher=StatPearls Publishing|language=en|pmid=30252348|last2=Nassereddin|first2=Ali|last3=Lappin|first3=Sarah L.}}</ref> In fetuse lanugo hulp babas om liggamstemperatuuur te reguleer want die fetus aanvanklik min liggamsvet het.Die beweging van lanugo stimuleer reseptore in die vel en dra by tot fetale ontwikkeling. <ref>{{Cite journal |last=Bystrova |first=Ksenia |date=2009-02 |title=Novel mechanism of human fetal growth regulation: A potential role of lanugo, vernix caseosa and a second tactile system of unmyelinated low-threshold C-afferents |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0306987708004957 |journal=Medical Hypotheses |language=en |volume=72 |issue=2 |pages=143–146 |doi=10.1016/j.mehy.2008.09.033}}</ref> By volwassenes dui lanugo dikwels op ’n mediese probleem soos wanvoeding of eetversteurings soos anoreksie.<ref>{{Cite journal |last=Marshman |first=Gillian M. |last2=Hanna |first2=Marshall J.D. |last3=Ben-Tovim |first3=David I. |last4=Walker |first4=M. Kay |date=1990 |title=Cutaneous Abnormalities in Anorexia Nervosa |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1440-0960.1990.tb00642.x |journal=Australasian Journal of Dermatology |language=en |volume=31 |issue=1 |pages=9–12 |doi=10.1111/j.1440-0960.1990.tb00642.x |issn=1440-0960}}</ref> Wanneer ongewone lanugo-agtige haargroei by ’n volwassene voorkom, kan dit daarom ’n aanduiding wees dat verdere mediese ondersoek nodig is om die onderliggende oorsaak te bepaal. == Verwysings == 1um8n7qkqhq5xq1p7rljupzwfrv9odf 2 458382 2966295 2926011 2026-09-11T07:39:59Z Zeetharr 203714 2966295 wikitext text/x-wiki My naam is Zeetharr [[Gebruiker:Zeetharr/Draft 1|Draft 1]] [[Gebruiker:Zeetharr/Draft 2|Draft 2]] [[Gebruiker:Zeetharr/Draft 3|Draft 3]] [[Gebruiker:Zeetharr/Draft 4|Draft 4]] el3pkq419u8hnpq22hpy385bpfx81u7 2966336 2966295 2026-09-11T08:38:09Z Zeetharr 203714 2966336 wikitext text/x-wiki My naam is Zeetharr [[Gebruiker:Zeetharr/Draft 1|Draft 1]] [[Gebruiker:Zeetharr/Draft 2|Draft 2]] [[Gebruiker:Zeetharr/Draft 3|Draft 3]] [[Gebruiker:Zeetharr/Draft 4|Draft 4]] [[Gebruiker:Zeetharr/Draft 5|Draft 5]] 96vkohbbus9e94k927qkok8h82r5tn3 0 458683 2966257 2890260 2026-09-10T19:32:25Z Sobaka 328 /* Geskiedenis */ skakel 2966257 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy | naam = Herotel | kenteken = | beeldonderskrif = | tipe = [[Maatskappy|Privaatmaatskappy]] | industrie = [[Internet|Breëband-internetdienste]] | voorganger = | gestig = {{aanvangsdatum en ouderdom|2013}}<ref name= "About Herotel">{{cite web|url= https://herotel.com/About-Herotel#herotel-story |title= About Herotel |author= |publisher= Herotel |date= |access-date= 24 April 2025 }}</ref> | stigter = | ontbind = | fate = | opvolger = | hq_location_city = [[Stellenbosch]], [[Wes-Kaap]] | hq_location_country = [[Suid-Afrika]]<ref name= "Herotel - Contact Details">{{cite web|url= https://www.adapt.io/company/herotel- |title= Herotel - Contact Details |author= |publisher= SLI Technologies Inc. |date= |access-date= 24 April 2025 }}</ref> | area_served = South Africa<ref name= "About Herotel"></ref> | sleutelpersone = Van Zyl Botha ([[HUB]])<ref name= "Van Zyl Botha">{{cite web|url= https://africaleadership.net/fellows/class-xiii/van-zylbotha/ |title= Van Zyl Botha |author= |publisher= Africa Leadership Initiative |date= |access-date= 22 April 2025 }}</ref> | produkte = [[Optiese vesel]] [[internet]]<br />Koordlose koppeling-internet<br />[[Stem oor IP|VoIP]]<ref name= "Herotel"></ref> | eienaar = | filiale = | getal_werknemers = | omset = | bedryfsinkomste = | netto_inkomste = | parent = Vumatel | webwerf = {{URL|https://herotel.com}} }} '''Herotel''' (gestileer as '''herotel'''; voorheen bekend as '''Snowball Effect''') is 'n Suid-Afrikaanse [[optiese vesel]]-operateur en [[internetdienste|internetdiensverskaffer]] wat toegang tot die internet verleen by wyse van optiese vesel. Dit verskaf ook dienste soos koordlose internet en [[Stem oor IP|VoIP]] aan die Suid-Afrikaanse internetverbruiker.<ref name= "Herotel">{{cite web|url= https://herotel.com/ |title= Herotel |author= |publisher= Herotel |date= |access-date= 24 April 2025 }}</ref> Die maatskappy verskaf dienste aan beide die alledaagse verbruiker en die korporatiewe wêreld<ref name= "Herotel Business">{{cite web|url= https://herotelbusiness.com/ |title= Herotel Business |author= |publisher= Herotel |date= |access-date= 24 April 2025 }}</ref> in meer as 500 stede en dorpe regoor Suid-Afrika. Die maatskappy bedien afgeleë en landelike gebiede sowel as stedelike gebiede. == Geskiedenis == Die maatskappy het sy hoofkwartiere in [[Stellenbosch]], en is in 1998 gestig deur die broers Eugene<ref>{{Cite web|url=http://mybroadband.co.za/vb/showthread.php/226219-Eugene-van-der-Merwe|title=Eugene van der Merwe|website=mybroadband.co.za|language=en|access-date=2017-09-03}}</ref> en Storm van der Merwe. Herotel het aanvanklik slegs bergingsruimte en toegang vir webwerwe en webontwikkeling aangebied, maar later internetkonnektiwiteit bygevoeg tot sy aanbod.<ref>{{Cite web|url=http://mybroadband.co.za/vb/showthread.php/227018-Snowball|title=Snowball|website=mybroadband.co.za|language=en|access-date=2017-09-03}}</ref> Die maatskappy se groei is versnel deur die konsolidasie van 30 eienaar-bedryfde besighede regoor Suid-Afrika, wat nou almal onder die herotel-vaandel bedryf word. In Maart 2022 het die Suid-Afrikaanse veselnetwerkoperateur (VNO) Vumatel aangekondig dat hy 'n 45%, nie-beherende aandeel in herotel verkry het, wat later verhoog is tot 49.96%. In Augustus 2022 het Vumatel sy voorneme aangekondig om herotel oor te neem en sodoende sy Suid-Afrikaanse veselinfrastruktuurdekking buite groot metropolitaanse gebiede uit te brei.<ref name= "Vumatel takeover of Herotel clears a major hurdle">{{cite web|url= https://businesstech.co.za/news/business/815854/vumatel-takeover-of-herotel-clears-a-major-hurdle/ |title= Vumatel takeover of Herotel clears a major hurdle |author= Staff Writer |publisher= BusinessTech |date= 7 Maart 2025 |access-date= 22 April 2025}}</ref> In Mei 2025 was herotel Suid-Afrika se derde grootste VNO, met byna 600 000 huise wat deur sy infrastruktuur gedek word, met net minder as 300 000 huise wat aan sy netwerk gekoppel is.<ref name= "The most popular fibre-to-the-home speeds in South Africa">{{cite web|url= https://mybroadband.co.za/news/fibre/593698-the-most-popular-fibre-to-the-home-speeds-in-south-africa.html |title= The most popular fibre-to-the-home speeds in South Africa |author= Myles Illidge |publisher= MyBroadband |date= 7 Mei 2025 |access-date= 7 Mei 2025 }}</ref> Terselfdertyd was dit ook Suid-Afrika se grootste geslote-toegangsnetwerk, wat beteken dat dit as beide die VNO en die enigste internetdiensverskaffer op die netwerk dien.<ref name= "Biggest fibre networks in South Africa">{{cite web|url= https://mybroadband.co.za/news/fibre/582243-biggest-fibre-networks-in-south-africa-3.html |title= Biggest fibre networks in South Africa |author= Jan Vermeulen |publisher= MyBroadband |date= 12 February 2025 |access-date= 22 April 2025 }}</ref> In Maart 2025 is Vumatel se volledige verkryging van herotel goedgekeur deur die Suid-Afrikaanse Mededingingskommissie, met die voorwaardes dat vrye toegang en deursigtige diensvoorwaardes gehandhaaf word. Die konsolidasie sal Vumatel in staat stel om sy veselnetwerk na Suid-Afrika se kleiner stede en landelike gebiede uit te brei, wat internettoeganklikheid verbeter. Vumatel het belowe om vesel-na-huisdienste in lae-inkomstegebiede bekend te stel en uit te brei, met die doel om die [[digitale kloof]] te oorbrug.<ref name= "Vumatel secures approval to acquire herotel, expanding fibre reach in South Africa ">{{cite web|url= https://techpoint.africa/news/vumatel-secures-approval-to-acquire-herotel/ |title= Vumatel secures approval to acquire Herotel, expanding fibre reach in South Africa |author= |publisher= Businessfront |date= 11 March 2025 |access-date= 22 April 2025 }}</ref> == Bedrywighede == Die maatskappy onderhou meer as 2 000 torings en meer as 200 vesel-teenwoordigheidspunte (Engels: ''points of presence'') regoor Suid-Afrika.<ref name= "Herotel Business"></ref> Herotel bied kommersiële dienste aan via sy herotel-besigheidsafdeling, wat in Menlyn, [[Pretoria]] gesetel is.<ref name= "Herotel Business"></ref> Benewens soortgelyke dienste wat deur sy verbruikersafdeling verskaf word, bied Herotel Business infrastruktuurdienste soos: * heroFlash (bestuurde, Laag 2-bandwydte-konnektiwiteit na Teraco-datasentrums) * Donker Vesel (onbestuurde, punt-tot-punt-konnektiwiteit) * Mede-ligging (landswye konnektiwiteit, via herotel se toringnetwerk en vesel-teenwoordigheidspunte).<ref name= "Herotel Business"></ref> == Ander inligting == Die maatskappy is 'n stigterslid van die Wireless Access Provider's Association (WAPA) (Afrikaans: Assosiasie van Koordlose Diensverskaffers) en bedryf 'n koordlose netwerk in [[Kaapstad]] en die wyer Wes-Kaap,<ref>{{Cite news|url=http://mybroadband.co.za/news/Broadband/809.html|title=WISPs shaking up broadband space|access-date=2017-09-03|language=en}}</ref><ref>[http://www.cbn.co.za/index.php?Page=daily&daily_id=3421 “Wireless Connectivity for Cape Town,” Cape Business News, 14 Januarie 2009]</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.telecompaper.com/news/snowball-effect-deploys-wireless-broadband-in-cape-town|title=Snowball Effect deploys wireless broadband in Cape Town|website=www.telecompaper.com|access-date=2017-09-03}}</ref> waarvandaan dit lae-koste koordlose dienste aanbied.<ref>{{Cite news|url=http://mybroadband.co.za/news/Wireless/8060.html|title=Cheaper wireless services booming|access-date=2017-09-03|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://mybroadband.co.za/news/Broadband/1780.html|title=WISPs versus ADSL|access-date=2017-09-03|language=en}}</ref> Herotel is ook 'n lid van die Internetdiensverskaffers-assosiasie van Suid-Afrika en beskik oor beide 'n I-ECNS- I-ECS lisensie.<ref>{{Cite web |url=http://www.snowball.co.za/news/snowball-joins-internet-service-providers-association |title=“Snowball joins Internet Service Providers Association,” Snowball Web Site, 29 November 2005 |access-date=2011-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120324085308/http://www.snowball.co.za/news/snowball-joins-internet-service-providers-association |archive-date=2012-03-24 |url-status=dead |df= }}</ref><ref>[http://ispa.org.za/membership/list-of-members/?about=123 “List of Members,” ISPA, 2011]</ref> In 2007 het herotel deelgeneem aan die ISPA Superteacher borgprogram.<ref>[http://ispa.org.za/social-development/superteacher-sponsors/ “Superteacher Sponsors,” ISPA, 2010]</ref> Herotel besit en bedryf 'n datasentrum in Technopark, 'n kommersiële gebied in Stellenbosch.<ref>[http://www.snowball.co.za/news/new-data-centre “New Data Centre,” Snowball News, 13 Augustus 2010]{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Herotel}} [[Kategorie:Internet]] 5cb1qhdmo7cj1nrpzzjzkfvcggyfx8z 0 458865 2966340 2965774 2026-09-11T08:39:20Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966340 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Arvid Lindblad | image = Arvid Lindblad at the Red Bull Fan Zone – Crown Riverwalk, Melbourne (028A7869).jpg | imagesize = | caption = Lindblad in 2026 | nationality = {{vlagikoon|VK}} Brit | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|2007|8|8|df=y}} | birth_place = [[Virginia Water]], Engeland | Years = 2026–hede | Old Team = | 2026 Team = [[Racing Bulls]] | Car number = 41 | Races = {{F1stat|LIN|entries}} ({{F1stat|LIN|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{F1stat|LIN|wins}} | Podiums = {{F1stat|LIN|podiums}} | Points = {{F1stat|LIN|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|LIN|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|LIN|fastestlaps}} | First race = [[2026 Australiese Grand Prix]] | First win = | Last win = | Last race = {{Laaste F1GP}} | Last season = | Last position = }} '''Arvid Anand Olof Lindblad''' (gebore 8 Augustus 2007) is 'n [[VK|Brits]]-[[Swede|Sweedse]] renjaer.<ref>{{Cite news |title=Most revving up for a new season in 30 years |last=Richards |first=Giles |date=28 February 2026 |work=[[The Guardian]] |page=s3 |issn=0261-3077}}</ref> Hy het in 2025 aan die FIA Formule 2-kampioenskap vir Campos Racing deelgeneem. In [[2026 Formule Een-seisoen|2026]] jaag hy vir die [[Racing Bulls]]-span in [[Formule Een]]. == Formule 1-uitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:75%" !Jaar ! Inskrywer ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! 22 ! 23 ! 24 ! Plek ! Punte |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] |[[Red Bull Racing]] |Red Bull<br/>RB21 |[[Honda]]<br/>[[Red Bull Powertrains|RBPTH003]] 1.6 [[V6-enjin|V6 t h]] |bgcolor=| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAR]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>{{0}} |bgcolor=f0f8ff| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>TB</small> |bgcolor=| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=f0f8ff| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/><small>TB</small> |bgcolor=| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=f0f8ff| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/><small>TB</small> |bgcolor=efefef|'''–''' |bgcolor=efefef|'''–''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]] |[[Racing Bulls]] |[[Racing Bulls]]<br/>VCARB 03 |[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford]] DM01 1.6 [[V6-enjin|V6 t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>14 |bgcolor=ffffff| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>12 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>8 |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|LIN|seasonposition}}'''* |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|LIN|seasonpoints}}'''* |} <!--* † Kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het.<br/>--> * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Lindblad, Arvid}} [[Kategorie:Geboortes in 2007]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Britse renjaers]] [[Kategorie:Britse sportlui]] qq4s489bflsalccqux4fblqwcfuvdr3 0 459453 2966359 2888223 2026-09-11T09:00:25Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966359 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer |name = John Watson |image = Watson at 1982 Dutch Grand Prix (cropped).jpg |caption = Watson by die 1982 Hollandse Grand Prix |birth_name = John Marshall Watson |birth_date = {{birth date and age|df=yes|1946|5|4}} |birth_place = [[Belfast]], Noord-Ierland |nationality = {{vlagikoon|VK}} Brit<ref>{{cite web|url=https://www.racingsportscars.com/covers/_Zandvoort-1979-08-26e.jpg|title=1979 Dutch Grand Prix Entry list}}</ref> |Years = 1973-1983, 1985 |Old Team = [[Brabham]], Surtees, [[Team Lotus|Lotus]], Penske, [[McLaren]] |Races = 154 (152 begin) |Championships = 0 |Wins = 5 |Podiums = 20 |Points = 169 |Poles = 2 |Fastest_laps = 5 |First_race = [[1973 Britse Grand Prix]] |First_win = [[1976 Oostenrykse Grand Prix]] |Last_win = [[1983 Verenigde State Grand Prix Wes]] |Last_race = [[1985 Europese Grand Prix]] }} '''John Marshall Watson''' (gebore 4 Mei 1946) is 'n voormalige Britse renjaer en uitsaaier van Noord-Ierland, wat van 1973 tot 1985 in [[Formule Een]] meegeding het. Watson het vyf Formule Een Grands Prix oor 12 seisoene gewen. [[File:John Watson 1971 Hockenheim.JPG|thumb|left|Watson tydens 'n Formule Twee wedren by [[Hockenheimring|Hockenheim]] in 1971]] Watson het in Formule Een vir [[Brabham]], Surtees, [[Team Lotus|Lotus]], Penske en [[McLaren]] meegeding. Hy het derde geëindig in die [[1982 Formule Een-seisoen|1982 Wêreldbestuurderskampioenskap]] met McLaren. Watson het ook aan die Wêreldsportmotorkampioenskap deelgeneem en in 1987 tweede geëindig met [[Jaguar Racing|Jaguar]]. Watson is in [[Belfast]] gebore en het sy opleiding aan die Rockport-skool, [[Noord-Ierland]], ontvang. Watson se Formule Een- loopbaan het in 1972 begin, waar hy 'n kliënt March - Cosworth 721 vir Goldie Hexagon Racing bestuur het in 'n nie-Kampioenskap-byeenkoms: die Wêreldkampioenskap-oorwinningswedren by Brands Hatch.<ref>[http://www.silhouet.com/motorsport/archive/f1/nc/1972/1972.html#brd, 1972 Non-World Championship Grands Prix]</ref> Watson se eerste Wêreldkampioenskap-byeenkomste het in die 1973-seisoen plaasgevind, waarin hy in die Britse Grand Prix in 'n kliënt Brabham - Ford BT37 gejaag het, en die Amerikaanse Grand Prix, waar hy die derde fabrieks-Brabham BT42 bestuur het. Nie een was besonder suksesvol nie, aangesien hy in die Britse wedren in die 36ste rondte sonder brandstof geraak het en sy enjin na slegs sewe rondtes in die Verenigde State-byeenkoms gefaal het. Na sy aftrede uit motorsport het Watson van 1989 tot 1996 'n kommentator vir Eurosport geword. Sedert 2022 dien hy as die hoofkommentator vir GT World Challenge Europe, en het hy ook kommentaar gelewer oor die [[2022 Miami Grand Prix]] vir F1TV. == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Watson, John}} [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Britse renjaers]] i5crxdf0buqhqasht9xzkmvf1e82woc 0 460797 2966274 2918084 2026-09-11T01:43:53Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966274 wikitext text/x-wiki [[Lêer:FAAM BAe146 (G-LUXE) takeoff RIAT 14thJuly2014 arp.jpg|duimnael|Die FAAM BAe 146 styg op 14 Julie 2014 op.]] Die '''FAAM-luglaboratorium''' was ’n atmosfeerwetenskapnavorsingsfasiliteit wat van 2004 tot 2026 bedryf is. Die vliegtuig was op die Cranfield-universiteit se kampus langs die Cranfield-lughawe in Bedfordshire in Engeland gebaseer. Die laboratorium is in 2001 by wyse van samewerking tussen die Meteorologiese Kantoor van die Verenigde Koninkryk en die Natural Environment Research Council (NERC) gestig. Die bedrywighede van die FAAM-luglaboratorium is op 31 Maart 2026 gestaak. == Waarom die vliegtuig aan diens onttrek is == Die Verenigde Koninkryk (VK) se enigste atmosfeernavorsingsvliegtuig, ’n hoogs gemodifiseerde BAe 146-300, is aan diens onttrek nadat die Natural Environment Research Council (NERC) aangekondig het dat hy die befondsing vir die Fasiliteit vir Lug- Atmosferiese Metings (FAAM)-program gaan beëindig. NERC het gesê dat die besluit geneem is nadat ’n strategiese hersiening tot die gevolgtrekking gekom het dat die vliegtuig weens stygende bedryfskoste en geprojekteerde lae gebruik nie meer waarde vir geld bied nie. Die beëindiging van die program sal na verwagting bykans £32 miljoen gedurende die huidige bestedingoorsigtydperk bespaar. Befondsing gaan eerder aan ontluikende navorsingstegnologieë toegewys word, insluitende onbemande vliegtuigstelsels, afstandopsporingstoerusting en grondgebaseerde vermoëns.<ref>{{Cite web|url=https://www.key.aero/article/final-flight-britains-bae-146-flying-lab|title=Final Flight for Britain’s BAE 146 Flying Lab|date=20 April 2026|website=Airliner World|access-date=23 April 2026}}</ref> Die Nasionale Sentrum vir Atmosferiese Wetenskap het bevestig dat die FAAM-luglaboratorium formeel gesluit is en dat alle bedrywighede op 31 Maart 2026 gestaak is nadat die UKRI-NERC-befondsing onttrek is.<ref>{{Cite web|url=https://faam.ac.uk/marking-the-formal-closure-of-the-faam-airborne-laboratory/|title=Marking the formal closure of the FAAM Airborne Laboratory|last=Richardson|first=Harriett|date=14 April 2026|access-date=23 April 2026}}</ref> == Werk wat die FAAM-vliegtuig gedoen het == Die British Aerospace 146-300 met die registrasienommer G-LUXE is sedert 2001 deur die Natural Environment Research Council (NERC) befonds en deur die Nasionale Sentrum vir Atmosferiese Wetenskap (NCAS) as deel van sy Fasiliteit vir Lug- Atmosferiese Meting (FAAM)-projek bedryf. FAAM is in Augustus 2001 deur NERC, die Meteorologiese Kantoor van die Verenigde Koninkryk (VK) en die universiteitsgemeenskap in die VK gestig om ’n toetsbed vir atmosferiese navorsing te verskaf. Die BAe 146 het by ’n ander vliegtuig oorgeneem. Die vliegtuig word deur Airtask Group bedryf, wat by die Exeter-lughawe in Devon in die VK gebaseer is, en word deur UK Research and Innovation (UKRI) besit. Die primêre doel van die vliegtuig ingevolge die FAAM-program die afgelope 25 jaar was om luggebaseerde atmosferiese navorsing te doen, klimaatstudies uit te voer en atmosferiese besoedeling te meet. Die grootste deel van die vliegure is gebruik om UKRI-befondsde navorsingprojekte te lewer. Die enigste ander wesenlike gebruik van die FAAM-vliegtuig was deur ’n vennootskap met die VK se Meteorologiese Kantoor, wat in 2024 geëindig het. Die vliegtuig het meer as 10000 uur op missies in 30 lande gevlieg en het meer as 120 VK- en internasionale wetenskapprojekte ondersteun. Hierdie werk het die volgende ingesluit: die monitering van vulkaniese uitbarstings, die insameling van data oor lugbesoedeling en die onderneming van die VK se eerste volhoubarelugvaartbrandstof-eksperiment. Hierdie gedeelte is op Aerospace Global News gegrond.<ref>{{Cite web|url=https://aerospaceglobalnews.com/news/worlds-first-bae-146-retirement/|title=World’s first British Aerospace 146 quad jet to retire after 44 years of flying|last=Peters|first=Luke|date=4 March 2026|website=Aerospace Global News|access-date=23 April 2026}}</ref> == Geskiedenis van die FAAM-vliegtuig == Die vliegtuig wat deur FAAM as luglaboratorium gebruik is, was die eerste Model 146 wat deur British Aerospace gebou is. Die tuig het die lewe as ’n Reeks 100 met die konstruksienommer E1001 begin. Sy eerste vlug was op 3 September 1981 en hy is op 23 Maart 1981 as G-SSSH op naam van British Aerospace geregistreer. Sy laaste vlug as Reeks 100 was op 7 Augustus 1986. Daarna is hy rondom 1 April 1987 in die Reeks 300-prototipe omskep. As Reeks 300 het die vliegtuig die nuwe konstruksienommer E3001 gekry en sy eerste vlug op 1 Mei 1987 voltooi. Sy tydelike registrasie op naam van British Aerospace was G-5-300, maar hy is op 9 April 1987 as G-LUXE geherregistreer. Tot op hierdie punt is die vliegtuig as ’n demonstrasiemodel deur British Aerospace gebruik. Hy is in Desember 2001 by Woodford gestoor en is daarna deur FAAM vir lug- atmosferiese opmetings gebruik. Vanaf Mei 2004 is G-LUXE namens die Facility for Airborne Atmospheric Measurements (FAAM) deur Airtask Group bedryf (tot April 2014 van British Aerospace gebruikhuur). Airtask Group het die tuig in Junie 2004 in gebruik geneem. Die vliegmasjien is vanaf April 2014 van die Natural Environment Research Council (NERC) gebruikhuur. Die vliegtuig is vanaf Augustus 2016 namens FAAM Airborne Laboratory deur Airtask Group bedryf en is sedert Augustus 2025 geparkeer. Die inligting wat hierbo verstrek word, is op die volgende drie bronne gegrond:<ref>{{Cite book |last1=Eastwood |last2= Roach |first1=Tony |first2= John |title=Jet Airliner Production List Volume 2 European Manufacturers |date=August 2009 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2009 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=249 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.airfleets.net/ficheapp/plane-bae146-3001.htm|title=BAE 146 / AVRO RJ - MSN 3001 G-LUXE|date=23 April 2026|website=AirFleets.net|access-date=23 April 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.planespotters.net/airframe/british-aerospace-146-300-g-luxe-airtask-group/ekd95n|title=G-LUXE AIRTASK GROUP BRITISH AEROSPACE 146-300|date=23 April 2026|website=PlaneSpotters.net|access-date=23 April 2026}}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> '''Inligting oor die foto's''' Foto 1: Die British Aerospace 146-100-demonstrasievliegtuig met die registrasienommer G-SSSH in September 1981. Die vliegtuig se konstruksienommer was in hierdie stadium E1001. Foto 2: Die BAe 146-300 as G-LUXE by Farnborough in die Verenigde Koninkryk vertoon in September 1988. Teen hierdie tyd het die masjien die konstruksienommer E3001 gehad. Foto 3: G-LUXE van FAAM lewer op 9 Julie 2012 tydens die Royal International Air Tattoo (RIAT) ’n vertoning. Foto 4: Die volgende kan op die vliegtuig op 18 Julie 2024 gesien word (van voor tot agter): die naam en logo van Airtask Group, “Atmospheric Research Aircraft”, die name en logo’s van BAE Systems, die Met Office en UKRI/die Natural Environment Research Council. Dit is die name van instansies wat by die ontwerp en bedryf van die vliegtuig betrokke was. <gallery mode="packed"> Lêer:British Aerospace BAe 146-100; G-SSSH, September 1981 BQF (8353053593).jpg|G-SSSH konstruksienommer E1001 Lêer:British Aerospace BAe-146-300 G-LUXE British Aerospace, Farnborough UK, September 1988. (5589907454).jpg|G-LUXE konstruksienommer E3001 Lêer:BAE-146 - RIAT 2012 (8381169316).jpg|G-LUXE 9 Julie 2012 RIAT Lêer:G-LUXE Bae 146-300 Natural Environment Research Council RAF Fairford 18.7.24 (53901575524).jpg|G-LUXE vertoon belangrike name op 18 Julie 2024 </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} ldx3g8n0v6k9ivyw1l8k666clc2d3kj 0 461992 2966350 2908864 2026-09-11T08:50:35Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966350 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Eddie Cheever Jr 2009 Indy 500 Second Qual Day.JPG|duimnael|175px|Cheever by die 2009 Indianapolis 500]] '''Edward "Eddie" McKay Cheever jr.''' ([[Phoenix, Arizona]], [[10 Januarie]] [[1958]]) is 'n voormalige [[Amerikaanse]] [[Formule 1]]-renjaer. Tussen 1978 en 1989 het Cheever in 132 Formule 1-wedrenne weggespring, wat hom die aktiefste Amerikaner in die geskiedenis van die sport maak. Hy het nege podiumplekke behaal en altesaam 70 Wêreldkampioenskappunte ingesamel. [[Beeld:Cheever, Alfa Romeo 02.08.1985.jpg|300px|duimnael|links|Eddie Cheever in 'n [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo 184 T]] tydens die [[1985 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix van 1985]].]] Behalwe Formule 1, was Cheever ook aktief in Sportmotors, Indy Racing League en CART. In 1997 het hy sy eie Indy Racing League-span gestig, waarmee hy die Indianapolis 500 in 1998 gewen het. {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cheever, Eddie}} [[Kategorie:Amerikaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Lewende mense]] irnmtxrmz886fivje85de2nz5ys761r 0 462170 2966283 2909103 2026-09-11T03:37:23Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966283 wikitext text/x-wiki '''Fremantle''' (ook "Freo" genoem deur die plaaslike inwoners) is 'n [[hawe]]stad in [[Australië]], aan die monding van die [[Swanrivier]]. Die stad is deel van die [[Perth]] -metropolitaanse gebied. == Geskiedenis == In 1827 het kaptein James Stirling, aan boord van sy skip, HMS ''Success'', die kus naby die monding van die Swanrivier verken. Hy het 'n lofbetuiging geskryf waarin hy die gebied as geskik vir 'n nedersetting beskou. Die Franse het ook belangstelling getoon in die kolonisasie van Wes-Australië, en die Britse regering wou dit voorkom. Kaptein Charles Fremantle is aan boord van HMS ''Challenger'' na die gebied gestuur. Op 2 Mei 1829 het hy die [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Britse vlag]] geplant en die gebied in die naam van koning [[George IV van die Verenigde Koninkryk]] opgeëis. Twee maande later, op 2 Junie 1829, het die eerste skip met setlaars aangekom. Kaptein Fremantle het op 25 Augustus vertrek, maar die hawe in Perth is na hom vernoem. Die kolonie het aanvanklik uit vrymense bestaan, maar weens 'n gebrek aan mannekrag is in 1849 'n versoek aan die Britse regering gerig om ook gevangenes na die streek te stuur. Op 1 Junie 1850 het die eerste skip met 75 gevangenes aangekom.<ref name="AGFP">{{en}} Australiese Regering: Dept van die Omgewing [http://www.environment.gov.au/node/19654 National Heritage Places - Fremantle Prison], Besoek op 11 April 2014. [https://web.archive.org/web/20140213203711/http://www.environment.gov.au/node/19654 Geargiveer] op 13 Februarie 2014.</ref> Die terrein was onvoorbereid en bevele is gegee vir die bou van 'n gevangenis. Konstruksie het van 1851 tot 1859 geduur,<ref name="AGFP" /> maar die eerste selle was reeds teen 1855 gereed. Die gevangenis is daarna uitgebrei en kon tot 1 000 gevangenes akkommodeer. In 1868 is die vervoer van gevangenes na Wes-Australië gestaak. Ongeveer 10 000 gevangenes is oor twee dekades na die gebied gedeporteer, en op 9 Januarie van daardie jaar het die laaste skip, die Hougoumont, met 280 gevangenes aangekom. In 1886 was 50 gedeporteerde gevangenes steeds aangehou, en die Britse regering het die gevangenis aan die plaaslike koloniale owerhede oorhandig. Sedert 1991 word dit nie meer as sodanig gebruik nie, maar verskeie geboue is bewaar. Aan die einde van die 19de eeu is die waterweg na die monding van die Swan verbeter, en die belangrikheid van Fremantle as 'n hawe het toegeneem, veral ten koste van Albany. [[Goud]] is in die binneland van Wes-Australië ontdek, en baie fortuinsoekers het via Fremantle na plekke soos Coolgardie en [[Kalgoorlie]] gereis. Fremantle bly die belangrikste algemene gebruikshawe in Wes-Australië, hoewel daar gespesialiseerde hawens aan die weskus is, soos Dampier of Port Hedland, waar groot hoeveelhede ystererts op skepe gelaai word. Tydens die Tweede Wêreldoorlog was Fremantle 'n belangrike vlootbasis. Baie Amerikaanse en Britse [[duikbote]] het na Fremantle verskuif as gevolg van die oprukkende [[Japannese Keiserlike Leër]]. Op 3 Maart 1942 was die USS ''Holland'' die eerste wat in Fremantle aangekom het met agt duikbote van die Asiatiese Vloot.<ref name="OZWAR">{{en}} Ozwar [https://www.ozatwar.com/usnavy/fremantlesubmarinebase.htm FREMANTLE SUBMARINE BASE, US NAVY, during WW2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260603075503/https://www.ozatwar.com/usnavy/fremantlesubmarinebase.htm |date= 3 Junie 2026 }}, geraadpleeg op 12 April 2014</ref> Gedurende die oorlog het ongeveer 170 duikbote die hawe gebruik. Die Hr. Ms. O 19 was een van die Nederlandse duikbote wat in Fremantle gestasioneer was. == Hawe == Fremantle is die grootste algemene hawe in Wes-Australië. Meer as 30 miljoen ton vrag word jaarliks hanteer, en meer as 2 000 skepe besoek die hawe. Die hawe bestaan uit twee dele; naby Fremantle lê die Binnehawe, wat nou hoofsaaklik van belang is vir houervervoer, maar motorvoertuie word ook hier ontvang, en daar is 'n passasiersterminaal vir besoekende lynskepe. Die Binnehawe is amptelik op 4 Mei 1897 geopen met 'n besoek deur die SS ''Sultan''. Die Buitehawe is 22 km verder suid by Kwinana geleë. Nat en droë grootmaatgoedere word hoofsaaklik hier hanteer, soos [[graan]], [[petroleum]] en olieprodukte, en [[steenkool]]. Van die totale vrag wat deur die hawens van Fremantle hanteer word, gaan ongeveer twee derdes deur die Buitehawe. == Besienswaardighede == * Fremantle-gevangenis: Hierdie gevangenis is tussen 1851 en 1859 gebou. Die kompleks beslaan nou 'n oppervlakte van ongeveer 6 hektaar, maar word sedert November 1991 nie meer as 'n gevangenis gebruik nie. Baie van die geboue is opgeknap en hergebruik. In 2010 is hierdie gevangenis, saam met 10 ander soortgelyke terreine, in die [[Lys_van_Wêrelderfenisgebiede#Australië|UNESCO-wêrelderfenislys]] ingesluit.<ref>{{en}} UNESCO [https://whc.unesco.org/en/list/1306 Australian Convict Sites], geraadpleeg op 14 April 2014</ref> * Ronde Huis: Dit was die kolonie se eerste permanente gebou aan die Swanrivier. Konstruksie het in 1830 begin en is 'n jaar later voltooi. Die strategiese ligging en dik mure het beskerming teen potensiële aanvallers gebied. Dit is ook as 'n gevangenis gebruik tot 1886, toe hierdie rol deur die Fremantle-gevangenis oorgeneem is. Dit is steeds deur die plaaslike polisie gebruik totdat die gebou in 1936 beskermde status gekry het. Dit is nou oop vir die publiek. * Die Museum van Wes-Australië het 'n tak in die stad. Die gebou op Victoria Quay fokus hoofsaaklik op die maritieme geskiedenis van Wes-Australië. Deel van die uitstalling is die seilboot Australia II, wat die America's Cup in 1983 gewen het. Verder is die Australiese duikboot HMAS ''Ovens'', wat tussen 1969 en 1995 in die [[Australiese Vloot]] gedien het, langs die museum geleë. == Klimaat == Fremantle het 'n Mediterreense klimaat, Köppen Csa, met droë, warm somers en koel, nat winters. Baie warm dae kan in die somer voorkom, maar 'n seebries sorg vir verkoeling in die aand en snags. Die gemiddelde maksimum temperatuur wat oor die hele jaar gemeet word, is ongeveer 22,1 °C, met 'n rekordhoogtepunt in Januarie 1968 van 42,4 °C en 'n rekordlaagtepunt van 2,2 °C in September 1968.<ref name="ABMFRE">{{en}} Australiese Regering [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Bureau of Meteorology - Fremantle]. Geraadpleeg op 11 April 2014. [https://web.archive.org/web/20140222144955/http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Geargiveer] op 22 Februarie 2014.</ref> Die plek kry ongeveer 765 millimeter neerslag per jaar, met die meeste reën wat tussen Mei en September val. {{Tabel weergemiddeldes | plek = Fremantle | bronref =<ref> {{en}} [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Bureau of Meteorology]</ref> | jan_gem_ns = 6 | feb_gem_ns = 11 | mrt_gem_ns = 16 | apr_gem_ns = 41 | mei_gem_ns = 113 | jun_gem_ns = 166 | jul_gem_ns = 156 | aug_gem_ns = 118 | sep_gem_ns = 69 | okt_gem_ns = 42 | nov_gem_ns = 18 | dec_gem_ns = 11 | jaar_gem_ns = 765 | jan_gem_min = 17.8 | jan_gem_max = 27.3 | feb_gem_min = 18.1 | feb_gem_max = 27.9 | mrt_gem_min = 17.0 | mrt_gem_max = 26.4 | apr_gem_min = 14.9 | apr_gem_max = 23.6 | mei_gem_min = 12.7 | mei_gem_max = 20.3 | jun_gem_min = 11.1 | jun_gem_max = 18.1 | jul_gem_min = 10.0 | jul_gem_max = 17.1 | aug_gem_min = 10.2 | aug_gem_max = 17.3 | sep_gem_min = 11.0 | sep_gem_max = 18.5 | okt_gem_min = 12.3 | okt_gem_max = 20.1 | nov_gem_min = 14.5 | nov_gem_max = 23.0 | dec_gem_min = 16.5 | dec_gem_max = 25.4 | jaar_gem_min = 13.8 | jaar_gem_max = 22.1 | jan_a_min = 11.7 | jan_a_max = 42.4 | feb_a_min = 10.2 | feb_a_max = 41.0 | mrt_a_min = 7.4 | mrt_a_max = 39.4 | apr_a_min = 5.1 | apr_a_max = 35.8 | mei_a_min = 5.1 | mei_a_max = 28.3 | jun_a_min = 4.0 | jun_a_max = 26.3 | jul_a_min = 3.0 | jul_a_max = 25.5 | aug_a_min = 3.1 | aug_a_max = 26.0 | sep_a_min = 2.2 | sep_a_max = 26.8 | okt_a_min = 5.1 | okt_a_max = 36.3 | nov_a_min = 6.7 | nov_a_max = 39.0 | dec_a_min = 9.4 | dec_a_max = 40.0 | jaar_a_min = 2.2 | jaar_a_max = 42.4 }} ==Fotogalery== <gallery mode="packed"> Beeld:FremantleTownHall1 gobeirne.jpg|Stadshuis van Fremantle Beeld:RestoredGatehouse.jpg|Toegangspoort van gevangenis Beeld:BonScottStatue1 gobeirne.jpg|Standbeeld van Bon Scott in Fremantle Beeld:Fremantle Harbour Classic.jpg|Uitsig oor Fremantle se hawe Beeld:Fremantle Markets - Fremantle, Western Australia.jpg|Markte van Fremantle </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Perth]] g4ne6ww7vken1bffi96ryvij7y64s7j 0 462598 2966275 2927298 2026-09-11T02:20:45Z ~2026-49139-16 214309 /* Opmerklike P(doom)-waardes */ 2966275 wikitext text/x-wiki 'n '''P(doom)''' ("'''waarskynlikheid van ondergang'''" ook “'''W(ondergang)'''” is 'n informele maatstaf wat gebruik word om 'n persoon se geskatte [[waarskynlikheid]] aan te dui dat gevorderde [[kunsmatige intelligensie]] tot 'n [[Eksistensiële risiko as gevolg van kunsmatige algemene intelligensie|eksistensiële ramp]] vir die [[mensdom]] sal lei.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Sean |date=2024-03-04 |title=Are we ready for P(doom)? |url=https://www.spectator.co.uk/article/are-we-ready-for-pdoom/ |access-date=2024-06-19 |website=The Spectator |language=en-US}}</ref> Die presiese uitkomste in die vraag verskil van een voorspelling tot 'n ander, maar verwys gewoonlik na die eksistensiële risiko van kunsmatige intelligensie.<ref name=":2" /> Die term, wat ontstaan het as 'n afkorting vir kommunikasie in die rasionalistiese gemeenskap en onder KI-navorsers, het in 2023 prominent geword na die vrystelling van [[ChatGPT|GPT-4]], toe hoëprofielfigure soos [[Geoffrey Hinton]]<ref>{{Cite news |last=Metz |first=Cade |date=2023-05-01 |title='The Godfather of A.I.' Leaves Google and Warns of Danger Ahead |url=https://www.nytimes.com/2023/05/01/technology/ai-google-chatbot-engineer-quits-hinton.html |access-date=2024-06-19 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> en [[Yoshua Bengio]]<ref>{{Cite news |title=One of the "godfathers of AI" airs his concerns |url=https://www.economist.com/by-invitation/2023/07/21/one-of-the-godfathers-of-ai-airs-his-concerns |access-date=2024-06-19 |newspaper=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> begin waarsku het oor die [[Kunsmatige-intelligensie-veiligheid|risiko's van KI]].<ref name=":0">{{Cite news |last=Roose |first=Kevin |date=2023-12-06 |title=Silicon Valley Confronts a Grim New A.I. Metric |url=https://www.nytimes.com/2023/12/06/business/dealbook/silicon-valley-artificial-intelligence.html |access-date=2024-06-17 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> In 'n 2023-opname is KI-navorsers gevra om die waarskynlikheid te skat dat toekomstige KI-vooruitgang tot menslike uitsterwing of soortgelyke ernstige en permanente ontmagtiging binne die volgende 100 jaar kan lei. Die gemiddelde waarde van die antwoorde was 14,4%, met 'n mediaanwaarde van 5%.<ref>{{Cite web |last=Piper |first=Kelsey |date=2024-01-10 |title=Thousands of AI experts are torn about what they've created, new study finds |url=https://www.vox.com/future-perfect/2024/1/10/24032987/ai-impacts-survey-artificial-intelligence-chatgpt-openai-existential-risk-superintelligence |access-date=2024-09-02 |website=Vox |language=en-US}}{{br}} Citing:{{Br}}{{Cite web |title=2023 Expert Survey on Progress in AI [AI Impacts Wiki] |url=https://wiki.aiimpacts.org/ai_timelines/predictions_of_human-level_ai_timelines/ai_timeline_surveys/2023_expert_survey_on_progress_in_ai |access-date=2024-09-02 |website=wiki.aiimpacts.org}}</ref> == Opmerklike P(doom)-waardes == {| class="wikitable sortable" ! Naam ! P(doom) ! Opmerkings |- |[[Dario Amodei]] |10–25%<ref>{{cite web |last1=Morrone |first1=Megan |title=Amodei on AI: "There's a 25% chance that things go really, really badly" |url=https://www.axios.com/2025/09/17/anthropic-dario-amodei-p-doom-25-percent |website=Axios |access-date=19 September 2025}}</ref> |[[Hoof- uitvoerende beampte]] (HUB) van [[Anthropic]]. |- |[[Marc Andreessen]] |0%<ref>{{Cite magazine |last=Marantz |first=Andrew |date=2024-03-11 |title=Among the A.I. Doomsayers |url=https://www.newyorker.com/magazine/2024/03/18/among-the-ai-doomsayers |access-date=2024-06-19 |magazine=The New Yorker |language=en-US |issn=0028-792X}}</ref> |Medestigter van die waagkapitaalfirma Andreessen Horowitz. |- |[[Sam Altman]] |>0%<ref>{{Cite web |date=October 1, 2025 |title=OpenAI CEO Sam Altman: AI Warfare, Freedom & Immortality {{!}} MD MEETS Episode #1 |url=https://www.youtube.com/watch?v=rF0tQtDMwHM&t=1498 |website=YouTube}}</ref> |HUB van [[OpenAI]]. |- |[[Yoshua Bengio]] |20% <ref name=":2">{{Cite news |date=2023-07-14 |title=It started as a dark in-joke. It could also be one of the most important questions facing humanity |url=https://www.abc.net.au/news/2023-07-15/whats-your-pdoom-ai-researchers-worry-catastrophe/102591340 |access-date=2024-06-18 |work=ABC News |language=en}}</ref> |Rekenaarwetenskaplike, direkteur van die Mila-navorsingsinstituut en ontvanger van die Turing-prys. |- |[[Grady Booch]] |Ongeveer 0%<ref name=":1" /> |Amerikaanse sagteware-ingenieur. |- |[[Vitalik Buterin]] |12%<ref>{{cite web|last=Shapira|first=Liron|date=2025-08-12|title=VITALIK vs. AI DOOMER — Will “d/acc” Protect Humanity from Superintelligent AI?|url=https://www.youtube.com/watch?v=hxlcQzvnmWI&t=555s|website=YouTube|access-date=2025-10-03}}</ref> |Medestigter van [[Ethereum]]. |- |[[Paul Christiano]] |50% <ref>{{Cite web |date=2023-05-03 |title=ChatGPT creator says there's 50% chance AI ends in 'doom' |url=https://www.independent.co.uk/tech/chatgpt-openai-ai-apocalypse-warning-b2331369.html |access-date=2024-06-19 |website=The Independent |language=en}}</ref> |Navorsingshoof van die Amerikaanse KI-veiligheidsinstituut. |- |Andrew Critch |85% <ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=opIvVzJF8t0 |title=Andrew Critch vs. Liron Shapira: Will AI Extinction Be Fast Or Slow? |date=2024-11-15 |last=Doom Debates |access-date=2025-05-31 |via=YouTube}}</ref> |Stigter van die Center for Applied Rationality. |- |[[Lex Fridman]] |10%<ref>{{Cite web |date=2025-06-05 |title=Archives: sundar-pichai-transcript |url=https://lexfridman.com/sundar-pichai-transcript#chapter9_p_doom_:~:text=I%20would%20say%20my%20p(doom)%20is%20about%2010%25 |access-date=2025-06-06 |website=Lex Fridman |language=en-US}}</ref> |Amerikaanse rekenaarwetenskaplike en aanbieder van die Lex Fridman-podsending. |- |[[Demis Hassabis]] |>0% <ref>{{cite web |date=23 February 2024 |title=Demis Hassabis on Chatbots to AGI {{!}} EP 71 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nwUARJeeplA&t=2330s |access-date=8 Oktober 2024 |website=[[YouTube]]}}</ref> |Medestigter en HUB van Google [[DeepMind]] en Isomorphic Labs; ontvanger van die [[Nobelprys vir Chemie]] (2024). |- |Dan Hendrycks |>80% <ref name=":1" /> |Direkteur van die Center for AI Safety. |- |[[Geoffrey Hinton]] |10–20% (alles in ag genome); >50% (persoonlike indruk)<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=PTF5Up1hMhw&t=2283s |title=Q&A with Geoffrey Hinton |date=2024-06-27 |last=METR (Model Evaluation & Threat Research) |access-date=2025-02-07 |via=YouTube}}</ref> |"Peetvader van KI" en ontvanger van die [[Nobelprys vir Fisika]] (2024). |- |Holden Karnofsky |50%<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Sean |date=2024-03-04 |title=Are we ready for P(doom)? |url=https://www.spectator.co.uk/article/are-we-ready-for-pdoom/ |access-date=2025-05-31 |website=The Spectator |language=en-GB}}</ref> |Uitvoerende direkteur van Open Philanthropy. |- |Lina Khan |Ongeveer 15%<ref name=":0" /> |Voormalige voorsitter van die Federal Trade Commission. |- |[[Daniel Kokotajlo]] |70–80%<ref>{{Cite web |last=Kokotajlo |first=Daniel |date=3 April 2025 |title=2027 Intelligence Explosion Month-by-Month Model |url=https://www.youtube.com/watch?v=htOvH12T7mU |website=youtube.com}}</ref> |KI-navorser en stigter van die AI Futures Project; voorheen verbonde aan OpenAI. |- |[[Connor Leahy]] |90%+<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=nUV5-SLdkuQ |title=Connor Leahy on Why Humanity Risks Extinction from AGI |date=2024-11-22 |last=Future of Life Institute |access-date=2025-05-31 |via=YouTube}}</ref> |Duits-Amerikaanse KI-navorser en medestigter van EleutherAI. |- |[[Yann LeCun]] |<0,01%<ref>{{Cite web |author1=Wayne Williams |date=2024-04-07 |title=Top AI researcher says AI will end humanity and we should stop developing it now — but don't worry, Elon Musk disagrees |url=https://www.techradar.com/pro/top-ai-researcher-says-ai-will-end-humanity-and-we-should-stop-developing-it-now-but-dont-worry-elon-musk-disagrees |access-date=2024-06-19 |website=TechRadar |language=en}}</ref> |Voorheen hoof-KI-wetenskaplike van [[Meta Platforms]]. |- |[[Shane Legg]] |Ongeveer 5–50%<ref>{{cite web |url=https://www.lesswrong.com/posts/No5JpRCHzBrWA4jmS/q-and-a-with-shane-legg-on-risks-from-ai |access-date=2025-05-23 |date=2011-05-17 |title=Q&A with Shane Legg on risks from AI |work=Less Wrong |archive-date=2017-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170208102445/http://lesswrong.com/r/discussion/lw/691/shane_legg_on_risks_from_ai/ |url-status=dead }}</ref> |Medestigter en hoof-AGI-wetenskaplike van Google DeepMind. |- |Jan Leike |10–90%<ref name=":1">{{Cite news |last=Railey |first=Clint |date=2023-07-12 |title=P(doom) is AI's latest apocalypse metric. Here's how to calculate your score |url=https://www.fastcompany.com/90994526/pdoom-explained-how-to-calculate-your-score-on-ai-apocalypse-metric |website=Fast Company}}</ref> |[[KI-belyning]]snavorser by Anthropic; voorheen by DeepMind en OpenAI. |- |Benjamin Mann |0–10%<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=WWoyWNhx2XU |title=Anthropic co-founder: AGI predictions, leaving OpenAI, what keeps him up at night {{!}} Ben Mann |date=2025-07-20 |last=Lenny's Podcast |access-date=2025-07-22 |via=YouTube}}</ref> |Medestigter van Anthropic. |- |[[Emad Mostaque]] |50%<ref>{{Cite tweet|last=Mostaque|first=Emad|user=EMostaque|number=1864266899170767105|date=2024-12-04|title=My P(doom) is 50%.|access-date=2025-05-31}}</ref> |Medestigter van Stability AI. |- |Zvi Mowshowitz |70%<ref>{{Cite web |date=6 September 2025 |title=Zvi Mowshowitz on Longer Timelines, RL-induced Doom, and Why China is Refusing H20s |url=https://www.cognitiverevolution.ai/zvi-mowshowitz-on-longer-timelines-rl-induced-doom-and-why-china-is-refusing-h20s/ |website=The Cognitive Revolution}}</ref> |Skrywer oor kunsmatige intelligensie en direksielid van die Center for Applied Rationality. |- |[[Elon Musk]] |Ongeveer 10–30%<ref>{{Cite web |last=Tangalakis-Lippert |first=Katherine |title=Elon Musk says there could be a 20% chance AI destroys humanity — but we should do it anyway |url=https://www.businessinsider.com/elon-musk-20-percent-chance-ai-destroys-humanity-2024-3 |access-date=2024-06-19 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref> |Sakeman en HUB van [[X]], [[Tesla, Inc.|Tesla]] en [[SpaceX]]. |- |Casey Newton |5%<ref name=":1" /> |Amerikaanse tegnologiejoernalis. |- |[[Toby Ord]] |10%<ref>{{Cite news |date=2023-10-08 |title=Is there really a 1 in 6 chance of human extinction this century? |url=https://www.abc.net.au/news/2023-10-08/is-there-really-a-1-in-6-chance-of-human-extinction/102942530 |access-date=2024-09-01 |work=ABC News |language=en}}</ref> |Australiese [[filosoof]] en skrywer van ''The Precipice: Existential Risk and the Future of Humanity''. |- |Emmett Shear |5–50%<ref name=":0" /> |Medestigter van Twitch en voormalige tussentydse HUB van OpenAI. |- |[[Nate Silver]] |5–10%<ref>{{cite web |url=https://www.natesilver.net/p/its-time-to-come-to-grips-with-ai |access-date=2025-02-03 |date=2025-01-27 |title=It's time to come to grips with AI |work=Silver Bulletin }}</ref> |Statistikus en stigter van FiveThirtyEight. |- |[[Max Tegmark]] |>90%<ref>{{Cite web |last=Tegmark |first=Max |date=30 April 2025 |title=My P(doom) Estimate |url=https://x.com/tegmark/status/1917580821101437280 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502114739/https://x.com/tegmark/status/1917580821101437280 |archive-date=2025-05-02 |access-date=2025-05-31 |website=X (formerly Twitter) |language=en |url-status=live }}</ref> |Sweeds-Amerikaanse fisikus, masjienleer-navorser en medestigter van die Future of Life Institute. |- |[[Roman Yampolskiy]] |99,9%–99,999999%<ref>{{Cite web |last=Altchek |first=Ana |title=Why this AI researcher thinks there's a 99.9% chance AI wipes us out |url=https://www.businessinsider.com/ai-researcher-roman-yampolskiy-lex-fridman-human-extinction-prediction-2024-6 |access-date=2024-06-18 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref><ref>X, romanyam, RomanYampolskiy, 1767575356155027503, Tweet, 12 Maart 2024, I am at 99.999999% https://pauseai.info/pdoom</ref> |Lets-Amerikaanse rekenaarwetenskaplike en KI-veiligheidsnavorser. |- |[[Eliezer Yudkowsky]] |>95%<ref name=":1" /> |Stigter van die Machine Intelligence Research Institute en skrywer van ''If Anyone Builds It, Everyone Dies''. |- |{{Intertaalskakel|David Krueger (professor)|en|David Krueger (professor)|lt=David Krueger}} |75%<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=PyBw-dIcKW4&t=490s |title="AI Will Be The Last Mistake Humanity Ever Makes..." {{!}} David Krueger |publisher=The Smart Cookies Podcast |via=YouTube |language=en }}</ref> |Amerikaanse professor in masjienleer en voorstander van die vermindering van risiko's verbonde aan kunsmatige intelligensie. |- |{{Intertaalskakel|David Duvenaud|en}} |85%<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=mb9w7lFIHRM |title=Top AI Professor Has 85% P(Doom) — David Duvenaud, Fmr. Anthropic Safety Team Lead |publisher=Doom Debates |via=YouTube |language=en }}</ref> |Kanadese rekenaarwetenskaplike wat in probabilistiese masjienleer, generatiewe KI en KI-veiligheid spesialiseer. Beklee sedert 2021 'n {{Intertaalskakel|CIFAR|en|Canadian Institute for Advanced Research}}-leerstoel in KI en sedert 2024 'n Schwartz Reisman-leerstoel in tegnologie en die samelewing. |- |{{Intertaalskakel|15 (sagteware-ingenieur)|en|15 (software engineer)|lt=15}} |&lt;1%<ref>{{Cite web |author=15 (@fifteenai) |date=2026-09-10 |title=For me, P(humans are extinct by 2100 due to AI) < 1% ... |url=https://x.com/fifteenai/status/2098185941450211835 |website=X |language=en }}</ref><ref>{{Cite web |author=15 (@fifteenai) |date=2026-09-09 |title=<1% My P(doom) hasn't changed much ... |url=https://x.com/fifteenai/status/2097836108054933797 |website=X |language=en }}</ref> |Amerikaanse rekenaarwetenskaplike en sagteware-ingenieur; stigter van [[15.ai]]. Die skatting verwys na die waarskynlikheid dat die mensdom teen 2100 weens KI uitgesterf sal wees, met verwagte menslike ingryping in ag geneem. |} ==Kritiek== Daar was 'n mate van debat oor die bruikbaarheid van P(doom) as 'n term, deels as gevolg van die gebrek aan duidelikheid oor of 'n gegewe voorspelling voorwaardelik is aan die bestaan van [[kunsmatige algemene intelligensie]], die tydsraamwerk en die presiese betekenis van " ondergang ".<ref name=":0" /><ref>{{Cite journal |last=King |first=Isaac |date=2024-01-01 |title=Stop talking about p(doom) |url=https://www.lesswrong.com/posts/EwyviSHWrQcvicsry/stop-talking-about-p-doom |language=en |website=LessWrong }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==In populêre kultuur== In 2024 het die Australiese rockgroep King Gizzard & the Lizard Wizard hul nuwe platemaatskappy, genaamd p(doom) Records, bekendgestel.<ref>{{Cite web |date=2024-05-07 |title=GUM & Ambrose Kenny-Smith are teaming up again for new collaborative album 'III Times' |url=https://diymag.com/news/gum-ambrose-kenny-smith-iii-times |access-date=2024-06-19 |website=DIY |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] n1c1lbv992qqv273c2dsp1epxs3j6nr 0 462935 2966333 2913705 2026-09-11T08:34:26Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966333 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Andrea De Cesaris 1982.jpg|duimnael|Andrea De Cesaris in 1982.]] '''Andrea de Cesaris''' (31 Mei 1959, [[Rome]] – 5 Oktober 2014 aldaar) was 'n [[Italiaanse]] [[Formule 1]]-jaer Hy het in die [[1980 Formule Een-seisoen|1980-seisoen]] met die [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo-span]] gedebuteer, 208 Grand Prix-wedrenne begin en die eerste en enigste voorste wegspringposisie van sy loopbaan in 1982 by die [[Verenigde State Grand Prix]] in Long Beach verseker. Sy beste resultaat was die tweede plek wat hy by die [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|Suid-Afrikaanse Grand Prix]] en die [[1983 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]] in 1983 behaal het. As 'n Formule 1-jaer hou De Cesaris die rekord vir die meeste wegspronge sonder om 'n oorwinning te behaal. Na sy renloopbaan het De Cesaris in [[Monaco]] gewoon en sy brood verdien met valutahandel. Daarbenewens het hy baie tyd aan sy stokperdjie gewy: [[seilplankry]]. De Cesaris is op 5 Oktober 2014 op die ouderdom van 55 oorlede aan die gevolge van 'n motorfietsongeluk. {{saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cesaris, Andrea de}} [[Kategorie:Italiaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1959]] [[Kategorie:Sterftes in 2014]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] 03vzwqng7cftj8q9t4vz9lmey93m0sr 0 463384 2966371 2915179 2026-09-11T09:07:42Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966371 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Marc Surer 1982.jpg|duimnael|180px|Marc Surer by die [[1982 Nederlandse Grand Prix]]]] '''Marc Surer''' (gebore 18 September 1951 in Arisdorf) is 'n voormalige [[Switserland|Switserse]] renjaer en uitsaaier wat van 1979 tot 1986 aan [[Formule Een]] deelgeneem het. Surer het op 20-jarige ouderdom aan kartwedrenne begin deelneem. Hy het in 1974 na Duitsland verhuis om aan Formule Vee deel te neem, aangesien motorwedrenne in Switserland verbied is na die Le Mans-ramp van 1955. Nadat hy tweede geëindig het in die Duitse Formule Drie-kampioenskap van 1976, het Surer na die Europese Formule Twee gevorder en die titel in 1979 met die BMW Junior-span gewen. Surer het sy Formule Een-debuut by die [[Italiaanse Grand Prix]] daardie jaar met Ensign gemaak en in 1980 vir ATS geteken. Hy het aan 88 Formule Een Grands Prix deelgeneem en 17 kampioenskapspunte aangeteken. {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Surer, Marc}} [[Kategorie:Switserse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] dzmxy9bjz0f4pb0j15brzudtk8ajx3q 0 463876 2966376 2917922 2026-09-11T09:15:08Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966376 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Stefan Johansson at the 2026 Adelaide Motorsport Festival (028A6526).jpg|duimnael|160px|Stefan Johansson in 2026 by die Adelaide Motorsportfees.]] '''Stefan Johansson''' (gebore 8 September 1956) is 'n [[Swede|Sweedse]] voormalige renjaer en motorsportbestuurder wat tussen 1980 en 1991 in [[Formule Een]] meegeding het. Hy het sy Formule 1-debuut in 1980 met Shadow gemaak en aan 103 Grands Prix deelgeneem. Hy het 12 podiumplekke behaal en 86 punte behaal. In uithouwedrenne het Johansson die 24 Uur van Le Mans in 1997 vir Joest gewen. {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Johansson, Stefan}} [[Kategorie:Sweedse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1956]] [[Kategorie:Lewende mense]] kfb79dnp4ilfod1dqdbwlwxyo0ofr5v 0 464032 2966326 2919031 2026-09-11T08:31:08Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966326 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Jones alan.JPG|duimnael|links|200px|Alan Jones in 2007]] [[Lêer:Alan Jones 1980.jpg|duimnael|Alan Jones as renjaer by die [[1980 Nederlandse Grand Prix]].]] '''Alan Stanley Jones''' (gebore 2 November 1946) is 'n Australiese voormalige renjaer en uitsaaier wat tussen 1975 en 1986 aan [[Formule Een]] deelgeneem het. Jones het die Formule Een Wêreldbestuurderskampioenskap in 1980 vir [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] gewen en 12 [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] oor tien seisoene gewen. Jones was die eerste bestuurder wat 'n Formule Een- wêreldkampioenskap vir die [[Williams Grand Prix Engineering|Williamsspan]] gewen het, en het die [[1980 Formule Een-seisoen|1980-wêreldbestuurderskampioen]] geword en die tweede Australiër, na die drievoudige wêreldkampioen sir [[Jack Brabham]]. Hy het aan altesaam 117 Grands Prix deelgeneem, 12 gewen en 24 podiumplekke behaal. Jones het ook die 1978 Can-Am-kampioenskap met 'n [[Lola (renmotor)|Lola]] gewen. Jones is ook die laaste Australiese jaer wat die [[Australiese Grand Prix]] gewen het, nadat hy die 1980-byeenkoms op die Calder Park-renbaan gewen het, nadat hy die veld wat meestal uit Formule 5000 -motors bestaan het, verbygesteek het terwyl hy sy Formule Een-kampioenskapwenner, 'n Williams FW07B, bestuur het. [[Lêer:Williams27800x532.jpg|duimnael|260px|Jones se F1-kampioenskapswenmotor in 1980, 'n [[Williams Grand Prix Engineering|Williams FW07B]] geborg deur [[Saudia]].]] {{DEFAULTSORT:Jones, Alan}} [[Kategorie:Australiese renjaer]] [[Kategorie:Formule Een-renjaer]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1946]] [[Kategorie:Lewende mense]] m2uys43uumfeg1c8jolpotyf3u2bgzy 2966327 2966326 2026-09-11T08:31:33Z Balenda 83524 2966327 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Jones alan.JPG|duimnael|links|200px|Alan Jones in 2007]] [[Lêer:Alan Jones 1980.jpg|duimnael|Alan Jones as renjaer by die [[1980 Nederlandse Grand Prix]].]] '''Alan Stanley Jones''' (gebore 2 November 1946) is 'n Australiese voormalige renjaer en uitsaaier wat tussen 1975 en 1986 aan [[Formule Een]] deelgeneem het. Jones het die Formule Een Wêreldbestuurderskampioenskap in 1980 vir [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] gewen en 12 [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] oor tien seisoene gewen. Jones was die eerste bestuurder wat 'n Formule Een- wêreldkampioenskap vir die [[Williams Grand Prix Engineering|Williamsspan]] gewen het, en het die [[1980 Formule Een-seisoen|1980-wêreldbestuurderskampioen]] geword en die tweede Australiër, na die drievoudige wêreldkampioen sir [[Jack Brabham]]. Hy het aan altesaam 117 Grands Prix deelgeneem, 12 gewen en 24 podiumplekke behaal. Jones het ook die 1978 Can-Am-kampioenskap met 'n [[Lola (renmotor)|Lola]] gewen. Jones is ook die laaste Australiese jaer wat die [[Australiese Grand Prix]] gewen het, nadat hy die 1980-byeenkoms op die Calder Park-renbaan gewen het, nadat hy die veld wat meestal uit Formule 5000 -motors bestaan het, verbygesteek het terwyl hy sy Formule Een-kampioenskapwenner, 'n Williams FW07B, bestuur het. [[Lêer:Williams27800x532.jpg|duimnael|260px|Jones se F1-kampioenskapswenmotor in 1980, 'n [[Williams Grand Prix Engineering|Williams FW07B]] geborg deur [[Saudia]].]] {{DEFAULTSORT:Jones, Alan}} [[Kategorie:Australiese renjaer]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1946]] [[Kategorie:Lewende mense]] btvkkpb8shc9lsoxbzn6id09nis0q1x 2966328 2966327 2026-09-11T08:31:51Z Balenda 83524 2966328 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Jones alan.JPG|duimnael|links|200px|Alan Jones in 2007]] [[Lêer:Alan Jones 1980.jpg|duimnael|Alan Jones as renjaer by die [[1980 Nederlandse Grand Prix]].]] '''Alan Stanley Jones''' (gebore 2 November 1946) is 'n Australiese voormalige renjaer en uitsaaier wat tussen 1975 en 1986 aan [[Formule Een]] deelgeneem het. Jones het die Formule Een Wêreldbestuurderskampioenskap in 1980 vir [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] gewen en 12 [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] oor tien seisoene gewen. Jones was die eerste bestuurder wat 'n Formule Een- wêreldkampioenskap vir die [[Williams Grand Prix Engineering|Williamsspan]] gewen het, en het die [[1980 Formule Een-seisoen|1980-wêreldbestuurderskampioen]] geword en die tweede Australiër, na die drievoudige wêreldkampioen sir [[Jack Brabham]]. Hy het aan altesaam 117 Grands Prix deelgeneem, 12 gewen en 24 podiumplekke behaal. Jones het ook die 1978 Can-Am-kampioenskap met 'n [[Lola (renmotor)|Lola]] gewen. Jones is ook die laaste Australiese jaer wat die [[Australiese Grand Prix]] gewen het, nadat hy die 1980-byeenkoms op die Calder Park-renbaan gewen het, nadat hy die veld wat meestal uit Formule 5000 -motors bestaan het, verbygesteek het terwyl hy sy Formule Een-kampioenskapwenner, 'n Williams FW07B, bestuur het. [[Lêer:Williams27800x532.jpg|duimnael|260px|Jones se F1-kampioenskapswenmotor in 1980, 'n [[Williams Grand Prix Engineering|Williams FW07B]] geborg deur [[Saudia]].]] {{DEFAULTSORT:Jones, Alan}} [[Kategorie:Australiese renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1946]] [[Kategorie:Lewende mense]] 4v47zz5f7dpb9m4dmymatugls36pfxr 2966338 2966328 2026-09-11T08:38:33Z Balenda 83524 2966338 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Jones alan.JPG|duimnael|links|200px|Alan Jones in 2007]] [[Lêer:Alan Jones 1980.jpg|duimnael|Alan Jones as renjaer by die [[1980 Nederlandse Grand Prix]].]] '''Alan Stanley Jones''' (gebore 2 November 1946) is 'n Australiese voormalige renjaer en uitsaaier wat tussen 1975 en 1986 aan [[Formule Een]] deelgeneem het. Jones het die Formule Een Wêreldbestuurderskampioenskap in 1980 vir [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] gewen en 12 [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] oor tien seisoene gewen. Jones was die eerste bestuurder wat 'n Formule Een- wêreldkampioenskap vir die [[Williams Grand Prix Engineering|Williamsspan]] gewen het, en het die [[1980 Formule Een-seisoen|1980-wêreldbestuurderskampioen]] geword en die tweede Australiër, na die drievoudige wêreldkampioen sir [[Jack Brabham]]. Hy het aan altesaam 117 Grands Prix deelgeneem, 12 gewen en 24 podiumplekke behaal. Jones het ook die 1978 Can-Am-kampioenskap met 'n [[Lola (renmotor)|Lola]] gewen. Jones is ook die laaste Australiese jaer wat die [[Australiese Grand Prix]] gewen het, nadat hy die 1980-byeenkoms op die Calder Park-renbaan gewen het, nadat hy die veld wat meestal uit Formule 5000 -motors bestaan het, verbygesteek het terwyl hy sy Formule Een-kampioenskapwenner, 'n Williams FW07B, bestuur het. Hierdie wedren was egter nie 'n amptelike Formule 1-wedren nie. [[Lêer:Williams27800x532.jpg|duimnael|260px|Jones se F1-kampioenskapswenmotor in 1980, 'n [[Williams Grand Prix Engineering|Williams FW07B]] geborg deur [[Saudia]].]] {{DEFAULTSORT:Jones, Alan}} [[Kategorie:Australiese renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1946]] [[Kategorie:Lewende mense]] m9pn7dxvqr6pgv06thlkitledx5l9gk 0 464291 2966349 2920489 2026-09-11T08:49:33Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966349 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Anefo 932-2371 Elio de Angelis 03.07.1982.jpg|duimnael|180px|De Angelis in 1982]] '''Elio de Angelis''' ([[Rome]], [[26 Maart]] [[1958]] – [[Marseille]], [[15 Mei]] [[1986]]) was 'n [[Italië|Italiaanse]] [[Formule Een]]-renjaer wat tussen 1979 en 1986 aan die sport deelgeneem het. Hy is soms die "laaste heer" in Formule 1 genoem, en hoewel hy waarskynlik nie die talentvolste bestuurder van alle tye was nie, was hy beslis een van die gewildstes. Hy het altesaam 122 Wêreldkampioenskappunte gedurende sy loopbaan aangeteken. == Loopbaan == De Angelis het in [[1979 Formule Een-seisoen|1979]] sy Formule 1-debuut vir die Shadow-span gemaak. In 1980 het hy na [[Team Lotus (1958-1994)|Team Lotus]] oorgeskakel. In daardie seisoen, op die ouderdom van 20, het hy amper die jongste Grand Prix-wenner van alle tye geword deur net-net tweede te eindig by die [[1980 Brasiliaanse Grand Prix|Brasiliaanse Grand Prix]] op die [[José Carlos Pace-renbaan|Interlagos]]-renbaan. In 1985 verlaat De Angelis Lotus toe dit duidelik word dat die span se aandag hoofsaaklik op sy talentvolle spanmaat [[Ayrton Senna]] gefokus was. Sy plaasvervanger in die Lotus-span was Johnny Dumfries. De Angelis het na Brabham verhuis, waar hy die tweemalige wêreldkampioen [[Nelson Piquet]] opgevolg het, wat na [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] oorgeskakel het omdat die destydse Brabham-spanbaas [[Bernie Ecclestone]] nie met Piquet se salariseise ingestem het nie. Die motor waarmee Brabham in 1986 in Formule 1 meegeding het, die BT55, het radikaal verander van die vorige jaar, maar dit het gou duidelik geword dat die motor nie so mededingend was soos in die vroeë tagtigerjare nie. De Angelis het hard gewerk om die motor te verbeter. == Sterwe == Tydens 'n oefenlopie op die [[Paul Ricard-renbaan]] het die motor sy agtervlerk op 'n pylvak verloor, wat veroorsaak het dat die agterwiele hul greep met die baan verloor het. Die motor het verskeie kere gerol, toe aan die ander kant van die relings beland en aan die brand geslaan. Dit was egter nie die hoë spoed wat De Angelis se dood veroorsaak het nie, maar daar was te min baanbeamptes teenwoordig om hom om vinnig uit die brandende motor te help. Die enigste ander bestuurder wat by die ongeluk teenwoordig was, die Australiër [[Alan Jones]], het egter nie daarin geslaag om De Angelis uit die wrak te bevry nie. Die ambulanshelikopter het hul toe 'n halfuur laat wag. Hy is uiteindelik 29 uur later in die hospitaal oorlede aan die gevolge van verstikking. De Angelis se plek in die Brabham-span is deur [[Derek Warwick]] ingeneem. {{DEFAULTSORT:Angelis, Elio de}} [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Sterftes in 1986]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Italiaanse renjaers]] 228gmo0gxw8va9rcors9pobjxczt05l 0 465197 2966276 2964487 2026-09-11T02:25:42Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966276 wikitext text/x-wiki {{Kort beskrywing|Deelversameling van tegnologieë wat in finansies gebruik word}} [[Lêer:Luchtfoto van Lower Manhattan.jpg|duimnael|263px|[[New York-stad]], die wêreld se vernaamste finteg- en finansiële sentrum<ref name=NewYorkFintechAndFinancialCapitalWorld>{{cite web |url = https://www.longfinance.net/programmes/financial-centre-futures/global-financial-centres-index/gfci-37-explore-the-data/gfci-37-rank/|title = The Global Financial Centres Index 37|publisher = Long Finance|access-date = 2 Junie 2025}}</ref>]] '''Finansiële tegnologie''' (afgekort as '''finteg'''<ref name="Netwerk24, g.d.">{{Cite web| last = Delport| first = Dennis| title = ANC dien strafregtelike klagte teen DA se Burke in| work = [[Netwerk24]] | access-date = 2026-08-21| url = https://www.netwerk24.com/nuus/politiek/anc-dien-strafregtelike-klagte-teen-da-se-burke-in-20260821-0510}}</ref>) verwys na die toepassing van nuwe tegnologieë op produkte en dienste in die finansiële bedryf. Hierdie breë term omvat 'n wye verskeidenheid tegnologiese hulpmiddels in finansiële dienste, insluitend mobiele bankdienste, aanlyn leningsplatforms, digitale betaalstelsels, robo-adviseurs en [[blokketting]]-gebaseerde toepassings soos [[kriptogeldeenheid|kriptogeldeenhede]].<ref>{{Cite journal |last=Schindler |first=John W. |date=2017 |title=FinTech and Financial Innovation: Drivers and Depth |url=https://www.federalreserve.gov/econres/feds/files/2017081pap.pdf |journal=Finance and Economics Discussion Series |volume=2017 |issue=81 |doi=10.17016/FEDS.2017.081 |issn=1936-2854}}</ref> Finansiëletegnologiemaatskappye sluit sowel [[beginonderneming]]s as gevestigde tegnologie- en finansiële firmas in wat daarop gemik is om tradisionele finansiële dienste te verbeter, aan te vul of te vervang. == Ontwikkeling == Die ontwikkeling van finansiële tegnologie strek oor meer as 'n eeu en word gekenmerk deur beduidende tegnologiese innovasies wat die finansiële bedryf hervorm het. Hoewel die toepassing van tegnologie op finansies diep historiese wortels het, het die term "finansiële tegnologie" in die laat 20ste eeu ontstaan en in die 1990's bekendheid verwerf.<ref name="boston-globe-1967">{{Cite news |title=Fin-Tech New Source of Seed Money |url=https://www.newspapers.com/image/434041835/ |access-date=2024-07-20 |work=The Boston Globe |date=1967-08-27 |page=116}}</ref> Die vroegste gedokumenteerde gebruik van die term dateer terug na 1967, toe dit in 'n artikel in ''The Boston Globe'' met die titel "Fin-Tech New Source of Seed Money" verskyn het. Hierdie berig het gehandel oor 'n beginbeleggingsmaatskappy wat deur voormalige uitvoerende beamptes van die Computer Control Company gestig is, met die doel om waagkapitaal en bedryfskundigheid aan beginondernemings in die finansiëletegnologiebedryf te verskaf.<ref name="boston-globe-1967" /> Die term het egter eers in die vroeë 1990's gewild geword toe Citicorp se voorsitter John Reed dit gebruik het om die Financial Services Technology Consortium te beskryf. Hierdie projek, wat deur Citigroup geïnisieer is, is ontwerp om tegnologiese samewerking in die finansiële sektor te bevorder en was 'n keerpunt in die bedryf se gesamentlike benadering tot innovasie.<ref name="GeorgetownJournal">{{Cite journal |last1=Arner |first1=Douglas W. |last2=Barberis |first2=Jànos |last3=Buckley |first3=Ross P. |author-link3=Ross P. Buckley |date=2016 |title=The Evolution of Fintech: A New Post-Crisis Paradigm? |journal=Georgetown Journal of International Law |volume=47 |pages=1271–1319 |ssrn=2676553 |issn=1550-5200 }}</ref> Die finansiëletegnologie-ekosisteem sluit verskeie soorte maatskappye in. Hoewel beginondernemings wat nuwe finansiële tegnologieë of dienste ontwikkel dikwels met finansiële tegnologie geassosieer word, omvat die sektor ook gevestigde tegnologiemaatskappye wat na finansiële dienste uitbrei, sowel as tradisionele finansiële instellings wat nuwe tegnologieë aanneem. Hierdie uiteenlopende landskap het tot innovasies in verskeie finansiële sektore gelei, insluitend bankwese, [[versekering]], [[belegging]] en betaalstelsels.<ref>{{Cite journal|last1=Lee|first1=In|last2=Shin|first2=Yong Jae|title=Fintech: Ecosystem, business models, investment decisions, and challenges|journal=Business Horizons|year=2018|volume=61|issue=1|pages=35–46|doi=10.1016/j.bushor.2017.09.003}}</ref> Finansiëletegnologietoepassings strek oor 'n wye verskeidenheid finansiële dienste. Dit sluit digitale bankwese, mobiele betalings en digitale beursies, eweknie-tot-eweknie-leningsplatforms, robo-adviseurs en algoritmiese handel, insurtech, [[blokketting]] en [[kriptogeldeenheid|kriptogeldeenhede]], regulatoriese tegnologie en skarefinansieringsplatforms in. Die ontwikkeling van finansiële tegnologie behels dikwels die oorvleueling van telekommunikasie-ingenieurswese met finansies. Byvoorbeeld, vroeë eksperimentering met [[Nabyveldkommunikasie|NFC]]-betalingstandaarde in die 2010's het sommige ontwikkelaars daartoe gelei om verspreide grootboeke as 'n agterkant vir skaalbare mobiele betalings te verken, in 'n poging om die deurset-beperkings van tradisionele bankinfrastruktuur op te los sonder om op gesentraliseerde tussengangers staat te maak.<ref>{{cite news |last=Olson |first=Parmy |title=This Hermetic Engineer Is Plotting The Death Of Blockchain |url=https://www.forbes.com/sites/parmyolson/2019/01/09/this-hermetic-engineer-is-plotting-the-death-of-blockchain/ |newspaper=Forbes |date=9 Januarie 2019 |access-date=28 Desember 2025}}</ref> === Uitwerking op finansiële insluiting === Daar is toenemende empiriese bewyse dat finteginnovasies, veral digitale betaalstelsels, mobiele geld en aanlyn finansiële platforms, beduidend tot finansiële insluiting bydra.<ref>{{Cite web |title=Why financial inclusion is the key to a thriving economy |url=https://www.weforum.org/stories/2024/07/why-financial-inclusion-is-the-key-to-a-thriving-digital-economy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251208214438/https://www.weforum.org/stories/2024/07/why-financial-inclusion-is-the-key-to-a-thriving-digital-economy/ |archive-date=2025-12-08 |access-date=2025-12-31 |website=World Economic Forum |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=How Fintech Impacts Financial Inclusion |url=https://www.phoenix.edu/articles/finance/fintech-impact-on-financial-inclusion.html |access-date=2025-12-31 |website=University of Phoenix |language=en}}</ref> 'n Sistematiese oorsig van 2025 het bevind dat sulke tegnologieë toegang tot finansiële dienste in ontwikkelende en onderbediende gemeenskappe verbeter deur hindernisse tot bankwese te verminder en veilige, bekostigbare transaksies moontlik te maak.<ref>{{cite journal |last1=Shahen |first1=Abdelhalem Mahmoud |last2=Sharaf |first2=Mesbah Fathy |title=The Role of Digital Payment Technologies in Promoting Financial Inclusion: A Systematic Literature Review |journal=FinTech |volume=4 |issue=4 |year=2025 |pages=59 |doi=10.3390/fintech4040059 |doi-access=free }}</ref> Ten spyte van die algeheel positiewe uitwerking op finansiële insluiting, kan digitale finansiële dienste mense uitsluit wat beperkte internettoegang, lae digitale of finansiële geletterdheid, of minder vertroue in die gebruik van aanlyn dienste het. Dit wek ook verbruikersbeskermingskwessies rondom bedrog, kuberveiligheid en dataprivaatheid.<ref>{{Cite web |date=2025-09-07 |title=Supporting informed and safe use of digital payments through digital financial literacy: Full Report |url=https://www.oecd.org/en/publications/supporting-informed-and-safe-use-of-digital-payments-through-digital-financial-literacy_21de47d1-en/full-report.html |access-date=2026-05-28 |website=OECD |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Financial Inclusion {{!}} World Bank Group |url=https://www.worldbank.org/ext/en/topic/financial-sector/financial-inclusion |access-date=2026-05-28 |website=www.worldbank.org}}</ref> == Geskiedenis == === Grondslae === Die laat 19de eeu het die grondslag gelê vir vroeë finansiële tegnologie met die ontwikkeling van die [[telegraaf]] en transatlantiese kabelstelsels. Hierdie innovasies het die oordrag van finansiële inligting oor grense heen verander en vinniger en doeltreffender kommunikasie tussen finansiële instellings moontlik gemaak.<ref name="GeorgetownJournal" /> 'n Belangrike mylpaal in elektroniese geldbeweging het gekom met die stigting van die Fedwire Funds Service deur die Federale Reserwebank in 1918. Hierdie vroeë elektroniese fondsoordragstelsel het [[telegraaf]]lyne gebruik om veilige oordragte tussen lidbanke te fasiliteer, en was een van die eerste gevalle van elektroniese geldbeweging.<ref>{{Cite web |last1=Gilbert |first1=Adam M. |last2=Hunt |first2=Dara |last3=Winch |first3=Kenneth C. |title=Creating an Integrated Payment System: The Evolution of Fedwire |url=https://www.newyorkfed.org/medialibrary/media/research/epr/97v03n2/9707gilb.pdf |access-date=2024-07-20 |website=newyorkfed.org |date=1997}}</ref> Die 1950's het 'n nuwe era van verbruikersfinansiële dienste ingelui. [[Diners Club International]] het in 1950 die eerste universele [[kredietkaart]] bekendgestel, 'n keerpunt wat verbruikersbesteding en krediet sou hervorm. Hierdie innovasie het die weg gebaan vir die bekendstelling van [[American Express]]-kaarte in 1958 en die BankAmericard (later Visa) in 1959, wat die kredietkaartbedryf verder uitgebrei het.<ref>{{Cite journal |last1=Evans |first1=David S. |last2=Schmalensee |first2=Richard |author-link2=Richard L. Schmalensee |date=2005 |title=The Economics of Interchange Fees and Their Regulation: An Overview |url=https://dspace.mit.edu/bitstream/handle/1721.1/18181/4548-05.pdf|journal=MIT Sloan Working Paper No. 4548-05 |doi=10.2139/ssrn.744705}}</ref><ref>{{Cite book |last=Stearns |first=David L. |date=2011 |title=Electronic Value Exchange: Origins of the VISA Electronic Payment System |url=https://archive.org/details/electronicvaluee0000stea |publisher=Springer |isbn=978-1-84996-138-7}}</ref> === Digitale rewolusie === Die 1960's en 1970's het die begin gemerk van die verskuiwing van analoë na digitale finansies, met verskeie baanbrekende ontwikkelings wat die toekoms van finansiële tegnologie gevorm het. In 1967 het Barclays die wêreld se eerste OTM in [[Londen]] bekendgestel, wat toegang tot kontant en basiese bankdienste uitgebrei het. Die OTM, wat deur verkoopmasjiene geïnspireer is, was 'n beduidende stap in die rigting van selfdiensbankwese.<ref>{{Cite web |title=From the archives: the ATM is 50 |url=https://home.barclays/news/2017/06/from-the-archives-the-atm-is-50/ |access-date=2024-07-20 |website=Barclays |date=2017-06-27}}</ref> Finansiëletegnologie-infrastruktuur het verder ontwikkel met die stigting van die Inter-bank Computer Bureau in die [[Verenigde Koninkryk]] in 1968. Hierdie ontwikkeling het die grondslag gelê vir die land se eerste geoutomatiseerde verrekeningskamerstelsel, wat uiteindelik in BACS (Bankers' Automated Clearing Services) ontwikkel het om elektroniese fondsoordragte tussen banke te fasiliteer.<ref>{{Cite web |title=Payment systems in the United Kingdom |url=https://www.bis.org/cpmi/paysys/unitedkingdomcomp.pdf |access-date=2024-07-20 |website=BIS |archive-date=2024-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240921070648/https://www.bis.org/cpmi/paysys/unitedkingdomcomp.pdf |url-status=dead }}</ref> Die wêreld van effektehandel is in 1971 verander met die stigting van [[NASDAQ]], die wêreld se eerste digitale [[effektebeurs]]. NASDAQ se elektroniese noteringstelsel was 'n beduidende sprong vorentoe vanaf die tradisionele stelsel van oop uitroep wat op effektebeurse gebruik is.<ref>{{Cite web |title=Nasdaq: 50 Years of Market Innovation |url=https://www.nasdaq.com/articles/nasdaq%3A-50-years-of-market-innovation-2021-02-11 |access-date=2024-07-20 |website=Nasdaq}}</ref> Twee jaar later het die stigting van SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication) kommunikasie tussen finansiële instellings wêreldwyd gestandaardiseer en beveilig. SWIFT se boodskapstelsel het die wêreldwye standaard vir internasionale geld- en effekte-oordragte geword.<ref>{{Cite journal |last1=Scott |first1=Susan V. |last2=Zachariadis |first2=Markos |date=2012-08-01 |title=Origins and development of SWIFT, 1973–2009 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00076791.2011.638502 |journal=Business History Review |volume=86 |issue=3 |pages=461–502 |doi=10.1080/00076791.2011.638502 |issn=0007-6791|url-access=subscription }}</ref> Die invoering van elektroniese fondsoordragstelsels, soos die ACH (Automated Clearing House) in die [[Verenigde State]], het vinniger en doeltreffender geldoordragte moontlik gemaak. Die ACH-netwerk het direkte deposito's, betaalstaatbetalings en elektroniese rekeningbetalings moontlik gemaak, wat die behoefte aan [[tjek|papiertjeks]] aansienlik verminder het.<ref>{{Cite web |title=History of the ACH Network |url=https://www.nacha.org/content/history-nacha-and-ach-network |access-date=2024-07-20 |website=Nacha}}</ref> === Opkoms van digitale finansiële dienste === [[Lêer:Bloomberg Terminal Museum.jpg|duimnael|263px|Bloomberg-terminaalmuseum in [[Manhattan]]]] Die 1980's en 1990's was getuie van beduidende ontwikkelings in finansiële tegnologie, met die opkoms van digitale finansiële dienste en die vroeë stadiums van aanlyn bankwese. 'n Groot deurbraak het gekom toe Michael Bloomberg Innovative Market Systems (later Bloomberg L.P.) gestig en die Bloomberg-terminaal bekendgestel het. Hierdie innovasie het verander hoe finansiële professionele persone markdata verkry en ontleed het, deur intydse finansiële markdata, ontledings en nuus aan finansiële instellings wêreldwyd te verskaf.<ref>{{Cite web |title=Bloomberg: The Early Years |url=https://www.bloomberg.com/company/stories/bloomberg-the-early-years/ |access-date=2024-07-20 |website=Bloomberg}}</ref> Aanlyn bankwese het in die vroeë 1980's ontstaan, toe die Bank of Scotland die eerste aanlyn bankdiens in die VK, genaamd Homelink, aangebied het. Hierdie diens het kliënte in staat gestel om state te bekyk, geld oor te plaas en rekenings te betaal met behulp van hul [[televisie]]s en [[Telefoon|telefone]].<ref>{{Cite web |title=British Move Fast In Home Banking |url=https://www.nytimes.com/1984/01/02/business/british-move-fast-in-home-banking.html |access-date=2024-07-20 |website=The New York Times |date=1984-01-02}}</ref> Die laat 1980's het die ontwikkeling van EDI-standaarde (Electronic Data Interchange) gesien, wat ondernemings in staat gestel het om finansiële dokumente elektronies uit te ruil en B2B-transaksies (besigheid-tot-besigheid) te vereenvoudig.<ref>{{Cite web |title=What is EDI (Electronic Data Interchange)? |url=https://www.sap.com/products/business-network/supply-chain-collaboration/what-is-edi.html|access-date=2024-07-20 |website=SAP}}</ref> 'n Beduidende mylpaal in digitale verbruikersbankwese het in 1994 gekom toe die Stanford Federal Credit Union die eerste internetbankwese-webwerf bekendgestel het. Hierdie diens het lede aanvanklik in staat gestel om rekeningsaldo's aanlyn na te gaan, met rekeningbetalingsfunksionaliteit wat in 1997 bygevoeg is.<ref>{{Cite web |title=Stanford Federal Credit Union Pioneers Online Financial Services |url=https://app.articleonepartners.com/study/download?file_id=637 |access-date=2024-07-20 |website=AOP Connect}}</ref> Dit was egter eers in 1999 dat die eerste staatsgeoktrooieerde, FDIC-verseker­de instelling wat hoofsaaklik aanlyn bedryf is, gestig is. First Internet Bank, gestig deur David Becker, het 'n nuwe era in aanlyn-alleen bankwese ingelui.<ref>{{Cite web |title=First Internet Bank Launches Real-Time Internet Banking Services |url=https://www.firstib.com/about-us/news-resources/press-news/first-internet-bank-launches-real-time-internet-banking-services/|access-date=2024-07-20 |website=First Internet Bank |date=1999-02-22}}</ref> === Dot-com-era === Die laat 1990's en vroeë 2000's was 'n beduidende keerpunt in die ontwikkeling van finansiële tegnologie, aangesien talle innovasies gedurende die [[dot-com-borrel|dot-com-hoogbloei]] ontstaan het. Een noemenswaardige ontwikkeling was die opkoms van aanlyn handelsplatforms, met E-Trade, wat in 1982 gestig is, aan die voorpunt. In 1992 het E-Trade een van die eerste finansiëledienstemaatskappye geword wat aanlyn handel aan verbruikers aangebied het, wat die manier waarop individue met die aandelemark omgegaan het, omvorm het.<ref>{{Cite web |title=E*TRADE Financial Corporation History |url=https://www.forbes.com/companies/e-trade-morgan-stanley/ |access-date=2024-07-20 |website=Forbes}}</ref> Nog 'n deurslaggewende oomblik was die stigting van [[PayPal]] in 1998. PayPal se sukses met die skep van 'n veilige en gebruikersvriendelike aanlyn betaalstelsel het die lewensvatbaarheid van digitale betaaloplossings gedemonstreer en die weg gebaan vir talle daaropvolgende finansiëletegnologiebeginondernemings.<ref>{{Cite journal |last1=Tripsas |first1=Mary |date=2009 |title=Technology, Identity, and Inertia Through the Lens of "The Digital Photography Company" |journal=Organization Science |volume=20 |issue=2 |pages=441–460 |doi=10.1287/orsc.1080.0419 |url=https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/SSRN_ID1270568_code698198.pdf?abstractid=1270568&mirid=1&type=2 }}; {{Cite book |last1=Vartanian |first1=Thomas P. |last2=Ledig |first2=Robert H. |last3=Bruneau |first3=Lynn |date=1998 |title=21st Century Money, Banking & Commerce |url=https://archive.org/details/21stcen_var_1998_00_3198 |publisher=Fried, Frank, Harris, Shriver & Jacobson LLP |isbn=978-0-9663317-3-8}}</ref> Die vroeë 2000's het ook die opkoms van innoverende sakemodelle in die finansiëledienstebedryf gesien. WebBank, wat in 1997 gestig is, het in 2005 begin om 'n "huur-'n-oktrooi"-model (''rent-a-charter'') aan te bied, wat die nodige bankinfrastruktuur en regulatoriese nakoming verskaf het sodat finansiëletegnologiebeginondernemings bankdienste kon aanbied sonder om hul eie oktrooie te bekom. Hierdie model sou later van kardinale belang blyk te wees om die groei van talle finansiëletegnologiemaatskappye moontlik te maak.<ref>{{Cite web |title=The Rise of Rent-a-Charter: Examining New Risks Behind Bank-Fintech Partnerships |url=https://sites.duke.edu/thefinregblog/2020/01/23/the-rise-of-rent-a-charter-examining-new-risks-behind-bank-fintech-partnerships/ |access-date=2024-07-20 |website=The FinReg Blog |publisher=Duke University School of Law |date=2020-01-23}}</ref> === Ná die finansiële krisis van 2008 === Die finansiële krisis van 2008 het as katalisator vir die vinnige groei van die finansiëletegnologiebedryf gedien, aangesien dalende vertroue in tradisionele finansiële instellings geleenthede vir innoverende, tegnologiegedrewe oplossings geskep het. Die vroeë dae van die na-krisis-era het die opkoms van digitale geldeenhede gesien, met e-Gold as 'n voorloper van die ontwikkeling van [[Bitcoin]]. Hoewel e-Gold, wat gebruikers toegelaat het om rekenings in gram goud te skep en onmiddellike oordragte moontlik gemaak het, uiteindelik regsuitdagings en sluiting in die gesig gestaar het, het dit die grondslag vir toekomstige digitale geldeenhede gelê.<ref>{{Cite magazine |title=Bullion and Bandits: The Improbable Rise and Fall of E-Gold|url=https://www.wired.com/2009/06/e-gold/ |access-date=2024-07-20 |website=Wired Magazine |last1=Zetter |first1=Kim }}</ref> Die uitvinding van Bitcoin in 2008 deur 'n anonieme skepper wat die skuilnaam [[Satoshi Nakamoto]] gebruik het, was 'n keerpunt in die ontwikkeling van digitale geldeenhede en [[gedesentraliseerde finansies]]. Bitcoin se gebruik van [[blokketting]]tegnologie het 'n golf van ontwikkeling op die gebied van [[kriptogeldeenheid|kriptogeldeenhede]] ontketen en nuwe moontlikhede vir veilige, deursigtige en gedesentraliseerde finansiële stelsels geopen.<ref>{{cite web|title=Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System|url=https://bitcoin.org/bitcoin.pdf|author=Nakamoto, Satoshi|date=2008-10-31|access-date=2026-06-17}}</ref> Namate die finansiëletegnologielandskap verder ontwikkel het, het nuwe betalingsverwerkingsmaatskappye die mark betree wat ontwikkelaarsvriendelike API's aangebied het wat aanlyn betalingsintegrasie dramaties vereenvoudig het. Deur die toetredingsdrempels vir [[e-handel]] en aanlyn finansiële dienste te verlaag, het hierdie maatskappye 'n deurslaggewende rol gespeel om die groei van nuwe finansiëletegnologiebeginondernemings moontlik te maak en innovasie in die sektor aan te dryf.<ref>{{Cite journal |last1=Chiu |first1=Iris H-Y |date=2017 |title=A new era in fintech payment innovations? A perspective from the institutions and regulation of payment systems |journal=Law, Innovation and Technology |volume=9 |issue=2 |pages=190–234 |doi=10.1080/17579961.2017.1377912|url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/1553175/ }}</ref> Die vennootbankmodel, wat in die vroeë 2000's ontstaan het, het in die na-krisis-era beduidende momentum gekry. Hierdie model het verder uitgebrei as sy aanvanklike "huur-'n-oktrooi"-konsep en het in meer omvattende vennootskappe tussen tradisionele banke en finansiëletegnologiemaatskappye ontwikkel. Hierdie samewerkings het vinnige innovasie en marktoetrede moontlik gemaak, aangesien finansiëletegnologiemaatskappye die regulatoriese nakoming en infrastruktuur van gevestigde banke benut het terwyl hulle hul eie tegnologiese kundigheid en kliëntgesentreerde benaderings ingebring het. Dit het die groei van die finansiëletegnologiesektor verder versnel en die verspreiding van digitaal-eerste finansiële dienste moontlik gemaak.<ref>{{Cite journal |last1=Drasch |first1=Benedict J. |last2=Schweizer |first2=André |last3=Urbach |first3=Nils |date=2018 |title=Integrating the 'Troublemakers': A taxonomy for cooperation between banks and fintechs |journal=Journal of Economics and Business |volume=100 |pages=26–42 |doi=10.1016/j.jeconbus.2018.04.002|url=https://www.fim-rc.de/Paperbibliothek/Veroeffentlicht/575/wi-575.pdf }}</ref> Die verrypking van hierdie model het die weg gebaan vir die opkoms van neobanke, wat tradisionele bankparadigmas uitgedaag het deur volkome digitale ervarings aan te bied en kliënteverwagtinge in die banksektor herdefinieer het.<ref>{{Cite web |title=The Rise of Banking as a Service |url=https://www.mckinsey.com/industries/financial-services/our-insights/banking-needs-a-new-business-model-heres-a-blueprint-for-the-future |access-date=2024-07-21 |website=McKinsey & Company }}{{Dead link|date=Augustus 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die toenemende gebruik van [[slimfoon]]s het die ontwikkeling van mobiel-eerste finansiëletegnologie-oplossings aangedryf. Square se bekendstelling van 'n mobiele kaartleser in 2009 het klein ondernemings in staat gestel om kredietkaartbetalings met slimfone te aanvaar, wat toegang tot betalingsverwerking gedemokratiseer het en die transformerende potensiaal van mobiele tegnologie in die finansiëledienstebedryf beklemtoon het.<ref>{{Cite journal |last1=Huang |first1=Yufei |last2=Zhu |first2=Huiming |last3=Li |first3=Zhenhua |last4=Jiang |first4=Zhibin |date=2021 |title=Mobile Payment in China: Practice and Its Effects |journal=Journal of Infrastructure, Policy and Development |volume=5 |issue=1 |pages=56–69 |doi=10.24294/jipd.v5i1.1237|doi-broken-date=10 Augustus 2026 }}</ref> Die ontwikkeling van mobiele betaalstelsels het voortgeduur met die bekendstelling van Google Wallet in 2011 en Apple Pay in 2014, wat mobiele betalings verder gewild gemaak het en die groeiende verbruikersvraag na gerieflike, veilige en gebruikersvriendelike betaaloplossings gedemonstreer het.<ref>{{Cite journal |last1=Dahlberg |first1=Tomi |last2=Guo /|first2=Jie |last3=Ondrus |first3=Jan |date=2015 |title=A critical review of mobile payment research |journal=Electronic Commerce Research and Applications |volume=14 |issue=5 |pages=265–284 |doi=10.1016/j.elerap.2015.07.006}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=de Reuver |first1=Mark |last2=Ondrus |first2=Jan |last3=Bouwman |first3=Harry |author-link3=Harry Bouwman |date=2015 |title=Mobile payment systems: adoption patterns in different countries |journal=International Journal of Electronic Business |volume=12 |issue=4 |pages=328–348 |doi=10.1504/IJEB.2015.071386}}</ref> Hierdie tydperk het ook die opkoms van eweknie-tot-eweknie- (P2P) betalingstoepassings gesien. Hierdie platforms het die manier waarop individue geld oorplaas, omvorm deur vinnige en maklike transaksies tussen gebruikers moontlik te maak. Deur vinnige, direkte oordragte via mobiele toestelle toe te laat, het P2P-betalingstoepassings die wrywing in persoonlike finansiële transaksies aansienlik verminder en dit eenvoudiger gemaak vir mense om rekenings te verdeel, koste te deel of geld aan vriende en familie te stuur.<ref>{{Cite web |title=The Story of Venmo |url=https://www.forbes.com/sites/quora/2018/03/12/the-story-of-venmo/ |access-date=2024-07-20 |website=Forbes |date=2018-03-12}}</ref> === Versnelde groei van digitale finansies === Die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]], wat vroeg in 2020 begin het, het 'n diepgaande uitwerking op die finansiëletegnologiebedryf gehad, die aanvaarding van digitale finansiële dienste versnel en die belangrikheid van tegnologie in die versekering van die veerkragtigheid en toeganklikheid van finansiële stelsels beklemtoon. Namate inperkings en [[sosiale distansiëring|sosialedistansiëringsmaatreëls]] ondernemings en verbruikers genoodsaak het om swaarder op digitale kanale staat te maak, het finansiëletegnologie-oplossings 'n toename in aanvraag beleef.<ref>{{Cite journal |last1=Fu |first1=Jonathan |last2=Mishra |first2=Mrinal |date=2020 |title=The Global Impact of COVID-19 on Fintech Adoption |journal=Swiss Finance Institute Research Paper No. 20-38 |doi=10.2139/ssrn.3588453|ssrn=3588453 }}</ref> Mobiel-eerste finansiëletegnologietoepassings het gedurende hierdie tydperk ongekende groei beleef. Baie handelsplatforms het beduidende toenames in nuwe gebruikersrekenings aangemeld, met sommige wat miljoene nuwe befondsde rekenings in die vroeë maande van die pandemie bygevoeg het.<ref>{{Cite web |title=Robinhood Raises $280 Million in Series F Funding Led by Sequoia |url=https://blog.robinhood.com/news/2020/5/4/robinhood-raises-280-million-in-series-f-funding-led-by-sequoia |access-date=2024-07-20 |website=Robinhood Blog |date=2020-05-04 |archive-date=2023-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518085053/https://blog.robinhood.com/news/2020/5/4/robinhood-raises-280-million-in-series-f-funding-led-by-sequoia |url-status=dead }}</ref> Net so het betalings- en geldoordragtoepassings aansienlike gebruikersgroei beleef, met sommige platforms wat hul maandelikse aktiewe gebruikers oor 'n tydperk van drie jaar meer as verdubbel het, wat op 'n massiewe verskuiwing na digitale finansiële dienste dui.<ref>{{Cite web |title=Block Q4 2022 Shareholder Letter |url=https://s29.q4cdn.com/628966176/files/doc_financials/2022/q4/Block_Shareholder-Letter-4Q22.pdf |access-date=2024-07-20 |website=Block Investor Relations |date=2023-02-23}}</ref> Die gebeure van 2020 het ook die beperkings van tradisionele finansiële instellings blootgelê om in die behoeftes van verbruikers en ondernemings in tye van krisis te voorsien. Finansiëletegnologiemaatskappye, met hul ratse en tegnologiegedrewe sakemodelle, was beter geposisioneer om te reageer op die uitdagings van die vinnig veranderende omgewing, en het innoverende oplossings vir afstandbankwese, kontaklose betalings en digitale lenings gebied.<ref>{{Cite web |title=How COVID-19 has sped up digitalization for the banking sector |url=https://www.ey.com/en_gl/financial-services-emeia/how-covid-19-has-sped-up-digitization-for-the-banking-sector |access-date=2024-07-20 |website=EY |date=2020-11-17 |archive-date=24 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224005908/https://www.ey.com/en_gl/financial-services-emeia/how-covid-19-has-sped-up-digitization-for-the-banking-sector }}</ref> Gedurende hierdie tydperk het [[waagkapitaal]]waardasies vir finansiëletegnologiemaatskappye die hoogte ingeskiet, aangedryf deur lae rentekoerse en 'n bloeiende aandelemark. Die toename in finansiëletegnologiebeleggings is gekenmerk deur beduidende kapitaalinvloei, wat tot hoër waardasies en meer gereelde uittredings via AOA's en SPAC's gelei het. Verskeie prominente finansiëletegnologiemaatskappye het rekordbrekende waardasies behaal, wat die sektor se groei en beleggersvertroue verder onderstreep het.<ref>{{Cite web |title=Fintechs: A New Paradigm of Growth |url=https://www.mckinsey.com/~/media/mckinsey/industries/financial%20services/our%20insights/fintechs%20a%20new%20paradigm%20%20of%20growth/fintechs-a-new-paradigm-of-growth.pdf |access-date=2024-07-20 |website=McKinsey & Company |date=2021-04-14 |archive-date=2024-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529211318/https://www.mckinsey.com/~/media/mckinsey/industries/financial%20services/our%20insights/fintechs%20a%20new%20paradigm%20%20of%20growth/fintechs-a-new-paradigm-of-growth.pdf |url-status=dead }}</ref> Die verskuiwing na digitale finansiële dienste gedurende hierdie tydperk het ook die aanvaarding van blokkettingtegnologie en kriptogeldeenhede versnel. Namate sentrale banke regoor die wêreld die moontlikheid ondersoek het om digitale geldeenhede uit te reik, het die belangstelling in [[gedesentraliseerde finansies]] en nie-vervangbare tokens gegroei, wat nuwe weë vir innovasie in die finansiëletegnologiesektor geopen het.<ref>{{Cite journal |title=DeFi's Promise and Pitfalls |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666764923000280 |access-date=2024-07-20 |journal=FinTech |volume=3 |issue=2 |article-number=100028 |date=2023-04-01 |doi=10.1016/j.fin.2023.100028 |last=Schar |first=Fabian|doi-broken-date=10 Augustus 2026 }}</ref> === Afrika === Die finansiëletegnologielandskap in Afrika is aan die groei, met aktiewe maatskappye wat 1 263 in 2024 bereik het, 'n beduidende toename vanaf 1 049 in 2022 en 450 in 2020.<ref name="unlock">{{Cite book |last=Bank |first=European Investment |url=https://www.eib.org/en/publications/20240033-finance-in-africa |title=Finance in Africa: Unlocking Investment in an Era of Digital Transformation and Climate Transition |date=2024-11-07 |publisher=European Investment Bank |isbn=978-92-861-5767-7}}</ref> Nigerië lei die finansiëletegnologiesektor en verteenwoordig 28% van alle finansiëletegnologiemaatskappye op die vasteland, en huisves agt van Afrika se nege fintegeenhorings.<ref>{{Cite web |title=Nigeria Remains Africa's Fintech Powerhouse |url=https://furtherafrica.com/2025/08/25/nigeria-remains-africas-fintech-powerhouse/ |access-date=2026-06-17 |website=Further Africa |date=2025-08-25}}</ref> Teen vroeg 2025 was Nigerië die tuiste van meer as 430 fintegmaatskappye, 'n toename van 70% jaar-op-jaar, met finteg wat 72% van die land se totale aandelebefondsing verteenwoordig.<ref>{{Cite web |title=Nigeria's Fintech Sector Surges 70% Despite Challenges |url=https://fintechnews.africa/44869/fintech-nigeria/nigerias-fintech-sector-surges-70-despite-challenges/ |access-date=2026-06-17 |website=Fintech News Africa |date=2025-03-13}}</ref> Afrikaanse fintegbeginondernemings het in 2025 gesamentlik meer as VS$3 miljard aan bekendgemaakte befondsing ingesamel, 'n toename van 33% jaar-op-jaar, terwyl die sektor van vinnige skaalvergroting na volhoubare groei en winsgewendheid verskuif het.<ref>{{Cite web |title=African Fintechs Projected to Grow Profitably in 2026 |url=https://allafrica.com/stories/202601080119.html |access-date=2026-06-17 |website=AllAfrica |date=2026-01-08 |archive-date=2026-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617133710/https://allafrica.com/stories/202601080119.html |url-status=dead }}</ref> === Midde-Ooste === Die [[Verenigde Arabiese Emirate]] het na vore getree as die voorste fintegsentrum in die streek van die Midde-Ooste en Noord-Afrika (MENA). Die VAE huisves ongeveer 'n kwart van alle fintegmaatskappye in die MENA-streek, ondersteun deur twee finansiële vryhandelsones met onafhanklike regulatoriese raamwerke: die Dubai International Financial Centre (DIFC), gereguleer deur die Dubai Financial Services Authority (DFSA), en die Abu Dhabi Global Market (ADGM), gereguleer deur die Financial Services Regulatory Authority (FSRA).<ref>{{Cite web |title=Fintech 2025 – UAE|url=https://practiceguides.chambers.com/practice-guides/fintech-2025/uae/trends-and-developments |access-date=2026-06-17 |website=Chambers and Partners |date=2025}}</ref> Teen 2025 het die DIFC gegroei tot meer as 1 500 finteg-, kunsmatige-intelligensie- en innovasiefirmas, wat negende geplaas het onder wêreldwye fintegsentrums volgens die Global Financial Centres Index, en eerste in die Midde-Ooste.<ref>{{Cite web |title=2025 in Review: AI, Tokenization, Islamic Finance Dominate UAE Fintech Landscape |url=https://fintechnews.ae/29466/abudhabi/2025-in-review-ai-tokenization-islamic-finance-dominate-uae-fintech-landscape/ |access-date=2026-06-17 |website=Fintech News UAE |date=2025-12-22}}</ref> [[Israel]] huisves 'n gevestigde fintegsektor.{{cn|date=Augustus 2026}} Anders as die VAE se vryhandelsone-model, het Israel 'n statutêre regulatoriese sandput-model nagestreef, wat deur 'n interministeriële span voorgestel is en in die 2021-wetsontwerp vir die Aanmoediging van Tegnologiese Ontwikkeling op die Finansiële Gebied uiteengesit is.{{cn|date=Augustus 2026}} Die voorgestelde raamwerk, wat vanaf 2025 steeds op die wetsontwerpstadium bly, word geadministreer deur 'n komitee van die land se vernaamste finansiële reguleerders (die Ministerie van Finansies, die Bank van Israel, die kapitaalmark-, versekerings- en spaargesag, die Israelse Effektegesag, en die owerheid vir die bekamping van geldwassery), wat bedoel is om as 'n gekoördineerde toegangspunt vir deelnemende firmas te dien.<ref>{{Cite journal |last1=Cahane |first1=Amir |last2=Sierra |first2=Michael |date=Januarie 2025|title=Nascent regulatory sandbox frameworks for AI in Israel |url=https://www.cambridge.org/core/journals/cambridge-forum-on-ai-law-and-governance/article/nascent-regulatory-sandbox-frameworks-for-ai-in-israel/C9E5B9630A678D809BDA109AE018881A |journal=Cambridge Forum on AI: Law and Governance |language=en |volume=1 |article-number=e40 |doi=10.1017/cfl.2025.10032 |issn=3033-3733}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Plato-Shinar |first=Ruth |date=2021 |title=Thinking Outside the Box: The New Regulatory Sandbox Regime in Israel |journal=Banking & Finance L. Rev. |volume=36 |issue=3 |ssrn=3829880 }}</ref> == 2020's == Die 2020's het 'n nuwe fase in finansiële tegnologie ingelui, gekenmerk deur die hoofstroomaanvaarding van kunsmatige intelligensie regoor finansiële dienste. Vanaf 2023 is generatiewe KI-hulpmiddels deur banke, betalingsverwerkers en beleggingsplatforms aangeneem om kliëntediens, kredietbesluitneming, bedrogopsporing en portefeuljebestuur te outomatiseer. Die vinnige integrasie van KI in finansiële infrastruktuur het ook regulatoriese aandag getrek. In Mei 2026 het die [[Internasionale Monetêre Fonds]] gewaarsku dat KI-aangedrewe kuberaanvalle sistemiese risiko's vir wêreldwye finansiële stabiliteit inhou, en opgemerk dat gevorderde modelle die tyd en koste wat nodig is om kwesbaarhede regoor onderling gekoppelde bankstelsels te identifiseer en uit te buit, dramaties kan verminder, terwyl uiterste kubervoorvalle finansieringsdruk kan veroorsaak en breër markte kan ontwrig.<ref>{{cite web|title=Financial Stability Risks Mount as Artificial Intelligence Fuels Cyberattacks|url=https://www.imf.org/en/blogs/articles/2026/05/07/financial-stability-risks-mount-as-artificial-intelligence-fuels-cyberattacks|website=International Monetary Fund|date=2026-05-07|access-date=2026-06-17}}</ref> Die Federale Reserwe se Finansiële Stabiliteitsverslag van die lente van 2026 het bevind dat 50% van markkontakte KI as 'n potensiële sistemiese skok vir finansiële markte geïdentifiseer het, teenoor 9% die vorige jaar, wat 'n meer as vyfvoudige toename in waargenome KI-verwante sistemiese risiko oor twaalf maande verteenwoordig.<ref>{{cite web|title=Financial Stability Report, May 2026|url=https://www.federalreserve.gov/publications/files/financial-stability-report20260508.pdf|website=Federal Reserve|date=2026-05-08|access-date=2026-06-17}}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die dekade het ook beduidende finteguitbreiding in ontluikende markte gesien. In Afrika het aktiewe fintegmaatskappye 1 263 in 2024 bereik, teenoor 450 in 2020, met Nigerië wat 28% van alle maatskappye op die vasteland verteenwoordig. In die GSR het regulatoriese sandputte wat deur die Dubai Financial Services Authority en Abu Dhabi Global Market gevestig is, finteglisensiëring versnel en 'n nuwe generasie digitale beleggingsplatforms in staat gestel om kleinhandelbeleggers regoor die streek te bereik. == Bedryfslandskap == Die finansiëletegnologiebedryf sluit 'n uiteenlopende reeks finansiële dienste en tegnologieë in wat in verskeie kernareas gekategoriseer kan word. Baie maatskappye is oor meerdere areas heen aktief of skep nuwe nisse wat hierdie onderskeide vervaag. {| class="wikitable" ! Kategorie ! Besonderhede |- | Bankwese en persoonlike finansies | Digitale bankplatforms en neobanke wat gebruikersvriendelike koppelvlakke, uitgawesnasporing, finansiële beplanning en geïntegreerde persoonlike finansiële bestuurshulpmiddels bied.<ref>{{Cite journal|last1=Hornuf|first1=Lars|last2=Klus|first2=Milan F.|last3=Lohwasser|first3=Todor S.|last4=Schwienbacher|first4=Armin|title=How do banks interact with fintech startups?|journal=Small Business Economics|year=2021|volume=57|issue=3|pages=1505–1526|doi=10.1007/s11187-020-00359-3|doi-access=free|hdl=10419/289149|hdl-access=free}}</ref> |- | Betalings, fakture, oorbetalings en transaksies | Digitale betaaloplossings, faktuurstelsels, eweknie-tot-eweknie-oordragte, internasionale oorbetalings, betaalstaatdienste, invorderings, en korporatiewe kaart- en uitgawebestuurstelsels.<ref>{{Cite journal|last1=Gomber|first1=Peter|last2=Koch|first2=Jascha-Alexander|last3=Siering|first3=Michael|title=Digital Finance and FinTech: Current research and future research directions|journal=Journal of Business Economics|year=2017|volume=87|issue=5|pages=537–580|doi=10.1007/s11573-017-0852-x}}</ref> |- | Lenings en krediet | Eweknie-tot-eweknie-leningsplatforms, [[Koop nou, betaal later|BNPL]], aanlyn persoonlike lenings en finansiering vir klein ondernemings, wat dikwels alternatiewe data en masjienleer vir kredietbeoordeling gebruik.<ref>{{Cite journal|last1=Jagtiani|first1=Julapa|last2=Lemieux|first2=Catharine|title=The roles of alternative data and machine learning in fintech lending: Evidence from the LendingClub consumer platform|journal=Financial Management|year=2019|volume=48|issue=4|pages=1009–1029|doi=10.1111/fima.12295}}</ref> |- | Belegging en vermoënsbestuur | Robo-adviseurs (vermoënsbestuursdienste wat algoritmes gebruik vir outomatiese beleggingsadvies en digitale portefeuljebestuur<ref>{{Cite journal|last1=Jung|first1=Dominik|last2=Dorner|first2=Verena|last3=Weinhardt|first3=Christof|last4=Pusmaz|first4=Hakan|title=Designing a robo-advisor for risk-averse, low-budget consumers|journal=Electronic Markets|year=2018|volume=28|issue=3|pages=367–380|doi=10.1007/s12525-017-0279-9}}</ref>), aanlyn makelaars en [[Doen-dit-self-belegging|selfgerigtebeleggingsplatforms]]. |- | Kapitaalmarkte en batebestuur | Algoritmiese handelsplatforms, markdata-ontleding en portefeulje-optimaliseringshulpmiddels vir institusionele handel en batebestuur.<ref>{{Cite journal|last1=Kirilenko|first1=Andrei A.|last2=Lo|first2=Andrew W.|title=Moore's Law versus Murphy's Law: Algorithmic Trading and Its Discontents|journal=Journal of Economic Perspectives|year=2013|volume=27|issue=2|pages=51–72|doi=10.1257/jep.27.2.51|doi-access=free |hdl=1721.1/87768|hdl-access=free}}</ref> |- | Insurtech en proptech | Tegnologietoepassings in versekering en eiendom, wat gepersonaliseerde polisse, vaartbelynde eisprosesse en innoverende eiendomsbestuursoplossings bied.<ref>{{Cite journal|last1=Eling|first1=Martin|last2=Lehmann|first2=Martin|title=The impact of digitalization on the insurance value chain and the insurability of risks|journal=The Geneva Papers on Risk and Insurance-Issues and Practice|year=2018|volume=43|issue=3|pages=359–396|doi=10.1057/s41288-017-0073-0}}</ref> |- | [[Blokketting]], [[Kriptogeldeenheid|kriptogeldeenhede]] en [[Gedesentraliseerde finansies|DeFi]] | Blokketting-gebaseerde tegnologieë wat kriptogeldeenhede en platforms vir gedesentraliseerde finansies (DeFi) moontlik maak vir meer deursigtige en gedesentraliseerde finansiële stelsels.<ref>{{Cite journal|last1=Chen|first1=Yan|last2=Bellavitis|first2=Cristiano|title=Blockchain disruption and decentralized finance: The rise of decentralized business models|journal=Journal of Business Venturing Insights|year=2020|volume=13|article-number=e00151|doi=10.1016/j.jbvi.2019.e00151}}</ref> |- | Regtech, nakoming en sekuriteit | Regulatoriese tegnologie-oplossings vir monitering, verslagdoening, nakoming, bedrogopsporing en kuberveiligheid in die finansiële sektor.<ref>{{Cite journal|last1=Arner|first1=Douglas W.|last2=Barberis|first2=Jànos|last3=Buckley|first3=Ross P. |author-link3=Ross P. Buckley|title=FinTech, RegTech, and the reconceptualization of financial regulation|journal=Northwestern Journal of International Law & Business|year=2016|volume=37|issue=3|pages=371–413|url=https://scholarlycommons.law.northwestern.edu/njilb/vol37/iss3/2/}}</ref> |- | Infrastruktuur | [[Kernbankwese|Kernbankstelsels]], finansiële data-samevoegingsdienste, oopbankwese-API's, Bankwese-as-'n-Diens- (BaaS) platforms, en gevorderde data-ontledingshulpmiddels wat die hele finansiëletegnologie-ekosisteem ondersteun.<ref>{{Cite journal|last1=Omarini|first1=Anna|title=Banks and Fintechs: How to Develop a Digital Open Banking Approach for the Bank's Future|journal=International Business Research|year=2018|volume=11|issue=9|pages=23–36|doi=10.5539/ibr.v11n9p23}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Zetzsche|first1=Dirk A.|last2=Arner|first2=Douglas W.|last3=Buckley|first3=Ross P.|last4=Weber|first4=Rolf H.|title=The Future of Data-Driven Finance and RegTech: Lessons from EU Big Bang II|journal=Stanford Journal of Law, Business & Finance|year=2019|volume=25|issue=2|pages=245–288|ssrn=3359399 }}</ref> |} == Inkomstemodelle == Finansiëletegnologiemaatskappye gebruik verskeie inkomstemodelle en kombineer dikwels meerdere benaderings om inkomstestrome te diversifiseer. Transaksiefooie vorm 'n primêre inkomstebron vir baie finansiëletegnologie-ondernemings, veral betalingsverwerkers en kriptogeldeenheidbeurse. Hierdie maatskappye hef tipies 'n persentasie van elke verwerkte transaksie. Sommige maatskappye het hierdie model uitgebrei om premiefooie vir dienste soos onmiddellike uitbetalings in te sluit, wat handelaars bedien wat onmiddellike toegang tot fondse benodig.<ref>{{Cite web |title=2024 Notice of Annual Meeting of Stockholders and Proxy Statement |url=https://s201.q4cdn.com/231198771/files/doc_financials/2024/ar/PayPal-Holdings-Inc-Combined-2024-Proxy-Statement-and-2023-Annual-Report.pdf |access-date=2024-07-20 |website=Paypal Investor Report }}{{Dead link|date=Augustus 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Coinbase Shareholder Letter First Quarter 2024 |url=https://s27.q4cdn.com/397450999/files/doc_financials/2024/05/Shareholder-Letter-Q1-2024.pdf|access-date=2024-07-20 |website=Coinbase Investor Report}}</ref> Uitruilfooie verteenwoordig nog 'n beduidende inkomstestroom, veral vir firmas wat betaalkaarte aanbied.<ref>{{Cite web |title=Merchant Indifference Test Application |url=https://www.bundesbank.de/resource/blob/634960/f74645a59a2ada2d858a3c91ee2508df/mL/2014-09-16-merchant-indifference-test-application-data.pdf |access-date=2024-07-20 |website=bundesbank}}</ref> [[Lêer:Gao-report-on-interchange.gif|duimnael|regs|250px|GAO-verslagbeeld wat uitruilfooie verduidelik]] Intekening- en freemium-modelle stel maatskappye in staat om basiese dienste gratis aan te bied terwyl hulle vir gevorderde kenmerke of premievlakke hef.<ref>{{Cite web |title=Revolut 2023 Annual Report |url=https://cdn.revolut.com/pdf/annualreport2023.pdf |access-date=2024-07-20 |website=Revolut}}</ref> Hierdie benadering is algemeen onder digitale banke en finansiële bestuursplatforms. In die besigheid-tot-besigheid- (B2B) sektor is gebruiksgebaseerde prysbepaling algemeen, veral vir API-dienste. Verskaffers van finansiëletegnologie-infrastruktuur hef dikwels op grond van die volume API-oproepe of transaksies wat verwerk word, wat ander ondernemings in staat stel om toegang tot gespesialiseerde finansiële dienste te verkry sonder om dit intern te ontwikkel.<ref>{{Cite web |title=Revenue Opportunities Created By Open APIs |url=https://www.fisglobal.com/-/media/fisglobal/files/pdf/white-paper/realizing-revenue-opportunities-with-open-apis.pdf |access-date=2024-07-20 |website=fisglobal}}</ref> Rentegebaseerde inkomste is van kardinale belang vir baie finansiëletegnologiemaatskappye, veral in die bank- en leningsektore. Digitale banke en beleggingsplatforms verdien tipies rente op kliëntedeposito's en kontantsaldo's. Leningsplatforms kombineer dikwels rente-inkomste met leningsverkope, deur gedeeltes van hul leningsportefeuljes aan ander instellings of beleggers te verkoop.<ref>{{Cite web |title=LendingClub Reports Fourth Quarter and Full Year 2022 Results |url=https://ir.lendingclub.com/news/news-details/2023/LendingClub-Reports-Fourth-Quarter-and-Full-Year-2022-Results/default.aspx |access-date=2024-07-20 |website=LendingClub Investor Relations |date=2023-01-25}}</ref> Datagedrewe inkomstemodelle, hoewel potensieel winsgewend, het toenemende ondersoek en regulering in die gesig gestaar. Sommige firmas is by datamonetisering betrokke deur saamgevoegde of geanonimiseerde gebruikersdata aan derde partye te verkoop. Hierdie praktyk het egter privaatheidskwessies en regulatoriese uitdagings laat ontstaan.<ref>{{Cite web |title=Lawmakers Call for Investigation of Fintech Company Yodlee's Data Selling |url=https://www.wsj.com/articles/lawmakers-call-for-investigation-of-fintech-firm-yodlees-data-selling-11579269600 |access-date=2024-07-22 |website=WSJ |date=2020-01-17}}</ref> 'n Minder omstrede benadering behels die benutting van gebruikersdata vir geteikende advertensies en loodgenerering, waar inkomste deur produkaanbevelings en verwysingsfooie verdien word terwyl gratis dienste aan gebruikers verskaf word.<ref>{{Cite web |title=Intuit Investor Dat 2023 |url=https://investors.intuit.com/_assets/_85ab9fac85f2c84ae8711d96ca5b2870/intuit/db/923/9393/pdf/Intuit-Investor-Day-2023_E2E-PRINT-Deck_092723-1.pdf |access-date=2024-07-20 |website=Intuit}}</ref> Sommige inkomstemodelle, soos betaling vir bestellingsvloei (PFOF) wat deur sekere makelaarsfirmas gebruik word, beweeg in 'n regulatoriese grys gebied. Hoewel PFOF kommissievrye transaksies moontlik maak, wat moontlik kleinhandelbeleggers bevoordeel, is dit onder die soeklig weens kommer oor belangebotsings en beste-uitvoeringspraktyke.<ref>{{Cite web |title=SEC Charges Robinhood Financial With Misleading Customers About Revenue Sources and Failing to Satisfy Duty of Best Execution |url=https://www.sec.gov/news/press-release/2020-321 |access-date=2024-07-20 |website=SEC.gov |date=2020-12-17}}</ref> == Infrastruktuur == Moderne finansiële tegnologie berus op 'n gedeelde laag van tegniese infrastruktuur wat toepassings, banke en derdepartyverskaffers in staat stel om data veilig uit te ruil en transaksies te inisieer. Sentraal tot hierdie infrastruktuur is gestandaardiseerde toepassingsprogrammeringskoppelvlakke (API's), wat sagtewarestelsels toelaat om met mekaar te kommunikeer sonder om die onderliggende kode of data direk bloot te stel. Die sekuriteit van hierdie integrasies word bepaal deur protokolle soos OAuth 2.0 en OpenID Connect, en in finansiële dienste spesifiek deur die Financial-grade API- (FAPI) standaard — 'n sekuriteitsprofiel wat deur die OpenID Foundation ontwikkel is en wat definieer hoe API's wat sensitiewe finansiële data hanteer, kliënte moet verifieer, toestemming moet bestuur en die onweerlegbaarheid van transaksies moet verseker.<ref>{{cite web |title=FAPI Working Group |url=https://openid.net/wg/fapi/ |accessdate=2026-04-01 |publisher=OpenID Foundation}}</ref> Oopbankwese verteenwoordig die mees beduidende regulatoriese formalisering van hierdie API-infrastruktuur tot op hede. Onder oopbankwese-raamwerke word banke verplig om kliënterekeningdata en betalingsdienste via gestandaardiseerde API's aan gemagtigde derde partye beskikbaar te stel, onderhewig aan uitdruklike kliëntetoestemming. Die model is eerste op groot skaal verplig deur die [[Europese Unie]] se hersiene Betalingsdiensterigtlyn (PSD2) in 2018 en die VK se Open Banking Standard, wat ná 'n uitspraak van die Competition and Markets Authority in 2016 gevestig is.<ref>{{cite web |date=2025 |title=OBL Impact Report 7 |url=https://www.openbanking.org.uk/insights/obl-impact-report-7-open-banking-delivers-real-world-impact-as-adoption-accelerates-year-on-year/ |accessdate=2026-04-01 |publisher=Open Banking Limited}}</ref> Vergelykbare raamwerke is sedertdien wêreldwyd aangeneem, insluitend die Financial Data Exchange- (FDX) standaard in die Verenigde State en die Consumer Data Right (CDR) in Australië, hoewel hierdie verskil ten opsigte van terminologie, tegniese standaarde en implementeringsmodel.<ref>{{cite web |date=2026-01-28 |title=The Anatomy of a Thriving Open Banking Ecosystem |url=https://ozoneapi.com/blog/the-anatomy-of-a-thriving-open-banking-ecosystem/ |accessdate=2026-04-01 |publisher=Ozone API}}</ref> Teen 2024 is die wêreldwye oopbankwesemark op ongeveer $31,6 miljard gewaardeer en dit sal na verwagting teen 2030 $135 miljard bereik.<ref>{{cite web |title=Open Banking Market Size & Share |url=https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/open-banking-systems-market |accessdate=2026-04-01 |publisher=Grand View Research}}</ref> == Kontroversies == Namate finansiëletegnologiemaatskappye poog om tradisionele [[finansiële dienste]] te ontwrig, is sommige gekritiseer omdat hulle groei bo nakoming, sekuriteit en verbruikersbeskerming gestel het. In 'n noemenswaardige kontroversie het die kriptogeldeenheidbeurs FTX in November 2022 ineengestort te midde van beskuldigings van misleidende praktyke, onbehoorlike hantering van kliëntebates en onvoldoende risikobeheer.<ref>{{cite news|first=MacKenzie|last=Sigalos|url=https://www.cnbc.com/2022/11/15/how-sam-bankman-frieds-ftx-alameda-empire-vanished-overnight.html|title=How Sam Bankman-Fried's crypto empire vanished overnight|date=2022-11-11|work=[[CNBC]]}}</ref> [[Sam Bankman-Fried]], FTX se stigter en uitvoerende hoof, is later skuldig bevind aan bedrog per elektroniese kommunikasie (''wire fraud''), sameswering en [[geldwassery]].<ref>{{cite news|first1=David|last1=Yaffe-Bellany|first2=Matthew|last2=Goldstein|first3=J. Edward|last3=Moreno|url=https://www.nytimes.com/2023/11/02/technology/sam-bankman-fried-fraud-trial-ftx.html|title=Sam Bankman-Fried Is Found Guilty of 7 Counts of Fraud and Conspiracy|date=2022-12-13|work=The New York Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20231202030700/https://www.nytimes.com/2023/11/02/technology/sam-bankman-fried-fraud-trial-ftx.html|archive-date=2023-12-02}}</ref> == Verwysings en aantekeninge == {{Reflist|35em}} == Verdere leesstof == * {{cite book |editor1-last=Teigland |editor1-first=R. |editor2-last=Siri |editor2-first=S. |editor3-last=Larsson |editor3-first=A. |editor4-last=Puertas |editor4-first=A. M. |editor5-last=Bogusz |editor5-first=C. I. |title=The Rise and Development of FinTech (Open Access): Accounts of Disruption from Sweden and Beyond |date=2018 |publisher=Routledge |isbn=978-0-8153-7850-1 |ref=none}} * {{cite journal |first=Johannes |last=Treu |title=The Fintech Sensation – What is it about? |journal=Journal of International Business and Management |volume=5 |issue=1 |year=2022 |pages=1–19 |url=https://rpajournals.com/wp-content/uploads/2022/01/JIBM-2021-11-2094.pdf |access-date=2023-02-23|doi=10.37227/JIBM-2021-11-2094|issn=2616-5163|ref=none}} == Eksterne skakels == {{Commons category-inline}} {{Normdata}} [[Kategorie:Finansiële dienste]] ciiypr3ymwregkxo0i8cpsjkozh4khg 0 468499 2966395 2964356 2026-09-11T09:48:32Z Aliwal2012 39067 2966395 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Motorsportplek | Name = Circuito de Madring | Location = [[Madrid]], [[Spanje]] | Time = [[UTC+01:00]] | Image = [[Lêer:Madring (2026).svg|240px]] | Events = FIA [[Formule Een]]<br/>[[Spaanse Grand Prix]]<br/>Formule 2 en Formule 3 | Layout1 = Circuito de Madring | FIAGrade = 1 | Length_km = 5.416 | Length_mi = 3.365 | Turns = 22 | Record_time = | Record_driver = | Record_team = | Record_year = [[2026 Spaanse Grand Prix|2026]] | Layout2 = | Length_km2 = | Length_mi2 = | Turns2 = | Record_time2 = | Record_driver2 = | Record_team2 = | Record_year2 = | Layout3 = | Length_km3 = | Length_mi3 = | Turns3 = | Record_time3 = | Record_driver3 = | Record_team3 = | Record_year3 = }} Die '''Circuito de Madring''', of eenvoudig '''Madring''', is 'n straatrenbaan wat in die IFEMA-Valdebebas-gebied in die stad [[Madrid]], die hoofstad van [[Spanje]], sowat 10 minute vanaf Barajas-lughawe geleë is. Die baan sal gebruik word vir [[Formule 1]]-wedrenne,<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/madrid-formula-1-calendar-2026-spanish-grand-prix.rKwSPJ74MczwzDhHVxdQz |titel=Madrid to join Formula 1 calendar from 2026 in new long-term deal |website=formula1.com |datum=23 Januarie 2024}}</ref> Formule 2- en Formulea 3-wedrenne. Sodra dit gebou is, sal dit die opvolger in die Madrid-streek wees van die ''Circuito Permanente del Jarama'', waar die laaste [[Spaanse Grand Prix]] in [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] gehou is. Die baan, ontwerp deur die spesialis-baanontwerpfirma Studio Dromo – verantwoordelik vir die ontwerp van die [[Yas Marina-renbaan]], die opknapping van [[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] en [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] – sal 'n totale lengte van 5,416 meter hê. Dit sal uit 22 draaie bestaan met baie vinnige sektore soos die gedeelte deur Valdebebas.<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/hoe-heten-bochten-hoeveel-bochten-alles-over-f1-circuit-madring/10716796/ |titel=Hoe heten de bochten, hoeveel bochten en meer: Alles over het F1-circuit Madring |website=nl.motorsport.com |datum=2025-04-26}}</ref> == Geskiedenis == Die idee van 'n straatrenbaan vir Madrid dateer uit 2014, toe die voorstel aan [[Bernie Ecclestone]] voorgelê is. Sedertdien, en gegewe die moeilikheid om twee Formule 1-wedrenne in Spanje in dieselfde seisoen te hou, het die projek geleidelik vorm aangeneem, en die Madridse Stadsraad het laat in 2022 voorlopige kontakte met Formule 1-organiseerders gemaak. Die voorstel is in die vroeë 2023 aan Stefano Domenicali, die uitvoerende hoof van Formula 1, voorgelê. Die FIA het in Junie 2023 sy aanvanklike goedkeuring aan die Madridrenbaan gegee. Selfs tydens die vroeë ontwerpstadia was die renbaan nie sonder plaaslike kontroversie nie weens die geraasvlakke wat in die woonbuurte langs die renbaan bereik kan word, en die ontwrigting wat sulke gebeure gewoonlik meebring, veral gegewe sy semi-stedelike aard. Die [[Porsche Supercup]]-reeks, wat gewoonlik op Formule 1-wedrendae gehou word, sal nie by die Spaanse Grand Prix ingesluit word nie omdat 'n geraasvlak van minder as 90 dB nie gewaarborg kan word nie. == Eksterne skakels == * {{en}} [https://www.madring.com/en Madring-webwerf] * {{es}}{{en}} [https://www.ifema.es/en/f1/circuit Ifema-webwerf] * {{en}} [https://www.racingcircuits.info/europe/spain/circuito-ifema-madrid.html Racingcircuits.org] {{Formule Een-renbane}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Spanje]] [[Kategorie:Motorsport in Spanje]] [[Kategorie:Renbane]] gqd2mi6chhrixs5bjzmumygwouss0r1 2966402 2966395 2026-09-11T09:58:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2966402 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Motorsportplek | Name = Circuito de Madring | Location = [[Madrid]], [[Spanje]] | Time = [[UTC+01:00]] | Image = [[Lêer:Madring (2026).svg|240px]] | Events = FIA [[Formule Een]]<br/>[[Spaanse Grand Prix]]<br/>Formule 2 en Formule 3 | Layout1 = Circuito de Madring | FIAGrade = 1 | Length_km = 5.416 | Length_mi = 3.365 | Turns = 22 | Record_time = | Record_driver = | Record_team = | Record_year = [[2026 Spaanse Grand Prix|2026]] | Layout2 = | Length_km2 = | Length_mi2 = | Turns2 = | Record_time2 = | Record_driver2 = | Record_team2 = | Record_year2 = | Layout3 = | Length_km3 = | Length_mi3 = | Turns3 = | Record_time3 = | Record_driver3 = | Record_team3 = | Record_year3 = }} Die '''Circuito de Madring''', of eenvoudig '''Madring''', is 'n straatrenbaan wat in die IFEMA-Valdebebas-gebied in die stad [[Madrid]], die hoofstad van [[Spanje]], sowat 10 minute vanaf Barajas-lughawe geleë is. Die baan sal gebruik word vir [[Formule 1]]-wedrenne,<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/madrid-formula-1-calendar-2026-spanish-grand-prix.rKwSPJ74MczwzDhHVxdQz |titel=Madrid to join Formula 1 calendar from 2026 in new long-term deal |website=formula1.com |datum=23 Januarie 2024}}</ref> Formule 2- en Formulea 3-wedrenne. Sodra dit gebou is, sal dit die opvolger in die Madrid-streek wees van die ''Circuito Permanente del Jarama'', waar die laaste [[Spaanse Grand Prix]] in [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] gehou is. Die baan, ontwerp deur die spesialis-baanontwerpfirma Studio Dromo – verantwoordelik vir die ontwerp van die [[Yas Marina-renbaan]], die opknapping van [[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] en [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] – sal 'n totale lengte van 5,416 meter hê. Dit sal uit 22 draaie bestaan met baie vinnige sektore soos die gedeelte deur Valdebebas.<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/hoe-heten-bochten-hoeveel-bochten-alles-over-f1-circuit-madring/10716796/ |titel=Hoe heten de bochten, hoeveel bochten en meer: Alles over het F1-circuit Madring |website=nl.motorsport.com |datum=2025-04-26}}</ref> == Geskiedenis == Die idee van 'n straatrenbaan vir Madrid dateer uit 2014, toe die voorstel aan [[Bernie Ecclestone]] voorgelê is. Sedertdien, en gegewe die moeilikheid om twee Formule 1-wedrenne in Spanje in dieselfde seisoen te hou, het die projek geleidelik vorm aangeneem, en die Madridse Stadsraad het laat in 2022 voorlopige kontakte met Formule 1-organiseerders gemaak. Die voorstel is in die vroeë 2023 aan Stefano Domenicali, die uitvoerende hoof van Formula 1, voorgelê. Die FIA het in Junie 2023 sy aanvanklike goedkeuring aan die Madridrenbaan gegee. Selfs tydens die vroeë ontwerpstadia was die renbaan nie sonder plaaslike kontroversie nie weens die geraasvlakke wat in die woonbuurte langs die renbaan bereik kan word, en die ontwrigting wat sulke gebeure gewoonlik meebring, veral gegewe sy semi-stedelike aard. Die [[Porsche Supercup]]-reeks, wat gewoonlik op Formule 1-wedrendae gehou word, sal nie by die Spaanse Grand Prix ingesluit word nie omdat 'n geraasvlak van minder as 90 dB nie gewaarborg kan word nie. == Verwysings == {{verwysings}} == Eksterne skakels == * {{en}} [https://www.madring.com/en Madring-webwerf] * {{es}}{{en}} [https://www.ifema.es/en/f1/circuit Ifema-webwerf] * {{en}} [https://www.racingcircuits.info/europe/spain/circuito-ifema-madrid.html Racingcircuits.org] {{Formule Een-renbane}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Spanje]] [[Kategorie:Motorsport in Spanje]] [[Kategorie:Renbane]] i61jmumx1lffnil45x4m8ru69rj4zsr 0 468565 2966207 2964721 2026-09-10T16:41:55Z Balenda 83524 2966207 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Giuseppe Farina | image = NinoFarina.jpg | caption = | nationality = {{Vlagland|ITA}} | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1906|10|6|df=y}} | birth_place = [[Turijn]], [[Italië]] | Old Team = [[Alfa Romeo]]<br>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 2026 Team = | Car number = | Races = 36 (33 starts) | Championships = 1 [[1950 Formule Een-seisoen|1950]] | Wins = 5 | Podiums = 20 | Points = 115<small>{{breuk|1|3}}</small> (127<small>{{breuk|1|3}}</small>) | Poles = 5 | Fastest laps = 5 | First race = [[1950 Britse Grand Prix]] | First win = [[1950 Britse Grand Prix]] | Last win = [[1953 Duitse Grand Prix]] | Last race = [[1956 Indianapolis 500]] | Last season = 1956 | Last position = }} Dr '''Emilio Giuseppe "Nino" Farina''' ([[Turijn]], [[30 Oktober]] [[1906]] – [[Aiguebelle]], [[30 Junie]] [[1966]]) was 'n [[Italië|Italiaanse]] renjaer. In [[1950 Formule Een-seisoen|1950]] het hy die eerste wêreldkampioen in [[Formule Een]] geword. Farina se vader was die entrepreneur Giovanni Farina, wat sedert 1906 die koetsboumaatskappy Stabilimenti Farina in Turijn bedryf het. Sy oom – sy vader se broer – was Battista "Pinin" Farina, wie se maatskappy [[Pininfarina]] ook in die motorbedryf aktief was. Farina was 'n opgeleide ekonoom en het, saam met sy broer Attilio, [[Stabilimenti Farina]] vanaf 1946 tot sy likwidasie in 1953 bestuur. {{Saadjie}} [[Kategorie:Italiaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] 80wnkblmwojuhc28c89xr987vsygjjx 2966209 2966207 2026-09-10T16:54:58Z Balenda 83524 2966209 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Giuseppe Farina | image = NinoFarina.jpg | caption = | nationality = {{Vlagland|ITA}} | birth_date = {{Geboortedatum|1906|10|6}} | birth_place = [[Turijn]], [[Italië]] | death_date = {{Sterfdatum en ouderdom|1906|10|6|1966|6|13}} | Old Team = [[Alfa Romeo]]<br>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 2026 Team = | Car number = | Races = 36 (33 starts) | Championships = 1 [[1950 Formule Een-seisoen|1950]] | Wins = 5 | Podiums = 20 | Points = 115<small>{{breuk|1|3}}</small> (127<small>{{breuk|1|3}}</small>) | Poles = 5 | Fastest laps = 5 | First race = [[1950 Britse Grand Prix]] | First win = [[1950 Britse Grand Prix]] | Last win = [[1953 Duitse Grand Prix]] | Last race = [[1956 Indianapolis 500]] | Last season = 1956 | Last position = }} Dr '''Emilio Giuseppe "Nino" Farina''' ([[Turijn]], [[30 Oktober]] [[1906]] – [[Aiguebelle]], [[30 Junie]] [[1966]]) was 'n [[Italië|Italiaanse]] renjaer. In [[1950 Formule Een-seisoen|1950]] het hy die eerste wêreldkampioen in [[Formule Een]] geword. Farina se vader was die entrepreneur Giovanni Farina, wat sedert 1906 die koetsboumaatskappy Stabilimenti Farina in Turijn bedryf het. Sy oom – sy vader se broer – was Battista "Pinin" Farina, wie se maatskappy [[Pininfarina]] ook in die motorbedryf aktief was. Farina was 'n opgeleide ekonoom en het, saam met sy broer Attilio, [[Stabilimenti Farina]] vanaf 1946 tot sy likwidasie in 1953 bestuur. {{Saadjie}} [[Kategorie:Italiaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] 7hea7isvcilo7onf2j0trbjbdurve9c 2966214 2966209 2026-09-10T17:15:21Z Balenda 83524 2966214 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Giuseppe Farina | image = NinoFarina.jpg | caption = | nationality = {{Vlagland|ITA}} | birth_date = {{Geboortedatum|1906|10|6}} | birth_place = [[Turijn]], [[Italië]] | death_date = {{Sterfdatum en ouderdom|1906|10|6|1966|6|13}} | Old Team = [[Alfa Romeo]]<br>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 2026 Team = | Car number = | Races = 36 (33 starts) | Championships = 1 [[1950 Formule Een-seisoen|1950]] | Wins = 5 | Podiums = 20 | Points = 115<small>{{breuk|1|3}}</small> (127<small>{{breuk|1|3}}</small>) | Poles = 5 | Fastest laps = 5 | First race = [[1950 Britse Grand Prix]] | First win = [[1950 Britse Grand Prix]] | Last win = [[1953 Duitse Grand Prix]] | Last race = [[1956 Indianapolis 500]] | Last season = 1956 | Last position = }} Dr '''Emilio Giuseppe "Nino" Farina''' ([[Turijn]], [[30 Oktober]] [[1906]] – [[Aiguebelle]], [[30 Junie]] [[1966]]) was 'n [[Italië|Italiaanse]] renjaer. In [[1950 Formule Een-seisoen|1950]] het hy die eerste wêreldkampioen in [[Formule Een]] geword. Farina se vader was die entrepreneur Giovanni Farina, wat sedert 1906 die koetsboumaatskappy Stabilimenti Farina in Turijn bedryf het. Sy oom – sy vader se broer – was Battista "Pinin" Farina, wie se maatskappy [[Pininfarina]] ook in die motorbedryf aktief was. Farina was 'n opgeleide ekonoom en het, saam met sy broer Attilio, [[Stabilimenti Farina]] vanaf 1946 tot sy likwidasie in 1953 bestuur. == Eksterne skakels == * [https://www.statsf1.com/nl/giuseppe-farina.aspx Statistieke op ''Statsf1.com''] {{Saadjie}} [[Kategorie:Italiaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] 2j6ldw1gtavyuc6rv6d7kooq87w66ec 2966219 2966214 2026-09-10T17:22:49Z Balenda 83524 renjaers 2966219 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Giuseppe Farina | image = NinoFarina.jpg | caption = | nationality = {{Vlagland|ITA}} | birth_date = {{Geboortedatum|1906|10|6}} | birth_place = [[Turijn]], [[Italië]] | death_date = {{Sterfdatum en ouderdom|1906|10|6|1966|6|13}} | Old Team = [[Alfa Romeo]]<br>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 2026 Team = | Car number = | Races = 36 (33 starts) | Championships = 1 [[1950 Formule Een-seisoen|1950]] | Wins = 5 | Podiums = 20 | Points = 115<small>{{breuk|1|3}}</small> (127<small>{{breuk|1|3}}</small>) | Poles = 5 | Fastest laps = 5 | First race = [[1950 Britse Grand Prix]] | First win = [[1950 Britse Grand Prix]] | Last win = [[1953 Duitse Grand Prix]] | Last race = [[1956 Indianapolis 500]] | Last season = 1956 | Last position = }} Dr '''Emilio Giuseppe "Nino" Farina''' ([[Turijn]], [[30 Oktober]] [[1906]] – [[Aiguebelle]], [[30 Junie]] [[1966]]) was 'n [[Italië|Italiaanse]] renjaer. In [[1950 Formule Een-seisoen|1950]] het hy die eerste wêreldkampioen in [[Formule Een]] geword. Farina se vader was die entrepreneur Giovanni Farina, wat sedert 1906 die koetsboumaatskappy Stabilimenti Farina in Turijn bedryf het. Sy oom – sy vader se broer – was Battista "Pinin" Farina, wie se maatskappy [[Pininfarina]] ook in die motorbedryf aktief was. Farina was 'n opgeleide ekonoom en het, saam met sy broer Attilio, [[Stabilimenti Farina]] vanaf 1946 tot sy likwidasie in 1953 bestuur. == Eksterne skakels == * [https://www.statsf1.com/nl/giuseppe-farina.aspx Statistieke op ''Statsf1.com''] {{Saadjie}} [[Kategorie:Italiaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] e3juw57zl823gv24o84p9qbm99okghy 2966321 2966219 2026-09-11T08:27:32Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966321 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Giuseppe Farina | image = NinoFarina.jpg | caption = | nationality = {{Vlagland|ITA}} | birth_date = {{Geboortedatum|1906|10|6}} | birth_place = [[Turijn]], [[Italië]] | death_date = {{Sterfdatum en ouderdom|1906|10|6|1966|6|13}} | Old Team = [[Alfa Romeo]]<br>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 2026 Team = | Car number = | Races = 36 (33 starts) | Championships = 1 [[1950 Formule Een-seisoen|1950]] | Wins = 5 | Podiums = 20 | Points = 115<small>{{breuk|1|3}}</small> (127<small>{{breuk|1|3}}</small>) | Poles = 5 | Fastest laps = 5 | First race = [[1950 Britse Grand Prix]] | First win = [[1950 Britse Grand Prix]] | Last win = [[1953 Duitse Grand Prix]] | Last race = [[1956 Indianapolis 500]] | Last season = 1956 | Last position = }} Dr '''Emilio Giuseppe "Nino" Farina''' ([[Turijn]], [[30 Oktober]] [[1906]] – [[Aiguebelle]], [[30 Junie]] [[1966]]) was 'n [[Italië|Italiaanse]] renjaer. In [[1950 Formule Een-seisoen|1950]] het hy die eerste wêreldkampioen in [[Formule Een]] geword. Farina se vader was die entrepreneur Giovanni Farina, wat sedert 1906 die koetsboumaatskappy Stabilimenti Farina in Turijn bedryf het. Sy oom – sy vader se broer – was Battista "Pinin" Farina, wie se maatskappy [[Pininfarina]] ook in die motorbedryf aktief was. Farina was 'n opgeleide ekonoom en het, saam met sy broer Attilio, [[Stabilimenti Farina]] vanaf 1946 tot sy likwidasie in 1953 bestuur. == Eksterne skakels == * [https://www.statsf1.com/nl/giuseppe-farina.aspx Statistieke op ''Statsf1.com''] {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Farina, Giuseppe}} [[Kategorie:Italiaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] tuydkh5xnexj31z8087oc0ge0gmwkg2 0 468781 2966284 2965751 2026-09-11T04:51:05Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966284 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Kunstenaar | agtergrondkleur = #76A8FF | naam = George Pemba | beeld = | opskrif = | geboortenaam = George Milwa Mnyaluza Pemba | geboortedatum = {{Geboortedatum|df=yes|1912|4|2}} | geboorteplek = Hill’s Kraal, Korsten, [[Port Elizabeth]], [[Unie van Suid-Afrika]] | sterfdatum = {{Sterftedatum en ouderdom|df=yes|1912|4|2|2001|7|12}} | plekvandood = [[Motherwell]], [[Oos-Kaap]] | nasionaliteit = | veld = Skilder, illustreerder, onderwyser en dramaturg | opleiding = | beweging = swart stadskuns en sosiale realisme | werke = | beskermhere = | beïnvloed_deur = | beïnvloed = | toekennings = }} '''George Milwa Mnyaluza Pemba''' ([[2 April]] [[1912]] – [[12 Julie]] [[2001]]) was ’n [[Suid-Afrikaanse]] skilder, illustreerder, onderwyser en dramaturg. Hy het postuum die [[Orde van Ikhamanga]] ontvang. ==Biografie== Pemba is in 1912 in Hill's Kraal, Korsten, [[Port Elizabeth]] gebore. Hy was die vyfde kind van Rebecca en Titus Pemba. Hy het die Van der Kemp Sending Laerskool bygewoon tot 1924 toe hy die Grey-beurs gewen het om Paterson Sekondêre Skool by te woon. As kind is hy deur sy pa aangemoedig om te teken en te skilder, en het dus begin om muurskilderye in die gesinshuis te skilder en portrette te maak van foto's van sy pa se werkgewers. Sy pa is in 1926 in 'n motorfietsongeluk dood. Hy het 'n Grey-beurs gewen, wat hom in staat gestel het om post-primêre onderwys te ontvang, en in 1931 het hy 'n Onderwysersdiploma aan die Lovedale Opleidingskollege in die Oos-Kaap verwerf. By Lovedale het Pemba illustrasies gemaak vir boeke wat deur die Lovedale Press gepubliseer is en is hy gementor deur eerwaarde R. H. W. Shepherd, die laaste geordende skoolhoof van Lovedale. Hy het daar tot 1936 gewerk totdat hy 'n onderwyspos by die Wesleyan Sendingskool in [[King William's Town]] aanvaar het. Hy het die onderwys ná sewe jaar verlaat om 'n beter betaalde werk as bode van die Naturellekommissaris se Hof te aanvaar, en daarna as 'n huurinvorderaar vir die Dorpsadministrasie.<ref name= "South African Heritage Project">[http://sthp.saha.org.za/memorial/articles/pembas_luminous_palette.htm Pemba's Luminous Palette. South African Heritage Project. Accessed 10 Julie.]</ref> Die volgende jaar het hy vyf maande lank onder professor Austin Winter Moore aan die [[Rhodes-universiteit]] gestudeer, moontlik gemaak deur 'n beurs van die Bantu Welfare Trust. Pemba is in 1941 'n tweede beurs toegeken. Hierdie keer het hy twee weke by [[Maurice van Essche]] se ateljee in [[Kaapstad]] deurgebring om kunsklasse by te woon. Dit was by Maurice van Essche se ateljee waar hy [[Gerard Sekoto]] en John Mohl ontmoet het. Sekoto het hom aangemoedig om as 'n voltydse kunstenaar te werk en sy medium van waterverf na olieverf te verander. Hy het na Johannesburg, Durban, KwaZulu-Natal, Umtata en Basoetoland gereis om portrette van die inheemse volke wat hy in die verskillende streke ontmoet het, te skilder. Van 1952 tot 1978 het hy sy inkomste aangevul deur kruideniersware te verkoop in 'n spaza-winkel genaamd Gabby's Store. Daarna het Pemba kuns aan kinders onderrig by die S.A. Instituut vir Rasseverhoudinge en in 1979 is 'n Ere-Meestersgraad van die Kunste van die [[Universiteit van Fort Hare]] aan hom toegeken. George Pemba het met skilderkuns geëksperimenteer en 'n bekende [[Waterverfskilderkuns|waterverf]]- en olieverfskilder geword. 'n Hoogs suksesvolle uitstalling van skilderye vanaf die 1940's is in 1991 by die Everard Read-galery gehou. In 1992 het 'n tweede uitstalling sy 80ste verjaardag herdenk, wat ook saam met die kunstenaar by die King George VI-kunsgalery in Port Elizabeth gevier is. ==Loopbaan== Pemba se eerste werk is die eerste keer in 1928, toe hy sestien was, by die Veermarksaal in Port Elizabeth uitgestal. In 1934 is Pemba behandel vir 'n gebarste blindederm en hy het sy hospitaalverblyf deurgebring met die tekening van verpleegsters en dokters.<ref name= "South African Heritage Project"/> Sy hospitaaltekeninge het die aandag van die landskapskilder Ethel Smythe getrek, wat in Pemba belanggestel het en hom onderrig aangebied het. Smythe het 'n groot versameling boeke besit wat hom bekendgestel het aan die werk van Rembrandt Harmenszoon van Rijn, Diego Velázquez en impressionisme.<ref name= "Bonahms Auction House">[https://www.bonhams.com/auctions/21431/lot/100/ George Milwa Mnyaluza Pemba: South African 1912-2001. Bonhams Auction House. Accessed 12 Julie.]</ref> In 1937 het Pemba die eerste prys in die Mei Esther Bedford-kompetisie ontvang, waar die musikant en kunstenaar [[Gerard Sekoto]] die tweede prys ontvang het. Sy eerste opdrag het in 1950 gekom, in die vorm van 'n portret van die opvoeder en aktivis, professor Davidson Don Tengo Jabavu, vir die Universiteit van Fort Hare.<ref name= "George Milwa Mnyaluza Pemba">[http://www.lifewithart.com/artists/george-milwa-mnyaluza-pemba.html George Milwa Mnyaluza Pemba. Life With Art. Accesses 12 Julie.]{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Pemba het 'n satiriese spotprent vervaardig vir die eerste uitgawe van die [[African National Congress]] se koerant ''Isizwe'' wat in Junie 1959 vrygestel is.<ref name= "The Pen is Mightier than the Sword">[http://sthp.saha.org.za/memorial/articles/the_pen_is_mightier_than_apartheid.htm The Pen is Mightier Than the Sword. South African Heritage Project. Accessed 10 July.]</ref> Pemba was ook 'n skrywer wat ten minste twee toneelstukke geskryf en opgevoer het - ''Die Storie van Nongqawuse'' en ''Die Xhosa Profeet Ntsikana''.<ref name= "South African Heritage Project"/> Hy het later skilderye vervaardig om die toneelstukke te illustreer. Suid-Afrikaanse erfenisprojek. ==Erkenning en toekennings== Pemba se skilderye is bekend vir hul komposisie en hul vet kleurgebruik. Hy word erken as 'n pionier van sosiale realisme in Suid-Afrika.<ref name="George Milwa Mnyaluza Pemba"/> In 1995 het Barry Feinberg 'n dokumentêr oor George vervaardig met die titel ''George Pemba: A Painter of the People'' in samewerking met die Mayibuye-sentrum vir geskiedenis en kultuur.<ref name= "Milwa Mnyaluza Pemba">[http://www.gov.za/about-government/milwa-mnyaluza- Pemba Milwa Mnyaluza Pemba. South African Government. Accessed 11 Julie.]{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * In 1996 het die Iziko Suid-Afrikaanse Nasionale Galery 'n retrospektief van sy werk gehou, getiteld The George Milwa Mnyaluza Pemba Retrospective Exhibition. * In 2004 het die Suid-Afrikaanse regering Pemba postuum toegeken met die Orde van Ikhamanga in Goud vir sy bydrae tot kuns en letterkunde. * In 2012, op die 100ste herdenking van die kunstenaar se geboorte, het die Suid-Afrikaanse Poskantoor 'n stel van 10 herdenkingsseëls vrygestel met van Pemba se bekendste kunswerke. 300 000 miniatuurseëlvelle is gedruk en versprei.<ref name= "My PE News">{{Cite web |url=http://mype.co.za/new/honoring-south-africas-grand-master-of-art/12552/2012/04 |title=Honouring South Africa's Grand Master of Art. My PE News. Accessed 10 Julie. |access-date=13 Julie 2017 |archive-date=6 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160806065818/http://mype.co.za/new/honoring-south-africas-grand-master-of-art/12552/2012/04 |url-status=dead }}</ref> * In 2017 is 'n uitstalling van Pemba se werk by die Nelson Mandela Metropolitaanse Kunsmuseum aangebied. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Pemba, George}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skilders]] [[Kategorie:Geboortes in 1912]] [[Kategorie:Sterftes in 2001]] 6g22aki7uh0aeeadjytt37wqz9mn518 0 468819 2966230 2966009 2026-09-10T18:14:21Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966230 wikitext text/x-wiki {{Gekursiveerde titel}} In die [[politiek]] is 'n '''''cordon sanitaire''''' ([[Frans]], letterlik "sanitêre kordon") of '''brandmuur''' die weiering van een of meer [[politieke party|politieke partye]] om met sekere ander politieke partye saam te werk. Dit gebeur dikwels omdat die betrokke party se strategie of [[ideologie]] as onaanvaarbaar of [[ekstremisme|ekstremisties]] beskou word. Die term is toegepas op die weiering om saam te werk met partye wat as [[populisme|populisties]],<ref name="jacobs" /> links-ekstremisties<ref name="jacobs" /> of regs-ekstremisties gesien word. 'n ''Cordon sanitaire'' kan as 'n [[sosiale norm]] of as sosiale uitsluiting beskou word<ref name="axelsen" /> en kan tot selfsensuur lei.<ref name="harteveld" /><ref name="bolin" /> In die politieke wetenskap verwys die term sedert die 1990's na die ooreenkoms tussen gevestigde partye om geen samewerking met regs-ekstremistiese of regspopulistiese partye aan te gaan nie.<ref name="holzhauser" /><ref name="Kleynhans, 2026">{{cite web |url=https://maroelamedia.co.za/debat/meningsvormers/die-perfekte-storm-wat-europa-gaan-laat-knak/ |title=Die perfekte storm wat Europa gaan laat knak |naam=Jaco |van=Kleynhans |website=[[Maroela Media]] |datum=2026-08-25}}</ref> In [[Duitsland]] word dieselfde beginsel deurgaans die ''Brandmauer'' ("brandmuur") genoem.<ref name="lacroix" /><ref name="duitslandinstituut" /> 'n ''Cordon sanitaire'' is oor die algemeen daarop gemik om [[Demokrasie|demokratiese]] norme en die liberale demokrasie te handhaaf, stabiele [[Regering|regerings]] te bevorder en te verhoed dat ekstremistiese, [[Haat|haatdraende]] of [[outoritarisme|outoritêre]] [[ideologie]] genormaliseer word. Terselfdertyd is die strategie wetenskaplik en maatskaplik omstrede, omdat die permanente uitsluiting van sekere partye politieke besluite kan blokkeer en dele van die kieserskorps in die parlement onverteenwoordig kan laat. == Ontstaan en verspreiding in Europa == Die praktyk het in 1989 in [[België]] ontstaan, waar die parlementêre partye ooreengekom het om die regs-ekstremistiese [[Vlaams Blok]] van enige regeringsvorming uit te sluit. Die doel was om antidemokratiese kragte polities te isoleer en die demokratiese orde te beskerm. Die Belgiese model het in baie Europese lande navolging gevind: in state soos Frankryk, Nederland, Duitsland en Oostenryk het partye ooreengekom om regse partye nie by regeringsverantwoordelikheid te betrek nie. Hierdie uitsluiting was meestal informeel en het op 'n party-oorskrydende konsensus berus.<ref name="holzhauser" /> Sedert die 1990's het daardie konsensus toenemend verbrokkel. In lande soos Italië (1994), Oostenryk (1999), Denemarke (2001) en Finland (2023) het regspopulistiese partye ná koalisies met konserwatiewe kragte aan die regering deelgeneem. In [[Swede]] het 'n konserwatief-liberale minderheidsregering in 2022 ontstaan wat deur die regspopulistiese Swede-Demokrate (''Sverigedemokraterna'') gedoog word. In baie gevalle is hierdie bondgenootskappe voorafgegaan deur 'n politieke en retoriese toenadering van konserwatiewe partye tot die standpunte van Regs. Die afbou van die ''cordon sanitaire'' het teen die agtergrond van veranderde meerderheidsverhoudinge en die groeiende sukses van regspopulistiese bewegings plaasgevind.<ref name="holzhauser" /> == Doel en kritiek == Die politieke wetenskaplike [[Heike Klüver]] het saam met 'n kollega gegewens oor 647 regerings in 37 [[demokrasie|demokrasieë]] tussen 1980 en 2023 ontleed. Hulle het bevind dat regs-ekstremistiese partye nie deur regstreekse regeringsdeelname of deur die ondersteuning van minderheidsregerings swakker word nie; hulle trek gemiddeld selfs voordeel daaruit. Klüver het daaruit afgelei dat enige vorm van inskakeling van regs-ekstremistiese partye polities riskant en strategies kontraproduktief is.<ref name="handelsblatt" /> Die politieke wetenskaplike [[Peter R. Neumann]] en die joernalis Richard C. Schneider beskou die handhawing van brandmure as een van vyf sentrale middele om die liberale demokrasie teen regspopuliste te verdedig. Regspopulistiese partye behaal volgens hulle in die reël geen meerderhede nie en is dus op samewerking met konserwatiewe partye aangewese. Konserwatiewe kommentators stel die geweierde samewerking dikwels voor as 'n set van die politieke linkervleuel om meerderhede vir konserwatiewe beleid te verhinder, maar volgens Neumann en Schneider is brandmure "in die eie belang van sowel middel-regse partye as die demokrasie as geheel". Hulle ken geen geval waar 'n konserwatiewe party op die duur by samewerking met regspopuliste gebaat het nie; baie konserwatiewe partye het eerder hul dominante posisie in die partystelsel verloor of is heeltemal vernietig.<ref name="neumann" /> Die taktiek word egter ook gekritiseer as ondemokraties en ondoeltreffend, en omdat dit politieke polarisasie kan vererger. 'n ''Cordon sanitaire'' kan besluitneming lamlê en 'n populistiese party se beeld as buitestander of as teenstander van die establishment versterk.<ref name="shuttleworth" /><ref name="downs2002" /> == Voorbeelde per land == === Australië === Die regspopulistiese party [[One Nation]] het in die laat 1990's op die voorgrond getree nadat die stigter, Pauline Hanson, weens haar meer ekstreme sienings oor ras van die konserwatiewe Liberale Party se kandidatelys verwyder is. Ná die Liberale Party se swak vertoning in die Queenslandse verkiesing van 1998 het die Howard-regering 'n beleid ingestel om One Nation laaste op die aanbevole voorkeurlys te plaas, wat die Arbeidersparty reeds gedoen het.<ref name="economou" /> So het 'n tydperk begin waarin die twee groot partye One Nation uit die federale politiek uitgesluit het. Met die opkoms van populistiese sentiment in die 2020's het die Liberale Party hierdie brandmuur laat vaar, wat aan kiesers gesein het dat dit aanvaarbaar is om hul stem oor te dra.<ref name="sunman" /> In 2026 was die twee regsgeneigde partye in regstreekse mededinging om die status van amptelike opposisie. === België === ==== Ontstaan ==== In 1989 is 'n ''cordon sanitaire'' teen die [[Vlaams Blok]] in die lewe geroep deur die ander [[Vlaandere|Vlaamse]] partye van daardie tyd: die CVP, SP, PVV, Volksunie en Agalev. Die uiterste regse Vlaams Blok het toe 17,17% van die stemme in die gemeenteraadsverkiesing in [[Antwerpen]] gehaal. Die term ''cordon sanitaire'' is deur die ondersoekende joernalis Hugo Gijsels in die Belgiese politiek ingevoer. Die eerste protokol is op 10 Mei 1989 op voorstel van die Agalev-partysekretaris Jos Geysels gesluit, maar dit het net 'n paar weke gehou: op 26 Junie het die Volksunie-voorsitter Jaak Gabriëls dit opgesê, waarna die PVV en die CVP hulle ook nie meer daaraan gebonde geag het nie. In die aanloop tot die parlementsverkiesing van 1991 het 'n verdere poging om die protokol te laat herleef, misluk.<ref name="charta91" /> Ná die Vlaams Blok se nasionale deurbraak in die verkiesing van 24 November 1991 is 'n nuwe inisiatief geneem. Op 19 November 1992 het al die Vlaamse partye, behalwe die Vlaams Blok, in die Vlaamse Parlement 'n resolusie goedgekeur waarin die party se sogenaamde 70-puntplan oor immigrasie skerp veroordeel is omdat dit in stryd is met die [[Europese Konvensie vir Menseregte]]. Die resolusie het bevind dat sommige van die voorstelle daarop gemik is om immigrante volgens die patroon van [[apartheid]] as 'n groep af te sonder en stapsgewys uit die maatskaplike lewe te verban, "op dieselfde wyse as waarop Joodse medeburgers van 1933 af in [[Nazi-Duitsland]] behandel is".<ref name="vlaamsparlement" /><ref name="vrtnws" /> In die resolusie is die beginsels van die ''cordon sanitaire'' vasgelê: geen Vlaamse party sou in enige geval bestuursooreenkomste sluit of politieke afsprake met die Vlaams Blok maak nie. Dit het sowel op plaaslike as op nasionale vlak en by verkiesings gegeld. 'n Derde ooreenkoms, die Handves vir die Demokrasie, is voor die gemeenteraadsverkiesings van 2000 aanvaar.<ref name="charta91" /> ==== Politieke en media-komponent ==== Die reëling het uit twee groot komponente bestaan. Die "politieke" komponent berus op geen wetgewing nie, maar uitsluitlik op ooreenkomste tussen partye: demokratiese partye vermy enige gesprek of koalisie met 'n ekstremistiese party en hou dit in die opposisie. Die "media"-komponent verwag van die media om nie in positiewe terme oor ekstremistiese partye te praat nie, nie aan hul partyleiers 'n platform te gee nie en die klem op moontlike hofbeslissings teen hulle te plaas.<ref name="charta91" /> In [[Vlaandere]] bly die praktyk beperk tot 'n ooreenkoms tussen partye om nie 'n koalisie met die Vlaams Blok te vorm nie, terwyl dit in Franstalige België tot sekere media, in besonder die openbare omroep RTBF, uitgebrei is. Voorstanders van die reëling voer aan dat dit verhoed dat sulke partye publisiteit kry, en dat dit aan die kieserskorps 'n boodskap stuur oor die nutteloosheid van 'n stem vir 'n uiterste regse party wat nooit tot regeringsverantwoordelikheid sou kon kom nie.<ref name="delwit" /> In Franstalige België word uiterste regse politici van regstreekse mediaverskynings soos onderhoude en debatte uitgesluit.<ref name="dw" /><ref name="euractiv" /> Die verbod het ook meer hoofstroom-regse partye soos die N-VA geraak.<ref name="standaard" /> In Vlaandere bestaan daar geen mediaverbod nie, hoewel die politieke ''cordon sanitaire'' teen die uiterste regse [[Vlaams Belang]] steeds geld.<ref name="dw" /> Die Vlaamse Gemeenskap het gekies om die stelsel nie op mediagebied toe te pas nie. Die politieke situasie was ook heeltemal anders, aangesien die Vlaams Blok/Belang sedert 1991 'n parlementêre fraksie gehad het, wat dit ingevolge die Kultuurpakt outomaties verteenwoordiging op die direksies van openbare instellings soos die Vlaamse openbare omroep VRT en die Universiteit Gent verseker het. Aan die Franstalige kant het die Front national en die Front nouveau de Belgique altyd elektoraal baie swak gebly en nooit oor 'n parlementêre fraksie beskik nie. In Mei 2020 het ''Wilfried Magazine'' vir die eerste keer aan Tom van Grieken, leier van die Vlaams Belang, die woord gegee, wat deur sommige as 'n deurbreking van die cordon beskou is.<ref name="stroobants2020" /> Die kansellasie van 'n verkiesingsdebat op die Franstalige openbare televisiediens RTBF in 2010 in die naam van die ''cordon sanitaire'' is deur die organisasie Verslaggewers sonder Grense veroordeel.<ref name="rsf" /> ==== Deurbrekings ==== Die omvorming van die Vlaams Blok tot die [[Vlaams Belang]] in 2004 het met 'n nuwe partyprogram gepaardgegaan, wat aangepas is om aan die wet te voldoen. Ná 'n mate van bespreking het die ander partye besluit om nie 'n nuwe skriftelike ''cordon sanitaire''-ooreenkoms teen die Vlaams Belang aan te gaan nie, sodat daar formeel gesproke nie meer 'n cordon teen daardie party bestaan nie. Nietemin bly dit onseker of enige hoofstroom-Belgiese party in die afsienbare toekoms koalisiegesprekke met die Vlaams Belang sou aanknoop.<ref name="brusselstimes" /> Die ''cordon sanitaire'' is deurbreek om die wet op [[universele jurisdiksie]] van 1 Augustus 2003 goed te keur.<ref name="lemonde2003" /> Ná die gewestelike en gemeenskapsverkiesings van 2004 het die CD&V in die loop van die koalisievorming al die parlementêre fraksies gekonsulteer, ook die Vlaams Belang wat tweede in setels was, om aan die kiesers te bewys dat daardie party se program onversoenbaar met dié van die demokratiese partye was. In Maart 2006 het Vlaamse liberale (VLD) en die CD&V in die gemeente Schoten verklaar dat hulle nie sou weier om saam met die Vlaams Belang te regeer nie indien dit nodig sou wees om die burgemeesterskap te behou.<ref name="laporte2006a" /> In Junie 2006 het die federale Kamer met 77 stemme (al die Vlaamse partye) teen 51 (die Franstaliges), met die Kamervoorsitter Herman De Croo wat buite stemming gebly het, 'n Vlaams Belang-resolusie in oorweging geneem waarin gevra is "om die ontmanteling van België voor te berei". Franstaliges het dit as 'n deurbreking van die ''cordon sanitaire'' beskou, terwyl die Vlaamse sosialistiese en liberale fraksieleiers verklaar het dat alle tekste wat deur parlementslede ingedien word ten minste in oorweging geneem moet word, sonder om oor die verdere hantering daarvan te beslis.<ref name="laporte2006b" /> Die Koning werk nie aan die ''cordon sanitaire'' mee nie: uit die oogpunt van die Belgiese Grondwet is die Vlaams Belang 'n party soos enige ander, en om die beginsel van gelykheid tussen partye en tussen kiesers te eerbiedig, kan die Koning die uiterste regs ontvang sonder dat dit beteken dat hy die party 'n oorheersende rol in 'n regeringsvorming sou gee.<ref name="lesoir2019" /> Ná die gemeenteraadsverkiesings van 13 Oktober 2024 het die Vlaams Belang-lys Forza Ninove van Guy D'Haeseleer 'n absolute meerderheid in [[Ninove]] gehaal en met die aanvang van die volgende ampstermyn op 5 Desember 2024 aan die bewind gekom, terwyl 'n plaaslike ondersoek na verkiesingsbedrog met volmagstemme aan die gang was. Die Vlaams Belang het dit as 'n deurbreking van die ''cordon sanitaire'' bestempel, maar nuusmedia en ander nasionale partye het dit weerspreek omdat Forza Ninove sonder samewerking met 'n ander party sou regeer. In [[Ranst]] het twee plaaslike lyste, PIT en Vrij Ranst, op 19 Oktober besluit om 'n koalisie met die Vlaams Belang aan te gaan, waarmee die ''cordon sanitaire'' vir die eerste keer in België as deurbreek beskou is; die burgemeester Lode Hofmans is met die Vlaams Belang se stemme verkies. Verkose lede van PIT en Vrij Ranst wat ook lid van die CD&V en Open VLD was, is onmiddellik uit daardie nasionale partye gesit.<ref name="rtbf2024ranst" /> In [[Izegem]] het die plaaslike lys STIP+ eers aangekondig dat dit ook die cordon sou deurbreek, maar ná dreigemente van afdankings, kontrakkansellasies en fisieke geweld teen lede van die lys het dit op 28 Oktober van die bondgenootskap met die Vlaams Belang afgesien.<ref name="lalibre2024izegem" /> In [[Brecht]] het die plaaslike lys Nu2960, nadat 'n bondgenootskap met die N-VA misluk het, op 26 November 2024 aangekondig dat dit met die Vlaams Belang saamgaan om 'n gemeentelike meerderheid te vorm; die CD&V en Open VLD het aangekondig dat hulle hul lede op daardie lys sou uitsit.<ref name="rtbf2024brecht" /> Teen einde November 2024 was daar in Ranst, Izegem en Brecht meerderhede met die Vlaams Belang.<ref name="brf" /><ref name="vrtde" /> ==== Kritiek ==== Die demokratiese waarde van die ''cordon sanitaire'' bly 'n herhalende twispunt in die Vlaamse politiek, aangesien nie net die party nie maar ook alle mense wat vir die party gestem het, elektoraal buitespel gestel word. Die politieke ontleder Derk Jan Eppink voer aan dat die Vlaams Blok, wat intussen tot die [[Vlaams Belang]] omvorm is, juis onder die "beskerming" van die ''cordon sanitaire'' die grootste party in Vlaandere geword het: 'n party wat op hierdie manier geïsoleer word, kan simpatie wek deur homself as slagoffer voor te stel en kan die regering na willekeur op alle punte kritiseer omdat dit self geen regeringsverantwoordelikheid kry nie. Juriste soos Matthias Storme en filosowe soos Ger Groot en Johan Sanctorum is ook teen die cordon gekant, en Jean-Marie Dedecker het dit as 'n "demokratiese tekort" bestempel. Die filosoof en meningsvormer Etienne Vermeersch het daarenteen die stelling weerlê dat die cordon ondemokraties sou wees. Die ''cordon sanitaire'' om die Vlaams Belang het in Mei 2019 weer in die kollig gekom, in die nadraai van die Belgiese federale verkiesing. Die Vlaams Belang, nou onder leiding van Tom van Grieken, het bykans twintig persent van die Vlaamse stemme behaal, maar is nie in die regering opgeneem nie, waarna die party in Januarie 2020 nuwe verkiesings geëis het. Die cordon is sowel op regs as op links en onder politieke ontleders omstrede. Regs sien daarin 'n vorm van ideologiese en ondemokratiese sensuur wat 'n eenvormige denkwyse afdwing. Onder die kritiek van links kom onder meer die volgende punte na vore: dat die cordon slegs een van die simptome van steun vir die uiterste regs aanpak en die diepere oorsake daarvan verwaarloos, soos maatskaplike krisisse en die verlies van vertroue in die politiek; dat dit kontraproduktief is omdat dit die betrokke partye toelaat om hulself as slagoffers voor te stel en van 'n Streisand-effek voordeel te trek; dat die media-cordon deur die opkoms van sosiale media onwerkbaar geword het, aangesien sosiale media nie daaraan onderworpe is nie; en dat die skynbare afwesigheid van die uiterste regs in die Waalse Parlement 'n misleidende beeld van die politieke klimaat kan gee deurdat die oorheersing van uiterste regse idees in die openbare mening onderskat word.<ref name="dhnet" /> === Duitsland === [[Lêer:Demonstration gegen Rechtsextremismus Hannover Landtag Eingang.jpg|thumb|"Brandmauer gegen Rechts" ("Brandmuur teen regs") op 'n plakkaat by 'n betoging teen regs voor die Nedersaksiese Landdag (2024)]] ==== Historiese ontwikkeling ==== In die [[Republiek Weimar|Weimarrepubliek]] was daar geen stabiele uitsluiting van antidemokratiese partye nie, en regeringsvormings het dikwels republiekkritiese kragte ingesluit. Partye soos die Zentrum en die DDP het koalisies met die DNVP aangegaan, terwyl slegs die [[Sosiaal-Demokratiese Party|SPD]] op ryksvlak nie met antidemokratiese partye gekoalisieer het nie. Die inskakeling van antidemokratiese partye is as 'n middel gebruik om politieke handelingsvermoë te verseker.<ref name="sabrow" /> Vroeër is die SPD self uitgesluit: die party is aan die einde van die 19de eeu deur die sosialistewette verbied en het eers met die begin van die [[Eerste Wêreldoorlog]] by die ''Burgfriedenspolitik'' ingeskakel geraak. Ook in die ou Bondsrepubliek is daar tot 1990 geen brandmuur teen regse partye opgerig wat nie as ongrondwetlik geklassifiseer is nie. Die CDU/CSU het met die Deutsche Partei saamgewerk, wat ná 'n kort tyd in die [[Christelik-Demokratiese Unie|CDU]] opgegaan het. Hierdie openheid teenoor regse strominge het die ontwikkeling van die CDU/CSU tot 'n party van die liberale middel, sowel as die verwerking van die Nazi-verlede, jare lank bemoeilik.<ref name="sabrow" /> Ná die Duitse hereniging was die politieke uitsluiting aanvanklik op links gerig. Die voormalige regerende party van Oos-Duitsland, die [[Sosialistiese Eenheidsparty van Duitsland]] (SED), het homself in 1990 as die PDS en in 2005 as [[Die Linke|Die Linkspartei]] herskep om met die nuwe Wes-Duitse groepering WASG saam te smelt. Die PDS en later Die Linke is lank nie as koalisiegenoot aanvaar nie, maar van 1994 af het samewerking op deelstaatvlak voorgekom, waar sogenaamde rooi-rooi- of rooi-rooi-groen-koalisies met die SPD gevorm is.<ref name="sabrow" /> Op bondsvlak het die ander partye deurgaans geweier om 'n koalisie met die PDS of Die Linke te oorweeg, ook waar dit rekenkundig moontlik was, soos in 2005 en 2013. Die term ''cordon sanitaire'' word in Duitsland self selde vir koalisie-oorwegings gebruik. ==== Die brandmuur teen die AfD ==== [[Lêer:2020-02-05 Thüringer Landtag, Wahl des Ministerpräsidenten 1DX 3057 by Stepro.jpg|thumb|Die verkiesing van Thomas Kemmerich (FDP) as minister-president van Thüringen in Februarie 2020 met stemme van die CDU en die AfD word as 'n teken van die toenemende verbrokkeling van die politieke brandmuur in Duitsland beskou.<ref name="wzb" />]] Sedert die 2010's het die debat toenemend op die uitsluiting van die [[Alternative für Deutschland|AfD]] gefokus.<ref name="lacroix" /> Dit het nie net beteken dat die AfD van regeringsdeelname uitgesluit gebly het nie: die party se mosies is konsekwent verwerp, eie meerderhede is doelbewus sonder sy steun gevorm, en verteenwoordigers het vermy om met AfD-stemme in politieke ampte verkies te word.<ref name="greef" /> Die uitsluiting het ten doel om te verhoed dat die AfD homself as 'n legitieme rolspeler in die partystelsel vestig en om terselfdertyd die stabiliteit van die Duitse demokrasie te verseker. Die benadering sluit aan by die begrip van die "weerbare demokrasie" wat in die Duitse Grondwet vasgelê is en op die insig berus dat ekstremistiese kragte nie noodwendig deur geweldadige staatsomwentelinge nie, maar deur die demokratiese prosesse self aan die mag kan kom. In die Duitse geskiedenis het dit ook geblyk dat bedreigings vir die liberale demokrasie dikwels nie van die staatsleiding nie, maar van die munisipale vlak af gegroei het.<ref name="wzb" /> Die CDU het in 2018 op sy partykongres 'n sogenaamde "onversoenbaarheidsbesluit" geneem waarvolgens "koalisies en soortgelyke vorme van samewerking" met die AfD en met Die Linke verwerp word. Die bondsbestuur van die [[Vrye Demokratiese Party|FDP]] het in die lente van 2020 ook besluit om samewerking met die AfD op alle politieke vlakke kategories te verwerp en om afhanklikheid van die AfD by besluite te vermy. Die bondsbestuur van [[Die Linke]] het in Maart 2024 samewerking met die AfD op alle vlakke uitgesluit. Die SPD en [[Alliansie 90/Die Groenes|die Groenes]] het geen uitdruklike skriftelike besluite op bondsvlak geneem nie, maar oortredings van die brandmuur is deur die partyleierskappe onmiddellik veroordeel. Voor die Europese verkiesing van 2024 het al die ander partye in die [[Bundestag]] 'n gesamentlike verklaring uitgereik waarin hulle enige samewerking met die AfD uitgesluit het.<ref name="wzb" /> In Februarie 2020 is Thomas Kemmerich van die FDP met die stemme van die AfD as minister-president van Thüringen verkies – die eerste keer sedert die Tweede Wêreldoorlog dat 'n minister-president van 'n deelstaat met beslissende stemme van die uiterste regs verkies is. Dit het 'n landwye skandaal en 'n regeringskrisis in Thüringen ontketen, waarna hy ná 'n kort tyd tot bedanking gedwing is;<ref name="greef" /> die federale voorsitter van die CDU, Annegret Kramp-Karrenbauer, het daarna ook bedank.<ref name="wieder" /><ref name="grandcontinent" /><ref name="figaro2023" /> Op 23 Julie 2023 het die federale CDU-voorsitter [[Friedrich Merz]] in 'n onderhoud met die ZDF die deur oopgemaak vir samewerking met AfD-verkosenes op plaaslike vlak, voordat hy die volgende dag daarop teruggekrabbel het.<ref name="figaro2023" /> 'n Studie van die Rosa Luxemburg-stigting, wat naby aan Die Linke staan, het in Maart 2024 121 gevalle van plaaslike samewerking tussen die AfD en die tradisionele partye, waaronder die CDU, in Oos-Duitsland tussen Junie 2019 en Desember 2023 aangeteken.<ref name="spiegel" /><ref name="lexpress" /><ref name="dwbrandmauer" /> In 'n ondersoek by die Wetenskapsentrum Berlyn vir Maatskaplike Navorsing het die politieke wetenskaplike Wolfgang Schroeder die stemgedrag in stadsrade en distriksrade met betrekking tot samewerking met die AfD ontleed. Die studie het bevind dat in ongeveer 80 persent van die besluite geen samewerking met die AfD plaasgevind het nie, wat dui op 'n brandmuur wat steeds bestaan maar duidelik deurlaatbaar is. In die oorblywende gevalle het onafhanklike raadslede en kleiner regse groeperinge die meeste saam met die AfD gestem. Van die gevestigde partye het die CDU en die FDP in elk 38 persent van daardie gevalle saam met die AfD gestem, die SPD en die Groenes in ongeveer 30 persent en Die Linke in ruim 20 persent. Dit het meestal oor tegniese vrae soos vergaderingsdatums gegaan. Verrassend was dat daar in die geheel geen groot verskille tussen Oos- en Wes-Duitsland was nie; die verskille het eerder tussen stad en platteland gelê, veral in die landelike ooste, waar die AfD meer dikwels steun gekry het.<ref name="ntv" /> Op 29 Januarie 2025 het 'n teks van die CDU wat 'n verskerping van die immigrasiewetgewing bepleit het, met die AfD se stemme 'n klein meerderheid in die Bundestag gekry. Dit was die eerste keer sedert die einde van die Tweede Wêreldoorlog dat die ''cordon sanitaire'' op bondsvlak deurbreek is.<ref name="grandcontinent" /><ref name="lemonde2025" /><ref name="sabrow" /> Die eerste sekretaris van die AfD se parlementêre fraksie, Bernd Baumann, het onmiddellik gereageer: "Dit is werklik 'n historiese oomblik. Meneer Merz, u het gehelp om dit tot stand te bring ... Hier en nou begin 'n nuwe era."<ref name="lemonde2025" /><ref name="sandmann" /> Die mede-voorsitter van die SPD, [[Lars Klingbeil]], het aan Merz gevra: "Wie in hierdie land moet u in die toekoms werklik glo wanneer u sê dat u u ferm van die AfD distansieer?"<ref name="lemonde2025" /> Die voormalige bondskanselier [[Angela Merkel]] het verklaar dat sy dit verkeerd ag om 'n meerderheid met die AfD se stemme met oop oë moontlik te maak.<ref name="lesechos" /> Merz self het in die parlement gesê: "Ek soek geen ander meerderhede as dié wat in die demokratiese middel van ons Bundestag te vinde is. As daar so 'n meerderheid [met die AfD] was, betreur ek dit."<ref name="lemonde2025" /> Volgens sommige kommentators het die brandmuur die stemming egter oorleef.<ref name="nouvelobs" /><ref name="lopinion" /> Die gebeure het grootskaalse betogings deur Duitsland ontketen, met tussen 160 000 en 250 000 mense in Berlyn op 2 Februarie en meer as 220 000 betogers in verskeie groot stede die dag daarvoor.<ref name="lemondeberlin" /><ref name="franceinter" /> Op 14 Februarie 2025 het die Amerikaanse visepresident [[J.D. Vance]] in sy toespraak by die Veiligheidskonferensie van München gesê dat "daar geen plek vir brandmure is nie". Dit is 'n week voor die vroeë Duitse bondsverkiesing as buitelandse inmenging en as 'n hupstoot vir die AfD beskou.<ref name="trt" /><ref name="lemondevance" /><ref name="sudouest" /> ==== Standpunte van akademici ==== In die politieke wetenskap word die strategie van die brandmuur toenemend omstrede bespreek.<ref name="wzb" /> Die politieke wetenskaplike Christian Stecker beskou 'n kategoriese weiering van enige samewerking krities, omdat 'n deel van die demokraties verkose parlement daardeur van politieke medebeslissing uitgesluit word. Hy waarsku ook dat partye van die deurvoering van hul eie kiesers se belange sou moet afsien wanneer die betrokke parlementêre meerderhede net met steun van die AfD tot stand kan kom.<ref name="greef" /><ref name="focus" /> Stecker voer verder aan dat 'n streng uitsluiting die ander partye die moontlikheid ontneem om hulself polities duidelik van mekaar te onderskei en so vir kiesers aantreklik te bly, en dat die AfD daardeur van die realpolitieke uitdagings en die slytasie van die parlementêre alledaagse werk afgeskerm word.<ref name="stecker" /> Die geskiedkundige Martin Sabrow beoordeel die brandmuur teenoor regspopulistiese of regs-ekstremistiese kragte krities en gedifferensieer. Die tydgeskiedenis laat volgens hom geen duidelike gevolgtrekkings toe nie, maar dit wys wel dat die benadering om die mag aan die regs-ekstremisme oor te laat, nog nowêrens gewerk het nie: dit lei nie tot maatskaplike insig nie, maar bring die land in gevaar. Terselfdertyd merk hy op dat politieke brandmure net so stabiel is as die maatskaplike fondament wat hulle dra. Wanneer daardie fondament verkrummel, help 'n streng vashou aan uitsluiting weinig – veral wanneer die uitsluiting inhoudelik deur populistiese teenstanders van die demokrasie bepaal word en in die munisipale praktyk in elk geval geïgnoreer word. Volgens hom help slegs 'n politieke doelgerigtheid wat die kloof tussen demokratiese en regspopulistiese beleid in die alledaagse lewe duidelik maak; 'n oortuigende toekomsprogram wat migrasiebeheer met menslikheid versoen, sou geen brandmuur nodig hê nie, omdat dit homself inhoudelik van die regspopulisme onderskei.<ref name="sabrow" /> Die politieke wetenskaplike Nicole Deitelhoff beskou die "brandmuur teen regs" veral as 'n simboliese begrip eerder as 'n geleefde politieke praktyk. Volgens haar het 'n stabiele uitsluiting nooit bestaan nie, en veral op munisipale vlak het dit gou brokkelrig geword. Regspopulistiese en regs-ekstremistiese partye staan, ondanks inhoudelike verskille, ideologies nader aan konserwatiewe kragte as aan progressief-liberale partye. Daardeur ontstaan vir konserwatiewes 'n sterker mededingingsdruk, wat soms daartoe lei dat hulle probeer om kiesers by regse partye weg te neem deur hul temas oor te neem. Volgens studies versterk sodanige strategie egter eerder die ekstremistiese kragte. Maar Deitelhoff beskou ook die voorstelling van 'n doeltreffende brandmuur as bedrieglik: om ekstremistiese rolspelers te ignoreer, kom gou hooghartig voor en kan aggressie versterk. In plaas daarvan is dit volgens haar nodig om hulle standpunte voortdurend te bestry.<ref name="republik" /> Volgens die politieke wetenskaplike Heinrich Oberreuter kan die opkoms van die AfD nie deur uitsluiting nie, maar slegs deur 'n beleid gestuit word wat maatskaplike onsekerheid teenwerk en positiewe lewensvooruitsigte skep. Terselfdertyd het hy beklemtoon dat mure en rooi lyne nodig is waar die grondslae van die demokrasie in twyfel getrek word, sonder om die AfD die moontlikheid te gee om politieke besluite te blokkeer.<ref name="handelsblatt" /> Die psigoanalis en sosiale wetenskaplike Alexander Degel interpreteer die "brandmuur" nie net as 'n politieke metafoor van uitsluiting nie, maar as die uitdrukking van 'n onbewuste, kollektief werksame Oos-Wes-fantasma. In sy diepte-hermeneutiese ontleding verstaan hy die diskoers oor die brandmuur as die herhaling van 'n praktyk wat sedert die Tweede Wêreldoorlog plaasvind, waarin afgesplete dele van skuld, skaamte en angs geprojekteer en maatskaplik hertoneel word. Die brandmuur is volgens hom weliswaar 'n psigiese beskerming- en afweerformasie wat historiese konflikte afweer, maar dit verhinder terselfdertyd ook die verwerking van juis daardie konflikte uit die Duits-Duitse geskiedenis. Degel pleit vir 'n dialogiese onthou wat hierdie verdringde affekte en onbewuste konflikte erken in plaas daarvan om hulle deur nuwe mure te herhaal.<ref name="degel" /> Die geskiedkundige Michael Wolffsohn het die strategie van die brandmuur as misluk beoordeel. Dit het volgens hom nie tot die stuiting van die AfD of van die BSW bygedra nie, maar hulle eerder versterk. Isolasie en uitsluiting lei na sy mening tot 'n martelaarsrol, terwyl politieke inskakeling ekstremistiese partye kan verswak. Die DNVP se poging om die NSDAP van 1933 af deur inskakeling te beheer, het weliswaar misluk gegewe die kragsverhoudinge van daardie tyd, maar Wolffsohn het na verskeie positiewe voorbeelde van politieke integrasie verwys, waaronder die inskakeling van voormalige nasionaal-sosialiste ná 1945, van die buiteparlementêre opposisie in die 1970's en van die SED/PDS/Linke, wie se parlementêre integrasie tot 'n langtermynverlies van betekenis gelei het.<ref name="wolffsohn" /> ==== Standpunte van politici ==== Die voormalige bondsminister van binnelandse sake en visepresident van die Bundestag, Hans-Peter Friedrich (CSU), het die brandmuur teenoor die AfD in 'n onderhoud met die sender Phoenix in Maart 2025 "ondemokraties" genoem en gehoop dat dit in die volgende jare afgebreek sou word.<ref name="fried" /> Die voormalige AfD-voorsitter Jörg Meuthen het in 2023 in 'n onderhoud die hoop uitgespreek dat die CDU/CSU se brandmuur sou hou, aangesien die AfD intussen deur radikales beheer word.<ref name="welt" /> Verskeie voorheen invloedryke CDU/CSU-politici het hulle in 2025 vir 'n veranderde hantering van die AfD uitgespreek. Die vroeëre CDU-sekretaris-generaal Peter Tauber en die vroeëre voorsitter van die CDU se grondwaardekommissie, Andreas Rödder, het in die tydskrif ''Stern'' 'n afskeid van die bestaande brandmuur gevra. Tauber het gesê die huidige stigmatisering help net die AfD, en het 'n "nuwe beleid van rooi lyne" bepleit wat besluite ook moontlik maak wanneer die AfD daarvoor stem. Rödder het 'n volledige isolasie van die AfD as kontraproduktief gekritiseer en gepleit vir 'n "gekondisioneerde gespreksbereidheid duskant die brandmuur", op voorwaarde dat die party homself van regs-ekstremistiese standpunte en persone distansieer. Die vroeëre bondsminister van verdediging Karl-Theodor zu Guttenberg (CSU) het gewaarsku dat 'n "ontnugtering" van die AfD nie deur boikot bereik kan word nie.<ref name="tagesschau" /> Hy het daarna duidelik gemaak dat hy nie 'n verswakking van die brandmuur steun nie en die onversoenbaarheidsbesluit teenoor die AfD wil behou, maar wel 'n inhoudelike gesprek met die party bepleit.<ref name="tagesspiegel" /> SPD-politici het hulle by verskeie geleenthede teen enige vorm van samewerking met die AfD uitgespreek en die brandmuur verdedig. Die SPD se mede-voorsitter Lars Klingbeil het die CDU/CSU in 2025 gevra om "baie duidelik" te maak dat daar geen samewerking met die AfD sou wees nie. Sebastian Roloff en Sebastian Fiedler het beklemtoon dat samewerking met 'n party wat deur die grondwetlike beskermingsdiens as regs-ekstremisties geklassifiseer is, die demokratiese orde in gevaar sou stel en 'n las vir die regeringskoalisie sou wees. Ook die vroeëre CDU-sekretaris-generaal Ruprecht Polenz het die duidelike uitsluiting gesteun en terselfdertyd die CDU/CSU se praktyk gekritiseer om die brandmuur nie konsekwent deur te voer nie.<ref name="handelsblatt" /> In sy toespraak op 9 November 2025 het bondspresident [[Frank-Walter Steinmeier]] op die brandmuur-debat ingegaan. Sonder om die AfD uitdruklik te noem, het hy bevestig dat daar "geen politieke samewerking" met ekstremiste mag wees nie – nie in regerings nie en ook nie in parlemente nie. Onversoenbaarheidsbesluite en brandmure is volgens hom belangrike seine maar geen waarborg nie; hulle word poreus wanneer daar geen duidelike afstand van die regs-ekstremiste se taal, ressentimente en vyandsbeelde gehandhaaf word nie. Steinmeier het terselfdertyd beklemtoon dat die verantwoordelikheid vir hierdie uitsluiting nie net by die middel-regse partye lê nie, en het die politieke kragte van middel-links gewaarsku daarteen om onwelgevallige uitsprake sonder onderskeid as regs-ekstremisties te diskrediteer of om middel-regs sonder onderskeid van nabyheid aan regs-ekstremiste te verdink, aangesien dit ook aan die brandmuur ruk.<ref name="rossmann" /> === Estland === In [[Estland]] is die Grondwetsparty en die Sentrumparty tot 'n leierskapswisseling op nasionale vlak van deelname aan regerende koalisies uitgesluit. Verskillende interpretasies van die Sowjet-besetting tussen 1940 en 1990 en houdings teenoor die huidige Russiese regering word dikwels aangevoer as redes om eerder met ander partye koalisiegesprekke te voer, selfs waar dié partye as radikaal regs beskou word. Die cordon was nie absoluut nie: die Sentrumparty het kortliks aan drie koalisieregerings deelgeneem, in 1995, 2002-2003 en 2005-2007. Dit is in 2007 vernieu weens Edgar Savisaar se houding oor die Bronsnag-onluste, en het in werklikheid geëindig toe Jüri Ratas van die Sentrumparty in 2016 eerste minister geword het. In Estland is 'n cordon tussen 2015 en 2019 ook teen die Konserwatiewe Volksparty ingestel. === Europese Unie === Al die politieke groepe in die [[Europese Parlement]] het 'n ''cordon sanitaire'' teen die uiterste regse groep Identiteit en Demokrasie in die negende Europese Parlement, wat in 2019 verkies is, afgekondig.<ref name="agenceurope" /><ref name="fortuna" /> Sommige van die onafhanklike lede van die Europese Parlement is nie by 'n groep aangesluit nie omdat hulle as te ver regs of te ver links beskou word om vir enige van die groepe aanvaarbaar te wees. Ná die vorming van die groepe [[Patriotte vir Europa]] en Europa van Soewereine Nasies in 2024 is 'n ''cordon sanitaire'' deur die meeste politieke groepe in die tiende Europese Parlement afgekondig. Dit is egter deurbreek toe die [[Europese Volksparty]] hom by die Europese Konserwatiewes en Hervormers, die Patriotte vir Europa en Europa van Soewereine Nasies geskaar het om 'n resolusie te steun wat Edmundo González as die regmatig verkose president van [[Venezuela]] erken.<ref name="brusselssignal" /> In die tiende Europese Parlement, waar die parlement meer na regs leun, word die Europese Volksparty verwyt dat dit hom op die Europese Konserwatiewes en Hervormers en selfs op die uiterste regse Patriotte vir Europa verlaat om meerderhede te vind.<ref name="lalibreep" /> === Frankryk === Die beleid van nie-samewerking met die [[Rassemblement National]] (RN), saam met die meerderheidsgebaseerde stelsel van twee rondtes, lei tot die permanente onderverteenwoordiging van die party in die Nasionale Vergadering. In die verkiesing van 2002 het die party byvoorbeeld geen van die 577 setels gewen nie ondanks 11,3% van die stemme in die eerste rondte, aangesien geen van sy kandidate 'n meerderheid in die eerste rondte behaal het nie en min van hulle vir die tweede rondte gekwalifiseer het, waarvoor 'n kandidaat minstens 12,5% van die ingeskrewe kiesers se steun of anders een van die twee hoogste plekke nodig het. In die presidentsverkiesing van 2002, nadat die kandidaat [[Jean-Marie Le Pen]] Lionel Jospin onverwags in die eerste rondte geklop het, het die tradisioneel ideologies teenoorgestelde Sosialistiese Party sy kiesers aangemoedig om in die tweede rondte vir [[Jacques Chirac]] te stem, omdat enige ander kandidaat bo Le Pen verkies is. In die verkiesings van 2017 en 2022 het sy dogter en partyopvolger [[Marine Le Pen]] die tweede rondte van die presidentsverkiesing bereik, en beide die Sosialistiese Party en die Republikeine het stemme vir haar teenstander [[Emmanuel Macron]] aangemoedig. Die praktyk staan in Frankryk as die "Front républicain" (republikeinse front) bekend en is onder meer by die gewestelike verkiesings van 1998, die presidentsverkiesings van 2002, 2017 en 2022 en die parlementsverkiesing van 2024 toegepas. Die ''cordon sanitaire'' teen die RN het nietemin sedert 2011, toe Marine Le Pen partyleier geword het, verswak. Haar pogings tot "ontgifting" het die party se beeld aansienlik verbeter, soos herhaaldelik deur meningsmetings bevestig, en die verval van die links-regs-skeidslyn sedert Macron se verkiesing in 2017 word as sleutelfaktore in die afname van die Franse ''cordon sanitaire'' beskou. In 2022 het die strategie twee keer simbolies gebreek: eers in die parlementsverkiesing, toe Macron se koalisie geweier het om linkse kandidate wat teen RN-kandidate in die tweede rondte gestaan het openlik te steun, wat gedeeltelik daartoe gehelp het dat die party 'n rekordgetal van 89 uit 577 parlementslede verower het en 55% van die tweede rondtes teen linkse kandidate gewen het; en daarna toe twee RN-lede as visepresidente van die Kamer verkies is. Aangesien die RN die grootste opposisieparty in die Vergadering was, is lede van die party ook in sleutelrolle in die parlement aangewys of verkies, soos Caroline Colombier, wat deur die sentristiese Kamervoorsitter Yaël Braun-Pivet as die enigste opposisielid van die Nasionale Vergadering in die parlementêre inligtingskomitee aangewys is. Sedert die vorming van die linkse NUPES-koalisie in Mei 2022 het die begrip ''cordon sanitaire'' wegbeweeg van 'n party-oorskrydende beleid teen uiterste regse partye en kandidate – die "republikeinse front" – na 'n verkiesingstrategie wat, afwisselend of gesamentlik, op beide politieke "uiterstes" toegepas word: links op Jean-Luc Mélenchon se La France Insoumise en regs op Le Pen se RN of Éric Zemmour se Reconquête. Op dieselfde wyse het daar ná die parlementsverkiesing van 2022 gesprekke ontstaan, veral van Macron se politieke kant, oor 'n "republikeinse boog" bestaande uit Macron se sentristiese koalisie, die Republikeine, die Sosialistiese Party, die Groenes en die Kommuniste, in teenstelling met die "uiterstes".<ref name="nbc" /><ref name="politico" /> Dat so 'n strategie ook op linkse partye toegepas word, herinner aan die ''cordon sanitaire'' wat tussen 1947 en 1958 onder die Vierde Franse Republiek teen die Kommunistiese Party van Frankryk en die Gaullistiese Rassemblement du peuple français toegepas is. === Israel === Die Gesamentlike Lys en die partye waaruit dit bestaan het – Hadash, Balad, Ta'al, Ma'an en voorheen Ra'am – was aan 'n feitlike ''cordon sanitaire'' onderworpe, hoofsaaklik omdat hulle nie die [[Sionisme]] steun nie. Ná die parlementsverkiesing van 2021 het die konserwatiewe Ra'am, wat die gesamentlike lys verlaat en op sy eie deelgeneem het, 'n koalisie met 'n aantal oorwegend sionistiese partye aangegaan om die ses-en-dertigste regering van [[Israel]] te vorm. Tussen 1984 en 1988 was daar 'n ''cordon sanitaire'' teen die Kahanistiese party Kach. Die [[Likoed]]-eerste minister [[Yitzhak Shamir]] het bekend geword daarvoor dat hy die [[Knesset]] verlaat het tydens Meir Kahane se toesprake. Die cordon het in 1988 geëindig nadat die party verbied en ontbind is, en cordons van verskillende omvang is op sy opvolgerpartye toegepas. Hierdie cordons was tot 2019 meestal beperk tot samewerking binne die Nasionale Unie en die opvolgerkoalisies daarvan, tot die destydse eerste minister [[Benjamin Netanyahu]] Otzma Yehudit se deelname aan 'n verkiesingskoalisie bewerkstellig het in die hoop om 'n parlementêre meerderheid van ondersteuners te verseker. === Italië === [[Lêer:Giuramento Governo Berlusconi I.jpg|thumb|Met die vorming van die eerste kabinet van [[Silvio Berlusconi]] in 1994, waaraan die nasionaal-konserwatiewe Alleanza Nazionale ook deelgeneem het, het die cordon sanitaire teenoor die uiterste regs in Italië feitlik geëindig.<ref name="holzhauser" />]] Die Italiaanse Kommunistiese Party (PCI) en die Italiaanse Sosiale Beweging (MSI) is tydens die [[Koue Oorlog]] uit koalisieregerings onder leiding van die [[Christelike Demokrasie (Italië)|Christelike Demokrasie]] uitgesluit. Slegs tydens die Zoli-regering, die tweede Segni-regering en die Tambroni-regering (1957-1958 en 1959-1960) en tydens die Historiese Kompromis (1976-1979) het die Christelike Demokrasie op óf die MSI óf die PCI gesteun. Die einde van die Koue Oorlog, saam met die ''Tangentopoli''-skandaal en die ''Mani pulite''-ondersoek, het tot 'n dramatiese politieke herskikking gelei wat die val van die Eerste Italiaanse Republiek en die ontstaan van die Tweede Italiaanse Republiek beteken het. === Kanada === In [[Kanada]] word die weerstand teen die vorming van koalisieregerings onder middel-linkse partye toegeskryf aan 'n onwilligheid om gesien te word as bondgenote van die Bloc Québécois, wat vir die onafhanklikheid van Quebec pleit. Tydens die Kanadese parlementêre dispuut van 2008-2009 is daar egter 'n ooreenkoms gesluit waarvolgens die Bloc Québécois 'n moontlike koalisieregering van die Liberale Party en die [[New Democratic Party (Kanada)|New Democratic Party]] met begrotings- en vertroueskwessies sou steun. Daardie regering is nooit gevorm nie, aangesien die Konserwatiewe Party se minderheidsregering uiteindelik die vertroue van die Laerhuis behou het. === Letland === In [[Letland]] is die Lettiese Russiese Unie, Vir Stabiliteit! en die Sosiaal-Demokratiese Party "Harmonie" op nasionale vlak van deelname aan regerende koalisies uitgesluit. Die cordon teen Harmonie geld steeds. === Litaue === In [[Litaue]] was die Kommunistiese Party van Litaue (CPSU) 'n party waarmee ander partye nie op nasionale vlak sou saamwerk nie. Dit het van Maart 1990 tot Augustus 1991 gegeld, toe die party verbied is. 'n Soortgelyke cordon het tussen 2002 en 2006 bestaan, toe al die ander partye geweier het om met die Liberaal-Demokratiese Party in die [[Seimas]] en in munisipale rade saam te werk, en 'n verdere een tussen 2012 en 2016 teen die party Weg van Moed. === Nederland === Ná die gemeenteraadsverkiesings van 1990, wat vir die Sentrumdemokrate (CD) in die vier groot stede gunstig verloop het, het die fraksieleier Hans Janmaat homself in die parlement stouter opgestel en is 'n ''cordon sanitaire'' teen hierdie nasionalistiese party deur die derde Lubbers-kabinet en die [[Tweede Kamer van die Stategeneraal|Tweede Kamer]] ingestel. 'n Soortgelyke cordon het vroeër ook om die Sentrumparty (CP) bestaan. Janmaat het homself verdedig deur so dikwels as moontlik te beklemtoon dat die CD buitengesluit word. In 2009 het verskillende partye in [[Nederland]] aangedui dat hulle nie saam met [[Geert Wilders]] se [[Party vir die Vryheid]] (PVV) 'n regering wil vorm nie. Wilders het daarop van 'n "linkse ''cordon sanitaire''" gepraat, terwyl die PvdA, GroenLinks, D66, SP en die ChristenUnie gesê het dat hulle op grond van standpunte geen moontlikheid vir samewerking sien nie. Daar was geen onderlinge afspraak nie, en die PVV is ook nie in die parlement gemy wanneer dit oor besprekings met die party of steun vir sy mosies gegaan het nie. Wilders het gesê dat hy self geen partye vooraf uitsluit nie, maar het in 2016 wel die [[Volksparty vir Vryheid en Demokrasie]] (VVD) uitgesluit solank [[Mark Rutte]] die party se lysleier sou wees.<ref name="wilders2016" /> Tydens die kabinetsformasie van 2010 het die PVV die ander partye daarvan beskuldig dat hulle 'n ''cordon sanitaire'' beplan, maar daar was nooit enige ooreenkoms tussen die ander partye om die PVV te ignoreer nie. Die PVV is inderdaad verskeie kere deur informateurs as 'n moontlike koalisiegenoot geopper, en die uiteindelike minderheidskoalisie onder Mark Rutte tussen die VVD en die [[Christen-Demokratiese Appèl]] (CDA) het parlementêre steun van die PVV geniet. Die koalisie het geval nadat die PVV sy steun in 2012 teruggetrek het. Sedertdien het al die groot partye geweier om met die PVV saam te werk, en sedert die skeuring in die [[Forum vir Demokrasie]] (FvD) in 2020 weier al die groot partye behalwe die PVV ook om met die FvD saam te werk. Met verloop van jare het verskeie partye uit die breë middel en die linkervleuel hulle in meer of minder skerp bewoording teen samewerking met die PVV uitgespreek.<ref name="eenvandaag" /> Toe die PVV in 2017 as die tweede party uit die stembus gekom het, het die VVD en die CDA (onderskeidelik die eerste en derde partye) hulle ''cordon sanitaire'' skriftelik vasgelê,<ref name="kiesraad" /><ref name="rtl2017" /> en onder leiding van Rutte is hierdie lyn by die VVD sedertdien gehandhaaf.<ref name="nos2021" /> Met die val van die vierde Rutte-kabinet in Julie 2023 en die leierskapswisseling by die VVD kort daarna is 'n nuwe koers van strategiese dubbelsinnigheid ingeslaan. Deur enige vorm van samewerking met die PVV nie langer kategories uit te sluit nie, het die nuwe partyleier Dilan Yeşilgöz die deur vir die PVV op 'n skrefie oopgelaat.<ref name="ad2023" /> In navolging van hierdie strategie het die nuwe party NSC onder leiding van Pieter Omtzigt die PVV ook nooit kategories uitgesluit nie.<ref name="mediacourant" /> In November 2023 het die PVV 'n oorweldigende verkiesingsoorwinning behaal, en die katalisator daarvoor word gereeld gedeeltelik toegeskryf aan die breuk met die harde ''cordon sanitaire'' deur partye op middel-regs, in besonder die VVD wat die eerste aanset daartoe gegee het.<ref name="npo2024" /> Die ''cordon sanitaire'' teen die PVV het ná die algemene verkiesing van 2023 geëindig, toe die VVD, die NSC en die Boere-Burgerbeweging (BBB) 'n regering met die PVV as volwaardige koalisiegenoot gevorm het.<ref name="politico2023" /> === Noorweë === Van die 1970's af het al die parlementêre partye in [[Noorweë]] deurgaans geweier om op nasionale vlak formeel by 'n regeringskoalisie met die regse Vooruitgangsparty aan te sluit. Die cordon is in 2013 deurbreek toe die Konserwatiewe Party dit gedoen het. In sommige munisipaliteite werk die Vooruitgangsparty egter met baie partye saam, ook met die middel-linkse Arbeidersparty.<ref name="arbeiderpartiet" /> === Oostenryk === Nadat [[Jörg Haider]] in 1986 leier van die [[Vryheidsparty van Oostenryk]] geword het, het al die ander partye geweier om met die party saam te werk tot in 2000, toe die eerste Schüssel-regering gevorm is. Daardie koalisieregering het van 2000 tot 2005 gehou, en 'n tweede koalisieregering van 2017 tot 2019. === Portugal === Sedert die party Chega in 2019 parlementêre verteenwoordiging gekry het, was daar verskeie pogings om 'n ''cordon sanitaire'' in te stel, met die meeste partye wat weier om met hulle geassosieer te word.<ref name="grandcontinent2021" /> Tydens die veldtog vir die Portugese parlementsverkiesing van 2024 het die middel-regse kandidaat Luís Montenegro die uitdrukking "Não é não" ("Nee is nee") gepopulariseer om die onwilligheid om met Chega te onderhandel te herhaal.<ref name="publico" /> === Slowenië === In [[Slowenië]] het liberale, middel-linkse en linkse partye onder leiding van Marjan Šarec ná die parlementsverkiesing van 2018 'n feitlike ''cordon sanitaire'' afgekondig en die Sloweense Demokratiese Party (SDS) van koalisie-onderhandelinge uitgesluit weens sy xenofobiese en verdelende retoriek en beleid, wat hoofsaaklik op verset teen onwettige migrasie en die diskreditering van politieke teenstanders gebaseer was. Dieselfde partye het ook beweer dat die SDS onwettig deur buitelandse skenkings via sy media gefinansier is, meestal met kapitaal van Hongaarse maatskappye naby aan [[Viktor Orbán]], met wie die SDS nou saamwerk, en deur lenings van 'n buitelandse burger. Die SDS het die verkiesing gewen, maar al die partye van die middel tot links het sy uitnodiging tot onderhandelinge verwerp.<ref name="siol" /> Ná 'n regeringskrisis in 2020 het die sosiaal-liberale Party van die Moderne Middel en die Demokratiese Party van Pensioenarisse van Slowenië 'n koalisie met die SDS gevorm. === Spanje === In 2003 het 'n meerderheid in die Katalaanse Parlement, bestaande uit die middel-linkse en pro-desentralisasie-partye PSC, ERC en ICV-EUiA, 'n koalisie-ooreenkoms bereik wat 'n veto op die middel-regse, sentralistiese Volksparty op sowel substaatlike as nasionale vlak ingesluit het.<ref name="abc" /> Hierdie punt van die ooreenkoms is later deur die gevolglike president van Katalonië, Pasqual Maragall, gekritiseer.<ref name="garriga" /> Die koalisie-ooreenkoms is in 2006 hersien, maar in 2010 het die destydse PSC-kandidaat José Montilla gesê dat sy party nie 'n nuwe ooreenkoms met die ERC sou nastreef nie.<ref name="elpais2010" /> === Swede === Die politieke partye in die Sweedse Riksdag het 'n beleid van nie-samewerking met die regse Swede-Demokrate (SD) aanvaar, hoewel daar uitsonderings was waar plaaslike politici resolusies van die SD gesteun het. Die party is tot 2022 in die breë deur die res van die politieke klas aan 'n ''cordon sanitaire'' onderwerp.<ref name="franceinfo" /> In Oktober 2018 het die Swede-Demokrate vir die eerste keer regerende koalisies met die Moderate Party en die Christen-Demokrate aangegaan, in die munisipaliteite Staffanstorp, Sölvesborg, Herrljunga en Bromölla.<ref name="orange" /><ref name="thelocal" /> In Bromölla het die koalisie in 2020 uitmekaar geval, terwyl nuwe koalisies met die SD in Svalöv (2019), Bjuv (2020) en Surahammar (2021) ontstaan het. In Maart 2019 het die Christen-Demokratiese leier Ebba Busch aangekondig dat haar party gereed is om onderhandelinge met die Swede-Demokrate in die Riksdag te begin.<ref name="hamidi" /> Die opening van die Moderate Party en die Christen-Demokrate na die SD, saam met die Januarie-ooreenkoms, het tot die ontbinding van die Alliansie gelei; nadat die Liberale opgehou het om die minderheidsregering te steun, het hulle ook opgehou om 'n koalisie met die SD uit te sluit. Ná die verkiesing van 2022 en die Tidö-ooreenkoms het Ulf Kristersson 'n minderheidsregering van die Moderate Party, die Christen-Demokrate en die Liberale gevorm met begrotings- en vertroue-steun van die SD. 'n Studie van 2024 het bevind dat kiesers die Swede-Demokrate toenemend as legitiem en as minder van 'n bedreiging vir die demokrasie beskou het toe die hoofstroompartye in Swede hul ''cordon sanitaire'' teenoor die party laat vaar het. Toe die hoofstroompartye die ''cordon sanitaire'' weer ingestel het, het dit nie die kiesers se sienings van die Swede-Demokrate verander nie.<ref name="daur" /> === Tsjeggië === Die Kommunistiese Party van Bohemië en Morawië (KSČM) is in werklikheid van enige moontlike koalisie uitgesluit weens 'n sterk antikommunistiese teenwoordigheid in die meeste politieke partye, ook in die Tsjeggiese Sosiaal-Demokratiese Party. Hierdie beleid het op nasionale vlak tot 2018 gegeld, toe die KSČM die tweede kabinet van Andrej Babiš gesteun het. In die afgelope jare het die vraag akademies geword, aangesien die party steun verloor het en nie meer in die wetgewer verteenwoordig is nie. Op gewestelike vlak bly die KSČM steeds van koalisies uitgesluit; ná die gewestelike verkiesings van 2020 het hierdie beleid byvoorbeeld die Tsjeggiese Piraatparty en die Burgerlike Demokratiese Party gedwing om in Ústí nad Labem, Zlín en Morawië-Silesië koalisies met ANO 2011 te vorm. 'n ''Cordon sanitaire'' is ook om Miroslav Sládek se nasionaal-konserwatiewe Vereniging vir die Republiek – Republikeinse Party van Tsjeggo-Slowakye geplaas terwyl dit tussen 1992 en 1998 in die Tsjeggiese parlement aktief was. Wanneer een van sy lede aan die woord sou kom, het die ander afgevaardigdes die Kamer van Afgevaardigdes verlaat. === Turkye === Pro-Koerdiese partye soos die Volksdemokratiese Party (HDP) is aan 'n ''cordon sanitaire'' onderworpe weens die beskuldiging van samewerking met die verbode Koerdistan Werkersparty, wat tans deur die [[Europese Unie]],<ref name="eurlex" /> die [[Verenigde Koninkryk]],<ref name="ukgov" /> die Verenigde State,<ref name="statedept" /> [[Turkye]]<ref name="egm" /> en ander lande as 'n terroriste-organisasie aangewys is. Koerdiese partye wat na bewering met terroriste-organisasies saamgewerk het, is in die verlede ook verskeie kere deur die Turkse Grondwetlike Hof verbied. Gedurende die 1990's is Islamitiese partye van die Millî Görüş-beweging van regeringsvorming uitgesluit en verskeie kere verbied, met die uitsondering van die sogenaamde "Refahyol"-regering (1996-1997). Die ''cordon sanitaire'' is opgehef toe die meer gematigde Party vir Geregtigheid en Ontwikkeling (AKP) in 2002 aan die mag gekom het en die meer radikale opvolger, die Geluksparty, in 2018 by die Nasie-alliansie aangesluit het. === Verenigde Koninkryk === In die Verenigde Koninkryk word die uiterste regse [[British National Party]] (BNP) volledig deur die politieke hoofstroom uitgesluit. Prominente politici, waaronder die voormalige eerste minister en leier van die [[Konserwatiewe Party (Verenigde Koninkryk)|Konserwatiewe Party]], [[David Cameron]], het kiesers aangemoedig om vir kandidate van enige party behalwe die BNP te stem.<ref name="guardiancameron" /> Die Euroskeptiese [[Verenigde Koninkryk Onafhanklikheidsparty]] (UKIP), wat self as uiterste regs bestempel is,<ref name="guardianukip" /> het kategories geweier om selfs beperkte samewerking met die BNP aan te gaan.<ref name="bbcukip" /> Hoewel die BNP nooit meer as 60 van die ongeveer 22 000 verkose poste in die plaaslike regering beklee het nie, is al die partye oor die algemeen eens dat die party van enige koalisie-ooreenkoms uitgesluit moet word in rade waar geen enkele party 'n meerderheid het nie. Toe twee BNP-kandidate in die Europese Parlementsverkiesing van 2009 verkies is, het die Britse regering aangekondig dat dit hulle albei slegs die minimum vlak van ondersteuning sou verskaf en hulle die maklike toegang tot amptenare en inligting wat die ander 70 Britse Europese parlementslede geniet, sou ontsê.<ref name="traynor" /> In 2017 is daar beweer dat die cordon in Pendle deurbreek is toe die raad sonder 'n algehele meerderheid gebly het, maar dit is deur die leiers van die Arbeidersparty en die Liberale Demokrate in die raad ontken.<ref name="bbcpendle" /> Met die opkoms van [[Reform UK]] in 2024, 'n regse tot uiterste regse party onder leiding van [[Nigel Farage]], het verskeie partye die moontlikheid van samewerking met die party uitgesluit. In die verkiesing vir die Skotse Parlement in 2026 het Reform 17 setels gewen en met die Arbeidersparty vir die tweede plek gelykop geëindig, maar die party is deur John Swinney, die eerste minister en leier van die [[Skotse Nasionale Party]], van regeringsgesprekke uitgesluit.<ref name="cochrane" /> == Sien ook == * [[Sentrisme]] == Verwysings == {{Verwysings|30em|refs= <ref name="jacobs">{{Cite journal |last=Jacobs |first=Laura |title=How Do Mainstream Parties Justify Their (Un)willingness to Rule with Populist Parties? Evidence from Twitter Data |journal=Government and Opposition |volume=59 |issue=1 |date=2024 |pages=47-72 |issn=0017-257X |doi=10.1017/gov.2022.45 |language=en}}</ref> <ref name="axelsen">{{Cite journal |last=Axelsen |first=Jørgen Eikvar |title=The cordon sanitaire: a social norm-based model |journal=Journal of Elections, Public Opinion and Parties |volume=34 |issue=2 |date=2024-04-02 |pages=277-297 |issn=1745-7289 |doi=10.1080/17457289.2023.2168272 |language=en}}</ref> <ref name="harteveld">{{Cite journal |last1=Harteveld |first1=Eelco |last2=Dahlberg |first2=Stefan |last3=Kokkonen |first3=Andrej |last4=van der Brug |first4=Wouter |title=Social Stigma and Support for the Populist Radical Right: An Experimental Study |journal=Scandinavian Political Studies |volume=42 |issue=3-4 |date=2019 |pages=296-307 |issn=0080-6757 |doi=10.1111/1467-9477.12153 |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/1467-9477.12153 |hdl=11245.1/547169c4-3fd8-44fc-ae4f-3771b0adb676 |hdl-access=free |language=en}}</ref> <ref name="bolin">{{Cite journal |last1=Bolin |first1=Niklas |last2=Dahlberg |first2=Stefan |last3=Blombäck |first3=Sofie |title=The stigmatisation effect of the radical right on voters' assessment of political proposals |journal=West European Politics |volume=46 |issue=1 |date=2023 |pages=100-121 |issn=0140-2382 |doi=10.1080/01402382.2021.2019977 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/01402382.2021.2019977 |hdl=11250/2985600 |hdl-access=free |language=en}}</ref> <ref name="shuttleworth">{{Cite journal |last1=Shuttleworth |first1=Luke |last2=Brown |first2=Katy |last3=Mondon |first3=Aurelien |date=2025-08-21 |title=The pretence of the cordon sanitaire: non-collaboration as a distraction from discursive congruence |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14782804.2025.2549800 |journal=Journal of Contemporary European Studies |pages=1-18 |doi=10.1080/14782804.2025.2549800 |issn=1478-2804 |doi-access=free |language=en}}</ref> <ref name="downs2002">{{Cite journal |last=Downs |first=William M. |year=2002 |title=How Effective Is The Cordon Sanitaire? Lessons from Efforts to Contain the Far Right in Belgium, France, Denmark and Norway |url=https://d-nb.info/1305137795/34 |journal=Journal of Conflict and Violence Research |volume=4 |issue=1 |pages=32-51 |language=en}}</ref> <ref name="holzhauser">{{Cite web |last=Holzhauser |first=Thorsten |url=https://geschichtedergegenwart.ch/abschied-vom-cordon-sanitaire-eine-geschichte-rechter-tabubrueche-in-europa/ |title=Abschied vom „cordon sanitaire“: Eine Geschichte rechter Tabubrüche in Europa |website=Geschichte der Gegenwart |date=2023-06-14 |access-date=2025-02-28 |language=de}}</ref> <ref name="lacroix">{{Cite web |last1=Guillemoles |first1=Alain |last2=Nerbollier |first2=Delphine |title=Législatives en Allemagne : comment l'AfD s'est installée sur le rejet de l'immigration |url=https://www.la-croix.com/international/legislatives-en-allemagne-comment-l-afd-sest-installee-sur-le-rejet-de-limmigration-20250217 |website=La Croix |date=2025-02-17 |access-date=2025-03-17 |language=fr}}</ref> <ref name="duitslandinstituut">{{Cite web |url=https://duitslandinstituut.nl/artikel/56621/er-komt-rook-vanonder-de-brandmuur |title=Er komt rook vanonder de brandmuur |website=Duitsland Instituut |access-date=2025-02-02 |language=nl}}</ref> <ref name="handelsblatt">{{Cite web |last1=Neuerer |first1=Dietmar |last2=Koch |first2=Moritz |url=https://www.handelsblatt.com/100164893.html |title=SPD-Chef Klingbeil warnt Union vor Ende der Brandmauer zur AfD |website=Handelsblatt |date=2025-10-19 |access-date=2025-10-31 |language=de}}</ref> <ref name="neumann">{{Cite book |last1=Neumann |first1=Peter R. |last2=Schneider |first2=Richard C. |title=Das Sterben der Demokratie. Der Plan der Rechtspopulisten – in Europa und den USA |year=2025 |pages=201-202 |language=de}}</ref> <ref name="economou">{{Cite web |last1=Economou |first1=Nick |last2=Ghazarian |first2=Zareh |title=Friend or foe? Pauline Hanson, One Nation and the Howard Government |url=https://parlinfo.aph.gov.au/parlInfo/search/display/display.w3p;query=Id%3A%22media%2Fpressrel%2FGLYI6%22;src1=sm1 |website=Parliament of Australia |access-date=2026-07-05 |language=en}}</ref> <ref name="sunman">{{Cite news |last=Sunman |first=Josh |title=Should One Nation and the Coalition strike a deal to win office? There are huge risks for both parties |url=https://theconversation.com/should-one-nation-and-the-coalition-strike-a-deal-to-win-office-there-are-huge-risks-for-both-parties-285341 |agency=The Conversation |date=2026-06-17 |access-date=2026-07-05 |language=en}}</ref> <ref name="charta91">{{Cite web |title=Het Cordon Sanitaire: Dossier |url=http://www.charta91.be/NB/Cordon.htm |website=charta91.be |access-date=2023-09-21 |language=nl}}</ref> <ref name="vlaamsparlement">{{Cite web |title=Resolusie van 19 November 1992 betreffende het algemeen migrantenbeleid, 246 (1992-1993) |url=https://www.vlaamsparlement.be/parlementaire-documenten/parlementaire-initiatieven/366175 |website=Vlaams Parlement |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513145028/https://www.vlaamsparlement.be/parlementaire-documenten/parlementaire-initiatieven/366175 |archive-date=2020-05-13}}</ref> <ref name="vrtnws">{{Cite web |author=VRT NWS |url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2016/11/30/vijf_vragen_overhetcordonsanitaire-1-2831927/ |title=5 vragen over het cordon sanitaire: wat is het juist en waar komt het vandaan? |date=2019-05-26 |website=vrtnws.be |access-date=2020-03-19 |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513120229/https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2016/11/30/vijf_vragen_overhetcordonsanitaire-1-2831927/ |archive-date=2020-05-13}}</ref> <ref name="delwit">{{Cite book |last=Delwit |first=Pascal |title=La vie politique en Belgique de 1830 à nos jours |edition=2de |location=Brussel |publisher=Éditions de l'Université de Bruxelles |year=2010 |page=311 |language=fr}}</ref> <ref name="dw">{{Cite web |last=Joyner |first=Ella |title=Belgian election tests limits of media's far-right boycott |website=dw.com |date=2024-06-04 |url=https://www.dw.com/en/belgian-election-tests-limits-of-medias-far-right-boycott/a-69161435 |access-date=2024-06-12 |language=en}}</ref> <ref name="euractiv">{{Cite web |title=Belgium's far right struggles to break through media ban |website=euractiv.com |date=2024-05-06 |url=https://www.euractiv.com/section/elections/news/belgiums-far-right-struggles-to-break-through-media-ban/ |access-date=2024-06-12 |language=en}}</ref> <ref name="standaard">{{Cite web |last1=Struys |first1=Jeroen |last2=De Lobel |first2=Peter |title=N-VA-kandidaat in Wallonië in de ban geslagen: waarom er rechts van MR geen zuurstof is over de taalgrens |website=De Standaard |date=2024-03-25 |url=https://www.standaard.be/cnt/dmf20240324_97085493 |access-date=2024-06-12 |language=nl}}</ref> <ref name="stroobants2020">{{Cite web |last=Stroobants |first=Jean-Pierre |title=En Belgique, face à l'extrême droite, le « cordon médiatique » a sauté |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2020/05/06/en-belgique-face-a-l-extreme-droite-le-cordon-mediatique-a-saute_6038778_3210.html |date=2020-05-06 |website=lemonde.fr |access-date=2020-05-06 |language=fr}}</ref> <ref name="rsf">{{Cite web |author=Reporters sans frontières |title=Annulation d'un débat politique sur la RTBF en pleine période électorale |url=https://rsf.org/fr/annulation-d-un-d%C3%A9bat-politique-sur-la-rtbf-en-pleine-p%C3%A9riode-%C3%A9lectorale |date=2010-05-31 |language=fr}}</ref> <ref name="brusselstimes">{{Cite web |date=2019-05-27 |title=The rule to keep the far-right out of Parliament: what is the cordon sanitaire? |url=https://www.brusselstimes.com/news/belgium-all-news/57347/the-rule-to-keep-the-far-right-out-of-parliament-what-is-the-cordon-sanitaire/ |access-date=2021-04-06 |website=The Brussels Times |language=en |archive-date=2021-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210617163157/https://www.brusselstimes.com/news/belgium-all-news/57347/the-rule-to-keep-the-far-right-out-of-parliament-what-is-the-cordon-sanitaire/}}</ref> <ref name="lemonde2003">{{Cite news |last=Stroobants |first=Jean-Pierre |title=Bruxelles réduit la « compétence universelle » de sa justice |work=Le Monde |date=2003-04-08 |language=fr}}</ref> <ref name="laporte2006a">{{Cite news |last=Laporte |first=Christian |title=Un cordon de plus en plus élastique |work=La Libre Belgique |date=2006-03-14 |language=fr}}</ref> <ref name="laporte2006b">{{Cite news |last=Laporte |first=Christian |title=Le cordon saute sur un vote anti-belge |work=La Libre Belgique |date=2006-06-12 |language=fr}}</ref> <ref name="lesoir2019">{{Cite web |title=Le Roi a reçu le Vlaams Belang: le cordon sanitaire a été respecté juridiquement |url=https://www.lesoir.be/227910/article/2019-05-30/le-roi-recu-le-vlaams-belang-le-cordon-sanitaire-ete-respecte-juridiquement |website=Le Soir |date=2019-05-30 |access-date=2024-06-10 |language=fr}}</ref> <ref name="rtbf2024ranst">{{Cite web |author=Belga |url=https://www.rtbf.be/article/a-ranst-en-province-d-anvers-le-cordon-sanitaire-est-rompu-une-liste-s-allie-avec-le-vlaams-belang-11452011 |website=rtbf.be |title=Le cordon sanitaire est rompu pour la première fois à Ranst : « Une bonne gestion plutôt que de s'en tenir à des principes », justifie le futur bourgmestre |date=2024-10-19 |language=fr}}</ref> <ref name="lalibre2024izegem">{{Cite web |author=Belga |url=https://www.lalibre.be/regions/flandre/2024/10/28/communales-2024-a-izeghem-un-parti-renonce-a-gouverner-avec-le-belang-apres-des-menaces-SXIIBC7CM5AE3LTCMDOOJQPP6Y/ |website=La Libre Belgique |title=Communales 2024: à Izegem, le Vlaams Belang lâché par son partenaire après des menaces |date=2024-10-28 |language=fr}}</ref> <ref name="rtbf2024brecht">{{Cite web |last=Roberfroid |first=Anthony |url=https://www.rtbf.be/article/le-vlaams-belang-au-pouvoir-dans-une-troisieme-commune-flamande-a-brecht-la-liste-locale-nu2960-brise-le-cordon-sanitaire-et-s-allie-a-l-extreme-droite-11468713 |website=rtbf.be |title=Le Vlaams Belang au pouvoir à Brecht : la liste locale nu2960 brise le cordon sanitaire et s'allie à l'extrême droite |date=2024-11-26 |language=fr}}</ref> <ref name="brf">{{Cite web |last=Pint |first=Roger |url=https://brf.be/national/1921406/ |title=Cordon sanitaire drei Mal durchbrochen |date=2024-11-27 |access-date=2025-02-26 |language=de}}</ref> <ref name="vrtde">{{Cite web |last=Kockartz |first=Andreas |url=https://www.vrt.be/vrtnws/de/2024/11/26/cordon-sanitaire-durchbrochen-nu2960-und-vlaams-belang-erzielen/ |title=Cordon Sanitaire durchbrochen: Mehrheiten mit Vlaams Belang in Brecht und Izegem |date=2024-11-26 |access-date=2025-02-26 |language=de}}</ref> <ref name="dhnet">{{Cite web |last=de Marneffe |first=Adrien |title=Un Zemmour version belge pourrait-il voir le jour? « Le terreau est là » |url=https://www.dhnet.be/actu/monde/2021/10/08/un-zemmour-version-belge-pourrait-il-voir-le-jour-le-terreau-est-la-XZH4DTWE2BADXF7YPNSZI7SAIE/ |website=DHnet |date=2021-10-08 |access-date=2024-03-17 |language=fr}}</ref> <ref name="sabrow">{{Cite web |author=Martin Sabrow |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |url=https://www.bpb.de/themen/deutschlandarchiv/559041/von-nutzen-und-nachteil-der-brandmauer/ |title=Von Nutzen und Nachteil der Brandmauer |date=2025-02-10 |access-date=2025-03-01 |language=de}}</ref> <ref name="greef">{{Cite web |author=Samuel Greef |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |url=https://www.bpb.de/themen/parteien/rechtspopulismus/551872/wie-umgehen-mit-rechtspopulistischen-akteuren/ |title=Wie umgehen mit rechtspopulistischen Akteuren? |date=2024-09-04 |access-date=2025-05-04 |language=de}}</ref> <ref name="wzb">{{Cite book |author1=Wolfgang Schroeder |author2=Daniel Ziblatt |author3=Florian Bochert |title=Brandmauer – Still Alive! Empirical Findings on Support for the AfD by Established Parties in Eastern Germany (2019–2024) |series=Discussion Paper SP V 2024-503en |publisher=WZB Berlin Social Science Center |location=Berlyn |date=Januarie 2025 |url=https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2025/v25-501en.pdf |language=en}}</ref> <ref name="wieder">{{Cite web |author=Thomas Wieder |title=La démission du dirigeant de la région allemande de Thuringe ne met pas fin à la tempête |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2020/02/07/la-demission-du-dirigeant-de-la-region-allemande-de-thuringe-ne-met-pas-fin-a-la-tempete_6028717_3210.html |website=Le Monde |date=2020-02-07 |access-date=2025-03-22 |language=fr}}</ref> <ref name="grandcontinent">{{Cite web |title=L'union des droites en Allemagne sur l'immigration : cartographie et contexte d'un possible effet domino |url=https://legrandcontinent.eu/fr/2025/01/29/lunion-des-droites-en-allemagne-sur-limmigration-cartographie-et-contexte-dun-possible-effet-domino/ |website=Le Grand Continent |date=2025-01-29 |access-date=2025-03-22 |language=fr}}</ref> <ref name="figaro2023">{{Cite web |author=Pierre Avril |title=Allemagne: le flirt avorté de la CDU avec l'extrême droite |url=https://www.lefigaro.fr/international/allemagne-le-flirt-avorte-de-la-cdu-avec-l-extreme-droite-20230725 |website=Le Figaro |date=2023-07-25 |access-date=2025-03-17 |language=fr}}</ref> <ref name="spiegel">{{Cite web |author=Laura Backes |title=Brandmauer gegen rechts? Von wegen |url=https://www.spiegel.de/politik/deutschland/news-des-tages-afd-im-osten-bodo-ramelow-zum-bahn-gdl-streik-1-fc-saarbruecken-a-47566223-c647-476a-9d91-c186d08ec401 |website=Der Spiegel |date=2024-03-13 |access-date=2025-03-22 |language=de}}</ref> <ref name="lexpress">{{Cite web |author=Charles Haquet |title=Allemagne : l'AfD, ce cancer localisé qui se rapproche dangereusement de Berlin |url=https://www.lexpress.fr/monde/europe/allemagne-lafd-ce-cancer-localise-qui-se-rapproche-dangereusement-de-berlin-2PT2QRD3ORC2HLUG4PNNL6P24E/ |website=L'Express |date=2024-09-03 |access-date=2025-03-22 |language=fr}}</ref> <ref name="dwbrandmauer">{{Cite web |url=https://www.dw.com/de/brandmauer-asyl-abstimmung-bundestag-friedrich-merz-v2/a-71455738 |website=dw.com |title=Nach Asyl-Abstimmung: Was ist die „Brandmauer“? |date=2025-01-30 |access-date=2025-03-19 |language=de}}</ref> <ref name="ntv">{{Cite web |url=https://www.n-tv.de/25738589.html |title=Schroeder zu Brandmauer-Studie: „Nicht die CDU stimmt am häufigsten mit der AfD“ |website=ntv.de |date=2025-05-03 |access-date=2025-05-03 |language=de}}</ref> <ref name="lemonde2025">{{Cite web |author=Elsa Conesa |title=En Allemagne, la CDU fait sauter le « cordon sanitaire » avec l'extrême droite |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2025/01/29/en-allemagne-la-cdu-fait-sauter-le-cordon-sanitaire-avec-l-extreme-droite_6522492_3210.html |website=Le Monde |date=2025-01-29 |access-date=2025-03-22 |language=fr}}</ref> <ref name="sandmann">{{Cite web |author=Philipp Sandmann |title=Liebes Deutschland, wohin steuern wir gerade? |url=https://philippsandmann.substack.com/p/liebes-deutschland-wohin-steuern |date=2025-02-02 |access-date=2025-03-22 |language=de}}</ref> <ref name="lesechos">{{Cite web |author=Emmanuel Grasland |title=Angela Merkel sort de sa retraite pour fustiger le vote des conservateurs avec l'extrême droite |url=https://www.lesechos.fr/monde/europe/angela-merkel-sort-de-sa-retraite-pour-fustiger-le-vote-des-conservateurs-avec-lextreme-droite-2145699 |website=Les Echos |date=2025-01-30 |access-date=2025-03-22 |language=fr}}</ref> <ref name="nouvelobs">{{Cite journal |author=Noé Megel |title=10 choses à savoir sur… Alice Weidel |journal=Le Nouvel Obs |issue=3152 |page=14 |date=2025-02-20 |language=fr}}</ref> <ref name="lopinion">{{Cite journal |author=Jean-Dominique Merchet |title=Ébranlée, l'Allemagne cherche un cap |journal=L'Opinion |issue=2959 |pages=1-2 |date=2025-02-21 |language=fr}}</ref> <ref name="lemondeberlin">{{Cite news |date=2025-02-02 |title=A Berlin, plus de 160 000 personnes se sont rassemblées pour dénoncer le rapprochement entre la droite et l'extrême droite |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2025/02/02/a-berlin-des-milliers-de-manifestants-rassembles-contre-l-extreme-droite_6528260_3210.html |access-date=2025-02-04 |work=Le Monde |language=fr}}</ref> <ref name="franceinter">{{Cite web |date=2025-01-30 |title=Pourquoi l'alliance entre droite et extrême droite sur l'immigration ouvre une nouvelle ère politique en Allemagne |url=https://www.radiofrance.fr/franceinter/podcasts/le-monde-a-18h50/le-monde-a-18h50-du-jeudi-30-janvier-2025-3732324 |access-date=2025-02-04 |website=France Inter |language=fr}}</ref> <ref name="trt">{{Cite web |last1=Mazi |first1=Yunus |last2=Uçar |first2=Muhammed Ali |title=Federal elections in a turning point: Is Germany at a crossroads? |url=https://www.trtworld.com/magazine/federal-elections-in-a-turning-point-is-germany-at-a-crossroads-18267771 |publisher=TRT World |access-date=2025-03-22 |language=en}}</ref> <ref name="lemondevance">{{Cite journal |author1=William Audureau |author2=Philippe Bernard |author3=Maxime Ferrer |author4=Assma Maad |author5=Manon Romain |title=Derrière les mots de J. D. Vance à Munich |journal=Le Monde |issue=24929 |pages=20-21 |date=2025-02-24 |language=fr}}</ref> <ref name="sudouest">{{Cite web |author=David Philippot |title=Élections allemandes : en proie aux doutes sur son modèle, l'Allemagne s'apprête à élire un candidat conservateur |url=https://www.sudouest.fr/international/europe/allemagne/elections-allemandes-en-proie-aux-doutes-sur-son-modele-l-allemagne-s-apprete-a-elire-un-candidat-conservateur-23297098.php |website=Sud Ouest |date=2025-02-17 |access-date=2025-03-22 |language=fr}}</ref> <ref name="focus">{{Cite web |author=Anna Schmid |url=https://www.focus.de/politik/deutschland/abgrenzung-zur-afd-undemokratisch-je-hoeher-die-brandmauer-desto-schwerer-ist-sie-zu-rechtfertigen_id_260234869.html |title=Sollte die Brandmauer fallen? Politologe schlägt neues CDU-Modell im Osten vor |website=focus.de |date=2024-08-21 |access-date=2025-12-05 |language=de}}</ref> <ref name="stecker">{{Cite web |author=Christian Stecker |url=https://www.bpb.de/shop/zeitschriften/apuz/konservatismus-2026/574880/warum-eine-hermetische-brandmauer-undemokratisch-ist/ |title=Warum eine hermetische Brandmauer undemokratisch ist |website=Aus Politik und Zeitgeschichte |date=2026-01-30 |access-date=2026-05-17 |language=de}}</ref> <ref name="republik">{{Cite web |author=Theresa Hein |url=https://www.republik.ch/2023/09/23/die-brandmauer-ist-bestenfalls-ein-maschendrahtzaun |title=«Die Brandmauer ist bestenfalls ein Maschendrahtzaun» |website=Republik |date=2023-09-23 |access-date=2025-05-03 |language=de}}</ref> <ref name="degel">{{Cite journal |author=Alexander Degel |title=Zwischen Erinnerung und Wiederholung |journal=Forum der Psychoanalyse |date=2025-09-26 |issn=1437-0751 |doi=10.1007/s00451-025-00598-8 |language=de}}</ref> <ref name="wolffsohn">{{Cite web |author=Michael Wolffsohn |title=Droht der Berliner Republik das Schicksal der Weimarer Republik? Vortrag im Rahmen der 68. Bitburger Gespräche |date=Januarie 2025 |url=https://www.uni-trier.de/fileadmin/fb5/inst/IRP/03_Events/02_Bitburger_Gespraeche/2025/Onlineveroeffentlichung/BG68_2_Wolffsohn.pdf |language=de}}</ref> <ref name="fried">{{Cite web |author=Nico Fried |url=https://www.tickaroo.com/e/FNAROmxzRraQBJ30 |title=Liveticker Abstimmung zur Schuldenbremse |website=stern.de |date=2025-03-18 |access-date=2025-03-18 |language=de}}</ref> <ref name="welt">{{Cite web |url=https://www.welt.de/politik/deutschland/article246051608/Joerg-Meuthen-warnt-vor-AfD-Hoffen-dass-die-Brandmauer-haelt.html |title=Jörg Meuthen warnt vor AfD: „Hoffen, dass die Brandmauer hält“ |publisher=Die Welt |date=2023-06-25 |access-date=2025-05-18 |language=de}}</ref> <ref name="tagesschau">{{Cite web |url=https://www.tagesschau.de/inland/innenpolitik/afd-union-brandmauer-100.html |title=Einzelne Unionspolitiker fordern Abkehr von Brandmauer |website=tagesschau.de |date=2025-10-15 |access-date=2025-10-25 |language=de}}</ref> <ref name="tagesspiegel">{{Cite web |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/umgang-mit-der-afd-guttenberg-an-keiner-stelle-fur-aufweichen-der-brandmauer-14606642.html |title=Umgang mit der AfD: Guttenberg gegen Aufweichen der „Brandmauer“ |website=Tagesspiegel |date=2025-10-19 |access-date=2025-10-31 |language=de}}</ref> <ref name="rossmann">{{Cite web |author=Robert Roßmann |url=https://www.sueddeutsche.de/politik/bundespraesident-frank-walter-steinmeier-rede-demokratie-rechtsradikale-afd-li.3336179 |title=Steinmeier fordert, dass „wir den Gefahren illusionslos ins Auge sehen“ |website=Süddeutsche Zeitung |date=2025-11-09 |access-date=2025-11-09 |language=de}}</ref> <ref name="agenceurope">{{Cite web |title=MEPs apply cordon sanitaire against Identity and Democracy political group |url=https://agenceurope.eu/en/bulletin/article/12293/4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190711162218/https://agenceurope.eu/en/bulletin/article/12293/4 |archive-date=2019-07-11 |access-date=2019-07-11 |website=agenceurope.eu |language=en}}</ref> <ref name="fortuna">{{Cite web |last=Fortuna |first=Gerardo |date=2019-07-11 |title=MEPs shut out nationalists from key posts |url=https://www.euractiv.com/section/politics/news/meps-shut-out-nationalists-from-key-posts/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214064859/https://www.euractiv.com/section/politics/news/meps-shut-out-nationalists-from-key-posts/ |archive-date=2019-12-14 |access-date=2019-07-11 |website=euractiv.com |language=en}}</ref> <ref name="brusselssignal">{{Cite web |title=European Parliament finds right-wing majority on Venezuela vote as 'cordon sanitaire' cracks |url=https://brusselssignal.eu/2024/09/european-parliament-finds-right-wing-majority-on-venezuela-vote-as-cordon-sanitaire-cracks/ |website=brusselssignal.eu |date=2024-09-20 |language=en}}</ref> <ref name="lalibreep">{{Cite web |author=Olivier le Bussy |url=https://www.lalibre.be/international/europe/2024/10/21/au-parlement-europeen-la-majorite-von-der-leyen-trebuche-sur-le-cordon-sanitaire-XCQSJUWT5FBP3A7NP5L7QES2YQ/ |website=La Libre Belgique |title=Au Parlement européen, la majorité von der Leyen trébuche sur le cordon sanitaire |date=2024-10-21 |language=fr}}</ref> <ref name="nbc">{{Cite web |date=2024-07-07 |title=France prevents far-right takeover, but its famed 'cordon sanitaire' has cracks |url=https://www.nbcnews.com/news/europe/frances-far-right-firewall-holds-signs-cracks-rcna160628 |access-date=2025-10-09 |website=NBC News |language=en}}</ref> <ref name="politico">{{Cite web |date=2025-10-01 |title=Le Pen's party lands top jobs in French parliament with assist from Macron's allies |url=https://www.politico.eu/article/national-rally-france-parliament-marine-le-pen-sebastien-chenu-helene-laporte/ |access-date=2025-10-09 |website=Politico |language=en}}</ref> <ref name="wilders2016">{{Cite web |author=Geert Wilders |url=https://twitter.com/geertwilderspvv/status/686156800048119808 |title=Zolang de VVD Rutte niet terugtrekt zal de PVV niet met de VVD regeren |date=2016-01-10 |publisher=Twitter |language=nl}}</ref> <ref name="eenvandaag">{{Cite web |url=https://eenvandaag.avrotros.nl/item/rutte-sluit-wilders-uit-cordon-sanitaire-tegen-de-pvv/ |title=Rutte sluit Wilders uit: cordon sanitaire tegen de PVV? |date=2017-01-16 |access-date=2024-03-13 |language=nl}}</ref> <ref name="kiesraad">{{Cite web |author=Kiesraad |url=https://www.kiesraad.nl/actueel/nieuws/2017/03/20/officiele-uitslag-tweede-kamerverkiezing-15-maart-2017 |title=Officiële uitslag Tweede Kamerverkiezing 15 maart 2017 |date=2017-03-21 |access-date=2024-03-13 |website=kiesraad.nl |language=nl}}</ref> <ref name="rtl2017">{{Cite web |url=https://www.rtlnieuws.nl/nederland/politiek/artikel/50346/vvd-en-cda-sommen-argumenten-tegen-wilders-op-brief |title=VVD en CDA sommen argumenten tegen Wilders op in brief |date=2017-06-15 |access-date=2024-03-13 |website=RTL Nieuws |language=nl}}</ref> <ref name="nos2021">{{Cite web |url=https://nos.nl/artikel/2368463-vvd-leider-rutte-sluit-opnieuw-coalitie-met-pvv-uit |title=VVD-leider Rutte sluit opnieuw coalitie met PVV uit |date=2021-02-12 |access-date=2024-03-13 |website=nos.nl |language=nl}}</ref> <ref name="ad2023">{{Cite web |url=https://www.ad.nl/politiek/nieuwe-vvd-leider-zet-de-deur-voor-pvv-op-een-kier-eerst-is-de-kiezer-aan-zet~ae842122/ |title=Nieuwe VVD-leider zet de deur voor PVV op een kier: 'Eerst is de kiezer aan zet' |date=2023-08-18 |access-date=2024-03-13 |website=ad.nl |language=nl}}</ref> <ref name="mediacourant">{{Cite web |url=https://www.mediacourant.nl/2023/09/hans-kraay-jr-zet-pieter-omtzigt-onder-druk-op-tv-sluit-pvv-uit/ |title=Hans Kraay jr. zet Pieter Omtzigt onder druk op tv: 'Sluit PVV uit!' |date=2023-09-19 |access-date=2024-03-13 |website=Mediacourant.nl |language=nl}}</ref> <ref name="npo2024">{{Cite web |url=https://www.nporadio1.nl/nieuws/politiek/a606214c-fea9-463d-856a-43f915042a29/waar-komt-winst-pvv-vandaan-wilders-zag-kans-schoon-na-afscheid-rutte |title=Waar komt winst PVV vandaan? 'Wilders zag kans schoon na afscheid Rutte' |access-date=2024-03-13 |website=NPO Radio 1 |language=nl}}</ref> <ref name="politico2023">{{Cite web |url=https://www.politico.eu/article/dutch-netherlands-elections-centrist-vvd-party-not-join-government-dilan-yesilgoz-geert-wilders-pieter-omtzigt/ |title=Rutte's party won't join Geert Wilders in Dutch coalition, new leader says |date=2023-11-24 |website=Politico |language=en}}</ref> <ref name="arbeiderpartiet">{{Cite web |title=Nulltoleranse mot Frp-samarbeid |url=http://arbeiderpartiet.no/Aktuelt/Nyhetsarkiv/De-andre-partiene/Nulltoleranse-mot-Frp-samarbeid |website=arbeiderpartiet.no |language=no }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="grandcontinent2021">{{Cite web |url=https://legrandcontinent.eu/fr/2021/02/14/portugal-de-quoi-ventura-est-il-le-nom/ |title=Portugal : de quoi Ventura est-il le nom? |date=2021-02-14 |language=fr}}</ref> <ref name="publico">{{Cite web |last=Miranda |first=Narciso |date=2024-03-07 |title="Não é não". E a vitória do PS cada vez mais longe |url=https://www.publico.pt/2024/03/07/opiniao/opiniao/nao-nao-vitoria-ps-longe-2082827 |access-date=2024-10-15 |website=Público |language=pt}}</ref> <ref name="siol">{{Cite web |title=Tudi če se Janša umakne, Šarec ne bi šel v koalicijo s SDS |url=https://siol.net/novice/volitve-2018/tudi-ce-se-jansa-umakne-sarec-ne-bi-sel-v-koalicijo-s-sds-468462 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425060500/https://siol.net/novice/volitve-2018/tudi-ce-se-jansa-umakne-sarec-ne-bi-sel-v-koalicijo-s-sds-468462 |archive-date=2019-04-25 |access-date=2019-07-06 |website=siol.net |language=sl}}</ref> <ref name="abc">{{Cite web |date=2003-12-12 |title=El gobierno catalán quiere una Generalitat con "consideración constitucional de Estado" |url=https://www.abc.es/espana/abci-gobierno-catalan-quiere-generalitat-consideracion-constitucional-estado-200312120300-226064_noticia.html |access-date=2022-08-09 |website=ABC |language=es |archive-date=2022-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020005147/https://www.abc.es/espana/abci-gobierno-catalan-quiere-generalitat-consideracion-constitucional-estado-200312120300-226064_noticia.html}}</ref> <ref name="garriga">{{Cite news |last=Garriga |first=Josep |date=2005-11-15 |title=El presidente desea retirar del Pacto del Tinell el veto a acuerdos con el PP |work=El País |url=https://elpais.com/diario/2005/11/16/espana/1132095611_850215.html |access-date=2022-08-09 |issn=1134-6582 |language=es |archive-date=2022-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809172439/https://elpais.com/diario/2005/11/16/espana/1132095611_850215.html}}</ref> <ref name="elpais2010">{{Cite news |date=2010-10-25 |title=Montilla entierra el tripartito y descarta repetirlo aunque sume |work=El País |url=https://elpais.com/elpais/2010/10/25/actualidad/1287994620_850215.html |access-date=2022-08-09 |issn=1134-6582 |language=es}}</ref> <ref name="franceinfo">{{Cite web |title=Législatives en Suède : comment l'extrême droite s'est rapprochée du pouvoir après une percée historique dans les urnes |url=https://www.francetvinfo.fr/monde/europe/legislatives-en-suede-comment-l-extreme-droite-s-est-rapprochee-du-pouvoir-apres-une-percee-historique-dans-les-urnes_5358697.html |website=Franceinfo |date=2022-09-14 |access-date=2023-09-21 |language=fr}}</ref> <ref name="orange">{{Cite web |url=https://www.meforum.org/islamist-watch/57337/swedish-moderate-led-council-to-ban-halal-meat-in |title=Swedish Moderate-led council to ban halal meat in deal with populists |first=Richard |last=Orange |website=Islamist Watch |date=2018-11-15 |access-date=2021-07-22 |language=en |archive-date=2021-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210722071425/https://www.meforum.org/islamist-watch/57337/swedish-moderate-led-council-to-ban-halal-meat-in}}</ref> <ref name="thelocal">{{Cite web |url=https://www.thelocal.se/20181022/centre-right-seized-back-control-in-skne |title=Centre-right Alliance takes power in Skåne |date=2018-10-22 |access-date=2021-07-22 |language=en |archive-date=2018-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181022201447/https://www.thelocal.se/20181022/centre-right-seized-back-control-in-skne}}</ref> <ref name="hamidi">{{Cite news |url=https://www.svt.se/nyheter/inrikes/kd-ledaren-oppnar-for-sd-samarbete |title=KD-ledaren öppnar för SD-samarbete |last=Hamidi-Nia |first=Gilda |date=2019-03-21 |access-date=2019-04-05 |language=sv |archive-date=2019-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331054325/https://www.svt.se/nyheter/inrikes/kd-ledaren-oppnar-for-sd-samarbete}}</ref> <ref name="daur">{{Cite journal |last=Daur |first=Valentin |date=2024-12-10 |title=Legitimize or Delegitimize? Mainstream Party Strategy toward (Former) Pariah Parties and How Voters Respond |url=https://www.cambridge.org/core/journals/american-political-science-review/article/legitimize-or-delegitimize-mainstream-party-strategy-toward-former-pariah-parties-and-how-voters-respond/43C9CF2E552DA0AB2B9A6EBDA25BE047 |journal=American Political Science Review |pages=1-16 |doi=10.1017/S0003055424000996 |issn=0003-0554 |doi-access=free |language=en}}</ref> <ref name="eurlex">{{Cite web |date=2011-02-02 |title=Council Decision 2011/70/CFSP of 31 January 2011 updating the list of persons, groups and entities subject to Articles 2, 3 and 4 of Common Position 2001/931/CFSP on the application of specific measures to combat terrorism |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2011:028:0057:01:EN:HTML |access-date=2022-10-20 |publisher=EUR-Lex |language=en}}</ref> <ref name="ukgov">{{Cite web |title=Proscribed terrorist groups or organisations |url=https://www.gov.uk/government/publications/proscribed-terror-groups-or-organisations--2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629082221/https://www.gov.uk/government/publications/proscribed-terror-groups-or-organisations--2 |archive-date=2020-06-29 |access-date=2022-08-22 |website=gov.uk |language=en}}</ref> <ref name="statedept">{{Cite web |title=Foreign Terrorist Organizations |url=https://www.state.gov/foreign-terrorist-organizations/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227062101/https://www.state.gov/foreign-terrorist-organizations/ |archive-date=2020-02-27 |access-date=2022-08-22 |language=en}}</ref> <ref name="egm">{{Cite web |title=Türkiye'de Halen Faaliyetlerine Devam Eden Başlıca Terör Örgütleri |url=http://www.egm.gov.tr/temuh/terorgrup1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130114042731/http://www.egm.gov.tr/temuh/terorgrup1.html |archive-date=2013-01-14 |access-date=2022-04-19 |publisher=Regering van Turkye |language=tr}}</ref> <ref name="guardiancameron">{{Cite news |date=2006-04-18 |title=Cameron: vote for anyone but BNP |work=The Guardian |location=Londen |url=https://www.theguardian.com/politics/2006/apr/18/localelections2006.uk |access-date=2010-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020005145/https://www.theguardian.com/politics/2006/apr/18/localelections2006.uk |archive-date=2022-10-20 |language=en}}</ref> <ref name="guardianukip">{{Cite web |last1=Walker |first1=Peter |last2=Halliday |first2=Josh |date=2019-03-03 |title=Revealed: UKIP membership surge shifts party to far right |url=https://www.theguardian.com/world/2019/mar/03/new-ukip-members-shifting-party-far-right |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175746/https://www.theguardian.com/world/2019/mar/03/new-ukip-members-shifting-party-far-right |archive-date=2019-03-21 |access-date=2022-03-12 |website=The Guardian |language=en}}</ref> <ref name="bbcukip">{{Cite news |date=2008-11-03 |title=UKIP rejects BNP electoral offer |publisher=BBC News |url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/7706857.stm |access-date=2011-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822060231/http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/7706857.stm |archive-date=2017-08-22 |language=en}}</ref> <ref name="traynor">{{Cite news |last=Traynor |first=Ian |date=2009-07-09 |title=UK diplomats shun BNP officials in Europe |work=The Guardian |location=Londen |url=https://www.theguardian.com/politics/2009/jul/09/diplomats-shun-nick-griffin-bnp-europe |access-date=2009-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130906234803/http://www.theguardian.com/politics/2009/jul/09/diplomats-shun-nick-griffin-bnp-europe |archive-date=2013-09-06 |language=en}}</ref> <ref name="bbcpendle">{{Cite news |title=Pendle Labour and Lib Dems 'made deal with BNP' |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-lancashire-39223658 |access-date=2023-07-14 |work=BBC News |date=2017-03-09 |language=en}}</ref> <ref name="cochrane">{{Cite web |last=Cochrane |first=Angus |website=BBC |title=SNP leader John Swinney rules out Holyrood talks with Reform UK |url=https://www.bbc.com/news/articles/cddpevvv97jo |date=2026-05-09 |access-date=2026-05-10 |language=en}}</ref> }} == Verdere leeswerk == * {{Cite journal |last1=Rummens |first1=Stefan |last2=Abts |first2=Koen |title=Defending Democracy: The Concentric Containment of Political Extremism |journal=Political Studies |year=2010 |volume=58 |issue=4 |pages=649-665 |doi=10.1111/j.1467-9248.2009.00809.x |language=en}} * {{Cite journal |last1=Littler |first1=Mark |last2=Feldman |first2=Matthew |title=Social media and the cordon sanitaire: Populist politics, the online space, and a relationship that just isn't there |journal=Journal of Language and Politics |year=2017 |volume=16 |issue=4 |pages=510-522 |doi=10.1075/jlp.17029.lit |url=https://research.tees.ac.uk/ws/files/4186226/621290.pdf |language=en}} * {{Cite book |last=Downs |first=William M. |title=Political Extremism in Democracies: Combating Intolerance |date=2012 |publisher=Palgrave Macmillan US |isbn=978-1-137-05283-4 |pages=81-109 |chapter=Is the Cordon Sanitaire Effective? |language=en}} * {{Cite journal |last1=Geys |first1=Benny |last2=Heyndels |first2=Bruno |last3=Vermeir |first3=Jan |title=Explaining the formation of minimal coalitions: Anti-system parties and anti-pact rules |journal=European Journal of Political Research |year=2006 |volume=45 |issue=6 |pages=957-984 |doi=10.1111/j.1475-6765.2006.00640.x |language=en}} * {{Cite journal |last=Heinze |first=Anna-Sophie |title=Strategies of mainstream parties towards their right-wing populist challengers: Denmark, Norway, Sweden and Finland in comparison |journal=West European Politics |year=2018 |volume=41 |issue=2 |pages=287-309 |doi=10.1080/01402382.2017.1389440 |language=en}} * {{Cite journal |last=Ripoll Servent |first=Ariadna |title=The European Parliament after the 2019 Elections: Testing the Boundaries of the 'Cordon Sanitaire' |journal=Journal of Contemporary European Research |year=2019 |volume=15 |issue=4 |pages=331-342 |doi=10.30950/jcer.v15i4.1121 |doi-access=free |language=en}} * {{Cite journal |last=Spoerri |first=Marlene |title=U.S. Policy Towards Ultranationalist Political Parties in Serbia: The Policy of Non-Engagement Examined |journal=CEU Political Science Journal |year=2008 |issue=1 |pages=25-48 |issn=1818-7668 |language=en}} * {{Cite journal |last1=Van Spanje |first1=Joost |last2=Van Der Brug |first2=Wouter |title=The Party as Pariah: The Exclusion of Anti-Immigration Parties and its Effect on their Ideological Positions |journal=West European Politics |year=2007 |volume=30 |issue=5 |pages=1022-1040 |doi=10.1080/01402380701617431 |language=en}} * {{Cite book |last=Valentim |first=Vicente |title=The Normalization of the Radical Right |publisher=Oxford University Press |year=2024 |doi=10.1093/9780198926740.001.0001 |language=en}} [[Kategorie:Politieke begrippe]] [[Kategorie:Politieke filosofie]] i9gj68nkgtf4dowqn412y7g1m7r2172 0 468845 2966404 2966123 2026-09-11T10:02:30Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2966404 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Orquesta Filarmonica de Jalisco.jpg|duimnael|regs|upright=1.5|Die Filharmoniese Orkes van Jalisco, waarin die eerste vier hoofklasse van musiekinstrumente volgens Hornbostel en Sachs verteenwoordig is.]] Die '''Hornbostel-Sachs-stelsel''' is 'n klassifikasiestelsel vir [[musiekinstrument]]e wat deur [[Erich Moritz von Hornbostel]] en [[Curt Sachs]] ontwerp is. Dit is in 1914 in die tydskrif ''Zeitschrift für Ethnologie'' onder die titel ''Systematik der Musikinstrumente. Ein Versuch.'' gepubliseer.<ref name="hs1914" /> Hierdie stelsel en afgeleides daarvan word tans die algemeenste gebruik in die [[organologie|musiekinstrumentkunde]] (organologie), die [[etnomusikologie]] en enige ander vakgebied wat 'n indeling van instrumente vereis. Die stelsel is aanvanklik in die Engelstalige wêreld met huiwering ontvang; 'n Engelse vertaling het eers in 1961 onder die titel ''Classification of Musical Instruments'' in ''The Galpin Society Journal'' verskyn.<ref name="gsj1961" /> In die 1970's het die stelsel ook internasionaal die vakkundige standaard geword, en dit is tot vandag toe die belangrikste klassifikasiestelsel in die instrumentkunde. Die stelsel is in 2011 bygewerk as deel van die werk van die projek ''Musical Instrument Museums Online'' (MIMO),<ref name="mimo" /><ref name="hersiening2011" /> wat aanlyn toegang gee tot die versamelings van baie nasionale musiekinstrumentmuseums. == Geskiedenis == === Mahillon se klassifikasie === [[Victor-Charles Mahillon]] (1841–1924), stigter en eerste kurator van die instrumentemuseum in [[Brussel]] (gestig in 1877), was die skepper van 'n klassifikasie van musiekinstrumente. Dit is geïnspireer deur 'n indeling uit 'n Hindoeteks, die ''Natyasastra'' van Bharata Muni, wat vermoedelik uit die 1ste of 2de eeu dateer. Daardie teks onderskei tussen "gespanne" instrumente (''tata vadya''), naamlik [[snaarinstrument]]e; "oortrekte" instrumente (''avanaddha vadya''), naamlik [[Membranofoon|instrumente met 'n vel]]; "geslane" of "vaste" instrumente (''ghana vadya''), naamlik [[Idiofoon|slaginstrumente sonder vel]]; en "hol" instrumente (''sushira vadya''), naamlik [[blaasinstrument]]e.<ref name="ethno_trad" /> Mahillon het instrumente in 1888 in vier hoofkategorieë verdeel volgens die aard van die materiaal waarin die klankvoortbrengende trilling ontstaan, oftewel die "trillende klankstof":<ref name="ethno_sh" /> * 'n lugkolom; * 'n snaar; * 'n vel; * die liggaam van die instrument self. Die inrigtings en tegnieke waarmee hierdie vier basiese materiale in werking gestel word, bepaal daarna die onderkategorieë. Die eerste drie is "die sogenaamde slap of elastiese stowwe wat deur die snare, die velle en die lug verteenwoordig word". Die laaste groep, wat later [[Idiofoon|idiofone]] genoem is, bestaan daarenteen "gewoonlik uit stywe stowwe (plantaardig, dierlik of mineraal: hout, bamboes, horing, been, metaal, klip, plastiek, glas ...)".<ref name="ethno_sh" /> Mahillon, wat 'n groot versameling nie-Europese instrumente bestuur het, het 'n klassifikasiestelsel gesoek wat op die instrument self kon steun, sonder gegewens buite die fisiese struktuur daarvan soos herkoms, funksie of speelwyse. Sy indeling het homself eers in die etnomusikologie en die buite-Europese organologie bewys, maar dit het ook 'n baie deegliker studie van Europese instrumente moontlik gemaak. Mahillon se stelsel het egter enkele gebreke gehad, veral 'n gebrek aan eenduidigheid, aangesien dieselfde instrument in twee onderskeie klasse kon tuishoort. Mahillon klassifiseer die [[viool]] byvoorbeeld as 'n snaarinstrument, wat heeltemal logies is (want dit is die trilling van die snare wat die klank voortbring, wat dan deur die resonanskas versterk word); dit is egter moeilik om te sê of die instrument daarna as 'n stryk- of as 'n tokkelinstrument geklassifiseer moet word, want die viool laat albei speelwyses toe. Mahillon, wat van hierdie probleem bewus was, het probeer om sy stelsel te regverdig deur te bepaal dat slegs die "normale" gebruik vir die indeling tel; dit kan egter moeilik wees om daardie "normale" gebruik vir 'n onbekende instrument vas te stel waarvan die herkoms, speelwyse en funksie nie bekend is nie. === Hersiening en sistematisering deur Hornbostel en Sachs === Die musiekwetenskaplikes Curt Sachs (Duits, 1881–1959) en Erich Moritz von Hornbostel (Oostenryks, 1877–1935) het 'n hersiening en sistematisering van Mahillon se klassifikasie opgestel en dit in 1914 gepubliseer.<ref name="hs1914" /> Mahillon se indeling was hoofsaaklik op die in Europa verspreide instrumente gebaseer; Hornbostel en Sachs het die stelsel so uitgebrei dat dit die indeling van alle instrumente uit al die kulture van die wêreld moontlik maak. Hulle het die klassifikasiekriteria tot elemente van die struktuur van die instrumente beperk. Selfs waar die kriterium die speelwyse is (by die idiofone en membranofone), kan dit uitsluitlik uit die struktuur van die instrument afgelei word. Daardeur word dit moontlik om elke instrument bloot op grond van 'n ondersoek van sy eie eienskappe te klassifiseer, sonder enige verdere gegewens oor sy speelwyse, funksie of herkoms. Dit is 'n klassifikasie van etnomusikoloë, wat in die eerste plek op buite-Europese musiek en instrumente betrekking het, waaroor die kontekstuele inligting dikwels baie skraal is. Hul doel was tegelyk 'n uitbreiding van die grondbeginsel van Mahillon se klassifikasie en 'n presieser, meer sistematiese beskrywing van die strukturele inrigtings vir klankvoortbringing, sodat alle vorme van alle instrumente uit alle kulture van die wêreld eenduidig – dus sonder Mahillon se dubbelsinnighede – geklassifiseer en aangedui kan word: instrumente wat bekend is, wat nog ontdek moet word, of wat bloot denkbaar is. Met die opkoms van elektriese musiekinstrumente het Sachs in 1940 'n vyfde hoofgroep bygevoeg.<ref name="sachs1940" /> == Beginsel en opbou == Die stelsel is formeel op die [[Dewey-klassifikasiestelsel]] vir biblioteke gemodelleer. Dit het vyf hoofklasse, elk met verskeie vlakke daaronder, wat in totaal op meer as 300 basiese kategorieë neerkom. Die stelsel is hiërargies opgebou. Elke kategorie stem met 'n syfer ooreen, en met elke stap van verdere verfyning word 'n syfer bygevoeg, sodat die getal syfers toeneem soos die aanduiding meer bepaald word. Onder die hoofgroepe volg die eerste subgroepe as getalle met twee syfers, daarna hul subgroepe met drie syfers, en so voorts. Die getalle word ter wille van leesbaarheid met punte in groepe van drie syfers verdeel. Die [[xilofoon]] staan byvoorbeeld in die groep 111.212. 'n Lang klassifikasienommer beteken nie noodwendig dat die instrument ingewikkeld is nie. Die ventiellose bugel het byvoorbeeld die nommer 423.121.22, hoewel dit as 'n betreklik eenvoudige instrument beskou word. Die syfers dui die volgende aan: * '''4''' – dit is 'n blaasinstrument * '''42''' – die trillende lug word deur die instrument self begrens * '''423''' – die lippe van die speler laat die lug regstreeks tril (in teenstelling met 'n instrument met 'n riet soos die [[klarinet]], of 'n instrument waarin die lugstroom op 'n snede breek soos die [[fluit]]) * '''423.1''' – die lippe van die speler is die enigste middel om die toonhoogte te verander (daar is dus geen ventiele soos by die trompet nie) * '''423.12''' – die instrument is buisvormig eerder as 'n skulpinstrument * '''423.121''' – die speler blaas in die einde van die buis, nie in die sykant nie * '''423.121.2''' – die buis is gebuig of geknik, nie reguit nie * '''423.121.22''' – die instrument het 'n mondstuk Die nommer 423.121.22 identifiseer nie die bugel eenduidig nie, maar merk dit as 'n bepaalde soort instrument wat baie met ander instrumente in dieselfde klas in gemeen het. Die brons ''lur'', 'n instrument wat tot die [[Bronstydperk]] terugdateer, word ook as 423.121.22 geklassifiseer. === Agtervoegsels === Na die nommer kan 'n aantal agtervoegsels bygevoeg word. 'n '''8''' dui aan dat die instrument 'n klawerbord het, en 'n '''9''' dat dit meganies aangedryf word. Daarbenewens het elke hoofgroep sy eie agtervoegsels vir besonderhede wat nie as beslissend vir die grondaard van die instrument beskou word nie. By die membranofone kan agtervoegsels byvoorbeeld aandui of die vel van 'n trom vasgeplak, vasgespyker of aan die romp vasgeryg is; by die snaarinstrumente met die vingers, met 'n plektrum of met 'n strykstok bespeel word. Die ou [[klavier]] word so met die nommer 314.122-4-8 aangedui:<ref name="meeus" /> * '''3''' – dit is 'n snaarinstrument * '''31''' – 'n eenvoudige snaarinstrument, of siter * '''314''' – 'n bordsiter * '''314.1''' – 'n eintlike bordsiter * '''314.12''' – die instrument het 'n resonator * '''314.122''' – die resonator is kasvormig * '''314.122-4''' – die instrument word met hamers bespeel * '''314.122-4-8''' – die hamers word deur 'n klawerbord in werking gestel === Saamgestelde instrumente === Dit is ook moontlik om instrumente te klassifiseer wat elemente uit meer as een groep bevat. Sulke instrumente kan besonder lang nommers hê waarin ook dubbelpunte en koppeltekens gebruik word. Hornbostel en Sachs verwys self na die geval van verskillende [[doedelsak]]ke waar sommige van die pype 'n enkelriet (soos 'n klarinet) en ander 'n dubbelriet (soos 'n [[hobo]]) het. == Kritiek en beperkings == Die probleem van hierdie klassifikasie kom uit die sistematisering self. Omdat die kriteria hulle uitsluitlik op fisiese gegewens rig wat deur die blote ondersoek van die instrument kenbaar is, word alle ander sosiaal-musikale gegewens van die indeling uitgesluit. Daar is dus nie uit die nommer op te maak of 'n instrument slegs vir godsdienstige doeleindes gebruik word nie, of dit net vir 'n bepaalde seremonie bespeel word, of dit 'n sentrale rol in die groepsverhoudinge van 'n bepaalde kultuur speel, en so meer. Die karakterisering en indeling van 'n instrument is trouens net die eerste stap van die ontleding daarvan: {{Aanhaling|teks=Ons sal die instrument wel kan katalogiseer, maar die vraag na sy gebruik sal daarmee glad nie opgelos wees nie. Die klassifikasie is dus net 'n voorlopige stap, en die eintlike organologiese studie bly nie by die kategorisering van die ondersoekte instrument nie. Dit is op die volledigste moontlike kennis daarvan gerig, sowel musikaal (speeltegniek, omvang, akoestiese werking ...) as sosiokultureel (bouwyse, simboliek, funksie, verbode ...).|teken=Portail d'ethnomusicologie<ref name="ethno_sh_limiete" />}} Die stelsel laat ook musiekwetenskaplikes en organoloë wat hulle uitsluitlik op [[Musiek|Europese musiek]] rig, ontevrede. Dit maak naamlik geen werklike onderskeid tussen instrumente wat so verskillend is soos die viool, die gamba, die [[kontrabas]], die [[kitaar]] en die luit nie, wat almal in dieselfde kategorie beland: snaarinstrumente (klas 3), saamgesteld (32, die resonator is 'n integrale deel van die instrument), generiese luite waarvan die snaarvlak parallel met die oppervlak van die resonator loop (321), met 'n steel (321.3), waar die steel "aan die resonator vas is of in sy verlenging gekerf is" (321.32),<ref name="meeus" /> en met 'n kasvormige resonanskas (321.322).<ref name="solfege" /> Die nommer 321.322 dui dus die viool net so goed as die kitaar aan. Die stelsel onderskei gevolglik nie tussen snaarinstrumente wat oorwegend gestryk word en dié wat oorwegend getokkel word nie; die twee word in dieselfde klas saamgevoeg. Violiste speel wel ook ''pizzicato'' (dus deur die snaar te tokkel), en in die [[jazz]] word die kontrabas selfs hoofsaaklik getokkel; sommige hedendaagse musikante gebruik ook by wyse van eksperiment 'n strykstok op 'n kitaar se snare. Nogtans verskil die inrigting vir klankvoortbringing, die manier waarop die instrument gehou word, die speeltegnieke en die strukturele keuses van die instrumentmaker aansienlik tussen 'n viool en 'n kitaar, en die klassifikasie gee dit nie genoeg weer nie. Hornbostel en Sachs was natuurlik van hierdie moeilikheid bewus, maar hul hoofdoel was om die dubbelsinnigheid op te los wat Mahillon se klassifikasie aangekleef het (dieselfde instrument in twee verskillende klasse). Aangesien daardie dubbelsinnigheid uit die verskeidenheid speelwyses op een instrument voortkom, het hulle die speelwyse doelbewus as onderskeidende kriterium vir die vorming van klasse buite rekening gelaat. Daarmee neem hulle wetend die teenoorgestelde risiko, naamlik dié van willekeurige samevoeging. Om daardie risiko te beperk, het hulle bykomende agtervoegsels by die klasnommers geskep om tog te onderskei wat in die struktuur of samestelling van 'n instrument (die meganiek van 'n klawerbord, die hamers en vilte van 'n klavier, of die aanwesigheid van 'n vaste hulpmiddel soos die strykstok van 'n viool) die oorwegende speelwyse bepaal. Die viool, met klasnommer 321.322, kan so die agtervoegsels "7" (snare deur wrywing in trilling gebring) en "1" (met 'n strykstok, teenoor 'n wiel of 'n band) kry: 321.322-7-1 wanneer dit met die strykstok bespeel word. Hierdie agtervoegsels is egter uitruilbaar en behoort nie eintlik tot die klasnommer nie, sodat die viool ook as 321.322-5 aangedui kan word (snare met die blote hand of vingers bespeel, sonder plektrum) wanneer dit ''pizzicato'' bespeel word.<ref name="meeus" /> Net so word die klavier as 314.122-4-8 aangedui, met die agtervoegsels "4" (snare deur hamers geslaan) en "8" (wat deur 'n klawerbord in werking gestel word). In kontemporêre musiek (die voorbereide klavier) of in jazz word die snare van die klavier soms direk met die vingers getokkel, in afwisseling met spel op die klawerbord, om klankkleurwisselinge te verkry. In daardie geval verander die agtervoegsel na 314.122-4/5-8, waar "4/5" beteken dat die snare afwisselend deur die hamers geslaan of met die blote vingers bespeel word. Nog 'n voorbeeld: die resonanskas van 'n kitaar word soms as slaginstrument gebruik wat met die hand of die vingers geslaan word om 'n bepaalde ritmiese effek te verkry, soos by die ''golpe''-tegniek van die flamenkokitaar; die kitaar kan nogtans nie werklik onder die slaginstrumente ingedeel word nie. Die bykomende agtervoegsels laat dus toe dat die groot verskeidenheid gebruike wat musikante vir een instrument uitgedink het, gedeeltelik in ag geneem word. Die grense tussen die kategorieë is dan ook skerper afgebaken as in Mahillon se klassifikasie. Nietemin bly die Hornbostel-Sachs-stelsel tans die algemeenste in gebruik, omdat dit ten spyte van sy gebreke die wetenskaplik bestendigste en duidelikste stelsel is. === Wisselende strukturele interpretasies === In sommige gevalle verskil die strukturele interpretasie van bepaalde organologiese elemente van skrywer tot skrywer, sodat dieselfde instrument in verskillende kategorieë beland. Die ''koto'' en die ''qin'' word so óf as 312.22<ref name="carmentis" /> óf as 314.122 geklassifiseer.<ref name="mimovocab" /> In die eerste geval word die geboë klankbord as in wese van 'n prototipe uit 'n bamboessegment afgelei beskou, en in die tweede geval as 'n bord met 'n kasvormige resonator. Die musiekmuseum van die Parysse filharmonie gebruik vir hierdie instrumente weer die naam "siter op 'n geboë tafel", wat beskrywend juister is maar met geen kategorie van die stelsel ooreenstem nie.<ref name="philharmonie" /> === Die plek van die elektrofone === Hedendaagse etnomusikoloë soos Margaret Kartomi<ref name="kartomi1990" /> en Ellingson<ref name="ellingson" /> stel voor dat, in ooreenstemming met die gees van die oorspronklike stelsel – indeling volgens dít wat die klank eerste voortbring – slegs onderkategorie 53 in die klas van die elektrofone behoort te bly. So is meer onlangs voorgestel dat byvoorbeeld die pyporrel (selfs waar dit elektriese klawertraksie gebruik om lugventiele te beheer) in die klas van die blaasinstrumente bly, en die elektriese kitaar in dié van die snaarinstrumente. Dieselfde argument word ook op onderdele van die vierde hoofgroep toegepas: aangesien dit die tong (lamel) is wat by 'n deurslaantong (412.13) die klank eerste voortbring, sou sulke instrumente eerder by die lamellofone as by die blaasinstrumente hoort.<ref name="kartomi1990" /> == Die klassifikasie == Die indeling hieronder volg die oorspronklike weergawe van 1914.<ref name="hs1914" /> Die voorbeelde en die geografiese verwysings is dié wat Hornbostel en Sachs self gegee het, en hulle gebruik die plekname van hul tyd. Die MIMO-hersiening van 2011 het talle onderafdelings bygevoeg en enkeles hernommer (sien onder). === Idiofone (1) === {{Hoofartikel|Idiofoon}} Die materiaal van die instrument gee danksy sy styfheid en elastisiteit die toon af, sonder dat gespanne velle of snare nodig is. Die woord is uit die Griekse ἴδιος (''idios'', "eie") en φωνή (''phonē'', "klank, stem") gevorm en beteken dus letterlik "wat self klank voortbring". Dit is die trilling van die materiaal wat dié van die lug meebring, en nie 'n gebroke lugstroom wat die liggaam van die instrument laat tril soos by 'n blaasinstrument nie. Die stelsel voorsien vier speelwyses wat deur die struktuur van 'n idiofoon bepaal word: slaan (klas 11), tokkel (12), wryf (13) en blaas (14). In hierdie klas hoort onder meer die xilofoon, die marimba, die klokkespel en die glasharmonika. ==== Slagidiofone (11) ==== Die instrument word deur perkussie in trilling gebring. ===== Direk geslane idiofone (111) ===== Die speler voer self die slaanbeweging uit: enige meganiese tussenskakels, klopper, klawerbord, luitoue en dergelike word nie in berekening gebring nie. Beslissend is dat die speler enkele, skerp begrensde slae kan uitlok en dat die instrument vir hierdie soort perkussie ingerig is. * 111.1 Teenslagidiofone of klappers – Twee of meer gekoördineerde klinkende dele word teen mekaar geslaan. ** 111.11 Teenslagstawe of stafklappers – Annam, Voor-Indië, Marshalleilande. ** 111.12 Teenslagplate of plaatklappers – China en Voor-Indië. ** 111.13 Teenslaggeute of geutklappers – Birma. ** 111.14 Teenslagvate of vatklappers – 'n Geringe uithouing in 'n bord tel al as vat. *** 111.141 [[Kastanjette]] – Natuurlike en uitgeholde vatklappers. *** 111.142 [[Simbaal|Simbale]] – Uitgeboë vatklappers. * 111.2 Aanslagidiofone – Die instrument word met 'n nieklinkende voorwerp (hand, klopper, stok) of teen so 'n voorwerp (die liggaam, die grond) geslaan. ** 111.21 Aanslagstawe *** 111.211 (Selfstandige) aanslagstawe – Japan, Annam, die Balkan; ook die driehoek hoort hier. *** 111.212 Stelle aanslagstawe – Verskeie aanslagstawe van verskillende toonhoogte is tot een instrument verenig. Alle xilofone, sover hul klinkende dele nie in twee vlakke lê nie. ** 111.22 Aanslagplate *** 111.221 (Selfstandige) aanslagplate – In die Oosters-Christelike kerk. *** 111.222 Stelle aanslagplate – Litofone (China), ook die meeste metallofone. ** 111.23 Aanslagbuise *** 111.231 (Selfstandige) aanslagbuise – Houttrom, buisklok. *** 111.232 Stelle aanslagbuise – Tubafoon, buisxilofoon. ** 111.24 Aanslagvate *** 111.241 Gongs – Die trilling neem na die kruin toe. **** 111.241.1 (Selfstandige) gongs – Suid- en Oos-Asië; ook die sogenaamde metaaltromme, beter kettelgongs, hoort hier. **** 111.241.2 Stelle gongs – Suidoos-Asië. *** 111.242 [[Klok]]ke – Die trilling neem na die kruin af. **** 111.242.1 (Selfstandige) klokke ***** 111.242.11 Staanklokke – Die vat staan op die hand of op 'n kussing; die opening wys boontoe. China, Indosjina en Japan. ***** 111.242.12 Hangklokke – Die klok hang aan die kruin. ****** 111.242.121 Klopperhangklokke – Geen vaste klepel nie, maar 'n afsonderlike klopper. ****** 111.242.122 Klepelklokke – Die klok het 'n vaste klepel. **** 111.242.2 Klokkespele – Onderverdeling soos by 111.242.1. ===== Indirek geslane idiofone (112) ===== Die speler voer self geen slaanbeweging uit nie; die perkussie ontstaan eers indirek as gevolg van 'n anders geaarde beweging van die speler. Dit lê in die bestemming van die instrument om klank- of geraaskomplekse te laat hoor, en nie enkele slae nie. Indirek geslane idiofone bring gewoonlik geen klank van bepaalde toonhoogte voort nie, wat by direk geslane idiofone dikwels wel die geval is. * 112.1 Skudidiofone of rammelaars – Die speler voer 'n skudbeweging uit. ** 112.11 Ryrammelaars – Deurboorde selfklinkende liggame is saam opgeryg en slaan met die skud teen mekaar. *** 112.111 Snoerrammelaars – Die rammelliggame is op 'n snoer gery: halssnoere met opgerygde skulpe. *** 112.112 Staframmelaars – Die rammelliggame is op 'n staaf of ring gery: die sistrum met ringe. ** 112.12 Raamrammelaars – Die rammelliggame is aan 'n voorwerp vas en slaan daarteen. *** 112.121 Pendelrammelaars – Die rammelliggame hang vry aan die raam: die dansskild met rammelringe. *** 112.122 Glyrammelaars – Nieklinkende liggame gly in uitkepings van 'n klinkende liggaam heen en weer en bring dit in trilling, of klinkende liggame gly in uitkepings van 'n nieklinkende liggaam heen en weer en word met elke stamp daardeur in trilling gebring: die ''angklung'', die jonger sistrum met stawe. ** 112.13 Vatrammelaars – Die rammelliggame is in 'n vat ingesluit en slaan teen mekaar, teen die vatwand, of gewoonlik teen albei: vrugkapsules met sade, belletjies met vry ingeslote klankkoeëltjies. * 112.2 Skraapidiofone – Die speler voer direk of indirek 'n skraapbeweging uit: 'n nieklinkende liggaam beweeg oor 'n getande klinkende liggaam en word beurtelings deur die tande gelig en teen die oppervlak geskiet, of 'n elastiese klinkende liggaam beweeg oor 'n getande nieklinkende liggaam en kry op dieselfde manier 'n reeks slae. Hierdie groep moenie met die wryfidiofone verwar word nie. ** 112.21 Skraapstawe – 'n Getande staaf word met 'n stokkie geskraap. *** 112.211 Skraapstawe sonder resonator – Suid-Amerika, Voor-Indië (die gekerfde musiekboog), die Kongo. *** 112.212 Skraapstawe met resonator – Usambara en Oos-Asië. ** 112.22 Skraapbuise – Suid-Indië. ** 112.23 Skraapvate – 'n Vat met 'n gevoorde oppervlak word geskraap. Suid-Amerika en die Kongogebied. ** 112.24 Skraapwiele of ratels – 'n Tandwiel waarvan die as as steel dien, en 'n tong binne 'n raam wat vry om dieselfde steel draai; met die omswaai slaan die tong teen die tande van die wiel. Europa en Voor-Indië. * 112.3 Splytidiofone – Instrumente in die vorm van verende tange waarvan die punte aan mekaar raak; die punte word met 'n stokkie van mekaar geruk sodat hulle deur hul elastisiteit weer teen mekaar slaan. China, Malakka, Persië, die Balkan. ==== Tokkelidiofone (12) ==== Tonge, dit wil sê elastiese plaatjies wat aan een kant vas is, word weggebuig sodat hulle deur hul elastisiteit na die russtand terugkeer. Hul trilling word dikwels deur 'n resonator versterk: 'n kas, 'n vat, 'n uitgeholde droë vrug, of die mond van die speler. ===== In raamvorm (121) ===== Die tong tril binne 'n raam of beuel. * 121.1 ''Cricri'' – Die tong is uit 'n dop gesny sodat dit daarin 'n resonator het. Melanesië. * 121.2 Mondharpe – Die tong sit binne 'n staaf- of plaatvormige raam en het die mond as resonator nodig. ** 121.21 Idioglotte mondharpe – Die tong is uit die raam gesny en hang aan die voet daarmee saam. Agter-Indië, Indonesië en Melanesië. ** 121.22 Heteroglotte mondharpe – Die tong is op die raam vasgemaak. *** 121.221 (Selfstandige) heteroglotte mondharpe – Europa, Voor-Indië, China. *** 121.222 Stelle heteroglotte mondharpe – Verskeie heteroglotte mondharpe van verskillende stemming is tot een instrument verenig: die ''aura''. ===== In bord- of kamvorm (122) ===== Tonge is op 'n bord vasgeryg of soos kamtande uit 'n bord gesny. Die tonge is aan een punt aan 'n draer vas, aan die ander punt vry, en lig deur 'n sadel opgehef. * 122.1 Met vasgerygde tonge ** 122.11 Sonder resonator – Alle ''zanzas'' met 'n enkele bord. ** 122.12 Met resonator – Alle ''zanzas'' met 'n kas of skaal onder die bord. Hier hoort ook die ''mbira'' van Afrika en die Karibiese ''marímbula''. * 122.2 Met uitgesnyde tonge – 'n Stiftrol tokkel die tonge: speeldose (Europa). ==== Wryfidiofone (13) ==== Die instrument word deur wrywing in trilling gebring. Die elemente kan afsonderlik of in stelle voorkom, met direkte of indirekte wrywing.<ref name="meeus" /> ===== Wryfstawe (131) ===== * 131.1 (Selfstandige) wryfstawe – Volgens Hornbostel en Sachs nie bekend nie. * 131.2 Stelle wryfstawe ** 131.21 Met direkte wrywing – Die stawe self word gewryf: die spykerviool en die spykerklavier. ** 131.22 Met indirekte wrywing – Die stawe is met ander verbind wat gewryf word en hulle deur hul longitudinale trillingsuitslae in transversale trilling bring: Chladni se eufoon. ===== Wryfplate (132) ===== * 132.1 (Selfstandige) wryfplate – Volgens Hornbostel en Sachs nie bekend nie; die musieksaag word later hier ingedeel (132.11, met direkte wrywing).<ref name="meeus" /> * 132.2 Stelle wryfplate – Nieu-Mecklenburg. ===== Wryfvate (133) ===== * 133.1 (Selfstandige) wryfvate – Brasilië: die skilpaddop. * 133.2 Stelle wryfvate – Die ''verrillon''; ook die glasharmonika, wat [[Benjamin Franklin]] in 1761 uit die ''verrillon'' ontwikkel het, hoort hier (133.21, met direkte wrywing deur die nat vingers van die speler).<ref name="meeus" /> ==== Blaasidiofone (14) ==== Die instrument word deur aanblaas in trilling gebring. Hierdie instrumente is baie skaars en is dikwels met inrigtings soos dié van 'n [[harmonium]] toegerus – 'n klawerbord, pedale en [[blaasbalk]]e. ===== Blaasstawe (141) ===== * 141.1 (Selfstandige) blaasstawe – Volgens Hornbostel en Sachs nie bekend nie. * 141.2 Stelle blaasstawe – Die ''Aeolsklavier'', in 1825 deur Schortmann van Buttelstädt gebou, waarvan die pedaal 'n stel blaasbalke in werking gestel het wat 'n reeks fyn rietlamelle laat tril het.<ref name="aeolsklavier" /> Nommer: 141.2-8. ===== Blaasplate (142) ===== * 142.1 (Selfstandige) blaasplate – Volgens Hornbostel en Sachs nie bekend nie. * 142.2 Stelle blaasplate – Die ''piano chanteur'', in 1878 deur Gustave Baudet in Parys gepatenteer, waarin die lugstroom 'n reeks gestemde staalstawe aktiveer.<ref name="pianochanteur" /> Nommer: 142.2-8. ==== Gemeenskaplike agtervoegsels ==== * -8 met klawerbord * -9 met meganiese aandrywing === Membranofone (2) === {{Hoofartikel|Membranofoon}} Die toonwekkers is styfgespanne velle. Die woord is uit die Latynse ''membrana'' ("vel") en die Griekse φωνή gevorm. Hierdie groep omvat alle [[trom]]me en die mirlitons. ==== Slagtromme (21) ==== Die velle word geslaan. ===== Direk geslane tromme (211) ===== Die speler voer self die slaanbeweging uit; enige meganiese tussenskakels, kloppers, klawerborde en dergelike word nie in berekening gebring nie. Slegs geskude tromme hoort nie hier nie. * 211.1 [[Keteltrom]]me (pouke) – Die romp is ketel- of skaalvormig. ** 211.11 (Selfstandige) keteltromme – Die Europese pouk. ** 211.12 Stelle keteltromme – Die Wes-Asiatiese, blywend verbonde poukpare. * 211.2 Buistromme – Die romp is buisvormig. ** 211.21 Silindertromme – Die middel- en einddeursnee is gelyk; verskerpings van die ente en kopskywe word nie in berekening gebring nie. *** 211.211 Eenvellige silindertromme – Die trom het net een bruikbare vel; 'n tweede vel wat by Afrika-tromme deel van die rygwerk is en nie geslaan kan word nie, tel nie. **** 211.211.1 Oop silindertromme – Die ent teenoor die vel is oop. (Malakka) **** 211.211.2 Geslote silindertromme – Die ent teenoor die vel is toe. (Wes-Indië) *** 211.212 Tweevellige silindertromme – Die trom het twee bruikbare velle. **** 211.212.1 (Enkele) silindertromme – Europa (die militêre trom). **** 211.212.2 Stelle silindertromme ** 211.22 Vaattromme – Die middeldeursnee is groter as die einddeursnee; die romp is gewelf. (Asië, Afrika, Oud-Mexiko) ** 211.23 Dubbelkeëltromme – Die middeldeursnee is groter as die einddeursnee; die romp is reguit met 'n gebroke profiellyn. Voor-Indië (die ''mridangam'', ''banya'', ''pakhawaj''). ** 211.24 Sandlopertromme – Die middeldeursnee is kleiner as die einddeursnee. (Asië, Melanesië, Oos-Afrika) ** 211.25 Keëltromme – Die einddeursnee is aansienlik ongelyk; geringe ongelykhede is onvermydelik en word nie in berekening gebring nie. (Voor-Indië) ** 211.26 Bekertromme – Die romp bestaan uit 'n ketelvormige of silindriese hoofdeel en 'n slanker aansetstuk. (Die ''darabukke'') * 211.3 Raamtromme – Die hoogte van die romp is ten hoogste gelyk aan die velradius. Die Europese militêre trom stam ook in sy platste uitvoerings van die lang silindertrom af en word daarom nie by die raamtromme gereken nie. (Onderverdeling soos 211.21.) ** 211.31 Raamtromme (sonder steel) *** 211.311 Eenvellige raamtromme (die [[tamboeryn]]) *** 211.312 Tweevellige raamtromme (Noord-Afrika) ** 211.32 Steeltromme – Aan die raam sit 'n steel in die rigting van die deursnee. *** 211.321 Eenvellige steeltromme (Inuit) *** 211.322 Tweevellige steeltromme (Tibet) ===== Rammeltromme (212) ===== Die trom word geskud; die perkussie ontstaan deurdat vasgebinde of ingeslote koeëltjies of dergelike daarteen slaan. (Indië, Tibet) Onderverdeling soos by die direk geslane tromme. ==== Tokkeltromme (22) ==== Onder die middel van die vel is 'n snaar geknoop; dit word getokkel en dra sy trilling na die vel oor. (Indië: die ''gopiyantra'' en ''ananda-lahari''.) Party skrywers meen instrumente in hierdie klas behoort eerder as snaarinstrumente beskou te word. ==== Wryftromme (23) ==== Die vel word deur wrywing in trilling gebring. ===== Stafwryftromme (231) ===== 'n Staaf wat met die vel verbind is, word gewryf, of wryf die vel. * 231.1 Met deurgesteekte staaf – Die staaf dring deur die vel. ** 231.11 Vastestaf-wryftromme – Die staaf kan nie beweeg nie; net die staaf word gewryf. (Afrika) ** 231.12 Halfvrystaf-wryftromme – Die staaf kan net 'n bietjie beweeg; die hand wryf die staaf en die staaf die vel. (Afrika) ** 231.13 Vrystaf-wryftromme – Die staaf beweeg vry; nie die staaf nie, maar uitsluitlik die vel word daardeur gewryf. (Venezuela) * 231.2 Met opgebinde staaf – Die staaf is regop op die vel vasgebind. (Europa) ===== Snoerwryftromme (232) ===== 'n Snoer wat met die vel verbind is, word gewryf. * 232.1 Staande snoerwryftromme – Die trom word vasgehou. (Europa, Afrika) ** 232.11 Eenvellige staande snoerwryftromme ** 232.12 Tweevellige staande snoerwryftromme * 232.2 Geswaaide snoerwryftromme – Die trom word geswaai en die snoer wryf in 'n kerf van die handvatsel. (Die ''Waldteufel'': Europa, Indië, Oos-Afrika) ===== Handwryftromme (233) ===== Die vel word met die hand gewryf. ==== Aansingtromme of mirlitons (24) ==== Die vel word deur aanspreek of aansing in trilling gebring; die vel gee geen eie toon af nie, maar kleur slegs die stem. (Europa, Wes-Afrika) ===== Vrye mirlitons (241) ===== Die vel word direk beïnvloed sonder dat die wind in 'n houer versamel word. (Die dun papier op die kam.) ===== Buis- en vatmirlitons (242) ===== Die vel sit binne 'n buis of 'n kas, soos by die kazoo. (Afrika; ook die Oos-Asiatiese fluite met 'n sygat wat met 'n vel toegeplak is, is vermengings met die beginsel van die buismirliton.) ==== Gemeenskaplike agtervoegsels ==== * -6 Met vasgeplakte vel * -7 Met vasgespykerde vel * -8 Met vasgerygde vel ** -81 Snoer- of riemryging – Die snoere loop van vel na vel of vorm 'n net, sonder een van die volgende inrigtings. *** -811 Sonder besondere spaninrigting – Oral. *** -812 Met spanligatuur – Dwarsbande of -snoere is om die middel van die rygwerk gelê om dit te span. (Ceylon) *** -813 Met spanringe – Die snoere is in 'n sigsag gelei; elke twee leidings word deur 'n ringetjie of 'n lus saamgevat. (Voor-Indië) *** -814 Met spanwiggies – Tussen die tromwand en die snoere is wiggies ingeskuif waarvan die stand die spanning reguleer. (Voor-Indië, Indonesië, Afrika) ** -82 Snoer-velryging – Die snoere is onder aan 'n onbruikbare vel geknoop. (Afrika) ** -83 Snoer-bordryging – Die snoere is onder aan 'n voorsetbord geknoop. (Sumatra) ** -84 Snoer-wrongryging – Die snoere is onder aan 'n uitgekerfde wrong geknoop. (Afrika) ** -85 Snoer-gordryging – Die snoere is onder aan 'n gord van 'n ander materiaal geknoop. (Voor-Indië) ** -86 Snoer-penryging – Die snoere is onder aan penne geknoop wat in die wand sit. (Afrika) * -9 Met vasgeklemde vel – Oor die velrand is 'n ring getrek. ** -91 Met snoerklemming (Afrika) ** -92 Met hoepelklemming *** -921 Sonder masjinerie (die Europese trom) *** -922 Met masjinerie **** -9221 Sonder pedale (die masjienpouk) **** -9222 Met pedale (die pedaalpouk) === Snaarinstrumente (3) === {{Hoofartikel|Snaarinstrument}} Een of meer snare is tussen vaste punte gespan. Snaarinstrumente word ook chordofone genoem. Hierdie woord is uit die Griekse χορδή (''khordē'', "derm, snaar"), via die Latynse ''chorda'', en φωνή gevorm. Hierdie groep omvat al die instrumente wat in die Weste snaarinstrumente genoem word, sowel as party klawerinstrumente soos die klavier en die [[klavesimbel]]. ==== Eenvoudige snaarinstrumente of siters (31) ==== Die instrument bestaan uit 'n snaardraer alleen, of uit 'n snaardraer en 'n resonanskas in 'n onorganiese verband wat sonder vernietiging van die klankapparaat losgemaak kan word. ===== Stafsiters (311) ===== Die snaardraer het staafvorm; ook borde wat op hul kant gestel is, hoort hier. * 311.1 Musiekboë – Die snaardraer is buigbaar en gebuig. ** 311.11 Idiochorde musiekboë – Die snaar is uit die bas van die boog self gelig en hang aan die ente nog daarmee saam. *** 311.111 Mono-idiochorde musiekboë – Die boog het net een stameie snaar. Augustarivier (Nieu-Guinee), Togo. *** 311.112 Poli-idiochorde musiekboë of harpboë – Die boog het verskeie stameie snare wat oor 'n getande brug gelei word. Fang (Wes-Afrika). ** 311.12 Heterochorde musiekboë – Die snaar is stamvreemd. *** 311.121 Mono-heterochorde musiekboë – Die boog het net een stamvreemde snaar. **** 311.121.1 Sonder resonator – Waar 'n resonator wel voorsien is maar nie aan die apparaat self geheg is nie, hoort die instrument by 311.121.21. Die mond word nie as resonator gereken nie. ***** 311.121.11 Sonder stemlus – Afrika. ***** 311.121.12 Met stemlus – 'n Draadlus omvat die snaar en verdeel dit in twee dele. **** 311.121.2 Met resonator – Suid-ekwatoriale Afrika. ***** 311.121.21 Met onverbonde resonator – Borneo. ***** 311.121.22 Met verbonde resonator ****** 311.121.221 Sonder stemlus – Suid-Afrika. ****** 311.121.222 Met stemlus – Suid-Afrika en Madagaskar. *** 311.122 Poli-heterochorde musiekboë – Die boog het verskeie stamvreemde snare. **** 311.122.1 Sonder stemlus – Oseanië. **** 311.122.2 Met stemlus – Oseanië. * 311.2 Musiekstawe – Die snaardraer is styf. ** 311.21 Musiekboogstawe – Die snaardraer het een buigbare en gebuigde ent. Musiekstawe met twee buigbare en gebuigde ente hoort by die musiekboë. Agter-Indië. ** 311.22 (Eintlike) musiekstawe – Rietstawe wat toevallig hol is, hoort daarom nie by die buissiters nie maar by die stafsiters; instrumente waarin die buisholte wel as eintlike resonator gebruik word, is buissiters. *** 311.221 Met een enkele resonanskalbas – Voor-Indië (die ''tuila'') en Celebes. *** 311.222 Met verskeie resonanskalbasse – Voor-Indië (die ''vina''). ===== Buissiters (312) ===== Die snaardraer is 'n bord wat in die breedte gewelf is. * 312.1 Volbuissiters – Die snaardraer is 'n hele buis. ** 312.11 Idiochorde buissiters ** 312.12 Heterochorde buissiters – Afrika en Indonesië. *** 312.121 Sonder besondere resonator – Agter-Indië. *** 312.122 Met besondere resonator – Die bamboesinternodium lê in 'n palmblad wat skaalvormig saamgebind is. Timor. * 312.2 Halfbuissiters – Die snare loop oor die konvekse kant van 'n geut. ** 312.21 Idiochorde halfbuissiters – Flores. ** 312.22 Heterochorde halfbuissiters – Oos-Asië (die ''qin'', die ''koto''). ===== Vlotsiters (313) ===== Die snaardraer word uit rietsegmente gevorm wat vlotagtig aan mekaar gebind is. * 313.1 Idiochorde vlotsiters – Voor-Indië, Bo-Guinee, Sentraal-Kongo. * 313.2 Heterochorde vlotsiters – Die noordelike Njassagebied. ===== Bordsiters (314) ===== Die snaardraer is 'n bord; ook die grond word as sodanig gereken. * 314.1 (Eintlike) bordsiters – Die snaarvlak is parallel met die snaardraer. ** 314.11 Sonder resonator – Borneo. ** 314.12 Met resonator *** 314.121 Met resonansskaal – Die resonator is 'n vrugtedop of dergelike, dus 'n natuurproduk, of – waar dit kunsmatig gemaak is – uitgekerf. Njassagebied. *** 314.122 Met resonanskas – Die resonator is uit borde saamgestel: die siter, die hakkebord, die klavier. * 314.2 Oneintlike bordsiters – Die snaarvlak is haaks op die snaardraer. ** 314.21 Grondsiters – Die snaardraer is die grond; een snaar. Malakka, Madagaskar. ** 314.22 Harpsiters – Die snaardraer is 'n bord; verskeie snare; 'n getande brug. Borneo. ===== Skaalsiters (315) ===== Die snare loop oor die opening van 'n skaal. Duits-Oos-Afrika. * 315.1 Sonder resonator * 315.2 Met resonator – Die skaal is met 'n kalbas of dergelike verbind. ===== Raamsiters (316) ===== Die snare is vry binne 'n raam gespan. * 316.1 Sonder resonator – Miskien onder die psalteriums van die Middeleeue. * 316.2 Met resonator – By die Kru, Wes-Afrika. ==== Saamgestelde snaarinstrumente (32) ==== Die instrument bestaan uit 'n snaardraer en 'n resonanskas in 'n organiese verband wat nie sonder vernietiging van die klankapparaat losgemaak kan word nie. ===== Luite (321) ===== Die snaarvlak lê parallel met die klankbord. * 321.1 Boogluite – Elke snaar het sy eie buigbare draer. Afrika. * 321.2 Jukluite of [[Lier|liere]] – Die snaarhouer is 'n juk van twee arms met 'n dwarsstang wat in die vlak van die klankbord lê. ** 321.21 Skaalliere – 'n Natuurlike of uitgekerfde skaal dien as resonator: die ''lyra'', die Oos-Afrikaanse lier. ** 321.22 Kasliere – 'n Kas wat uit borde saamgestel is, dien as resonator: die ''kithara'', die ''crwth''. * 321.3 Steelluite – Die snaardraer is 'n eenvoudige steel. Newestele, soos by die Indiese ''prasarini vina'', word nie in berekening gebring nie; net so hoort luite hier waarvan die snare oor verskeie nekke verdeel is, en luite waarby die juk slegs sierwaarde het. ** 321.31 Spitluite – Die steel is diametraal deur die resonanskas gesteek. *** 321.311 Skaalspitluite – Die resonanskas is 'n natuurlike of uitgekerfde skaal. Persië, Indië en Indonesië. *** 321.312 Kasspitluite of spitkitare – Die resonanskas is uit borde saamgestel. Egipte (die ''rebab''). *** 321.313 Buisspitluite – Die steel is diametraal deur 'n buis gesteek. China en Indosjina. ** 321.32 Nekluite – Die steel is nekagtig aan die resonanskas geheg of daarin gekerf. *** 321.321 Skaalnekluite – Die mandolien, die teorbe, die [[balalaika]]. *** 321.322 Kasnekluite of nekkitare – Luite waarvan die romp uit spane in navolging van 'n skaal saamgestel is, hoort by die skaalluite. Die [[viool]], die gamba, die [[kitaar]]. ===== Harpe (322) ===== Die snaarvlak lê haaks op die klankbord en die verbindingslyn van die onderste snaarente in die rigting van die nek. * 322.1 Oop harpe – Die harp het geen voorstang nie. ** 322.11 Boogharpe – Die nek is van die romp af weggebuig. Birma en Afrika. ** 322.12 Hoekharpe – Die nek is van die romp af geknik. Assirië, Antieke Egipte, Oud-Korea. * 322.2 Raamharpe – Die harp het 'n voorstang. ** 322.21 Sonder verstemmeganisme – Alle Middeleeuse harpe. *** 322.211 Diatoniese raamharpe **** 322.211.1 Met al die snare in een vlak **** 322.211.2 Met die snare in twee gekruiste vlakke *** 322.212 Chromatiese raamharpe **** 322.212.1 Met al die snare in een vlak – Die meeste ouer chromatiese harpe. **** 322.212.2 Met die snare in twee gekruiste vlakke – Die Lyonse chromatiese harp. ** 322.22 Verstemharpe – Die snare kan deur 'n meganiek verkort word. *** 322.221 Handharpe – Die snare word met handgrepe verstem: die haakharp, die ''harpe ditale'', die ''harpinella''. *** 322.222 Pedaalharpe – Die snare word met voetpedale verstem. ===== Harpluite (323) ===== Die snaarvlak lê haaks op die klankbord en die verbindingslyn van die onderste snaarente haaks op die rigting van die nek; met 'n getande brug. Wes-Afrika (die ''kora'' en dergelike). ==== Gemeenskaplike agtervoegsels ==== * -4 Met hamer- of klopperspel * -5 Met vingerspel * -6 Met plektrumspel * -7 Met strykspel ** -71 Boog ** -72 Wiel ** -73 Band * -8 Met klawerbord * -9 Met meganiese aandrywing === Blaasinstrumente (4) === {{Hoofartikel|Blaasinstrument}} Die lug self kom primêr in trilling. Die woord is uit die Griekse ἀήρ (''aēr'', "lug") en φωνή gevorm. Die instrument self tril nie, en daar is geen trillende snare of velle nie. ==== Vrye blaasinstrumente (41) ==== Die trillende lug word nie deur die instrument begrens nie. ===== Afbuigingsblaasinstrumente (411) ===== Die wind tref 'n snede, of 'n snede word deur die lug beweeg; in albei gevalle vind volgens die jonger beskouing 'n periodieke afbuiging van die lug na weerskante van die snede plaas. Voorbeelde is die [[sweep]] en die sabellem. ===== Onderbrekingsblaasinstrumente (412) ===== Die windstroom word periodiek onderbreek. * 412.1 Selfklinkende onderbrekingsblaasinstrumente of tonge – Die windstroom tref 'n lamel; dié kom in trilling en onderbreek die stroom periodiek. Hier hoort ook tonge met "opsetstukke", dit wil sê buise waarvan die lug nie primêr nie maar slegs sekondêr tril en dus nie self die toon voortbring nie, maar dit net rond en kleur; opsetstukke is gewoonlik aan die afwesigheid van vingergate te herken. (Die tongpype van die [[Orrel|orrel]].) ** 412.11 Teenslagtonge – Twee lamelle vorm 'n spleet wat met die trilling periodiek toegaan. (Die ingesplete grashalm.) ** 412.12 Aanslagtonge – Die lamel slaan op 'n raam. *** 412.121 (Selfstandige) aanslagtonge – Brits-Columbië. *** 412.122 Stelle aanslagtonge – Die ouer tongstemme van die orrel. ** 412.13 Deurslaantonge – Die lamel slaan deur 'n presies passende opening. Daar is soms 'n aangehegte pyp, maar dit tril slegs saam met die tong en het geen invloed op die toonhoogte nie; instrumente van hierdie klas is aan die afwesigheid van vingergate van 422.3 te onderskei. *** 412.131 (Selfstandige) deurslaantonge – Die eentonige motorhoring. *** 412.132 Stelle deurslaantonge – Die harmonium, die [[mondfluitjie]], die [[trekklavier]]. Die vingergate wat by die Chinese ''sheng'' voorkom, dien nie om die toonhoogte te verander nie en is dus nie vingergate in die eintlike sin nie. ** 412.14 Bandtonge – Die wind gaan teen die skerp kant van 'n gespanne band. Die akoestiese verloop is tot dusver nie ondersoek nie.<ref name="bandtonge" /> (Brits-Columbië) ** 412.15 Gemengde stelle tonge * 412.2 Nie-selfklinkende onderbrekingsinstrumente – Die onderbreker word sonder toedoen van die lug beweeg. ** 412.21 Roterende blaasinstrumente – Die onderbreker beweeg in sy eie vlak voort. (Die gaatjiesirene en die golfsirene.) ** 412.22 Wentelblaasinstrumente – Die onderbreker draai om sy as. Die ''bullroarer'', die wentelskyf, die vlerkventilator. ===== Eksplosiewe blaasinstrumente (413) ===== Die lug kry 'n eenmalige verdigtingstoot. Voorbeelde is die propgeweer en die ''oedoe''. ==== (Eintlike) blaasinstrumente (42) ==== Die trillende lug word deur die instrument self begrens. Hierdie groep omvat die meeste instrumente wat in die Weste blaasinstrumente genoem word, soos die fluit en die waldhoring, sowel as ander soorte instrumente soos die skulptrompet. ===== Snede-instrumente of fluite (421) ===== 'n Bandvormige lugstroom tref 'n snede. * 421.1 [[Fluit]]e sonder kernspleet – Die speler bring self met sy lippe 'n bandvormige lugstroom voort. ** 421.11 Lengtefluite – Die speler blaas teen die skerp rand van die boonste opening van 'n buis. *** 421.111 Enkellengtefluite **** 421.111.1 Oop enkellengtefluite – Die onderent van die fluit is oop. ***** 421.111.11 Sonder vingergate – Bengale. ***** 421.111.12 Met vingergate – Byna in die hele wêreld. **** 421.111.2 Gedekte enkellengtefluite – Die onderent van die fluit is toe. ***** 421.111.21 Sonder vingergate – Die hol sleutel. ***** 421.111.22 Met vingergate – Veral Nieu-Guinee. *** 421.112 Stelle lengtefluite of panfluite – Verskeie verskillend gestemde lengtefluite is tot een instrument verbind. **** 421.112.1 Oop panfluite ***** 421.112.11 Oop vlotpanfluite – Die pype is bordagtig langs mekaar gebind of in 'n bord ingeboor. China. ***** 421.112.12 Oop bundelpanfluite – Die pype is rond saamgebind. Salomonseilande, Bismarck-argipel. **** 421.112.2 Gedekte panfluite – Europa, Suid-Amerika. **** 421.112.3 Gekombineerd oop en gedekte panfluite – Salomonseilande, Suid-Amerika. ** 421.12 Dwarsfluite – Die speler blaas teen die skerp rand van 'n sygat van die buis. *** 421.121 Enkeldwarsfluite **** 421.121.1 Oop dwarsfluite ***** 421.121.11 Sonder vingergate – Suidwes-Timor. ***** 421.121.12 Met vingergate – Die Europese fluit. **** 421.121.2 Halfgedekte dwarsfluite – Die mond word deur 'n klein gaatjie in die afsluitnodium gevorm. Noordwes-Borneo. **** 421.121.3 Gedekte dwarsfluite ***** 421.121.31 Sonder vingergate ****** 421.121.311 Met 'n vaste mondingsbodem – Kom skynbaar nie voor nie. ****** 421.121.312 Met 'n verskuifbare mondingsbodem (stempelfluite) – Malakka, Nieu-Guinee. ***** 421.121.32 Met vingergate – Oos-Bengale en Malakka. *** 421.122 Stelle dwarsfluite **** 421.122.1 Stelle oop dwarsfluite **** 421.122.2 Stelle gedekte dwarsfluite – By die Siusi (Noordwes-Brasilië). ** 421.13 Vatfluite (sonder uitgevormde snawel) – Die romp van die pyp is nie 'n buis nie maar 'n vat. Karajá (Brasilië), Bafiote (die benede-Kongo). * 421.2 Fluite met kernspleet of spleetfluite – 'n Smal spleet lei die lugstroom bandvormig teen die skerp kant van 'n syopening. ** 421.21 Buitespleetfluite – Die kanaal lê buite die fluitwand; ook 'n kanaal wat deur 'n wandafskuinsing met 'n oorgetrokke ring gevorm word, hoort hier. *** 421.211 (Enkele) buitespleetfluite **** 421.211.1 Oop buitespleetfluite ***** 421.211.11 Sonder vingergate – China, Borneo. ***** 421.211.12 Met vingergate – Indonesië. **** 421.211.2 Halfgedekte buitespleetfluite – Malakka. **** 421.211.3 Gedekte buitespleetfluite *** 421.212 Stelle buitespleetfluite – Tibet. ** 421.22 Binnespleetfluite – Die kanaal loop deur die binnekant van die buis. Hier hoort ook fluite waarvan die kanaal deur 'n sadel (nodium, harpuis) binne die buis en 'n buite-op vasgebinde bedekking (riet, hout, leer) gevorm word. *** 421.221 (Enkele) binnespleetfluite **** 421.221.1 Oop binnespleetfluite ***** 421.221.11 Sonder vingergate – Europese signaalfluitjies. ***** 421.221.12 Met vingergate – Die blokfluit. **** 421.221.2 Halfgedekte binnespleetfluite – Indië en Indonesië. **** 421.221.3 Gedekte binnespleetfluite ***** 421.221.31 Sonder vingergate ****** 421.221.311 Met 'n vaste mondingsbodem – Europese signaalfluitjies. ****** 421.221.312 Met 'n verskuifbare mondingsbodem (stempelfluitjies). **** 421.221.4 Spleetvatfluite ***** 421.221.41 Sonder vingergate – Kleipypies in diervorm (Europa, Asië). ***** 421.221.42 Met vingergate – Die okarina. *** 421.222 Stelle binnespleetfluite **** 421.222.1 Stelle oop binnespleetfluite ***** 421.222.11 Sonder vingergate – Oop labiaalstemme van die orrel. ***** 421.222.12 Met vingergate – Die dubbelflageolet. **** 421.222.2 Stelle halfgedekte binnespleetfluite – Rietfluitstemme van die orrel. **** 421.222.3 Stelle gedekte binnespleetfluite – Gedekte labiaalstemme van die orrel. ===== Skalmeie (422) ===== Die wind kry deur bemiddeling van trillende lamelle wat aan die instrument geheg is, stootmatige toegang tot die lugkolom wat in trilling gebring moet word. * 422.1 [[Hobo]]'s – Die skalmei het 'n "riet" van teenslagtonge, gewoonlik 'n platgedrukte halm. ** 422.11 Enkelhobo's *** 422.111 Met 'n silindriese buis **** 422.111.1 Sonder vingergate – Brits-Columbië. **** 422.111.2 Met vingergate – Die ''aulos'', die kromhoring. *** 422.112 Met 'n koniese buis – Die Europese hobo, die [[fagot]]. ** 422.12 Stelle hobo's *** 422.121 Met 'n silindriese boring – Die dubbel-''aulos''. *** 422.122 Met 'n koniese boring – Voor-Indië. * 422.2 [[Klarinet]]te – Die skalmei het 'n "blad" van een aanslaande lamel. ** 422.21 Enkelklarinette *** 422.211 Met 'n silindriese buis **** 422.211.1 Sonder vingergate – Brits-Columbië. **** 422.211.2 Met vingergate – Die Europese klarinet. *** 422.212 Met 'n koniese buis – Die [[saxofoon]]. ** 422.22 Stelle klarinette – Egipte (die ''zummara''). * 422.3 Deurslaantong-skalmeie – Die tong slaan deur 'n presies passende opening. Daar moet altyd vingergate wees, anders hoort die instrument by die vrye deurslaantonge (412.13). ** 422.31 Enkele deurslaantong-skalmeie ** 422.32 Dubbele deurslaantong-skalmeie ===== Trompette (423) ===== Die wind kry deur bemiddeling van die trillende lippe van die blaser stootmatige toegang tot die lugkolom wat in trilling gebring moet word. * 423.1 Natuurtrompette – Sonder inrigting om die toonhoogte te verander. ** 423.11 Skulptrompette – 'n Skulphuis dien as trompet. *** 423.111 Met 'n eindstandige mondgat **** 423.111.1 Sonder mondstuk – Voor-Indië. **** 423.111.2 Met mondstuk – Japan (die ''rappakai''). *** 423.112 Met 'n systandige mondgat – Oseanië. ** 423.12 Buistrompette *** 423.121 Lengtetrompette – Die aanblaasopening sit in die rigting van die as. **** 423.121.1 Lengtetubas – Die buis is ongebuig en ongeknik. ***** 423.121.11 Sonder mondstuk – Enkele [[Alpehoring|alpehorings]]. ***** 423.121.12 Met mondstuk – Byna in die hele wêreld. **** 423.121.2 Lengtehorings – Die buis is gebuig of geknik. ***** 423.121.21 Sonder mondstuk – Asië. ***** 423.121.22 Met mondstuk – Die ''lure''. *** 423.122 Dwarstrompette – Die aanblaasopening sit aan die sykant. **** 423.122.1 Dwarstubas – Suid-Amerika. **** 423.122.2 Dwarshorings – Afrika. * 423.2 Chromatiese trompette – Met 'n inrigting om die toonhoogte te verander. ** 423.21 Vingergattrompette – Die ''zink'', die klaphoring. ** 423.22 Skuiftrompette – Die buis kan verleng word deur die stange binne die skedes uit te trek: die Europese trombone. ** 423.23 Ventieltrompette – Die buis word verleng of verkort deur bykomende buise in of uit te skakel. Europa. *** 423.231 Signaalhorings – Die buis verloop suiwer konies. *** 423.232 Waldhorings – Die buis verloop oorwegend konies. *** 423.233 [[Trompet]]te – Die buis verloop oorwegend silindries. ==== Gemeenskaplike agtervoegsels ==== * -6 Met windkas ** -61 Met 'n starre windkas ** -62 Met 'n buigbare windkas * -7 Met vingergatsluiting ** -71 Met klapmeganiek ** -72 Met bandmeganiek * -8 Met klawerbord * -9 Met meganiese aandrywing === Elektrofone (5) === Curt Sachs het die vyfde hoofgroep, dié van die [[elektrofoon|elektrofone]], in 1940 geformuleer.<ref name="sachs1940" /> Hy het die term ''electrophonic instruments'' oorgeneem wat [[Francis William Galpin]] in 1937 ingevoer het.<ref name="galpin1937" /> Galpin se eie stelsel, wat nader aan Mahillon as aan Hornbostel en Sachs staan, verdeel die elektrofone op die tweede vlak volgens klankvoortbringing ("deur ossillasie", "elektromagneties" en "elektrostaties") en op die derde en vierde vlak volgens die beheermetode. Sachs het sy vyfde klas in drie onderafdelings verdeel: * 51 Elektries geaktiveerde instrumente waarvan die sein vir die toonvorming elektries oorgedra word (byvoorbeeld 'n orrel waarvan die pype se ventiele elektries beheer word) * 52 Elektromeganiese instrumente waarvan die toon meganies voortgebring en elektronies versterk word (byvoorbeeld die Neo-Bechstein-klavier van 1931, waarin 18 mikrofone ingebou was) * 53 Radio-elektriese instrumente waarvan die toon deur 'n ossillatorkring voortgebring word (byvoorbeeld die teremien en die sintetiseerder) == Aanvullings van 2011 == Sedertdien was daar verskeie pogings om musiekinstrumente volgens ander kriteria te katalogiseer of om die Hornbostel-Sachs-stelsel aan te pas. Die gesamentlike projek van Europese museums, ''Musical Instrument Museums Online'' (MIMO), het in 2011 'n uitgebreide weergawe van die stelsel gepubliseer. Daarin word, benewens talle verfynings binne die bestaande struktuur, die groep 424 (''membranopipes'', membraanpype) by die eintlike blaasinstrumente (42) bygevoeg en die groep van die elektrofone (5) soos volg onderverdeel:<ref name="hersiening2011" /> * '''51 Elektro-akoestiese instrumente''' – Samestellings van akoestiese, trillende meganismes (dikwels na die voorbeeld van tradisionele akoestiese instrumente) en elektroniese kringe soos omsetters en versterkers. Die akoestiese of meganiese trilling word in 'n analoë wisseling van 'n elektriese stroom omgesit. Alle instrumente wat gebou of struktureel gewysig is om 'n sein aan 'n versterker en luidspreker te lewer, word as elektrofone geklassifiseer, selfs waar hulle ook akoesties kan klink. ** 511 Elektro-akoestiese idiofone – die Fender Rhodes, die Wurlitzer-elektriese klavier ** 512 Elektro-akoestiese membranofone ** 513 Elektro-akoestiese snaarinstrument – die elektriese kitaar, die elektriese viool, die Neo-Bechstein ** 514 Elektro-akoestiese blaasinstrumente ** 515 Omsetters – die [[mikrofoon]], elektromagnetiese klankopnemers, die [[luidspreker]] * '''52 Elektromeganiese instrumente''' – Samestellings van (elektries aangedrewe) stil, meganies bewegende dele met gekodeerde patrone, en elektroniese kringe. Die beweging maak dit moontlik om die gekodeerde patrone in 'n analoë wisseling van 'n elektriese stroom om te sit. ** 521 Instrumente met toonwiele (elektromagneties, elektrostaties, foto-elektries) – die Hammond-orrel ** 522 Foto-elektriese instrumente – die ligtoonorrel ** 523 Opname- en weergawetoestelle – die [[bandopnemer]] ** 524 Elektromeganiese samplers – die Mellotron, die Chamberlin ** 525 Elektromeganiese filters – die veergalmtoestel, die bandgalmtoestel * '''53 Analoë instrumente, modules en komponente''' – Deurlopend wisselende elektriese seine word na 'n luidspreker gestuur om klank voort te bring. Die seine word met elektroniese kringe voortgebring. Hierdie groep omvat byvoorbeeld die ''ondes Martenot'', die trautonium, elektroniese orrels met analoog-elektroniese toonvoortbringing en analoë sintetiseerders. * '''54 Digitale instrumente, modules en komponente''' – Elektriese seine word in die vorm van gekwantiseerde reekse pulse voortgebring en na deurlopende seine omgesit wat 'n luidspreker aandryf. Hierdie groep omvat byvoorbeeld samplers, digitale orrels en digitale sintetiseerders. * '''55 Hibriede analoog-digitale samestellings''' – Hierdie groep omvat byvoorbeeld sintetiseerders met analoë ossillators en digitale filters. * '''56 Sagteware''' – Hierdie groep word nie verder verklaar of onderverdeel nie. == Aanvullings van 2017 == 'n Bylae van MIMO uit 2017 bevat verdere aanvullings en kleiner korreksies van die weergawe van 2011. By die blaasinstrumente kom die groep ''sucked (tubular) labrosones'' (423.123.1) by, om die moeilik indeelbare gesuigde trompette op te neem.<ref name="addenda2017" /> == Sien ook == * [[Musiekinstrument]] * [[Organologie]] * [[Etnomusikologie]] == Verwysings == {{Verwysings|2|refs= <ref name="hs1914">{{Cite journal |last1=Hornbostel |first1=Erich Moritz von |last2=Sachs |first2=Curt |title=Systematik der Musikinstrumente. Ein Versuch |journal=Zeitschrift für Ethnologie |volume=46 |issue=4–5 |year=1914 |pages=553–590 |url=https://archive.org/details/zeitschriftfre46berluoft |language=de}}</ref> <ref name="gsj1961">{{Cite journal |last1=Hornbostel |first1=Erich Moritz von |last2=Sachs |first2=Curt |title=Classification of Musical Instruments: Translated from the Original German by Anthony Baines and Klaus P. Wachsmann |journal=The Galpin Society Journal |volume=14 |date=Maart 1961 |pages=3–29 |language=en}}</ref> <ref name="mimo">{{Cite web |title=MIMO Project – Musical Instrument Museums Online |url=http://www.mimo-international.com/ |website=mimo-international.com |language=en |access-date=10 September 2026 |archive-date= 3 Desember 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111203010656/http://www.mimo-international.com/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="hersiening2011">{{Cite web |title=Revision of the Hornbostel-Sachs Classification of Musical Instruments by the MIMO Consortium |url=https://cimcim.mini.icom.museum/wp-content/uploads/sites/7/2019/01/H-S_20classification_20final_20version_20_282013_29_20without_20editorial_20markings-2.pdf |date=8 Julie 2011 |format=PDF |language=en}}</ref> <ref name="addenda2017">{{Cite web |title=Addenda and Corrigenda for the Revision of the Hornbostel-Sachs Classification of Musical Instruments by the MIMO Consortium, as published on the CIMCIM website |url=https://cimcim.mini.icom.museum/wp-content/uploads/sites/7/2019/01/2017_Addenda_and_Corrigenda_for_H-S_classification.pdf |date=November 2017 |format=PDF |language=en}}</ref> <ref name="sachs1940">{{Cite book |last=Sachs |first=Curt |title=The History of Musical Instruments |publisher=W. W. Norton & Company |location=New York |year=1940 |pages=455, 467 |language=en}}</ref> <ref name="galpin1937">{{Cite book |last=Galpin |first=Francis W. |title=A Textbook of European Musical Instruments: Their Origin, History and Character |chapter=Electrophonic Instruments |publisher=Williams and Norgate |location=Londen |year=1937 |pages=245–251 |language=en}}</ref> <ref name="kartomi1990">{{Cite book |last=Kartomi |first=Margaret Joy |title=On Concepts and Classifications of Musical Instruments |publisher=University of Chicago Press |year=1990 |isbn=9780226425498 |page=173 |language=en}}</ref> <ref name="ellingson">Ellingson, doktorale verhandeling, 1979, bl. 544.</ref> <ref name="ethno_trad">{{Cite web |author=Portail d'ethnomusicologie |title=Les classifications traditionnelles (ou vernaculaires) |url=http://www.ethnomusicologie.net/reperestheoriques.htm |website=ethnomusicologie.net |date=25 Mei 2008 |language=fr}} (hoofstuk 3, "Ethno-organologie", afdeling 4)</ref> <ref name="ethno_sh">{{Cite web |author=Portail d'ethnomusicologie |title=La classification organologique Sachs/Hornbostel |url=http://www.ethnomusicologie.net/eo3.htm |website=ethnomusicologie.net |date=13 Junie 2013 |language=fr}}</ref> <ref name="ethno_sh_limiete">{{Cite web |author=Portail d'ethnomusicologie |title=La classification organologique Sachs/Hornbostel |url=http://www.ethnomusicologie.net/eo3.htm |website=ethnomusicologie.net |date=13 Junie 2013 |at=afdeling 4, "Les limites de la classification S/H" |language=fr}}</ref> <ref name="meeus">{{Cite web |last=Meeùs |first=Nicolas |title=Organologie, annexe 3 |url=http://nicolas.meeus.free.fr/Organo/Oannexe3.pdf |website=nicolas.meeus.free.fr |date=24 Januarie 2020 |language=fr}}</ref> <ref name="solfege">{{Cite web |title=Le violon |url=https://www.apprendrelesolfege.com/le-violon |website=apprendrelesolfege.com |at=laaste paragraaf, "Le violon dans la classification Hornbostel-Sachs" |language=fr}}</ref> <ref name="carmentis">{{Cite web |title=Aanlyn katalogus van die Koninklike Museums vir Kuns en Geskiedenis, Brussel |url=https://carmentis.be |website=carmentis.be |language=nl}}</ref> <ref name="mimovocab">{{Cite web |title=Hornbostel and Sachs (hersiene klassifikasie) |url=https://vocabulary.mimo-international.com/HornbostelAndSachs/it/page/182?clang=en |website=vocabulary.mimo-international.com |language=en}}</ref> <ref name="philharmonie">{{Cite web |title=Cithare Koto – E.962.1.1 |url=https://collectionsdumusee.philharmoniedeparis.fr/0162123-cithare-koto.aspx?_lg=fr-FR |website=philharmoniedeparis.fr |language=fr}}</ref> <ref name="bandtonge">{{Cite web |title=412.14 Ribbon reeds |url=http://www.mimo-db.eu/HornbostelAndSachs/237 |website=mimo-db.eu |language=en}}</ref> <ref name="aeolsklavier">{{Cite web |title=Aeolsklavier |url=https://www.allthemusicalinstrumentsoftheworld.com/index.php@page=Instrument&instrumentID=634 |website=All the Musical Instruments of the World |language=en}}</ref> <ref name="pianochanteur">{{Cite web |last=Libin |first=Laurence |title=Piano chanteur (Fr.) |year=2015 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780199743391.001.0001/acref-9780199743391-e-5885 |website=Oxford Reference |language=en}} (uit ''The Grove Dictionary of Musical Instruments'', 2de uitgawe)</ref> }} == Literatuur == * Klaus-Peter Brenner: [https://ndw.uni-goettingen.de/de/document/download/bd8893b1d3e0920d5105f14e8b9b1cc2.pdf/MusInstrSlg%20Uni%20G%C3%B6%20-%20Bestandskatalog%20(Stand%202022-04-12).pdf ''Musikinstrumentensammlung des Musikwissenschaftlichen Seminars der Georg-August-Universität Göttingen. Bestandskatalog.''] Musikwissenschaftliches Seminar, Georg-August-Universität Göttingen, 12 April 2022 (die stelsel verfyn en by die versameling aangepas, bl. 37–269) * Cristina Ghirardini (red.): [https://www.fondazionelevi.it/wp-content/uploads/2020/05/Reflecting-Hornbostel-Sachs.pdf ''Reflecting on Hornbostel-Sachs's Versuch a century later. Proceedings of the international meeting Venice, 3–4 July 2015''.] Fondazione Levi, Venesië, 2020 * Erich Moritz von Hornbostel, Curt Sachs: [https://www2.oberlin.edu/faculty/rknight/Organology/H-S-1914-German.pdf ''Systematik der Musikinstrumente. Ein Versuch.''] In: ''Zeitschrift für Ethnologie'', jg. 46, nr. 4–5, 1914, bl. 553–590 * Lars-Christian Koch, Ricarda Kopal: ''Klassifikation von Musikinstrumenten – Zum 100-jährigen Bestehen der Hornbostel-Sachs-Systematik.'' In: ''Zeitschrift für Ethnologie'', jg. 139, nr. 2, 2014, bl. 281–302 * Geneviève Dournon: [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000105806 ''Guide pour la collecte des musiques et instruments traditionnels''.] UNESCO, 1981 (hersiene uitgawe 1996), ISBN 92-3-203304-6 (gebruik 'n gewysigde weergawe van die stelsel) == Eksterne skakels == * [https://vocabulary.mimo-international.com/HornbostelAndSachs/de/ MIMO: Hornbostel-Sachs (classification)] * [https://cimcim.mini.icom.museum/resources/classification-of-musical-instruments/ International Committee of Musical Instrument Museums and Collections], wat bywerkings van die stelsel publiseer * [https://web.archive.org/web/20060829044008/http://www.music.vt.edu/musicdictionary/texth/Hornbostel-Sachs.html Hornbostel-Sachs op www.music.vt.edu] (geargiveer) * [https://web.archive.org/web/20090616132940/http://www.wesleyan.edu/vim/svh.html SVH Classification], Wesleyan-universiteit (geargiveer) * [http://mim.be Musiekinstrumentemuseum, Brussel], waarvan Mahillon die eerste kurator was {{Portaal|Musiek}} {{DEFAULTSORT:Hornbostel-Sachs-stelsel}} [[Kategorie:Musiekinstrumente]] [[Kategorie:Klassifikasiestelsels]] [[Kategorie:1914]] r9vj5n06amwm30u5jo0etrans193i8q 0 468853 2966224 2966141 2026-09-10T17:46:41Z Pynappel 70858 2966224 wikitext text/x-wiki {{Infobox social media personality | name = Benjamin Buit | image = | image_upright = | caption = | other_names = BENDER | birth_name = | birth_date = <!-- DO NOT ADD BIRTHDAY BECAUSE OF PRIVACY OF A MINOR -->{{Geboortejaar en ouderdom|2008}} | birth_place = [[Nederland]] | occupation = [[YouTuber]] | spouse = | children = | youtube_handle = benderbijofficial | youtube_display_name = BENDER | youtube_years_active = 2023–present | youtube_genre = {{flatlist| * [[Joernalisme]] * [[politiek]] * [[komedie]] * [[satire]] }} | youtube_subscribers = 322 000 | youtube_views = 62,3 miljoen | stats_update = 7 Februarie 2025 }} '''Benjamin Buit''' (gebore 2008) is 'n [[Nederland]]se [[joernalis]] en [[YouTube|YouTuber]] wat ook regstreeks op [[Twitch]] uitsaai. Hy is bekend vir sy kritiese en dikwels humoristiese verslaggewing by geleenthede en [[Protes|betogings]], waar hy in 'n joernalistieke styl kritiese vrae vra.<ref name="volkskrant" /> == BENDER == Saam met sy broer Tommy Buit en sy vriend Frits-Willem van der Hoeven bestuur Buit die [[YouTube]]-kanaal ''BENDER'',<ref name="kanaal" /> wat sy eerste [[video]] in Maart 2023 gelaai het.<ref name="eerste-video" /> Die kanaal publiseer verslaggewing van [[Protes|protesaksies]] en maatskaplike gebeure, soms met 'n [[politiek]]e hoek.<ref name="volkskrant" /> Benjamin is die gesig van die kanaal en die [[Onderhoud|onderhoudvoerder]], terwyl Tommy en Frits-Willem uitsluitlik agter die skerms as kameramanne en produksiespan werk.<ref name="nrc-protes" /> ''BENDER'' trek baie openbare aandag omdat dit dikwels een van die min verslaggewers ter plaatse is. Hul beelde word gevolglik gereeld deur groter nuusplatforms oorgeneem, onder meer deur ''NOS Journaal'', die nuusprogram van die Nederlandse openbare omroep.<ref name="telegraaf" /> In November 2024 het Buit internasionaal in die nuus gekom nadat hy verslag gedoen het van die onluste waarby ondersteuners van die Israeliese sokkerklub Maccabi Tel Aviv deur [[Amsterdam]] getrek het. Sy beelde het viraal gegaan vanweë die unieke verslaggewing ter plaatse.<ref name="nrc-maccabi" /><ref name="nyt" /> In September 2025 het Buit se verslaggewing van die betoging teen die asiel- en migrasiebeleid op die Malieveld in [[Den Haag]] viraal gegaan. Die betoging het op onluste uitgeloop waarby die polisie moes ingryp en tientalle mense in hegtenis geneem is.<ref name="trouw" /><ref name="ad-denhaag" /> In Oktober 2025 was Buit met sy straatonderhoude een van die laaste drie genomineerdes in die kategorie ''Online-videoserie'' by die Gouden Televizier-Ring-gala, 'n Nederlandse televisietoekenning. Die prys is uiteindelik aan die aanbieder Gerard Joling vir sy blogvideoreeks toegeken.<ref name="nu-televizier" /> Op 22 Januarie 2026 is Buit en sy kameraman tydens opnames in [[Delft]] deur 'n groot groep jongmense bedreig.<ref name="ad-delft" /> Buit is op sy agterkop geslaan en daar is glas na hulle gegooi.<ref name="rtl-delft" /> Twee minderjariges is gevolglik weens aanranding in hegtenis geneem.<ref name="nu-delft" /> [[Geert Wilders]], die leier van die [[Party vir die Vryheid]], het die stad daardie dag besoek.<ref name="villamedia" /> == Privaat lewe == Buit het in Het Gooi in Nederland grootgeword en is aan moederskant die kleinseun van Rob Out, voormalige programdirekteur van die radiostasie Radio Veronica.<ref name="gooieneemlander" /> == Verwysings == {{Verwysings|refs= <ref name="kanaal">{{Cite web |url=https://www.youtube.com/@benderbijofficial/videos |title=YouTube-kanaal "BENDER" |website=YouTube |archive-url=https://web.archive.org/web/20241111051337/https://www.youtube.com/@benderbijofficial/videos |archive-date=2024-11-11 |language=nl}}</ref> <ref name="volkskrant">{{Cite web |last=Daams |first=Jasper |title=De jonge youtuber die verslag deed van de rellen in Amsterdam is al langer een rijzende ster |url=https://www.volkskrant.nl/binnenland/de-jonge-youtuber-die-verslag-deed-van-de-rellen-in-amsterdam-is-al-langer-een-rijzende-ster~b026da64/ |work=de Volkskrant |date=2024-11-11 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}</ref> <ref name="eerste-video">{{Cite web |last=BENDER |title=INFILTREREN BIJ DE FEMINIST MARCH ALS DOVENTOLK |url=https://www.youtube.com/watch?v=p62LSWYPdzc |website=YouTube |date=2023-03-13 |access-date=2026-01-27 |language=nl}}</ref> <ref name="nrc-protes">{{Cite news |last=Stefanovski |first=Nina |title=Bender (17) filmt bij elk protest: 'Pietje Bell sla je niet in elkaar' |url=https://www.nrc.nl/nieuws/2025/10/13/bender-16-filmt-bij-ieder-protest-pietje-bell-sla-je-niet-in-elkaar-a4909412 |work=[[NRC Handelsblad|NRC]] |date=2025-10-13 |access-date=2026-01-27 |language=nl}}</ref> <ref name="telegraaf">{{Cite web |title=Bender boos op NOS: 'Daar wil ik nog steeds geld voor zien' |url=https://www.telegraaf.nl/video/bender-boos-op-nos-daar-wil-ik-nog-steeds-geld-voor-zien/94983795.html |work=De Telegraaf |date=2025-10-04 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}</ref> <ref name="nrc-maccabi">{{Cite news |last=Meischke |first=Jamila |title=Maccabi-supporters trokken rellend door de stad, de zestienjarige youtuber Bender was erbij |url=https://www.nrc.nl/nieuws/2024/11/10/maccabi-supporters-trokken-rellend-door-de-stad-de-zestienjarige-youtuber-bender-was-erbij-a4872575 |work=[[NRC Handelsblad|NRC]] |date=2024-11-10 |access-date=2026-01-27 |language=nl}}</ref> <ref name="nyt">{{Cite news |last=Tankersley |first=Jim |title=Chaos, Provocations and Violence: How Attacks on Israeli Soccer Fans Unfolded |url=https://www.nytimes.com/2024/11/10/world/europe/israeli-soccer-fans-amsterdam-attack.html |work=[[The New York Times]] |date=2024-11-10 |access-date=2025-10-14}}</ref> <ref name="trouw">{{Cite web |last=Moussaoui |first=Laila |title=YouTube-sensatie Bender wil het anders doen dan 'gewone' media: 'Mensen durven met ons te praten' |url=https://www.trouw.nl/cultuur-media/youtube-sensatie-bender-wil-het-anders-doen-dan-gewone-media-mensen-durven-met-ons-te-praten~bccc56e4/ |work=Trouw |date=2025-11-23 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}</ref> <ref name="ad-denhaag">{{Cite web |title=Ruim 30 mensen aangehouden bij rellen Den Haag: 'Ongehoord en Nederland onwaardig' |url=https://www.ad.nl/binnenland/ruim-30-mensen-aangehouden-bij-rellen-den-haag-ongehoord-en-nederland-onwaardig~ab357ccf/ |work=Algemeen Dagblad |date=2025-09-20 |access-date=2026-01-27 |language=nl}}</ref> <ref name="nu-televizier">{{Cite web |title=Dit zijn alle winnaars van het Gouden Televizier-Ring Gala 2025 |url=https://www.nu.nl/entertainment/6372615/dit-zijn-alle-winnaars-van-het-gouden-televizier-ring-gala-2025.html |work=NU.nl |date=2025-10-16 |access-date=2025-10-17 |language=nl}}</ref> <ref name="ad-delft">{{Cite web |last=Tielmans |first=Stijn |title=Youtuber Bender en cameraman opgejaagd door dertigtal jongeren na tikken op achterhoofd: 'Helaas de harde realiteit' |url=https://www.ad.nl/delft/youtuber-bender-en-cameraman-opgejaagd-door-dertigtal-jongeren-na-tikken-op-achterhoofd-helaas-de-harde-realiteit~a3cb4dcf/ |work=Algemeen Dagblad |date=2026-01-22 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}</ref> <ref name="rtl-delft">{{Cite web |title=Vlogger Bender (17) belaagd in Delft door 40 jongeren: op hoofd geslagen en met glas bekogeld |url=https://www.rtl.nl/boulevard/entertainment/artikel/5557789/vlogger-bender-belaagd-door-jongeren-delft |work=RTL Boulevard |date=2026-01-22 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}</ref> <ref name="nu-delft">{{Cite web |title=Twee minderjarigen aangehouden voor mishandeling YouTuber Bender in Delft |url=https://www.nu.nl/media/6384336/twee-minderjarigen-aangehouden-voor-mishandeling-youtuber-bender-in-delft.html |work=NU.nl |date=2026-01-30 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}</ref> <ref name="villamedia">{{Cite web |title=Bender en cameraman belaagd tijdens bezoek Wilders aan Delft |url=https://www.villamedia.nl/artikel/bender-en-cameraman-belaagd-tijdens-bezoek-wilders-aan-delft |work=Villamedia |date=2026-01-22 |access-date=2026-01-27 |language=nl}}</ref> <ref name="gooieneemlander">{{Cite web |title=De video van Gooise Bender over rellen Amsterdam gaat de hele wereld over |url=https://www.gooieneemlander.nl/regio/gooi-en-eemland/de-video-van-gooise-bender-over-rellen-amsterdam-gaat-de-hele-wereld-over/26480277.html |work=De Gooi- en Eemlander |date=2024-11-12 |access-date=2024-11-13 |language=nl}}</ref> }} == Eksterne skakels == * {{YouTube|channel=benderbijofficial|BENDER}} {{DEFAULTSORT:Buit, Benjamin}} [[Kategorie:Nederlandse joernaliste]] [[Kategorie:YouTubers]] [[Kategorie:Geboortes in 2008]] [[Kategorie:Lewende mense]] tc6gydqp892wdhyn2r01u1ow4dm2g33 0 468857 2966235 2966160 2026-09-10T18:51:27Z Aliwal2012 39067 opruim na vertaling 2966235 wikitext text/x-wiki {{Multibeeld | align = left | image1 = Model S charging at a Tesla station cropped.jpg | image2 = Solar Impulse SI2 pilote Bertrand Piccard Payerne November 2014 (slightly cropped).jpg | image3 = HSC China Zorrilla at Incat June 2025 2.jpg | image4 = N700-2000 series X50 Shin-Shimonoseki 20140901.jpg | caption1=[[Elektriese motor]]: 'n Tesla Model S wat laai vanaf 'n Tesla Supercharger|caption2=Elektriese vliegtuig: die Solar Impulse 2, wat die aardbol omseil het|caption3=Elektriese boot, die ''China Zorrilla'', die grootste battery-elektriese voertuig ooit gebou|caption4=Elektriese hoëspoed-spoor: N700 Reeks Shinkansen van JR Central op die San'yo Shinkansen, Japan }} {{Multibeeld | align = left | image1 = BYD Elbuss.jpg | image2 = Geero 2 Touring Classic Cream plus 2021.jpg | image3 = Tesla Semi 6 (cropped).jpg | image4 = LD 250408 23 4 S Front (cropped).jpg | footer = Elektriese voertuie regoor die wêreld | caption1=Battery-elektriese bus: 'n BYD Maatskappybus in Landskrona, [[Swede]]|caption2=E-fiets, 'n Geero: met die verwyderbare battery geïntegreer in die onderbuis|caption3=Elektriese vragmotor: Klas 8-vragmotor, 'n Tesla Semi in Rocklin, [[Kalifornië]]|caption4=Buurt-elektriese voertuig: 'n Italcar Attiva C2S.4}} {{clear}} ’n '''Elektriese voertuig (EV)''' is ’n voertuig wat aangedryf word deur een of meer elektriese [[motor]]s, wat krag trek uit herlaaibare [[battery]]e of ’n ander ingeboude energiebergingstelsel. Elektriese voertuie sluit motors, busse, motorfietse, vragmotors en fietse in. Die term word meestal gebruik om te verwys na padvoertuie met herlaaibare batterypakke wat vanaf ’n eksterne elektrisiteitsbron gelaai kan word. Elektriese voertuie produseer geen direkte uitlaatgasse by die gebruikspunt nie, wat hulle onderskei van voertuie wat aangedryf word deur binnebrandenjins wat op [[petrol]] of [[diesel]] loop. As gevolg hiervan word hulle toenemend gesien as sleuteltegnologie in pogings om stedelike lugbesoedeling en kweekhuisgasvrystelling uit die vervoersektor te verminder.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2024|title=Global EV Outlook 2024|last=International Energy Agency|date=2024-04-23|website=IEA|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> == Terminologie == Die kategorie elektriese voertuie sluit verskeie afsonderlike aandrywingstipes in, en verwarring tussen hulle is algemeen. Die hooftipes is soos volg.<ref>{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric|title=Alternative Fuels Data Center: Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en-US|access-date=2026-09-10}}</ref> '''’n Battery-elektriese voertuig''' (BEV) loop geheel en al op elektrisiteit wat in ’n ingeboude batterypak gestoor word. Dit het geen binnebrandenjin nie en produseer geen uitlaatgasse nie. Die battery word herlaai deur die voertuig aan ’n eksterne elektrisiteitsbron te koppel. Voorbeelde sluit in die BYD Dolphin, Volkswagen ID.3 en [[Tesla, Inc.|Tesla]] Model 3. '''’n Inprop-hibriedelektriese voertuig''' (PHEV) het beide ’n batteryaangedrewe elektriese motor en ’n konvensionele binnebrandenjin. Die battery kan vanaf ’n eksterne elektrisiteitsbron gelaai word, en die voertuig kan ’n beperkte afstand slegs op elektrisiteit aflê voordat die verbrandenjin oorneem.<ref>{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric-basics-phev|title=Alternative Fuels Data Center: Plug-In Hybrid Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Voorbeelde sluit in die BYD Atto 2 DM-i en die Volvo XC60 Recharge. '''’n Hibriedelektriese voertuig (HEV)''', soms ’n “selflaaiende hibried” genoem, kombineer ook ’n elektriese motor met ’n binnebrandenjin, maar die battery kan nie vanaf ’n eksterne bron gelaai word nie. Die battery word gelaai wanneer die voertuig rem of vryloop en deur die enjin self. Omdat dit nie ingeprop kan word nie, is ’n HEV nie ’n inprop-elektriese voertuig nie en bied nie dieselfde brandstofbesparing as ’n BEV of PHEV nie.<ref>{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric-basics-hev|title=Alternative Fuels Data Center: Hybrid Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en-US|access-date=2026-09-10}}</ref> Die Toyota Corolla Cross Hybrid is ’n voorbeeld van ’n HEV. '''’n Ligte hibriedelektriese voertuig''' (MHEV) gebruik ’n klein elektriese motor om die verbrandingsenjin te ondersteun, maar kan die voertuig nie net met elektrisiteit aandryf nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.aptiv.com/en/insights/article/bev-phev-or-hev-the-differences-affect-the-architecture|title=BEV, PHEV or HEV: The Differences Affect the Architecture|last=|website=Aptiv|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Alhoewel dit soms as ’n “elektriese” of “hibriede” voertuig bemark word, is ’n ligte hibried steeds fundamenteel ’n petrol- of dieselmotor en bring uiters min besparing mee. '''’n Brandstofsel-elektriese voertuig''' (FCEV) ontwikkel elektrisiteit aan boord deur ’n chemiese reaksie tussen waterstof en suurstof, wat slegs waterdamp as ’n neweproduk produseer. FCEV’s, soos die Toyota Mirai, is nie in wydverspreide kommersiële gebruik nie.<ref name=":0" /> Die term “nuwe energievoertuig” (NEV) word in sommige kontekste gebruik, veral in [[China]], om breedweg na BEV’s, PHEV’s en FCEV’s te verwys. == Hoe elektriese voertuie werk == Battery-elektriese voertuie stoor energie in ’n batterypak wat een of meer elektriese motors aandryf wat aan die aangedrewe wiele gekoppel is. Anders as verbrandingsenjins, lewer elektriese motors maksimum wringkrag vanaf stilstand, wat BEV’s kragtige versnelling gee. Die battery word gelaai wanneer die voertuig rem of vryloop en omwentelings van die motors elektrisiteit opwek en die battery laai. Dit verleng die voertuig se reikafstand. Die reikafstand van ’n BEV is onderhewig aan die grootte van sy battery, gemeet in kilowatt-uur (kWh), die doeltreffendheid van die motor en aandrywingstelsel, en faktore soos lugdinamika, snelheid, temperatuur, en of lugversorging gebruik word. Moderne BEV’s bied ’n reikafstand van tussen 250 km en 600 km op ’n volle lading.<ref name=":0" /> == Laai == Elektriese voertuie kan tuis of by openbare laaistasies gelaai word. Daar is breedweg drie metodes.<ref name=":0" /> '''Vlak 1 (stadig):''' ’n Standaard huishoudelike elektrisiteitsaansluiting. In Suid-Afrika is dit ’n 230V, 16A-sok, wat ongeveer 2.0 kW lewer – gelyk aan wat ’n elektriese ketel of geiser gebruik. Om op dié manier te laai, word ’n laaier soortgelyk aan ’n skootrekenaar s’n, maar heelwat groter, gebruik. Dit word gewoonlik gratis saam met die motor verskaf. ’n Volle lading kan 12 tot 36 uur neem, onderhewig aan die batterygrootte. '''Vlak 2 (medium):''' ’n Toegewyde muurgemonteerde wisselstroomlaaier (“AC charger”), wat gewoonlik tussen 7.4 kW en 22 kW lewer. Installasie vereis ’n toegewyde stroombaan. ’n Volle lading neem gewoonweg tussen 4 en 10 uur. Die spesifikasie van die voertuig se ingeboude wisselstroomlaaier bepaal die laaitempo. Die algemeenste is 11 kW. Die meeste EV-eienaars wat tuis laai, laat ’n Vlak 2-laaier installeer. Dit moet deur ’n elektrisiën gedoen word. Sommige fabrikante verskaf die Vlak 2-laaiers gratis, terwyl ander ’n ekstra koste daarvoor hef. Die installering en laaier se koste beloop R9 000 tot R25 000.<ref>{{Cite web|url=https://www.cars.co.za/motoring-news/what-it-really-costs-to-charge-your-ev-at-home-in-2026/348216/|title=The costs of charging your EV at home|date=2026-06-11|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Wisselstroomlaaiers is soms ook by openbare laaipunte beskikbaar, byvoorbeeld by winkelsentrums. '''Vlak 3 (snel- of gelykstroom-laai):''' Hoëkrag-gelykstroomlaaiers wat meestal by openbare laaistasies aangetref word. Hierdie laaiers kan van 25 kW tot 400 kW of meer lewer, en kan ’n voertuig tot 80% laai in so min as 20 tot 45 minute, afhangende van die voertuig en laaier.<ref name=":0" /> == Voordele == Elektriese voertuie bied verskeie voordele bo voertuie wat deur binnebrandenjins aangedryf word. Hulle produseer geen uitlaatgasse by die gebruikspunt nie, wat plaaslike [[lugbesoedeling]] verminder, veral in stedelike gebiede. Wanneer hulle gelaai word vanaf hernubare energiebronne soos son- of [[windkrag]], is hul leeftydkoolstofvrystellings aansienlik laer as dié van petrol- of dieselvoertuie.<ref name=":0" /> Die koste van elektrisiteit per kilometer afgelê is oor die algemeen laer as die koste van petrol of diesel vir ’n gelyke afstand, wat lei tot laer loopkoste vir EV-eienaars. Elektriese motors het ook minder bewegende dele as binnebrandenjins, wat laer onderhoudskoste oor die leeftyd van die voertuig beteken.<ref>{{Cite web|url=https://greencape.co.za/library/mir-2024-electric-vehicles/|title=2024 Electric Vehicles Market Intelligence Report|website=GreenCape|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> == Nadele en uitdagings == Die aankoopprys van BEVs en PHEV’s is dikwels hoër as dié van vergelykbare petrol- of dieselvoertuie, hoofsaaklik as gevolg van die koste van batterye. Batterykoste het egter die afgelope paar jaar aansienlik gedaal: litium-ioon batterypryse het in 2024 selfs met 20% gedaal tot ’n rekordlaagtepunt van $115 per kilowatt-uur, en daar word verwag dat dit sal aanhou daal.<ref>{{Cite web|url=https://about.bnef.com/insights/commodities/lithium-ion-battery-pack-prices-see-largest-drop-since-2017-falling-to-115-per-kilowatt-hour-bloombergnef/|title=Lithium-Ion Battery Pack Prices See Largest Drop Since 2017, Falling to $115 per Kilowatt-Hour|last=BloombergNEF|date=2024-12-10|website=BloombergNEF|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Afstandsangs, die kommer dat ’n voertuig se battery pap sal wees voordat dit ’n bestemming of laaipunt bereik, is ’n algemeen genoemde hindernis vir die aanvaarding van elektriese voertuie, veral in lande met beperkte openbare laai-infrastruktuur. Suid-Afrika se elektrisiteitsnetwerk is sterk afhanklik van steenkool<ref>{{Cite web|url=https://www.statssa.gov.za/?p=19502|title=A breakdown of South Africa’s energy mix|last=Stats SA|date=8 Mei 2026|website=www.statssa.gov.za|access-date=2026-09-10}}</ref>, wat sommige navorsers laat laat bevraagteken of elektriese voertuie wat van die netwerk gelaai word, werklike emissievoordele bo binnebrandvoertuie bied. Kritici van elektriese voertuie sien dikwels twee deurslaggewende faktore in lewensiklusvergelykings oor die hoof. Eerstens word die emissies van die ontginning, raffinering en vervoer van petrol en diesel dikwels uitgesluit. Dit laat binnebrandvoertuie skoner gelyk as wat hulle werklik is. Tweedens maak baie lewensiklusstudies staat op toetssiklusse wat nie werklike bestuurstoestande akkuraat weerspieël nie, wat die emissievergelykings verder verdraai.<ref>{{Cite journal |last=Hoekstra |first=Auke |date=19 June 2019 |title=The Underestimated Potential of Battery Electric Vehicles to Reduce Emissions |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S2542435119302715 |journal=Joule |volume=3 |issue=6 |pages=1412–1414 |doi=10.1016/j.joule.2019.06.002 |issn=2542-4351}}</ref> Navorsing van die Universiteit Stellenbosch het bevind dat die laai van elektriese voertuie hoofsaaklik van steenkoolopgewekte elektrisiteit onder sekere omstandighede meer uitlaatgasse kan tot gevolg kan hê as die gebruik van ekwivalente petrolvoertuie, maar het sonkragaanvulling, soos sonpanele by kantoorgeboue, as voldoende beskryf om hierdie uitkoms om te keer.<ref>{{Cite web|url=https://theconversation.com/electric-vehicles-could-add-to-carbon-emissions-and-load-shedding-but-theres-a-solution-142094|title=Electric vehicles could add to carbon emissions and load shedding: but there’s a solution|last=Booysen|first=MJ (Thinus)|last2=Apperley|first2=Mark|date=2020-07-09|website=The Conversation|language=en|doi=10.64628/AAJ.eeaedjqq7|access-date=2026-09-10}}</ref> Die vinnige toename van dak-sonkrag onder Suid-Afrikaanse huishoudings en besighede sedert 2022 beteken dat ’n groeiende persentasie van EV-laai nou op hernubare energie staatmaak.<ref>{{Cite web|url=https://climateactiontracker.org/countries/south-africa/|title=South Africa|date=20 Mei 2025|website=climateactiontracker.org|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> ’n Studie wat in 2025 in ''Nature Energy'' gepubliseer is, het bevind dat battery-elektriese voertuie wat deur sonkrag aangedryf word, op koers is om laer lewensikluskoste en laer kweekhuisgasvrystellings as fossielbrandstofvoertuie in die meeste Afrikalande te bied, lank voor 2040.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Noll |first=Bessie |last2=Graff |first2=Darius |last3=Schmidt |first3=Tobias S. |last4=Patt |first4=Anthony |last5=Bauer |first5=Christian |last6=Agutu |first6=Churchill |last7=Asiimwe |first7=Paul Kyoma |last8=Diemuodeke |first8=Ogheneruona E. |last9=Krygsman |first9=Stephan |last10=Nienkerke |first10=Inga |last11=Tröndle |first11=Tim |last12=Moretti |first12=Christian |date=2026-02 |title=Battery-electric passenger vehicles will be cost-effective across Africa well before 2040 |url=https://www.nature.com/articles/s41560-025-01955-x |journal=Nature Energy |language=en |publisher=Nature Publishing Group |volume=11 |issue=2 |pages=284–298 |doi=10.1038/s41560-025-01955-x |issn=2058-7546}}</ref> == Elektriese voertuie in Suid-Afrika == Inprop-elektriese voertuie, wat beide battery-elektriese voertuie (BEV’s) en inprop-hibriede elektriese voertuie (PHEV’s) insluit, verteenwoordig ’n klein maar groeiende segment van die Suid-Afrikaanse motormark. BEV-verkope het gegroei van 218 eenhede in 2021 tot 502 in 2022, 931 in 2023 en 1 231 in 2024, terwyl PHEV-verkope 738 eenhede in 2024 bereik het.<ref>{{Cite web|url=https://cleantechnica.com/2025/01/28/the-volvo-ex30-leads-the-way-in-south-africa-as-bev-sales-go-up-35-in-2024|title=The Volvo EX30 Leads The Way In South Africa As BEV Sales Go Up 35% In 2024|last=Kuhudzai|first=Remeredzai Joseph|date=2024|website=CleanTechnica}}</ref> Amptelike NAAMSA-syfers vir 2025 het ’n afname in BEV-verkope tot 1 088 eenhede getoon. Hierdie syfer het egter verkope van BYD en ander Chinese vervaardigers uitgesluit wat destyds nog nie verkoopsyfers aan NAAMSA verskaf het nie. PHEV-verkope het in 2025 met 281% gestyg tot 2 810 eenhede, aangevuur deur die toetrede van bekostigbare Chinese modelle.<ref>{{Cite web|url=https://www.cars.co.za/motoring-news/sas-ev-sales-fell-in-2025-but-the-total-nev-market-grew/337269/|title=SA's EV sales fell in 2025 (but the total NEV market grew)|last=Bubear|first=Ryan|date=2026-02-18|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> In Maart 2026 het BYD begin om verkoopsyfers aan NAAMSA te rapporteer, en 589 eenhede vir beide BEV- en PHEV-modelle aangeteken. Gevolglik het Suid-Afrika ’n rekord van 389 BEV-verkope vir daardie maand behaal. Van daardie 389 BEV’s, wat verskeie handelsmerke insluit, was 239 BYD Dolphin Surf-voertuie.<ref>{{Cite web|url=https://www.cars.co.za/motoring-news/how-well-is-byd-selling-in-sa-sales-figures-revealed/341536/|title=How well is BYD selling in SA? Sales figures revealed|last=Bubear|first=Ryan|date=2026-04-02|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://mg.co.za/news/motoring/2026-06-18-the-byd-storm-is-upon-sa-but-a-local-factory-depends-on-market-readiness/|title=The BYD storm is upon SA but a local factory depends on ‘market readiness’|last=Matwadia|first=Eyaaz|date=2026-06-18|website=Mail & Guardian|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Verkope van NEV’s in die eerste vier maande van 2026 was 62% hoër as in die eerste kwartaal van 2025, met BEV’s wat 13% van daardie snit uitmaak, PHEV’s 33%, en tradisionele hibriede 54%.<ref>{{Cite web|url=https://it-online.co.za/2026/07/10/strongest-start-to-new-vehicle-sales-in-13-years/|title=Strongest start to new vehicle sales in 13 years|last=Gibson|first=Kathy|date=2026-07-10|website=IT-Online|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Die land se openbare laaipunte is gekonsentreer in groot stedelike sentrums, veral Johannesburg, Pretoria en Kaapstad, en is grootliks in privaat besit en bedryf. Teen middel 2026 het Suid-Afrika ongeveer 650 publiek toeganklike laaipunte gehad, teenoor ’n geraamde 500 in Oktober 2025, met GridCars wat ongeveer 60% van daardie kapasiteit bedryf.<ref name=":2" /> Die meerderheid Suid-Afrikaanse EV-eienaars laai hul voertuie tuis, waar elektrisiteitskoste aansienlik laer is as by openbare laaistasies. Waarnemers in die bedryf het aangevoer dat die idee van onvoldoende laai-infrastruktuur die werklikheid oor die hoof sien dat die meeste bestuurders toegang het tot ’n bruikbare kragbron by die huis of by die werk.<ref name=":2" /> Namate meer bekostigbare modelle elektriese voertuie binne die bereik van kopers in woonstelle en deeltitelkomplekse bring, kan toegang tot toegewyde tuislaai egter nie meer as vanselfsprekend aanvaar word nie, met goedkeuring van die regspersoon wat vereis word vir die installering van laaiers in gedeelde residensiële eiendomme.<ref name=":2" /> Die standaard invoerbelasting op ligte voertuie in Suid-Afrika is 25%. Voertuie met binnebrandenjins uit Europa en die Verenigde Koninkryk trek voordeel uit ’n verlaagde koers van 18% kragtens ’n bilaterale handelsooreenkoms; hierdie voorkeurkoers geld egter nie vir elektriese voertuie uit daardie streke nie, wat beteken dat die meeste elektriese voertuie onderhewig is aan die standaard 25%-tarief. Voorspraakgroepe het hierdie verskil geïdentifiseer as ’n bydraende faktor tot hoër EV-aankooppryse in Suid-Afrika.<ref>{{Cite web|url=https://naamsa.net/tax-revenue/|title=Tax Revenue|last=naamsa|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ev24.africa/south-africa-ev-import-regulations-in-2025-costs-compliance-opportunities/|title=South Africa’s EV Import Regulations in 2025: Costs, Compliance & Opportunities|last=Nkosi|first=Thabo|date=2025-07-14|website=EV24.africa - Buy Electric Cars for Africa|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Navorsers het bevind dat battery-elektriese voertuie wat gebruik maak van netwerkonafhanklike sonkraglaaistelsels, in die meeste Afrikalande reeds ver voor 2040 laer lewensikluskoste en emissies sal bied as konvensionele binnebrandvoertuie.<ref name=":1" /> Voorspraakgroepe en navorsers het die gebrek aan ’n nasionale brandstofekonomiestandaard en die invoerbelastingstruktuur as belangrike beleidshindernisse vir breër EV-aanvaarding in Suid-Afrika geïdentifiseer.<ref>{{Cite web|url=https://greencape.co.za/library/mir-2024-electric-vehicles/|title=2024 Electric Vehicles Market Intelligence Report|website=GreenCape|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> == Verwysings == {{verwysings|3}} [[Kategorie:Voertuie]] ekhjgsdpw9ndkqmdj8h6754o5mgninh 2966244 2966235 2026-09-10T19:06:11Z Aliwal2012 39067 2966244 wikitext text/x-wiki {{Multibeeld | align = left | image1 = Model S charging at a Tesla station cropped.jpg | image2 = Solar Impulse SI2 pilote Bertrand Piccard Payerne November 2014 (slightly cropped).jpg | image3 = HSC China Zorrilla at Incat June 2025 2.jpg | image4 = N700-2000 series X50 Shin-Shimonoseki 20140901.jpg | caption1=[[Elektriese motor]]: 'n Tesla Model S wat laai vanaf 'n Tesla Supercharger|caption2=Elektriese vliegtuig: die Solar Impulse 2, wat die aardbol omseil het|caption3=Elektriese boot, die ''China Zorrilla'', die grootste battery-elektriese voertuig ooit gebou|caption4=Elektriese hoëspoed-spoor: N700 Reeks Shinkansen van JR Central op die San'yo Shinkansen, Japan }} {{Multibeeld | align = left | image1 = BYD Elbuss.jpg | image2 = Geero 2 Touring Classic Cream plus 2021.jpg | image3 = Tesla Semi 6 (cropped).jpg | image4 = LD 250408 23 4 S Front (cropped).jpg | footer = Elektriese voertuie regoor die wêreld | caption1=Battery-elektriese bus: 'n BYD Maatskappybus in Landskrona, [[Swede]]|caption2=E-fiets, 'n Geero: met die verwyderbare battery geïntegreer in die onderbuis|caption3=Elektriese vragmotor: Klas 8-vragmotor, 'n Tesla Semi in Rocklin, [[Kalifornië]]|caption4=Buurt-elektriese voertuig: 'n Italcar Attiva C2S.4}} {{clear}} ’n '''Elektriese voertuig (EV)''' is ’n voertuig wat aangedryf word deur een of meer elektriese [[motor]]s, wat krag trek uit herlaaibare [[battery]]e of ’n ander ingeboude energiebergingstelsel. Elektriese voertuie sluit motors, busse, motorfietse, vragmotors en fietse in. Die term word meestal gebruik om te verwys na padvoertuie met herlaaibare batterypakke wat vanaf ’n eksterne elektrisiteitsbron gelaai kan word. Elektriese voertuie produseer geen direkte uitlaatgasse by die gebruikspunt nie, wat hulle onderskei van voertuie wat aangedryf word deur binnebrandenjins wat op [[petrol]] of [[diesel]] loop. As gevolg hiervan word hulle toenemend gesien as sleuteltegnologie in pogings om stedelike lugbesoedeling en kweekhuisgasvrystelling deur die vervoersektor te verminder.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2024|title=Global EV Outlook 2024|last=International Energy Agency|date=2024-04-23|website=IEA|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> == Terminologie == Die kategorie elektriese voertuie sluit verskeie afsonderlike aandrywingstipes in, en verwarring tussen hulle is algemeen. Die hooftipes is soos volg.<ref>{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric|title=Alternative Fuels Data Center: Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en-US|access-date=2026-09-10}}</ref> '''’n Battery-elektriese voertuig''' (BEV) loop geheel en al op elektrisiteit wat in ’n ingeboude batterypak gestoor word. Dit het geen binnebrandenjin nie en produseer geen uitlaatgasse nie. Die battery word herlaai deur die voertuig aan ’n eksterne elektrisiteitsbron te koppel. Voorbeelde sluit in die BYD Dolphin, Volkswagen ID.3 en [[Tesla, Inc.|Tesla]] Model 3. '''’n Inprop-hibriedelektriese voertuig''' (PHEV) het beide ’n batteryaangedrewe elektriese motor en ’n konvensionele binnebrandenjin. Die battery kan vanaf ’n eksterne elektrisiteitsbron gelaai word, en die voertuig kan ’n beperkte afstand slegs op elektrisiteit aflê voordat die verbrandenjin oorneem.<ref>{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric-basics-phev|title=Alternative Fuels Data Center: Plug-In Hybrid Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Voorbeelde sluit in die BYD Atto 2 DM-i en die Volvo XC60 Recharge. '''’n Hibriedelektriese voertuig (HEV)''', soms ’n “selflaaiende hibried” genoem, kombineer ook ’n elektriese motor met ’n binnebrandenjin, maar die battery kan nie vanaf ’n eksterne bron gelaai word nie. Die battery word gelaai wanneer die voertuig rem of vryloop en deur die enjin self. Omdat dit nie ingeprop kan word nie, is ’n HEV nie ’n inprop-elektriese voertuig nie en bied nie dieselfde brandstofbesparing as ’n BEV of PHEV nie.<ref>{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric-basics-hev|title=Alternative Fuels Data Center: Hybrid Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en-US|access-date=2026-09-10}}</ref> Die Toyota Corolla Cross Hybrid is ’n voorbeeld van ’n HEV. '''’n Ligte hibriedelektriese voertuig''' (MHEV) gebruik ’n klein elektriese motor om die verbrandingsenjin te ondersteun, maar kan die voertuig nie net met elektrisiteit aandryf nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.aptiv.com/en/insights/article/bev-phev-or-hev-the-differences-affect-the-architecture|title=BEV, PHEV or HEV: The Differences Affect the Architecture|last=|website=Aptiv|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Alhoewel dit soms as ’n “elektriese” of “hibriede” voertuig bemark word, is ’n ligte hibried steeds fundamenteel ’n petrol- of dieselmotor en bring uiters min besparing mee. '''’n Brandstofsel-elektriese voertuig''' (FCEV) ontwikkel elektrisiteit aan boord deur ’n chemiese reaksie tussen waterstof en suurstof, wat slegs waterdamp as ’n neweproduk produseer. FCEV’s, soos die Toyota Mirai, is nie in wydverspreide kommersiële gebruik nie.<ref name=":0" /> Die term “nuwe energievoertuig” (NEV) word in sommige kontekste gebruik, veral in [[China]], om breedweg na BEV’s, PHEV’s en FCEV’s te verwys. == Hoe elektriese voertuie werk == Battery-elektriese voertuie stoor energie in ’n batterypak wat een of meer elektriese motors aandryf wat aan die dryfwiele gekoppel is. Anders as verbrandingsenjins, lewer elektriese motors maksimum wringkrag vanaf stilstand, wat BEV’s kragtige versnelling gee. Die battery word gelaai wanneer die voertuig rem of vryloop en omwentelings van die motors elektrisiteit opwek en die battery laai. Dit verleng die voertuig se reikafstand. Die reikafstand van ’n BEV is onderhewig aan die grootte van sy battery, gemeet in kilowatt-uur (kWh), die doeltreffendheid van die motor en aandrywingstelsel, en faktore soos lugdinamika, snelheid, temperatuur, en of lugversorging gebruik word. Moderne BEV’s bied ’n reikafstand van tussen 250 km en 600 km op ’n volle lading.<ref name=":0" /> == Laai == Elektriese voertuie kan tuis of by openbare laaistasies gelaai word. Daar is breedweg drie metodes.<ref name=":0" /> '''Vlak 1 (stadig):''' ’n Standaard huishoudelike elektrisiteitsaansluiting. In Suid-Afrika is dit ’n 230V, 16A-sok, wat ongeveer 2,0 kW lewer – gelyk aan wat ’n elektriese ketel of geiser gebruik. Om op dié manier te laai, word ’n laaier soortgelyk aan ’n skootrekenaar s’n, maar heelwat groter, gebruik. Dit word gewoonlik gratis saam met die motor verskaf. ’n Volle lading kan 12 tot 36 uur neem, onderhewig aan die batterygrootte. '''Vlak 2 (medium):''' ’n Toegewyde muurgemonteerde wisselstroomlaaier, wat gewoonlik tussen 7.4 kW en 22 kW lewer. Installasie vereis ’n toegewyde stroombaan. ’n Volle lading neem gewoonweg tussen 4 en 10 uur. Die spesifikasie van die voertuig se ingeboude wisselstroomlaaier bepaal die laaitempo. Die algemeenste is 11 kW. Die meeste EV-eienaars wat tuis laai, laat ’n Vlak 2-laaier installeer. Dit moet deur ’n elektrisiën gedoen word. Sommige fabrikante verskaf die Vlak 2-laaiers gratis, terwyl ander ’n ekstra koste daarvoor hef. Die installering en laaier se koste beloop R9 000 tot R25 000.<ref>{{Cite web|url=https://www.cars.co.za/motoring-news/what-it-really-costs-to-charge-your-ev-at-home-in-2026/348216/|title=The costs of charging your EV at home|date=2026-06-11|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Wisselstroomlaaiers is soms ook by openbare laaipunte beskikbaar, byvoorbeeld by winkelsentrums. '''Vlak 3 (snel- of gelykstroomlaai):''' Hoëkrag-gelykstroomlaaiers word meestal by openbare laaistasies aangetref. Hierdie laaiers kan van 25 kW tot 400 kW of meer lewer, en kan ’n voertuig tot 80% laai in so min as 20 tot 45 minute, afhangende van die voertuig en laaier.<ref name=":0" /> == Voordele == Elektriese voertuie bied verskeie voordele bo voertuie wat deur binnebrandenjins aangedryf word. Hulle produseer geen uitlaatgasse by die gebruikspunt nie, wat plaaslike [[lugbesoedeling]] verminder, veral in stedelike gebiede. Wanneer hulle gelaai word vanaf hernubare energiebronne soos son- of [[windkrag]], is hul leeftydkoolstofvrystellings aansienlik laer as dié van petrol- of dieselvoertuie.<ref name=":0" /> Die koste van elektrisiteit per kilometer afgelê is oor die algemeen laer as die koste van petrol of diesel vir ’n gelyke afstand, wat lei tot laer loopkoste vir EV-eienaars. Elektriese motors het ook minder bewegende dele as binnebrandenjins, wat laer onderhoudskoste oor die leeftyd van die voertuig beteken.<ref>{{Cite web|url=https://greencape.co.za/library/mir-2024-electric-vehicles/|title=2024 Electric Vehicles Market Intelligence Report|website=GreenCape|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> == Nadele en uitdagings == Die aankoopprys van BEVs en PHEV’s is dikwels hoër as dié van vergelykbare petrol- of dieselvoertuie, hoofsaaklik as gevolg van die koste van batterye. Batterykoste het egter die afgelope paar jaar aansienlik gedaal: litium-ioon batterypryse het in 2024 selfs met 20% gedaal tot ’n rekordlaagtepunt van $115 per kilowatt-uur, en daar word verwag dat dit sal aanhou daal.<ref>{{Cite web|url=https://about.bnef.com/insights/commodities/lithium-ion-battery-pack-prices-see-largest-drop-since-2017-falling-to-115-per-kilowatt-hour-bloombergnef/|title=Lithium-Ion Battery Pack Prices See Largest Drop Since 2017, Falling to $115 per Kilowatt-Hour|last=BloombergNEF|date=2024-12-10|website=BloombergNEF|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Afstandsangs, die kommer dat ’n voertuig se battery pap sal wees voordat dit ’n bestemming of laaipunt bereik, is ’n algemeen genoemde hindernis vir die aanvaarding van elektriese voertuie, veral in lande met beperkte openbare laai-infrastruktuur. Suid-Afrika se elektrisiteitsnetwerk is sterk afhanklik van steenkool,<ref>{{Cite web|url=https://www.statssa.gov.za/?p=19502|title=A breakdown of South Africa’s energy mix|last=Stats SA|date=8 Mei 2026|website=www.statssa.gov.za|access-date=2026-09-10}}</ref> wat sommige navorsers laat bevraagteken of elektriese voertuie wat van die netwerk gelaai word, werklike emissievoordele bo binnebrandvoertuie bied. Kritici van elektriese voertuie sien dikwels twee deurslaggewende faktore in lewensiklusvergelykings oor die hoof. Eerstens word die emissies van die ontginning, raffinering en vervoer van petrol en diesel dikwels uitgesluit. Dit laat binnebrandvoertuie skoner lyk as wat hulle werklik is. Tweedens maak baie lewensiklusstudies staat op toetssiklusse wat nie werklike bestuurstoestande akkuraat weerspieël nie, wat die emissievergelykings verder verdraai.<ref>{{Cite journal |last=Hoekstra |first=Auke |date=19 June 2019 |title=The Underestimated Potential of Battery Electric Vehicles to Reduce Emissions |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S2542435119302715 |journal=Joule |volume=3 |issue=6 |pages=1412–1414 |doi=10.1016/j.joule.2019.06.002 |issn=2542-4351}}</ref> Navorsing aan die [[Universiteit Stellenbosch]] het bevind dat die laai van elektriese voertuie hoofsaaklik van steenkoolopgewekte elektrisiteit onder sekere omstandighede meer uitlaatgasse tot gevolg kan hê as die gebruik van ekwivalente petrolvoertuie, maar het sonkragaanvulling, soos sonpanele by kantoorgeboue, as voldoende beskryf om hierdie uitkoms om te keer.<ref>{{Cite web|url=https://theconversation.com/electric-vehicles-could-add-to-carbon-emissions-and-load-shedding-but-theres-a-solution-142094|title=Electric vehicles could add to carbon emissions and load shedding: but there’s a solution|last=Booysen|first=MJ (Thinus)|last2=Apperley|first2=Mark|date=2020-07-09|website=The Conversation|language=en|doi=10.64628/AAJ.eeaedjqq7|access-date=2026-09-10}}</ref> Die vinnige toename van daksonkrag sedert 2022 onder Suid-Afrikaanse huishoudings en besighede beteken dat ’n groeiende persentasie van EV-laai nou op hernubare energie staatmaak.<ref>{{Cite web|url=https://climateactiontracker.org/countries/south-africa/|title=South Africa|date=20 Mei 2025|website=climateactiontracker.org|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> ’n Studie wat in 2025 in ''Nature Energy'' gepubliseer is, het bevind dat battery-elektriese voertuie wat deur sonkrag aangedryf word, op koers is om laer lewensikluskoste en laer kweekhuisgasvrystellings as fossielbrandstofvoertuie in die meeste Afrikalande te bied, lank voor 2040.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Noll |first=Bessie |last2=Graff |first2=Darius |last3=Schmidt |first3=Tobias S. |last4=Patt |first4=Anthony |last5=Bauer |first5=Christian |last6=Agutu |first6=Churchill |last7=Asiimwe |first7=Paul Kyoma |last8=Diemuodeke |first8=Ogheneruona E. |last9=Krygsman |first9=Stephan |last10=Nienkerke |first10=Inga |last11=Tröndle |first11=Tim |last12=Moretti |first12=Christian |date=2026-02 |title=Battery-electric passenger vehicles will be cost-effective across Africa well before 2040 |url=https://www.nature.com/articles/s41560-025-01955-x |journal=Nature Energy |language=en |publisher=Nature Publishing Group |volume=11 |issue=2 |pages=284–298 |doi=10.1038/s41560-025-01955-x |issn=2058-7546}}</ref> == Elektriese voertuie in Suid-Afrika == Inprop-elektriese voertuie, wat beide battery-elektriese voertuie (BEV’s) en inprop-hibriedelektriese voertuie (PHEV’s) insluit, verteenwoordig ’n klein maar groeiende segment van die Suid-Afrikaanse motormark. BEV-verkope het gegroei van 218 eenhede in 2021 tot 502 in 2022, 931 in 2023 en 1 231 in 2024, terwyl PHEV-verkope 738 eenhede in 2024 bereik het.<ref>{{Cite web|url=https://cleantechnica.com/2025/01/28/the-volvo-ex30-leads-the-way-in-south-africa-as-bev-sales-go-up-35-in-2024|title=The Volvo EX30 Leads The Way In South Africa As BEV Sales Go Up 35% In 2024|last=Kuhudzai|first=Remeredzai Joseph|date=2024|website=CleanTechnica}}</ref> Amptelike NAAMSA-syfers vir 2025 het ’n afname in BEV-verkope tot 1 088 eenhede getoon. Hierdie syfer het egter verkope van BYD en ander Chinese vervaardigers uitgesluit wat destyds nog nie verkoopsyfers aan NAAMSA verskaf het nie. PHEV-verkope het in 2025 met 281% gestyg tot 2 810 eenhede, aangevuur deur die toetrede van bekostigbare Chinese modelle.<ref>{{Cite web|url=https://www.cars.co.za/motoring-news/sas-ev-sales-fell-in-2025-but-the-total-nev-market-grew/337269/|title=SA's EV sales fell in 2025 (but the total NEV market grew)|last=Bubear|first=Ryan|date=2026-02-18|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> In Maart 2026 het BYD begin om verkoopsyfers aan NAAMSA te rapporteer, en 589 eenhede vir beide BEV- en PHEV-modelle aangeteken. Gevolglik het Suid-Afrika ’n rekord van 389 BEV-verkope vir daardie maand behaal. Van hierdie 389 BEV’s, wat verskeie handelsmerke insluit, was 239 BYD Dolphin Surf-voertuie.<ref>{{Cite web|url=https://www.cars.co.za/motoring-news/how-well-is-byd-selling-in-sa-sales-figures-revealed/341536/|title=How well is BYD selling in SA? Sales figures revealed|last=Bubear|first=Ryan|date=2026-04-02|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://mg.co.za/news/motoring/2026-06-18-the-byd-storm-is-upon-sa-but-a-local-factory-depends-on-market-readiness/|title=The BYD storm is upon SA but a local factory depends on ‘market readiness’|last=Matwadia|first=Eyaaz|date=2026-06-18|website=Mail & Guardian|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Verkope van NEV’s in die eerste vier maande van 2026 was 62% hoër as in die eerste kwartaal van 2025, met BEV’s wat 13% van daardie snit uitmaak, PHEV’s 33%, en tradisionele hibriede 54%.<ref>{{Cite web|url=https://it-online.co.za/2026/07/10/strongest-start-to-new-vehicle-sales-in-13-years/|title=Strongest start to new vehicle sales in 13 years|last=Gibson|first=Kathy|date=2026-07-10|website=IT-Online|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Die land se openbare laaipunte is gekonsentreer in groot stedelike sentrums, veral Johannesburg, Pretoria en Kaapstad, en is grootliks in privaatbesit en -bedryf. Teen middel 2026 het Suid-Afrika ongeveer 650 publiek toeganklike laaipunte gehad, teenoor ’n geraamde 500 in Oktober 2025, met GridCars wat ongeveer 60% van daardie kapasiteit bedryf.<ref name=":2" /> Die meerderheid Suid-Afrikaanse EV-eienaars laai hul voertuie tuis, waar elektrisiteitskoste aansienlik laer is as by openbare laaistasies. Waarnemers in die bedryf het aangevoer dat die idee van onvoldoende laai-infrastruktuur die werklikheid oor die hoof sien dat die meeste bestuurders toegang het tot ’n bruikbare kragbron by die huis of by die werk.<ref name=":2" /> Namate meer bekostigbare modelle elektriese voertuie binne die bereik van kopers in woonstelle en deeltitelkomplekse bring, kan toegang tot toegewyde tuislaai egter nie meer as vanselfsprekend aanvaar word nie, met goedkeuring van die regspersoon wat vereis word vir die installering van laaiers in gedeelde residensiële eiendomme.<ref name=":2" /> Die standaard invoerbelasting op ligte voertuie in Suid-Afrika is 25%. Voertuie met binnebrandenjins uit Europa en die Verenigde Koninkryk trek voordeel uit ’n verlaagde koers van 18% kragtens ’n bilaterale handelsooreenkoms; hierdie voorkeurkoers geld egter nie vir elektriese voertuie uit daardie streke nie, wat beteken dat die meeste elektriese voertuie onderhewig is aan die standaard 25%-tarief. Voorspraakgroepe het hierdie verskil geïdentifiseer as ’n bydraende faktor tot hoër EV-aankooppryse in Suid-Afrika.<ref>{{Cite web|url=https://naamsa.net/tax-revenue/|title=Tax Revenue|last=naamsa|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ev24.africa/south-africa-ev-import-regulations-in-2025-costs-compliance-opportunities/|title=South Africa’s EV Import Regulations in 2025: Costs, Compliance & Opportunities|last=Nkosi|first=Thabo|date=2025-07-14|website=EV24.africa - Buy Electric Cars for Africa|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Navorsers het bevind dat battery-elektriese voertuie wat gebruik maak van netwerkonafhanklike sonkraglaaistelsels, in die meeste Afrikalande reeds ver voor 2040 laer lewensikluskoste en emissies sal bied as konvensionele binnebrandvoertuie.<ref name=":1" /> Voorspraakgroepe en navorsers het die gebrek aan ’n nasionale brandstofekonomiestandaard en die invoerbelastingstruktuur as belangrike beleidshindernisse vir breër EV-aanvaarding in Suid-Afrika geïdentifiseer.<ref>{{Cite web|url=https://greencape.co.za/library/mir-2024-electric-vehicles/|title=2024 Electric Vehicles Market Intelligence Report|website=GreenCape|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> == Verwysings == {{verwysings|3}} [[Kategorie:Voertuie]] 3mwsh3l7xt8km1q63ajakrj7dyk7jiu 2966380 2966244 2026-09-11T09:20:04Z TatjanaClimate 202804 2966380 wikitext text/x-wiki {{clear}} ’n '''Elektriese voertuig (EV)''' is ’n voertuig wat aangedryf word deur een of meer elektriese [[motor]]s, wat krag trek uit herlaaibare [[battery]]e of ’n ander ingeboude energiebergingstelsel. Elektriese voertuie sluit motors, busse, motorfietse, vragmotors en fietse in. Die term word meestal gebruik om te verwys na padvoertuie met herlaaibare batterypakke wat vanaf ’n eksterne elektrisiteitsbron gelaai kan word. Elektriese voertuie produseer geen direkte uitlaatgasse by die gebruikspunt nie, wat hulle onderskei van voertuie wat aangedryf word deur binnebrandenjins wat op [[petrol]] of [[diesel]] loop. As gevolg hiervan word hulle toenemend gesien as sleuteltegnologie in pogings om stedelike lugbesoedeling en kweekhuisgasvrystelling deur die vervoersektor te verminder.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2024|title=Global EV Outlook 2024|last=International Energy Agency|date=2024-04-23|website=IEA|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref>{{Multibeeld | align = left | image1 = Model S charging at a Tesla station cropped.jpg | image2 = Solar Impulse SI2 pilote Bertrand Piccard Payerne November 2014 (slightly cropped).jpg | image3 = HSC China Zorrilla at Incat June 2025 2.jpg | image4 = N700-2000 series X50 Shin-Shimonoseki 20140901.jpg | caption1=[[Elektriese motor]]: 'n Tesla Model S wat laai vanaf 'n Tesla Supercharger|caption2=Elektriese vliegtuig: die Solar Impulse 2, wat die aardbol omseil het|caption3=Elektriese boot, die ''China Zorrilla'', die grootste battery-elektriese voertuig ooit gebou|caption4=Elektriese hoëspoed-spoor: N700 Reeks Shinkansen van JR Central op die San'yo Shinkansen, Japan }} {{Multibeeld | align = left | image1 = BYD Elbuss.jpg | image2 = Geero 2 Touring Classic Cream plus 2021.jpg | image3 = Tesla Semi 6 (cropped).jpg | image4 = LD 250408 23 4 S Front (cropped).jpg | footer = Elektriese voertuie regoor die wêreld | caption1=Battery-elektriese bus: 'n BYD Maatskappybus in Landskrona, [[Swede]]|caption2=E-fiets, 'n Geero: met die verwyderbare battery geïntegreer in die onderbuis|caption3=Elektriese vragmotor: Klas 8-vragmotor, 'n Tesla Semi in Rocklin, [[Kalifornië]]|caption4=Buurt-elektriese voertuig: 'n Italcar Attiva C2S.4}} == Terminologie == Die kategorie elektriese voertuie sluit verskeie afsonderlike aandrywingstipes in, en verwarring tussen hulle is algemeen. Die hooftipes is soos volg.<ref>{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric|title=Alternative Fuels Data Center: Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en-US|access-date=2026-09-10}}</ref> '''’n Battery-elektriese voertuig''' (BEV) loop geheel en al op elektrisiteit wat in ’n ingeboude batterypak gestoor word. Dit het geen binnebrandenjin nie en produseer geen uitlaatgasse nie. Die battery word herlaai deur die voertuig aan ’n eksterne elektrisiteitsbron te koppel. Voorbeelde sluit in die BYD Dolphin, Volkswagen ID.3 en [[Tesla, Inc.|Tesla]] Model 3. '''’n Inprop-hibriedelektriese voertuig''' (PHEV) het beide ’n batteryaangedrewe elektriese motor en ’n konvensionele binnebrandenjin. Die battery kan vanaf ’n eksterne elektrisiteitsbron gelaai word, en die voertuig kan ’n beperkte afstand slegs op elektrisiteit aflê voordat die verbrandenjin oorneem.<ref>{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric-basics-phev|title=Alternative Fuels Data Center: Plug-In Hybrid Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Voorbeelde sluit in die BYD Atto 2 DM-i en die Volvo XC60 Recharge. '''’n Hibriedelektriese voertuig (HEV)''', soms ’n “selflaaiende hibried” genoem, kombineer ook ’n elektriese motor met ’n binnebrandenjin, maar die battery kan nie vanaf ’n eksterne bron gelaai word nie. Die battery word gelaai wanneer die voertuig rem of vryloop en deur die enjin self. Omdat dit nie ingeprop kan word nie, is ’n HEV nie ’n inprop-elektriese voertuig nie en bied nie dieselfde brandstofbesparing as ’n BEV of PHEV nie.<ref>{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric-basics-hev|title=Alternative Fuels Data Center: Hybrid Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en-US|access-date=2026-09-10}}</ref> Die Toyota Corolla Cross Hybrid is ’n voorbeeld van ’n HEV. '''’n Ligte hibriedelektriese voertuig''' (MHEV) gebruik ’n klein elektriese motor om die verbrandingsenjin te ondersteun, maar kan die voertuig nie net met elektrisiteit aandryf nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.aptiv.com/en/insights/article/bev-phev-or-hev-the-differences-affect-the-architecture|title=BEV, PHEV or HEV: The Differences Affect the Architecture|last=|website=Aptiv|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Alhoewel dit soms as ’n “elektriese” of “hibriede” voertuig bemark word, is ’n ligte hibried steeds fundamenteel ’n petrol- of dieselmotor en bring uiters min besparing mee. '''’n Brandstofsel-elektriese voertuig''' (FCEV) ontwikkel elektrisiteit aan boord deur ’n chemiese reaksie tussen waterstof en suurstof, wat slegs waterdamp as ’n neweproduk produseer. FCEV’s, soos die Toyota Mirai, is nie in wydverspreide kommersiële gebruik nie.<ref name=":0" /> Die term “nuwe energievoertuig” (NEV) word in sommige kontekste gebruik, veral in [[China]], om breedweg na BEV’s, PHEV’s en FCEV’s te verwys. == Hoe elektriese voertuie werk == Battery-elektriese voertuie stoor energie in ’n batterypak wat een of meer elektriese motors aandryf wat aan die dryfwiele gekoppel is. Anders as verbrandingsenjins, lewer elektriese motors maksimum wringkrag vanaf stilstand, wat BEV’s kragtige versnelling gee. Die battery word gelaai wanneer die voertuig rem of vryloop en omwentelings van die motors elektrisiteit opwek en die battery laai. Dit verleng die voertuig se reikafstand. Die reikafstand van ’n BEV is onderhewig aan die grootte van sy battery, gemeet in kilowatt-uur (kWh), die doeltreffendheid van die motor en aandrywingstelsel, en faktore soos lugdinamika, snelheid, temperatuur, en of lugversorging gebruik word. Moderne BEV’s bied ’n reikafstand van tussen 250 km en 600 km op ’n volle lading.<ref name=":0" /> == Laai == Elektriese voertuie kan tuis of by openbare laaistasies gelaai word. Daar is breedweg drie metodes.<ref name=":0" /> '''Vlak 1 (stadig):''' ’n Standaard huishoudelike elektrisiteitsaansluiting. In Suid-Afrika is dit ’n 230V, 16A-sok, wat ongeveer 2,0 kW lewer – gelyk aan wat ’n elektriese ketel of geiser gebruik. Om op dié manier te laai, word ’n laaier soortgelyk aan ’n skootrekenaar s’n, maar heelwat groter, gebruik. Dit word gewoonlik gratis saam met die motor verskaf. ’n Volle lading kan 12 tot 36 uur neem, onderhewig aan die batterygrootte. '''Vlak 2 (medium):''' ’n Toegewyde muurgemonteerde wisselstroomlaaier, wat gewoonlik tussen 7.4 kW en 22 kW lewer. Installasie vereis ’n toegewyde stroombaan. ’n Volle lading neem gewoonweg tussen 4 en 10 uur. Die spesifikasie van die voertuig se ingeboude wisselstroomlaaier bepaal die laaitempo. Die algemeenste is 11 kW. Die meeste EV-eienaars wat tuis laai, laat ’n Vlak 2-laaier installeer. Dit moet deur ’n elektrisiën gedoen word. Sommige fabrikante verskaf die Vlak 2-laaiers gratis, terwyl ander ’n ekstra koste daarvoor hef. Die installering en laaier se koste beloop R9 000 tot R25 000.<ref>{{Cite web|url=https://www.cars.co.za/motoring-news/what-it-really-costs-to-charge-your-ev-at-home-in-2026/348216/|title=The costs of charging your EV at home|date=2026-06-11|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Wisselstroomlaaiers is soms ook by openbare laaipunte beskikbaar, byvoorbeeld by winkelsentrums. '''Vlak 3 (snel- of gelykstroomlaai):''' Hoëkrag-gelykstroomlaaiers word meestal by openbare laaistasies aangetref. Hierdie laaiers kan van 25 kW tot 400 kW of meer lewer, en kan ’n voertuig tot 80% laai in so min as 20 tot 45 minute, afhangende van die voertuig en laaier.<ref name=":0" /> == Voordele == Elektriese voertuie bied verskeie voordele bo voertuie wat deur binnebrandenjins aangedryf word. Hulle produseer geen uitlaatgasse by die gebruikspunt nie, wat plaaslike [[lugbesoedeling]] verminder, veral in stedelike gebiede. Wanneer hulle gelaai word vanaf hernubare energiebronne soos son- of [[windkrag]], is hul leeftydkoolstofvrystellings aansienlik laer as dié van petrol- of dieselvoertuie.<ref name=":0" /> Die koste van elektrisiteit per kilometer afgelê is oor die algemeen laer as die koste van petrol of diesel vir ’n gelyke afstand, wat lei tot laer loopkoste vir EV-eienaars. Elektriese motors het ook minder bewegende dele as binnebrandenjins, wat laer onderhoudskoste oor die leeftyd van die voertuig beteken.<ref>{{Cite web|url=https://greencape.co.za/library/mir-2024-electric-vehicles/|title=2024 Electric Vehicles Market Intelligence Report|website=GreenCape|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> == Nadele en uitdagings == Die aankoopprys van BEVs en PHEV’s is dikwels hoër as dié van vergelykbare petrol- of dieselvoertuie, hoofsaaklik as gevolg van die koste van batterye. Batterykoste het egter die afgelope paar jaar aansienlik gedaal: litium-ioon batterypryse het in 2024 selfs met 20% gedaal tot ’n rekordlaagtepunt van $115 per kilowatt-uur, en daar word verwag dat dit sal aanhou daal.<ref>{{Cite web|url=https://about.bnef.com/insights/commodities/lithium-ion-battery-pack-prices-see-largest-drop-since-2017-falling-to-115-per-kilowatt-hour-bloombergnef/|title=Lithium-Ion Battery Pack Prices See Largest Drop Since 2017, Falling to $115 per Kilowatt-Hour|last=BloombergNEF|date=2024-12-10|website=BloombergNEF|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Afstandsangs, die kommer dat ’n voertuig se battery pap sal wees voordat dit ’n bestemming of laaipunt bereik, is ’n algemeen genoemde hindernis vir die aanvaarding van elektriese voertuie, veral in lande met beperkte openbare laai-infrastruktuur. Suid-Afrika se elektrisiteitsnetwerk is sterk afhanklik van steenkool,<ref>{{Cite web|url=https://www.statssa.gov.za/?p=19502|title=A breakdown of South Africa’s energy mix|last=Stats SA|date=8 Mei 2026|website=www.statssa.gov.za|access-date=2026-09-10}}</ref> wat sommige navorsers laat bevraagteken of elektriese voertuie wat van die netwerk gelaai word, werklike emissievoordele bo binnebrandvoertuie bied. Kritici van elektriese voertuie sien dikwels twee deurslaggewende faktore in lewensiklusvergelykings oor die hoof. Eerstens word die emissies van die ontginning, raffinering en vervoer van petrol en diesel dikwels uitgesluit. Dit laat binnebrandvoertuie skoner lyk as wat hulle werklik is. Tweedens maak baie lewensiklusstudies staat op toetssiklusse wat nie werklike bestuurstoestande akkuraat weerspieël nie, wat die emissievergelykings verder verdraai.<ref>{{Cite journal |last=Hoekstra |first=Auke |date=19 June 2019 |title=The Underestimated Potential of Battery Electric Vehicles to Reduce Emissions |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S2542435119302715 |journal=Joule |volume=3 |issue=6 |pages=1412–1414 |doi=10.1016/j.joule.2019.06.002 |issn=2542-4351}}</ref> Navorsing aan die [[Universiteit Stellenbosch]] het bevind dat die laai van elektriese voertuie hoofsaaklik van steenkoolopgewekte elektrisiteit onder sekere omstandighede meer uitlaatgasse tot gevolg kan hê as die gebruik van ekwivalente petrolvoertuie, maar het sonkragaanvulling, soos sonpanele by kantoorgeboue, as voldoende beskryf om hierdie uitkoms om te keer.<ref>{{Cite web|url=https://theconversation.com/electric-vehicles-could-add-to-carbon-emissions-and-load-shedding-but-theres-a-solution-142094|title=Electric vehicles could add to carbon emissions and load shedding: but there’s a solution|last=Booysen|first=MJ (Thinus)|last2=Apperley|first2=Mark|date=2020-07-09|website=The Conversation|language=en|doi=10.64628/AAJ.eeaedjqq7|access-date=2026-09-10}}</ref> Die vinnige toename van daksonkrag sedert 2022 onder Suid-Afrikaanse huishoudings en besighede beteken dat ’n groeiende persentasie van EV-laai nou op hernubare energie staatmaak.<ref>{{Cite web|url=https://climateactiontracker.org/countries/south-africa/|title=South Africa|date=20 Mei 2025|website=climateactiontracker.org|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> ’n Studie wat in 2025 in ''Nature Energy'' gepubliseer is, het bevind dat battery-elektriese voertuie wat deur sonkrag aangedryf word, op koers is om laer lewensikluskoste en laer kweekhuisgasvrystellings as fossielbrandstofvoertuie in die meeste Afrikalande te bied, lank voor 2040.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Noll |first=Bessie |last2=Graff |first2=Darius |last3=Schmidt |first3=Tobias S. |last4=Patt |first4=Anthony |last5=Bauer |first5=Christian |last6=Agutu |first6=Churchill |last7=Asiimwe |first7=Paul Kyoma |last8=Diemuodeke |first8=Ogheneruona E. |last9=Krygsman |first9=Stephan |last10=Nienkerke |first10=Inga |last11=Tröndle |first11=Tim |last12=Moretti |first12=Christian |date=2026-02 |title=Battery-electric passenger vehicles will be cost-effective across Africa well before 2040 |url=https://www.nature.com/articles/s41560-025-01955-x |journal=Nature Energy |language=en |publisher=Nature Publishing Group |volume=11 |issue=2 |pages=284–298 |doi=10.1038/s41560-025-01955-x |issn=2058-7546}}</ref> == Elektriese voertuie in Suid-Afrika == Inprop-elektriese voertuie, wat beide battery-elektriese voertuie (BEV’s) en inprop-hibriedelektriese voertuie (PHEV’s) insluit, verteenwoordig ’n klein maar groeiende segment van die Suid-Afrikaanse motormark. BEV-verkope het gegroei van 218 eenhede in 2021 tot 502 in 2022, 931 in 2023 en 1 231 in 2024, terwyl PHEV-verkope 738 eenhede in 2024 bereik het.<ref>{{Cite web|url=https://cleantechnica.com/2025/01/28/the-volvo-ex30-leads-the-way-in-south-africa-as-bev-sales-go-up-35-in-2024|title=The Volvo EX30 Leads The Way In South Africa As BEV Sales Go Up 35% In 2024|last=Kuhudzai|first=Remeredzai Joseph|date=2024|website=CleanTechnica}}</ref> Amptelike NAAMSA-syfers vir 2025 het ’n afname in BEV-verkope tot 1 088 eenhede getoon. Hierdie syfer het egter verkope van BYD en ander Chinese vervaardigers uitgesluit wat destyds nog nie verkoopsyfers aan NAAMSA verskaf het nie. PHEV-verkope het in 2025 met 281% gestyg tot 2 810 eenhede, aangevuur deur die toetrede van bekostigbare Chinese modelle.<ref>{{Cite web|url=https://www.cars.co.za/motoring-news/sas-ev-sales-fell-in-2025-but-the-total-nev-market-grew/337269/|title=SA's EV sales fell in 2025 (but the total NEV market grew)|last=Bubear|first=Ryan|date=2026-02-18|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> In Maart 2026 het BYD begin om verkoopsyfers aan NAAMSA te rapporteer, en 589 eenhede vir beide BEV- en PHEV-modelle aangeteken. Gevolglik het Suid-Afrika ’n rekord van 389 BEV-verkope vir daardie maand behaal. Van hierdie 389 BEV’s, wat verskeie handelsmerke insluit, was 239 BYD Dolphin Surf-voertuie.<ref>{{Cite web|url=https://www.cars.co.za/motoring-news/how-well-is-byd-selling-in-sa-sales-figures-revealed/341536/|title=How well is BYD selling in SA? Sales figures revealed|last=Bubear|first=Ryan|date=2026-04-02|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://mg.co.za/news/motoring/2026-06-18-the-byd-storm-is-upon-sa-but-a-local-factory-depends-on-market-readiness/|title=The BYD storm is upon SA but a local factory depends on ‘market readiness’|last=Matwadia|first=Eyaaz|date=2026-06-18|website=Mail & Guardian|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Verkope van NEV’s in die eerste vier maande van 2026 was 62% hoër as in die eerste kwartaal van 2025, met BEV’s wat 13% van daardie snit uitmaak, PHEV’s 33%, en tradisionele hibriede 54%.<ref>{{Cite web|url=https://it-online.co.za/2026/07/10/strongest-start-to-new-vehicle-sales-in-13-years/|title=Strongest start to new vehicle sales in 13 years|last=Gibson|first=Kathy|date=2026-07-10|website=IT-Online|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Die land se openbare laaipunte is gekonsentreer in groot stedelike sentrums, veral Johannesburg, Pretoria en Kaapstad, en is grootliks in privaatbesit en -bedryf. Teen middel 2026 het Suid-Afrika ongeveer 650 publiek toeganklike laaipunte gehad, teenoor ’n geraamde 500 in Oktober 2025, met GridCars wat ongeveer 60% van daardie kapasiteit bedryf.<ref name=":2" /> Die meerderheid Suid-Afrikaanse EV-eienaars laai hul voertuie tuis, waar elektrisiteitskoste aansienlik laer is as by openbare laaistasies. Waarnemers in die bedryf het aangevoer dat die idee van onvoldoende laai-infrastruktuur die werklikheid oor die hoof sien dat die meeste bestuurders toegang het tot ’n bruikbare kragbron by die huis of by die werk.<ref name=":2" /> Namate meer bekostigbare modelle elektriese voertuie binne die bereik van kopers in woonstelle en deeltitelkomplekse bring, kan toegang tot toegewyde tuislaai egter nie meer as vanselfsprekend aanvaar word nie, met goedkeuring van die regspersoon wat vereis word vir die installering van laaiers in gedeelde residensiële eiendomme.<ref name=":2" /> Die standaard invoerbelasting op ligte voertuie in Suid-Afrika is 25%. Voertuie met binnebrandenjins uit Europa en die Verenigde Koninkryk trek voordeel uit ’n verlaagde koers van 18% kragtens ’n bilaterale handelsooreenkoms; hierdie voorkeurkoers geld egter nie vir elektriese voertuie uit daardie streke nie, wat beteken dat die meeste elektriese voertuie onderhewig is aan die standaard 25%-tarief. Voorspraakgroepe het hierdie verskil geïdentifiseer as ’n bydraende faktor tot hoër EV-aankooppryse in Suid-Afrika.<ref>{{Cite web|url=https://naamsa.net/tax-revenue/|title=Tax Revenue|last=naamsa|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ev24.africa/south-africa-ev-import-regulations-in-2025-costs-compliance-opportunities/|title=South Africa’s EV Import Regulations in 2025: Costs, Compliance & Opportunities|last=Nkosi|first=Thabo|date=2025-07-14|website=EV24.africa - Buy Electric Cars for Africa|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Navorsers het bevind dat battery-elektriese voertuie wat gebruik maak van netwerkonafhanklike sonkraglaaistelsels, in die meeste Afrikalande reeds ver voor 2040 laer lewensikluskoste en emissies sal bied as konvensionele binnebrandvoertuie.<ref name=":1" /> Voorspraakgroepe en navorsers het die gebrek aan ’n nasionale brandstofekonomiestandaard en die invoerbelastingstruktuur as belangrike beleidshindernisse vir breër EV-aanvaarding in Suid-Afrika geïdentifiseer.<ref>{{Cite web|url=https://greencape.co.za/library/mir-2024-electric-vehicles/|title=2024 Electric Vehicles Market Intelligence Report|website=GreenCape|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> == Verwysings == {{verwysings|3}} [[Kategorie:Voertuie]] g3486ztdki7xsabs7edzufisd13smib 3 468862 2966172 2026-09-10T12:24:39Z Unikalinho 62195 Nuwe bladsy geskep met '{{sporttoekoms}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:95%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|SPA}} 2026 Formule 1 TAG Heuer<br/>Gran Premio de España |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Madring (2026).svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>13 September 2026</sm...' 2966172 wikitext text/x-wiki {{sporttoekoms}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:95%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|SPA}} 2026 Formule 1 TAG Heuer<br/>Gran Premio de España |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Madring (2026).svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>13 September 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Circuito de Madring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |} 7dro0ul557mr0s62fv37psjx5akuhal 2966173 2966172 2026-09-10T12:25:58Z Unikalinho 62195 2966173 wikitext text/x-wiki <nowiki>{{sporttoekoms}}</nowiki> {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:95%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|SPA}} 2026 Formule 1 TAG Heuer<br/>Gran Premio de España |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Madring (2026).svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>13 September 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Circuito de Madring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |} 16vld1o88z2z2f5aw5e2w3b53a8bf6v 2966174 2966173 2026-09-10T12:30:40Z Unikalinho 62195 2966174 wikitext text/x-wiki <nowiki>{{sporttoekoms}}</nowiki> {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:95%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|SPA}} 2026 Formule 1 TAG Heuer<br/>Gran Premio de España |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Madring (2026).svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>13 September 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Circuito de Madring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> <!--1 || [[Michael Schumacher]] ||--> |} 2euqxn9fxst6g570tl3gtty0a34jb11 2966407 2966174 2026-09-11T11:12:23Z Unikalinho 62195 2966407 wikitext text/x-wiki <!--<nowiki>{{sporttoekoms}}</nowiki> {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:95%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|SPA}} 2026 Formule 1 TAG Heuer<br/>Gran Premio de España |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Madring (2026).svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>13 September 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Circuito de Madring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> <!--1 || [[Michael Schumacher]] ||--> |} --> 91n1iwtzz49n9s8oio707vk9mxca57v 0 468863 2966175 2026-09-10T12:34:26Z TatjanaClimate 202804 Nuwe artikel 2966175 wikitext text/x-wiki [[Lêer:IBMTorontoSoftwareLabEVChargers4.jpg|duimnael|Tesla Model 3]] {{Sien ook|Elektriese voertuig}} '''’n Elektriese motor''' of elektriese voertuig (EV) is ’n motor wat [[Elektrisiteit|elektriese]] energie as die primêre bron van aandrywing gebruik. Die term verwys gewoonlik na ’n inprop-elektriese voertuig, tipies ’n [[battery]]-elektriese motor (BEV), wat slegs energie gebruik wat in ingeboude batterypakke gestoor word, maar kan breedweg ook inprop-hibriede elektriese voertuie (PHEV), elektriese voertuie met ingeboude kragopwekkers (REEV) en brandstofsel-elektriese voertuie (FCEV) insluit, wat elektriese krag van ander brandstowwe deur ’n kragopwekker of ’n brandstofsel kan omskakel. In vergelyking met binnebrandenjin (ICE) -voertuie, is elektriese motors stiller, reageer vinniger op die versneller, skakel energie meer doeltreffendheid oor en produseer geen [[Uitlaatgas|uitlaatgasse]] nie. Verder het battery-elektriese motors ’n laer algehele koolstofvoetspoor van vervaardiging tot die einde van hul lewensiklus (selfs wanneer ’n steenkoolkragsentrale wat die elektrisiteit verskaf, tot sy uitlaatgasse kan bydra). As gevolg van die hoë doeltreffendheid van elektriese motors, stel hulle ook minder afvalhitte vry, wat die behoefte aan enjinverkoelingstelsels verminder. Laasgenoemde is dikwels groot, ingewikkeld en verg heelwat onderhoud. == Laai == [[Lêer:Eletroposto6.jpg|duimnael|Laaistasie in [[Rio de Janeiro]], Brasilië. Hierdie stasie word deur Petrobras bedryf en gebruik [[sonenergie]].]] ’n Elektriese voertuig se battery word gewoonlik in ’n hoofstroomtoevoer ingeprop om dit te herlaai of om die reikafstand te verhoog. Die herlaai van ’n elektriese motor kan by verskillende soorte laaipunte gedoen word; hierdie punte kan in huise, parkeergarages en openbare areas geïnstalleer word.<ref>{{Cite web|url=https://www.carbuyer.co.uk/tips-and-advice/155186/how-to-charge-an-electric-car|title=How to charge an electric car|website=Carbuyer|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Daar is ook navorsing en ontwikkeling in, sowel as die ontplooiing van, ander oplossings soos batteryruiling en herlaai deur induksie.<ref>{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2024/trends-in-electric-vehicle-charging|title=Trends in electric vehicle charging – Global EV Outlook 2024 – Analysis|website=IEA|language=en-GB|access-date=2026-09-10}}</ref> Aangesien die herlaai-infrastruktuur (veral vinnige laaiers) in sommige lande nog beperk is, is reikafstandsangs en verlies aan reistyd soms sielkundige struikelblokke wanneer verbruikers tussen elektriese motors en brandstofmotors kies.<ref>{{Cite journal |last=Baden |first=Katharina Benedetta |date=2025-10-01 |title=More than just miles: range anxiety unplugged |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0965856425002897 |journal=Transportation Research Part A: Policy and Practice |volume=200 |pages=104661 |doi=10.1016/j.tra.2025.104661 |issn=0965-8564}}</ref> == Wêreldmark == Wêreldwyd het elektriesemotorverkope in 2024 meer as 17 miljoen beloop, ’n styging van meer as 25% in vergelyking met 2023, met elektriese voertuie wat meer as een uit elke vyf motors wat wêreldwyd verkoop word, uitmaak.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2025|title=Global EV Outlook 2025 – Analysis|date=2025-05-14|website=IEA|language=en-GB|access-date=2026-09-10}}</ref> In 2025 het wêreldwye elektriese motorverkope met ’n verdere 20% gestyg tot meer as 20,7 miljoen, wat ’n kwart van alle nuwe motors wat wêreldwyd verkoop word, verteenwoordig. Wêreldwye elektriese motorverkope sal na verwagting 23 miljoen in 2026 bereik, wat byna 30% van totale motorverkope verteenwoordig.<ref>{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2026/executive-summary|title=Executive summary – Global EV Outlook 2026 – Analysis|website=IEA|language=en-GB|access-date=2026-09-10}}</ref> [[China]] het sy voorsprong onder die belangrikste markte in 2025 behou, met meer as 13 miljoen elektriese motors wat verkoop is, wat byna 55% van alle motorverkope in die land verteenwoordig. Na raming was 44 miljoen elektriese motors aan die einde van 2025 op Chinese paaie, ongeveer 13% van die totale aantal motors.<ref name=":0" /> Aan die einde van 2025 het die wêreldwye elektriese motorvloot tot ongeveer 78 miljoen voertuie toegeneem, teenoor 58 miljoen aan die einde van 2024, met byna 80 miljoen op die pad teen middel-2026.<ref name=":0" /> Die Tesla Model Y was die wêreld se topverkopervoertuig vir drie agtereenvolgende jare, 2023, 2024 en 2025, wat dit die eerste elektriese voertuig maak om daardie titel te beklee.<ref>{{Cite web|url=https://finance.yahoo.com/markets/stocks/articles/tesla-model-y-emerges-worlds-100109308.html?guccounter=1|title=Tesla Model Y Emerges As World's Best-Selling Car For Third Year Despite Sales Decline|last=Shaikh|first=Badar|date=Maart 20, 2026|website=Yahoo! Finance}}</ref> Die Tesla Model 3 het vroeg in 2020 die wêreld se topverkoper-elektriese motor van alle tye geword en in Junie 2021 die eerste elektriese motor wat 1 miljoen wêreldwye verkope verbygesteek het. == Beleid == Baie lande het regeringsaansporings vir inprop-elektriese voertuie ingestel, insluitend belastingkrediete, subsidies en ander nie-geldelike aansporings<ref>{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2023/policy-developments|title=Policy developments – Global EV Outlook 2023 – Analysis|website=IEA|language=en-GB|access-date=2026-09-10}}</ref>, terwyl verskeie lande wetgewing ingestel het om verkope van sogenaamde fossielbrandstofvoertuie uit te faseer om lugbesoedeling te verminder en klimaatsverandering te beperk.<ref>{{Cite web|url=https://www.europarl.europa.eu/topics/en/article/20221019STO44572/eu-ban-on-sale-of-new-petrol-and-diesel-cars-from-2035-explained|title=EU ban on the sale of new petrol and diesel cars from 2035 explained|date=2022-03-11|website=Topics {{!}} European Parliament|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> == Koste == In die meeste Wes- en Noord-Europese lande het elektriese voertuie ’n laer totale koste van eienaarskap as ekwivalente ICE-voertuie wanneer koste oor die voertuig se leeftyd bepaal word. Dit is hoofsaaklik as gevolg van laer brandstof- en onderhoudskoste, hoewel die hoër aankoopprys van EV’s ’n hindernis bly vir breër opname in baie markte.<ref>{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2025/trends-in-electric-car-affordability|title=Trends in electric car affordability – Global EV Outlook 2025 – Analysis|website=IEA|language=en-GB|access-date=2026-09-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ayvens.com/en-cp/blog/total-cost-of-ownership/tco-ev-ice-comparison/|title=BEV vs ICE total cost of ownership comparison|website=Ayvens|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> == Verwysings == 1w8z3kxfl28de7jcud04nnrr4gnj5ho 2966176 2966175 2026-09-10T12:36:22Z TatjanaClimate 202804 2966176 wikitext text/x-wiki [[Lêer:IBMTorontoSoftwareLabEVChargers4.jpg|duimnael|Tesla Model 3]] {{Sien ook|Elektriese voertuig}} '''’n Elektriese motor''' of elektriese voertuig (EV) is ’n motor wat [[Elektrisiteit|elektriese]] energie as die primêre bron van aandrywing gebruik. Die term verwys gewoonlik na ’n inprop-elektriese voertuig, tipies ’n [[battery]]-elektriese motor (BEV), wat slegs energie gebruik wat in ingeboude batterypakke gestoor word, maar kan breedweg ook inprop-hibriede elektriese voertuie (PHEV), elektriese voertuie met ingeboude kragopwekkers (REEV) en brandstofsel-elektriese voertuie (FCEV) insluit, wat elektriese krag van ander brandstowwe deur ’n kragopwekker of ’n brandstofsel kan omskakel. In vergelyking met binnebrandenjin (ICE) -voertuie, is elektriese motors stiller, reageer vinniger op die versneller, skakel energie meer doeltreffendheid oor en produseer geen [[Uitlaatgas|uitlaatgasse]] nie. Verder het battery-elektriese motors ’n laer algehele [[koolstofvoetspoor]] van vervaardiging tot die einde van hul lewensiklus (selfs wanneer ’n steenkoolkragsentrale wat die elektrisiteit verskaf, tot sy uitlaatgasse kan bydra). As gevolg van die hoë doeltreffendheid van elektriese motors, stel hulle ook minder afvalhitte vry, wat die behoefte aan enjinverkoelingstelsels verminder. Laasgenoemde is dikwels groot, ingewikkeld en verg heelwat onderhoud. == Laai == [[Lêer:Eletroposto6.jpg|duimnael|Laaistasie in [[Rio de Janeiro]], Brasilië. Hierdie stasie word deur Petrobras bedryf en gebruik [[sonenergie]].]] ’n Elektriese voertuig se battery word gewoonlik in ’n hoofstroomtoevoer ingeprop om dit te herlaai of om die reikafstand te verhoog. Die herlaai van ’n elektriese motor kan by verskillende soorte laaipunte gedoen word; hierdie punte kan in huise, parkeergarages en openbare areas geïnstalleer word.<ref>{{Cite web|url=https://www.carbuyer.co.uk/tips-and-advice/155186/how-to-charge-an-electric-car|title=How to charge an electric car|website=Carbuyer|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Daar is ook navorsing en ontwikkeling in, sowel as die ontplooiing van, ander oplossings soos batteryruiling en herlaai deur induksie.<ref>{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2024/trends-in-electric-vehicle-charging|title=Trends in electric vehicle charging – Global EV Outlook 2024 – Analysis|website=IEA|language=en-GB|access-date=2026-09-10}}</ref> Aangesien die herlaai-infrastruktuur (veral vinnige laaiers) in sommige lande nog beperk is, is reikafstandsangs en verlies aan reistyd soms sielkundige struikelblokke wanneer verbruikers tussen elektriese motors en brandstofmotors kies.<ref>{{Cite journal |last=Baden |first=Katharina Benedetta |date=2025-10-01 |title=More than just miles: range anxiety unplugged |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0965856425002897 |journal=Transportation Research Part A: Policy and Practice |volume=200 |pages=104661 |doi=10.1016/j.tra.2025.104661 |issn=0965-8564}}</ref> == Wêreldmark == Wêreldwyd het elektriesemotorverkope in 2024 meer as 17 miljoen beloop, ’n styging van meer as 25% in vergelyking met 2023, met elektriese voertuie wat meer as een uit elke vyf motors wat wêreldwyd verkoop word, uitmaak.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2025|title=Global EV Outlook 2025 – Analysis|date=2025-05-14|website=IEA|language=en-GB|access-date=2026-09-10}}</ref> In 2025 het wêreldwye elektriese motorverkope met ’n verdere 20% gestyg tot meer as 20,7 miljoen, wat ’n kwart van alle nuwe motors wat wêreldwyd verkoop word, verteenwoordig. Wêreldwye elektriese motorverkope sal na verwagting 23 miljoen in 2026 bereik, wat byna 30% van totale motorverkope verteenwoordig.<ref>{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2026/executive-summary|title=Executive summary – Global EV Outlook 2026 – Analysis|website=IEA|language=en-GB|access-date=2026-09-10}}</ref> [[China]] het sy voorsprong onder die belangrikste markte in 2025 behou, met meer as 13 miljoen elektriese motors wat verkoop is, wat byna 55% van alle motorverkope in die land verteenwoordig. Na raming was 44 miljoen elektriese motors aan die einde van 2025 op Chinese paaie, ongeveer 13% van die totale aantal motors.<ref name=":0" /> Aan die einde van 2025 het die wêreldwye elektriese motorvloot tot ongeveer 78 miljoen voertuie toegeneem, teenoor 58 miljoen aan die einde van 2024, met byna 80 miljoen op die pad teen middel-2026.<ref name=":0" /> Die Tesla Model Y was die wêreld se topverkopervoertuig vir drie agtereenvolgende jare, 2023, 2024 en 2025, wat dit die eerste elektriese voertuig maak om daardie titel te beklee.<ref>{{Cite web|url=https://finance.yahoo.com/markets/stocks/articles/tesla-model-y-emerges-worlds-100109308.html?guccounter=1|title=Tesla Model Y Emerges As World's Best-Selling Car For Third Year Despite Sales Decline|last=Shaikh|first=Badar|date=Maart 20, 2026|website=Yahoo! Finance}}</ref> Die Tesla Model 3 het vroeg in 2020 die wêreld se topverkoper-elektriese motor van alle tye geword en in Junie 2021 die eerste elektriese motor wat 1 miljoen wêreldwye verkope verbygesteek het. == Beleid == Baie lande het regeringsaansporings vir inprop-elektriese voertuie ingestel, insluitend belastingkrediete, subsidies en ander nie-geldelike aansporings<ref>{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2023/policy-developments|title=Policy developments – Global EV Outlook 2023 – Analysis|website=IEA|language=en-GB|access-date=2026-09-10}}</ref>, terwyl verskeie lande wetgewing ingestel het om verkope van sogenaamde fossielbrandstofvoertuie uit te faseer om lugbesoedeling te verminder en klimaatsverandering te beperk.<ref>{{Cite web|url=https://www.europarl.europa.eu/topics/en/article/20221019STO44572/eu-ban-on-sale-of-new-petrol-and-diesel-cars-from-2035-explained|title=EU ban on the sale of new petrol and diesel cars from 2035 explained|date=2022-03-11|website=Topics {{!}} European Parliament|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> == Koste == In die meeste Wes- en Noord-Europese lande het elektriese voertuie ’n laer totale koste van eienaarskap as ekwivalente ICE-voertuie wanneer koste oor die voertuig se leeftyd bepaal word. Dit is hoofsaaklik as gevolg van laer brandstof- en onderhoudskoste, hoewel die hoër aankoopprys van EV’s ’n hindernis bly vir breër opname in baie markte.<ref>{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2025/trends-in-electric-car-affordability|title=Trends in electric car affordability – Global EV Outlook 2025 – Analysis|website=IEA|language=en-GB|access-date=2026-09-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ayvens.com/en-cp/blog/total-cost-of-ownership/tco-ev-ice-comparison/|title=BEV vs ICE total cost of ownership comparison|website=Ayvens|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> == Verwysings == gvoa0cczy0ncsp39nlhlmzt1tb79p9j 2966181 2966176 2026-09-10T12:46:38Z Dumbassman 62009 [[:Kategorie:Voertuie]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2966181 wikitext text/x-wiki [[Lêer:IBMTorontoSoftwareLabEVChargers4.jpg|duimnael|Tesla Model 3]] {{Sien ook|Elektriese voertuig}} '''’n Elektriese motor''' of elektriese voertuig (EV) is ’n motor wat [[Elektrisiteit|elektriese]] energie as die primêre bron van aandrywing gebruik. Die term verwys gewoonlik na ’n inprop-elektriese voertuig, tipies ’n [[battery]]-elektriese motor (BEV), wat slegs energie gebruik wat in ingeboude batterypakke gestoor word, maar kan breedweg ook inprop-hibriede elektriese voertuie (PHEV), elektriese voertuie met ingeboude kragopwekkers (REEV) en brandstofsel-elektriese voertuie (FCEV) insluit, wat elektriese krag van ander brandstowwe deur ’n kragopwekker of ’n brandstofsel kan omskakel. In vergelyking met binnebrandenjin (ICE) -voertuie, is elektriese motors stiller, reageer vinniger op die versneller, skakel energie meer doeltreffendheid oor en produseer geen [[Uitlaatgas|uitlaatgasse]] nie. Verder het battery-elektriese motors ’n laer algehele [[koolstofvoetspoor]] van vervaardiging tot die einde van hul lewensiklus (selfs wanneer ’n steenkoolkragsentrale wat die elektrisiteit verskaf, tot sy uitlaatgasse kan bydra). As gevolg van die hoë doeltreffendheid van elektriese motors, stel hulle ook minder afvalhitte vry, wat die behoefte aan enjinverkoelingstelsels verminder. Laasgenoemde is dikwels groot, ingewikkeld en verg heelwat onderhoud. == Laai == [[Lêer:Eletroposto6.jpg|duimnael|Laaistasie in [[Rio de Janeiro]], Brasilië. Hierdie stasie word deur Petrobras bedryf en gebruik [[sonenergie]].]] ’n Elektriese voertuig se battery word gewoonlik in ’n hoofstroomtoevoer ingeprop om dit te herlaai of om die reikafstand te verhoog. Die herlaai van ’n elektriese motor kan by verskillende soorte laaipunte gedoen word; hierdie punte kan in huise, parkeergarages en openbare areas geïnstalleer word.<ref>{{Cite web|url=https://www.carbuyer.co.uk/tips-and-advice/155186/how-to-charge-an-electric-car|title=How to charge an electric car|website=Carbuyer|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> Daar is ook navorsing en ontwikkeling in, sowel as die ontplooiing van, ander oplossings soos batteryruiling en herlaai deur induksie.<ref>{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2024/trends-in-electric-vehicle-charging|title=Trends in electric vehicle charging – Global EV Outlook 2024 – Analysis|website=IEA|language=en-GB|access-date=2026-09-10}}</ref> Aangesien die herlaai-infrastruktuur (veral vinnige laaiers) in sommige lande nog beperk is, is reikafstandsangs en verlies aan reistyd soms sielkundige struikelblokke wanneer verbruikers tussen elektriese motors en brandstofmotors kies.<ref>{{Cite journal |last=Baden |first=Katharina Benedetta |date=2025-10-01 |title=More than just miles: range anxiety unplugged |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0965856425002897 |journal=Transportation Research Part A: Policy and Practice |volume=200 |pages=104661 |doi=10.1016/j.tra.2025.104661 |issn=0965-8564}}</ref> == Wêreldmark == Wêreldwyd het elektriesemotorverkope in 2024 meer as 17 miljoen beloop, ’n styging van meer as 25% in vergelyking met 2023, met elektriese voertuie wat meer as een uit elke vyf motors wat wêreldwyd verkoop word, uitmaak.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2025|title=Global EV Outlook 2025 – Analysis|date=2025-05-14|website=IEA|language=en-GB|access-date=2026-09-10}}</ref> In 2025 het wêreldwye elektriese motorverkope met ’n verdere 20% gestyg tot meer as 20,7 miljoen, wat ’n kwart van alle nuwe motors wat wêreldwyd verkoop word, verteenwoordig. Wêreldwye elektriese motorverkope sal na verwagting 23 miljoen in 2026 bereik, wat byna 30% van totale motorverkope verteenwoordig.<ref>{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2026/executive-summary|title=Executive summary – Global EV Outlook 2026 – Analysis|website=IEA|language=en-GB|access-date=2026-09-10}}</ref> [[China]] het sy voorsprong onder die belangrikste markte in 2025 behou, met meer as 13 miljoen elektriese motors wat verkoop is, wat byna 55% van alle motorverkope in die land verteenwoordig. Na raming was 44 miljoen elektriese motors aan die einde van 2025 op Chinese paaie, ongeveer 13% van die totale aantal motors.<ref name=":0" /> Aan die einde van 2025 het die wêreldwye elektriese motorvloot tot ongeveer 78 miljoen voertuie toegeneem, teenoor 58 miljoen aan die einde van 2024, met byna 80 miljoen op die pad teen middel-2026.<ref name=":0" /> Die Tesla Model Y was die wêreld se topverkopervoertuig vir drie agtereenvolgende jare, 2023, 2024 en 2025, wat dit die eerste elektriese voertuig maak om daardie titel te beklee.<ref>{{Cite web|url=https://finance.yahoo.com/markets/stocks/articles/tesla-model-y-emerges-worlds-100109308.html?guccounter=1|title=Tesla Model Y Emerges As World's Best-Selling Car For Third Year Despite Sales Decline|last=Shaikh|first=Badar|date=Maart 20, 2026|website=Yahoo! Finance}}</ref> Die Tesla Model 3 het vroeg in 2020 die wêreld se topverkoper-elektriese motor van alle tye geword en in Junie 2021 die eerste elektriese motor wat 1 miljoen wêreldwye verkope verbygesteek het. == Beleid == Baie lande het regeringsaansporings vir inprop-elektriese voertuie ingestel, insluitend belastingkrediete, subsidies en ander nie-geldelike aansporings<ref>{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2023/policy-developments|title=Policy developments – Global EV Outlook 2023 – Analysis|website=IEA|language=en-GB|access-date=2026-09-10}}</ref>, terwyl verskeie lande wetgewing ingestel het om verkope van sogenaamde fossielbrandstofvoertuie uit te faseer om lugbesoedeling te verminder en klimaatsverandering te beperk.<ref>{{Cite web|url=https://www.europarl.europa.eu/topics/en/article/20221019STO44572/eu-ban-on-sale-of-new-petrol-and-diesel-cars-from-2035-explained|title=EU ban on the sale of new petrol and diesel cars from 2035 explained|date=2022-03-11|website=Topics {{!}} European Parliament|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> == Koste == In die meeste Wes- en Noord-Europese lande het elektriese voertuie ’n laer totale koste van eienaarskap as ekwivalente ICE-voertuie wanneer koste oor die voertuig se leeftyd bepaal word. Dit is hoofsaaklik as gevolg van laer brandstof- en onderhoudskoste, hoewel die hoër aankoopprys van EV’s ’n hindernis bly vir breër opname in baie markte.<ref>{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2025/trends-in-electric-car-affordability|title=Trends in electric car affordability – Global EV Outlook 2025 – Analysis|website=IEA|language=en-GB|access-date=2026-09-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ayvens.com/en-cp/blog/total-cost-of-ownership/tco-ev-ice-comparison/|title=BEV vs ICE total cost of ownership comparison|website=Ayvens|language=en|access-date=2026-09-10}}</ref> == Verwysings == [[Kategorie:Voertuie]] n1deb87idkcdi8hlz1g6pp96wbrpgl4 0 468864 2966191 2026-09-10T15:02:30Z Oesjaar 7467 Nuwe genus. 2966191 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Lachnospermum |authority = Willd., (1803) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Carpholoma'' <small>D.Don</small> * ''Erythropogon'' <small>DC.</small> * ''Tuloclinia'' <small>Raf.</small> }} '''''Lachnospermum''''' is 'n [[genus]] van blomdraende [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. Al die spesies is deel van die [[fynbos]]. == Spesies == Daar is vyf [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:9612-1 Plants of the World Online]</ref> * ''[[Lachnospermum ericoides]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Lachnospermum fasciculatum]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Baill.</small> * ''[[Lachnospermum imbricatum]]'' <small>([[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]) Hilliard</small> * ''[[Lachnospermum neglectum]]'' <small>Schltr. ex [[John Charles Manning|J.C.Manning]] & [[Peter Goldblatt|Goldblatt]]</small> * ''[[Lachnospermum umbellatum]]'' <small>(L.f.) Pillans</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Lachnospermum| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 9dizyyrltbc8neotf2r19zu0gxaioxn 10 468865 2966192 2026-09-10T15:03:34Z Oesjaar 7467 Nuwe taksonoom. 2966192 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Lachnospermum |parent=Asteraceae |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} tlvafd8bjetqob3gtyaina693j6vqqk 1 468866 2966193 2026-09-10T15:05:10Z Oesjaar 7467 Verbeter 2966193 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 468867 2966197 2026-09-10T15:42:51Z Oesjaar 7467 Nuwe kategorie 2966197 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{Hoofartikel}} [[Kategorie:Asteraceae]] 3fv4b9sie0l9c375hjlteejfaxbrnoy 15 468868 2966198 2026-09-10T15:43:20Z Oesjaar 7467 Verbeter 2966198 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 468870 2966210 2026-09-10T17:00:42Z Balenda 83524 Nuwe bladsy geskep met '{{Inligtingskas renjaer | name = Alberto Ascari | image = Ascari last photo in car.jpg | caption = | nationality = {{Vlagland|ITA}} | birth_date = {{Geboortedatum|1906|07|13}} | birth_place = Milaan | death_date = {{Sterfdatum en ouderdom|1906|07|13|1955|05|26}} | Old Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]<br>[[Maserati]]<br>[[Lancia]] | 2026 Team = | Car number = | Races = 36 (33 starts) | Championship...' 2966210 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Alberto Ascari | image = Ascari last photo in car.jpg | caption = | nationality = {{Vlagland|ITA}} | birth_date = {{Geboortedatum|1906|07|13}} | birth_place = Milaan | death_date = {{Sterfdatum en ouderdom|1906|07|13|1955|05|26}} | Old Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]<br>[[Maserati]]<br>[[Lancia]] | 2026 Team = | Car number = | Races = 36 (33 starts) | Championships = 2 [[1952 Formule Een-seisoen|1952], [[1953 Formule Een-seisoen|1953]] | Wins = 13 | Podiums = 15 | Points = 140<small>{{breuk|1|7}}</small> | Poles = 14 | Fastest laps = 12 | First race = [[1950 Monaco Grand Prix]] | First win = [[1951 Duitse Grand Prix]] | Last win = [[1953 Switserse Grand Prix]] | Last race = [[1955 Monaco Grand Prix]] | Last season = 1955 | Last position = }} [[Lêer:Ferrari500F2.jpg|thumb|Alberto Ascari en Luigi Villoresi in actie tijdens de Grand Prix Formule 1 van Italië 1952.]] '''Alberto Ascari''' ([[Milaan]], [[13 Julie]] [[1918]] – [[Monza]], [[26 Mei]] [[1955]]) was een van die eerste toonaangewende [[Formula 1]]-ryers en 'n suksesvolle [[Scuderia Ferrari]]-renjaer. Hy het in 1952 en 1953 wêreldkampioen geword. {{Saadjie}} [[Kategorie:Italiaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] 59qanxm04o194amzjif3a14nep2w3xy 2966211 2966210 2026-09-10T17:01:56Z Balenda 83524 2966211 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Alberto Ascari | image = Ascari last photo in car.jpg | caption = | nationality = {{Vlagland|ITA}} | birth_date = {{Geboortedatum|1906|07|13}} | birth_place = Milaan | death_date = {{Sterfdatum en ouderdom|1906|07|13|1955|05|26}} | Old Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]<br>[[Maserati]]<br>[[Lancia]] | 2026 Team = | Car number = | Races = 36 (33 starts) | Championships = 2 [[1952 Formule Een-seisoen|1952]], [[1953 Formule Een-seisoen|1953]] | Wins = 13 | Podiums = 15 | Points = 140<small>{{breuk|1|7}}</small> | Poles = 14 | Fastest laps = 12 | First race = [[1950 Monaco Grand Prix]] | First win = [[1951 Duitse Grand Prix]] | Last win = [[1953 Switserse Grand Prix]] | Last race = [[1955 Monaco Grand Prix]] | Last season = 1955 | Last position = }} [[Lêer:Ferrari500F2.jpg|thumb|left|Alberto Ascari en Luigi Villoresi in actie tijdens de Grand Prix Formule 1 van Italië 1952.]] '''Alberto Ascari''' ([[Milaan]], [[13 Julie]] [[1918]] – [[Monza]], [[26 Mei]] [[1955]]) was een van die eerste toonaangewende [[Formula 1]]-ryers en 'n suksesvolle [[Scuderia Ferrari]]-renjaer. Hy het in 1952 en 1953 wêreldkampioen geword. {{Saadjie}} [[Kategorie:Italiaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] 10dt36jmpm4g32slz340nv9593z8wq7 2966212 2966211 2026-09-10T17:05:20Z Balenda 83524 2966212 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Alberto Ascari | image = Ascari last photo in car.jpg | caption = | nationality = {{Vlagland|ITA}} | birth_date = {{Geboortedatum|1906|07|13}} | birth_place = Milaan | death_date = {{Sterfdatum en ouderdom|1906|07|13|1955|05|26}} | Old Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]<br>[[Maserati]]<br>[[Lancia]] | 2026 Team = | Car number = | Races = 36 (33 starts) | Championships = 2 [[1952 Formule Een-seisoen|1952]], [[1953 Formule Een-seisoen|1953]] | Wins = 13 | Podiums = 15 | Points = 140<small>{{breuk|1|7}}</small> | Poles = 14 | Fastest laps = 12 | First race = [[1950 Monaco Grand Prix]] | First win = [[1951 Duitse Grand Prix]] | Last win = [[1953 Switserse Grand Prix]] | Last race = [[1955 Monaco Grand Prix]] | Last season = 1955 | Last position = }} [[Lêer:Ferrari500F2.jpg|thumb|left|Alberto Ascari en Luigi Villoresi in actie tijdens de Grand Prix Formule 1 van Italië 1952.]] '''Alberto Ascari''' ([[Milaan]], [[13 Julie]] [[1918]] – [[Monza]], [[26 Mei]] [[1955]]) was een van die eerste toonaangewende [[Italië|Italiaanse]] [[Formule Een|Formule 1]]-ryers en 'n suksesvolle [[Scuderia Ferrari]]-renjaer. Hy het in 1952 en 1953 wêreldkampioen geword. {{Saadjie}} [[Kategorie:Italiaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] 8nwdxy8ihpcmmyrq7yiztia1yfimwh0 2966215 2966212 2026-09-10T17:16:59Z Balenda 83524 2966215 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Alberto Ascari | image = Ascari last photo in car.jpg | caption = | nationality = {{Vlagland|ITA}} | birth_date = {{Geboortedatum|1906|07|13}} | birth_place = Milaan | death_date = {{Sterfdatum en ouderdom|1906|07|13|1955|05|26}} | Old Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]<br>[[Maserati]]<br>[[Lancia]] | 2026 Team = | Car number = | Races = 36 (33 starts) | Championships = 2 [[1952 Formule Een-seisoen|1952]], [[1953 Formule Een-seisoen|1953]] | Wins = 13 | Podiums = 15 | Points = 140<small>{{breuk|1|7}}</small> | Poles = 14 | Fastest laps = 12 | First race = [[1950 Monaco Grand Prix]] | First win = [[1951 Duitse Grand Prix]] | Last win = [[1953 Switserse Grand Prix]] | Last race = [[1955 Monaco Grand Prix]] | Last season = 1955 | Last position = }} [[Lêer:Ferrari500F2.jpg|thumb|left|Alberto Ascari en Luigi Villoresi in actie tijdens de Grand Prix Formule 1 van Italië 1952.]] '''Alberto Ascari''' ([[Milaan]], [[13 Julie]] [[1918]] – [[Monza]], [[26 Mei]] [[1955]]) was een van die eerste toonaangewende [[Italië|Italiaanse]] [[Formule Een|Formule 1]]-ryers en 'n suksesvolle [[Scuderia Ferrari]]-renjaer. Hy het in 1952 en 1953 wêreldkampioen geword. == Eksterne skakels == * [https://www.statsf1.com/nl/alberto-ascari.aspx Statistieke op ''Statsf1.com''] {{Saadjie}} [[Kategorie:Italiaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] owjol2hrk92n9kq8fvujppqhc7n8kba 2966217 2966215 2026-09-10T17:20:17Z Balenda 83524 renjaers 2966217 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Alberto Ascari | image = Ascari last photo in car.jpg | caption = | nationality = {{Vlagland|ITA}} | birth_date = {{Geboortedatum|1906|07|13}} | birth_place = Milaan | death_date = {{Sterfdatum en ouderdom|1906|07|13|1955|05|26}} | Old Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]<br>[[Maserati]]<br>[[Lancia]] | 2026 Team = | Car number = | Races = 36 (33 starts) | Championships = 2 [[1952 Formule Een-seisoen|1952]], [[1953 Formule Een-seisoen|1953]] | Wins = 13 | Podiums = 15 | Points = 140<small>{{breuk|1|7}}</small> | Poles = 14 | Fastest laps = 12 | First race = [[1950 Monaco Grand Prix]] | First win = [[1951 Duitse Grand Prix]] | Last win = [[1953 Switserse Grand Prix]] | Last race = [[1955 Monaco Grand Prix]] | Last season = 1955 | Last position = }} [[Lêer:Ferrari500F2.jpg|thumb|left|Alberto Ascari en Luigi Villoresi in actie tijdens de Grand Prix Formule 1 van Italië 1952.]] '''Alberto Ascari''' ([[Milaan]], [[13 Julie]] [[1918]] – [[Monza]], [[26 Mei]] [[1955]]) was een van die eerste toonaangewende [[Italië|Italiaanse]] [[Formule Een|Formule 1]]-ryers en 'n suksesvolle [[Scuderia Ferrari]]-renjaer. Hy het in 1952 en 1953 wêreldkampioen geword. == Eksterne skakels == * [https://www.statsf1.com/nl/alberto-ascari.aspx Statistieke op ''Statsf1.com''] {{Saadjie}} [[Kategorie:Italiaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] tqnr7e5bly3kqtu4ixwmh294gt0bxfp 2966225 2966217 2026-09-10T17:51:33Z Dumbassman 62009 2966225 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Alberto Ascari | image = Ascari last photo in car.jpg | caption = | nationality = {{Vlagland|ITA}} | birth_date = {{Geboortedatum|1918|07|13}} | birth_place = Milaan | death_date = {{Sterfdatum en ouderdom|1955|5|26|1918|7|13}} | Old Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]<br>[[Maserati]]<br>[[Lancia]] | 2026 Team = | Car number = | Races = 36 (33 starts) | Championships = 2 [[1952 Formule Een-seisoen|1952]], [[1953 Formule Een-seisoen|1953]] | Wins = 13 | Podiums = 15 | Points = 140<small>{{breuk|1|7}}</small> | Poles = 14 | Fastest laps = 12 | First race = [[1950 Monaco Grand Prix]] | First win = [[1951 Duitse Grand Prix]] | Last win = [[1953 Switserse Grand Prix]] | Last race = [[1955 Monaco Grand Prix]] | Last season = 1955 | Last position = }} [[Lêer:Ferrari500F2.jpg|thumb|left|Alberto Ascari en Luigi Villoresi in actie tijdens de Grand Prix Formule 1 van Italië 1952.]] '''Alberto Ascari''' ([[Milaan]], [[13 Julie]] [[1918]] – [[Monza]], [[26 Mei]] [[1955]]) was een van die eerste toonaangewende [[Italië|Italiaanse]] [[Formule Een|Formule 1]]-ryers en 'n suksesvolle [[Scuderia Ferrari]]-renjaer. Hy het in 1952 en 1953 wêreldkampioen geword. == Eksterne skakels == * [https://www.statsf1.com/nl/alberto-ascari.aspx Statistieke op ''Statsf1.com''] {{Saadjie}} [[Kategorie:Italiaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] age9hrk7tswiqykyrgz6db42pgny728 2966226 2966225 2026-09-10T17:51:54Z Dumbassman 62009 [[:Kategorie:Geboortes in 1918]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2966226 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Alberto Ascari | image = Ascari last photo in car.jpg | caption = | nationality = {{Vlagland|ITA}} | birth_date = {{Geboortedatum|1918|07|13}} | birth_place = Milaan | death_date = {{Sterfdatum en ouderdom|1955|5|26|1918|7|13}} | Old Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]<br>[[Maserati]]<br>[[Lancia]] | 2026 Team = | Car number = | Races = 36 (33 starts) | Championships = 2 [[1952 Formule Een-seisoen|1952]], [[1953 Formule Een-seisoen|1953]] | Wins = 13 | Podiums = 15 | Points = 140<small>{{breuk|1|7}}</small> | Poles = 14 | Fastest laps = 12 | First race = [[1950 Monaco Grand Prix]] | First win = [[1951 Duitse Grand Prix]] | Last win = [[1953 Switserse Grand Prix]] | Last race = [[1955 Monaco Grand Prix]] | Last season = 1955 | Last position = }} [[Lêer:Ferrari500F2.jpg|thumb|left|Alberto Ascari en Luigi Villoresi in actie tijdens de Grand Prix Formule 1 van Italië 1952.]] '''Alberto Ascari''' ([[Milaan]], [[13 Julie]] [[1918]] – [[Monza]], [[26 Mei]] [[1955]]) was een van die eerste toonaangewende [[Italië|Italiaanse]] [[Formule Een|Formule 1]]-ryers en 'n suksesvolle [[Scuderia Ferrari]]-renjaer. Hy het in 1952 en 1953 wêreldkampioen geword. == Eksterne skakels == * [https://www.statsf1.com/nl/alberto-ascari.aspx Statistieke op ''Statsf1.com''] {{Saadjie}} [[Kategorie:Italiaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1918]] 5sc6691bq89ybp0q0no8e24nodfhb0n 2966227 2966226 2026-09-10T17:52:08Z Dumbassman 62009 [[:Kategorie:Sterftes in 1955]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2966227 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Alberto Ascari | image = Ascari last photo in car.jpg | caption = | nationality = {{Vlagland|ITA}} | birth_date = {{Geboortedatum|1918|07|13}} | birth_place = Milaan | death_date = {{Sterfdatum en ouderdom|1955|5|26|1918|7|13}} | Old Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]<br>[[Maserati]]<br>[[Lancia]] | 2026 Team = | Car number = | Races = 36 (33 starts) | Championships = 2 [[1952 Formule Een-seisoen|1952]], [[1953 Formule Een-seisoen|1953]] | Wins = 13 | Podiums = 15 | Points = 140<small>{{breuk|1|7}}</small> | Poles = 14 | Fastest laps = 12 | First race = [[1950 Monaco Grand Prix]] | First win = [[1951 Duitse Grand Prix]] | Last win = [[1953 Switserse Grand Prix]] | Last race = [[1955 Monaco Grand Prix]] | Last season = 1955 | Last position = }} [[Lêer:Ferrari500F2.jpg|thumb|left|Alberto Ascari en Luigi Villoresi in actie tijdens de Grand Prix Formule 1 van Italië 1952.]] '''Alberto Ascari''' ([[Milaan]], [[13 Julie]] [[1918]] – [[Monza]], [[26 Mei]] [[1955]]) was een van die eerste toonaangewende [[Italië|Italiaanse]] [[Formule Een|Formule 1]]-ryers en 'n suksesvolle [[Scuderia Ferrari]]-renjaer. Hy het in 1952 en 1953 wêreldkampioen geword. == Eksterne skakels == * [https://www.statsf1.com/nl/alberto-ascari.aspx Statistieke op ''Statsf1.com''] {{Saadjie}} [[Kategorie:Italiaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1918]] [[Kategorie:Sterftes in 1955]] 8z21hp5gwn2dn1nfesjswtbtgvd8wp9 2966323 2966227 2026-09-11T08:29:29Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966323 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Alberto Ascari | image = Ascari last photo in car.jpg | caption = | nationality = {{Vlagland|ITA}} | birth_date = {{Geboortedatum|1918|07|13}} | birth_place = Milaan | death_date = {{Sterfdatum en ouderdom|1955|5|26|1918|7|13}} | Old Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]<br>[[Maserati]]<br>[[Lancia]] | 2026 Team = | Car number = | Races = 36 (33 starts) | Championships = 2 [[1952 Formule Een-seisoen|1952]], [[1953 Formule Een-seisoen|1953]] | Wins = 13 | Podiums = 15 | Points = 140<small>{{breuk|1|7}}</small> | Poles = 14 | Fastest laps = 12 | First race = [[1950 Monaco Grand Prix]] | First win = [[1951 Duitse Grand Prix]] | Last win = [[1953 Switserse Grand Prix]] | Last race = [[1955 Monaco Grand Prix]] | Last season = 1955 | Last position = }} [[Lêer:Ferrari500F2.jpg|thumb|left|Alberto Ascari en Luigi Villoresi in actie tijdens de Grand Prix Formule 1 van Italië 1952.]] '''Alberto Ascari''' ([[Milaan]], [[13 Julie]] [[1918]] – [[Monza]], [[26 Mei]] [[1955]]) was een van die eerste toonaangewende [[Italië|Italiaanse]] [[Formule Een|Formule 1]]-ryers en 'n suksesvolle [[Scuderia Ferrari]]-renjaer. Hy het in 1952 en 1953 wêreldkampioen geword. == Eksterne skakels == * [https://www.statsf1.com/nl/alberto-ascari.aspx Statistieke op ''Statsf1.com''] {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Ascari, Alberto}} [[Kategorie:Italiaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1918]] [[Kategorie:Sterftes in 1955]] jbjdsvixaxtvh20rdefiu75ixwkevam 0 468871 2966218 2026-09-10T17:22:15Z Balenda 83524 Villoresi geskep 2966218 wikitext text/x-wiki [[Lêer:1952-09-07 GP Italia Monza Ferrari 500 F2 Villoresi Ascari.jpg|thumb|Alberto Ascari en Luigi Villoresi in aksie tydens die 1952 Italiaanse Grand Prix]] '''Luigi Villoresi''' ([[Milaan]], [[Lombardye]], [[16 Mei]] [[1909]] – [[Modena]], [[24 Augustus]] [[1997]]) was 'n [[Italië|Italiaanse]] [[Formule Een]]-renjaer. == Loopbaan == Tussen 1950 en 1956 het Villoresi aan 34 Formule Een Grands Prix in deelgeneem vir die spanne [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Maserati]], [[Lancia]] en [[Scuderia Centro Sud]], en behaal 1 vinnigste rondte ([[1953 Nederlandse Grand Prix]]), 8 podiume en 49 Wêreldkampioenskaps-punte. == Eksterne skakels == * [https://www.statsf1.com/nl/luigi-villoresi.aspx Statistieke op ''Statsf1.com''] {{Saadjie}} [[Kategorie:Italiaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] rhk9wv1ii47z88m2pdw6z20adf1pbxk 2966370 2966218 2026-09-11T09:06:10Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966370 wikitext text/x-wiki [[Lêer:1952-09-07 GP Italia Monza Ferrari 500 F2 Villoresi Ascari.jpg|thumb|Alberto Ascari en Luigi Villoresi in aksie tydens die 1952 Italiaanse Grand Prix]] '''Luigi Villoresi''' ([[Milaan]], [[Lombardye]], [[16 Mei]] [[1909]] – [[Modena]], [[24 Augustus]] [[1997]]) was 'n [[Italië|Italiaanse]] [[Formule Een]]-renjaer. == Loopbaan == Tussen 1950 en 1956 het Villoresi aan 34 Formule Een Grands Prix in deelgeneem vir die spanne [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Maserati]], [[Lancia]] en [[Scuderia Centro Sud]], en behaal 1 vinnigste rondte ([[1953 Nederlandse Grand Prix]]), 8 podiume en 49 Wêreldkampioenskaps-punte. == Eksterne skakels == * [https://www.statsf1.com/nl/luigi-villoresi.aspx Statistieke op ''Statsf1.com''] {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Villoresi, Luigi}} [[Kategorie:Italiaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] 3st2u19hjf0gfqajqt8sg12iul2qwzk 6 468872 2966231 2026-09-10T18:39:41Z JMK 649 {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=Portret van vaandrig Olof Bergh, in 1685 aan die Kaap saamgestel.}} {{en|1=Portrait of Ensign Olof Bergh produced at the Cape in 1685}} |bron= [https://hipsa.org.za/publication/journals-of-the-expedition-of-the-honourable-ensign-olof-bergh-1682-and-1683-and-isaq-schrijver-1689/ Journals of the expedition of the hon. ensign Olof Bergh 1682 & 1683 & Isaq Schrijver 1689], met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.or... 2966231 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=Portret van vaandrig Olof Bergh, in 1685 aan die Kaap saamgestel.}} {{en|1=Portrait of Ensign Olof Bergh produced at the Cape in 1685}} |bron= [https://hipsa.org.za/publication/journals-of-the-expedition-of-the-honourable-ensign-olof-bergh-1682-and-1683-and-isaq-schrijver-1689/ Journals of the expedition of the hon. ensign Olof Bergh 1682 & 1683 & Isaq Schrijver 1689], met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Olof_Bergh.jpg foto] as bron |datum=1685 |daarsteller= Trijb007, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=Abraham Salm |ander_weergawes= [[Lêer:Olof Bergh.jpg|85px|oorspronklike]] }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} 3r1vppcnmwkfndc2z5qmf9r7rcivrxv 2966232 2966231 2026-09-10T18:43:32Z JMK 649 beskr 2966232 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=KI-konsep van 'n portret van vaandrig Olof Bergh, in 1685 aan die Kaap berei}} {{en|1=AI concept of a portrait of Ensign Olof Bergh, produced at the Cape in 1685}} |bron= [https://hipsa.org.za/publication/journals-of-the-expedition-of-the-honourable-ensign-olof-bergh-1682-and-1683-and-isaq-schrijver-1689/ Journals of the expedition of the hon. ensign Olof Bergh 1682 & 1683 & Isaq Schrijver 1689], met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Olof_Bergh.jpg foto] as bron |datum=1685 |daarsteller= Trijb007, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=Abraham Salm |ander_weergawes= [[Lêer:Olof Bergh.jpg|85px|oorspronklike]] }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} rc8fz5y03u9nh40ltgf2mssptmy08wj 0 468873 2966233 2026-09-10T18:47:00Z Sobaka 328 Begin 'n nuwe artikel, nog besigǃ 2966233 wikitext text/x-wiki '''Digitalisering van tale''' is die proses waardeur 'n [[taal]] vir bewaring, gebruik en verwerking in digitale omgewings toegerus word. Dit sluit die omskakeling van gedrukte en gesproke materiaal na digitale formate in, asook die ontwikkeling van digitale [[woordeboek]]e, tekskorpusse, [[sleutelbord]]e, speltoetsers, [[spraakherkenning]], teks-na-spraakstelsels en [[masjienvertaling]]. Die begrip verwys dus na meer as die blote skandering van dokumente: dit behels ook die skepping van die taalhulpbronne en tegnologie wat mense in staat stel om 'n taal op [[rekenaar]]s, [[Selfoon|selfone]]] en die [[internet]] te gebruik. Die digitalisering van tale word as 'n belangrike deel van [[digitale insluiting]], taalontwikkeling en die bewaring van kulturele erfenis beskou. Tale met min digitale hulpbronne word dikwels as ''hulpbronarm'' of ''laehulpbrontale'' beskryf. Gebruikers van sulke tale het gewoonlik swakker toegang tot aanlyn inligting, elektroniese dienste en taalgebaseerde tegnologie as gebruikers van digitaal dominante tale. ==Digitale taalhulpbronne== Die digitalisering van 'n taal kan verskillende soorte hulpbronne en tegnologieë behels, waaronder: * digitale woordeboeke, terminologielyste en grammatikas; * gedigitaliseerde [[boek]]e, [[manuskrip]]te en argiewe; * versamelings geskrewe of gesproke taaldata, bekend as [[tekskorpus]]se en spraakkorpusse; * gestandaardiseerde [[Skryfstelsel|skrifstelsel]]s, lettertipes en sleutelborduitlegte; * [[optiese karakterherkenning]] vir die verwerking van geskandeerde tekste; * spel- en grammatikatoetsers; * masjienvertaling en outomatiese transkripsie; * spraakherkenning en teks-na-spraaktegnologie; en * taaldata waarmee [[natuurliketaalverwerking]]- en [[kunsmatige intelligensie]]stelsels ontwikkel kan word. Hierdie elemente ontwikkel nie noodwendig gelyktydig nie. 'n Taal kan byvoorbeeld algemeen in teksboodskappe en op [[sosiale media]] gebruik word, maar steeds nie deur masjienvertaling, stemassistente of kommersiële sagteware ondersteun word nie. Navorsers onderskei daarom tussen digitale taalbewaring, die werklike digitale gebruik van 'n taal en die tegnologiese ondersteuning wat daarvoor beskikbaar is.<ref name="Simons2022">{{cite conference |last1=Simons |first1=Gary F. |last2=Thomas |first2=Abbey L. |last3=White |first3=Chad K. |title=Assessing Digital Language Support on a Global Scale |book-title=Proceedings of the 29th International Conference on Computational Linguistics |year=2022 |pages=4299–4305 |url=https://aclanthology.org/2022.coling-1.379/ |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Digitale taalgaping== Digitale taalondersteuning is ongelyk oor die wêreld se tale versprei. Die meeste aanlyn inhoud en taaltegnologie is in 'n betreklik klein groep dominante tale beskikbaar. Volgens die Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram verskyn talle hulpbronarm tale op minder as 0,1% van webwerwe. Hierdie onderverteenwoordiging beperk sprekers se toegang tot onder meer elektroniese onderwys, gesondheidsdienste en ander digitale toepassings.<ref name="UNDP">{{cite web |title=Every Language Matters: Building a More Inclusive Digital Future |url=https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future |publisher=United Nations Development Programme |date=5 Oktober 2024 |access-date=5 September 2026}}</ref> Die ongelykheid staan as die [[Digitale taalgaping|digitale taalgaping]] bekend. Wanneer 'n taal nie digitaal ondersteun word nie, moet die sprekers daarvan dikwels 'n tweede of derde taal gebruik om aan die digitale inligtingsamelewing deel te neem.<ref name="Simons2022"/> Die probleem raak ook kunsmatige intelligensie, aangesien taalmodelle hoofsaaklik opgelei word met groot hoeveelhede reeds beskikbare digitale teks. Tale met kleiner of minder verteenwoordigende datastelle word gevolglik dikwels minder akkuraat deur sulke stelsels verwerk.<ref name="UNDP"/> ==Bewaring en herlewing== Digitale opnames en argiewe kan die uitspraak, woordeskat, mondelinge vertellings en tradisionele kennis van bedreigde tale bewaar. Digitale hulpmiddels kan ook taalonderrig, publikasie en kommunikasie tussen verspreide sprekersgemeenskappe ondersteun. Digitalisering verseker egter nie op sigself dat 'n taal as 'n lewende gemeenskapstaal sal voortbestaan nie. Taaloordrag tussen geslagte, [[onderwys]], openbare gebruik en die houding van sprekers teenoor die taal bly bepalend. Die versameling en beskikbaarstelling van taaldata kan ook etiese vraagstukke skep. Dit sluit vrae oor toestemming, privaatheid, intellektuele eiendom en die beheer van inheemse kennis in. Gemeenskappe kan verskillende opvattings hê oor wie hul taaldata mag versamel, gebruik of kommersialiseer. Die UNDP bepleit daarom plaaslik beheerde vennootskappe tussen taalgemeenskappe, navorsers, regerings, burgerlike organisasies en tegnologiemaatskappye.<ref name="UNDP"/> [[UNESCO]] bevorder veeltaligheid in die digitale omgewing as deel van toegang tot [[kennis]], kulturele diversiteit en taalregte. Die organisasie se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era verbind taalbeleid met onderwys, kultuur, wetenskap, [[etiek]] en digitale tegnologie.<ref>{{cite report |title=Global Roadmap for Multilingualism in the Digital Era |publisher=UNESCO |year=2025 |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Suid-Afrika== Die meeste Suid-Afrikaanse tale beskik oor minder digitale hulpbronne as [[Engels]]. Navorsing oor Suid-Afrikaanse taaltegnologie het onder meer gelei tot die ontwikkeling van tekskorpusse, woordsoortetiketteerders, morfologiese ontleders, masjienvertaling en optiese karakterherkenning.<ref name="Puttkammer2018">{{cite conference |last1=Puttkammer |first1=Martin |last2=Eiselen |first2=Roald |title=NLP Web Services for Resource-Scarce Languages |book-title=Proceedings of the Eleventh International Conference on Language Resources and Evaluation |year=2018 |pages=43–49 |url=https://aclanthology.org/P18-4008/ |access-date=5 September 2026}}</ref> Die Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne ([[SADiLaR]]), wat deur die [[Noordwes-Universiteit]] gehuisves word, versamel, bestuur en versprei digitale taalhulpbronne vir navorsing en tegnologieontwikkeling. Ander projekte gebruik platforms soos [[Wikipedia]] om die hoeveelheid digitale inhoud in Suid-Afrikaanse tale uit te brei. Sulke inhoud kan vir menslike kennisdeling gebruik word en, waar die lisensiëring en gehalte dit toelaat, ook tot die ontwikkeling van taaltegnologie bydra. ==Sien ook== * [[Digitale kloof]] * [[Taalbewaring]] * [[Taalherlewing]] * [[Bedreigde taal]] * [[Natuurliketaalverwerking]] * [[Masjienvertaling]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * [https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future Every Language Matters] – Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram * [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 UNESCO se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era] * [https://sadilar.org/ Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne] {{Normdata}} [[Kategorie:Digitale tegnologie]] [[Kategorie:Taaltegnologie]] [[Kategorie:Rekenaarlinguistiek]] [[Kategorie:Taalbewaring]] [[Kategorie:Digitale kloof]] bbl317f0y2vf4tcn873669drrku969s 2966236 2966233 2026-09-10T18:52:08Z Sobaka 328 skakel 2966236 wikitext text/x-wiki '''Digitalisering van tale''' is die proses waardeur 'n [[taal]] vir bewaring, gebruik en verwerking in digitale omgewings toegerus word. Dit sluit die omskakeling van gedrukte en gesproke materiaal na digitale formate in, asook die ontwikkeling van digitale [[woordeboek]]e, tekskorpusse, [[sleutelbord]]e, speltoetsers, [[spraakherkenning]], teks-na-spraakstelsels en [[masjienvertaling]]. Die begrip verwys dus na meer as die blote skandering van dokumente: dit behels ook die skepping van die taalhulpbronne en tegnologie wat mense in staat stel om 'n taal op [[rekenaar]]s, [[Selfoon|selfone]]] en die [[internet]] te gebruik. Die [[digitalisering]] van tale word as 'n belangrike deel van [[digitale insluiting]], taalontwikkeling en die bewaring van kulturele erfenis beskou. Tale met min digitale hulpbronne word dikwels as ''hulpbronarm'' of ''laehulpbrontale'' beskryf. Gebruikers van sulke tale het gewoonlik swakker toegang tot aanlyn inligting, elektroniese dienste en taalgebaseerde tegnologie as gebruikers van digitaal dominante tale. ==Digitale taalhulpbronne== Die digitalisering van 'n taal kan verskillende soorte hulpbronne en tegnologieë behels, waaronder: * digitale woordeboeke, terminologielyste en grammatikas; * gedigitaliseerde [[boek]]e, [[manuskrip]]te en argiewe; * versamelings geskrewe of gesproke taaldata, bekend as [[tekskorpus]]se en spraakkorpusse; * gestandaardiseerde [[Skryfstelsel|skrifstelsel]]s, lettertipes en sleutelborduitlegte; * [[optiese karakterherkenning]] vir die verwerking van geskandeerde tekste; * spel- en grammatikatoetsers; * masjienvertaling en outomatiese transkripsie; * spraakherkenning en teks-na-spraaktegnologie; en * taaldata waarmee [[natuurliketaalverwerking]]- en [[kunsmatige intelligensie]]stelsels ontwikkel kan word. Hierdie elemente ontwikkel nie noodwendig gelyktydig nie. 'n Taal kan byvoorbeeld algemeen in teksboodskappe en op [[sosiale media]] gebruik word, maar steeds nie deur masjienvertaling, stemassistente of kommersiële sagteware ondersteun word nie. Navorsers onderskei daarom tussen digitale taalbewaring, die werklike digitale gebruik van 'n taal en die tegnologiese ondersteuning wat daarvoor beskikbaar is.<ref name="Simons2022">{{cite conference |last1=Simons |first1=Gary F. |last2=Thomas |first2=Abbey L. |last3=White |first3=Chad K. |title=Assessing Digital Language Support on a Global Scale |book-title=Proceedings of the 29th International Conference on Computational Linguistics |year=2022 |pages=4299–4305 |url=https://aclanthology.org/2022.coling-1.379/ |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Digitale taalgaping== Digitale taalondersteuning is ongelyk oor die wêreld se tale versprei. Die meeste aanlyn inhoud en taaltegnologie is in 'n betreklik klein groep dominante tale beskikbaar. Volgens die Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram verskyn talle hulpbronarm tale op minder as 0,1% van webwerwe. Hierdie onderverteenwoordiging beperk sprekers se toegang tot onder meer elektroniese onderwys, gesondheidsdienste en ander digitale toepassings.<ref name="UNDP">{{cite web |title=Every Language Matters: Building a More Inclusive Digital Future |url=https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future |publisher=United Nations Development Programme |date=5 Oktober 2024 |access-date=5 September 2026}}</ref> Die ongelykheid staan as die [[Digitale taalgaping|digitale taalgaping]] bekend. Wanneer 'n taal nie digitaal ondersteun word nie, moet die sprekers daarvan dikwels 'n tweede of derde taal gebruik om aan die digitale inligtingsamelewing deel te neem.<ref name="Simons2022"/> Die probleem raak ook kunsmatige intelligensie, aangesien taalmodelle hoofsaaklik opgelei word met groot hoeveelhede reeds beskikbare digitale teks. Tale met kleiner of minder verteenwoordigende datastelle word gevolglik dikwels minder akkuraat deur sulke stelsels verwerk.<ref name="UNDP"/> ==Bewaring en herlewing== Digitale opnames en argiewe kan die uitspraak, woordeskat, mondelinge vertellings en tradisionele kennis van bedreigde tale bewaar. Digitale hulpmiddels kan ook taalonderrig, publikasie en kommunikasie tussen verspreide sprekersgemeenskappe ondersteun. Digitalisering verseker egter nie op sigself dat 'n taal as 'n lewende gemeenskapstaal sal voortbestaan nie. Taaloordrag tussen geslagte, [[onderwys]], openbare gebruik en die houding van sprekers teenoor die taal bly bepalend. Die versameling en beskikbaarstelling van taaldata kan ook etiese vraagstukke skep. Dit sluit vrae oor toestemming, privaatheid, intellektuele eiendom en die beheer van inheemse kennis in. Gemeenskappe kan verskillende opvattings hê oor wie hul taaldata mag versamel, gebruik of kommersialiseer. Die UNDP bepleit daarom plaaslik beheerde vennootskappe tussen taalgemeenskappe, navorsers, regerings, burgerlike organisasies en tegnologiemaatskappye.<ref name="UNDP"/> [[UNESCO]] bevorder veeltaligheid in die digitale omgewing as deel van toegang tot [[kennis]], kulturele diversiteit en taalregte. Die organisasie se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era verbind taalbeleid met onderwys, kultuur, wetenskap, [[etiek]] en digitale tegnologie.<ref>{{cite report |title=Global Roadmap for Multilingualism in the Digital Era |publisher=UNESCO |year=2025 |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Suid-Afrika== Die meeste Suid-Afrikaanse tale beskik oor minder digitale hulpbronne as [[Engels]]. Navorsing oor Suid-Afrikaanse taaltegnologie het onder meer gelei tot die ontwikkeling van tekskorpusse, woordsoortetiketteerders, morfologiese ontleders, masjienvertaling en optiese karakterherkenning.<ref name="Puttkammer2018">{{cite conference |last1=Puttkammer |first1=Martin |last2=Eiselen |first2=Roald |title=NLP Web Services for Resource-Scarce Languages |book-title=Proceedings of the Eleventh International Conference on Language Resources and Evaluation |year=2018 |pages=43–49 |url=https://aclanthology.org/P18-4008/ |access-date=5 September 2026}}</ref> Die Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne ([[SADiLaR]]), wat deur die [[Noordwes-Universiteit]] gehuisves word, versamel, bestuur en versprei digitale taalhulpbronne vir navorsing en tegnologieontwikkeling. Ander projekte gebruik platforms soos [[Wikipedia]] om die hoeveelheid digitale inhoud in Suid-Afrikaanse tale uit te brei. Sulke inhoud kan vir menslike kennisdeling gebruik word en, waar die lisensiëring en gehalte dit toelaat, ook tot die ontwikkeling van taaltegnologie bydra. ==Sien ook== * [[Digitale kloof]] * [[Taalbewaring]] * [[Taalherlewing]] * [[Bedreigde taal]] * [[Natuurliketaalverwerking]] * [[Masjienvertaling]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * [https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future Every Language Matters] – Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram * [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 UNESCO se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era] * [https://sadilar.org/ Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne] {{Normdata}} [[Kategorie:Digitale tegnologie]] [[Kategorie:Taaltegnologie]] [[Kategorie:Rekenaarlinguistiek]] [[Kategorie:Taalbewaring]] [[Kategorie:Digitale kloof]] c51hc2kquup6c3b673npiwlk3mvh5eo 2966238 2966236 2026-09-10T18:55:06Z Sobaka 328 kategorie 2966238 wikitext text/x-wiki '''Digitalisering van tale''' is die proses waardeur 'n [[taal]] vir bewaring, gebruik en verwerking in digitale omgewings toegerus word. Dit sluit die omskakeling van gedrukte en gesproke materiaal na digitale formate in, asook die ontwikkeling van digitale [[woordeboek]]e, tekskorpusse, [[sleutelbord]]e, speltoetsers, [[spraakherkenning]], teks-na-spraakstelsels en [[masjienvertaling]]. Die begrip verwys dus na meer as die blote skandering van dokumente: dit behels ook die skepping van die taalhulpbronne en tegnologie wat mense in staat stel om 'n taal op [[rekenaar]]s, [[Selfoon|selfone]]] en die [[internet]] te gebruik. Die [[digitalisering]] van tale word as 'n belangrike deel van [[digitale insluiting]], taalontwikkeling en die bewaring van kulturele erfenis beskou. Tale met min digitale hulpbronne word dikwels as ''hulpbronarm'' of ''laehulpbrontale'' beskryf. Gebruikers van sulke tale het gewoonlik swakker toegang tot aanlyn inligting, elektroniese dienste en taalgebaseerde tegnologie as gebruikers van digitaal dominante tale. ==Digitale taalhulpbronne== Die digitalisering van 'n taal kan verskillende soorte hulpbronne en tegnologieë behels, waaronder: * digitale woordeboeke, terminologielyste en grammatikas; * gedigitaliseerde [[boek]]e, [[manuskrip]]te en argiewe; * versamelings geskrewe of gesproke taaldata, bekend as [[tekskorpus]]se en spraakkorpusse; * gestandaardiseerde [[Skryfstelsel|skrifstelsel]]s, lettertipes en sleutelborduitlegte; * [[optiese karakterherkenning]] vir die verwerking van geskandeerde tekste; * spel- en grammatikatoetsers; * masjienvertaling en outomatiese transkripsie; * spraakherkenning en teks-na-spraaktegnologie; en * taaldata waarmee [[natuurliketaalverwerking]]- en [[kunsmatige intelligensie]]stelsels ontwikkel kan word. Hierdie elemente ontwikkel nie noodwendig gelyktydig nie. 'n Taal kan byvoorbeeld algemeen in teksboodskappe en op [[sosiale media]] gebruik word, maar steeds nie deur masjienvertaling, stemassistente of kommersiële sagteware ondersteun word nie. Navorsers onderskei daarom tussen digitale taalbewaring, die werklike digitale gebruik van 'n taal en die tegnologiese ondersteuning wat daarvoor beskikbaar is.<ref name="Simons2022">{{cite conference |last1=Simons |first1=Gary F. |last2=Thomas |first2=Abbey L. |last3=White |first3=Chad K. |title=Assessing Digital Language Support on a Global Scale |book-title=Proceedings of the 29th International Conference on Computational Linguistics |year=2022 |pages=4299–4305 |url=https://aclanthology.org/2022.coling-1.379/ |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Digitale taalgaping== Digitale taalondersteuning is ongelyk oor die wêreld se tale versprei. Die meeste aanlyn inhoud en taaltegnologie is in 'n betreklik klein groep dominante tale beskikbaar. Volgens die Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram verskyn talle hulpbronarm tale op minder as 0,1% van webwerwe. Hierdie onderverteenwoordiging beperk sprekers se toegang tot onder meer elektroniese onderwys, gesondheidsdienste en ander digitale toepassings.<ref name="UNDP">{{cite web |title=Every Language Matters: Building a More Inclusive Digital Future |url=https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future |publisher=United Nations Development Programme |date=5 Oktober 2024 |access-date=5 September 2026}}</ref> Die ongelykheid staan as die [[Digitale taalgaping|digitale taalgaping]] bekend. Wanneer 'n taal nie digitaal ondersteun word nie, moet die sprekers daarvan dikwels 'n tweede of derde taal gebruik om aan die digitale inligtingsamelewing deel te neem.<ref name="Simons2022"/> Die probleem raak ook kunsmatige intelligensie, aangesien taalmodelle hoofsaaklik opgelei word met groot hoeveelhede reeds beskikbare digitale teks. Tale met kleiner of minder verteenwoordigende datastelle word gevolglik dikwels minder akkuraat deur sulke stelsels verwerk.<ref name="UNDP"/> ==Bewaring en herlewing== Digitale opnames en argiewe kan die uitspraak, woordeskat, mondelinge vertellings en tradisionele kennis van bedreigde tale bewaar. Digitale hulpmiddels kan ook taalonderrig, publikasie en kommunikasie tussen verspreide sprekersgemeenskappe ondersteun. Digitalisering verseker egter nie op sigself dat 'n taal as 'n lewende gemeenskapstaal sal voortbestaan nie. Taaloordrag tussen geslagte, [[onderwys]], openbare gebruik en die houding van sprekers teenoor die taal bly bepalend. Die versameling en beskikbaarstelling van taaldata kan ook etiese vraagstukke skep. Dit sluit vrae oor toestemming, privaatheid, intellektuele eiendom en die beheer van inheemse kennis in. Gemeenskappe kan verskillende opvattings hê oor wie hul taaldata mag versamel, gebruik of kommersialiseer. Die UNDP bepleit daarom plaaslik beheerde vennootskappe tussen taalgemeenskappe, navorsers, regerings, burgerlike organisasies en tegnologiemaatskappye.<ref name="UNDP"/> [[UNESCO]] bevorder veeltaligheid in die digitale omgewing as deel van toegang tot [[kennis]], kulturele diversiteit en taalregte. Die organisasie se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era verbind taalbeleid met onderwys, kultuur, wetenskap, [[etiek]] en digitale tegnologie.<ref>{{cite report |title=Global Roadmap for Multilingualism in the Digital Era |publisher=UNESCO |year=2025 |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Suid-Afrika== Die meeste Suid-Afrikaanse tale beskik oor minder digitale hulpbronne as [[Engels]]. Navorsing oor Suid-Afrikaanse taaltegnologie het onder meer gelei tot die ontwikkeling van tekskorpusse, woordsoortetiketteerders, morfologiese ontleders, masjienvertaling en optiese karakterherkenning.<ref name="Puttkammer2018">{{cite conference |last1=Puttkammer |first1=Martin |last2=Eiselen |first2=Roald |title=NLP Web Services for Resource-Scarce Languages |book-title=Proceedings of the Eleventh International Conference on Language Resources and Evaluation |year=2018 |pages=43–49 |url=https://aclanthology.org/P18-4008/ |access-date=5 September 2026}}</ref> Die Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne ([[SADiLaR]]), wat deur die [[Noordwes-Universiteit]] gehuisves word, versamel, bestuur en versprei digitale taalhulpbronne vir navorsing en tegnologieontwikkeling. Ander projekte gebruik platforms soos [[Wikipedia]] om die hoeveelheid digitale inhoud in Suid-Afrikaanse tale uit te brei. Sulke inhoud kan vir menslike kennisdeling gebruik word en, waar die lisensiëring en gehalte dit toelaat, ook tot die ontwikkeling van taaltegnologie bydra. ==Sien ook== * [[Digitale kloof]] * [[Taalbewaring]] * [[Taalherlewing]] * [[Bedreigde taal]] * [[Natuurliketaalverwerking]] * [[Masjienvertaling]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * [https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future Every Language Matters] – Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram * [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 UNESCO se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era] * [https://sadilar.org/ Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne] {{Normdata}} [[Kategorie:Digitale tegnologie]] [[Kategorie:Inligtingstegnologie]] [[Kategorie:Taaltegnologie]] [[Kategorie:Rekenaarlinguistiek]] [[Kategorie:Taalbewaring]] [[Kategorie:Digitale kloof]] ti5dk4yx4w8h4d3li2f66oxnkoq2uui 2966240 2966238 2026-09-10T19:05:45Z Sobaka 328 Sobaka het bladsy [[Digitalisering van tale]] na [[Digitalisering van 'n taal]] geskuif: Beter benaming 2966238 wikitext text/x-wiki '''Digitalisering van tale''' is die proses waardeur 'n [[taal]] vir bewaring, gebruik en verwerking in digitale omgewings toegerus word. Dit sluit die omskakeling van gedrukte en gesproke materiaal na digitale formate in, asook die ontwikkeling van digitale [[woordeboek]]e, tekskorpusse, [[sleutelbord]]e, speltoetsers, [[spraakherkenning]], teks-na-spraakstelsels en [[masjienvertaling]]. Die begrip verwys dus na meer as die blote skandering van dokumente: dit behels ook die skepping van die taalhulpbronne en tegnologie wat mense in staat stel om 'n taal op [[rekenaar]]s, [[Selfoon|selfone]]] en die [[internet]] te gebruik. Die [[digitalisering]] van tale word as 'n belangrike deel van [[digitale insluiting]], taalontwikkeling en die bewaring van kulturele erfenis beskou. Tale met min digitale hulpbronne word dikwels as ''hulpbronarm'' of ''laehulpbrontale'' beskryf. Gebruikers van sulke tale het gewoonlik swakker toegang tot aanlyn inligting, elektroniese dienste en taalgebaseerde tegnologie as gebruikers van digitaal dominante tale. ==Digitale taalhulpbronne== Die digitalisering van 'n taal kan verskillende soorte hulpbronne en tegnologieë behels, waaronder: * digitale woordeboeke, terminologielyste en grammatikas; * gedigitaliseerde [[boek]]e, [[manuskrip]]te en argiewe; * versamelings geskrewe of gesproke taaldata, bekend as [[tekskorpus]]se en spraakkorpusse; * gestandaardiseerde [[Skryfstelsel|skrifstelsel]]s, lettertipes en sleutelborduitlegte; * [[optiese karakterherkenning]] vir die verwerking van geskandeerde tekste; * spel- en grammatikatoetsers; * masjienvertaling en outomatiese transkripsie; * spraakherkenning en teks-na-spraaktegnologie; en * taaldata waarmee [[natuurliketaalverwerking]]- en [[kunsmatige intelligensie]]stelsels ontwikkel kan word. Hierdie elemente ontwikkel nie noodwendig gelyktydig nie. 'n Taal kan byvoorbeeld algemeen in teksboodskappe en op [[sosiale media]] gebruik word, maar steeds nie deur masjienvertaling, stemassistente of kommersiële sagteware ondersteun word nie. Navorsers onderskei daarom tussen digitale taalbewaring, die werklike digitale gebruik van 'n taal en die tegnologiese ondersteuning wat daarvoor beskikbaar is.<ref name="Simons2022">{{cite conference |last1=Simons |first1=Gary F. |last2=Thomas |first2=Abbey L. |last3=White |first3=Chad K. |title=Assessing Digital Language Support on a Global Scale |book-title=Proceedings of the 29th International Conference on Computational Linguistics |year=2022 |pages=4299–4305 |url=https://aclanthology.org/2022.coling-1.379/ |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Digitale taalgaping== Digitale taalondersteuning is ongelyk oor die wêreld se tale versprei. Die meeste aanlyn inhoud en taaltegnologie is in 'n betreklik klein groep dominante tale beskikbaar. Volgens die Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram verskyn talle hulpbronarm tale op minder as 0,1% van webwerwe. Hierdie onderverteenwoordiging beperk sprekers se toegang tot onder meer elektroniese onderwys, gesondheidsdienste en ander digitale toepassings.<ref name="UNDP">{{cite web |title=Every Language Matters: Building a More Inclusive Digital Future |url=https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future |publisher=United Nations Development Programme |date=5 Oktober 2024 |access-date=5 September 2026}}</ref> Die ongelykheid staan as die [[Digitale taalgaping|digitale taalgaping]] bekend. Wanneer 'n taal nie digitaal ondersteun word nie, moet die sprekers daarvan dikwels 'n tweede of derde taal gebruik om aan die digitale inligtingsamelewing deel te neem.<ref name="Simons2022"/> Die probleem raak ook kunsmatige intelligensie, aangesien taalmodelle hoofsaaklik opgelei word met groot hoeveelhede reeds beskikbare digitale teks. Tale met kleiner of minder verteenwoordigende datastelle word gevolglik dikwels minder akkuraat deur sulke stelsels verwerk.<ref name="UNDP"/> ==Bewaring en herlewing== Digitale opnames en argiewe kan die uitspraak, woordeskat, mondelinge vertellings en tradisionele kennis van bedreigde tale bewaar. Digitale hulpmiddels kan ook taalonderrig, publikasie en kommunikasie tussen verspreide sprekersgemeenskappe ondersteun. Digitalisering verseker egter nie op sigself dat 'n taal as 'n lewende gemeenskapstaal sal voortbestaan nie. Taaloordrag tussen geslagte, [[onderwys]], openbare gebruik en die houding van sprekers teenoor die taal bly bepalend. Die versameling en beskikbaarstelling van taaldata kan ook etiese vraagstukke skep. Dit sluit vrae oor toestemming, privaatheid, intellektuele eiendom en die beheer van inheemse kennis in. Gemeenskappe kan verskillende opvattings hê oor wie hul taaldata mag versamel, gebruik of kommersialiseer. Die UNDP bepleit daarom plaaslik beheerde vennootskappe tussen taalgemeenskappe, navorsers, regerings, burgerlike organisasies en tegnologiemaatskappye.<ref name="UNDP"/> [[UNESCO]] bevorder veeltaligheid in die digitale omgewing as deel van toegang tot [[kennis]], kulturele diversiteit en taalregte. Die organisasie se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era verbind taalbeleid met onderwys, kultuur, wetenskap, [[etiek]] en digitale tegnologie.<ref>{{cite report |title=Global Roadmap for Multilingualism in the Digital Era |publisher=UNESCO |year=2025 |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Suid-Afrika== Die meeste Suid-Afrikaanse tale beskik oor minder digitale hulpbronne as [[Engels]]. Navorsing oor Suid-Afrikaanse taaltegnologie het onder meer gelei tot die ontwikkeling van tekskorpusse, woordsoortetiketteerders, morfologiese ontleders, masjienvertaling en optiese karakterherkenning.<ref name="Puttkammer2018">{{cite conference |last1=Puttkammer |first1=Martin |last2=Eiselen |first2=Roald |title=NLP Web Services for Resource-Scarce Languages |book-title=Proceedings of the Eleventh International Conference on Language Resources and Evaluation |year=2018 |pages=43–49 |url=https://aclanthology.org/P18-4008/ |access-date=5 September 2026}}</ref> Die Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne ([[SADiLaR]]), wat deur die [[Noordwes-Universiteit]] gehuisves word, versamel, bestuur en versprei digitale taalhulpbronne vir navorsing en tegnologieontwikkeling. Ander projekte gebruik platforms soos [[Wikipedia]] om die hoeveelheid digitale inhoud in Suid-Afrikaanse tale uit te brei. Sulke inhoud kan vir menslike kennisdeling gebruik word en, waar die lisensiëring en gehalte dit toelaat, ook tot die ontwikkeling van taaltegnologie bydra. ==Sien ook== * [[Digitale kloof]] * [[Taalbewaring]] * [[Taalherlewing]] * [[Bedreigde taal]] * [[Natuurliketaalverwerking]] * [[Masjienvertaling]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * [https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future Every Language Matters] – Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram * [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 UNESCO se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era] * [https://sadilar.org/ Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne] {{Normdata}} [[Kategorie:Digitale tegnologie]] [[Kategorie:Inligtingstegnologie]] [[Kategorie:Taaltegnologie]] [[Kategorie:Rekenaarlinguistiek]] [[Kategorie:Taalbewaring]] [[Kategorie:Digitale kloof]] ti5dk4yx4w8h4d3li2f66oxnkoq2uui 2966245 2966240 2026-09-10T19:06:47Z Sobaka 328 opruim 2966245 wikitext text/x-wiki '''Digitalisering van 'n taal''' is die proses waardeur 'n [[taal]] vir bewaring, gebruik en verwerking in digitale omgewings toegerus word. Dit sluit die omskakeling van gedrukte en gesproke materiaal na digitale formate in, asook die ontwikkeling van digitale [[woordeboek]]e, tekskorpusse, [[sleutelbord]]e, speltoetsers, [[spraakherkenning]], teks-na-spraakstelsels en [[masjienvertaling]]. Die begrip verwys dus na meer as die blote skandering van dokumente: dit behels ook die skepping van die taalhulpbronne en tegnologie wat mense in staat stel om 'n taal op [[rekenaar]]s, [[Selfoon|selfone]]] en die [[internet]] te gebruik. Die [[digitalisering]] van tale word as 'n belangrike deel van [[digitale insluiting]], taalontwikkeling en die bewaring van kulturele erfenis beskou. Tale met min digitale hulpbronne word dikwels as ''hulpbronarm'' of ''laehulpbrontale'' beskryf. Gebruikers van sulke tale het gewoonlik swakker toegang tot aanlyn inligting, elektroniese dienste en taalgebaseerde tegnologie as gebruikers van digitaal dominante tale. ==Digitale taalhulpbronne== Die digitalisering van 'n taal kan verskillende soorte hulpbronne en tegnologieë behels, waaronder: * digitale woordeboeke, terminologielyste en grammatikas; * gedigitaliseerde [[boek]]e, [[manuskrip]]te en argiewe; * versamelings geskrewe of gesproke taaldata, bekend as [[tekskorpus]]se en spraakkorpusse; * gestandaardiseerde [[Skryfstelsel|skrifstelsel]]s, lettertipes en sleutelborduitlegte; * [[optiese karakterherkenning]] vir die verwerking van geskandeerde tekste; * spel- en grammatikatoetsers; * masjienvertaling en outomatiese transkripsie; * spraakherkenning en teks-na-spraaktegnologie; en * taaldata waarmee [[natuurliketaalverwerking]]- en [[kunsmatige intelligensie]]stelsels ontwikkel kan word. Hierdie elemente ontwikkel nie noodwendig gelyktydig nie. 'n Taal kan byvoorbeeld algemeen in teksboodskappe en op [[sosiale media]] gebruik word, maar steeds nie deur masjienvertaling, stemassistente of kommersiële sagteware ondersteun word nie. Navorsers onderskei daarom tussen digitale taalbewaring, die werklike digitale gebruik van 'n taal en die tegnologiese ondersteuning wat daarvoor beskikbaar is.<ref name="Simons2022">{{cite conference |last1=Simons |first1=Gary F. |last2=Thomas |first2=Abbey L. |last3=White |first3=Chad K. |title=Assessing Digital Language Support on a Global Scale |book-title=Proceedings of the 29th International Conference on Computational Linguistics |year=2022 |pages=4299–4305 |url=https://aclanthology.org/2022.coling-1.379/ |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Digitale taalgaping== Digitale taalondersteuning is ongelyk oor die wêreld se tale versprei. Die meeste aanlyn inhoud en taaltegnologie is in 'n betreklik klein groep dominante tale beskikbaar. Volgens die Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram verskyn talle hulpbronarm tale op minder as 0,1% van webwerwe. Hierdie onderverteenwoordiging beperk sprekers se toegang tot onder meer elektroniese onderwys, gesondheidsdienste en ander digitale toepassings.<ref name="UNDP">{{cite web |title=Every Language Matters: Building a More Inclusive Digital Future |url=https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future |publisher=United Nations Development Programme |date=5 Oktober 2024 |access-date=5 September 2026}}</ref> Die ongelykheid staan as die [[Digitale taalgaping|digitale taalgaping]] bekend. Wanneer 'n taal nie digitaal ondersteun word nie, moet die sprekers daarvan dikwels 'n tweede of derde taal gebruik om aan die digitale inligtingsamelewing deel te neem.<ref name="Simons2022"/> Die probleem raak ook kunsmatige intelligensie, aangesien taalmodelle hoofsaaklik opgelei word met groot hoeveelhede reeds beskikbare digitale teks. Tale met kleiner of minder verteenwoordigende datastelle word gevolglik dikwels minder akkuraat deur sulke stelsels verwerk.<ref name="UNDP"/> ==Bewaring en herlewing== Digitale opnames en argiewe kan die uitspraak, woordeskat, mondelinge vertellings en tradisionele kennis van bedreigde tale bewaar. Digitale hulpmiddels kan ook taalonderrig, publikasie en kommunikasie tussen verspreide sprekersgemeenskappe ondersteun. Digitalisering verseker egter nie op sigself dat 'n taal as 'n lewende gemeenskapstaal sal voortbestaan nie. Taaloordrag tussen geslagte, [[onderwys]], openbare gebruik en die houding van sprekers teenoor die taal bly bepalend. Die versameling en beskikbaarstelling van taaldata kan ook etiese vraagstukke skep. Dit sluit vrae oor toestemming, privaatheid, intellektuele eiendom en die beheer van inheemse kennis in. Gemeenskappe kan verskillende opvattings hê oor wie hul taaldata mag versamel, gebruik of kommersialiseer. Die UNDP bepleit daarom plaaslik beheerde vennootskappe tussen taalgemeenskappe, navorsers, regerings, burgerlike organisasies en tegnologiemaatskappye.<ref name="UNDP"/> [[UNESCO]] bevorder veeltaligheid in die digitale omgewing as deel van toegang tot [[kennis]], kulturele diversiteit en taalregte. Die organisasie se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era verbind taalbeleid met onderwys, kultuur, wetenskap, [[etiek]] en digitale tegnologie.<ref>{{cite report |title=Global Roadmap for Multilingualism in the Digital Era |publisher=UNESCO |year=2025 |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Suid-Afrika== Die meeste Suid-Afrikaanse tale beskik oor minder digitale hulpbronne as [[Engels]]. Navorsing oor Suid-Afrikaanse taaltegnologie het onder meer gelei tot die ontwikkeling van tekskorpusse, woordsoortetiketteerders, morfologiese ontleders, masjienvertaling en optiese karakterherkenning.<ref name="Puttkammer2018">{{cite conference |last1=Puttkammer |first1=Martin |last2=Eiselen |first2=Roald |title=NLP Web Services for Resource-Scarce Languages |book-title=Proceedings of the Eleventh International Conference on Language Resources and Evaluation |year=2018 |pages=43–49 |url=https://aclanthology.org/P18-4008/ |access-date=5 September 2026}}</ref> Die Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne ([[SADiLaR]]), wat deur die [[Noordwes-Universiteit]] gehuisves word, versamel, bestuur en versprei digitale taalhulpbronne vir navorsing en tegnologieontwikkeling. Ander projekte gebruik platforms soos [[Wikipedia]] om die hoeveelheid digitale inhoud in Suid-Afrikaanse tale uit te brei. Sulke inhoud kan vir menslike kennisdeling gebruik word en, waar die lisensiëring en gehalte dit toelaat, ook tot die ontwikkeling van taaltegnologie bydra. ==Sien ook== * [[Digitale kloof]] * [[Taalbewaring]] * [[Taalherlewing]] * [[Bedreigde taal]] * [[Natuurliketaalverwerking]] * [[Masjienvertaling]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * [https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future Every Language Matters] – Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram * [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 UNESCO se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era] * [https://sadilar.org/ Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne] {{Normdata}} [[Kategorie:Digitale tegnologie]] [[Kategorie:Inligtingstegnologie]] [[Kategorie:Taaltegnologie]] [[Kategorie:Rekenaarlinguistiek]] [[Kategorie:Taalbewaring]] [[Kategorie:Digitale kloof]] nm1jp1n6cufpivgfzbo78jfhinlx186 2966246 2966245 2026-09-10T19:07:43Z Sobaka 328 skakel 2966246 wikitext text/x-wiki '''Digitalisering van 'n taal''' is die proses waardeur 'n [[taal]] vir bewaring, gebruik en verwerking in digitale omgewings toegerus word. Dit sluit die omskakeling van gedrukte en gesproke materiaal na digitale formate in, asook die ontwikkeling van digitale [[woordeboek]]e, [[tekskorpus]]se, [[sleutelbord]]e, speltoetsers, [[spraakherkenning]], teks-na-spraakstelsels en [[masjienvertaling]]. Die begrip verwys dus na meer as die blote skandering van dokumente: dit behels ook die skepping van die taalhulpbronne en tegnologie wat mense in staat stel om 'n taal op [[rekenaar]]s, [[Selfoon|selfone]]] en die [[internet]] te gebruik. Die [[digitalisering]] van tale word as 'n belangrike deel van [[digitale insluiting]], taalontwikkeling en die bewaring van kulturele erfenis beskou. Tale met min digitale hulpbronne word dikwels as ''hulpbronarm'' of ''laehulpbrontale'' beskryf. Gebruikers van sulke tale het gewoonlik swakker toegang tot aanlyn inligting, elektroniese dienste en taalgebaseerde tegnologie as gebruikers van digitaal dominante tale. ==Digitale taalhulpbronne== Die digitalisering van 'n taal kan verskillende soorte hulpbronne en tegnologieë behels, waaronder: * digitale woordeboeke, terminologielyste en grammatikas; * gedigitaliseerde [[boek]]e, [[manuskrip]]te en argiewe; * versamelings geskrewe of gesproke taaldata, bekend as [[tekskorpus]]se en spraakkorpusse; * gestandaardiseerde [[Skryfstelsel|skrifstelsel]]s, lettertipes en sleutelborduitlegte; * [[optiese karakterherkenning]] vir die verwerking van geskandeerde tekste; * spel- en grammatikatoetsers; * masjienvertaling en outomatiese transkripsie; * spraakherkenning en teks-na-spraaktegnologie; en * taaldata waarmee [[natuurliketaalverwerking]]- en [[kunsmatige intelligensie]]stelsels ontwikkel kan word. Hierdie elemente ontwikkel nie noodwendig gelyktydig nie. 'n Taal kan byvoorbeeld algemeen in teksboodskappe en op [[sosiale media]] gebruik word, maar steeds nie deur masjienvertaling, stemassistente of kommersiële sagteware ondersteun word nie. Navorsers onderskei daarom tussen digitale taalbewaring, die werklike digitale gebruik van 'n taal en die tegnologiese ondersteuning wat daarvoor beskikbaar is.<ref name="Simons2022">{{cite conference |last1=Simons |first1=Gary F. |last2=Thomas |first2=Abbey L. |last3=White |first3=Chad K. |title=Assessing Digital Language Support on a Global Scale |book-title=Proceedings of the 29th International Conference on Computational Linguistics |year=2022 |pages=4299–4305 |url=https://aclanthology.org/2022.coling-1.379/ |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Digitale taalgaping== Digitale taalondersteuning is ongelyk oor die wêreld se tale versprei. Die meeste aanlyn inhoud en taaltegnologie is in 'n betreklik klein groep dominante tale beskikbaar. Volgens die Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram verskyn talle hulpbronarm tale op minder as 0,1% van webwerwe. Hierdie onderverteenwoordiging beperk sprekers se toegang tot onder meer elektroniese onderwys, gesondheidsdienste en ander digitale toepassings.<ref name="UNDP">{{cite web |title=Every Language Matters: Building a More Inclusive Digital Future |url=https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future |publisher=United Nations Development Programme |date=5 Oktober 2024 |access-date=5 September 2026}}</ref> Die ongelykheid staan as die [[Digitale taalgaping|digitale taalgaping]] bekend. Wanneer 'n taal nie digitaal ondersteun word nie, moet die sprekers daarvan dikwels 'n tweede of derde taal gebruik om aan die digitale inligtingsamelewing deel te neem.<ref name="Simons2022"/> Die probleem raak ook kunsmatige intelligensie, aangesien taalmodelle hoofsaaklik opgelei word met groot hoeveelhede reeds beskikbare digitale teks. Tale met kleiner of minder verteenwoordigende datastelle word gevolglik dikwels minder akkuraat deur sulke stelsels verwerk.<ref name="UNDP"/> ==Bewaring en herlewing== Digitale opnames en argiewe kan die uitspraak, woordeskat, mondelinge vertellings en tradisionele kennis van bedreigde tale bewaar. Digitale hulpmiddels kan ook taalonderrig, publikasie en kommunikasie tussen verspreide sprekersgemeenskappe ondersteun. Digitalisering verseker egter nie op sigself dat 'n taal as 'n lewende gemeenskapstaal sal voortbestaan nie. Taaloordrag tussen geslagte, [[onderwys]], openbare gebruik en die houding van sprekers teenoor die taal bly bepalend. Die versameling en beskikbaarstelling van taaldata kan ook etiese vraagstukke skep. Dit sluit vrae oor toestemming, privaatheid, intellektuele eiendom en die beheer van inheemse kennis in. Gemeenskappe kan verskillende opvattings hê oor wie hul taaldata mag versamel, gebruik of kommersialiseer. Die UNDP bepleit daarom plaaslik beheerde vennootskappe tussen taalgemeenskappe, navorsers, regerings, burgerlike organisasies en tegnologiemaatskappye.<ref name="UNDP"/> [[UNESCO]] bevorder veeltaligheid in die digitale omgewing as deel van toegang tot [[kennis]], kulturele diversiteit en taalregte. Die organisasie se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era verbind taalbeleid met onderwys, kultuur, wetenskap, [[etiek]] en digitale tegnologie.<ref>{{cite report |title=Global Roadmap for Multilingualism in the Digital Era |publisher=UNESCO |year=2025 |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Suid-Afrika== Die meeste Suid-Afrikaanse tale beskik oor minder digitale hulpbronne as [[Engels]]. Navorsing oor Suid-Afrikaanse taaltegnologie het onder meer gelei tot die ontwikkeling van tekskorpusse, woordsoortetiketteerders, morfologiese ontleders, masjienvertaling en optiese karakterherkenning.<ref name="Puttkammer2018">{{cite conference |last1=Puttkammer |first1=Martin |last2=Eiselen |first2=Roald |title=NLP Web Services for Resource-Scarce Languages |book-title=Proceedings of the Eleventh International Conference on Language Resources and Evaluation |year=2018 |pages=43–49 |url=https://aclanthology.org/P18-4008/ |access-date=5 September 2026}}</ref> Die Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne ([[SADiLaR]]), wat deur die [[Noordwes-Universiteit]] gehuisves word, versamel, bestuur en versprei digitale taalhulpbronne vir navorsing en tegnologieontwikkeling. Ander projekte gebruik platforms soos [[Wikipedia]] om die hoeveelheid digitale inhoud in Suid-Afrikaanse tale uit te brei. Sulke inhoud kan vir menslike kennisdeling gebruik word en, waar die lisensiëring en gehalte dit toelaat, ook tot die ontwikkeling van taaltegnologie bydra. ==Sien ook== * [[Digitale kloof]] * [[Taalbewaring]] * [[Taalherlewing]] * [[Bedreigde taal]] * [[Natuurliketaalverwerking]] * [[Masjienvertaling]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * [https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future Every Language Matters] – Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram * [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 UNESCO se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era] * [https://sadilar.org/ Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne] {{Normdata}} [[Kategorie:Digitale tegnologie]] [[Kategorie:Inligtingstegnologie]] [[Kategorie:Taaltegnologie]] [[Kategorie:Rekenaarlinguistiek]] [[Kategorie:Taalbewaring]] [[Kategorie:Digitale kloof]] hxhf17kxm67340oglksyrrtp3tearx4 2966247 2966246 2026-09-10T19:08:29Z Sobaka 328 skakel 2966247 wikitext text/x-wiki '''Digitalisering van 'n taal''' is die proses waardeur 'n [[taal]] vir bewaring, gebruik en verwerking in digitale omgewings toegerus word. Dit sluit die omskakeling van gedrukte en gesproke materiaal na digitale formate in, asook die ontwikkeling van digitale [[woordeboek]]e, [[tekskorpus]]se, [[sleutelbord]]e, [[speltoetser]]s, [[spraakherkenning]], teks-na-spraakstelsels en [[masjienvertaling]]. Die begrip verwys dus na meer as die blote skandering van dokumente: dit behels ook die skepping van die taalhulpbronne en tegnologie wat mense in staat stel om 'n taal op [[rekenaar]]s, [[Selfoon|selfone]]] en die [[internet]] te gebruik. Die [[digitalisering]] van tale word as 'n belangrike deel van [[digitale insluiting]], taalontwikkeling en die bewaring van kulturele erfenis beskou. Tale met min digitale hulpbronne word dikwels as ''hulpbronarm'' of ''laehulpbrontale'' beskryf. Gebruikers van sulke tale het gewoonlik swakker toegang tot aanlyn inligting, elektroniese dienste en taalgebaseerde tegnologie as g hlgvi617tdare0rd1jz1jicfn3veg5r 2966248 2966247 2026-09-10T19:09:08Z Sobaka 328 Rol weergawe [[Special:Diff/2966247|2966247]] deur [[Special:Contributions/Sobaka|Sobaka]] ([[User talk:Sobaka|bespreek]]) terug. 2966248 wikitext text/x-wiki '''Digitalisering van 'n taal''' is die proses waardeur 'n [[taal]] vir bewaring, gebruik en verwerking in digitale omgewings toegerus word. Dit sluit die omskakeling van gedrukte en gesproke materiaal na digitale formate in, asook die ontwikkeling van digitale [[woordeboek]]e, [[tekskorpus]]se, [[sleutelbord]]e, speltoetsers, [[spraakherkenning]], teks-na-spraakstelsels en [[masjienvertaling]]. Die begrip verwys dus na meer as die blote skandering van dokumente: dit behels ook die skepping van die taalhulpbronne en tegnologie wat mense in staat stel om 'n taal op [[rekenaar]]s, [[Selfoon|selfone]]] en die [[internet]] te gebruik. Die [[digitalisering]] van tale word as 'n belangrike deel van [[digitale insluiting]], taalontwikkeling en die bewaring van kulturele erfenis beskou. Tale met min digitale hulpbronne word dikwels as ''hulpbronarm'' of ''laehulpbrontale'' beskryf. Gebruikers van sulke tale het gewoonlik swakker toegang tot aanlyn inligting, elektroniese dienste en taalgebaseerde tegnologie as gebruikers van digitaal dominante tale. ==Digitale taalhulpbronne== Die digitalisering van 'n taal kan verskillende soorte hulpbronne en tegnologieë behels, waaronder: * digitale woordeboeke, terminologielyste en grammatikas; * gedigitaliseerde [[boek]]e, [[manuskrip]]te en argiewe; * versamelings geskrewe of gesproke taaldata, bekend as [[tekskorpus]]se en spraakkorpusse; * gestandaardiseerde [[Skryfstelsel|skrifstelsel]]s, lettertipes en sleutelborduitlegte; * [[optiese karakterherkenning]] vir die verwerking van geskandeerde tekste; * spel- en grammatikatoetsers; * masjienvertaling en outomatiese transkripsie; * spraakherkenning en teks-na-spraaktegnologie; en * taaldata waarmee [[natuurliketaalverwerking]]- en [[kunsmatige intelligensie]]stelsels ontwikkel kan word. Hierdie elemente ontwikkel nie noodwendig gelyktydig nie. 'n Taal kan byvoorbeeld algemeen in teksboodskappe en op [[sosiale media]] gebruik word, maar steeds nie deur masjienvertaling, stemassistente of kommersiële sagteware ondersteun word nie. Navorsers onderskei daarom tussen digitale taalbewaring, die werklike digitale gebruik van 'n taal en die tegnologiese ondersteuning wat daarvoor beskikbaar is.<ref name="Simons2022">{{cite conference |last1=Simons |first1=Gary F. |last2=Thomas |first2=Abbey L. |last3=White |first3=Chad K. |title=Assessing Digital Language Support on a Global Scale |book-title=Proceedings of the 29th International Conference on Computational Linguistics |year=2022 |pages=4299–4305 |url=https://aclanthology.org/2022.coling-1.379/ |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Digitale taalgaping== Digitale taalondersteuning is ongelyk oor die wêreld se tale versprei. Die meeste aanlyn inhoud en taaltegnologie is in 'n betreklik klein groep dominante tale beskikbaar. Volgens die Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram verskyn talle hulpbronarm tale op minder as 0,1% van webwerwe. Hierdie onderverteenwoordiging beperk sprekers se toegang tot onder meer elektroniese onderwys, gesondheidsdienste en ander digitale toepassings.<ref name="UNDP">{{cite web |title=Every Language Matters: Building a More Inclusive Digital Future |url=https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future |publisher=United Nations Development Programme |date=5 Oktober 2024 |access-date=5 September 2026}}</ref> Die ongelykheid staan as die [[Digitale taalgaping|digitale taalgaping]] bekend. Wanneer 'n taal nie digitaal ondersteun word nie, moet die sprekers daarvan dikwels 'n tweede of derde taal gebruik om aan die digitale inligtingsamelewing deel te neem.<ref name="Simons2022"/> Die probleem raak ook kunsmatige intelligensie, aangesien taalmodelle hoofsaaklik opgelei word met groot hoeveelhede reeds beskikbare digitale teks. Tale met kleiner of minder verteenwoordigende datastelle word gevolglik dikwels minder akkuraat deur sulke stelsels verwerk.<ref name="UNDP"/> ==Bewaring en herlewing== Digitale opnames en argiewe kan die uitspraak, woordeskat, mondelinge vertellings en tradisionele kennis van bedreigde tale bewaar. Digitale hulpmiddels kan ook taalonderrig, publikasie en kommunikasie tussen verspreide sprekersgemeenskappe ondersteun. Digitalisering verseker egter nie op sigself dat 'n taal as 'n lewende gemeenskapstaal sal voortbestaan nie. Taaloordrag tussen geslagte, [[onderwys]], openbare gebruik en die houding van sprekers teenoor die taal bly bepalend. Die versameling en beskikbaarstelling van taaldata kan ook etiese vraagstukke skep. Dit sluit vrae oor toestemming, privaatheid, intellektuele eiendom en die beheer van inheemse kennis in. Gemeenskappe kan verskillende opvattings hê oor wie hul taaldata mag versamel, gebruik of kommersialiseer. Die UNDP bepleit daarom plaaslik beheerde vennootskappe tussen taalgemeenskappe, navorsers, regerings, burgerlike organisasies en tegnologiemaatskappye.<ref name="UNDP"/> [[UNESCO]] bevorder veeltaligheid in die digitale omgewing as deel van toegang tot [[kennis]], kulturele diversiteit en taalregte. Die organisasie se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era verbind taalbeleid met onderwys, kultuur, wetenskap, [[etiek]] en digitale tegnologie.<ref>{{cite report |title=Global Roadmap for Multilingualism in the Digital Era |publisher=UNESCO |year=2025 |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Suid-Afrika== Die meeste Suid-Afrikaanse tale beskik oor minder digitale hulpbronne as [[Engels]]. Navorsing oor Suid-Afrikaanse taaltegnologie het onder meer gelei tot die ontwikkeling van tekskorpusse, woordsoortetiketteerders, morfologiese ontleders, masjienvertaling en optiese karakterherkenning.<ref name="Puttkammer2018">{{cite conference |last1=Puttkammer |first1=Martin |last2=Eiselen |first2=Roald |title=NLP Web Services for Resource-Scarce Languages |book-title=Proceedings of the Eleventh International Conference on Language Resources and Evaluation |year=2018 |pages=43–49 |url=https://aclanthology.org/P18-4008/ |access-date=5 September 2026}}</ref> Die Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne ([[SADiLaR]]), wat deur die [[Noordwes-Universiteit]] gehuisves word, versamel, bestuur en versprei digitale taalhulpbronne vir navorsing en tegnologieontwikkeling. Ander projekte gebruik platforms soos [[Wikipedia]] om die hoeveelheid digitale inhoud in Suid-Afrikaanse tale uit te brei. Sulke inhoud kan vir menslike kennisdeling gebruik word en, waar die lisensiëring en gehalte dit toelaat, ook tot die ontwikkeling van taaltegnologie bydra. ==Sien ook== * [[Digitale kloof]] * [[Taalbewaring]] * [[Taalherlewing]] * [[Bedreigde taal]] * [[Natuurliketaalverwerking]] * [[Masjienvertaling]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * [https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future Every Language Matters] – Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram * [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 UNESCO se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era] * [https://sadilar.org/ Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne] {{Normdata}} [[Kategorie:Digitale tegnologie]] [[Kategorie:Inligtingstegnologie]] [[Kategorie:Taaltegnologie]] [[Kategorie:Rekenaarlinguistiek]] [[Kategorie:Taalbewaring]] [[Kategorie:Digitale kloof]] hxhf17kxm67340oglksyrrtp3tearx4 2966249 2966248 2026-09-10T19:09:42Z Sobaka 328 probeer weer 2966249 wikitext text/x-wiki '''Digitalisering van 'n taal''' is die proses waardeur 'n [[taal]] vir bewaring, gebruik en verwerking in digitale omgewings toegerus word. Dit sluit die omskakeling van gedrukte en gesproke materiaal na digitale formate in, asook die ontwikkeling van digitale [[woordeboek]]e, [[tekskorpus]]se, [[sleutelbord]]e, [[speltoetser]]s, [[spraakherkenning]], teks-na-spraakstelsels en [[masjienvertaling]]. Die begrip verwys dus na meer as die blote skandering van dokumente: dit behels ook die skepping van die taalhulpbronne en tegnologie wat mense in staat stel om 'n taal op [[rekenaar]]s, [[Selfoon|selfone]]] en die [[internet]] te gebruik. Die [[digitalisering]] van tale word as 'n belangrike deel van [[digitale insluiting]], taalontwikkeling en die bewaring van kulturele erfenis beskou. Tale met min digitale hulpbronne word dikwels as ''hulpbronarm'' of ''laehulpbrontale'' beskryf. Gebruikers van sulke tale het gewoonlik swakker toegang tot aanlyn inligting, elektroniese dienste en taalgebaseerde tegnologie as gebruikers van digitaal dominante tale. ==Digitale taalhulpbronne== Die digitalisering van 'n taal kan verskillende soorte hulpbronne en tegnologieë behels, waaronder: * digitale woordeboeke, terminologielyste en grammatikas; * gedigitaliseerde [[boek]]e, [[manuskrip]]te en argiewe; * versamelings geskrewe of gesproke taaldata, bekend as [[tekskorpus]]se en spraakkorpusse; * gestandaardiseerde [[Skryfstelsel|skrifstelsel]]s, lettertipes en sleutelborduitlegte; * [[optiese karakterherkenning]] vir die verwerking van geskandeerde tekste; * spel- en grammatikatoetsers; * masjienvertaling en outomatiese transkripsie; * spraakherkenning en teks-na-spraaktegnologie; en * taaldata waarmee [[natuurliketaalverwerking]]- en [[kunsmatige intelligensie]]stelsels ontwikkel kan word. Hierdie elemente ontwikkel nie noodwendig gelyktydig nie. 'n Taal kan byvoorbeeld algemeen in teksboodskappe en op [[sosiale media]] gebruik word, maar steeds nie deur masjienvertaling, stemassistente of kommersiële sagteware ondersteun word nie. Navorsers onderskei daarom tussen digitale taalbewaring, die werklike digitale gebruik van 'n taal en die tegnologiese ondersteuning wat daarvoor beskikbaar is.<ref name="Simons2022">{{cite conference |last1=Simons |first1=Gary F. |last2=Thomas |first2=Abbey L. |last3=White |first3=Chad K. |title=Assessing Digital Language Support on a Global Scale |book-title=Proceedings of the 29th International Conference on Computational Linguistics |year=2022 |pages=4299–4305 |url=https://aclanthology.org/2022.coling-1.379/ |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Digitale taalgaping== Digitale taalondersteuning is ongelyk oor die wêreld se tale versprei. Die meeste aanlyn inhoud en taaltegnologie is in 'n betreklik klein groep dominante tale beskikbaar. Volgens die Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram verskyn talle hulpbronarm tale op minder as 0,1% van webwerwe. Hierdie onderverteenwoordiging beperk sprekers se toegang tot onder meer elektroniese onderwys, gesondheidsdienste en ander digitale toepassings.<ref name="UNDP">{{cite web |title=Every Language Matters: Building a More Inclusive Digital Future |url=https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future |publisher=United Nations Development Programme |date=5 Oktober 2024 |access-date=5 September 2026}}</ref> Die ongelykheid staan as die [[Digitale taalgaping|digitale taalgaping]] bekend. Wanneer 'n taal nie digitaal ondersteun word nie, moet die sprekers daarvan dikwels 'n tweede of derde taal gebruik om aan die digitale inligtingsamelewing deel te neem.<ref name="Simons2022"/> Die probleem raak ook kunsmatige intelligensie, aangesien taalmodelle hoofsaaklik opgelei word met groot hoeveelhede reeds beskikbare digitale teks. Tale met kleiner of minder verteenwoordigende datastelle word gevolglik dikwels minder akkuraat deur sulke stelsels verwerk.<ref name="UNDP"/> ==Bewaring en herlewing== Digitale opnames en argiewe kan die uitspraak, woordeskat, mondelinge vertellings en tradisionele kennis van bedreigde tale bewaar. Digitale hulpmiddels kan ook taalonderrig, publikasie en kommunikasie tussen verspreide sprekersgemeenskappe ondersteun. Digitalisering verseker egter nie op sigself dat 'n taal as 'n lewende gemeenskapstaal sal voortbestaan nie. Taaloordrag tussen geslagte, [[onderwys]], openbare gebruik en die houding van sprekers teenoor die taal bly bepalend. Die versameling en beskikbaarstelling van taaldata kan ook etiese vraagstukke skep. Dit sluit vrae oor toestemming, privaatheid, intellektuele eiendom en die beheer van inheemse kennis in. Gemeenskappe kan verskillende opvattings hê oor wie hul taaldata mag versamel, gebruik of kommersialiseer. Die UNDP bepleit daarom plaaslik beheerde vennootskappe tussen taalgemeenskappe, navorsers, regerings, burgerlike organisasies en tegnologiemaatskappye.<ref name="UNDP"/> [[UNESCO]] bevorder veeltaligheid in die digitale omgewing as deel van toegang tot [[kennis]], kulturele diversiteit en taalregte. Die organisasie se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era verbind taalbeleid met onderwys, kultuur, wetenskap, [[etiek]] en digitale tegnologie.<ref>{{cite report |title=Global Roadmap for Multilingualism in the Digital Era |publisher=UNESCO |year=2025 |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Suid-Afrika== Die meeste Suid-Afrikaanse tale beskik oor minder digitale hulpbronne as [[Engels]]. Navorsing oor Suid-Afrikaanse taaltegnologie het onder meer gelei tot die ontwikkeling van tekskorpusse, woordsoortetiketteerders, morfologiese ontleders, masjienvertaling en optiese karakterherkenning.<ref name="Puttkammer2018">{{cite conference |last1=Puttkammer |first1=Martin |last2=Eiselen |first2=Roald |title=NLP Web Services for Resource-Scarce Languages |book-title=Proceedings of the Eleventh International Conference on Language Resources and Evaluation |year=2018 |pages=43–49 |url=https://aclanthology.org/P18-4008/ |access-date=5 September 2026}}</ref> Die Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne ([[SADiLaR]]), wat deur die [[Noordwes-Universiteit]] gehuisves word, versamel, bestuur en versprei digitale taalhulpbronne vir navorsing en tegnologieontwikkeling. Ander projekte gebruik platforms soos [[Wikipedia]] om die hoeveelheid digitale inhoud in Suid-Afrikaanse tale uit te brei. Sulke inhoud kan vir menslike kennisdeling gebruik word en, waar die lisensiëring en gehalte dit toelaat, ook tot die ontwikkeling van taaltegnologie bydra. ==Sien ook== * [[Digitale kloof]] * [[Taalbewaring]] * [[Taalherlewing]] * [[Bedreigde taal]] * [[Natuurliketaalverwerking]] * [[Masjienvertaling]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * [https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future Every Language Matters] – Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram * [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 UNESCO se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era] * [https://sadilar.org/ Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne] {{Normdata}} [[Kategorie:Digitale tegnologie]] [[Kategorie:Inligtingstegnologie]] [[Kategorie:Taaltegnologie]] [[Kategorie:Rekenaarlinguistiek]] [[Kategorie:Taalbewaring]] [[Kategorie:Digitale kloof]] jd2apif3x4ifugmzxh8qu9fzcfudc75 2966251 2966249 2026-09-10T19:14:45Z Sobaka 328 beter formuleering 2966251 wikitext text/x-wiki '''Digitalisering van 'n taal''' is die proses waardeur ’n [[taal]]] vir bewaring, gebruik en verwerking in digitale omgewings beskikbaar en bruikbaar gemaak word. Dit sluit die omskakeling van gedrukte en gesproke materiaal na digitale formate in, asook die ontwikkeling van digitale [[woordeboek]]e, [[tekskorpus]]se, [[sleutelbord]]e, [[speltoetser]]s, [[spraakherkenning]], teks-na-spraakstelsels en [[masjienvertaling]]. Die begrip verwys dus na meer as die blote skandering van dokumente: dit behels ook die skepping van die taalhulpbronne en tegnologie wat mense in staat stel om 'n taal op [[rekenaar]]s, [[Selfoon|selfone]]] en die [[internet]] te gebruik. Die [[digitalisering]] van tale word as 'n belangrike deel van [[digitale insluiting]], taalontwikkeling en die bewaring van kulturele erfenis beskou. Tale met min digitale hulpbronne word dikwels as ''hulpbronarm'' of ''laehulpbrontale'' beskryf. Gebruikers van sulke tale het gewoonlik swakker toegang tot aanlyn inligting, elektroniese dienste en taalgebaseerde tegnologie as gebruikers van digitaal dominante tale. ==Digitale taalhulpbronne== Die digitalisering van 'n taal kan verskillende soorte hulpbronne en tegnologieë behels, waaronder: * digitale woordeboeke, terminologielyste en grammatikas; * gedigitaliseerde [[boek]]e, [[manuskrip]]te en argiewe; * versamelings geskrewe of gesproke taaldata, bekend as [[tekskorpus]]se en spraakkorpusse; * gestandaardiseerde [[Skryfstelsel|skrifstelsel]]s, lettertipes en sleutelborduitlegte; * [[optiese karakterherkenning]] vir die verwerking van geskandeerde tekste; * spel- en grammatikatoetsers; * masjienvertaling en outomatiese transkripsie; * spraakherkenning en teks-na-spraaktegnologie; en * taaldata waarmee [[natuurliketaalverwerking]]- en [[kunsmatige intelligensie]]stelsels ontwikkel kan word. Hierdie elemente ontwikkel nie noodwendig gelyktydig nie. 'n Taal kan byvoorbeeld algemeen in teksboodskappe en op [[sosiale media]] gebruik word, maar steeds nie deur masjienvertaling, stemassistente of kommersiële sagteware ondersteun word nie. Navorsers onderskei daarom tussen digitale taalbewaring, die werklike digitale gebruik van 'n taal en die tegnologiese ondersteuning wat daarvoor beskikbaar is.<ref name="Simons2022">{{cite conference |last1=Simons |first1=Gary F. |last2=Thomas |first2=Abbey L. |last3=White |first3=Chad K. |title=Assessing Digital Language Support on a Global Scale |book-title=Proceedings of the 29th International Conference on Computational Linguistics |year=2022 |pages=4299–4305 |url=https://aclanthology.org/2022.coling-1.379/ |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Digitale taalgaping== Digitale taalondersteuning is ongelyk oor die wêreld se tale versprei. Die meeste aanlyn inhoud en taaltegnologie is in 'n betreklik klein groep dominante tale beskikbaar. Volgens die Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram verskyn talle hulpbronarm tale op minder as 0,1% van webwerwe. Hierdie onderverteenwoordiging beperk sprekers se toegang tot onder meer elektroniese onderwys, gesondheidsdienste en ander digitale toepassings.<ref name="UNDP">{{cite web |title=Every Language Matters: Building a More Inclusive Digital Future |url=https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future |publisher=United Nations Development Programme |date=5 Oktober 2024 |access-date=5 September 2026}}</ref> Die ongelykheid staan as die [[Digitale taalgaping|digitale taalgaping]] bekend. Wanneer 'n taal nie digitaal ondersteun word nie, moet die sprekers daarvan dikwels 'n tweede of derde taal gebruik om aan die digitale inligtingsamelewing deel te neem.<ref name="Simons2022"/> Die probleem raak ook kunsmatige intelligensie, aangesien taalmodelle hoofsaaklik opgelei word met groot hoeveelhede reeds beskikbare digitale teks. Tale met kleiner of minder verteenwoordigende datastelle word gevolglik dikwels minder akkuraat deur sulke stelsels verwerk.<ref name="UNDP"/> ==Bewaring en herlewing== Digitale opnames en argiewe kan die uitspraak, woordeskat, mondelinge vertellings en tradisionele kennis van bedreigde tale bewaar. Digitale hulpmiddels kan ook taalonderrig, publikasie en kommunikasie tussen verspreide sprekersgemeenskappe ondersteun. Digitalisering verseker egter nie op sigself dat 'n taal as 'n lewende gemeenskapstaal sal voortbestaan nie. Taaloordrag tussen geslagte, [[onderwys]], openbare gebruik en die houding van sprekers teenoor die taal bly bepalend. Die versameling en beskikbaarstelling van taaldata kan ook etiese vraagstukke skep. Dit sluit vrae oor toestemming, privaatheid, intellektuele eiendom en die beheer van inheemse kennis in. Gemeenskappe kan verskillende opvattings hê oor wie hul taaldata mag versamel, gebruik of kommersialiseer. Die UNDP bepleit daarom plaaslik beheerde vennootskappe tussen taalgemeenskappe, navorsers, regerings, burgerlike organisasies en tegnologiemaatskappye.<ref name="UNDP"/> [[UNESCO]] bevorder veeltaligheid in die digitale omgewing as deel van toegang tot [[kennis]], kulturele diversiteit en taalregte. Die organisasie se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era verbind taalbeleid met onderwys, kultuur, wetenskap, [[etiek]] en digitale tegnologie.<ref>{{cite report |title=Global Roadmap for Multilingualism in the Digital Era |publisher=UNESCO |year=2025 |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Suid-Afrika== Die meeste Suid-Afrikaanse tale beskik oor minder digitale hulpbronne as [[Engels]]. Navorsing oor Suid-Afrikaanse taaltegnologie het onder meer gelei tot die ontwikkeling van tekskorpusse, woordsoortetiketteerders, morfologiese ontleders, masjienvertaling en optiese karakterherkenning.<ref name="Puttkammer2018">{{cite conference |last1=Puttkammer |first1=Martin |last2=Eiselen |first2=Roald |title=NLP Web Services for Resource-Scarce Languages |book-title=Proceedings of the Eleventh International Conference on Language Resources and Evaluation |year=2018 |pages=43–49 |url=https://aclanthology.org/P18-4008/ |access-date=5 September 2026}}</ref> Die Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne ([[SADiLaR]]), wat deur die [[Noordwes-Universiteit]] gehuisves word, versamel, bestuur en versprei digitale taalhulpbronne vir navorsing en tegnologieontwikkeling. Ander projekte gebruik platforms soos [[Wikipedia]] om die hoeveelheid digitale inhoud in Suid-Afrikaanse tale uit te brei. Sulke inhoud kan vir menslike kennisdeling gebruik word en, waar die lisensiëring en gehalte dit toelaat, ook tot die ontwikkeling van taaltegnologie bydra. ==Sien ook== * [[Digitale kloof]] * [[Taalbewaring]] * [[Taalherlewing]] * [[Bedreigde taal]] * [[Natuurliketaalverwerking]] * [[Masjienvertaling]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * [https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future Every Language Matters] – Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram * [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 UNESCO se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era] * [https://sadilar.org/ Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne] {{Normdata}} [[Kategorie:Digitale tegnologie]] [[Kategorie:Inligtingstegnologie]] [[Kategorie:Taaltegnologie]] [[Kategorie:Rekenaarlinguistiek]] [[Kategorie:Taalbewaring]] [[Kategorie:Digitale kloof]] 4ykqv4oh6wvms3e08rwz1hcpuecp58v 2966252 2966251 2026-09-10T19:15:12Z Sobaka 328 opruim 2966252 wikitext text/x-wiki '''Digitalisering van 'n taal''' is die proses waardeur ’n [[taal]] vir bewaring, gebruik en verwerking in digitale omgewings beskikbaar en bruikbaar gemaak word. Dit sluit die omskakeling van gedrukte en gesproke materiaal na digitale formate in, asook die ontwikkeling van digitale [[woordeboek]]e, [[tekskorpus]]se, [[sleutelbord]]e, [[speltoetser]]s, [[spraakherkenning]], teks-na-spraakstelsels en [[masjienvertaling]]. Die begrip verwys dus na meer as die blote skandering van dokumente: dit behels ook die skepping van die taalhulpbronne en tegnologie wat mense in staat stel om 'n taal op [[rekenaar]]s, [[Selfoon|selfone]]] en die [[internet]] te gebruik. Die [[digitalisering]] van tale word as 'n belangrike deel van [[digitale insluiting]], taalontwikkeling en die bewaring van kulturele erfenis beskou. Tale met min digitale hulpbronne word dikwels as ''hulpbronarm'' of ''laehulpbrontale'' beskryf. Gebruikers van sulke tale het gewoonlik swakker toegang tot aanlyn inligting, elektroniese dienste en taalgebaseerde tegnologie as gebruikers van digitaal dominante tale. ==Digitale taalhulpbronne== Die digitalisering van 'n taal kan verskillende soorte hulpbronne en tegnologieë behels, waaronder: * digitale woordeboeke, terminologielyste en grammatikas; * gedigitaliseerde [[boek]]e, [[manuskrip]]te en argiewe; * versamelings geskrewe of gesproke taaldata, bekend as [[tekskorpus]]se en spraakkorpusse; * gestandaardiseerde [[Skryfstelsel|skrifstelsel]]s, lettertipes en sleutelborduitlegte; * [[optiese karakterherkenning]] vir die verwerking van geskandeerde tekste; * spel- en grammatikatoetsers; * masjienvertaling en outomatiese transkripsie; * spraakherkenning en teks-na-spraaktegnologie; en * taaldata waarmee [[natuurliketaalverwerking]]- en [[kunsmatige intelligensie]]stelsels ontwikkel kan word. Hierdie elemente ontwikkel nie noodwendig gelyktydig nie. 'n Taal kan byvoorbeeld algemeen in teksboodskappe en op [[sosiale media]] gebruik word, maar steeds nie deur masjienvertaling, stemassistente of kommersiële sagteware ondersteun word nie. Navorsers onderskei daarom tussen digitale taalbewaring, die werklike digitale gebruik van 'n taal en die tegnologiese ondersteuning wat daarvoor beskikbaar is.<ref name="Simons2022">{{cite conference |last1=Simons |first1=Gary F. |last2=Thomas |first2=Abbey L. |last3=White |first3=Chad K. |title=Assessing Digital Language Support on a Global Scale |book-title=Proceedings of the 29th International Conference on Computational Linguistics |year=2022 |pages=4299–4305 |url=https://aclanthology.org/2022.coling-1.379/ |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Digitale taalgaping== Digitale taalondersteuning is ongelyk oor die wêreld se tale versprei. Die meeste aanlyn inhoud en taaltegnologie is in 'n betreklik klein groep dominante tale beskikbaar. Volgens die Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram verskyn talle hulpbronarm tale op minder as 0,1% van webwerwe. Hierdie onderverteenwoordiging beperk sprekers se toegang tot onder meer elektroniese onderwys, gesondheidsdienste en ander digitale toepassings.<ref name="UNDP">{{cite web |title=Every Language Matters: Building a More Inclusive Digital Future |url=https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future |publisher=United Nations Development Programme |date=5 Oktober 2024 |access-date=5 September 2026}}</ref> Die ongelykheid staan as die [[Digitale taalgaping|digitale taalgaping]] bekend. Wanneer 'n taal nie digitaal ondersteun word nie, moet die sprekers daarvan dikwels 'n tweede of derde taal gebruik om aan die digitale inligtingsamelewing deel te neem.<ref name="Simons2022"/> Die probleem raak ook kunsmatige intelligensie, aangesien taalmodelle hoofsaaklik opgelei word met groot hoeveelhede reeds beskikbare digitale teks. Tale met kleiner of minder verteenwoordigende datastelle word gevolglik dikwels minder akkuraat deur sulke stelsels verwerk.<ref name="UNDP"/> ==Bewaring en herlewing== Digitale opnames en argiewe kan die uitspraak, woordeskat, mondelinge vertellings en tradisionele kennis van bedreigde tale bewaar. Digitale hulpmiddels kan ook taalonderrig, publikasie en kommunikasie tussen verspreide sprekersgemeenskappe ondersteun. Digitalisering verseker egter nie op sigself dat 'n taal as 'n lewende gemeenskapstaal sal voortbestaan nie. Taaloordrag tussen geslagte, [[onderwys]], openbare gebruik en die houding van sprekers teenoor die taal bly bepalend. Die versameling en beskikbaarstelling van taaldata kan ook etiese vraagstukke skep. Dit sluit vrae oor toestemming, privaatheid, intellektuele eiendom en die beheer van inheemse kennis in. Gemeenskappe kan verskillende opvattings hê oor wie hul taaldata mag versamel, gebruik of kommersialiseer. Die UNDP bepleit daarom plaaslik beheerde vennootskappe tussen taalgemeenskappe, navorsers, regerings, burgerlike organisasies en tegnologiemaatskappye.<ref name="UNDP"/> [[UNESCO]] bevorder veeltaligheid in die digitale omgewing as deel van toegang tot [[kennis]], kulturele diversiteit en taalregte. Die organisasie se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era verbind taalbeleid met onderwys, kultuur, wetenskap, [[etiek]] en digitale tegnologie.<ref>{{cite report |title=Global Roadmap for Multilingualism in the Digital Era |publisher=UNESCO |year=2025 |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Suid-Afrika== Die meeste Suid-Afrikaanse tale beskik oor minder digitale hulpbronne as [[Engels]]. Navorsing oor Suid-Afrikaanse taaltegnologie het onder meer gelei tot die ontwikkeling van tekskorpusse, woordsoortetiketteerders, morfologiese ontleders, masjienvertaling en optiese karakterherkenning.<ref name="Puttkammer2018">{{cite conference |last1=Puttkammer |first1=Martin |last2=Eiselen |first2=Roald |title=NLP Web Services for Resource-Scarce Languages |book-title=Proceedings of the Eleventh International Conference on Language Resources and Evaluation |year=2018 |pages=43–49 |url=https://aclanthology.org/P18-4008/ |access-date=5 September 2026}}</ref> Die Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne ([[SADiLaR]]), wat deur die [[Noordwes-Universiteit]] gehuisves word, versamel, bestuur en versprei digitale taalhulpbronne vir navorsing en tegnologieontwikkeling. Ander projekte gebruik platforms soos [[Wikipedia]] om die hoeveelheid digitale inhoud in Suid-Afrikaanse tale uit te brei. Sulke inhoud kan vir menslike kennisdeling gebruik word en, waar die lisensiëring en gehalte dit toelaat, ook tot die ontwikkeling van taaltegnologie bydra. ==Sien ook== * [[Digitale kloof]] * [[Taalbewaring]] * [[Taalherlewing]] * [[Bedreigde taal]] * [[Natuurliketaalverwerking]] * [[Masjienvertaling]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * [https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future Every Language Matters] – Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram * [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 UNESCO se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era] * [https://sadilar.org/ Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne] {{Normdata}} [[Kategorie:Digitale tegnologie]] [[Kategorie:Inligtingstegnologie]] [[Kategorie:Taaltegnologie]] [[Kategorie:Rekenaarlinguistiek]] [[Kategorie:Taalbewaring]] [[Kategorie:Digitale kloof]] jsp42z8o661zteausefui7xl5emry3r 2966253 2966252 2026-09-10T19:16:05Z Sobaka 328 opruim 2966253 wikitext text/x-wiki '''Digitalisering van 'n taal''' is die proses waardeur ’n [[taal]] vir bewaring, gebruik en verwerking in digitale omgewings beskikbaar en bruikbaar gemaak word. Dit sluit die omskakeling van gedrukte en gesproke materiaal na digitale formate in, asook die ontwikkeling van digitale [[woordeboek]]e, [[tekskorpus]]se, [[sleutelbord]]e, [[speltoetser]]s, [[spraakherkenning]], teks-na-spraakstelsels en [[masjienvertaling]]. Die begrip verwys dus na meer as die blote skandering van dokumente: dit behels ook die skepping van die taalhulpbronne en tegnologie wat mense in staat stel om 'n taal op [[rekenaar]]s, [[Selfoon|selfone]] en die [[internet]] te gebruik. Die [[digitalisering]] van tale word as 'n belangrike deel van [[digitale insluiting]], taalontwikkeling en die bewaring van kulturele erfenis beskou. Tale met min digitale hulpbronne word dikwels as ''hulpbronarm'' of ''laehulpbrontale'' beskryf. Gebruikers van sulke tale het gewoonlik swakker toegang tot aanlyn inligting, elektroniese dienste en taalgebaseerde tegnologie as gebruikers van digitaal dominante tale. ==Digitale taalhulpbronne== Die digitalisering van 'n taal kan verskillende soorte hulpbronne en tegnologieë behels, waaronder: * digitale woordeboeke, terminologielyste en grammatikas; * gedigitaliseerde [[boek]]e, [[manuskrip]]te en argiewe; * versamelings geskrewe of gesproke taaldata, bekend as [[tekskorpus]]se en spraakkorpusse; * gestandaardiseerde [[Skryfstelsel|skrifstelsel]]s, lettertipes en sleutelborduitlegte; * [[optiese karakterherkenning]] vir die verwerking van geskandeerde tekste; * spel- en grammatikatoetsers; * masjienvertaling en outomatiese transkripsie; * spraakherkenning en teks-na-spraaktegnologie; en * taaldata waarmee [[natuurliketaalverwerking]]- en [[kunsmatige intelligensie]]stelsels ontwikkel kan word. Hierdie elemente ontwikkel nie noodwendig gelyktydig nie. 'n Taal kan byvoorbeeld algemeen in teksboodskappe en op [[sosiale media]] gebruik word, maar steeds nie deur masjienvertaling, stemassistente of kommersiële sagteware ondersteun word nie. Navorsers onderskei daarom tussen digitale taalbewaring, die werklike digitale gebruik van 'n taal en die tegnologiese ondersteuning wat daarvoor beskikbaar is.<ref name="Simons2022">{{cite conference |last1=Simons |first1=Gary F. |last2=Thomas |first2=Abbey L. |last3=White |first3=Chad K. |title=Assessing Digital Language Support on a Global Scale |book-title=Proceedings of the 29th International Conference on Computational Linguistics |year=2022 |pages=4299–4305 |url=https://aclanthology.org/2022.coling-1.379/ |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Digitale taalgaping== Digitale taalondersteuning is ongelyk oor die wêreld se tale versprei. Die meeste aanlyn inhoud en taaltegnologie is in 'n betreklik klein groep dominante tale beskikbaar. Volgens die Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram verskyn talle hulpbronarm tale op minder as 0,1% van webwerwe. Hierdie onderverteenwoordiging beperk sprekers se toegang tot onder meer elektroniese onderwys, gesondheidsdienste en ander digitale toepassings.<ref name="UNDP">{{cite web |title=Every Language Matters: Building a More Inclusive Digital Future |url=https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future |publisher=United Nations Development Programme |date=5 Oktober 2024 |access-date=5 September 2026}}</ref> Die ongelykheid staan as die [[Digitale taalgaping|digitale taalgaping]] bekend. Wanneer 'n taal nie digitaal ondersteun word nie, moet die sprekers daarvan dikwels 'n tweede of derde taal gebruik om aan die digitale inligtingsamelewing deel te neem.<ref name="Simons2022"/> Die probleem raak ook kunsmatige intelligensie, aangesien taalmodelle hoofsaaklik opgelei word met groot hoeveelhede reeds beskikbare digitale teks. Tale met kleiner of minder verteenwoordigende datastelle word gevolglik dikwels minder akkuraat deur sulke stelsels verwerk.<ref name="UNDP"/> ==Bewaring en herlewing== Digitale opnames en argiewe kan die uitspraak, woordeskat, mondelinge vertellings en tradisionele kennis van bedreigde tale bewaar. Digitale hulpmiddels kan ook taalonderrig, publikasie en kommunikasie tussen verspreide sprekersgemeenskappe ondersteun. Digitalisering verseker egter nie op sigself dat 'n taal as 'n lewende gemeenskapstaal sal voortbestaan nie. Taaloordrag tussen geslagte, [[onderwys]], openbare gebruik en die houding van sprekers teenoor die taal bly bepalend. Die versameling en beskikbaarstelling van taaldata kan ook etiese vraagstukke skep. Dit sluit vrae oor toestemming, privaatheid, intellektuele eiendom en die beheer van inheemse kennis in. Gemeenskappe kan verskillende opvattings hê oor wie hul taaldata mag versamel, gebruik of kommersialiseer. Die UNDP bepleit daarom plaaslik beheerde vennootskappe tussen taalgemeenskappe, navorsers, regerings, burgerlike organisasies en tegnologiemaatskappye.<ref name="UNDP"/> [[UNESCO]] bevorder veeltaligheid in die digitale omgewing as deel van toegang tot [[kennis]], kulturele diversiteit en taalregte. Die organisasie se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era verbind taalbeleid met onderwys, kultuur, wetenskap, [[etiek]] en digitale tegnologie.<ref>{{cite report |title=Global Roadmap for Multilingualism in the Digital Era |publisher=UNESCO |year=2025 |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Suid-Afrika== Die meeste Suid-Afrikaanse tale beskik oor minder digitale hulpbronne as [[Engels]]. Navorsing oor Suid-Afrikaanse taaltegnologie het onder meer gelei tot die ontwikkeling van tekskorpusse, woordsoortetiketteerders, morfologiese ontleders, masjienvertaling en optiese karakterherkenning.<ref name="Puttkammer2018">{{cite conference |last1=Puttkammer |first1=Martin |last2=Eiselen |first2=Roald |title=NLP Web Services for Resource-Scarce Languages |book-title=Proceedings of the Eleventh International Conference on Language Resources and Evaluation |year=2018 |pages=43–49 |url=https://aclanthology.org/P18-4008/ |access-date=5 September 2026}}</ref> Die Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne ([[SADiLaR]]), wat deur die [[Noordwes-Universiteit]] gehuisves word, versamel, bestuur en versprei digitale taalhulpbronne vir navorsing en tegnologieontwikkeling. Ander projekte gebruik platforms soos [[Wikipedia]] om die hoeveelheid digitale inhoud in Suid-Afrikaanse tale uit te brei. Sulke inhoud kan vir menslike kennisdeling gebruik word en, waar die lisensiëring en gehalte dit toelaat, ook tot die ontwikkeling van taaltegnologie bydra. ==Sien ook== * [[Digitale kloof]] * [[Taalbewaring]] * [[Taalherlewing]] * [[Bedreigde taal]] * [[Natuurliketaalverwerking]] * [[Masjienvertaling]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * [https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future Every Language Matters] – Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram * [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 UNESCO se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era] * [https://sadilar.org/ Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne] {{Normdata}} [[Kategorie:Digitale tegnologie]] [[Kategorie:Inligtingstegnologie]] [[Kategorie:Taaltegnologie]] [[Kategorie:Rekenaarlinguistiek]] [[Kategorie:Taalbewaring]] [[Kategorie:Digitale kloof]] cv4hx6hnyojozz14p9b5gk1lusao6lx 2966255 2966253 2026-09-10T19:29:11Z Sobaka 328 /* Digitale taalgaping */ skakel 2966255 wikitext text/x-wiki '''Digitalisering van 'n taal''' is die proses waardeur ’n [[taal]] vir bewaring, gebruik en verwerking in digitale omgewings beskikbaar en bruikbaar gemaak word. Dit sluit die omskakeling van gedrukte en gesproke materiaal na digitale formate in, asook die ontwikkeling van digitale [[woordeboek]]e, [[tekskorpus]]se, [[sleutelbord]]e, [[speltoetser]]s, [[spraakherkenning]], teks-na-spraakstelsels en [[masjienvertaling]]. Die begrip verwys dus na meer as die blote skandering van dokumente: dit behels ook die skepping van die taalhulpbronne en tegnologie wat mense in staat stel om 'n taal op [[rekenaar]]s, [[Selfoon|selfone]] en die [[internet]] te gebruik. Die [[digitalisering]] van tale word as 'n belangrike deel van [[digitale insluiting]], taalontwikkeling en die bewaring van kulturele erfenis beskou. Tale met min digitale hulpbronne word dikwels as ''hulpbronarm'' of ''laehulpbrontale'' beskryf. Gebruikers van sulke tale het gewoonlik swakker toegang tot aanlyn inligting, elektroniese dienste en taalgebaseerde tegnologie as gebruikers van digitaal dominante tale. ==Digitale taalhulpbronne== Die digitalisering van 'n taal kan verskillende soorte hulpbronne en tegnologieë behels, waaronder: * digitale woordeboeke, terminologielyste en grammatikas; * gedigitaliseerde [[boek]]e, [[manuskrip]]te en argiewe; * versamelings geskrewe of gesproke taaldata, bekend as [[tekskorpus]]se en spraakkorpusse; * gestandaardiseerde [[Skryfstelsel|skrifstelsel]]s, lettertipes en sleutelborduitlegte; * [[optiese karakterherkenning]] vir die verwerking van geskandeerde tekste; * spel- en grammatikatoetsers; * masjienvertaling en outomatiese transkripsie; * spraakherkenning en teks-na-spraaktegnologie; en * taaldata waarmee [[natuurliketaalverwerking]]- en [[kunsmatige intelligensie]]stelsels ontwikkel kan word. Hierdie elemente ontwikkel nie noodwendig gelyktydig nie. 'n Taal kan byvoorbeeld algemeen in teksboodskappe en op [[sosiale media]] gebruik word, maar steeds nie deur masjienvertaling, stemassistente of kommersiële sagteware ondersteun word nie. Navorsers onderskei daarom tussen digitale taalbewaring, die werklike digitale gebruik van 'n taal en die tegnologiese ondersteuning wat daarvoor beskikbaar is.<ref name="Simons2022">{{cite conference |last1=Simons |first1=Gary F. |last2=Thomas |first2=Abbey L. |last3=White |first3=Chad K. |title=Assessing Digital Language Support on a Global Scale |book-title=Proceedings of the 29th International Conference on Computational Linguistics |year=2022 |pages=4299–4305 |url=https://aclanthology.org/2022.coling-1.379/ |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Digitale taalgaping== Digitale taalondersteuning is ongelyk oor die wêreld se tale versprei. Die meeste aanlyn inhoud en taaltegnologie is in 'n betreklik klein groep dominante tale beskikbaar. Volgens die Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram verskyn talle hulpbronarm tale op minder as 0,1% van webwerwe. Hierdie onderverteenwoordiging beperk sprekers se toegang tot onder meer elektroniese onderwys, gesondheidsdienste en ander digitale toepassings.<ref name="UNDP">{{cite web |title=Every Language Matters: Building a More Inclusive Digital Future |url=https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future |publisher=United Nations Development Programme |date=5 Oktober 2024 |access-date=5 September 2026}}</ref> Die ongelykheid staan as die [[Digitale kloof|digitale taalgaping]] bekend. Wanneer 'n taal nie digitaal ondersteun word nie, moet die sprekers daarvan dikwels 'n tweede of derde taal gebruik om aan die digitale inligtingsamelewing deel te neem.<ref name="Simons2022"/> Die probleem raak ook kunsmatige intelligensie, aangesien taalmodelle hoofsaaklik opgelei word met groot hoeveelhede reeds beskikbare digitale teks. Tale met kleiner of minder verteenwoordigende datastelle word gevolglik dikwels minder akkuraat deur sulke stelsels verwerk.<ref name="UNDP"/> ==Bewaring en herlewing== Digitale opnames en argiewe kan die uitspraak, woordeskat, mondelinge vertellings en tradisionele kennis van bedreigde tale bewaar. Digitale hulpmiddels kan ook taalonderrig, publikasie en kommunikasie tussen verspreide sprekersgemeenskappe ondersteun. Digitalisering verseker egter nie op sigself dat 'n taal as 'n lewende gemeenskapstaal sal voortbestaan nie. Taaloordrag tussen geslagte, [[onderwys]], openbare gebruik en die houding van sprekers teenoor die taal bly bepalend. Die versameling en beskikbaarstelling van taaldata kan ook etiese vraagstukke skep. Dit sluit vrae oor toestemming, privaatheid, intellektuele eiendom en die beheer van inheemse kennis in. Gemeenskappe kan verskillende opvattings hê oor wie hul taaldata mag versamel, gebruik of kommersialiseer. Die UNDP bepleit daarom plaaslik beheerde vennootskappe tussen taalgemeenskappe, navorsers, regerings, burgerlike organisasies en tegnologiemaatskappye.<ref name="UNDP"/> [[UNESCO]] bevorder veeltaligheid in die digitale omgewing as deel van toegang tot [[kennis]], kulturele diversiteit en taalregte. Die organisasie se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era verbind taalbeleid met onderwys, kultuur, wetenskap, [[etiek]] en digitale tegnologie.<ref>{{cite report |title=Global Roadmap for Multilingualism in the Digital Era |publisher=UNESCO |year=2025 |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Suid-Afrika== Die meeste Suid-Afrikaanse tale beskik oor minder digitale hulpbronne as [[Engels]]. Navorsing oor Suid-Afrikaanse taaltegnologie het onder meer gelei tot die ontwikkeling van tekskorpusse, woordsoortetiketteerders, morfologiese ontleders, masjienvertaling en optiese karakterherkenning.<ref name="Puttkammer2018">{{cite conference |last1=Puttkammer |first1=Martin |last2=Eiselen |first2=Roald |title=NLP Web Services for Resource-Scarce Languages |book-title=Proceedings of the Eleventh International Conference on Language Resources and Evaluation |year=2018 |pages=43–49 |url=https://aclanthology.org/P18-4008/ |access-date=5 September 2026}}</ref> Die Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne ([[SADiLaR]]), wat deur die [[Noordwes-Universiteit]] gehuisves word, versamel, bestuur en versprei digitale taalhulpbronne vir navorsing en tegnologieontwikkeling. Ander projekte gebruik platforms soos [[Wikipedia]] om die hoeveelheid digitale inhoud in Suid-Afrikaanse tale uit te brei. Sulke inhoud kan vir menslike kennisdeling gebruik word en, waar die lisensiëring en gehalte dit toelaat, ook tot die ontwikkeling van taaltegnologie bydra. ==Sien ook== * [[Digitale kloof]] * [[Taalbewaring]] * [[Taalherlewing]] * [[Bedreigde taal]] * [[Natuurliketaalverwerking]] * [[Masjienvertaling]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * [https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future Every Language Matters] – Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram * [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 UNESCO se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era] * [https://sadilar.org/ Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne] {{Normdata}} [[Kategorie:Digitale tegnologie]] [[Kategorie:Inligtingstegnologie]] [[Kategorie:Taaltegnologie]] [[Kategorie:Rekenaarlinguistiek]] [[Kategorie:Taalbewaring]] [[Kategorie:Digitale kloof]] obfzh5vgjuho9za0yzkgolkbklu7sfx 2966302 2966255 2026-09-11T08:08:05Z Sobaka 328 /* Digitale taalhulpbronne */ Illustrasie 2966302 wikitext text/x-wiki '''Digitalisering van 'n taal''' is die proses waardeur ’n [[taal]] vir bewaring, gebruik en verwerking in digitale omgewings beskikbaar en bruikbaar gemaak word. Dit sluit die omskakeling van gedrukte en gesproke materiaal na digitale formate in, asook die ontwikkeling van digitale [[woordeboek]]e, [[tekskorpus]]se, [[sleutelbord]]e, [[speltoetser]]s, [[spraakherkenning]], teks-na-spraakstelsels en [[masjienvertaling]]. Die begrip verwys dus na meer as die blote skandering van dokumente: dit behels ook die skepping van die taalhulpbronne en tegnologie wat mense in staat stel om 'n taal op [[rekenaar]]s, [[Selfoon|selfone]] en die [[internet]] te gebruik. Die [[digitalisering]] van tale word as 'n belangrike deel van [[digitale insluiting]], taalontwikkeling en die bewaring van kulturele erfenis beskou. Tale met min digitale hulpbronne word dikwels as ''hulpbronarm'' of ''laehulpbrontale'' beskryf. Gebruikers van sulke tale het gewoonlik swakker toegang tot aanlyn inligting, elektroniese dienste en taalgebaseerde tegnologie as gebruikers van digitaal dominante tale. ==Digitale taalhulpbronne== [[Lêer:Digitale Taalhulpbronne.png|duimnael|Digitale taalhulpbronne.]] Die digitalisering van 'n taal kan verskillende soorte hulpbronne en tegnologieë behels, waaronder: * digitale woordeboeke, terminologielyste en grammatikas; * gedigitaliseerde [[boek]]e, [[manuskrip]]te en argiewe; * versamelings geskrewe of gesproke taaldata, bekend as [[tekskorpus]]se en spraakkorpusse; * gestandaardiseerde [[Skryfstelsel|skrifstelsel]]s, lettertipes en sleutelborduitlegte; * [[optiese karakterherkenning]] vir die verwerking van geskandeerde tekste; * spel- en grammatikatoetsers; * masjienvertaling en outomatiese transkripsie; * spraakherkenning en teks-na-spraaktegnologie; en * taaldata waarmee [[natuurliketaalverwerking]]- en [[kunsmatige intelligensie]]stelsels ontwikkel kan word. Hierdie elemente ontwikkel nie noodwendig gelyktydig nie. 'n Taal kan byvoorbeeld algemeen in teksboodskappe en op [[sosiale media]] gebruik word, maar steeds nie deur masjienvertaling, stemassistente of kommersiële sagteware ondersteun word nie. Navorsers onderskei daarom tussen digitale taalbewaring, die werklike digitale gebruik van 'n taal en die tegnologiese ondersteuning wat daarvoor beskikbaar is.<ref name="Simons2022">{{cite conference |last1=Simons |first1=Gary F. |last2=Thomas |first2=Abbey L. |last3=White |first3=Chad K. |title=Assessing Digital Language Support on a Global Scale |book-title=Proceedings of the 29th International Conference on Computational Linguistics |year=2022 |pages=4299–4305 |url=https://aclanthology.org/2022.coling-1.379/ |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Digitale taalgaping== Digitale taalondersteuning is ongelyk oor die wêreld se tale versprei. Die meeste aanlyn inhoud en taaltegnologie is in 'n betreklik klein groep dominante tale beskikbaar. Volgens die Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram verskyn talle hulpbronarm tale op minder as 0,1% van webwerwe. Hierdie onderverteenwoordiging beperk sprekers se toegang tot onder meer elektroniese onderwys, gesondheidsdienste en ander digitale toepassings.<ref name="UNDP">{{cite web |title=Every Language Matters: Building a More Inclusive Digital Future |url=https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future |publisher=United Nations Development Programme |date=5 Oktober 2024 |access-date=5 September 2026}}</ref> Die ongelykheid staan as die [[Digitale kloof|digitale taalgaping]] bekend. Wanneer 'n taal nie digitaal ondersteun word nie, moet die sprekers daarvan dikwels 'n tweede of derde taal gebruik om aan die digitale inligtingsamelewing deel te neem.<ref name="Simons2022"/> Die probleem raak ook kunsmatige intelligensie, aangesien taalmodelle hoofsaaklik opgelei word met groot hoeveelhede reeds beskikbare digitale teks. Tale met kleiner of minder verteenwoordigende datastelle word gevolglik dikwels minder akkuraat deur sulke stelsels verwerk.<ref name="UNDP"/> ==Bewaring en herlewing== Digitale opnames en argiewe kan die uitspraak, woordeskat, mondelinge vertellings en tradisionele kennis van bedreigde tale bewaar. Digitale hulpmiddels kan ook taalonderrig, publikasie en kommunikasie tussen verspreide sprekersgemeenskappe ondersteun. Digitalisering verseker egter nie op sigself dat 'n taal as 'n lewende gemeenskapstaal sal voortbestaan nie. Taaloordrag tussen geslagte, [[onderwys]], openbare gebruik en die houding van sprekers teenoor die taal bly bepalend. Die versameling en beskikbaarstelling van taaldata kan ook etiese vraagstukke skep. Dit sluit vrae oor toestemming, privaatheid, intellektuele eiendom en die beheer van inheemse kennis in. Gemeenskappe kan verskillende opvattings hê oor wie hul taaldata mag versamel, gebruik of kommersialiseer. Die UNDP bepleit daarom plaaslik beheerde vennootskappe tussen taalgemeenskappe, navorsers, regerings, burgerlike organisasies en tegnologiemaatskappye.<ref name="UNDP"/> [[UNESCO]] bevorder veeltaligheid in die digitale omgewing as deel van toegang tot [[kennis]], kulturele diversiteit en taalregte. Die organisasie se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era verbind taalbeleid met onderwys, kultuur, wetenskap, [[etiek]] en digitale tegnologie.<ref>{{cite report |title=Global Roadmap for Multilingualism in the Digital Era |publisher=UNESCO |year=2025 |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Suid-Afrika== Die meeste Suid-Afrikaanse tale beskik oor minder digitale hulpbronne as [[Engels]]. Navorsing oor Suid-Afrikaanse taaltegnologie het onder meer gelei tot die ontwikkeling van tekskorpusse, woordsoortetiketteerders, morfologiese ontleders, masjienvertaling en optiese karakterherkenning.<ref name="Puttkammer2018">{{cite conference |last1=Puttkammer |first1=Martin |last2=Eiselen |first2=Roald |title=NLP Web Services for Resource-Scarce Languages |book-title=Proceedings of the Eleventh International Conference on Language Resources and Evaluation |year=2018 |pages=43–49 |url=https://aclanthology.org/P18-4008/ |access-date=5 September 2026}}</ref> Die Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne ([[SADiLaR]]), wat deur die [[Noordwes-Universiteit]] gehuisves word, versamel, bestuur en versprei digitale taalhulpbronne vir navorsing en tegnologieontwikkeling. Ander projekte gebruik platforms soos [[Wikipedia]] om die hoeveelheid digitale inhoud in Suid-Afrikaanse tale uit te brei. Sulke inhoud kan vir menslike kennisdeling gebruik word en, waar die lisensiëring en gehalte dit toelaat, ook tot die ontwikkeling van taaltegnologie bydra. ==Sien ook== * [[Digitale kloof]] * [[Taalbewaring]] * [[Taalherlewing]] * [[Bedreigde taal]] * [[Natuurliketaalverwerking]] * [[Masjienvertaling]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * [https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future Every Language Matters] – Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram * [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 UNESCO se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era] * [https://sadilar.org/ Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne] {{Normdata}} [[Kategorie:Digitale tegnologie]] [[Kategorie:Inligtingstegnologie]] [[Kategorie:Taaltegnologie]] [[Kategorie:Rekenaarlinguistiek]] [[Kategorie:Taalbewaring]] [[Kategorie:Digitale kloof]] 4sj425fs5m1aljb0wj6l8tvfgtbm2zd 2966306 2966302 2026-09-11T08:12:14Z Sobaka 328 /* Sien ook */ skakel 2966306 wikitext text/x-wiki '''Digitalisering van 'n taal''' is die proses waardeur ’n [[taal]] vir bewaring, gebruik en verwerking in digitale omgewings beskikbaar en bruikbaar gemaak word. Dit sluit die omskakeling van gedrukte en gesproke materiaal na digitale formate in, asook die ontwikkeling van digitale [[woordeboek]]e, [[tekskorpus]]se, [[sleutelbord]]e, [[speltoetser]]s, [[spraakherkenning]], teks-na-spraakstelsels en [[masjienvertaling]]. Die begrip verwys dus na meer as die blote skandering van dokumente: dit behels ook die skepping van die taalhulpbronne en tegnologie wat mense in staat stel om 'n taal op [[rekenaar]]s, [[Selfoon|selfone]] en die [[internet]] te gebruik. Die [[digitalisering]] van tale word as 'n belangrike deel van [[digitale insluiting]], taalontwikkeling en die bewaring van kulturele erfenis beskou. Tale met min digitale hulpbronne word dikwels as ''hulpbronarm'' of ''laehulpbrontale'' beskryf. Gebruikers van sulke tale het gewoonlik swakker toegang tot aanlyn inligting, elektroniese dienste en taalgebaseerde tegnologie as gebruikers van digitaal dominante tale. ==Digitale taalhulpbronne== [[Lêer:Digitale Taalhulpbronne.png|duimnael|Digitale taalhulpbronne.]] Die digitalisering van 'n taal kan verskillende soorte hulpbronne en tegnologieë behels, waaronder: * digitale woordeboeke, terminologielyste en grammatikas; * gedigitaliseerde [[boek]]e, [[manuskrip]]te en argiewe; * versamelings geskrewe of gesproke taaldata, bekend as [[tekskorpus]]se en spraakkorpusse; * gestandaardiseerde [[Skryfstelsel|skrifstelsel]]s, lettertipes en sleutelborduitlegte; * [[optiese karakterherkenning]] vir die verwerking van geskandeerde tekste; * spel- en grammatikatoetsers; * masjienvertaling en outomatiese transkripsie; * spraakherkenning en teks-na-spraaktegnologie; en * taaldata waarmee [[natuurliketaalverwerking]]- en [[kunsmatige intelligensie]]stelsels ontwikkel kan word. Hierdie elemente ontwikkel nie noodwendig gelyktydig nie. 'n Taal kan byvoorbeeld algemeen in teksboodskappe en op [[sosiale media]] gebruik word, maar steeds nie deur masjienvertaling, stemassistente of kommersiële sagteware ondersteun word nie. Navorsers onderskei daarom tussen digitale taalbewaring, die werklike digitale gebruik van 'n taal en die tegnologiese ondersteuning wat daarvoor beskikbaar is.<ref name="Simons2022">{{cite conference |last1=Simons |first1=Gary F. |last2=Thomas |first2=Abbey L. |last3=White |first3=Chad K. |title=Assessing Digital Language Support on a Global Scale |book-title=Proceedings of the 29th International Conference on Computational Linguistics |year=2022 |pages=4299–4305 |url=https://aclanthology.org/2022.coling-1.379/ |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Digitale taalgaping== Digitale taalondersteuning is ongelyk oor die wêreld se tale versprei. Die meeste aanlyn inhoud en taaltegnologie is in 'n betreklik klein groep dominante tale beskikbaar. Volgens die Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram verskyn talle hulpbronarm tale op minder as 0,1% van webwerwe. Hierdie onderverteenwoordiging beperk sprekers se toegang tot onder meer elektroniese onderwys, gesondheidsdienste en ander digitale toepassings.<ref name="UNDP">{{cite web |title=Every Language Matters: Building a More Inclusive Digital Future |url=https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future |publisher=United Nations Development Programme |date=5 Oktober 2024 |access-date=5 September 2026}}</ref> Die ongelykheid staan as die [[Digitale kloof|digitale taalgaping]] bekend. Wanneer 'n taal nie digitaal ondersteun word nie, moet die sprekers daarvan dikwels 'n tweede of derde taal gebruik om aan die digitale inligtingsamelewing deel te neem.<ref name="Simons2022"/> Die probleem raak ook kunsmatige intelligensie, aangesien taalmodelle hoofsaaklik opgelei word met groot hoeveelhede reeds beskikbare digitale teks. Tale met kleiner of minder verteenwoordigende datastelle word gevolglik dikwels minder akkuraat deur sulke stelsels verwerk.<ref name="UNDP"/> ==Bewaring en herlewing== Digitale opnames en argiewe kan die uitspraak, woordeskat, mondelinge vertellings en tradisionele kennis van bedreigde tale bewaar. Digitale hulpmiddels kan ook taalonderrig, publikasie en kommunikasie tussen verspreide sprekersgemeenskappe ondersteun. Digitalisering verseker egter nie op sigself dat 'n taal as 'n lewende gemeenskapstaal sal voortbestaan nie. Taaloordrag tussen geslagte, [[onderwys]], openbare gebruik en die houding van sprekers teenoor die taal bly bepalend. Die versameling en beskikbaarstelling van taaldata kan ook etiese vraagstukke skep. Dit sluit vrae oor toestemming, privaatheid, intellektuele eiendom en die beheer van inheemse kennis in. Gemeenskappe kan verskillende opvattings hê oor wie hul taaldata mag versamel, gebruik of kommersialiseer. Die UNDP bepleit daarom plaaslik beheerde vennootskappe tussen taalgemeenskappe, navorsers, regerings, burgerlike organisasies en tegnologiemaatskappye.<ref name="UNDP"/> [[UNESCO]] bevorder veeltaligheid in die digitale omgewing as deel van toegang tot [[kennis]], kulturele diversiteit en taalregte. Die organisasie se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era verbind taalbeleid met onderwys, kultuur, wetenskap, [[etiek]] en digitale tegnologie.<ref>{{cite report |title=Global Roadmap for Multilingualism in the Digital Era |publisher=UNESCO |year=2025 |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Suid-Afrika== Die meeste Suid-Afrikaanse tale beskik oor minder digitale hulpbronne as [[Engels]]. Navorsing oor Suid-Afrikaanse taaltegnologie het onder meer gelei tot die ontwikkeling van tekskorpusse, woordsoortetiketteerders, morfologiese ontleders, masjienvertaling en optiese karakterherkenning.<ref name="Puttkammer2018">{{cite conference |last1=Puttkammer |first1=Martin |last2=Eiselen |first2=Roald |title=NLP Web Services for Resource-Scarce Languages |book-title=Proceedings of the Eleventh International Conference on Language Resources and Evaluation |year=2018 |pages=43–49 |url=https://aclanthology.org/P18-4008/ |access-date=5 September 2026}}</ref> Die Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne ([[SADiLaR]]), wat deur die [[Noordwes-Universiteit]] gehuisves word, versamel, bestuur en versprei digitale taalhulpbronne vir navorsing en tegnologieontwikkeling. Ander projekte gebruik platforms soos [[Wikipedia]] om die hoeveelheid digitale inhoud in Suid-Afrikaanse tale uit te brei. Sulke inhoud kan vir menslike kennisdeling gebruik word en, waar die lisensiëring en gehalte dit toelaat, ook tot die ontwikkeling van taaltegnologie bydra. ==Sien ook== * [[Digitale kloof]] * [[Digitale sterfte van 'n taal]] * [[Taalbewaring]] * [[Taalherlewing]] * [[Bedreigde taal]] * [[Natuurliketaalverwerking]] * [[Masjienvertaling]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * [https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future Every Language Matters] – Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram * [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 UNESCO se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era] * [https://sadilar.org/ Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne] {{Normdata}} [[Kategorie:Digitale tegnologie]] [[Kategorie:Inligtingstegnologie]] [[Kategorie:Taaltegnologie]] [[Kategorie:Rekenaarlinguistiek]] [[Kategorie:Taalbewaring]] [[Kategorie:Digitale kloof]] tpuipifi4ltiej4sxlu3axv6wylrx4j 2966307 2966306 2026-09-11T08:12:36Z Sobaka 328 2966307 wikitext text/x-wiki '''Digitalisering van 'n taal''' is die proses waardeur ’n [[taal]] vir bewaring, gebruik en verwerking in digitale omgewings beskikbaar en bruikbaar gemaak word. Dit sluit die omskakeling van gedrukte en gesproke materiaal na digitale formate in, asook die ontwikkeling van digitale [[woordeboek]]e, [[tekskorpus]]se, [[sleutelbord]]e, [[speltoetser]]s, [[spraakherkenning]], teks-na-spraakstelsels en [[masjienvertaling]]. Die begrip verwys dus na meer as die blote skandering van dokumente: dit behels ook die skepping van die taalhulpbronne en tegnologie wat mense in staat stel om 'n taal op [[rekenaar]]s, [[Selfoon|selfone]] en die [[internet]] te gebruik. Die [[digitalisering]] van tale word as 'n belangrike deel van digitale insluiting, taalontwikkeling en die bewaring van kulturele erfenis beskou. Tale met min digitale hulpbronne word dikwels as ''hulpbronarm'' of ''laehulpbrontale'' beskryf. Gebruikers van sulke tale het gewoonlik swakker toegang tot aanlyn inligting, elektroniese dienste en taalgebaseerde tegnologie as gebruikers van digitaal dominante tale. ==Digitale taalhulpbronne== [[Lêer:Digitale Taalhulpbronne.png|duimnael|Digitale taalhulpbronne.]] Die digitalisering van 'n taal kan verskillende soorte hulpbronne en tegnologieë behels, waaronder: * digitale woordeboeke, terminologielyste en grammatikas; * gedigitaliseerde [[boek]]e, [[manuskrip]]te en argiewe; * versamelings geskrewe of gesproke taaldata, bekend as [[tekskorpus]]se en spraakkorpusse; * gestandaardiseerde [[Skryfstelsel|skrifstelsel]]s, lettertipes en sleutelborduitlegte; * [[optiese karakterherkenning]] vir die verwerking van geskandeerde tekste; * spel- en grammatikatoetsers; * masjienvertaling en outomatiese transkripsie; * spraakherkenning en teks-na-spraaktegnologie; en * taaldata waarmee [[natuurliketaalverwerking]]- en [[kunsmatige intelligensie]]stelsels ontwikkel kan word. Hierdie elemente ontwikkel nie noodwendig gelyktydig nie. 'n Taal kan byvoorbeeld algemeen in teksboodskappe en op [[sosiale media]] gebruik word, maar steeds nie deur masjienvertaling, stemassistente of kommersiële sagteware ondersteun word nie. Navorsers onderskei daarom tussen digitale taalbewaring, die werklike digitale gebruik van 'n taal en die tegnologiese ondersteuning wat daarvoor beskikbaar is.<ref name="Simons2022">{{cite conference |last1=Simons |first1=Gary F. |last2=Thomas |first2=Abbey L. |last3=White |first3=Chad K. |title=Assessing Digital Language Support on a Global Scale |book-title=Proceedings of the 29th International Conference on Computational Linguistics |year=2022 |pages=4299–4305 |url=https://aclanthology.org/2022.coling-1.379/ |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Digitale taalgaping== Digitale taalondersteuning is ongelyk oor die wêreld se tale versprei. Die meeste aanlyn inhoud en taaltegnologie is in 'n betreklik klein groep dominante tale beskikbaar. Volgens die Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram verskyn talle hulpbronarm tale op minder as 0,1% van webwerwe. Hierdie onderverteenwoordiging beperk sprekers se toegang tot onder meer elektroniese onderwys, gesondheidsdienste en ander digitale toepassings.<ref name="UNDP">{{cite web |title=Every Language Matters: Building a More Inclusive Digital Future |url=https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future |publisher=United Nations Development Programme |date=5 Oktober 2024 |access-date=5 September 2026}}</ref> Die ongelykheid staan as die [[Digitale kloof|digitale taalgaping]] bekend. Wanneer 'n taal nie digitaal ondersteun word nie, moet die sprekers daarvan dikwels 'n tweede of derde taal gebruik om aan die digitale inligtingsamelewing deel te neem.<ref name="Simons2022"/> Die probleem raak ook kunsmatige intelligensie, aangesien taalmodelle hoofsaaklik opgelei word met groot hoeveelhede reeds beskikbare digitale teks. Tale met kleiner of minder verteenwoordigende datastelle word gevolglik dikwels minder akkuraat deur sulke stelsels verwerk.<ref name="UNDP"/> ==Bewaring en herlewing== Digitale opnames en argiewe kan die uitspraak, woordeskat, mondelinge vertellings en tradisionele kennis van bedreigde tale bewaar. Digitale hulpmiddels kan ook taalonderrig, publikasie en kommunikasie tussen verspreide sprekersgemeenskappe ondersteun. Digitalisering verseker egter nie op sigself dat 'n taal as 'n lewende gemeenskapstaal sal voortbestaan nie. Taaloordrag tussen geslagte, [[onderwys]], openbare gebruik en die houding van sprekers teenoor die taal bly bepalend. Die versameling en beskikbaarstelling van taaldata kan ook etiese vraagstukke skep. Dit sluit vrae oor toestemming, privaatheid, intellektuele eiendom en die beheer van inheemse kennis in. Gemeenskappe kan verskillende opvattings hê oor wie hul taaldata mag versamel, gebruik of kommersialiseer. Die UNDP bepleit daarom plaaslik beheerde vennootskappe tussen taalgemeenskappe, navorsers, regerings, burgerlike organisasies en tegnologiemaatskappye.<ref name="UNDP"/> [[UNESCO]] bevorder veeltaligheid in die digitale omgewing as deel van toegang tot [[kennis]], kulturele diversiteit en taalregte. Die organisasie se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era verbind taalbeleid met onderwys, kultuur, wetenskap, [[etiek]] en digitale tegnologie.<ref>{{cite report |title=Global Roadmap for Multilingualism in the Digital Era |publisher=UNESCO |year=2025 |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 |access-date=5 September 2026}}</ref> ==Suid-Afrika== Die meeste Suid-Afrikaanse tale beskik oor minder digitale hulpbronne as [[Engels]]. Navorsing oor Suid-Afrikaanse taaltegnologie het onder meer gelei tot die ontwikkeling van tekskorpusse, woordsoortetiketteerders, morfologiese ontleders, masjienvertaling en optiese karakterherkenning.<ref name="Puttkammer2018">{{cite conference |last1=Puttkammer |first1=Martin |last2=Eiselen |first2=Roald |title=NLP Web Services for Resource-Scarce Languages |book-title=Proceedings of the Eleventh International Conference on Language Resources and Evaluation |year=2018 |pages=43–49 |url=https://aclanthology.org/P18-4008/ |access-date=5 September 2026}}</ref> Die Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne ([[SADiLaR]]), wat deur die [[Noordwes-Universiteit]] gehuisves word, versamel, bestuur en versprei digitale taalhulpbronne vir navorsing en tegnologieontwikkeling. Ander projekte gebruik platforms soos [[Wikipedia]] om die hoeveelheid digitale inhoud in Suid-Afrikaanse tale uit te brei. Sulke inhoud kan vir menslike kennisdeling gebruik word en, waar die lisensiëring en gehalte dit toelaat, ook tot die ontwikkeling van taaltegnologie bydra. ==Sien ook== * [[Digitale kloof]] * [[Digitale sterfte van 'n taal]] * [[Taalbewaring]] * [[Taalherlewing]] * [[Bedreigde taal]] * [[Natuurliketaalverwerking]] * [[Masjienvertaling]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * [https://www.undp.org/digital/blog/every-language-matters-building-more-inclusive-digital-future Every Language Matters] – Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram * [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393920 UNESCO se wêreldpadkaart vir veeltaligheid in die digitale era] * [https://sadilar.org/ Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne] {{Normdata}} [[Kategorie:Digitale tegnologie]] [[Kategorie:Inligtingstegnologie]] [[Kategorie:Taaltegnologie]] [[Kategorie:Rekenaarlinguistiek]] [[Kategorie:Taalbewaring]] [[Kategorie:Digitale kloof]] pooth2tahfffulw53nnpw0jlev005d5 1 468874 2966234 2026-09-10T18:48:24Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2966234 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 2966242 2966234 2026-09-10T19:05:45Z Sobaka 328 Sobaka het bladsy [[Bespreking:Digitalisering van tale]] na [[Bespreking:Digitalisering van 'n taal]] geskuif: Beter benaming 2966234 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 468875 2966241 2026-09-10T19:05:45Z Sobaka 328 Sobaka het bladsy [[Digitalisering van tale]] na [[Digitalisering van 'n taal]] geskuif: Beter benaming 2966241 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Digitalisering van 'n taal]] py47f70ewbamuptss3hktk9mai6w4gi 1 468876 2966243 2026-09-10T19:05:45Z Sobaka 328 Sobaka het bladsy [[Bespreking:Digitalisering van tale]] na [[Bespreking:Digitalisering van 'n taal]] geskuif: Beter benaming 2966243 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bespreking:Digitalisering van 'n taal]] njaqvayfn3gf6r1wrs9os61ilvmkq47 0 468877 2966268 2026-09-10T22:46:56Z BurgertB 2401 Nuwe artkel, besig 2966268 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{beeldgroep2|perrow = 2 |total_width=280 |align=left |image1=SandraBullockMay09 (cropped).jpg|caption1=[[Sandra Bullock]] |image2=Quinton Aaron 2010.jpg|caption2=[[Quinton Aaron]] }} '''''The Blind Side''''' is ’n [[Amerika]]anse biografiese sport-dramarolprent van 2009, geskryf en geregisseer deur John Lee Hancock. Dit is geskoei op 'n boek van 2006 met dieselfde naam deur [[Michael Lewis]],<ref name="variety">{{cite magazine|url=https://variety.com/2009/film/markets-festivals/kathy-bates-to-star-in-blind-side-1118001814/ |author=Dave McNary|title=Kathy Bates to star in 'Blind Side'|magazine=Variety|date=March 27, 2009|access-date=June 7, 2009}}</ref> en gaan oor [[Michael Oher]], ’n aanvallende lynman in [[Amerikaanse voetbal]], wat sy armoedige grootwordjare oorkom en in die Nasionale Voetballiga (NFL) gespeel het met die hulp van Leigh Anne en Sean Tuohy. In die hoofrolle is [[Sandra Bullock]] as Leigh Anne te sien, Tim McGraw as Sean en [[Quinton Aaron]] as Oher. Ondanks gemengde resensies is Bullock se toneelspel algemeen geprys. Sy het 'n [[Oscar]], 'n [[Golden Globe]] en 'n Screen Actors Guild Award gewen. Die prent het ook 'n hele paar ander pryse gewen. Die fliek was in 2023 die onderwerp van omstredenheid toe Oher beweer het die Tuohys het hom mislei om ’n kuratorskapooreenkoms te onderteken pleks daarvan om hom wettig aan te neem, en dit het hom verhinder om tantième te ontvang<ref name="espn_20230814">{{cite news |last=Fletcher |first=Michael A. |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/38190720/blind-side-subject-michael-oher-alleges-adoption-was-lie-family-took-all-film-proceeds |title='Blind Side' subject Oher alleges Tuohys made millions off lie |website=ESPN |date=August 14, 2023 |access-date=August 14, 2023}}</ref> terwyl die familie indirek miljoene verdien het.<ref>{{cite news |last1=Kaplan |first1=Anna |title=The Blind Side family now What happened to the Tuohys after the movie came out |url=https://www.today.com/news/blind-side-family-tuohys-now-rcna99975 |access-date=26 April 2024 |agency=The Today Show |publisher=NBA News |date=August 15, 2023}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== * {{IMDb-titel|0878804}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = The Blind Side (film)}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] b2a672kisvqr77mb6cjtsnh6oh6t57b 1 468878 2966269 2026-09-10T22:49:25Z BurgertB 2401 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2966269 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 468879 2966279 2026-09-11T02:51:02Z ~2026-49139-16 214309 Nuwe bladsy geskep met '{{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = David Krueger | vakgebied = [[Masjienleer]] en [[kunsmatige intelligensie]] | werkplek = [[Universiteit van Montreal]]<br />{{Intertaalskakel|Mila (navorsingsinstituut)|en|Mila (research institute)|lt=Mila}} | alma mater = [[Universiteit van Montreal]] | webblad = [https://davidscottkrueger.com/ davidscottkrueger.com] }} '''David Scott Krueger''' is 'n [[Rekenaarwetenskap|rekenaarwetenskaplike]] wat in [[masjienleer]] en die v...' 2966279 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = David Krueger | vakgebied = [[Masjienleer]] en [[kunsmatige intelligensie]] | werkplek = [[Universiteit van Montreal]]<br />{{Intertaalskakel|Mila (navorsingsinstituut)|en|Mila (research institute)|lt=Mila}} | alma mater = [[Universiteit van Montreal]] | webblad = [https://davidscottkrueger.com/ davidscottkrueger.com] }} '''David Scott Krueger''' is 'n [[Rekenaarwetenskap|rekenaarwetenskaplike]] wat in [[masjienleer]] en die veiligheid van [[kunsmatige intelligensie]] (KI) spesialiseer.<ref name="Mila">{{Cite web |title=David Scott Krueger |url=https://mila.quebec/en/directory/david-scott-krueger |website=Mila |language=en |access-date=2026-09-10 }}</ref> Hy is 'n assistentprofessor aan die [[Universiteit van Montreal]] en 'n akademiese lid van {{Intertaalskakel|Mila (navorsingsinstituut)|en|Mila (research institute)|lt=Mila}}.<ref name="Mila" /> Van 2021 tot 2024 was hy 'n assistentprofessor aan die [[Universiteit van Cambridge]].<ref>{{Cite web |title=David Scott Krueger |url=https://davidscottkrueger.com/ |website=David Scott Krueger |language=en |access-date=2026-09-10 }}</ref> In 2023 het hy gehelp om die {{Intertaalskakel|Verklaring oor die uitwissingsrisiko van KI|en|Statement on AI Extinction Risk}} te bevorder.<ref>{{Cite news |title=Artificial intelligence raises risk of extinction, experts say in new warning |url=https://apnews.com/article/artificial-intelligence-risk-of-extinction-ai-54ea8aadc60d1503e5a65878219aad43 |work=Associated Press |date=2023-05-30 |language=en |access-date=2026-09-10 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://davidscottkrueger.com/ Amptelike webwerf] (Engels) {{Normdata}} {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Krueger, David}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] fcldiqbuozedr701h5tnjb3pymvqod6 0 468880 2966280 2026-09-11T02:53:39Z ~2026-49139-16 214309 Nuwe bladsy geskep met '{{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = David Duvenaud | vakgebied = [[Masjienleer]] en [[kunsmatige intelligensie]] | werkplek = {{Intertaalskakel|Universiteit van Toronto|en|University of Toronto}}<br />{{Intertaalskakel|Vector Institute (Kanada)|en|Vector Institute (Canada)|lt=Vector Institute}} | alma mater = {{Intertaalskakel|Universiteit van Brits-Columbië|en|University of British Columbia}}<br />[[Universiteit van Cambridge]] | bekend vir = {{Intertaalskakel|...' 2966280 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = David Duvenaud | vakgebied = [[Masjienleer]] en [[kunsmatige intelligensie]] | werkplek = {{Intertaalskakel|Universiteit van Toronto|en|University of Toronto}}<br />{{Intertaalskakel|Vector Institute (Kanada)|en|Vector Institute (Canada)|lt=Vector Institute}} | alma mater = {{Intertaalskakel|Universiteit van Brits-Columbië|en|University of British Columbia}}<br />[[Universiteit van Cambridge]] | bekend vir = {{Intertaalskakel|Neurale differensiaalvergelyking|en|Neural differential equation|lt=Neurale differensiaalvergelykings}} | toekennings = NeurIPS-toekenning vir die beste referaat (2018) | webblad = [https://www.cs.toronto.edu/~duvenaud/ cs.toronto.edu/~duvenaud] }} '''David Kristjanson Duvenaud''' is 'n [[Rekenaarwetenskap|rekenaarwetenskaplike]] wat navorsing oor [[masjienleer]] en die veiligheid van [[kunsmatige intelligensie]] doen.<ref name="Profiel">{{Cite web |title=David Kristjanson Duvenaud |url=https://www.cs.toronto.edu/~duvenaud/ |website=Universiteit van Toronto |language=en |access-date=2026-09-10 }}</ref> Hy is 'n medeprofessor aan die {{Intertaalskakel|Universiteit van Toronto|en|University of Toronto}} en 'n stigterslid van die {{Intertaalskakel|Vector Institute (Kanada)|en|Vector Institute (Canada)|lt=Vector Institute}}.<ref name="Profiel" /> Sedert 2024 beklee hy 'n Schwartz Reisman-leerstoel in tegnologie en die samelewing.<ref>{{Cite web |title=David Lie appointed Director of SRI; David Duvenaud and Roger Grosse appointed Schwartz Reisman Chairs in Technology and Society |url=https://srinstitute.utoronto.ca/news/sri-leadership-team-welcomes-david-lie-david-duvenaud-roger-grosse |website=Schwartz Reisman Institute |date=2024-06-12 |language=en |access-date=2026-09-10 }}</ref> Hy was 'n mede-outeur van die referaat "Neural Ordinary Differential Equations", wat in 2018 'n toekenning vir die beste referaat by die {{Intertaalskakel|NeurIPS|en|Conference on Neural Information Processing Systems}}-konferensie ontvang het.<ref name="NeurIPS">{{Cite web |title=Awards NeurIPS 2018 |url=https://nips.cc/Conferences/2018/Awards |website=NeurIPS |language=en |access-date=2026-09-10 }}</ref><ref>{{Cite news |last=Hao |first=Karen |title=A radical new neural network design could overcome big challenges in AI |url=https://www.technologyreview.com/2018/12/12/1739/a-radical-new-neural-network-design-could-overcome-big-challenges-in-ai/ |work=MIT Technology Review |date=2018-12-12 |language=en |access-date=2026-09-10 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.cs.toronto.edu/~duvenaud/ Amptelike akademiese webwerf] (Engels) {{Normdata}} {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Duvenaud, David}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] 050ss45pl7iyk0axduq1gkm03e0pgaw 2966292 2966280 2026-09-11T07:09:48Z Aliwal2012 39067 vermy onnodige intertaalskakels 2966292 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = David Duvenaud | vakgebied = [[Masjienleer]] en [[kunsmatige intelligensie]] | werkplek = Universiteit van Toronto<br />{{Intertaalskakel|Vector Institute (Kanada)|en|Vector Institute (Canada)|lt=Vector Institute}} | alma mater = Universiteit van Brits-Columbië<br />[[Universiteit van Cambridge]] | bekend vir = Neurale differensiaalvergelykings | toekennings = NeurIPS-toekenning vir die beste referaat (2018) | webblad = [https://www.cs.toronto.edu/~duvenaud/ cs.toronto.edu/~duvenaud] }} '''David Kristjanson Duvenaud''' is 'n [[rekenaarwetenskap]]like wat navorsing oor [[masjienleer]] en die veiligheid van [[kunsmatige intelligensie]] doen.<ref name="Profiel">{{Cite web |title=David Kristjanson Duvenaud |url=https://www.cs.toronto.edu/~duvenaud/ |website=Universiteit van Toronto |language=en |access-date=2026-09-10 }}</ref> Hy is 'n medeprofessor aan die Universiteit van Toronto en 'n stigterslid van die Vector Institute (Kanada).<ref name="Profiel" /> Sedert 2024 beklee hy 'n Schwartz Reisman-leerstoel in tegnologie en die samelewing.<ref>{{Cite web |title=David Lie appointed Director of SRI; David Duvenaud and Roger Grosse appointed Schwartz Reisman Chairs in Technology and Society |url=https://srinstitute.utoronto.ca/news/sri-leadership-team-welcomes-david-lie-david-duvenaud-roger-grosse |website=Schwartz Reisman Institute |date=2024-06-12 |language=en |access-date=2026-09-10 }}</ref> Hy was 'n mede-outeur van die referaat "Neural Ordinary Differential Equations", wat in 2018 'n toekenning vir die beste referaat by die {{Intertaalskakel|NeurIPS|en|Conference on Neural Information Processing Systems}}-konferensie ontvang het.<ref name="NeurIPS">{{Cite web |title=Awards NeurIPS 2018 |url=https://nips.cc/Conferences/2018/Awards |website=NeurIPS |language=en |access-date=2026-09-10 }}</ref><ref>{{Cite news |last=Hao |first=Karen |title=A radical new neural network design could overcome big challenges in AI |url=https://www.technologyreview.com/2018/12/12/1739/a-radical-new-neural-network-design-could-overcome-big-challenges-in-ai/ |work=MIT Technology Review |date=2018-12-12 |language=en |access-date=2026-09-10 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.cs.toronto.edu/~duvenaud/ Amptelike akademiese webwerf] (Engels) {{Normdata}} {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Duvenaud, David}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] lisysvp2hpky8knh3mkfl6qb72sfnqa 0 468881 2966281 2026-09-11T02:55:35Z ~2026-49139-16 214309 Nuwe bladsy geskep met '{{Inligtingskas Persoon | naam = 15 | beeld = 15 at Everfree Northwest 2025.png | beeldbeskrywing = 15 tydens Everfree Northwest in 2025 | beeldonderskrif = 15 by {{Intertaalskakel|Everfree Northwest|en}} in 2025 | alma_mater = [[Massachusetts-tegnologie-instituut]] | beroep = [[Sagteware-ingenieurswese|Sagteware-ingenieur]] en [[Rekenaarwetenskap|rekenaarwetenskaplike]] | bekend_vir = [[15.ai]] | webwerf = [https://15.dev/ 15.dev] }} '''15''' is die [[skuilnaam]]...' 2966281 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = 15 | beeld = 15 at Everfree Northwest 2025.png | beeldbeskrywing = 15 tydens Everfree Northwest in 2025 | beeldonderskrif = 15 by {{Intertaalskakel|Everfree Northwest|en}} in 2025 | alma_mater = [[Massachusetts-tegnologie-instituut]] | beroep = [[Sagteware-ingenieurswese|Sagteware-ingenieur]] en [[Rekenaarwetenskap|rekenaarwetenskaplike]] | bekend_vir = [[15.ai]] | webwerf = [https://15.dev/ 15.dev] }} '''15''' is die [[skuilnaam]] van 'n [[Sagteware-ingenieurswese|sagteware-ingenieur]] en [[Rekenaarwetenskap|rekenaarwetenskaplike]] wat bekend is as die skepper van [[15.ai]].<ref name="Guardian">{{Cite news |last=Temitope |first=Yusuf |title=15.ai Creator reveals journey from MIT Project to internet phenomenon |url=https://guardian.ng/technology/15-ai-creator-reveals-journey-from-mit-project-to-internet-phenomenon/ |work=The Guardian |date=2024-12-10 |language=en |access-date=2026-09-10 }}</ref> Hy het as student aan die [[Massachusetts-tegnologie-instituut]] met navorsing oor [[spraaksintese]] begin.<ref>{{Cite web |title=15 |url=https://15.dev/#about |website=15.dev |language=en |access-date=2026-09-10 }}</ref> In 2020 het hy 15.ai bekendgestel, 'n gratis webtoepassing wat [[kunsmatige intelligensie]] gebruik het om teks in die stemme van fiktiewe karakters om te skakel.<ref name="Guardian" /> Die toepassing het in 2021 gewild geraak en is gebruik om stemgrepe vir [[Internetmeem|internetmeme]] en ander aanhangerinhoud te skep.<ref name="Guardian" /> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commonskat|15 (software engineer)|15}} * [https://15.dev/ Amptelike webwerf] (Engels) {{Normdata}} {{Saadjie}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] 32lwn2pqxlyvcrm8f7uzdgwoahv5m0a 2966294 2966281 2026-09-11T07:27:57Z Aliwal2012 39067 2966294 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = 15 | beeld = 15 at Everfree Northwest 2025.png | beeldbeskrywing = 15 tydens Everfree Northwest in 2025 | beeldonderskrif = 15 by Everfree Northwest in 2025 | alma_mater = [[Massachusetts-tegnologie-instituut]] | beroep = [[Sagteware-ingenieurswese|Sagteware-ingenieur]] en [[Rekenaarwetenskap|rekenaarwetenskaplike]] | bekend_vir = [[15.ai]] | webwerf = [https://15.dev/ 15.dev] }} '''15''' is die [[skuilnaam]] van 'n [[Sagteware-ingenieurswese|sagteware-ingenieur]] en [[Rekenaarwetenskap|rekenaarwetenskaplike]] wat bekend is as die skepper van [[15.ai]].<ref name="Guardian">{{Cite news |last=Temitope |first=Yusuf |title=15.ai Creator reveals journey from MIT Project to internet phenomenon |url=https://guardian.ng/technology/15-ai-creator-reveals-journey-from-mit-project-to-internet-phenomenon/ |work=The Guardian |date=2024-12-10 |language=en |access-date=2026-09-10 }}</ref> Hy het as student aan die [[Massachusetts-tegnologie-instituut]] met navorsing oor [[spraaksintese]] begin.<ref>{{Cite web |title=15 |url=https://15.dev/#about |website=15.dev |language=en |access-date=2026-09-10 }}</ref> In 2020 het hy 15.ai bekendgestel, 'n gratis webtoepassing wat [[kunsmatige intelligensie]] gebruik het om teks in die stemme van fiktiewe karakters om te skakel.<ref name="Guardian" /> Die toepassing het in 2021 gewild geraak en is gebruik om stemgrepe vir [[Internetmeem|internetmeme]] en ander aanhangerinhoud te skep.<ref name="Guardian" /> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commonskat|15 (software engineer)|15}} * [https://15.dev/ Amptelike webwerf] (Engels) {{Normdata}} {{Saadjie}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] lb9tnzmzsdgqx4h7l6nxjpdjshe4q60 1 468882 2966288 2026-09-11T06:57:25Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2966288 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 468883 2966289 2026-09-11T06:58:18Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2966289 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 468884 2966290 2026-09-11T06:58:31Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2966290 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 468885 2966298 2026-09-11T07:55:01Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2966298 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 6 468886 2966300 2026-09-11T08:00:21Z Sobaka 328 {{Beeldinligting |beskrywing= Digitale Taalhulpbronne Illustrasie |bron= Illustrasie gegenereer deyr Chat GPT |datum= 11 September 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2966300 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= Digitale Taalhulpbronne Illustrasie |bron= Illustrasie gegenereer deyr Chat GPT |datum= 11 September 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-self}} de7cjyui29qzptgeyaaapwllymh4w9h 0 468887 2966301 2026-09-11T08:04:33Z Balenda 83524 HAW 2966301 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Mike Hawthorn | image = Mike Hawthorn 1958 Argentine GP.jpg | caption = Hawthorn in 1958 | birth_date = {{Geboortedatum|1929|04|10}} | birth_place = Mexborough, [[Verenigde Koninkryk]] | death_date = {{Sterfdatum en ouderdom|1929|04|10|1959|01|22}} | death_place = [[Guildford]], Verenigde Koninkryk | nationality = {{vlagikoon|GBR}} Brit | Years = 1950–1951, 1953–1958 | Team(s) = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]<br>[[Vanwall]]<br>[[British Racing Motors|BRM]]<br>privaat-[[Cooper Car Company|Cooper]]<br>privaat-[[Maserati]] | Races = 47 (45 wegspronge) | Championships = 1 (1958) | Wins = 3 | Podiums = 18 | Points = 112 <small>{{breuk|9|14}}</small> (127 <small>{{breuk|9|14}}</small>) | Poles = 4 | Fastest laps = 6 | First race = 1952 [[Belgiese Grand Prix]] | First win = 1953 [[Franse Grand Prix]] | Last win = 1958 [[Franse Grand Prix]] | Last race = 1958 [[Marokkaanse Grand Prix]] }} '''John Michael 'Mike' Hawthorn''' ([[Mexborough]], [[Yorkshire]], [[Verenigde Koninkryk]], [[10 April]] [[1929]] - [[Guildford]], [[22 Januarie]] [[1959]]) was een [[Verenigde Koninkryk|Britse]] renjaer. In 1955 het Hawthorn die omstrede wenner van die 24 Uur van Le Mans vir [[Jaguar Cars|Jaguar]] geword. Hawthorn het ook drie oorwinnings in die [[Formule 1]] behaal en is in [[1958 Formule Een-seisoen|1958]] Formule 1-wêreldkampioen geword. Daardie jaar het hy een Grand Prix-oorwinning behaal in die [[1958 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]], het hy tweede geëindig in die [[1958 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]], die [[1958 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]], die [[1958 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]], die [[1958 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]] en die [[1958 Marokkaanse Grand Prix|Marokkaanse Grand Prix]], het hy derde geëindig in die [[1958 Argentynse Grand Prix|Argentynse Grand Prix]] en vyfde in die [[1958 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]]. Hy het daarna uit die wedrenne getree. Hawthorn is in 1959 oorlede ná 'n ongeluk op 'n openbare pad (hy het op 'n nat oppervlak geslip) terwyl hy sy Jaguar 3.4 (Mk1) op die Guildford Bypass naby [[Farnham]] bestuur het, waar hy destyds gewoon het. Hy was 29 jaar oud. == Wêreldkampioen == Mike Hawthorn het in 1958 wêreldkampioen geword onder tamelik ongewone omstandighede. Tydens 'n wedren in [[Porto]], [[Portugal]], is hy aanvanklik gediskwalifiseer omdat hy na bewering teen die verkeersvloei ingery het. [[Stirling Moss]] het die besluit van die wedrenamptenare betwis, waarna Hawthorn se punte teruggestel is en hy later daardie jaar wêreldkampioen geword het, een punt voor Stirling Moss. ==Eksterne skakels== * [https://www.statsf1.com/nl/mike-hawthorn.aspx Statistieke op ''Statsf1.com''] * {{en}} [https://www.driverdb.com/drivers/mike-hawthorn/ Statistieke op Driver Database] [[Kategorie:Britse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1918]] [[Kategorie:Sterftes in 1955]] qg0fmnacypnjum06ey5u5oby5vbtpuv 2966314 2966301 2026-09-11T08:21:22Z Balenda 83524 DEFAULTSORT: 2966314 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Mike Hawthorn | image = Mike Hawthorn 1958 Argentine GP.jpg | caption = Hawthorn in 1958 | birth_date = {{Geboortedatum|1929|04|10}} | birth_place = Mexborough, [[Verenigde Koninkryk]] | death_date = {{Sterfdatum en ouderdom|1929|04|10|1959|01|22}} | death_place = [[Guildford]], Verenigde Koninkryk | nationality = {{vlagikoon|GBR}} Brit | Years = 1950–1951, 1953–1958 | Team(s) = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]<br>[[Vanwall]]<br>[[British Racing Motors|BRM]]<br>privaat-[[Cooper Car Company|Cooper]]<br>privaat-[[Maserati]] | Races = 47 (45 wegspronge) | Championships = 1 (1958) | Wins = 3 | Podiums = 18 | Points = 112 <small>{{breuk|9|14}}</small> (127 <small>{{breuk|9|14}}</small>) | Poles = 4 | Fastest laps = 6 | First race = 1952 [[Belgiese Grand Prix]] | First win = 1953 [[Franse Grand Prix]] | Last win = 1958 [[Franse Grand Prix]] | Last race = 1958 [[Marokkaanse Grand Prix]] }} '''John Michael 'Mike' Hawthorn''' ([[Mexborough]], [[Yorkshire]], [[Verenigde Koninkryk]], [[10 April]] [[1929]] - [[Guildford]], [[22 Januarie]] [[1959]]) was een [[Verenigde Koninkryk|Britse]] renjaer. In 1955 het Hawthorn die omstrede wenner van die 24 Uur van Le Mans vir [[Jaguar Cars|Jaguar]] geword. Hawthorn het ook drie oorwinnings in die [[Formule 1]] behaal en is in [[1958 Formule Een-seisoen|1958]] Formule 1-wêreldkampioen geword. Daardie jaar het hy een Grand Prix-oorwinning behaal in die [[1958 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]], het hy tweede geëindig in die [[1958 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]], die [[1958 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]], die [[1958 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]], die [[1958 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]] en die [[1958 Marokkaanse Grand Prix|Marokkaanse Grand Prix]], het hy derde geëindig in die [[1958 Argentynse Grand Prix|Argentynse Grand Prix]] en vyfde in die [[1958 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]]. Hy het daarna uit die wedrenne getree. Hawthorn is in 1959 oorlede ná 'n ongeluk op 'n openbare pad (hy het op 'n nat oppervlak geslip) terwyl hy sy Jaguar 3.4 (Mk1) op die Guildford Bypass naby [[Farnham]] bestuur het, waar hy destyds gewoon het. Hy was 29 jaar oud. == Wêreldkampioen == Mike Hawthorn het in 1958 wêreldkampioen geword onder tamelik ongewone omstandighede. Tydens 'n wedren in [[Porto]], [[Portugal]], is hy aanvanklik gediskwalifiseer omdat hy na bewering teen die verkeersvloei ingery het. [[Stirling Moss]] het die besluit van die wedrenamptenare betwis, waarna Hawthorn se punte teruggestel is en hy later daardie jaar wêreldkampioen geword het, een punt voor Stirling Moss. ==Eksterne skakels== * [https://www.statsf1.com/nl/mike-hawthorn.aspx Statistieke op ''Statsf1.com''] * {{en}} [https://www.driverdb.com/drivers/mike-hawthorn/ Statistieke op Driver Database] {{DEFAULTSORT:Hawthorn, Mike}} [[Kategorie:Britse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1918]] [[Kategorie:Sterftes in 1955]] 2jze16m7nqnop3ocfbet1xz99k9iig2 0 468888 2966319 2026-09-11T08:26:40Z Zeetharr 203714 Nuwe bladsy geskep met '= Gumboot-dans = [[Lêer:Bootsa.jpg|duimnael|Gumboot-dans]] Gumboot-dans is ’n Suid-Afrikaanse dansvorm waarin dansers gumboots dra en ritmiese bewegings met hulle voete en hande maak. Die dans het sy oorsprong in die myne van Suid-Afrika en het later ’n belangrike deel van die land se kultuur geword.<ref>[https://www.southafrica.net/gl/en/travel/article/the-fascinating-story-behind-the-birth-of-gumboot-dancing The fascinating story behind the birth of Gumboot...' 2966319 wikitext text/x-wiki = Gumboot-dans = [[Lêer:Bootsa.jpg|duimnael|Gumboot-dans]] Gumboot-dans is ’n Suid-Afrikaanse dansvorm waarin dansers gumboots dra en ritmiese bewegings met hulle voete en hande maak. Die dans het sy oorsprong in die myne van Suid-Afrika en het later ’n belangrike deel van die land se kultuur geword.<ref>[https://www.southafrica.net/gl/en/travel/article/the-fascinating-story-behind-the-birth-of-gumboot-dancing The fascinating story behind the birth of Gumboot dancing - South African Tourism]</ref> Die dans het meer as ’n eeu gelede onder migrantwerkers in die Witwatersrand se myne ontwikkel. Die werkers het gumboots gedra om hulle voete teen water in die myne te beskerm. Omdat hulle nie toegelaat is om met mekaar te praat nie, het hulle ’n manier ontwikkel om met tikgeluide te kommunikeer.<ref>[https://www.southafrica.net/gl/en/travel/article/the-fascinating-story-behind-the-birth-of-gumboot-dancing The fascinating story behind the birth of Gumboot dancing - South African Tourism]</ref> Die geluide van die gumboots, hande en ander liggaamsbewegings het later in ’n dansvorm ontwikkel. Die werkers het die danse tydens hulle vrye tyd uitgevoer en dit ook gebruik om hulle kulturele agtergrond uit te druk.<ref>[https://dsae.co.za/entry/gumboot-dance/e02843 Gumboot dance - Dictionary of South African English]</ref> Met verloop van tyd het gumboot-dans meer gewild geword. Dansgroepe en kompetisies het by die myne ontstaan, en die dans word vandag in verskillende dele van Suid-Afrika uitgevoer.<ref>[https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/10137548.1990.9688012 The Gumboot Dance: An Historical, Socio-Economic and Cultural Perspective - South African Theatre Journal]</ref> Gumboot-dans is ook deur verskillende kulturele invloede gevorm. Navorsing toon onder meer invloede van Bhaca-danse, sendingstasies en ander dans- en musiekstyle.<ref>[https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/10137548.1990.9688012 The Gumboot Dance: An Historical, Socio-Economic and Cultural Perspective - South African Theatre Journal]</ref> == Verwysings == gjk1myhvl9jqbjk2zqvmf3rxek5g5sx 2966324 2966319 2026-09-11T08:31:02Z Zeetharr 203714 Zeetharr het bladsy [[Gebruiker:Zeetharr/Draft 4]] na [[Gebruiker:Gumboot-dans]] geskuif: Korrekte titel 2966319 wikitext text/x-wiki = Gumboot-dans = [[Lêer:Bootsa.jpg|duimnael|Gumboot-dans]] Gumboot-dans is ’n Suid-Afrikaanse dansvorm waarin dansers gumboots dra en ritmiese bewegings met hulle voete en hande maak. Die dans het sy oorsprong in die myne van Suid-Afrika en het later ’n belangrike deel van die land se kultuur geword.<ref>[https://www.southafrica.net/gl/en/travel/article/the-fascinating-story-behind-the-birth-of-gumboot-dancing The fascinating story behind the birth of Gumboot dancing - South African Tourism]</ref> Die dans het meer as ’n eeu gelede onder migrantwerkers in die Witwatersrand se myne ontwikkel. Die werkers het gumboots gedra om hulle voete teen water in die myne te beskerm. Omdat hulle nie toegelaat is om met mekaar te praat nie, het hulle ’n manier ontwikkel om met tikgeluide te kommunikeer.<ref>[https://www.southafrica.net/gl/en/travel/article/the-fascinating-story-behind-the-birth-of-gumboot-dancing The fascinating story behind the birth of Gumboot dancing - South African Tourism]</ref> Die geluide van die gumboots, hande en ander liggaamsbewegings het later in ’n dansvorm ontwikkel. Die werkers het die danse tydens hulle vrye tyd uitgevoer en dit ook gebruik om hulle kulturele agtergrond uit te druk.<ref>[https://dsae.co.za/entry/gumboot-dance/e02843 Gumboot dance - Dictionary of South African English]</ref> Met verloop van tyd het gumboot-dans meer gewild geword. Dansgroepe en kompetisies het by die myne ontstaan, en die dans word vandag in verskillende dele van Suid-Afrika uitgevoer.<ref>[https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/10137548.1990.9688012 The Gumboot Dance: An Historical, Socio-Economic and Cultural Perspective - South African Theatre Journal]</ref> Gumboot-dans is ook deur verskillende kulturele invloede gevorm. Navorsing toon onder meer invloede van Bhaca-danse, sendingstasies en ander dans- en musiekstyle.<ref>[https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/10137548.1990.9688012 The Gumboot Dance: An Historical, Socio-Economic and Cultural Perspective - South African Theatre Journal]</ref> == Verwysings == gjk1myhvl9jqbjk2zqvmf3rxek5g5sx 2966330 2966324 2026-09-11T08:33:20Z Zeetharr 203714 Zeetharr het bladsy [[Gebruiker:Gumboot-dans]] na [[Gumboot-dans]] geskuif 2966319 wikitext text/x-wiki = Gumboot-dans = [[Lêer:Bootsa.jpg|duimnael|Gumboot-dans]] Gumboot-dans is ’n Suid-Afrikaanse dansvorm waarin dansers gumboots dra en ritmiese bewegings met hulle voete en hande maak. Die dans het sy oorsprong in die myne van Suid-Afrika en het later ’n belangrike deel van die land se kultuur geword.<ref>[https://www.southafrica.net/gl/en/travel/article/the-fascinating-story-behind-the-birth-of-gumboot-dancing The fascinating story behind the birth of Gumboot dancing - South African Tourism]</ref> Die dans het meer as ’n eeu gelede onder migrantwerkers in die Witwatersrand se myne ontwikkel. Die werkers het gumboots gedra om hulle voete teen water in die myne te beskerm. Omdat hulle nie toegelaat is om met mekaar te praat nie, het hulle ’n manier ontwikkel om met tikgeluide te kommunikeer.<ref>[https://www.southafrica.net/gl/en/travel/article/the-fascinating-story-behind-the-birth-of-gumboot-dancing The fascinating story behind the birth of Gumboot dancing - South African Tourism]</ref> Die geluide van die gumboots, hande en ander liggaamsbewegings het later in ’n dansvorm ontwikkel. Die werkers het die danse tydens hulle vrye tyd uitgevoer en dit ook gebruik om hulle kulturele agtergrond uit te druk.<ref>[https://dsae.co.za/entry/gumboot-dance/e02843 Gumboot dance - Dictionary of South African English]</ref> Met verloop van tyd het gumboot-dans meer gewild geword. Dansgroepe en kompetisies het by die myne ontstaan, en die dans word vandag in verskillende dele van Suid-Afrika uitgevoer.<ref>[https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/10137548.1990.9688012 The Gumboot Dance: An Historical, Socio-Economic and Cultural Perspective - South African Theatre Journal]</ref> Gumboot-dans is ook deur verskillende kulturele invloede gevorm. Navorsing toon onder meer invloede van Bhaca-danse, sendingstasies en ander dans- en musiekstyle.<ref>[https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/10137548.1990.9688012 The Gumboot Dance: An Historical, Socio-Economic and Cultural Perspective - South African Theatre Journal]</ref> == Verwysings == gjk1myhvl9jqbjk2zqvmf3rxek5g5sx 2 468889 2966320 2026-09-11T08:27:05Z Shirshikay 212441 Nuwe bladsy geskep met 'https://ba.wikipedia.org/wiki/Ҡатнашыусы:Shirshikay' 2966320 wikitext text/x-wiki https://ba.wikipedia.org/wiki/Ҡатнашыусы:Shirshikay 24472zvcmu3xfgds8zh9b4zbcrqscd2 2 468890 2966325 2026-09-11T08:31:02Z Zeetharr 203714 Zeetharr het bladsy [[Gebruiker:Zeetharr/Draft 4]] na [[Gebruiker:Gumboot-dans]] geskuif: Korrekte titel 2966325 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Gebruiker:Gumboot-dans]] k5kcj7e8allk778ex7uwow0mjdztl36 0 468891 2966329 2026-09-11T08:33:15Z Oesjaar 7467 Nuwe genus. 2966329 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Corymbium |authority = Gronov., (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Contarena'' <small>Adans.</small> }} '''''Corymbium''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Aizoaceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is nege [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:8405-1 Plants of the World Online]</ref> * ''[[Corymbium africanum]]'' <small>[[Carolus Linnaeus|L.]]</small> * ''[[Corymbium congestum]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex DC.</small> * ''[[Corymbium cymosum]]'' <small>E.Mey. ex DC.</small> * ''[[Corymbium elsiae]]'' <small>Weitz</small> * ''[[Corymbium enerve]]'' <small>Markötter</small> * ''[[Corymbium glabrum]]'' <small>L.</small> * ''[[Corymbium laxum]]'' <small>Compton</small> * ''[[Corymbium theileri]]'' <small>Markötter</small> * ''[[Corymbium villosum]]'' <small>L.f.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Corymbium| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 1gz8pqvmk82sdgv9axr0ozyq3xpv5vk 2966332 2966329 2026-09-11T08:34:03Z Oesjaar 7467 Ouderdom! 2966332 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Corymbium |authority = Gronov., (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Contarena'' <small>Adans.</small> }} '''''Corymbium''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is nege [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:8405-1 Plants of the World Online]</ref> * ''[[Corymbium africanum]]'' <small>[[Carolus Linnaeus|L.]]</small> * ''[[Corymbium congestum]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex DC.</small> * ''[[Corymbium cymosum]]'' <small>E.Mey. ex DC.</small> * ''[[Corymbium elsiae]]'' <small>Weitz</small> * ''[[Corymbium enerve]]'' <small>Markötter</small> * ''[[Corymbium glabrum]]'' <small>L.</small> * ''[[Corymbium laxum]]'' <small>Compton</small> * ''[[Corymbium theileri]]'' <small>Markötter</small> * ''[[Corymbium villosum]]'' <small>L.f.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Corymbium| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] idfavvl1hm3vlv071n965ylzofqomc4 2966337 2966332 2026-09-11T08:38:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2966337 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Corymbium villosum Helme 2.jpg |image_caption = ''Corymbium villosum'' |display_parents = 3 |taxon = Corymbium |authority = Gronov., (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Contarena'' <small>Adans.</small> }} '''''Corymbium''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is nege [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:8405-1 Plants of the World Online]</ref> * ''[[Corymbium africanum]]'' <small>[[Carolus Linnaeus|L.]]</small> * ''[[Corymbium congestum]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex DC.</small> * ''[[Corymbium cymosum]]'' <small>E.Mey. ex DC.</small> * ''[[Corymbium elsiae]]'' <small>Weitz</small> * ''[[Corymbium enerve]]'' <small>Markötter</small> * ''[[Corymbium glabrum]]'' <small>L.</small> * ''[[Corymbium laxum]]'' <small>Compton</small> * ''[[Corymbium theileri]]'' <small>Markötter</small> * ''[[Corymbium villosum]]'' <small>L.f.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Corymbium| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 2j6r0jh8oztqdqz2vzuiti2l3zbm4xi 2 468892 2966331 2026-09-11T08:33:21Z Zeetharr 203714 Zeetharr het bladsy [[Gebruiker:Gumboot-dans]] na [[Gumboot-dans]] geskuif 2966331 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Gumboot-dans]] 40qz97c8zb99zg74rqjmq6skecf2o6v 1 468893 2966339 2026-09-11T08:38:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2966339 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 468894 2966347 2026-09-11T08:47:02Z Oesjaar 7467 Nuwe kategorie 2966347 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{Hoofartikel}} [[Kategorie:Asteraceae]] 3fv4b9sie0l9c375hjlteejfaxbrnoy 15 468895 2966348 2026-09-11T08:47:47Z Oesjaar 7467 Nuwe kategorie 2966348 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 468896 2966361 2026-09-11T09:01:33Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie m 2966361 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = Plampers | image = | taxon = Corymbium africanum | authority = Gronov., (1753) | synonyms = }} '''Plampers''' (''Corymbium africanum'') is 'n blomdraende plant wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom in Oktober en is deel van die [[fynbos]]. == Infraspesies == Die spesie het vier [[Infraspesifieke naam|infraspesies]]: * ''Corymbium africanum subsp. africanum'' * ''Corymbium africanum var. fourcadei'' <small>(Hutch.) Weitz</small> * ''Corymbium africanum var. gramineum'' <small>([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) Weitz</small> * ''Corymbium africanum subsp. scabridum'' <small>([[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]) Weitz</small> == Galery == <gallery> Corymbium scabridum Rebelo 2.jpg Corymbium scabridum Rebelo 3.jpg Corymbium scabridum vBerkel pappus 1.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3226-1 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:198275-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/7b2c1650-099d-4b0c-9719-21a45a9495ea Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Corymbium|africanum]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] obef5cmckl9q3ba2790d6xu74nna8xo 1 468897 2966362 2026-09-11T09:02:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2966362 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 468898 2966364 2026-09-11T09:03:33Z Zeetharr 203714 Nuwe bladsy geskep met '= Morogo = [[Lêer:Freshly washed Morogo in a size 30 pot ready to be cooked in a residence in Mookane, Botswana.jpg|duimnael|Morogo in a pot]] Morogo is ’n algemene naam vir verskillende groen blaarplante wat as groente geëet word. In Suid-Afrika verwys die woord na ’n groep inheemse en ingevoerde blaarplante wat deel van tradisionele kospraktyke geword het.<ref>[https://dsae.co.za/entry/morogo/e04907 Morogo - Dictionary of South African English]</ref> Moro...' 2966364 wikitext text/x-wiki = Morogo = [[Lêer:Freshly washed Morogo in a size 30 pot ready to be cooked in a residence in Mookane, Botswana.jpg|duimnael|Morogo in a pot]] Morogo is ’n algemene naam vir verskillende groen blaarplante wat as groente geëet word. In Suid-Afrika verwys die woord na ’n groep inheemse en ingevoerde blaarplante wat deel van tradisionele kospraktyke geword het.<ref>[https://dsae.co.za/entry/morogo/e04907 Morogo - Dictionary of South African English]</ref> Morogo word in verskillende dele van Suid-Afrika gebruik en die spesies wat as morogo beskou word, kan van een gebied na ’n ander verskil. Die naam verwys dus nie na net een spesifieke plantsoort nie.<ref>[https://repository.up.ac.za/items/0585c05f-6c29-46c3-89e8-18eed484a40e African leafy vegetables in South Africa - University of Pretoria]</ref> Die versameling van wilde blaargroente het ’n lang geskiedenis in Suid-Afrika. Mense het plante uit die veld versamel en dit as voedsel gebruik, veral in landelike gebiede. Sommige van hierdie plante word ook naby huise of in landerye gekweek.<ref>[https://repository.up.ac.za/items/0585c05f-6c29-46c3-89e8-18eed484a40e African leafy vegetables in South Africa - University of Pretoria]</ref> Morogo is deel van die tradisionele voedselstelsel van baie Suid-Afrikaanse gemeenskappe. Navorsing toon dat wilde morogo-plante minerale en ander voedingstowwe kan bevat en daarom tot die voedingswaarde van die dieet kan bydra.<ref>[https://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0038-23532009000600016&script=sci_arttext Minerals, trace elements and antioxidant phytochemicals in wild African dark-green leafy vegetables (morogo)]</ref> Die gebruik van morogo het in sommige gebiede afgeneem, veral in stedelike gebiede. Daar is egter steeds gemeenskappe waar mense die plante versamel, verbou, voorberei en as deel van hul tradisionele dieet gebruik.<ref>[https://repository.up.ac.za/items/ef4aad71-71b0-4afb-912e-57779ff11a4a Production systems of traditional leafy vegetables - University of Pretoria]</ref> == Verwysings == [[Kategorie:Groente]] [[Kategorie:Plante van Suid-Afrika]] lxh9gp3tehizb3hkdd369n1kma52mch 2966365 2966364 2026-09-11T09:04:08Z Zeetharr 203714 Zeetharr het bladsy [[Gebruiker:Zeetharr/Draft 5]] na [[Morogo]] geskuif 2966364 wikitext text/x-wiki = Morogo = [[Lêer:Freshly washed Morogo in a size 30 pot ready to be cooked in a residence in Mookane, Botswana.jpg|duimnael|Morogo in a pot]] Morogo is ’n algemene naam vir verskillende groen blaarplante wat as groente geëet word. In Suid-Afrika verwys die woord na ’n groep inheemse en ingevoerde blaarplante wat deel van tradisionele kospraktyke geword het.<ref>[https://dsae.co.za/entry/morogo/e04907 Morogo - Dictionary of South African English]</ref> Morogo word in verskillende dele van Suid-Afrika gebruik en die spesies wat as morogo beskou word, kan van een gebied na ’n ander verskil. Die naam verwys dus nie na net een spesifieke plantsoort nie.<ref>[https://repository.up.ac.za/items/0585c05f-6c29-46c3-89e8-18eed484a40e African leafy vegetables in South Africa - University of Pretoria]</ref> Die versameling van wilde blaargroente het ’n lang geskiedenis in Suid-Afrika. Mense het plante uit die veld versamel en dit as voedsel gebruik, veral in landelike gebiede. Sommige van hierdie plante word ook naby huise of in landerye gekweek.<ref>[https://repository.up.ac.za/items/0585c05f-6c29-46c3-89e8-18eed484a40e African leafy vegetables in South Africa - University of Pretoria]</ref> Morogo is deel van die tradisionele voedselstelsel van baie Suid-Afrikaanse gemeenskappe. Navorsing toon dat wilde morogo-plante minerale en ander voedingstowwe kan bevat en daarom tot die voedingswaarde van die dieet kan bydra.<ref>[https://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0038-23532009000600016&script=sci_arttext Minerals, trace elements and antioxidant phytochemicals in wild African dark-green leafy vegetables (morogo)]</ref> Die gebruik van morogo het in sommige gebiede afgeneem, veral in stedelike gebiede. Daar is egter steeds gemeenskappe waar mense die plante versamel, verbou, voorberei en as deel van hul tradisionele dieet gebruik.<ref>[https://repository.up.ac.za/items/ef4aad71-71b0-4afb-912e-57779ff11a4a Production systems of traditional leafy vegetables - University of Pretoria]</ref> == Verwysings == [[Kategorie:Groente]] [[Kategorie:Plante van Suid-Afrika]] lxh9gp3tehizb3hkdd369n1kma52mch 2966385 2966365 2026-09-11T09:21:58Z Aliwal2012 39067 2966385 wikitext text/x-wiki {{Versmelt|Marôg}} [[Lêer:Freshly washed Morogo in a size 30 pot ready to be cooked in a residence in Mookane, Botswana.jpg|duimnael|Morogo in 'n pot]] '''Morogo''' is ’n algemene naam vir verskillende groen blaarplante wat as groente geëet word. In Suid-Afrika verwys die woord na ’n groep inheemse en ingevoerde blaarplante wat deel van tradisionele kospraktyke geword het.<ref>[https://dsae.co.za/entry/morogo/e04907 Morogo - Dictionary of South African English]</ref> Morogo word in verskillende dele van Suid-Afrika gebruik en die spesies wat as morogo beskou word, kan van een gebied na ’n ander verskil. Die naam verwys dus nie na net een spesifieke plantsoort nie.<ref>[https://repository.up.ac.za/items/0585c05f-6c29-46c3-89e8-18eed484a40e African leafy vegetables in South Africa - Universiteit van Pretoria]</ref> Die versameling van wilde blaargroente het ’n lang geskiedenis in Suid-Afrika. Mense het plante uit die veld versamel en dit as voedsel gebruik, veral in landelike gebiede. Sommige van hierdie plante word ook naby huise of in landerye gekweek.<ref>[https://repository.up.ac.za/items/0585c05f-6c29-46c3-89e8-18eed484a40e African leafy vegetables in South Africa - University of Pretoria]</ref> Morogo is deel van die tradisionele voedselstelsel van baie Suid-Afrikaanse gemeenskappe. Navorsing toon dat wilde morogplante minerale en ander voedingstowwe bevat en daarom tot die voedingswaarde van 'n dieet bydra.<ref>[https://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0038-23532009000600016&script=sci_arttext Minerals, trace elements and antioxidant phytochemicals in wild African dark-green leafy vegetables (morogo)]</ref> Die gebruik van morogo het in sommige gebiede afgeneem, veral in stedelike gebiede. Daar is egter steeds gemeenskappe waar mense die plante versamel, verbou, voorberei en as deel van hul tradisionele dieet gebruik.<ref>[https://repository.up.ac.za/items/ef4aad71-71b0-4afb-912e-57779ff11a4a Production systems of traditional leafy vegetables - Universiteit van Pretoria]</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Groente]] 5dp3rlyhzf1xrjehdtgjqlsc7r0celt 2 468899 2966366 2026-09-11T09:04:08Z Zeetharr 203714 Zeetharr het bladsy [[Gebruiker:Zeetharr/Draft 5]] na [[Morogo]] geskuif 2966366 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Morogo]] ipaxmq2h6qpm3exaud14xitp11kezmo 0 468900 2966389 2026-09-11T09:38:51Z Sobaka 328 Begin nuwe artikel 2966389 wikitext text/x-wiki '''Liliesleaf-plaas''', ook gespel as '''Lilliesleaf''' en ook eenvoudig bekend as '''Liliesleaf''', is 'n ligging in die noorde van [[Johannesburg]], Suid-Afrika, wat veral bekend is vir sy gebruik as 'n veilige tuiste vir [[African National Congress]] (ANC)-aktiviste gedurende die apartheidsjare in die 1960's. In 1963 het die Suid-Afrikaanse polisie die plaas bestorm en meer as 'n dosyn ANC-leiers en -aktiviste in hegtenis geneem, wat toe tydens die [[Rivonia-verhoor]] verhoor en vervolg is. Na die einde van [[apartheid]] is die eiendom gerestoureer en in 'n museum en [[nasionale erfenisterrein]] omskep. Dit is in September 2021 vir besoekers gesluit, maar sou 'n jaar later weer oopmaak. ==Geskiedenis== Die plaashuis is geleë op Georgelaan in [[Rivonia]], eens 'n afgeleë plek in 'n plattelandse dorpie, nou 'n voorstad sowat 20–26 km noord van Johannesburg, in die [[Sandton]]-gebied. In 1961 is die eiendom deur Arthur Goldreich en Harold Wolpe met fondse van die ondergrondse [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] gekoop om as 'n veilige huis vir politieke voortvlugtiges te gebruik. Goldreich het daar saam met sy destydse vrou, Hazel, en hul twee seuns, Nicholas en Paul, gewoon. Omdat hulle wit Suid-Afrikaners in 'n gebied was wat vir wit mense gereserveer was, het hulle nie aandag getrek nie en het hulle dekking gebied vir swart anti-apartheidsaktiviste.<ref name=munro2021>{{cite web | title=Liliesleaf – Making a case for survival | website=The Heritage Portal | date=14 September 2021|first=Kathy |last=Munro | url=https://www.theheritageportal.co.za/article/liliesleaf-making-case-survival | access-date=30 July 2023}}</ref> Dit is verkry in 'n tyd toe daar 'n verskuiwing in fokus en taktiek binne die bevrydingsbeweging was, van passiewe weerstand tot gewapende stryd, toe [[Umkhonto we Sizwe|uMkhonto we Sizwe]] (MK) gestig is. Liliesleaf het gou die hoofkwartier van MK geword.<ref name=grade1/> Die leier van die African National Congress, [[Nelson Mandela]], het 'n veilige plek nodig gehad vanwaar hy kon opereer, en het daar gewoon onder die veronderstelde identiteit as 'n plaaswerker genaamd David Motsamayi, wat die naam van een van sy voormalige kliënte was. Hy is egter in Augustus 1962 in [[Howick]] in hegtenis geneem op onverwante aanklagte (aanhitsing van werkers om te staak, en vertrek uit Suid-Afrika sonder geldige reisdokumente).<ref name=nmf2008>{{cite web | title=Passports tell a story – Nelson Mandela Foundation | website=Nelson Mandela Foundation | date=4 Maart 2008 | url=https://www.nelsonmandela.org/news/entry/passports-tell-a-story | access-date=30 Julie 2023}}</ref><ref name=meredith2010>{{cite book | title=Mandela : a Biography |author= Meredith, Martin |via= Internet Archive | date=2010|publisher= PublicAffairs | url=https://archive.org/details/mandelabiography0000mere |isbn= 978-1-58648-832-1| access-date=30 Julie 2023}}</ref> Ander wat in die geheim by Liliesleaf vergader het, sluit in [[Walter Sisulu]], [[Govan Mbeki]], [[Ahmed Kathrada]], [[Denis Goldberg]], Raymond Mhlaba, Elias Motsoaledi, [[Andrew Mlangeni]], James Kantor, [[Ruth First]], [[Joe Slovo]] en [[Lionel Bernstein]].<ref>{{cite web|title=What happened at Liliesleaf Farm?| website=Liliesleaf |url=http://liliesleaf.co.za/pb_what_happened.php| archive-url=https://web.archive.org/web/20081225182915/http://liliesleaf.co.za/pb_what_happened.php| archive-date=25 Desember 2008}}</ref> MK het Operasie O Mayibuye (ook bekend as Operasie Mayibuye) vanuit Liliesleaf van stapel gestuur.<ref name=grade1/> Op 11 Julie 1963 het die veiligheidspolisie 'n klopjag op die plaas uitgevoer en 19 lede van die ondergrondse groep in hegtenis geneem, en later 'n aantal van hulle aangekla en vervolg vir [[sabotasie]]. Die polisie het van die ligging uit twee bronne te hore gekom: George Mellis, wat naby in die Rivonia-karavaanpark gewoon het, het 'n aantal motors opgemerk wat in en uit die plaasgebied ry en dit aan sy familie vertel; en 'n polisie-informant in MK. Die aktiviste het in die grasdakkamer vergader en was verbaas oor die klopjag. Hulle het reeds vooraf besluit om na 'n ander veilige huis te trek, met 11 Julie as hul laaste ontmoeting by Liliesleaf.<ref>{{cite book |last1=Goldberg |first1=Denis| author-link=Denis Goldberg |title=A Life for Freedom |date=2016 |publisher=University Press of Kentucky |page= 86}}</ref> Die polisie het dokumente tydens die klopjag gevind wat Mandela inkrimineer het, daarom is hy aangekla en saam met die ander verhoor.<ref name=meredith2010/> Die verhoor, wat van Oktober 1963 tot Junie 1964 geduur het, het geëindig met Mandela en ander prominente leiers, insluitend Sisulu, Govan Mbeki, Kathrada, Goldberg, Mhlaba, Motsoaledi en Mlangeni, wat skuldig bevind en tot lewenslange tronkstraf gevonnis is.<ref name=grade1/> ==Die terrein as 'n museum== Die Schreider-familie het die plaas na die klopjag gekoop en in 'n gastehuis omskep. Na 'n hereniging van die beskuldigdes in die Rivonia-verhoor wat in 2001 gehou is, het Nicholas Wolpe (seun van Harold Wolpe en neef van James Kantor) egter besluit om 'n trust te stig wat die terrein sou besit en administreer en 'n museum vir toekomstige geslagte sou skep.<ref name=news24>{{cite web|title=Question mark over future of historic Liliesleaf Farm|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/question-mark-over-future-of-historic-liliesleaf-farm-20220622| website=News24| date=22 Junie 2022| first= Daniel| last=Steyn| access-date=31 Julie 2023}}</ref> Die eerste fase van die restourasie het in 2008 begin.<ref>{{cite web|title=Liliesleaf Farm| website= South African Tourism| url=https://www.southafrica.net/gl/en/travel/article/liliesleaf-farm}}</ref> Uitstallings is geskep, en 'n kafee, saam met oornagverblyf, 'n konferensiesentrum en verskeie ander geboue is opgerig. Dit is deur die Suid-Afrikaanse regering (onder leiding van die ANC nadat hulle demokraties in 1994 verkies is) erken as 'n nasionale bate, van belang vir beide die geskiedenis van die ANC en die Suid-Afrikaanse bevrydingstryd. Vanaf ongeveer 2008 het die Departement van Sport, Kuns en Kultuur en sy voorgangers meer as R70 miljoen vir die instandhouding daarvan voorsien.<ref name=munro2021/> Op 24 November 2014 is dit as 'n Graad 1-terrein gelys.<ref name=grade1>{{cite web | title=Gradings: Site Reference: 9/2/228/0221 | first=Clinton | last=Jackson | website=SAHRA | date=12 September 2016 | url=https://sahris.sahra.org.za/node/369306 | access-date=30 Julie 2023 | archive-date=30 Julie 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230730111405/https://sahris.sahra.org.za/node/369306 | url-status=dead }}</ref> Die terrein is in 2015 vir Wêrelderfenisstatus genomineer,<ref name=news24/> as een van 'n groep genaamd "Menseregte, Bevrydingstryd en Versoening: Nelson Mandela-nalatenskapsterreine".<ref>{{cite web | last=Centre | first=UNESCO World Heritage | title=Human Rights, Liberation Struggle and Reconciliation: Nelson Mandela Legacy Sites | website=UNESCO World Heritage Centre | url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6051/ | access-date=31 Julie 2023}}</ref> Op 2 September 2016 is Liliesleaf in die Suid-Afrikaanse Staatskoerant tot 'n nasionale erfenisterrein verklaar.<ref name=nhs2016>{{cite web | title=9/2/228/0221 |first=Nobukho| last=Njemla | website=SAHRA | date=20 Maart 2009 | url=https://sahris.sahra.org.za/sites/922280221 | access-date=30 July 2023}}</ref><ref name=news24/> Die terrein was in besit van die Liliesleaf Trust, en bestuur deur Nicholas Wolpe,<ref name=news24/> stigter en uitvoerende hoof van die trust, tot 2021. Van ongeveer 2008 tot die sluiting daarvan in 2021, tydens die [[Covid-19-pandemie|COVID-19-pandemie]], het die Departement van Sport, Kuns en Kultuur meer as R70 miljoen vir die instandhouding daarvan voorsien.<ref name=munro2021/> Die museum het egter sy deure in September 2021 gesluit, tydens die COVID-19-pandemie, 'n besluit wat deur die uitvoerende hoof geneem is sonder om die direksie te raadpleeg. Die departement het gesê dat Wolpe nie R8.1 miljoen van 'n befondsingstoelaag wat in 2015 aan Liliesleaf gegee is, gebruik het nie, en dat hulle dit sou oorneem. (Blykbaar was dit veronderstel om aan kapitaaluitgawes bestee te gewees het, maar Wolpe het dit aan lopende koste bestee.<ref name=munro2021/>) Op 10 Maart 2022 het die raad Wolpe geskors, en die heropening van Liliesleaf was geskeduleer om in September 2022 plaas te vind. Die destydse Minister van Sport, Kuns en Kultuur, [[Nathi Mthethwa]], het gesê dat 'n proses begin het om die Liliesleaf Museum "as 'n kulturele instelling in ooreenstemming met die Wet op Kulturele Instellings" te verklaar. Dit sou die Parlement in staat stel om toesig oor die museum te hou. Daar was kommer dat daar 'n politieke motief was om die museum te gebruik om die ANC te bevorder, maar raadslid Themba Wakashe het gesê dat hy nie sou toelaat dat dit gebeur nie, aangesien dit 'n plek vir alle Suid-Afrikaners was.<ref name=news24/>7] ==Artefakte== Die museum huisves baie belangrike historiese artefakte, insluitend die oorspronklike kopie van die [[Vryheidsmanifes]], Mandela se arrestasiebevel en [[Oliver Tambo]] se penpistool.<ref name=news24/> == Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} == Verdere leeswerk == *''Rivonia Trial 1963-1964'' by SA History Online *''Liliesleaf Farm, Rivonia- Johannesburg'' by SA History Online *Saks, David (16 June 2022). "''Liliesleaf Farm is a vital part of South Africass history that needs to be preserved''". The Mail & Guardian. [[Kategorie:Johannesburg]] 30z0wrdjhtnli3rwjycwmqksg9xt77x 2966391 2966389 2026-09-11T09:41:56Z Sobaka 328 /* Die terrein as 'n museum */ opruim 2966391 wikitext text/x-wiki '''Liliesleaf-plaas''', ook gespel as '''Lilliesleaf''' en ook eenvoudig bekend as '''Liliesleaf''', is 'n ligging in die noorde van [[Johannesburg]], Suid-Afrika, wat veral bekend is vir sy gebruik as 'n veilige tuiste vir [[African National Congress]] (ANC)-aktiviste gedurende die apartheidsjare in die 1960's. In 1963 het die Suid-Afrikaanse polisie die plaas bestorm en meer as 'n dosyn ANC-leiers en -aktiviste in hegtenis geneem, wat toe tydens die [[Rivonia-verhoor]] verhoor en vervolg is. Na die einde van [[apartheid]] is die eiendom gerestoureer en in 'n museum en [[nasionale erfenisterrein]] omskep. Dit is in September 2021 vir besoekers gesluit, maar sou 'n jaar later weer oopmaak. ==Geskiedenis== Die plaashuis is geleë op Georgelaan in [[Rivonia]], eens 'n afgeleë plek in 'n plattelandse dorpie, nou 'n voorstad sowat 20–26 km noord van Johannesburg, in die [[Sandton]]-gebied. In 1961 is die eiendom deur Arthur Goldreich en Harold Wolpe met fondse van die ondergrondse [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] gekoop om as 'n veilige huis vir politieke voortvlugtiges te gebruik. Goldreich het daar saam met sy destydse vrou, Hazel, en hul twee seuns, Nicholas en Paul, gewoon. Omdat hulle wit Suid-Afrikaners in 'n gebied was wat vir wit mense gereserveer was, het hulle nie aandag getrek nie en het hulle dekking gebied vir swart anti-apartheidsaktiviste.<ref name=munro2021>{{cite web | title=Liliesleaf – Making a case for survival | website=The Heritage Portal | date=14 September 2021|first=Kathy |last=Munro | url=https://www.theheritageportal.co.za/article/liliesleaf-making-case-survival | access-date=30 July 2023}}</ref> Dit is verkry in 'n tyd toe daar 'n verskuiwing in fokus en taktiek binne die bevrydingsbeweging was, van passiewe weerstand tot gewapende stryd, toe [[Umkhonto we Sizwe|uMkhonto we Sizwe]] (MK) gestig is. Liliesleaf het gou die hoofkwartier van MK geword.<ref name=grade1/> Die leier van die African National Congress, [[Nelson Mandela]], het 'n veilige plek nodig gehad vanwaar hy kon opereer, en het daar gewoon onder die veronderstelde identiteit as 'n plaaswerker genaamd David Motsamayi, wat die naam van een van sy voormalige kliënte was. Hy is egter in Augustus 1962 in [[Howick]] in hegtenis geneem op onverwante aanklagte (aanhitsing van werkers om te staak, en vertrek uit Suid-Afrika sonder geldige reisdokumente).<ref name=nmf2008>{{cite web | title=Passports tell a story – Nelson Mandela Foundation | website=Nelson Mandela Foundation | date=4 Maart 2008 | url=https://www.nelsonmandela.org/news/entry/passports-tell-a-story | access-date=30 Julie 2023}}</ref><ref name=meredith2010>{{cite book | title=Mandela : a Biography |author= Meredith, Martin |via= Internet Archive | date=2010|publisher= PublicAffairs | url=https://archive.org/details/mandelabiography0000mere |isbn= 978-1-58648-832-1| access-date=30 Julie 2023}}</ref> Ander wat in die geheim by Liliesleaf vergader het, sluit in [[Walter Sisulu]], [[Govan Mbeki]], [[Ahmed Kathrada]], [[Denis Goldberg]], Raymond Mhlaba, Elias Motsoaledi, [[Andrew Mlangeni]], James Kantor, [[Ruth First]], [[Joe Slovo]] en [[Lionel Bernstein]].<ref>{{cite web|title=What happened at Liliesleaf Farm?| website=Liliesleaf |url=http://liliesleaf.co.za/pb_what_happened.php| archive-url=https://web.archive.org/web/20081225182915/http://liliesleaf.co.za/pb_what_happened.php| archive-date=25 Desember 2008}}</ref> MK het Operasie O Mayibuye (ook bekend as Operasie Mayibuye) vanuit Liliesleaf van stapel gestuur.<ref name=grade1/> Op 11 Julie 1963 het die veiligheidspolisie 'n klopjag op die plaas uitgevoer en 19 lede van die ondergrondse groep in hegtenis geneem, en later 'n aantal van hulle aangekla en vervolg vir [[sabotasie]]. Die polisie het van die ligging uit twee bronne te hore gekom: George Mellis, wat naby in die Rivonia-karavaanpark gewoon het, het 'n aantal motors opgemerk wat in en uit die plaasgebied ry en dit aan sy familie vertel; en 'n polisie-informant in MK. Die aktiviste het in die grasdakkamer vergader en was verbaas oor die klopjag. Hulle het reeds vooraf besluit om na 'n ander veilige huis te trek, met 11 Julie as hul laaste ontmoeting by Liliesleaf.<ref>{{cite book |last1=Goldberg |first1=Denis| author-link=Denis Goldberg |title=A Life for Freedom |date=2016 |publisher=University Press of Kentucky |page= 86}}</ref> Die polisie het dokumente tydens die klopjag gevind wat Mandela inkrimineer het, daarom is hy aangekla en saam met die ander verhoor.<ref name=meredith2010/> Die verhoor, wat van Oktober 1963 tot Junie 1964 geduur het, het geëindig met Mandela en ander prominente leiers, insluitend Sisulu, Govan Mbeki, Kathrada, Goldberg, Mhlaba, Motsoaledi en Mlangeni, wat skuldig bevind en tot lewenslange tronkstraf gevonnis is.<ref name=grade1/> ==Die terrein as 'n museum== Die Schreider-familie het die plaas na die klopjag gekoop en in 'n gastehuis omskep. Na 'n hereniging van die beskuldigdes in die Rivonia-verhoor wat in 2001 gehou is, het Nicholas Wolpe (seun van Harold Wolpe en neef van James Kantor) egter besluit om 'n trust te stig wat die terrein sou besit en administreer en 'n museum vir toekomstige geslagte sou skep.<ref name=news24>{{cite web|title=Question mark over future of historic Liliesleaf Farm|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/question-mark-over-future-of-historic-liliesleaf-farm-20220622| website=News24| date=22 Junie 2022| first= Daniel| last=Steyn| access-date=31 Julie 2023}}</ref> Die eerste fase van die restourasie het in 2008 begin.<ref>{{cite web|title=Liliesleaf Farm| website= South African Tourism| url=https://www.southafrica.net/gl/en/travel/article/liliesleaf-farm}}</ref> Uitstallings is geskep, en 'n kafee, saam met oornagverblyf, 'n konferensiesentrum en verskeie ander geboue is opgerig. Dit is deur die Suid-Afrikaanse regering (onder leiding van die ANC nadat hulle demokraties in 1994 verkies is) erken as 'n nasionale bate, van belang vir beide die geskiedenis van die ANC en die Suid-Afrikaanse bevrydingstryd. Vanaf ongeveer 2008 het die Departement van Sport, Kuns en Kultuur en sy voorgangers meer as R70 miljoen vir die instandhouding daarvan voorsien.<ref name=munro2021/> Op 24 November 2014 is dit as 'n Graad 1-terrein gelys.<ref name=grade1>{{cite web | title=Gradings: Site Reference: 9/2/228/0221 | first=Clinton | last=Jackson | website=SAHRA | date=12 September 2016 | url=https://sahris.sahra.org.za/node/369306 | access-date=30 Julie 2023 | archive-date=30 Julie 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230730111405/https://sahris.sahra.org.za/node/369306 | url-status=dead }}</ref> Die terrein is in 2015 vir Wêrelderfenisstatus genomineer,<ref name=news24/> as een van 'n groep genaamd "Menseregte, Bevrydingstryd en Versoening: Nelson Mandela-nalatenskapsterreine".<ref>{{cite web | last=Centre | first=UNESCO World Heritage | title=Human Rights, Liberation Struggle and Reconciliation: Nelson Mandela Legacy Sites | website=UNESCO World Heritage Centre | url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6051/ | access-date=31 Julie 2023}}</ref> Op 2 September 2016 is Liliesleaf in die Suid-Afrikaanse Staatskoerant tot 'n nasionale erfenisterrein verklaar.<ref name=nhs2016>{{cite web | title=9/2/228/0221 |first=Nobukho| last=Njemla | website=SAHRA | date=20 Maart 2009 | url=https://sahris.sahra.org.za/sites/922280221 | access-date=30 July 2023}}</ref><ref name=news24/> Die terrein was in besit van die Liliesleaf Trust, en bestuur deur Nicholas Wolpe,<ref name=news24/> stigter en uitvoerende hoof van die trust, tot 2021. Van ongeveer 2008 tot die sluiting daarvan in 2021, tydens die [[Covid-19-pandemie|COVID-19-pandemie]], het die Departement van Sport, Kuns en Kultuur meer as R70 miljoen vir die instandhouding daarvan voorsien.<ref name=munro2021/> Die museum het egter sy deure in September 2021 gesluit, tydens die COVID-19-pandemie, 'n besluit wat deur die uitvoerende hoof geneem is sonder om die direksie te raadpleeg. Die departement het gesê dat Wolpe nie R8.1 miljoen van 'n befondsingstoelaag wat in 2015 aan Liliesleaf gegee is, gebruik het nie, en dat hulle dit sou oorneem. (Blykbaar was dit veronderstel om aan kapitaaluitgawes bestee te gewees het, maar Wolpe het dit aan lopende koste bestee.<ref name=munro2021/> Op 10 Maart 2022 het die raad Wolpe geskors, en die heropening van Liliesleaf was geskeduleer om in September 2022 plaas te vind. Die destydse Minister van Sport, Kuns en Kultuur, [[Nathi Mthethwa]], het gesê dat 'n proses begin het om die Liliesleaf Museum "as 'n kulturele instelling in ooreenstemming met die Wet op Kulturele Instellings" te verklaar. Dit sou die Parlement in staat stel om toesig oor die museum te hou. Daar was kommer dat daar 'n politieke motief was om die museum te gebruik om die ANC te bevorder, maar raadslid Themba Wakashe het gesê dat hy nie sou toelaat dat dit gebeur nie, aangesien dit 'n plek vir alle Suid-Afrikaners was.<ref name=news24/> ==Artefakte== Die museum huisves baie belangrike historiese artefakte, insluitend die oorspronklike kopie van die [[Vryheidsmanifes]], Mandela se arrestasiebevel en [[Oliver Tambo]] se penpistool.<ref name=news24/> == Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} == Verdere leeswerk == *''Rivonia Trial 1963-1964'' by SA History Online *''Liliesleaf Farm, Rivonia- Johannesburg'' by SA History Online *Saks, David (16 June 2022). "''Liliesleaf Farm is a vital part of South Africass history that needs to be preserved''". The Mail & Guardian. [[Kategorie:Johannesburg]] 49xy41tuu59zlgor6q6ygpgyfx9z6sx 2966392 2966391 2026-09-11T09:43:52Z Sobaka 328 Beeld 2966392 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Liliesleaf hut1.jpg|duimnael|Die grasdakkamer by Liliesleaf.]] '''Liliesleaf-plaas''', ook gespel as '''Lilliesleaf''' en ook eenvoudig bekend as '''Liliesleaf''', is 'n ligging in die noorde van [[Johannesburg]], Suid-Afrika, wat veral bekend is vir sy gebruik as 'n veilige tuiste vir [[African National Congress]] (ANC)-aktiviste gedurende die apartheidsjare in die 1960's. In 1963 het die Suid-Afrikaanse polisie die plaas bestorm en meer as 'n dosyn ANC-leiers en -aktiviste in hegtenis geneem, wat toe tydens die [[Rivonia-verhoor]] verhoor en vervolg is. Na die einde van [[apartheid]] is die eiendom gerestoureer en in 'n museum en [[nasionale erfenisterrein]] omskep. Dit is in September 2021 vir besoekers gesluit, maar sou 'n jaar later weer oopmaak. ==Geskiedenis== Die plaashuis is geleë op Georgelaan in [[Rivonia]], eens 'n afgeleë plek in 'n plattelandse dorpie, nou 'n voorstad sowat 20–26 km noord van Johannesburg, in die [[Sandton]]-gebied. In 1961 is die eiendom deur Arthur Goldreich en Harold Wolpe met fondse van die ondergrondse [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] gekoop om as 'n veilige huis vir politieke voortvlugtiges te gebruik. Goldreich het daar saam met sy destydse vrou, Hazel, en hul twee seuns, Nicholas en Paul, gewoon. Omdat hulle wit Suid-Afrikaners in 'n gebied was wat vir wit mense gereserveer was, het hulle nie aandag getrek nie en het hulle dekking gebied vir swart anti-apartheidsaktiviste.<ref name=munro2021>{{cite web | title=Liliesleaf – Making a case for survival | website=The Heritage Portal | date=14 September 2021|first=Kathy |last=Munro | url=https://www.theheritageportal.co.za/article/liliesleaf-making-case-survival | access-date=30 July 2023}}</ref> Dit is verkry in 'n tyd toe daar 'n verskuiwing in fokus en taktiek binne die bevrydingsbeweging was, van passiewe weerstand tot gewapende stryd, toe [[Umkhonto we Sizwe|uMkhonto we Sizwe]] (MK) gestig is. Liliesleaf het gou die hoofkwartier van MK geword.<ref name=grade1/> Die leier van die African National Congress, [[Nelson Mandela]], het 'n veilige plek nodig gehad vanwaar hy kon opereer, en het daar gewoon onder die veronderstelde identiteit as 'n plaaswerker genaamd David Motsamayi, wat die naam van een van sy voormalige kliënte was. Hy is egter in Augustus 1962 in [[Howick]] in hegtenis geneem op onverwante aanklagte (aanhitsing van werkers om te staak, en vertrek uit Suid-Afrika sonder geldige reisdokumente).<ref name=nmf2008>{{cite web | title=Passports tell a story – Nelson Mandela Foundation | website=Nelson Mandela Foundation | date=4 Maart 2008 | url=https://www.nelsonmandela.org/news/entry/passports-tell-a-story | access-date=30 Julie 2023}}</ref><ref name=meredith2010>{{cite book | title=Mandela : a Biography |author= Meredith, Martin |via= Internet Archive | date=2010|publisher= PublicAffairs | url=https://archive.org/details/mandelabiography0000mere |isbn= 978-1-58648-832-1| access-date=30 Julie 2023}}</ref> Ander wat in die geheim by Liliesleaf vergader het, sluit in [[Walter Sisulu]], [[Govan Mbeki]], [[Ahmed Kathrada]], [[Denis Goldberg]], Raymond Mhlaba, Elias Motsoaledi, [[Andrew Mlangeni]], James Kantor, [[Ruth First]], [[Joe Slovo]] en [[Lionel Bernstein]].<ref>{{cite web|title=What happened at Liliesleaf Farm?| website=Liliesleaf |url=http://liliesleaf.co.za/pb_what_happened.php| archive-url=https://web.archive.org/web/20081225182915/http://liliesleaf.co.za/pb_what_happened.php| archive-date=25 Desember 2008}}</ref> MK het Operasie O Mayibuye (ook bekend as Operasie Mayibuye) vanuit Liliesleaf van stapel gestuur.<ref name=grade1/> Op 11 Julie 1963 het die veiligheidspolisie 'n klopjag op die plaas uitgevoer en 19 lede van die ondergrondse groep in hegtenis geneem, en later 'n aantal van hulle aangekla en vervolg vir [[sabotasie]]. Die polisie het van die ligging uit twee bronne te hore gekom: George Mellis, wat naby in die Rivonia-karavaanpark gewoon het, het 'n aantal motors opgemerk wat in en uit die plaasgebied ry en dit aan sy familie vertel; en 'n polisie-informant in MK. Die aktiviste het in die grasdakkamer vergader en was verbaas oor die klopjag. Hulle het reeds vooraf besluit om na 'n ander veilige huis te trek, met 11 Julie as hul laaste ontmoeting by Liliesleaf.<ref>{{cite book |last1=Goldberg |first1=Denis| author-link=Denis Goldberg |title=A Life for Freedom |date=2016 |publisher=University Press of Kentucky |page= 86}}</ref> Die polisie het dokumente tydens die klopjag gevind wat Mandela inkrimineer het, daarom is hy aangekla en saam met die ander verhoor.<ref name=meredith2010/> Die verhoor, wat van Oktober 1963 tot Junie 1964 geduur het, het geëindig met Mandela en ander prominente leiers, insluitend Sisulu, Govan Mbeki, Kathrada, Goldberg, Mhlaba, Motsoaledi en Mlangeni, wat skuldig bevind en tot lewenslange tronkstraf gevonnis is.<ref name=grade1/> ==Die terrein as 'n museum== Die Schreider-familie het die plaas na die klopjag gekoop en in 'n gastehuis omskep. Na 'n hereniging van die beskuldigdes in die Rivonia-verhoor wat in 2001 gehou is, het Nicholas Wolpe (seun van Harold Wolpe en neef van James Kantor) egter besluit om 'n trust te stig wat die terrein sou besit en administreer en 'n museum vir toekomstige geslagte sou skep.<ref name=news24>{{cite web|title=Question mark over future of historic Liliesleaf Farm|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/question-mark-over-future-of-historic-liliesleaf-farm-20220622| website=News24| date=22 Junie 2022| first= Daniel| last=Steyn| access-date=31 Julie 2023}}</ref> Die eerste fase van die restourasie het in 2008 begin.<ref>{{cite web|title=Liliesleaf Farm| website= South African Tourism| url=https://www.southafrica.net/gl/en/travel/article/liliesleaf-farm}}</ref> Uitstallings is geskep, en 'n kafee, saam met oornagverblyf, 'n konferensiesentrum en verskeie ander geboue is opgerig. Dit is deur die Suid-Afrikaanse regering (onder leiding van die ANC nadat hulle demokraties in 1994 verkies is) erken as 'n nasionale bate, van belang vir beide die geskiedenis van die ANC en die Suid-Afrikaanse bevrydingstryd. Vanaf ongeveer 2008 het die Departement van Sport, Kuns en Kultuur en sy voorgangers meer as R70 miljoen vir die instandhouding daarvan voorsien.<ref name=munro2021/> Op 24 November 2014 is dit as 'n Graad 1-terrein gelys.<ref name=grade1>{{cite web | title=Gradings: Site Reference: 9/2/228/0221 | first=Clinton | last=Jackson | website=SAHRA | date=12 September 2016 | url=https://sahris.sahra.org.za/node/369306 | access-date=30 Julie 2023 | archive-date=30 Julie 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230730111405/https://sahris.sahra.org.za/node/369306 | url-status=dead }}</ref> Die terrein is in 2015 vir Wêrelderfenisstatus genomineer,<ref name=news24/> as een van 'n groep genaamd "Menseregte, Bevrydingstryd en Versoening: Nelson Mandela-nalatenskapsterreine".<ref>{{cite web | last=Centre | first=UNESCO World Heritage | title=Human Rights, Liberation Struggle and Reconciliation: Nelson Mandela Legacy Sites | website=UNESCO World Heritage Centre | url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6051/ | access-date=31 Julie 2023}}</ref> Op 2 September 2016 is Liliesleaf in die Suid-Afrikaanse Staatskoerant tot 'n nasionale erfenisterrein verklaar.<ref name=nhs2016>{{cite web | title=9/2/228/0221 |first=Nobukho| last=Njemla | website=SAHRA | date=20 Maart 2009 | url=https://sahris.sahra.org.za/sites/922280221 | access-date=30 July 2023}}</ref><ref name=news24/> Die terrein was in besit van die Liliesleaf Trust, en bestuur deur Nicholas Wolpe,<ref name=news24/> stigter en uitvoerende hoof van die trust, tot 2021. Van ongeveer 2008 tot die sluiting daarvan in 2021, tydens die [[Covid-19-pandemie|COVID-19-pandemie]], het die Departement van Sport, Kuns en Kultuur meer as R70 miljoen vir die instandhouding daarvan voorsien.<ref name=munro2021/> Die museum het egter sy deure in September 2021 gesluit, tydens die COVID-19-pandemie, 'n besluit wat deur die uitvoerende hoof geneem is sonder om die direksie te raadpleeg. Die departement het gesê dat Wolpe nie R8.1 miljoen van 'n befondsingstoelaag wat in 2015 aan Liliesleaf gegee is, gebruik het nie, en dat hulle dit sou oorneem. (Blykbaar was dit veronderstel om aan kapitaaluitgawes bestee te gewees het, maar Wolpe het dit aan lopende koste bestee.<ref name=munro2021/> Op 10 Maart 2022 het die raad Wolpe geskors, en die heropening van Liliesleaf was geskeduleer om in September 2022 plaas te vind. Die destydse Minister van Sport, Kuns en Kultuur, [[Nathi Mthethwa]], het gesê dat 'n proses begin het om die Liliesleaf Museum "as 'n kulturele instelling in ooreenstemming met die Wet op Kulturele Instellings" te verklaar. Dit sou die Parlement in staat stel om toesig oor die museum te hou. Daar was kommer dat daar 'n politieke motief was om die museum te gebruik om die ANC te bevorder, maar raadslid Themba Wakashe het gesê dat hy nie sou toelaat dat dit gebeur nie, aangesien dit 'n plek vir alle Suid-Afrikaners was.<ref name=news24/> ==Artefakte== Die museum huisves baie belangrike historiese artefakte, insluitend die oorspronklike kopie van die [[Vryheidsmanifes]], Mandela se arrestasiebevel en [[Oliver Tambo]] se penpistool.<ref name=news24/> == Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} == Verdere leeswerk == *''Rivonia Trial 1963-1964'' by SA History Online *''Liliesleaf Farm, Rivonia- Johannesburg'' by SA History Online *Saks, David (16 June 2022). "''Liliesleaf Farm is a vital part of South Africass history that needs to be preserved''". The Mail & Guardian. [[Kategorie:Johannesburg]] i9pags8wwq2hgnaj0jfz9586hefnbxw 2966397 2966392 2026-09-11T09:49:53Z Sobaka 328 opdateer 2966397 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Liliesleaf hut1.jpg|duimnael|Die grasdakkamer by Liliesleaf.]] '''Liliesleaf-plaas''', ook gespel as '''Lilliesleaf''' en ook eenvoudig bekend as '''Liliesleaf''', is 'n ligging in die noorde van [[Johannesburg]], Suid-Afrika, wat veral bekend is vir sy gebruik as 'n veilige tuiste vir [[African National Congress]] (ANC)-aktiviste gedurende die apartheidsjare in die 1960's. In 1963 het die Suid-Afrikaanse polisie die plaas bestorm en meer as 'n dosyn ANC-leiers en -aktiviste in hegtenis geneem, wat toe tydens die [[Rivonia-verhoor]] verhoor en vervolg is. Die museum het in September 2021 weens finansiële en bestuursprobleme vir die publiek gesluit. Hoewel ’n heropening aanvanklik vir September 2022 beplan is, is daar geen duidelike openbare bevestiging dat die museum daarna weer permanent in bedryf gestel is nie. Liliesleaf se erfenisstatus is nietemin in Julie 2024 verder versterk toe dit as een van die komponente van die reeksgebied ''Human Rights, Liberation and Reconciliation: Nelson Mandela Legacy Sites'' op [[Unesco|UNESCO]] se Wêrelderfenislys ingeskryf is. Die reeksgebied bestaan uit verskeie plekke wat met Suid-Afrika se bevrydingstryd en die nalatenskap van [[Nelson Mandela]] verbind word.<ref>{{cite web |title=UNESCO inscribes more World Heritage sites for South Africa |url=https://www.sanews.gov.za/south-africa/unesco-inscribes-more-world-heritage-sites-south-africa |website=SAnews |date=29 Julie 2024 |access-date=11 September 2026}}</ref> ==Geskiedenis== Die plaashuis is geleë op Georgelaan in [[Rivonia]], eens 'n afgeleë plek in 'n plattelandse dorpie, nou 'n voorstad sowat 20–26 km noord van Johannesburg, in die [[Sandton]]-gebied. In 1961 is die eiendom deur Arthur Goldreich en Harold Wolpe met fondse van die ondergrondse [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] gekoop om as 'n veilige huis vir politieke voortvlugtiges te gebruik. Goldreich het daar saam met sy destydse vrou, Hazel, en hul twee seuns, Nicholas en Paul, gewoon. Omdat hulle wit Suid-Afrikaners in 'n gebied was wat vir wit mense gereserveer was, het hulle nie aandag getrek nie en het hulle dekking gebied vir swart anti-apartheidsaktiviste.<ref name=munro2021>{{cite web | title=Liliesleaf – Making a case for survival | website=The Heritage Portal | date=14 September 2021|first=Kathy |last=Munro | url=https://www.theheritageportal.co.za/article/liliesleaf-making-case-survival | access-date=30 July 2023}}</ref> Dit is verkry in 'n tyd toe daar 'n verskuiwing in fokus en taktiek binne die bevrydingsbeweging was, van passiewe weerstand tot gewapende stryd, toe [[Umkhonto we Sizwe|uMkhonto we Sizwe]] (MK) gestig is. Liliesleaf het gou die hoofkwartier van MK geword.<ref name=grade1/> Die leier van die African National Congress, [[Nelson Mandela]], het 'n veilige plek nodig gehad vanwaar hy kon opereer, en het daar gewoon onder die veronderstelde identiteit as 'n plaaswerker genaamd David Motsamayi, wat die naam van een van sy voormalige kliënte was. Hy is egter in Augustus 1962 in [[Howick]] in hegtenis geneem op onverwante aanklagte (aanhitsing van werkers om te staak, en vertrek uit Suid-Afrika sonder geldige reisdokumente).<ref name=nmf2008>{{cite web | title=Passports tell a story – Nelson Mandela Foundation | website=Nelson Mandela Foundation | date=4 Maart 2008 | url=https://www.nelsonmandela.org/news/entry/passports-tell-a-story | access-date=30 Julie 2023}}</ref><ref name=meredith2010>{{cite book | title=Mandela : a Biography |author= Meredith, Martin |via= Internet Archive | date=2010|publisher= PublicAffairs | url=https://archive.org/details/mandelabiography0000mere |isbn= 978-1-58648-832-1| access-date=30 Julie 2023}}</ref> Ander wat in die geheim by Liliesleaf vergader het, sluit in [[Walter Sisulu]], [[Govan Mbeki]], [[Ahmed Kathrada]], [[Denis Goldberg]], Raymond Mhlaba, Elias Motsoaledi, [[Andrew Mlangeni]], James Kantor, [[Ruth First]], [[Joe Slovo]] en [[Lionel Bernstein]].<ref>{{cite web|title=What happened at Liliesleaf Farm?| website=Liliesleaf |url=http://liliesleaf.co.za/pb_what_happened.php| archive-url=https://web.archive.org/web/20081225182915/http://liliesleaf.co.za/pb_what_happened.php| archive-date=25 Desember 2008}}</ref> MK het Operasie O Mayibuye (ook bekend as Operasie Mayibuye) vanuit Liliesleaf van stapel gestuur.<ref name=grade1/> Op 11 Julie 1963 het die veiligheidspolisie 'n klopjag op die plaas uitgevoer en 19 lede van die ondergrondse groep in hegtenis geneem, en later 'n aantal van hulle aangekla en vervolg vir [[sabotasie]]. Die polisie het van die ligging uit twee bronne te hore gekom: George Mellis, wat naby in die Rivonia-karavaanpark gewoon het, het 'n aantal motors opgemerk wat in en uit die plaasgebied ry en dit aan sy familie vertel; en 'n polisie-informant in MK. Die aktiviste het in die grasdakkamer vergader en was verbaas oor die klopjag. Hulle het reeds vooraf besluit om na 'n ander veilige huis te trek, met 11 Julie as hul laaste ontmoeting by Liliesleaf.<ref>{{cite book |last1=Goldberg |first1=Denis| author-link=Denis Goldberg |title=A Life for Freedom |date=2016 |publisher=University Press of Kentucky |page= 86}}</ref> Die polisie het dokumente tydens die klopjag gevind wat Mandela inkrimineer het, daarom is hy aangekla en saam met die ander verhoor.<ref name=meredith2010/> Die verhoor, wat van Oktober 1963 tot Junie 1964 geduur het, het geëindig met Mandela en ander prominente leiers, insluitend Sisulu, Govan Mbeki, Kathrada, Goldberg, Mhlaba, Motsoaledi en Mlangeni, wat skuldig bevind en tot lewenslange tronkstraf gevonnis is.<ref name=grade1/> ==Die terrein as 'n museum== Die Schreider-familie het die plaas na die klopjag gekoop en in 'n gastehuis omskep. Na 'n hereniging van die beskuldigdes in die Rivonia-verhoor wat in 2001 gehou is, het Nicholas Wolpe (seun van Harold Wolpe en neef van James Kantor) egter besluit om 'n trust te stig wat die terrein sou besit en administreer en 'n museum vir toekomstige geslagte sou skep.<ref name=news24>{{cite web|title=Question mark over future of historic Liliesleaf Farm|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/question-mark-over-future-of-historic-liliesleaf-farm-20220622| website=News24| date=22 Junie 2022| first= Daniel| last=Steyn| access-date=31 Julie 2023}}</ref> Die eerste fase van die restourasie het in 2008 begin.<ref>{{cite web|title=Liliesleaf Farm| website= South African Tourism| url=https://www.southafrica.net/gl/en/travel/article/liliesleaf-farm}}</ref> Uitstallings is geskep, en 'n kafee, saam met oornagverblyf, 'n konferensiesentrum en verskeie ander geboue is opgerig. Dit is deur die Suid-Afrikaanse regering (onder leiding van die ANC nadat hulle demokraties in 1994 verkies is) erken as 'n nasionale bate, van belang vir beide die geskiedenis van die ANC en die Suid-Afrikaanse bevrydingstryd. Vanaf ongeveer 2008 het die Departement van Sport, Kuns en Kultuur en sy voorgangers meer as R70 miljoen vir die instandhouding daarvan voorsien.<ref name=munro2021/> Op 24 November 2014 is dit as 'n Graad 1-terrein gelys.<ref name=grade1>{{cite web | title=Gradings: Site Reference: 9/2/228/0221 | first=Clinton | last=Jackson | website=SAHRA | date=12 September 2016 | url=https://sahris.sahra.org.za/node/369306 | access-date=30 Julie 2023 | archive-date=30 Julie 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230730111405/https://sahris.sahra.org.za/node/369306 | url-status=dead }}</ref> Die terrein is in 2015 vir Wêrelderfenisstatus genomineer,<ref name=news24/> as een van 'n groep genaamd "Menseregte, Bevrydingstryd en Versoening: Nelson Mandela-nalatenskapsterreine".<ref>{{cite web | last=Centre | first=UNESCO World Heritage | title=Human Rights, Liberation Struggle and Reconciliation: Nelson Mandela Legacy Sites | website=UNESCO World Heritage Centre | url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6051/ | access-date=31 Julie 2023}}</ref> Op 2 September 2016 is Liliesleaf in die Suid-Afrikaanse Staatskoerant tot 'n nasionale erfenisterrein verklaar.<ref name=nhs2016>{{cite web | title=9/2/228/0221 |first=Nobukho| last=Njemla | website=SAHRA | date=20 Maart 2009 | url=https://sahris.sahra.org.za/sites/922280221 | access-date=30 July 2023}}</ref><ref name=news24/> Die terrein was in besit van die Liliesleaf Trust, en bestuur deur Nicholas Wolpe,<ref name=news24/> stigter en uitvoerende hoof van die trust, tot 2021. Van ongeveer 2008 tot die sluiting daarvan in 2021, tydens die [[Covid-19-pandemie|COVID-19-pandemie]], het die Departement van Sport, Kuns en Kultuur meer as R70 miljoen vir die instandhouding daarvan voorsien.<ref name=munro2021/> Die museum het egter sy deure in September 2021 gesluit, tydens die COVID-19-pandemie, 'n besluit wat deur die uitvoerende hoof geneem is sonder om die direksie te raadpleeg. Die departement het gesê dat Wolpe nie R8.1 miljoen van 'n befondsingstoelaag wat in 2015 aan Liliesleaf gegee is, gebruik het nie, en dat hulle dit sou oorneem. (Blykbaar was dit veronderstel om aan kapitaaluitgawes bestee te gewees het, maar Wolpe het dit aan lopende koste bestee.<ref name=munro2021/> Op 10 Maart 2022 het die raad Wolpe geskors, en die heropening van Liliesleaf was geskeduleer om in September 2022 plaas te vind. Die destydse Minister van Sport, Kuns en Kultuur, [[Nathi Mthethwa]], het gesê dat 'n proses begin het om die Liliesleaf Museum "as 'n kulturele instelling in ooreenstemming met die Wet op Kulturele Instellings" te verklaar. Dit sou die Parlement in staat stel om toesig oor die museum te hou. Daar was kommer dat daar 'n politieke motief was om die museum te gebruik om die ANC te bevorder, maar raadslid Themba Wakashe het gesê dat hy nie sou toelaat dat dit gebeur nie, aangesien dit 'n plek vir alle Suid-Afrikaners was.<ref name=news24/> ==Artefakte== Die museum huisves baie belangrike historiese artefakte, insluitend die oorspronklike kopie van die [[Vryheidsmanifes]], Mandela se arrestasiebevel en [[Oliver Tambo]] se penpistool.<ref name=news24/> == Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} == Verdere leeswerk == *''Rivonia Trial 1963-1964'' by SA History Online *''Liliesleaf Farm, Rivonia- Johannesburg'' by SA History Online *Saks, David (16 June 2022). "''Liliesleaf Farm is a vital part of South Africass history that needs to be preserved''". The Mail & Guardian. [[Kategorie:Johannesburg]] 4josdaqz2qeyqi7ir5jy4et7b9k3wo0 2966399 2966397 2026-09-11T09:51:25Z Sobaka 328 /* Die terrein as 'n museum */ opdateer 2966399 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Liliesleaf hut1.jpg|duimnael|Die grasdakkamer by Liliesleaf.]] '''Liliesleaf-plaas''', ook gespel as '''Lilliesleaf''' en ook eenvoudig bekend as '''Liliesleaf''', is 'n ligging in die noorde van [[Johannesburg]], Suid-Afrika, wat veral bekend is vir sy gebruik as 'n veilige tuiste vir [[African National Congress]] (ANC)-aktiviste gedurende die apartheidsjare in die 1960's. In 1963 het die Suid-Afrikaanse polisie die plaas bestorm en meer as 'n dosyn ANC-leiers en -aktiviste in hegtenis geneem, wat toe tydens die [[Rivonia-verhoor]] verhoor en vervolg is. Die museum het in September 2021 weens finansiële en bestuursprobleme vir die publiek gesluit. Hoewel ’n heropening aanvanklik vir September 2022 beplan is, is daar geen duidelike openbare bevestiging dat die museum daarna weer permanent in bedryf gestel is nie. Liliesleaf se erfenisstatus is nietemin in Julie 2024 verder versterk toe dit as een van die komponente van die reeksgebied ''Human Rights, Liberation and Reconciliation: Nelson Mandela Legacy Sites'' op [[Unesco|UNESCO]] se Wêrelderfenislys ingeskryf is. Die reeksgebied bestaan uit verskeie plekke wat met Suid-Afrika se bevrydingstryd en die nalatenskap van [[Nelson Mandela]] verbind word.<ref>{{cite web |title=UNESCO inscribes more World Heritage sites for South Africa |url=https://www.sanews.gov.za/south-africa/unesco-inscribes-more-world-heritage-sites-south-africa |website=SAnews |date=29 Julie 2024 |access-date=11 September 2026}}</ref> ==Geskiedenis== Die plaashuis is geleë op Georgelaan in [[Rivonia]], eens 'n afgeleë plek in 'n plattelandse dorpie, nou 'n voorstad sowat 20–26 km noord van Johannesburg, in die [[Sandton]]-gebied. In 1961 is die eiendom deur Arthur Goldreich en Harold Wolpe met fondse van die ondergrondse [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] gekoop om as 'n veilige huis vir politieke voortvlugtiges te gebruik. Goldreich het daar saam met sy destydse vrou, Hazel, en hul twee seuns, Nicholas en Paul, gewoon. Omdat hulle wit Suid-Afrikaners in 'n gebied was wat vir wit mense gereserveer was, het hulle nie aandag getrek nie en het hulle dekking gebied vir swart anti-apartheidsaktiviste.<ref name=munro2021>{{cite web | title=Liliesleaf – Making a case for survival | website=The Heritage Portal | date=14 September 2021|first=Kathy |last=Munro | url=https://www.theheritageportal.co.za/article/liliesleaf-making-case-survival | access-date=30 July 2023}}</ref> Dit is verkry in 'n tyd toe daar 'n verskuiwing in fokus en taktiek binne die bevrydingsbeweging was, van passiewe weerstand tot gewapende stryd, toe [[Umkhonto we Sizwe|uMkhonto we Sizwe]] (MK) gestig is. Liliesleaf het gou die hoofkwartier van MK geword.<ref name=grade1/> Die leier van die African National Congress, [[Nelson Mandela]], het 'n veilige plek nodig gehad vanwaar hy kon opereer, en het daar gewoon onder die veronderstelde identiteit as 'n plaaswerker genaamd David Motsamayi, wat die naam van een van sy voormalige kliënte was. Hy is egter in Augustus 1962 in [[Howick]] in hegtenis geneem op onverwante aanklagte (aanhitsing van werkers om te staak, en vertrek uit Suid-Afrika sonder geldige reisdokumente).<ref name=nmf2008>{{cite web | title=Passports tell a story – Nelson Mandela Foundation | website=Nelson Mandela Foundation | date=4 Maart 2008 | url=https://www.nelsonmandela.org/news/entry/passports-tell-a-story | access-date=30 Julie 2023}}</ref><ref name=meredith2010>{{cite book | title=Mandela : a Biography |author= Meredith, Martin |via= Internet Archive | date=2010|publisher= PublicAffairs | url=https://archive.org/details/mandelabiography0000mere |isbn= 978-1-58648-832-1| access-date=30 Julie 2023}}</ref> Ander wat in die geheim by Liliesleaf vergader het, sluit in [[Walter Sisulu]], [[Govan Mbeki]], [[Ahmed Kathrada]], [[Denis Goldberg]], Raymond Mhlaba, Elias Motsoaledi, [[Andrew Mlangeni]], James Kantor, [[Ruth First]], [[Joe Slovo]] en [[Lionel Bernstein]].<ref>{{cite web|title=What happened at Liliesleaf Farm?| website=Liliesleaf |url=http://liliesleaf.co.za/pb_what_happened.php| archive-url=https://web.archive.org/web/20081225182915/http://liliesleaf.co.za/pb_what_happened.php| archive-date=25 Desember 2008}}</ref> MK het Operasie O Mayibuye (ook bekend as Operasie Mayibuye) vanuit Liliesleaf van stapel gestuur.<ref name=grade1/> Op 11 Julie 1963 het die veiligheidspolisie 'n klopjag op die plaas uitgevoer en 19 lede van die ondergrondse groep in hegtenis geneem, en later 'n aantal van hulle aangekla en vervolg vir [[sabotasie]]. Die polisie het van die ligging uit twee bronne te hore gekom: George Mellis, wat naby in die Rivonia-karavaanpark gewoon het, het 'n aantal motors opgemerk wat in en uit die plaasgebied ry en dit aan sy familie vertel; en 'n polisie-informant in MK. Die aktiviste het in die grasdakkamer vergader en was verbaas oor die klopjag. Hulle het reeds vooraf besluit om na 'n ander veilige huis te trek, met 11 Julie as hul laaste ontmoeting by Liliesleaf.<ref>{{cite book |last1=Goldberg |first1=Denis| author-link=Denis Goldberg |title=A Life for Freedom |date=2016 |publisher=University Press of Kentucky |page= 86}}</ref> Die polisie het dokumente tydens die klopjag gevind wat Mandela inkrimineer het, daarom is hy aangekla en saam met die ander verhoor.<ref name=meredith2010/> Die verhoor, wat van Oktober 1963 tot Junie 1964 geduur het, het geëindig met Mandela en ander prominente leiers, insluitend Sisulu, Govan Mbeki, Kathrada, Goldberg, Mhlaba, Motsoaledi en Mlangeni, wat skuldig bevind en tot lewenslange tronkstraf gevonnis is.<ref name=grade1/> ==Die terrein as 'n museum== Die Schreider-familie het die plaas na die klopjag gekoop en in 'n gastehuis omskep. Na 'n hereniging van die beskuldigdes in die Rivonia-verhoor wat in 2001 gehou is, het Nicholas Wolpe (seun van Harold Wolpe en neef van James Kantor) egter besluit om 'n trust te stig wat die terrein sou besit en administreer en 'n museum vir toekomstige geslagte sou skep.<ref name=news24>{{cite web|title=Question mark over future of historic Liliesleaf Farm|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/question-mark-over-future-of-historic-liliesleaf-farm-20220622| website=News24| date=22 Junie 2022| first= Daniel| last=Steyn| access-date=31 Julie 2023}}</ref> Die eerste fase van die restourasie het in 2008 begin.<ref>{{cite web|title=Liliesleaf Farm| website= South African Tourism| url=https://www.southafrica.net/gl/en/travel/article/liliesleaf-farm}}</ref> Uitstallings is geskep, en 'n kafee, saam met oornagverblyf, 'n konferensiesentrum en verskeie ander geboue is opgerig. Dit is deur die Suid-Afrikaanse regering (onder leiding van die ANC nadat hulle demokraties in 1994 verkies is) erken as 'n nasionale bate, van belang vir beide die geskiedenis van die ANC en die Suid-Afrikaanse bevrydingstryd. Vanaf ongeveer 2008 het die Departement van Sport, Kuns en Kultuur en sy voorgangers meer as R70 miljoen vir die instandhouding daarvan voorsien.<ref name=munro2021/> Op 24 November 2014 is dit as 'n Graad 1-terrein gelys.<ref name=grade1>{{cite web | title=Gradings: Site Reference: 9/2/228/0221 | first=Clinton | last=Jackson | website=SAHRA | date=12 September 2016 | url=https://sahris.sahra.org.za/node/369306 | access-date=30 Julie 2023 | archive-date=30 Julie 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230730111405/https://sahris.sahra.org.za/node/369306 | url-status=dead }}</ref> Die terrein is in 2015 vir Wêrelderfenisstatus genomineer,<ref name=news24/> as een van 'n groep genaamd "Menseregte, Bevrydingstryd en Versoening: Nelson Mandela-nalatenskapsterreine".<ref>{{cite web | last=Centre | first=UNESCO World Heritage | title=Human Rights, Liberation Struggle and Reconciliation: Nelson Mandela Legacy Sites | website=UNESCO World Heritage Centre | url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6051/ | access-date=31 Julie 2023}}</ref> Op 2 September 2016 is Liliesleaf in die Suid-Afrikaanse Staatskoerant tot 'n nasionale erfenisterrein verklaar.<ref name=nhs2016>{{cite web | title=9/2/228/0221 |first=Nobukho| last=Njemla | website=SAHRA | date=20 Maart 2009 | url=https://sahris.sahra.org.za/sites/922280221 | access-date=30 July 2023}}</ref><ref name=news24/> Die terrein was in besit van die Liliesleaf Trust, en bestuur deur Nicholas Wolpe,<ref name=news24/> stigter en uitvoerende hoof van die trust, tot 2021. Van ongeveer 2008 tot die sluiting daarvan in 2021, tydens die [[Covid-19-pandemie|COVID-19-pandemie]], het die Departement van Sport, Kuns en Kultuur meer as R70 miljoen vir die instandhouding daarvan voorsien.<ref name=munro2021/> Die museum het egter sy deure in September 2021 gesluit, tydens die COVID-19-pandemie, 'n besluit wat deur die uitvoerende hoof geneem is sonder om die direksie te raadpleeg. Die departement het gesê dat Wolpe nie R8.1 miljoen van 'n befondsingstoelaag wat in 2015 aan Liliesleaf gegee is, gebruik het nie, en dat hulle dit sou oorneem. (Blykbaar was dit veronderstel om aan kapitaaluitgawes bestee te gewees het, maar Wolpe het dit aan lopende koste bestee.<ref name=munro2021/> Op 10 Maart 2022 het die raad Wolpe geskors, en die heropening van Liliesleaf was geskeduleer om in September 2022 plaas te vind, maar dit het nie gerealiseer nie. Die destydse Minister van Sport, Kuns en Kultuur, [[Nathi Mthethwa]], het gesê dat 'n proses begin het om die Liliesleaf Museum "as 'n kulturele instelling in ooreenstemming met die Wet op Kulturele Instellings" te verklaar. Dit sou die Parlement in staat stel om toesig oor die museum te hou. Daar was kommer dat daar 'n politieke motief was om die museum te gebruik om die ANC te bevorder, maar raadslid Themba Wakashe het gesê dat hy nie sou toelaat dat dit gebeur nie, aangesien dit 'n plek vir alle Suid-Afrikaners was.<ref name=news24/> ==Artefakte== Die museum huisves baie belangrike historiese artefakte, insluitend die oorspronklike kopie van die [[Vryheidsmanifes]], Mandela se arrestasiebevel en [[Oliver Tambo]] se penpistool.<ref name=news24/> == Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} == Verdere leeswerk == *''Rivonia Trial 1963-1964'' by SA History Online *''Liliesleaf Farm, Rivonia- Johannesburg'' by SA History Online *Saks, David (16 June 2022). "''Liliesleaf Farm is a vital part of South Africass history that needs to be preserved''". The Mail & Guardian. [[Kategorie:Johannesburg]] 02v4a02dtrdkom80ded155nl3twqtdm 1 468901 2966390 2026-09-11T09:41:13Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2966390 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 3 468902 2966394 2026-09-11T09:48:18Z Gerges 161027 Gerges het bladsy [[Gebruikerbespreking:א. א. אינסטלציה]] na [[Gebruikerbespreking:ابن إبراهيم القرطبي]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/א. א. אינסטלציה|א. א. אינסטלציה]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/ابن إبراهيم القرطبي|ابن إبراهيم القرطبي]]" 2966394 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Gebruikerbespreking:ابن إبراهيم القرطبي]] d9zss2stv37j6blz8toy3nxl987tvjz 1 468903 2966396 2026-09-11T09:49:38Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2966396 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 468904 2966398 2026-09-11T09:50:10Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2966398 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 468905 2966410 2026-09-11T11:57:23Z Thermofan 22693 Geskep deur die bladsy "[[:en:Special:Redirect/revision/1364209183|Royal Observatory, Cape of Good Hope]]" te vertaal 2966410 wikitext text/x-wiki [[File:Main_building_of_Royal_Observatory,_Cape_of_Good_Hope.jpg|skakel=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Main_building_of_Royal_Observatory,_Cape_of_Good_Hope.jpg|300x300px]] Die '''Koninklike Sterrewag aan die Kaap die Goeie Hoop''' was 'n sterrewag en wetenskaplike instelling in Kaapstad, Suid-Afrika.<ref name="ACBrown">{{Cite book |last=Royal Society of South Africa |url=https://books.google.com/books?id=-X4IAAAAMAAJ&q=founded+1820 |title=A History of Scientific Endeavour in South Africa: A Collection of Essays Published on the Occasion of the Centenary of the Royal Society of South Africa |date=1977 |publisher=Royal Society of South Africa |editor-last=Brown |editor-first=Alexander Claude |location=Cape Town |page=60}}</ref> Dit is deur die Britse ''Raad van die Lengtegraad'' in 1820 gestig en die hoofgebou huisves deesdae die hoofkwartier van die [[Suid-Afrikaanse Astronomiese Sterrewag]]. Die instelling was op 'n klein heuweltjie 5 km suidoos van die sentrum van [[Kaapstad]] geleë. Gedurende die daaropvolgende eeu het 'n voorstad in die gebied van die Observatorium gevorm en is na aanleiding daarvan [[Observatory]] genoem. Die sterrewag het weens die stad se ligte mettertyd sy effektiwiteit begin verloor, tog het verskeie teleskope tot in die 1990's in gebruik gebly. Hierdie teleskope word deesdae selde gebruik, behalwe vir publieke skakeling en bewusmaking. [[Alan William James Cousins|Alan Cousins]] was die laaste ernstige waarnemer wat vanaf die Kaapse Koninklike Sterrewag se terrein gewerk het. Dit is in Desember 2018 tot 'n [[Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap|Nasionale Erfenisterrein]] verklaar en was deel van 'n gevallestudie deur die Internasionale Raad vir Monumente en Terreine (''ICOMOS'') vir 'n [[Wêrelderfenisgebied|Wêrelderfenisterrein]].<ref name="SAHRA Declaration">{{Cite web|url=http://www.greengazette.co.za/notices/national-heritage-resources-act-25-1999-declaration-of-the-south-african-astronomical-observatory-royal-observatory-as-a-national-heritage-site_20181221-GGN-42127-01404|title=National Gazette No 42127, 2018|publisher=S.A. Government}}</ref><ref name="unesco">{{Cite web|url=http://www2.astronomicalheritage.net/index.php/show-entity?identity=52&idsubentity=1|title=Royal Observatory, Cape of Good Hope, Republic of South Africa|publisher=UNESCO}}</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:South_African_Astronomical_Observatory_1857.jpg|regs|duimnael| Die Sterrewag in 1857.]] [[Lêer:RO_main_building_plan.jpg|regs|duimnael| Plan van die Koninklike Sterrewag-gebou, omstreeks 1840.]] Die geskiedenis van die Koninklike Sterrewag was reeds die onderwerp van verskeie werke.<ref name="dgill">{{Cite book |last=Gill |first=Sir D. |title=History and Description of the Royal Observatory, Cape of Good Hope |date=1913 |publisher=HMSO |location=London |bibcode=1913hdro.book.....G}}</ref><ref>{{Cite book |last=Laing |first=J.D. |title=The Royal Observatory, Cape of Good Hope 1820–1970 |date=1970 |publisher=Royal Observatory |location=Cape Town}}</ref><ref name="bwarner">{{Cite book |last=Warner |first=B. |author-link=Brian Warner (astronomer) |url=https://archive.org/details/astronomersatroy00warn |title=Astronomers at the Royal Observatory, Cape of Good Hope |date=1979 |publisher=Balkema |isbn=9780869611098 |location=Cape Town and Rotterdam |url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite book |last=Warner |first=B. |author-link=Brian Warner (astronomer) |title=Royal Observatory, Cape of Good Hope 1820–1831: The Founding of a Colonial Observatory Incorporating a biography of Fearon Fallows |date=1995 |publisher=Springer |isbn=978-0-7923-3527-6 |oclc=32465151}}</ref><ref>{{Cite book |last=Glass |first=I.S. |title=The Royal Observatory at the Cape of Good Hope: History and Heritage |date=2015 |publisher=Mons Mensa |isbn=978-0-9814126-2-7}}</ref> Die voorstel vir die bou van 'n sterrewag in Suid Afrika het heel waarskynlik sy ontstaan by dieselfde groep wat die ''Royal Astronomical Society'' in die Verenigde Koninkryk gestig het.<ref>{{Cite book |last=Warner |first=Brian |author-link=Brian Warner (astronomer) |url=https://archive.org/details/astronomersatroy00warn |title=Astronomers at the Royal Observatory Cape of Good Hope |date=1979 |publisher=A.A. Balkema |isbn=9780869611098 |url-access=registration}}</ref> Die amptelike stigting van die Koninklike Sterrewag, Kaap die Goeie Hoop, het op 20 Oktober 1820 plaasgevind deur 'n bevel van [[George IV van die Verenigde Koninkryk|Koning George IV]] van die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]].<ref name="ACBrown" /> Gedurende die [[19de eeu]] is die Sterrewag beskou as die belangrikste verwysingsbron vir wetenskaplike sake aan die Kaapkolonie. Dit het 'n aparte entiteit gebly tot 1972 toe dit met die Republiek-sterrewag van Johannesburg saamgesmelt het om die huidige [[Suid-Afrikaanse Astronomiese Sterrewag]] te vorm. Dit het gedien as die bewaarplek vir standaardgewigte en -mate van die Kolonie en was verantwoordelik vir tydhouding en geodetiese opmeting. Die Sterrewag besit ook 'n lang reeks [[Meteorologie|meteorologiese]] rekords. 'n [[Aardmagnetisme|Magnetiese observatorium]] is in 1841 gebou, maar het gedurende die daaropvolgende dekade afgebrand. Die Sterrewag het hoofsaaklik op [[astrometrie]] gefokus en is verantwoordelik vir die publikasie van verskeie katalogusse van sterposisies en ander navorsing. In die 20ste eeu het dit ook na [[astrofisika]] gekyk, maar teen die vyftigerjare het Kaapstad se stadsligte die waarneming van dowwe sterre en hemelliggame só bemoeilik dat 'n nuwe terrein in die veel donkerder, droë [[Karoo]] gesoek moes word. 'n Amptelike ooreenkoms met betrekking to die verskuiwing is op 23 September 1970 bekragtig.<ref>{{Cite web|url=http://assa.saao.ac.za/html/his-obs-radcliffe.html|title=ASSA Historical Section|last=Chris de Coning|publisher=Astronomical Society of South Africa|archive-url=https://web.archive.org/web/20131110193406/http://assa.saao.ac.za/html/his-obs-radcliffe.html|archive-date=10 November 2013|access-date=10 November 2013}}</ref> Die Koninklike Sterrewag was verantwoordelik vir 'n hele aantal belangrike gebeurtenisse in die geskiedenis van sterrekunde. Die tweede koninklike Sterrekundige aan die Kaap, Thomas Henderson en sy assistent, Luitenant William Meadows, het die eerste waarnemings gemaak wat tot 'n geloofwaardige sterparallaks gelei het, naamlik van [[Alpha Centauri]]. Hy moes egter die erkenning as die ontdekker van sterparallaks aan Friedrich Wilhelm Bessel afstaan, aangesien Bessel sy latere waarnemings van 61 Cygni gepubliseer het voor Henderson sy waarneming gepubliseer het.<ref>{{Cite journal |last=Henderson |first=T. |date=1840 |title=On the Parallax of α Centauri |journal=Memoirs of the Royal Astronomical Society |volume=XI |pages=61–68}}</ref><ref>{{Cite book |last=Glass |first=I.S. |url=http://www.saao.ac.za/~isg/proxima.html |title=Proxima: The Nearest Star (other than the Sun) |date=2008 |publisher=Mons Mensa |location=Cape Town}}</ref> Omstreeks 1840 het [[Thomas Maclear]] die metings van die omstrede meridiaan van [[Nicolas-Louis de Lacaille|Nicolas-Louis de La Caille]] bevestig. Dit het getoon het dat La Caille se geodetiese metings korrek was, hoewel berge sy bepalings van die breedtegraad beïnvloed het.<ref>{{Cite book |last=Maclear |first=Sir Thomas |title=Verification and Extension of La Caille's Arc of Meridian at the Cape of Good Hope |date=1866 |publisher=Lords Commissioners of the Admiralty}} [[iarchive:cu31924012313437|Volume 1]]; [[iarchive:cu31924012313445|Volume 2]].</ref><ref>{{Cite book |last=Glass |first=I.S. |title=Nicolas-Louis de La Caille, Astronomer and Geodesist |date=2012 |publisher=Oxford University Press}} </ref> In 1882 het [[David Gill]] lang beligte foto's van die groot komeet van 1882 gemaak. Dit het die teenwoordigheid van sterre in die agtergrond getoon en daartoe gelei dat hy, in samewerking met JC Kapteyn van Groningen, die ''Kaapse Fotografiese Durchmusterung'' aangepak het, die eerste sterrekatalogus wat met behulp van fotografie gemaak is. Na 'n voorstel van Gill aan Admiraal AEB Mouchez van die Paryse Sterrewag, is 'n internasionale kongres om 'n fotografiese katalogus van die hele hemelruim te maak in 1887 in Parys gehou. Dit het tot die ''Carte du Ciel'' -projek gelei, wat beskou word as die voorloper van die [[Internasionale Sterrekundige Vereniging|Internasionale Astronomiese Unie]]. Die sone tussen deklinasies −40° en −52° is aan die Kaapse Sterrewag toegewys. In 1897 het Frank McClean, 'n goeie vriend van Gill en die skenker van die McClean-teleskoop, die teenwoordigheid van suurstof in 'n aantal sterre ontdek. Hy het 'n prisma gebruik wat aan die Astrografiese Teleskoop geheg was.<ref name="mcclean">{{Cite journal |last=McClean |first=F. |title=Comparison of Oxygen with the extra lines in the Spectra in the Helium Stars β Crucis &c.... |journal=Proc. R. Soc. Lond. |volume=62 |pages=417–423 |doi=10.1098/rspl.1897.0130 |s2cid=120304345}}</ref> In 1911 het JKE Halm 'n baanbrekersartikel oor sterdinamika voorgelê met die hipotese het dat die sterstrome wat deur Kapteyn ontdek is, ontstaan het uit 'n Maxwelliaanse verspreiding van stersnelhede. Hierdie artikel stel ook vir die eerste keer voor dat daar 'n verhouding tussen sterre se massa en waarneembare ligsterkte is.<ref name="halm">{{Cite journal |last=Halm |first=J. |date=1911 |title=Stars, motion in space, etc. Further considerations relating to the systematic motions of the stars |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=71 |page=610 |bibcode=1911MNRAS..71..610H |doi=10.1093/mnras/71.8.610 |doi-access=free}}</ref> H. Spencer Jones het in die latere deel van die 20ste eeu navorsing gedoen as deel van 'n internasionale projek om die sonparallaks te bepaal deur waarnemings van die [[dwergplaneet]] [[433 Eros|Eros]].<ref>{{Cite journal |last=Jones |first=H. Spencer |date=1941 |title=The Solar Parallax and the Mass of the Moon from Observations of Eros at the Opposition of 1931 |journal=Mem. Roy. Astron. Soc. |volume=66 |pages=11–66}}</ref> Ook in die tweede helfte van die twintigste eeu het Alan Cousins baie presiese standaarde vir die Suidelike halfrond vir UBV- fotometriese stelsel opgestel, waarvolgens sterre volgens kleur in die [[ultraviolet]] tot visuele ligspektrum geklassifiseer word. Hy het ook 'n stelsel ontwikkel vir VRI- fotometrie (Visueel- Rooi- [[Infrarooi]]) wat internasionaal erken is vir die presisie daarvan.<ref name="kilkenny">{{Cite conference|last=Kilkenny|first=D.|title=Alan Cousins (1903–2001): a life in astronomy|volume=256}}</ref> Joseph Churms het die okkultasie van die ster SAO 158687 in 1977 waargeneem en so bevestiging verskaf vir die waarneming van die [[Uranus se ringe|ringe van Uranus]] wat deur die span sterrekundiges gelei deur James L. Elliot vanaf die Kuiper-vlieënde sterrewag ontdek is.<ref>{{Cite journal |last=Booth |first=Pat |date=2005 |title=Presidential Address: The Rings of Uranus – the South African Story |journal=Monthly Notes of the Astronomical Society of South Africa |volume=64 |page=165 |bibcode=2005MNSSA..64..165B}}</ref> == Sterrekundiges aan die Kaap == [[Lêer:Thomas_James_Henderson,_1798-1844_Henderson-01r.jpg|regs|duimnael| Thomas Henderson, sy Majesteit se Sterrekundige aan die Kaap, 1831–1833]] Die direkteure van die Koninklike Sterrewag was bekend as ''Sy of Haar Majesteit se Sterrekundiges aan die Kaap''. Hulle was soos volg:<ref name="bwarner" /> * Eerw. Fearon Fallows 1820–1831 * Thomas Henderson 1831–1833 * Sir [[Thomas Maclear]] 1833–1879 * Edward James Stone 1870–1879 * [[David Gill]] 1879–1907 * Sydney Samuel Hough 1907–1923 * [[Harold Spencer Jones]] 1923–1933 * John Jackson 1933–1950 * Richard Hugh Stoy 1950–1968 * George Alfred Harding was bevelvoerder van 1969 tot 1971 Ander noemenswaardige personeel van oor die jare sluit ook in:<ref name="dgill" /> * Charles Piazzi Smyth 1835–1845. Later Koninklike Sterrekundige vir Skotland. * William Lewis Elkin 1881–1883. Later direkteur van die [[Yale-universiteit]] Sterrewag. * Frank McClean 1895–1897. Ontdekker van suurstof in sterre. * Willem de Sitter 1897–1899. Later 'n bekende kosmoloog en direkteur van die Leidse Sterrewag.<ref name="mcclean" /> * Robert Thorburn Ayton Innes 1897–1903. Ontdekker van die naaste ster en later direkteur van die Unie (Republiek) Sterrewag * Jakob Karl Ernst Halm 1907–1927. Ontdekker van die massa-lichtsterkte-verhouding en pionier van sterdinamika.<ref name="halm" /> * Joan George Erardus Gijsbertus Voûte . Later stigter en direkteur van die Bosscha-sterrewag . * [[Alan William James Cousins]] 1947–1971. Bekende fotometris. * David Stanley Evans 1951–1968.<ref name="kilkenny" /> Bekend vir die Barnes-Evans-verhouding. == Lys van primêre geboue == 'n Volledige opname is in 2011 van die geboue by die Sterrewag gedoen. <ref>{{Cite book |last=Baumann |first=N. |title=The South African Astronomical Observatory, A Heritage Survey |last2=Winter |first2=S. |date=2011 |publisher=South African Astronomical Observatory |location=Observatory}}</ref> Die geboue sluit in: [[Lêer:Aerial_view_of_McClean_telescope_building.jpg|duimnael| McClean-gebou]] * Hoofgebou, in 1828 voltooi. [[Argitektuur|Griekse herlewingstyl]]; Argitek John Rennie. Dit bevat vandag kantore en 'n noemenswaardige astronomiese biblioteek. * Fotoheliograafgebou, 1849 (voorheen die 7-duim Merz-teleskoopgebou genoem). Die gebou se koepel roteer op ou kanonkoeëls. * Heliometer, 1888 (nou met 'n 18-duim-spieël toegerus). Die koepel, deur die Grubb Teleskoop Maatskappy, is ontwerp om ventilasie deur die koepel te laat trek. * McCleangebou en laboratorium, 1896, ontwerp deur [[Herbert Baker|Sir Herbert Baker]], nou die Astronomiese Museum, met n hidrouliese stygende vloer. * Astrografiese gebou, 1889. Koepel deur die Grubb Teleskoop Maatskappy. * Omkeerbare Transitsirkel, 1905. Twee elk: Kollimatorhuis en Merkhuis. (6-duim) * Tegniese Gebou (ongeveer 1987) * Ouditorium, oorspronklik gebou om as 'n werkswinkel vir die herstel van optiese instrumente tydens die Tweede Wêreldoorlog te dien. == Primêre teleskope == [[Lêer:Voyage_in_Space_page116.jpg|duimnael| Victoria-refraktor]] * 4-duim fotoheliograaf, 1875, deur Dallmeyer * 6-duim visuele refraktor, 1882, deur die Grubb Teleskoop Maatskappy * Astrografies, 1889, 13-duim fotografiese en 10-duim gidsrefraktors deur die Grubb Teleskoop Maatskappy. Gebruik vir die Kaapse Astrografiese Sone, soos reeds genoem, en deur F. McClean gebruik vir spektroskopie. * McClean- of Victoria-teleskoop, 18-duim visuele, 24-duim fotografiese en 8-duim gidsrefraktors deur die Grubb Teleskoop Maatskappy.<ref>{{Cite journal |date=August 1902 |title=Royal Observatory, Cape of Good Hope |url=https://archive.org/stream/observatory03unkngoog#page/n373/mode/1up |journal=The Observatory |volume=XXV}}</ref> * 6-duim omkeerbare transitsirkel, 1905. Ontwerp deur Sir David Gill en gebou deur Troughton & Simms. Gebruik onder andere vir die suidelike deel van die Fundamentele Katalogus van Sterre FK4. * 18-duim-reflektor deur Cox, Hargreaves en Thomson, 1955. Gids-teleskoop is 7-duim Merz. * 40-duim-reflektor, 1964, deur Grubb Parsons. In 1972 is dit [[Suid-Afrikaanse Astronomiese Sterrewag|na Sutherland verskuif]]. == Astronomiese Museum == Die voormalige spektroskopiese laboratorium van die McClean-teleskoop met die oorspronklike 19de-eeuse toebehore is in 1987 in 'n museum omskep. Die gebou bevat steeds die oorspronklike hidrouliese apparaat wat die vloer vir waarneming kon lig, en 'n donkerkamer wat voorbeelde van ou donkerkamertoerusting bevat.<ref>{{Cite journal |last=Glass |first=I.S. |date=2010 |title=The Astronomical Museum of the SAAO |journal=Monthly Notes of the Astronomical Society of Southern Africa |volume=69 |page=20 |bibcode=2010MNSSA..69...20G}}</ref> Items wat uitgestal word, sluit in teleskoopmodelle, meetapparaat, Dollond altazimuth-instrumente uit 1820 en instrumente deur Bamberg uit ongeveer 1900, rekenmasjiene, vroeë kantoortoerusting, geskiedkundige elektroniese toestelle, antieke teleskooplense, die fotografiese teleskope van Gill en 'n uurwerk-teleskoopaandrywing. == Natuurlike omgewing == Die Koninklike Sterrewag se terrein is geleë in die Twee Riviere Stedelike Park vleiland. Die onderliggende rots is Malmesbury-skalie wat stukke [[Kwartsiet|kwartsitiese]] [[kalksteen]] bevat. 'n Gedeelte van die ongerepte natuur het bewaar gebly en dit bevat 'n wye verskeidenheid diere en plante. Dit is die noordelike grens van die [[Sclerophrys pantherina|Westelike Luiperdpadda]] (Bufo Pantherinus) en die enigste oorblywende natuurlike habitat van die seldsame Blouooguintjie, [[Blouooguintjie|Moraea aristata]].<ref>{{Cite web|url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1556-10|title=Red List of South African Plants – Moraea aristata (D.Delaroche) Asch. & Graebn|publisher=South African National Biodiversity Institute}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|25em}} == Eksterne skakels == * Webwerf van die Royal Oservatory, Cape of Good Hope, op die [[Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap]] se werf [[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Koördinate op Wikidata]] [[Kategorie:Sterrekunde]] [[Kategorie:Sterrewagte]] 2vhoovvyji174gtlvvg94e8u8mzuc1l